සිංහල හෝඩි

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="si">
  <siteinfo>
    <sitename>විකිපීඩියා</sitename>
    <dbname>siwiki</dbname>
    <base>https://si.wikipedia.org/wiki/%E0%B6%B8%E0%B7%94%E0%B6%BD%E0%B7%8A_%E0%B6%B4%E0%B7%92%E0%B6%A7%E0%B7%94%E0%B7%80</base>
    <generator>MediaWiki 1.48.0-wmf.3</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">මාධ්‍යය</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">විශේෂ</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">පරිශීලක</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">පරිශීලක සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">විකිපීඩියා</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">විකිපීඩියා සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">ගොනුව</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">ගොනුව සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">මාධ්‍යවිකි</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">මාධ්‍යවිකි සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">සැකිල්ල</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">සැකිලි සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">උදවු</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">උදවු සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">ප්‍රවර්ගය</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">ද්වාරය</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">ද්වාරය සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="126" case="first-letter">MOS</namespace>
      <namespace key="127" case="first-letter">MOS talk</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Module talk</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>සිංහල හෝඩි</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2505</id>
    <revision>
      <id>805262</id>
      <parentid>797866</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T09:24:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>805262</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25302" sha1="tw3xou4gbvz3ov8hwtdjec2xzad0d0x" xml:space="preserve">{{Infobox Writing system
|name=සිංහල අකුරු
|type=[[අබුගිඩා]]
|time=c. 700&amp;ndash;present
|languages=[[සිංහල භාෂාව|සිංහල]]
|fam1=[[Proto-Sinaitic alphabet]]
|fam2=[[Phoenician alphabet]]
|fam3=[[Aramaic alphabet]]
|fam4=[[බ්‍රාහ්මී අකුරු|බ්‍රාහ්මී]]
|fam5= Southern branch
|sisters= [[තෙලිඟු අකුරු]] &lt;br /&gt;  [[කන්නඩ අකුරු]] &lt;br /&gt;[[මලයාලම් අකුරු]]&lt;br /&gt;[[දෙමළ අකුරු]]&lt;br /&gt;[[Tulu script]]
|children=[[Dhives Akuru]]
|unicode=[http://www.unicode.org/charts/PDF/U0D80.pdf U+0D80&amp;ndash;U+0DFF]
|iso15924=Sinh
}}

අක්‍ෂරයක් සම්මත පිළිවෙලට පෙල ගැස්වීමෙන් අක්‍ෂර මාලාව නිර්මාණය වේ. සිංහල බසෙහි කාලින පරිණාමයත් සමග ඇතිවූ වෙනස්කම් නිසා සිංහල හෝඩිය හෝඩි කිහිපයකට බෙදා දැක්විය හැක. නමුත් මේ සියලු හෝඩි වල හරයේ විශාල වෙනසක් වී නැති බව පැහැදිලිය.

පළමු වරට ලිඛිතව හමුවන නිශ්චිත සිංහල අක්‍ෂර මාලාව වන්නේ “සිදත් සඟරා හෝඩිය” යි. එය මෙසේ සඳහන් කරයි;

&lt;blockquote&gt;''&quot;පණකුරු පසෙක් එද - ලුහු ගුරු බෙයින් දසවේ''&lt;br /&gt;
''ගතකුරු ද වේ විස්සෙක් - වහරය යුහු සිය බසැ&quot;''&lt;ref&gt;සිදත් සඟරාව&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;

මෙම ගද්‍ය ඛණ්ඩය අනුව, ලුහුගුරු (කෙටි දීර්ඝ) ප්‍රාණාක්‍ෂර 10 ක් ද, ගාත්‍රාක්‍ෂර 20 ක් ද සහිත වූ සිදත් සඟරා හෝඩියෙහි අක්‍ෂර මාලාව 30 කි. (පහත &quot;සිදත් සඟරා හෝඩිය&quot; බලන්න.)

මෙම හෝඩියේ ‘ඇ, ඈ  සහ අඃ’ නැත. මෙහි ඉහත අක්‍ෂර අන්තර්ගත නොවූව ද සාමාන්‍ය ව්‍යවහාරයේ පැවති බැවින් විවිධ තර්ක විතර්ක පැන නැගුණි. ඒ මත ‘ඇ, ඈ’ අක්‍ෂර දෙක සහිතව ශුද්ධ සිංහල අක්‍ෂර මාලාව නිර්මාණය විය. මින් අනතුරුව සංස්කෘත භාෂාවේ බලපෑම මත ප්‍රාථමික විස්තෘත සිංහල හෝඩිය නිර්මාණය වේ. වදන් කවි පොතෙහි අන්තර්ගත වන මෙහි සම්පූර්ණ අක්‍ෂර 50 කි. තවද ස්වර 14 ක් හා ව්‍යංජන 36 ක් එහි ඇත. ඉන් අනතුරුව නිර්මාණය වූ [[මිශ්‍ර සිංහල හෝඩිය|විස්තෘත සිංහල හෝඩිය]] (මිශ්‍ර සිංහල හෝඩිය) අක්‍ෂර 54 න් යුක්ත වේ. මෙහි අන්තර්ගත “ඇ, ඈ, ඒ, ඕ” අක්‍ෂර 04 මිශ්‍ර සිංහල හෝඩියේ අන්තර්ගත නොවේ.

ලේඛන වියවුල් හා විවිධ ගැටළු පැනනැගීම හේතුවෙන් 80 දශකයේ අගභාගයේ ජාතික අධ්‍යාපන ආයතනය මගින් සිංහල ලේඛන රීතිය  නමින් පොතක් එලි දක්වමින්, [[නුතන සිංහල අක්‍ෂර මාලාව|නූතන සිංහල අක්‍ෂර මාලාව]] හදුන්වා දුනි. මෙහි සම්පූර්ණ අක්‍ෂර 60 කි. [[මිශ්‍ර සිංහල හෝඩිය]]ට සඤ්ඤක අක්‍ෂර 5ක්  සහ &quot;ෆ&quot; අක්‍ෂරය එකතු වීමෙන් [[නුතන සිංහල අක්‍ෂර මාලාව|නූතන සිංහල අක්‍ෂර මාලාව]] නිර්මාණය වී ඇත. මෙහි ස්වර 18 ක්  හා ව්‍යංජන 42 ක්  අන්තර්ගත වේ.

== සිංහල හෝඩිය යොදාගන්නා භාෂා ==
සිංහල හෝඩිය භාෂා කිහිපයක භාවිතා වේ.
# සිංහල භාෂාව
# පාලි භාෂාව (මූලික බෞද්ධ ග්‍රන්‍ථවල)
# සංස්කෘත භාෂාව (කලාතුරකින්)
# මැලේ භාෂාව (ලාංකේය මැලේ පුද්ගලයන් විසින්)

== මූලික සිංහල හෝඩි ==
ඉහත සඳහන් පරිදි සිංහල හෝඩියේ පරිණාමය අවස්ථා කිහිපයකට වෙනකොට දැක්විය හැකිය. මෙම වගු වල දක්වා ඇති &quot;පණකුරු&quot; &quot;ස්වර&quot; ලෙසද, &quot;ගතකුරු&quot; &quot;ව්‍යංජන&quot; ලෙසද වටහාගත හැක. සිදත් සඟරා හෝඩිය සහ ඊට පසු බිහිවූ හෝඩි පිලිවෙලින් මෙසේය.
# සිදත් සඟරා හෝඩිය
# ශුද්ධ සිංහල හෝඩිය / අමිශ්‍ර සිංහල හෝඩිය / එළු හෝඩිය / නුමුසු සිංහල හෝඩිය / හෙළ හෝඩිය
# මිශ්‍ර සිංහල හෝඩිය
# ජාතික අධ්‍යාපන ආයතන සිංහල හෝඩිය / සිංහල වර්ණ මාලාව / නූතන සිංහල අක්ෂර මාලාව
# සමකාලීන සිංහල හෝඩිය
# ජාත්‍යන්තර ප්‍රමිති ආයතන සිංහල හෝඩිය
# නවීන සිංහල හෝඩිය / යුනිකේත සිංහල හෝඩිය

==1. සිදත් සඟරා හෝඩිය==
{{Main|සිදත් සඟරා හෝඩිය}}
දඹදෙණි යුගයේ සකසන ලද්දකි. පළමු වරට ලිඛිතව හමුවන නිශ්චිත සිංහල අක්‍ෂර මාලාව වන්නේ මෙයයි. කව් ලැකියට අවැසි අකුරු පමණක් දක්වා ඇත. හෙළ හෝඩියට සාපේක්‍ෂව මෙම හෝඩියේ 'ඇ, ඈ' අකුරු අඩංගු වීමක් දක්නට නොලැබේ.
{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;6&quot; |පණකුරු (10)
|-
|අ
|ආ
|
|
|ඉ
|ඊ
|-
|උ
|ඌ
|
|
|
|
|-
|එ
|ඒ
|
|ඔ
|ඕ
|
|-
|
|
|
|
|
|
|-
| colspan=&quot;6&quot; |
|-
! colspan=&quot;6&quot; |ගතකුරු (20)
|-
|ක
|
|ග
|
|
|
|-
|
|
|ජ
|
|
|
|-
|ට
|
|ඩ
|
|ණ
|
|-
|ත
|
|ද
|
|න
|
|-
|ප
|
|බ
|
|ම
|
|-
|ය
|ර
|ල
|ව
|
|
|-
|
|
|ස
|හ
|ළ
|අං
|}

== 2. ශුද්ධ සිංහල  හෝඩිය / අමිශ්‍ර සිංහල හෝඩිය/ එළු හෝඩිය / නුමුසු සිංහල හෝඩිය / හෙළ හෝඩිය ==
{{Main|හෙල හෝඩිය}}
මෙම හෝඩියේ අඩංගු වන අක්ෂර හෙළ බසෙහි සියළුම වචන ලිවීමට ප්‍රමාණවත්ය.
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
!colspan=&quot;6&quot;|පණකුරු (12)
|-
| අ || ආ || ඇ || ඈ || ඉ || ඊ
|-
| උ || ඌ || || || || 
|-
| එ || ඒ ||  || ඔ || ඕ || 
|-
| 
| ||  ||  ||  || 
|-
|colspan=&quot;6&quot;| 
|-
!colspan=&quot;6&quot;|ගතකුරු (20) 
|-
| ක || || ග || || || 
|-
| || || ජ || || || 
|-
| ට || || ඩ || || ණ || 
|-
| ත || || ද || || න || 
|-
| ප || || බ || || ම || 
|-
| ය || ර || ල || ව ||  || 
|-
| || || ස || හ || ළ || අං
|}

==3. මිශ්‍ර සිංහල  හෝඩිය==
{{Main|මිශ්‍ර සිංහල  හෝඩිය}}
ශුද්ධ සිංහල හෝඩිය, පාලි සහ සංස්කෘත වචන නිවැරදිව ලිවීමට ප්‍රමාණවත් නොවුනු බැවින් අළුතින් අකුරු යොදාගැනීමට සිදුවිය. මෙම හෝඩිය මුලින්ම දක්නට ලැබෙන්නේ 1891දී පලකළ ඒබ්‍රහැම් මෙන්ඩිස් ගුණසේකරගේ A Comprehensive Grammar of the Sinhalese Language නම් ව්‍යාකරණ පොතෙහි ය.&lt;ref&gt;ඒබ්‍රහැම් මෙන්ඩිස් ඝුණසේකර (1891) [[iarchive:acomprehensiveg00gunagoog|A Comprehensive Grammar of the Sinhalese Language]] පි. 5&lt;/ref&gt; 
{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;6&quot; |ස්වර (18)
|-
|අ
|ආ
|ඇ
|ඈ
|ඉ
|ඊ
|-
|උ
|ඌ
|ඍ
|ඎ
|ඏ
|ඐ
|-
|එ
|ඒ
|ඓ
|ඔ
|ඕ
|ඖ
|-
|
|
|
|
|
|
|-
| colspan=&quot;6&quot; |
|-
! colspan=&quot;6&quot; |ව්‍යංජන (36)
|-
|ක
|ඛ
|ග
|ඝ
|ඞ
|
|-
|ච
|ඡ
|ජ
|ඣ
|ඤ
|
|-
|ට
|ඨ
|ඩ
|ඪ
|ණ
|
|-
|ත
|ථ
|ද
|ධ
|න
|
|-
|ප
|ඵ
|බ
|භ
|ම
|
|-
|ය
|ර
|ල
|ව
|
|අඃ
|-
|ශ
|ෂ
|ස
|හ
|ළ
|අං
|}

== 4. ජාතික අධ්‍යාපන ආයතන හෝඩිය / සිංහල වර්ණ මාලාව / නූතන සිංහල අක්ෂර මාලාව ==
{{Main|සිංහල වර්ණ මාලාව}}
ජාතික අධ්‍යාපන ආයතනය විසින් 1989දී සම්මත කළ හෝඩියයි. පෙර හෝඩි වලට සාපේක්‍ෂව මෙහි ප්‍රධාන වෙනස්කම් 3කි.
#  &quot;ෆ&quot; අකුර ඇතුළත්‍ වීම.
# සඤ්ඤක අකුරු 5 ඇතුළත්‍ වීම.
# &quot;අං&quot; සහ &quot;අඃ&quot; අක්ෂර වෙනත් ස්ථානයක (පණකුරු යටතේ) තැබීම.
මෙය හෝඩියකට වඩා වර්ණ මාලාවක් ලෙස වටහාගැනීම යෝග්‍ය වේ. නුමුසු අකුරු සමග &quot;අං&quot; ශබ්දය බැඳීමෙන් සඤ්ඤක අකුරු සදාගැනෙන නිසා මේවා හෝඩියක ඇති මුලික අකුරු ලෙස සමහරෙක් පිළිනොගනී. නමුත් භාවිතය සඳහා යොදාගැනෙන සියලු අකුරු වල සංක්‍ෂිප්ත වගුවක් ලෙස මෙය ඉතා ප්‍රයෝජනවත්  වේ. 
{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;6&quot; |ස්වර (18)
|-
|අ ||ආ ||ඇ ||ඈ ||ඉ ||ඊ
|-
|උ ||ඌ ||ඍ ||ඎ ||ඏ ||ඐ
|-
|එ ||ඒ ||ඓ ||ඔ ||ඕ ||ඖ
|-
| colspan=&quot;6&quot; |
|-
! colspan=&quot;6&quot; |ව්‍යංජන (42)
|-
|අං ||අඃ || || || ||
|-
|ක ||ඛ ||ග ||ඝ ||ඞ ||ඟ
|-
|ච ||ඡ ||ජ ||ඣ ||ඤ ||ඦ
|-
|ට ||ඨ ||ඩ ||ඪ ||ණ ||ඬ
|-
|ත ||ථ ||ද ||ධ ||න ||ඳ
|-
|ප ||ඵ ||බ ||භ ||ම ||ඹ
|-
|ය ||ර ||ල ||ව || ||
|-
|ශ ||ෂ ||ස ||හ ||ළ ||ෆ
|}

== 5. සමකාලීන සිංහල හෝඩිය ==
1990 වසරේදී [[ජේ.බී. දිසානායක]] විසින් මුලින්ම පලකරන ලදී&lt;ref&gt;දිසානායක, ජේ. බී. (1995). නුතන සිංහල ලේඛන ව්‍යාකරණය: 1 අක්‍ෂර වින්‍යාසය. පි. 95&lt;/ref&gt;. මෙහි වැදගත්ම අංගය වන්නේ දැනට ඇති විවෘත &quot;අ&quot;  &quot;ආ&quot; වලට (&quot; වි &quot; ලෙස පෙන්වා ඇත) අමතරව සංවෘත &quot;අ&quot;  &quot;ආ&quot;  (&quot; ස &quot; ලෙස පෙන්වා ඇත) අකුරු දෙක හඳුන්වා දීමයි. සංවෘත &quot;අ&quot; &quot;ආ&quot; සඳහා පිලිද ඔහු විසින් යෝජනා කෙරිනි. එයට අමතර වෙනස්කම් වන්නේ &quot;ඦ&quot; අකුර ඉවත් කිරිම, &quot;ඥ&quot; අකුර  ඇතුලත් කිරීම හා &quot;අං&quot; සහ &quot;අඃ&quot; යන අකුරු ගතකුරු ලෙස හැඳින්වීමයි.  
{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;6&quot; |ස්වර (18)
|-
|අ (වි)
|ආ(වි)
|ඇ
|ඈ
|ඉ
|ඊ
|-
|උ
|ඌ
|ඍ
|ඎ
|
|
|-
|එ
|ඒ
|ඓ
|ඔ
|ඕ
|ඖ
|-
|අ (සං)
|ආ(සං)
|
|
|
|
|-
| colspan=&quot;6&quot; |
|-
! colspan=&quot;6&quot; |ව්‍යංජන (42)
|-
|ක
|ඛ
|ග
|ඝ
|ඞ
|ඟ
|-
|ච
|ඡ
|ජ
|ඣ
|ඤ
|ඥ
|-
|ට
|ඨ
|ඩ
|ඪ
|ණ
|ඬ
|-
|ත
|ථ
|ද
|ධ
|න
|ඳ
|-
|ප
|ඵ
|බ
|භ
|ම
|ඹ
|-
|ය
|ර
|ල
|ව
|
|
|-
|ශ
|ෂ
|ස
|හ
|ළ
|ෆ
|-
|අං
|අඃ
|
|
|
|
|}

==  6. ජාත්‍යන්තර ප්‍රමිති ආයතන සිංහල හෝඩිය ==
 
{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;6&quot; |ස්වර (18)
!
|-
|අ ||ආ ||ඇ ||ඈ ||ඉ ||ඊ
|
|-
|උ ||ඌ ||ඍ ||ඎ ||ඏ ||ඐ
|
|-
|එ ||ඒ ||ඓ ||ඔ ||ඕ ||ඖ
|
|-
| colspan=&quot;6&quot; |
|
|-
! colspan=&quot;6&quot; |ව්‍යංජන (43)
!
|-
|ක ||ඛ ||ග ||ඝ ||ඞ ||ඟ
|
|-
|ච ||ඡ ||ජ ||ඣ ||ඤ ||ඦ
|ඥ
|-
|ට ||ඨ ||ඩ ||ඪ ||ණ ||ඬ
|
|-
|ත ||ථ ||ද ||ධ ||න ||ඳ
|
|-
|ප ||ඵ ||බ ||භ ||ම ||ඹ
|
|-
|ය ||ර ||ල ||ව || ||
|
|-
|ශ ||ෂ ||ස ||හ ||ළ ||ෆ
|
|-
|අං
|අඃ
|
|
|
|
|
|}

== 7. නවීන සිංහල හෝඩිය / යුනිකේත සිංහල හෝඩිය ==
 
{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;6&quot; |ස්වර (18)
|-
|අ ||ආ ||ඇ ||ඈ ||ඉ ||ඊ
|-
|උ ||ඌ ||ඍ ||ඎ ||ඏ ||ඐ
|-
|එ ||ඒ ||ඓ ||ඔ ||ඕ ||ඖ
|-
| colspan=&quot;6&quot; |
|-
! colspan=&quot;6&quot; |ව්‍යංජන (45)
|-
|ක ||ඛ ||ග ||ඝ ||ඞ ||ඟ
|-
|ච ||ඡ ||ජ ||ඣ ||ඤ ||ඦ
|-
|ට ||ඨ ||ඩ ||ඪ ||ණ ||ඬ
|-
|ත ||ථ ||ද ||ධ ||න ||ඳ
|-
|ප ||ඵ ||බ ||භ ||ම ||ඹ
|-
|ය ||ර ||ල ||ව || ||
|-
|ශ ||ෂ ||ස ||හ ||ළ ||ෆ
|-
|අං
|අඃ
|
|
|
|
|-
|ක්‍ෂ
|ඥ
|ළු
|
|
|
|}

== භාෂා ලිවීමට යොදැගැනීම ==
[[ගොනුව:ඉංග්‍රීසි භාෂාව - සිංහල අකුරු.JPG|250px|thumbnail|right|[[ඉංග්‍රීසි භාෂාව]] ලිවීමට සිංහල අකුරු යොදා ඇති අයුරු]]

සිංහල භාෂාව පරිහරණය කරන්නන් විසින් [[පාලි]] සහ [[සංස්කෘත]] භාෂාව ලිවීමටද සිංහල අකුරු භාවිතා කරයි. 21 වන සියවසේ සිට ශ්‍රි ලංකාව තුල ඉංග්‍රීසී බස ලිවීමටද ඉඳහිට සිංහල අකුරු යොදාගැනේ. විශේෂයෙන් පාලි භාෂාව සඳහා ආවේනික වූ අකුරු මාලාවක් නොමැති බැවින් සිංහල බස මේ සඳහා බෙහෙවින් යෙදේ. 

උදාහරණ:
* Apple - ඇපල්
* Adobe Photoshop - ඇඩෝබි ෆොටෝෂොප්

== සිංහල යුනිකේත==
සිංහල [[යුනිකෝඩ්]] පරාසය U+0D80 ... U+0DFF වෙයි.

{|
|- align=&quot;center&quot;
|&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||0||1||2||3||4||5||6||7||8||9||A||B||C||D||E||F
|- align=&quot;center&quot;
|D80||&amp;nbsp;||඀||ඁ||ං||ඃ||඄||අ||ආ||ඇ||ඈ||ඉ||ඊ||උ||ඌ||ඍ||ඎ||ඏ
|- align=&quot;center&quot;
|D90||&amp;nbsp;||ඐ||එ||ඒ||ඓ||ඔ||ඕ||ඖ||඗||඘||඙||ක||ඛ||ග||ඝ||ඞ||ඟ
|- align=&quot;center&quot;
|DA0||&amp;nbsp;||ච||ඡ||ජ||ඣ||ඤ||ඥ||ඦ||ට||ඨ||ඩ||ඪ||ණ||ඬ||ත||ථ||ද
|- align=&quot;center&quot;
|DB0||&amp;nbsp;||ධ||න||඲||ඳ||ප||ඵ||බ||භ||ම||ඹ||ය||ර||඼||ල||඾||඿
|- align=&quot;center&quot;
|DC0||&amp;nbsp;||ව||ශ||ෂ||ස||හ||ළ||ෆ||෇||෈||෉||්||෋||෌||෍||෎||ා
|- align=&quot;center&quot;
|DD0||&amp;nbsp;||ැ||ෑ||ි||ී||ු||෕||ූ||෗||ෘ||ෙ||ේ||ෛ||ො||ෝ||ෞ||ෟ
|- align=&quot;center&quot;
|DE0||&amp;nbsp;||෠||෡||෢||෣||෤||෥||෦||෧||෨||෩||෪||෫||෬||෭||෮||෯
|- align=&quot;center&quot;
|DF0||&amp;nbsp;||෰||෱||ෲ||ෳ||෴||෵||෶||෷||෸||෹||෺||෻||෼||෽||෾||෿
|}

බැඳි අකුරු හා වෙනත් විශේෂිත අකුරු හා පිලි යෙදීම් සඳහා යෙදෙන යුනිකේත පහත දැක්වේ.(බැඳි අකුරු ප්‍රවර්ධනයට දායක වෙමු. මන්‍ද බොහෝ ආර්‍ය්‍ය භාෂාවල ඇති පොදු ලක්‍ෂණය සිංහල භාෂාව තුළ නැවත ප්‍රතිස්ථාපනය කළ යුතු නිසාවෙනි.)
==ආශ්‍රිත ලිපි==
{| class=wikitable align=center
|-
! IPA !! Letters !! Unicode !! Combined !! Unicode !! Type
|-
| /kja/ || ක්ය || U+0D9A U+0DCA U+0DBA || ක්‍ය || U+0D9A U+0DCA U+200D U+0DBA || ''yansaya''
|-
| /kjo/ || ක්යො || U+0D9A U+0DCA U+0DBA U+0DCC || ක‍්‍යො || U+0D9A U+0DCA U+200D U+0DBA U+0DCC || ''yansaya''
|-
| /ɡja/ || ග්ය || U+0D9C U+0DCA U+0DBA || ග්‍ය || U+0D9C U+0DCA U+200D U+0DBA || ''yansaya''
|-
| /kra/ || ක්ර || U+0D9A U+0DCA U+0DBB || ක්‍ර || U+0D9A U+0DCA U+200D U+0DBB || ''rakāransaya''
|-
| /ɡra/ || ග්ර || U+0D9C U+0DCA U+0DBB || ග්‍ර || U+0D9C U+0DCA U+200D U+0DBB || ''rakāransaya''
|-
| /rka/ || ර්ක || U+0DBB U+0DCA U+0D9A || ර්‍ක || U+0DBB U+0DCA U+200D U+0D9A || ''rēpaya''
|-
| /rɡa/ || ර්ග || U+0DBB U+0DCA U+0D9C || ර්‍ග || U+0DBB U+0DCA U+200D U+0D9C || ''rēpaya''
|-
| /kjra/ || ක්ය්ර || U+0D9A U+0DCA U+0DBA U+0DCA U+0DBB || ක්‍ය්‍ර || U+0D9A U+0DCA U+200D U+0DBA U+0DCA U+200D U+0DBB || ''yansaya'' + ''rakāransaya''
|-
| /ɡjra/ || ග්ය්ර || U+0D9C U+0DCA U+0DBA U+0DCA U+0DBB || ග්‍ය්‍ර || U+0D9C U+0DCA U+200D U+0DBA U+0DCA U+200D U+0DBB || ''yansaya'' + ''rakāransaya''
|-
| /rkja/ || ර්ක්ය || U+0DBB U+0DCA U+0D9A U+0DCA U+0DBA || ර්‍ක්‍ය || U+0DBB U+0DCA U+200D U+0D9A U+0DCA U+200D U+0DBA || ''rēpaya'' + ''yansaya''
|-
| /rɡja/ || ර්ග්ය || U+0DBB U+0DCA U+0D9C U+0DCA U+0DBA || ර්‍ග්‍ය || U+0DBB U+0DCA U+200D U+0D9C U+0DCA U+200D U+0DBA || ''rēpaya'' + ''yansaya''
|-
| /kva/ || ක්ව || U+0D9A U+0DCA U+0DC0 || ක්‍ව || U+0D9A U+0DCA U+200D U+0DC0 || conjunct
|-
| /kʃa/ || ක්ෂ || U+0D9A U+0DCA U+0DC2 || ක්‍ෂ || U+0D9A U+0DCA U+200D U+0DC2 || conjunct
|-
| /t̪t̪ʰa/ || ත්ථ || U+0DAD U+0DCA U+0DAE || ත්‍ථ || U+0DAD U+0DCA U+200D U+0DAE || conjunct
|-
| /t̪va/ || ත්ව || U+0DAD U+0DCA U+0DC0 || ත්‍ව || U+0DAD U+0DCA U+200D U+0DC0 || conjunct
|-
| /nd̪a/ || න්ද || U+0DB1 U+0DCA U+0DAF || න්‍ද || U+0DB1 U+0DCA U+200D U+0DAF || conjunct
|-
| /nd̪ʰa/ || න්ධ || U+0DB1 U+0DCA U+0DB0 || න්‍ධ || U+0DB1 U+0DCA U+200D U+0DB0 || conjunct
|-
| /ⁿd̪t̪ʰa/ || ඳ්ඨ || U+0DB3 U+0DCA U+0DA8 || ඳ්‍ඨ || U+0DB3 U+0DCA U+200D U+0DA8 || conjunct
|-
| /ⁿd̪d̪ʰa/ || ඳ්ධ || U+0DB3 U+0DCA U+0DB0 || ඳ්‍ධ || U+0DB3 U+0DCA U+200D U+0DB0 || conjunct
|-
| /ⁿd̪va/ || ඳ්ව || U+0DB3 U+0DCA U+0DC0 || ඳ්‍ව || U+0DB3 U+0DCA U+200D U+0DC0 || conjunct
|-
| /mma/ || ම්ම || U+0DB8 U+0DCA U+0DB8 || ම්ම || U+0DB8 U+200D U+0DCA U+0DB8 || touching
|}

==ආශ්‍රිත ලිපි==
* [[සිංහල අකුරු]]
* [[සිංහල අක්‍ෂර]]
* [[මිශ්‍ර සිංහල හෝඩිය]]
* [[විකිපීඩියා:සිංහල අකුරු මාර්ගෝපදේශකය]]
* [[සිංහල ඉලක්කම්]]
* [[යෝජිත සිංහල අක්ෂර මාලාව]]
* [[මධුර ඉංග්‍රීසි–සිංහල ශබ්දකෝෂය]]

==යොමුව==
&lt;references/&gt;

==සටහන්==
*{{cite book
  | last = Daniels
  | first = Peter T.
  | title = The World's Writing Systems
  | url = https://archive.org/details/worldswritingsys0000unse_v1k3
  | publisher = Oxford University Press
  | year = 1996
  | location = Oxford, UK
  | chapter =  Sinhala alphabet
  | doi =
  | id =  
  | isbn = 0-19-507993-0}}

*{{cite book
  | last = Fairbanks
  | first = G.W.
  | coauthors =  J.W. Gair, MWSD Silva
  | title = Colloquial Sinhalese (Sinhala) 
  | publisher = South Asia Programm, Cornell University
  | year = 1968
  | location = Ithaca, NY
  | id =  
  | isbn = }}

*{{cite book
  | last = Gair
  | first = J.W.
  | coauthors =  John C. Paolillo
  | title = Sinhala
  | publisher = South Asia Programm, Cornell University
  | year = 1997
  | location = München, Newcastle
  | isbn = }}

*{{cite book
  | last = Geiger
  | first = Wilhelm
  | title = A Grammar of the Sinhalese Language
  | publisher = AES  Reprint
  | year = 1995
  | location = New Delhi
  | isbn = }}

*{{cite book
  | last = Jayawardena-Moser
  | first = Premalatha
  | title = Grundwortschatz Singhalesisch - Deutsch
  | publisher = Harassowitz
  | year = 2004
  | location = Wiesbaden
  | edition = 3
  | isbn = }}

*{{cite book
  | last = Karunatillake
  | first = W.S.
  | title = An Introduction to Spoken Sinhala
  | publisher = 
  | year = 1992
  | location = Colombo
  | edition = [several new editions]
  | isbn = }}

*{{cite book
  | last = Matzel
  | first = Klaus
  | title = Einführung in die singhalesische Sprache
  | publisher = Harrassowitz
  | year = 1983
  | location = Wiesbaden
  | isbn = }}

== තව දුර කියවීමට==
සිංහල භාෂාවේ නිවැරදි ව්‍යාකරණ විධි  - කේ . ඩී . සී . ගුණසේකර 

සිංහල භාෂාවේ නව මුහුනුවර - ජේ . බී . දිසානායක

==බැහැර පිටු==
* [http://www.unicode.org/charts/PDF/U0D80.pdf Sinhala Unicode Character Code Chart]
* [http://groups.google.com/group/Sinhala-Unicode Sinhala Unicode Group]
* [http://www.ceylon-online.com/sinhala_sign_page.html Sinhala Alphabet] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090806024953/http://www.ceylon-online.com/sinhala_sign_page.html |date=2009-08-06 }}
* [http://www.downloads.sinhalaya.com/Pages/SinhalaFont.htm List of free fonts for the Sinhala script] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071010062637/http://www.downloads.sinhalaya.com/Pages/SinhalaFont.htm |date=2007-10-10 }}
* [https://web.archive.org/web/20150405003819/http://download.cnet.com/Madura-English-Sinhala-Dictionary/3000-2279_4-10571464.html Madura English-Sinhala Dictionary] 
* [https://play.google.com/store/apps/details?id=com.maduraonline Madura Online - Android Apps on Google Play]
* [http://www.sasrutha.com Sinhala Search Engine - Search Sri Lanka (Search the web in Sinhala - සිංහල ගවේශකය)]
* [http://www.kaputa.com/uniwriter Online Sinhala Unicode Writer]
* [http://www.ucsc.cmb.ac.lk/ltrl/services/keyboard/ Online Unicode Converter]
*[http://www.siyabas.lk/sinhala_about_unicode සිංහල යුනිකෝඩ් ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071029204541/http://siyabas.lk/sinhala_about_unicode |date=2007-10-29 }}
*[http://www.info.lk/slword Download සිංහල යුනිකෝඩ්] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060719204310/http://www.info.lk/slword/ |date=2006-07-19 }}
*[http://www.siyabas.lk/sinhala_how_to_install.html සිංහල යුනිකෝඩ් ස්ථාපනය කරගැනීමට ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100926105935/http://www.siyabas.lk/sinhala_how_to_install.html |date=2010-09-26 }}
*[http://www.ceylon-online.com/sinhala_sign_page.html සිංහල හෝඩිය] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090806024953/http://www.ceylon-online.com/sinhala_sign_page.html |date=2009-08-06 }}
*[http://www.omniglot.com/writing/sinhala.htm Omniglot සිංහල පිටුව]


[[ප්‍රවර්ගය:බ්‍රාහ්මී අක්‍ෂර]]
[[ප්‍රවර්ගය:සිංහල භාෂාව]]
[[ප්‍රවර්ගය:සිංහල අකුරු]]
[[ප්‍රවර්ගය:සිංහල භාෂාව]]</text>
      <sha1>tw3xou4gbvz3ov8hwtdjec2xzad0d0x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>හික්කඩුව</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3892</id>
    <revision>
      <id>805270</id>
      <parentid>789501</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T10:24:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>805270</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11012" sha1="lf5sk9ex1wm452mq4ihmov0u6ap9mot" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|official_name    = හික්කඩුව
|native_name      = Hikkaduwa
|image_skyline    = Hikkaduwa Beach.JPG
|image_caption    = හික්කඩුව වෙරළ තීරය
|image_map        =
|map_caption      = 
|pushpin_map      = Sri Lanka
|area_magnitude   = 
|area_land_km2    = 
|area_land_sq_mi  = 
|area_water_km2   = 
|area_water_sq_mi = 
|population_total = 101,342
| subdivision_type = [[රට]]
| subdivision_name = [[ශ්‍රී ලංකාව]]
| subdivision_type2 = [[ශ්‍රී ලංකාවේ පළාත්|පළාත]]
| subdivision_name2 = [[දකුණු පළාත, ශ්‍රී ලංකාව|දකුණු පළාත]]
| subdivision_type3 = [[ශ්‍රී ලංකාවේ දිස්ත්‍රික්ක|දිස්ත්‍රික්කය]]
| subdivision_name3 = [[ගාල්ල දිස්ත්‍රික්කය]]
| utc_offset = -5
| timezone = ශ්‍රී ලංකා සම්මත වේලාව
| utc_offset = +5:30
| timezone_DST = 
| utc_offset_DST = 
| latd=  6 | latm= 8 | lats= 50 | latNS= N 
| longd=80 | longm=6 | longs=37 | longEW=E 
| coordinates_type       = region:LK_type:city 
| coordinates_display    = display=inline,title 
| postal_code_type = [[තැපැල් කේතය]]
| postal_code = 80240&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Hikkaduwa Post Office - Sri Lanka Postal Codes |url=http://mohanjith.net:80/postal_codes/southern/galle/80240-hikkaduwa.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20190903062243/http://mohanjith.net:80/postal_codes/southern/galle/80240-hikkaduwa.html |archive-date=2019-09-03 |access-date=2026-01-21 |website=mohanjith.net |language=en}}&lt;/ref&gt;
|footnotes        = 
}}

'''ශ්‍රී ලංකාවේ''' දකුණු වෙරළ තීරයේ පිහිටි සුන්දර ඉසව්වකි හික්කඩුව. දකුණු පළාතට අයත් වන අතර, ගාලු නගරයේ සිට වයඹ දිශාවට කිලෝ මීටර 20ක් පමණ දුරින් [[කොළඹ]] සිට [[ගාල්ල]]ට පැමිණෙන ගාලු පාරේ ගාල්ලට සමීපයේ පිහිටා ඇත. හික්කඩුව මෙරට මූලික සංචාරක පුරවරයක් වූ අතර එය සංචාරක අවධානයට ලක් වූ ස්ථානයකි.

==2004 සුනාමිය==
වර්ෂ 2004 දෙසැම්බර් මස 26 වන දින හික්කඩුව මහත් වූ සුනාමි ව්‍යසනයකට ගොදුරු විය. එය “2004 ඉන්දියානු සාගර භූ චලනය” නම් වූ, සැතපුම් දහස් ගණනක් එපිටින් ඉන්දුනීසියානු වෙරළ තීරයේ ඇති වූ භූ චලනයක් නිසා ඇති විය. මෙම සුනාමි ව්‍යසනය හේතුවෙන් ඡීවිත දහස් ගණනක් අහිමි විය. 

== සංචාරක ව්‍යාපාරයේ පසුබෑම ==
[[E01 අධිවේගී මාර්ගය (ශ්‍රී ලංකාව)|E01 අධිවේගී]] මාර්ගය හරහා [[කොළඹ ගුවන්තොටුපළ (වක්‍රෝත්තිහරණය)|කොළඹ ගුවන්]] තොටුපළට සෘජුවම සම්බන්ධ වී ඇති 2020 සිට [[දකුණු පළාත, ශ්‍රී ලංකාව|දකුණු]] වෙරළ තීරයේ ගමනාන්තයන්ගෙන් එල්ල වන තරගකාරිත්වය නිසා හික්කඩුවට දැඩි බලපෑමක් එල්ල වී ඇත.&lt;ref&gt;https://www.lankaweb.com/news/items/2020/02/23/matara-hambantota-extension-of-southern-expressway-declared-open-english/&lt;/ref&gt; [[මත්තල රාජපක්ෂ ජාත්‍යන්තර ගුවන්තොටුපළ|හම්බන්තොට ගුවන් තොටුපළ]] වෙත ජාත්‍යන්තර ගුවන් ගමන් වැඩි වීම [[වෙරළබඩ කලාප|දකුණු වෙරළ]] තීරයට ප්‍රවේශ වීම තවත් පහසු කර ඇත. 

හික්කඩුව සංචාරක කලාප හරහා තවමත් දිවෙන අනතුරුදායක කොළඹ-ගාල්ල පාර හේතුවෙන් හික්කඩුවේ සංචාරක ව්‍යාපාරයේ වේගවත් බිඳ වැටීම තවත් උග්‍ර වී ඇත. වසර 40ක්&lt;ref&gt;https://www.pressreader.com/sri-lanka/daily-mirror-sri-lanka/20200118/281973199607736&lt;/ref&gt; තිස්සේ අපේක්ෂා කළ බයිපාස් (bypass) මාර්ගයක් විවෘත කිරීම 2024 දී අවලංගු කරන ලදී. 

2025 දී&lt;ref&gt;https://ziradaily.com/news/93180&lt;/ref&gt;, [https://hikkaduwa.uc.gov.lk/ හික්කඩුව නගර සභාව] මෙම බයිපාස් මාර්ගය භාවිතය දිගු දුර බස් රථ සඳහා පමණක් (එයත් කොළඹින් පැමිණෙන බස් රථ සඳහා පමණක්) අනිවාර්ය කළේය. එයින් ගැටලුව විසඳී නැත. ශ්‍රී [[ලාංකිකයෝ|ලාංකික]] [[සංචාරක කර්මාන්තය|සංචාරක]] නියෝජිතයන් විසින් &quot;වඩාත්ම වැදගත්&quot;&lt;ref&gt;https://hamoos.com/hikkaduwa/#&lt;/ref&gt; ලෙස සලකනු ලබන්නේ මෙම බයිපාස් මාර්ගය විවෘත කිරීමයි.

== සංචාරක ආකර්ශනීය ස්ථාන ==
හික්කඩුව සංචාරක අවධානයට පාත්‍ර කිරීමට දැඩි ලෙස හේතුවූ ස්ථානයන් කීපයකි.

=== හික්කඩුව ජාතික උද්‍යානය ===
[[රූපය:Sadu.JPG|250px|thumb|right]]

[[අම්බලන්ගොඩ]] සිට [[ගාල්ල]] දක්වා දිවෙන හික්කඩුව ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාශයේ කි.මී.24 ක් පමණ වු දුරක් පුරා පැතිරුණ වෙරළක් පවති&lt;ref&gt;{{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=http://www.hikkaduwa.ds.gov.lk/index.php/si/about-us-si/overview-si.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20200206221143/http://www.hikkaduwa.ds.gov.lk/index.php/si/about-us-si/overview-si.html |access-date=2026-04-28 |archive-date=2020-02-06}}&lt;/ref&gt;. මෙම වෙරළ තිරයට සුවිශේෂි බවක් ඵක් කරන්නේ අක්කර 251ක් පුරා මුහුදු පතුලේ පැතිරී ඇති ස්වාභාවික ගල් මල් උයනයි. 
[[රූපය:K.JPG|250px|thumb|right|සීනිගම දේවාලය]]

=== සීනිගම දේවාලය ===
[[සීනිගම දේවාලය]] ගොඩබිමට ආසන්න මුහුදේ පිහිටි දූපතක පිහිටා ඇති අතර, එය කෝට්ටේ යුගයේ විසූ දේවපතිරාජ නම් අමාත්‍යවරයකු විසින් කරවන ලද්දකි&lt;ref&gt;[https://www.Lankapradeepa.com/2021/04/sinigama-devalaya.html lankapradeepa.com/2021/04/sinigama-devalaya.html]&lt;/ref&gt;. 

දෙවොල හා බැදුණු ඇදහැලි සහ විශ්වාසයන් හේතුවෙන් පොල් ගැසීම, මිරිස් ඇඹරීම වැනි කර්තව්‍යයන් සඳහා දේශිය වශයෙන්ම විශාල පිරිසක් මේ සදහා ඇදී එති.&lt;ref&gt;https://amazinglanka.com/wp/seenigama-devalaya/&lt;/ref&gt; [[සුනාමි]] ව්‍යසනයෙන් මෙම දෙවොලට උපද්‍රවයක් නොවීම ඒ කෙරේ ඇති අවදානය වඩාත් තීව්‍ර කිරිමට හේතු විය. 
[[රූපය:L.JPG|250px|thumb|right|තොටගමුව රජමහා විහාරය]]

=== තොටගමුව රජමහා විහාරය ===
රට අභ්‍යන්තරයේ ඇති සංචාරක ආකර්ෂණීය ස්ථාන අතුරින් හික්කඩුව ප්‍රාදේශිය ලේකම් කොට්ඨාශයේ ඇති ආගමික සිද්ධස්ථානයකි තොටුගමුව රජමහ විහාරය.ඵෙතිහාසික වැදගත්කසකින් හිමි මෙම විහාරයේ ඇති දඹරන් ධාතු කරඩුව, රාජාධි රජසිංහ රජුගේ මංගල හස්තියගේ ඇත්දළ යුගල, ක්‍රි.ව.6වන සියවසට හා මහනුවර යුගයට අයත් බිතු සිතුවම් එයට පෞරාණික බවක් ගෙන දීමට හේතු සාධක වී ඇත. 

=== ධීවර වරායවල් සහ කලපු ===
මේ හැරුණු විට ,හික්කඩුව,දොඩන්දුව ධීවර වරායන්ද සංචාරක ආකර්ෂණයට හේතු වි ඇත. ඒ ආශ්‍රිතව කරනා ධීවර කර්මාන්තය හා බැදුණු ආවේණික ලක්ෂණ සංචාරක අවධානයට ලක් වී ඇත.  එමෙන්ම  ‍ෙ.ල් වත්ත,ගං මෝයද අති සුන්දර ස්ථානයකි.

==බාහිර සබැඳ==
* [http://www.srilankatourism.org/ ශ්‍රී ලංකාවේ සංචාරක මණ්ඩලයේ නිල වෙබ් පිටුව] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190503083732/http://www.srilankatourism.org/ |date=2019-05-03 }} 
* [http://www.hikkaduwa.org.uk/ සුනාමි ව්‍යසනයේ බලපෑම් හා සහන සේවා(හික්කඩුව)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071124101656/http://www.hikkaduwa.org.uk/ |date=2007-11-24 }}
==මූලාශ්‍ර==
{{reflist}}

{{ශ්‍රී ලංකාවේ නගර}}
&lt;!--Category--&gt;
[[Category:ශ්‍රී ලංකාවේ නගර සහ ගම්මාන]]

&lt;!--Interwiki--&gt;</text>
      <sha1>lf5sk9ex1wm452mq4ihmov0u6ap9mot</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4203</id>
    <revision>
      <id>805271</id>
      <parentid>799883</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T11:26:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-59521-73</username>
        <id>82103</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>805271</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21757" sha1="i2br1nqu1mwttp9zv8gctzr1wnn60m3" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව භූ-දේශපාලනීය සංවිධානය
| native_name            = {{ඇකිළියහැකි ලැයිස්තුව
|title = &lt;center&gt; එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය
|&lt;center&gt; {{බස|en|'''United Nations '''}} {{en icon}} &lt;/center&gt;
|&lt;center&gt; {{බස|ar|'''الأمم المتحدة'''}} {{ar icon}} &lt;/center&gt;
&lt;center&gt; {{බස|zh|'''联合国'''}} {{cn icon}} &lt;/center&gt;
&lt;center&gt; {{බස|fr|'''Nations Unies'''}} {{fr icon}} &lt;/center&gt;
&lt;center&gt; {{බස|ru|'''Организация Объединённых Наций'''}} {{ru icon}} &lt;/center&gt;
&lt;center&gt; {{බස|es|'''Naciones Unidas'''}} {{es icon}} &lt;/center&gt;}}
| image_flag             = Flag of the United Nations.svg
| image_coat             = UN emblem blue.svg
| alt_coat               = නිල ලාංජණය
| linking_name           = එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය
| image_map              = United Nations (Member States and Territories).svg
| map_width              = 280px
| map_caption            = [[එක්සත්  ජාතීන්ගේ  සාමාජීක රාජ්‍යයන්|එජා සාමාජීක රාජ්‍යයන්]] &lt;br /&gt;සහ (එජා අනුව) ඒවායේ එජා-පිළිගත් පරායත්ත-රාජ්‍යයන් දක්වන සිතියම
| membership             = [[එක්සත් ජාතීන්ගේ සාමාජීක රාජ්‍යයන්|193 සාමාජීක රාජ්‍යයන්]]
| admin_center_type      = [[එක්සත් ජාතීන්ගේ මූලස්ථානය|මූලස්ථානය]]
| admin_center           = [[නිව්යෝක් නගරය]], මැන්හැටන් හි ජාත්‍යන්තර භූමිප්‍රදේශය
| languages_type         = [[නිල භාෂාව]]න්
| languages              = {{hlist|[[අරාබි භාෂාව|අරාබි]]|[[චීන භාෂාව|චීන]]|[[ඉංග්‍රීසි භාෂාව|ඉංග්‍රීසි]]|[[ප්‍රංශ භාෂාව|ප්‍රංශ]]|[[රුසියානු භාෂාව|රුසියානු]]|[[ස්පාඤ්ඤ භාෂාව|ස්පාඤ්ඤ]]}}
| leader_title1          = [[එක්සත් ජාතීන්ගේ මහ-ලේකම්|මහ-ලේකම්]]
| leader_name1           = අන්තෝනියෝ ගුටරේස්
| established_event1     = {{nowrap|[[එක්සත් ජාතීන්ගේ ප්‍රඥප්තිය]]}}
| established_date1      = 1945 ජූනි 26
| established_event2     = {{nowrap|ප්‍රඥප්තිය අපරානුමත කිරීම}}
| established_date2      = 1945 ඔක්තෝබර 24
| official_website       = http://www.un.org/|
}}

'''එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය''' ([[ඉංග්‍රීසි භාෂාව|ඉංග්‍රීසි]]: ''United Nations Organisation'', [[ප්‍රංශ භාෂාව|ප්‍රංශ]]:''Organisation des Nations Unies'') නොහොත් UN (යූ. එන්.) යනු, ජාත්‍යන්තර සාමය හා ආරක්ෂාව පවත්වා ගැනීම, [[ජාත්‍යන්තර සබඳතා|රාජ්‍යයන් අතර මිත්‍රශීලී සබඳතා වර්ධනය කිරීම]], ජාත්‍යන්තර සහයෝගීතාව ප්‍රවර්ධනය කිරීම සහ එම අරමුණු සාක්ෂාත් කර ගැනීමේදී රාජ්‍යයන්ගේ ක්‍රියාකාරකම් එකිනෙක සමපාත කිරීම සඳහා කේන්ද්‍රස්ථානයක් ලෙස කටයුතු කිරීම යන අරමුණු පෙරදැරිව, 1945 ජූනි 26 වන දින 'එක්සත් ජාතීන්ගේ ප්‍රඥප්තිය'ට අත්සන් තැබීම මගින් පිහිටුවන ලද ජාත්‍යන්තර [[අන්තර්රාජ්‍ය වාදය|අන්තර්-රාජ්‍ය සංවිධානයකි]].&lt;ref&gt;https://www.un.org/en/about-us/history-of-the-un&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.un.org/en/about-us&lt;/ref&gt;

[[අමෙරිකා එක්සත් ජනපදය|එක්සත් ජනපද]] [[ඇමරිකානු ජනාධිපතිවරු|ජනාධිපති]] [[ෆ්‍රැන්ක්ලින් ඩී. රූස්වෙල්ට්]] යෝජනා කළ ''එක්සත් ජාතින්'' යන නාමය බලවතුන්ට එරෙහිව අඛණ්ඩව සටන් කරන බවට ප්‍රතිඥා දෙමින් ජාතීන් 26ක නියෝජිතයින් [[දෙවන ලෝක යුද්ධය|දෙවන ලෝක යුධ සමයේ]] 1942 ජනවාරි 1 වනදා කළ එක්සත් ජාතීන්ගේ ප්‍රකාශනය මුල්වරට භාවිතා කරනු ලැබීය. යුද්ධ වැලැක්වීම සහ සංග්‍රාම නීති සංග්‍රහකරණය සඳහා වන විධික්‍රම විස්තර කොට දැක්වීම පිණිස ප්‍රථම අන්තර් ජාතික සාම සමුළුව 1899 දී [[නෙදර්ලන්තය|නෙදර්ලන්තයේ]] ද හේග් නගරයේදී පවත්වන ලදී. අන්තර්ජාතික ආරවුල් සාමකාමී ලෙස සමථයකට පත් කිරීම පිළිබඳ සම්මුතිය සම්මත කොට ගත් එය 1902 දී ක්‍රියාත්මක වූ ස්ථාවර බේරුම් උසාවිය ස්ථාපනය කළේය.

එක්සත් ජාතීන්ගේ පෙර ගමන්කරු වූයේ &quot;[[ජාතීන්ගේ සංගමය]]&quot; යි. [[පළමුවන ලෝක යුද්ධය|ප්‍රථම ලෝක යුද්ධය]] වලක්වා ලීමට අසමත් වීම නිසා [[ජාතීන්ගේ සංගමය]] සිය ක්‍රියාකාරීත්වය අවසන් ‍කළේය. එක්සත් ජාතීන්ගේ ප්‍රඥප්තිය සම්පාදනය කරනු වස් රටවල් 50 ක නියෝජිතයෝ 1945 දී [[අමෙරිකා එක්සත් ජනපදය|එක්සත් ජනපදයේ]] [[සැන් ෆ්‍රැන්සිස්කෝ, කැලිෆෝනියා|සැන් ‍ෆ්‍රැන්සිස්කෝ]] හි පැවති අන්තර්ජාතික සංවිධානය පිළිබඳ එක්සත් ජාතීන්ගේ සමුළුවවේ දී හමුවූ අතර 1945 ජුනි 26 වැනිදා රටවල් 50 ක නියෝජිතයෝ එක්සත් ජාතීන්ගේ ප්‍රඥප්තියට අත්සන් තැබූහ. සමුළුවට සහභාගී නොවූ පෝලන්තය පසුව ඊට අත්සන් තැබීමෙන් ආරම්භක සාමාජික රාජ්‍යයන් 51 අතරට එක් විය.
[[ගොනුව:එක්සත්_ජාතීන්ගේ_සංවිධානයේ_සංකේතය.JPG|thumb|එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයේ ලාංඡනය]]		
[[ගොනුව:එක්සත් ජාතීන්ගේ සමුළුවක්.jpg|thumb|එක්සත් ජාතීන්ගේ සමුළුව]]

[[චීනය]], [[සෝවියට් සංගමය|සෝවියට් දේශය]], [[එක්සත් රාජධානිය]], [[අමෙරිකා එක්සත් ජනපදය|එක්සත් ජනපදය]] සහ සෙසු අත්සන්කරුවන්ගෙන් බහුතරය 1945 ඔක්තෝම්බර් 24 දා ප්‍රඥප්තිය සනාථ කිරීමෙන් අනතුරුව එක්සත් ජාතීන් නිල වශයෙන් උපත ලැබී ය.සෑම වසරකම '''ඔක්තෝම්බර් 24''' දින එක්සත් ජාතීන්ගේ දිනය සමරනු ලැබේ. 

මෙහි නිෂේධ බලය සහිත රටවල් වන්නේ [[චීනය]], [[ප්‍රංශය]], [[රුසියාව]], [[අමෙරිකා එක්සත් ජනපදය|ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය]] යි. මීට අමතරව ආර්ථික සහ සමාජීය කවුන්සිලය, සාධාරණත්වය පිළිබඳ ජාත්‍යන්තර අධිකරණය යනාදී වශයෙන් වන තවත් අංශ රාශියකින් එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය සමන්විත වේ.

1965 දී [[ඉන්දුනීසියාව]] මෙම සංවිධානයෙන් ඉවත් වී 1966 වසරේ නැවත එක් විය. එසේ කළ එකම රට ඉන්දුනීසියාවයි. එයට හේතුව ඔවුන් [[මලයාසියාව]] සමඟ ඇතිවූ ප්‍රශ්නයක් නිසායි.

එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයේ අවසන් සාමාජිකත්වය ලබා ගත් රට වන්නේ [[දකුණු සුඩානය|දකුණු සුඩානයයි]]. 2011 වසරේදී [[සුඩානයේ රජය සහ දේශපාලනය|සුඩාන ජනරජයෙන්]] දකුණු සුඩානය බෙදී වෙන්වීමෙන් පසුව එම වසරේදීම එක්සත් ජාතීන්ගේ සාමාජිකත්වය ලබා ගත්තේය. 2011 වසරේදී [[පලස්තීන රාජ්‍යය|පලස්තීනයද]] සාමාජිකත්වය සඳහා ඉල්ලුම් කළද මෙතෙක් ස්ථිර සාමාජිකත්වය ලබා දී නොමැත. [[තායිවානය]] සහ [[කුක් දූපත්|කුක් දුපත්]] වලටද මෙතෙක් සාමාජිකත්වය ලබාදී නොමැත. ඒ පිළිවෙලින් [[චීනය|චීනයට]] සහ [[නවසීලන්තය|නවසීලන්තයට]] එම භුමි පිළිබඳව ඇති දේශසීමා ආරවුල් නිසායි. 

1945 ආරම්භයෙදී මෙහි පළමු මහ ලේකම්වරයා වූයේ ට්‍රින්ග් වේ ලී, ඉන්පසුව පත්වූ කීපදෙනෙක් වූයේ, බුටෝස් බුටෝස් ගාලි, කොෆි අනන් (ඔහුට 2001 වසරේ නොබෙල් සාම ත්‍යාගය හිමිවිය), බැන්කි මූන් සහ 2017 සිට මේ දක්වා 9 වන මහ ලේකම්වරයා ලෙස පෘතුගාල් ජාතික අන්තෝනියෝ ගුටරෙස්. මෙහිදී එක් අයෙකුට වසර 4 බැගින් වාර දෙකක් මහ ලේකම් තනතුර හෙබවිය හැකිය.

[[ශ්‍රී ලංකාව]] එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයේ සාමාජිකත්වය ඉල්ලුම් කළේ එම සංවිධානය පිහිටුවීමෙන් වසර තුනක් ගතවීමෙන් පසුවය. එනම් 1952 වසරේදීය. පසුව 1955 වසරේ දී එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය විසින් ශ්‍රී ලංකාවට සාමාජිකත්වය ලබා දෙන ලදී.

මෙම සංවිධානය විසින් සිවිල් අරගල පාලනය කිරීම සඳහා රටවල් තුළට &quot;සාම සාධක&quot; හමුදා යැවීමද සිදු කරයි. එසේ හමුදා යවන ලද රටවල් කීපයක් වන්නේ [[ලයිබීරියාව]], [[ඊශ්‍රායලය]], [[කොසෝවො|කොසවෝව]], [[සුඩානය]] සහ [[හයිටිය|හයිටියයි]]. 

[[චීන භාෂාව|චීන]], [[ඉංග්‍රීසි භාෂාව|ඉංග්‍රීසි]], [[ප්‍රංශ භාෂාව|ප්‍රංශ]], රුසියානු හා [[ස්පාඤ්ඤ භාෂාව|ස්පාඤ්ඤ]] භාෂා එක්සත් ජාතීන්ගේ නිළ භාෂාවෝ වෙති. මහා මණ්ඩලයේ[[එක්සත් ජාතීන්ගේ ආරක්ෂක මණ්ඩලය|, ආරක්‍ෂක මණ්ඩලයේ]] සහ ආර්ථික හා සාමාජීය මණ්ඩලයේ නිල භාෂාවක් ලෙස [[අරාබි භාෂාව|අරාබි]] බස ද පසුව එක් කරනු ලැබී ය.

==එක්සත් ජාතීන්ගේ ප්‍රඥප්තිය==
සාමාජික රාජ්‍යයන්ගේ අයිතිවාසිකම් හා වගකීම් නිශ්චය කරන්නාවූත් එක්සත් ජාතීන්ගේ අයවැය හා ක්‍රියාපටිපාටීන් ස්ථාපනය කරන්නාවූත් ප්‍රඥප්තිය සංවිධානයේ ව්‍යවස්ථාමය ලේඛනයයි. අන්තර්ජාතික ගිවිසුමක් වන ප්‍රඥප්තිය රාජ්‍යයන්ගේ ස්වෛරී සමානාත්මතාවයෙන් පටන් ගෙන අන්තර්ජාතික සබඳතාවලදී බලය යෙදවීම තහනම් කිරීම දක්වා විහිදෙන අන්තර්ජාතික සබඳතා පිළිබඳ ප්‍රධාන මූලධර්ම සංග්‍රහ කරයි.

== අරමුණු ==
ප්‍රඥප්තියේ සඳහන් අන්දමට එක්සත් ජාතීන්ගේ අරමුණු මෙසේ ය.
#ජාත්‍යන්තර වශයෙන් සාමය හා ආරක්ෂාව පවත්වා ගෙන යාම සඳහා අවශ්‍ය ක්‍රියාකාරීත්වය සහතික කිරීමේ පියවර ගැනීම හා සාමයට ඇති තර්ජන ඉවත් කිරීම.
#ජාත්‍යන්තර වශයෙන් පවතින ආර්ථික , සාමාජීය, සංස්කෘතික, මානුෂීය ගැටළු විසඳීම සඳහා ජාත්‍යන්තර සහයෝගය ලබා ගැනීම.
#පොදු අයිතිවාසිකම් පදනම් කරගෙන ජාතීන් අතර හොඳ හිත වර්ධනය කර ගැනීම.
#ඉහත සඳහන් අරමුණු සාක්‍ෂාත් කර ගැනීම සඳහා සංයෝජනය කර ගැනීමේ මධ්‍යස්ථානයක් වශයෙන් කටයුතු කිරීම.

== එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයේ මූලධර්ම ==
#සියළුම සාමාජික ජාතීන්ගේ ස්වාධිපති අයිතිය මත මේ සංවිධානය බිහි වී ඇත.
#සාමාජික රටවල් සියල්ල ප්‍රඥප්තියෙන් තමා වෙත පැවරී ඇති වගකීම් ඉටු කළ යුතුය.
#එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයට බැඳී නැති රටවල් පවා මෙම සංවිධානයේ මූලධර්මවලට අනුකූලව කටයුතු කරවා ගැනීම.
#සාමාජික රටවල් අන්‍යෝන්‍ය වශයෙන් තමන් අතර වන ගැටළු සාමකාමීව විසඳාගත යුතුය.
#සාමාජික රටවල් තමන්ගේ ජාත්‍යන්තර ක්‍රියාවලිය තුළ යම් රටක භෞමික අඛණ්ඩතාවයට එරෙහිව තර්ජනයක්ව කටයුතු කිරීමෙන් වැලකී සිටීම. 
#සියළුම සාමාජිකයින් එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයේ ප්‍රඥප්තියට අනුකූලව ගන්නා තීරණවලට සහයෝගය දිය යුතුය.
#එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය රාජ්‍යයන්හි අභ්‍යන්තර කටයුතුවලට ඇඟිලි ගැසීමෙන් වැලකී සිටීම.

==එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයේ අංග ==		
එක්සත් ජාතීන්ගේ ප්‍රධාන අංග 6 ක් ප්‍රඥප්තියෙන් ස්ථාපනය කෙරිණ.
#මහා මණ්ඩලය (මහා මන්ත්‍රණ සභාව)
#[[එක්සත් ජාතීන්ගේ ආරක්ෂක මණ්ඩලය|ආරක්‍ෂක මණ්ඩලය]]
#ආර්ථික හා සමාජීය මණ්ඩලය
#භාරකාරත්ව මණ්ඩලය (ආහෝසිකරනු ලැබීය)
#අන්තර්ජාතික අධිකරණය
#[[එක්සත් ජාතීන්ගේ මහා ලේකම්|ලේකම් කාර්යාලය]]

නියෝජිත ආයතන 15 කින් වැඩසටහන් සහ මණ්ඩල ගණනාවකින් සැදුම් ලත් එක්සත් ජාතීන්ගේ පවුල (The United Nation System) මීට බොහෝ සෙයින් විශාල වූවකි. ඒ සඳහා එක්සත් ජාතීන්ගේ ලේකම් කාර්යාලය, එක්සත් ජාතීන්ගේ වැඩසටහන් සහ අරමුදල් (යුනිසෙෆ් සහ UNDP නොහොත් එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවර්ධන වැඩසටහන) සහ විශේෂිත ආයතන එක් වීමෙන් නිර්මාණය වී තිබේ.

== එක්සත් ජාතීන්ගේ මණ්ඩලය ==
== අරමුදල් ලබාදීම ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:90%; white-space:nowrap; text-align:left; float:; margin:10px;&quot;
|+2011 දී එජා අයවැයේ ප්‍රමුඛතම දායකයෝ&lt;ref name=unbudget&gt;{{cite web |url=http://daccess-dds-ny.un.org/doc/UNDOC/GEN/N10/708/33/PDF/N1070833.pdf?OpenElement |title=Assessment of Member States' contributions to the United Nations regular budget for the year 2011 |publisher=[[United Nations Secretariat|UN Secretariat]] |format=PDF |date=28 December 2010 |accessdate=2012-02-16}}&lt;/ref&gt;
! style=&quot;width:130px;&quot;| සාමාජික රටවල්
! දායකත්වය&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(එජා අයවැයේ [[ප්‍රතිශතය|ප්‍රතිශතයක් (%)]] ලෙස)&lt;/small&gt;
|-
| '''{{ධජය|ඇමරිකානු එක්සත් ජනපද}}''' || 22.000%
|-
| '''{{ධජය|ජපානය}}''' || 12.530%
|-
| '''{{ධජය|ජර්මනිය}}''' || 8.018%
|-
| '''{{ධජය|එක්සත් රාජධානිය}}''' || 6.604%
|-
| '''{{ධජය|ප්‍රංශය}}''' || 6.123%
|-
| '''{{ධජය|ඉතාලිය}}''' || 4.999%
|-
| '''{{ධජය|කැනඩාව}}''' || 3.207%
|-
| '''{{ධජය|චීන මහජන සමූහාණ්ඩුව}}''' || 3.189%
|-
| '''{{ධජය|ස්පාඤ්ඤය}}''' || 3.177%
|-
| '''{{ධජය|මෙක්සිකෝව}}''' || 2.356%
|-
| '''අනෙකුත් සාමාජික රටවල්''' || 27.797%
|}

== මේවාද බලන්න ==
*[[එක්සත් ජාතින්ගේ මෙහෙවර]]

==ආශ්‍රිත ග්‍රන්ථ==	
*එක්සත් ජාතීන්ගේ පවුල
*එක්සත් ජාතීන් (අන්තර් ජාතික සාමය හා ආරක්‍ෂාව)

==මූලාශ්‍ර==
{{reflist}}

{{United Nations}}

[[ප්‍රවර්ගය:එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය]]</text>
      <sha1>i2br1nqu1mwttp9zv8gctzr1wnn60m3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>805272</id>
      <parentid>805271</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T11:27:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-59521-73</username>
        <id>82103</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>805272</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21726" sha1="5cf9c562vnt364hkg5j9kibcqpigrhx" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව භූ-දේශපාලනීය සංවිධානය
| native_name            = {{ඇකිළියහැකි ලැයිස්තුව
|title = &lt;center&gt; එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය
|&lt;center&gt; {{බස|en|'''United Nations '''}} {{en icon}} &lt;/center&gt;
|&lt;center&gt; {{බස|ar|'''الأمم المتحدة'''}} {{ar icon}} &lt;/center&gt;
&lt;center&gt; {{බස|zh|'''联合国'''}} {{cn icon}} &lt;/center&gt;
&lt;center&gt; {{බස|fr|'''Nations Unies'''}} {{fr icon}} &lt;/center&gt;
&lt;center&gt; {{බස|ru|'''Организация Объединённых Наций'''}} {{ru icon}} &lt;/center&gt;
&lt;center&gt; {{බස|es|'''Naciones Unidas'''}} {{es icon}} &lt;/center&gt;}}
| image_flag             = Flag of the United Nations.svg
| image_coat             = UN emblem blue.svg
| alt_coat               = නිල ලාංජණය
| linking_name           = එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය
| image_map              = United Nations (Member States and Territories).svg
| map_width              = 280px
| map_caption            = [[එක්සත්  ජාතීන්ගේ  සාමාජීක රාජ්‍යයන්|එජා සාමාජීක රාජ්‍යයන්]] &lt;br /&gt;සහ (එජා අනුව) ඒවායේ එජා-පිළිගත් පරායත්ත-රාජ්‍යයන් දක්වන සිතියම
| membership             = [[එක්සත් ජාතීන්ගේ සාමාජීක රාජ්‍යයන්|193 සාමාජීක රාජ්‍යයන්]]
| admin_center_type      = [[එක්සත් ජාතීන්ගේ මූලස්ථානය|මූලස්ථානය]]
| admin_center           = [[නිව්යෝක් නගරය]], මැන්හැටන් හි ජාත්‍යන්තර භූමිප්‍රදේශය
| languages_type         = [[නිල භාෂාව]]න්
| languages              = {{hlist|[[අරාබි භාෂාව|අරාබි]]|[[චීන භාෂාව|චීන]]|[[ඉංග්‍රීසි භාෂාව|ඉංග්‍රීසි]]|[[ප්‍රංශ භාෂාව|ප්‍රංශ]]|[[රුසියානු භාෂාව|රුසියානු]]|[[ස්පාඤ්ඤ භාෂාව|ස්පාඤ්ඤ]]}}
| leader_title1          = [[එක්සත් ජාතීන්ගේ මහ-ලේකම්|මහ-ලේකම්]]
| leader_name1           = අන්තෝනියෝ ගුටරේස්
| established_event1     = {{nowrap|[[එක්සත් ජාතීන්ගේ ප්‍රඥප්තිය]]}}
| established_date1      = 1945 ජූනි 26
| established_event2     = {{nowrap|ප්‍රඥප්තිය අපරානුමත කිරීම}}
| established_date2      = 1945 ඔක්තෝබර 24
| official_website       = http://www.un.org/|
}}

'''එක්සත් ජාතීන්ග ([[ඉංග්‍රීසි භාෂාව|ඉංග්‍රීසි]]: ''United Nations Organisation'', [[ප්‍රංශ භාෂාව|ප්‍රංශ]]:''Organisation des Nations Unies'') නොහොත් UN (යූ. එන්.) යනු, ජාත්‍යන්තර සාමය හා ආරක්ෂාව පවත්වා ගැනීම, [[ජාත්‍යන්තර සබඳතා|රාජ්‍යයන් අතර මිත්‍රශීලී සබඳතා වර්ධනය කිරීම]], ජාත්‍යන්තර සහයෝගීතාව ප්‍රවර්ධනය කිරීම සහ එම අරමුණු සාක්ෂාත් කර ගැනීමේදී රාජ්‍යයන්ගේ ක්‍රියාකාරකම් එකිනෙක සමපාත කිරීම සඳහා කේන්ද්‍රස්ථානයක් ලෙස කටයුතු කිරීම යන අරමුණු පෙරදැරිව, 1945 ජූනි 26 වන දින 'එක්සත් ජාතීන්ගේ ප්‍රඥප්තිය'ට අත්සන් තැබීම මගින් පිහිටුවන ලද ජාත්‍යන්තර [[අන්තර්රාජ්‍ය වාදය|අන්තර්-රාජ්‍ය සංවිධානයකි]].&lt;ref&gt;https://www.un.org/en/about-us/history-of-the-un&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.un.org/en/about-us&lt;/ref&gt;

[[අමෙරිකා එක්සත් ජනපදය|එක්සත් ජනපද]] [[ඇමරිකානු ජනාධිපතිවරු|ජනාධිපති]] [[ෆ්‍රැන්ක්ලින් ඩී. රූස්වෙල්ට්]] යෝජනා කළ ''එක්සත් ජාතින්'' යන නාමය බලවතුන්ට එරෙහිව අඛණ්ඩව සටන් කරන බවට ප්‍රතිඥා දෙමින් ජාතීන් 26ක නියෝජිතයින් [[දෙවන ලෝක යුද්ධය|දෙවන ලෝක යුධ සමයේ]] 1942 ජනවාරි 1 වනදා කළ එක්සත් ජාතීන්ගේ ප්‍රකාශනය මුල්වරට භාවිතා කරනු ලැබීය. යුද්ධ වැලැක්වීම සහ සංග්‍රාම නීති සංග්‍රහකරණය සඳහා වන විධික්‍රම විස්තර කොට දැක්වීම පිණිස ප්‍රථම අන්තර් ජාතික සාම සමුළුව 1899 දී [[නෙදර්ලන්තය|නෙදර්ලන්තයේ]] ද හේග් නගරයේදී පවත්වන ලදී. අන්තර්ජාතික ආරවුල් සාමකාමී ලෙස සමථයකට පත් කිරීම පිළිබඳ සම්මුතිය සම්මත කොට ගත් එය 1902 දී ක්‍රියාත්මක වූ ස්ථාවර බේරුම් උසාවිය ස්ථාපනය කළේය.

එක්සත් ජාතීන්ගේ පෙර ගමන්කරු වූයේ &quot;[[ජාතීන්ගේ සංගමය]]&quot; යි. [[පළමුවන ලෝක යුද්ධය|ප්‍රථම ලෝක යුද්ධය]] වලක්වා ලීමට අසමත් වීම නිසා [[ජාතීන්ගේ සංගමය]] සිය ක්‍රියාකාරීත්වය අවසන් ‍කළේය. එක්සත් ජාතීන්ගේ ප්‍රඥප්තිය සම්පාදනය කරනු වස් රටවල් 50 ක නියෝජිතයෝ 1945 දී [[අමෙරිකා එක්සත් ජනපදය|එක්සත් ජනපදයේ]] [[සැන් ෆ්‍රැන්සිස්කෝ, කැලිෆෝනියා|සැන් ‍ෆ්‍රැන්සිස්කෝ]] හි පැවති අන්තර්ජාතික සංවිධානය පිළිබඳ එක්සත් ජාතීන්ගේ සමුළුවවේ දී හමුවූ අතර 1945 ජුනි 26 වැනිදා රටවල් 50 ක නියෝජිතයෝ එක්සත් ජාතීන්ගේ ප්‍රඥප්තියට අත්සන් තැබූහ. සමුළුවට සහභාගී නොවූ පෝලන්තය පසුව ඊට අත්සන් තැබීමෙන් ආරම්භක සාමාජික රාජ්‍යයන් 51 අතරට එක් විය.
[[ගොනුව:එක්සත්_ජාතීන්ගේ_සංවිධානයේ_සංකේතය.JPG|thumb|එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයේ ලාංඡනය]]		
[[ගොනුව:එක්සත් ජාතීන්ගේ සමුළුවක්.jpg|thumb|එක්සත් ජාතීන්ගේ සමුළුව]]

[[චීනය]], [[සෝවියට් සංගමය|සෝවියට් දේශය]], [[එක්සත් රාජධානිය]], [[අමෙරිකා එක්සත් ජනපදය|එක්සත් ජනපදය]] සහ සෙසු අත්සන්කරුවන්ගෙන් බහුතරය 1945 ඔක්තෝම්බර් 24 දා ප්‍රඥප්තිය සනාථ කිරීමෙන් අනතුරුව එක්සත් ජාතීන් නිල වශයෙන් උපත ලැබී ය.සෑම වසරකම '''ඔක්තෝම්බර් 24''' දින එක්සත් ජාතීන්ගේ දිනය සමරනු ලැබේ. 

මෙහි නිෂේධ බලය සහිත රටවල් වන්නේ [[චීනය]], [[ප්‍රංශය]], [[රුසියාව]], [[අමෙරිකා එක්සත් ජනපදය|ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය]] යි. මීට අමතරව ආර්ථික සහ සමාජීය කවුන්සිලය, සාධාරණත්වය පිළිබඳ ජාත්‍යන්තර අධිකරණය යනාදී වශයෙන් වන තවත් අංශ රාශියකින් එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය සමන්විත වේ.

1965 දී [[ඉන්දුනීසියාව]] මෙම සංවිධානයෙන් ඉවත් වී 1966 වසරේ නැවත එක් විය. එසේ කළ එකම රට ඉන්දුනීසියාවයි. එයට හේතුව ඔවුන් [[මලයාසියාව]] සමඟ ඇතිවූ ප්‍රශ්නයක් නිසායි.

එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයේ අවසන් සාමාජිකත්වය ලබා ගත් රට වන්නේ [[දකුණු සුඩානය|දකුණු සුඩානයයි]]. 2011 වසරේදී [[සුඩානයේ රජය සහ දේශපාලනය|සුඩාන ජනරජයෙන්]] දකුණු සුඩානය බෙදී වෙන්වීමෙන් පසුව එම වසරේදීම එක්සත් ජාතීන්ගේ සාමාජිකත්වය ලබා ගත්තේය. 2011 වසරේදී [[පලස්තීන රාජ්‍යය|පලස්තීනයද]] සාමාජිකත්වය සඳහා ඉල්ලුම් කළද මෙතෙක් ස්ථිර සාමාජිකත්වය ලබා දී නොමැත. [[තායිවානය]] සහ [[කුක් දූපත්|කුක් දුපත්]] වලටද මෙතෙක් සාමාජිකත්වය ලබාදී නොමැත. ඒ පිළිවෙලින් [[චීනය|චීනයට]] සහ [[නවසීලන්තය|නවසීලන්තයට]] එම භුමි පිළිබඳව ඇති දේශසීමා ආරවුල් නිසායි. 

1945 ආරම්භයෙදී මෙහි පළමු මහ ලේකම්වරයා වූයේ ට්‍රින්ග් වේ ලී, ඉන්පසුව පත්වූ කීපදෙනෙක් වූයේ, බුටෝස් බුටෝස් ගාලි, කොෆි අනන් (ඔහුට 2001 වසරේ නොබෙල් සාම ත්‍යාගය හිමිවිය), බැන්කි මූන් සහ 2017 සිට මේ දක්වා 9 වන මහ ලේකම්වරයා ලෙස පෘතුගාල් ජාතික අන්තෝනියෝ ගුටරෙස්. මෙහිදී එක් අයෙකුට වසර 4 බැගින් වාර දෙකක් මහ ලේකම් තනතුර හෙබවිය හැකිය.

[[ශ්‍රී ලංකාව]] එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයේ සාමාජිකත්වය ඉල්ලුම් කළේ එම සංවිධානය පිහිටුවීමෙන් වසර තුනක් ගතවීමෙන් පසුවය. එනම් 1952 වසරේදීය. පසුව 1955 වසරේ දී එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය විසින් ශ්‍රී ලංකාවට සාමාජිකත්වය ලබා දෙන ලදී.

මෙම සංවිධානය විසින් සිවිල් අරගල පාලනය කිරීම සඳහා රටවල් තුළට &quot;සාම සාධක&quot; හමුදා යැවීමද සිදු කරයි. එසේ හමුදා යවන ලද රටවල් කීපයක් වන්නේ [[ලයිබීරියාව]], [[ඊශ්‍රායලය]], [[කොසෝවො|කොසවෝව]], [[සුඩානය]] සහ [[හයිටිය|හයිටියයි]]. 

[[චීන භාෂාව|චීන]], [[ඉංග්‍රීසි භාෂාව|ඉංග්‍රීසි]], [[ප්‍රංශ භාෂාව|ප්‍රංශ]], රුසියානු හා [[ස්පාඤ්ඤ භාෂාව|ස්පාඤ්ඤ]] භාෂා එක්සත් ජාතීන්ගේ නිළ භාෂාවෝ වෙති. මහා මණ්ඩලයේ[[එක්සත් ජාතීන්ගේ ආරක්ෂක මණ්ඩලය|, ආරක්‍ෂක මණ්ඩලයේ]] සහ ආර්ථික හා සාමාජීය මණ්ඩලයේ නිල භාෂාවක් ලෙස [[අරාබි භාෂාව|අරාබි]] බස ද පසුව එක් කරනු ලැබී ය.

==එක්සත් ජාතීන්ගේ ප්‍රඥප්තිය==
සාමාජික රාජ්‍යයන්ගේ අයිතිවාසිකම් හා වගකීම් නිශ්චය කරන්නාවූත් එක්සත් ජාතීන්ගේ අයවැය හා ක්‍රියාපටිපාටීන් ස්ථාපනය කරන්නාවූත් ප්‍රඥප්තිය සංවිධානයේ ව්‍යවස්ථාමය ලේඛනයයි. අන්තර්ජාතික ගිවිසුමක් වන ප්‍රඥප්තිය රාජ්‍යයන්ගේ ස්වෛරී සමානාත්මතාවයෙන් පටන් ගෙන අන්තර්ජාතික සබඳතාවලදී බලය යෙදවීම තහනම් කිරීම දක්වා විහිදෙන අන්තර්ජාතික සබඳතා පිළිබඳ ප්‍රධාන මූලධර්ම සංග්‍රහ කරයි.

== අරමුණු ==
ප්‍රඥප්තියේ සඳහන් අන්දමට එක්සත් ජාතීන්ගේ අරමුණු මෙසේ ය.
#ජාත්‍යන්තර වශයෙන් සාමය හා ආරක්ෂාව පවත්වා ගෙන යාම සඳහා අවශ්‍ය ක්‍රියාකාරීත්වය සහතික කිරීමේ පියවර ගැනීම හා සාමයට ඇති තර්ජන ඉවත් කිරීම.
#ජාත්‍යන්තර වශයෙන් පවතින ආර්ථික , සාමාජීය, සංස්කෘතික, මානුෂීය ගැටළු විසඳීම සඳහා ජාත්‍යන්තර සහයෝගය ලබා ගැනීම.
#පොදු අයිතිවාසිකම් පදනම් කරගෙන ජාතීන් අතර හොඳ හිත වර්ධනය කර ගැනීම.
#ඉහත සඳහන් අරමුණු සාක්‍ෂාත් කර ගැනීම සඳහා සංයෝජනය කර ගැනීමේ මධ්‍යස්ථානයක් වශයෙන් කටයුතු කිරීම.

== එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයේ මූලධර්ම ==
#සියළුම සාමාජික ජාතීන්ගේ ස්වාධිපති අයිතිය මත මේ සංවිධානය බිහි වී ඇත.
#සාමාජික රටවල් සියල්ල ප්‍රඥප්තියෙන් තමා වෙත පැවරී ඇති වගකීම් ඉටු කළ යුතුය.
#එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයට බැඳී නැති රටවල් පවා මෙම සංවිධානයේ මූලධර්මවලට අනුකූලව කටයුතු කරවා ගැනීම.
#සාමාජික රටවල් අන්‍යෝන්‍ය වශයෙන් තමන් අතර වන ගැටළු සාමකාමීව විසඳාගත යුතුය.
#සාමාජික රටවල් තමන්ගේ ජාත්‍යන්තර ක්‍රියාවලිය තුළ යම් රටක භෞමික අඛණ්ඩතාවයට එරෙහිව තර්ජනයක්ව කටයුතු කිරීමෙන් වැලකී සිටීම. 
#සියළුම සාමාජිකයින් එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයේ ප්‍රඥප්තියට අනුකූලව ගන්නා තීරණවලට සහයෝගය දිය යුතුය.
#එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය රාජ්‍යයන්හි අභ්‍යන්තර කටයුතුවලට ඇඟිලි ගැසීමෙන් වැලකී සිටීම.

==එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයේ අංග ==		
එක්සත් ජාතීන්ගේ ප්‍රධාන අංග 6 ක් ප්‍රඥප්තියෙන් ස්ථාපනය කෙරිණ.
#මහා මණ්ඩලය (මහා මන්ත්‍රණ සභාව)
#[[එක්සත් ජාතීන්ගේ ආරක්ෂක මණ්ඩලය|ආරක්‍ෂක මණ්ඩලය]]
#ආර්ථික හා සමාජීය මණ්ඩලය
#භාරකාරත්ව මණ්ඩලය (ආහෝසිකරනු ලැබීය)
#අන්තර්ජාතික අධිකරණය
#[[එක්සත් ජාතීන්ගේ මහා ලේකම්|ලේකම් කාර්යාලය]]

නියෝජිත ආයතන 15 කින් වැඩසටහන් සහ මණ්ඩල ගණනාවකින් සැදුම් ලත් එක්සත් ජාතීන්ගේ පවුල (The United Nation System) මීට බොහෝ සෙයින් විශාල වූවකි. ඒ සඳහා එක්සත් ජාතීන්ගේ ලේකම් කාර්යාලය, එක්සත් ජාතීන්ගේ වැඩසටහන් සහ අරමුදල් (යුනිසෙෆ් සහ UNDP නොහොත් එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවර්ධන වැඩසටහන) සහ විශේෂිත ආයතන එක් වීමෙන් නිර්මාණය වී තිබේ.

== එක්සත් ජාතීන්ගේ මණ්ඩලය ==
== අරමුදල් ලබාදීම ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:90%; white-space:nowrap; text-align:left; float:; margin:10px;&quot;
|+2011 දී එජා අයවැයේ ප්‍රමුඛතම දායකයෝ&lt;ref name=unbudget&gt;{{cite web |url=http://daccess-dds-ny.un.org/doc/UNDOC/GEN/N10/708/33/PDF/N1070833.pdf?OpenElement |title=Assessment of Member States' contributions to the United Nations regular budget for the year 2011 |publisher=[[United Nations Secretariat|UN Secretariat]] |format=PDF |date=28 December 2010 |accessdate=2012-02-16}}&lt;/ref&gt;
! style=&quot;width:130px;&quot;| සාමාජික රටවල්
! දායකත්වය&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(එජා අයවැයේ [[ප්‍රතිශතය|ප්‍රතිශතයක් (%)]] ලෙස)&lt;/small&gt;
|-
| '''{{ධජය|ඇමරිකානු එක්සත් ජනපද}}''' || 22.000%
|-
| '''{{ධජය|ජපානය}}''' || 12.530%
|-
| '''{{ධජය|ජර්මනිය}}''' || 8.018%
|-
| '''{{ධජය|එක්සත් රාජධානිය}}''' || 6.604%
|-
| '''{{ධජය|ප්‍රංශය}}''' || 6.123%
|-
| '''{{ධජය|ඉතාලිය}}''' || 4.999%
|-
| '''{{ධජය|කැනඩාව}}''' || 3.207%
|-
| '''{{ධජය|චීන මහජන සමූහාණ්ඩුව}}''' || 3.189%
|-
| '''{{ධජය|ස්පාඤ්ඤය}}''' || 3.177%
|-
| '''{{ධජය|මෙක්සිකෝව}}''' || 2.356%
|-
| '''අනෙකුත් සාමාජික රටවල්''' || 27.797%
|}

== මේවාද බලන්න ==
*[[එක්සත් ජාතින්ගේ මෙහෙවර]]

==ආශ්‍රිත ග්‍රන්ථ==	
*එක්සත් ජාතීන්ගේ පවුල
*එක්සත් ජාතීන් (අන්තර් ජාතික සාමය හා ආරක්‍ෂාව)

==මූලාශ්‍ර==
{{reflist}}

{{United Nations}}

[[ප්‍රවර්ගය:එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය]]</text>
      <sha1>5cf9c562vnt364hkg5j9kibcqpigrhx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>මොසිල්ලා ෆයර්ෆොක්ස්</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5665</id>
    <revision>
      <id>805213</id>
      <parentid>797371</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T05:23:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>805213</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="50003" sha1="ibhwj8f6z2mrxu35714aj737pnrkpnp" xml:space="preserve">{{Infobox web browser
| name = මොසිල්ලා ෆයර්ෆොක්ස්
| logo = [[File:Firefox logo and wordmark (horizontal), 2019.svg|250px|මොසිල්ලා ෆයර්ෆොක්ස් වෙළඳ ලාංඡනය]]
| screenshot = [[File:Firefox 89 screenshot.png|300px]]
| caption = [[විකිපීඩියා]] [[සිංහල]] සංස්කරණයේ මුල් පිටුව [[Arch Linux]] මෙහෙයුම් පද්ධතිය මත දී ෆයර්ෆොක්ස් 89.0 මගින් දර්ශණය වන අයුරු.
| author = මොසිල්ලා සමාගම
| developer = මොසිල්ලා සමාගම&lt;br /&gt;[[මොසිල්ලා පදනම]]
| released = {{Start date|2004|11|09}}
| frequently updated = ඔව්
| programming language = C/C++, ජාවාස්ක්‍රිප්ට් (JavaScript), CSS, XUL, XBL
| operating system = බහු-මෙහෙයුම් පද්ධති
| engine = [[ගෙකෝ පිරිසැලසුම් යන්ත්‍රය]]
| size = 12 මෙගාබයිට් – වින්‍‍ඩෝස්&lt;br /&gt; 27 මෙගාබයිට් – මැක් OS X&lt;br /&gt; 13 මෙගාබයිට් – GNU/ලිනක්ස් (i686)&lt;br /&gt;15 මෙගාබයිට් – GNU/ලිනක්ස්(x86_64)&lt;br /&gt; 63 මෙගාබයිට් – මූල කෙතය
| language = [http://www.mozilla.com/firefox/all.html භාෂා 97]
| status = Active
| genre = [[වෙබ් බ්‍රව්සරයකි]]&lt;br /&gt;FTP සේවාදායකයකි&lt;br /&gt;Gopher සේවාදායකයකි
| license ='''3.0.6 අනුවාදයේ සිට:''' මොසිල්ලා පොදු බලපත්‍රය, GNU පොදු මහජන බලපත්‍රය හෝ GNU සුළු පොදු බලපත්‍රය, '''3.0.5 අනුවාදය සහ පෙර ක්රි'යාත්මක වූ කේත අනුවාදය''' මොසිල්ලා ෆයර්ෆොක්ස් EULA 1.0/1.1, '''3.0.5 අනුවාදය සහ ෆයර්ෆොක්ස් නියත ක්‍රියාකාරිත්වය සහිත පෙර පැවති මූල කේත අනුවාදය''': මොසිල්ලා පොදු බලපත්‍රය
| website = {{URL|http://www.mozilla.org}}
}}

'''මොසිල්ලා ෆයර්ෆොක්ස්''' යනු මොසිල්ලා සමාගම විසින් පවත්වාගෙන යන නොමිලයේ ලබාගත හැකි විවෘත කේත [[වෙබ් බ්‍රවුසරය|වෙබ් බ්‍රවුසරයක්]] වන අතර මෙය මොසිල්ලා ඇප්ලිකේෂන් ස්යිට් වෙතින් බිඳි ආවකි. 2011 ‍මාර්තු වන විට 30% ක වෙළඳපොල කොටසක් හිමි කරගනිමින් ෆයර්ෆොක්ස් වර්තමාන ලෝකයේ භාවිත වන දෙවන ජනඃප්‍රියම වෙබ් බ්‍රවුසරය බවට පත්විය.&lt;ref name=&quot;w3counter1&quot;&gt;[http://w3counter.com/globalstats.php ලොක‍ වෙබ් සංඛ්‍යා]. W3Counter (2010-10-31). ලබා ගන්නා ලද්දේ 2010-11-09.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;gs.statcounter.com&quot;&gt;[http://gs.statcounter.com/ StatCounter වෙබ් සංඛ්‍යා – බ්‍රවුසර, මෙහෙයුම් පද්ධති, සෙවුම් යන්ත්‍ර ජංගම වෙළඳපොල කොටස ද ඇතුළත්ව]. Gs.statcounter.com (2008-07-01). ලබා ගන්නා ලද්දේ 2010-11-09.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;getclicky1&quot;&gt;[http://www.getclicky.com/marketshare/global/web-browsers/ වෙබ් බ්‍රවුසර (ලොක වෙළඳපොල කොටස)|Clicky]. Getclicky.com. ලබා ගන්නා ලද්දේ 2010-11-09.&lt;/ref&gt;

වර්තමාන බොහොමයක් වෙබ් ප්‍රමිතීන් ක්‍රියාවට නැංවූ සහ අනාගතයේදී  ප්‍රමිතීන් බවට පත්වේ යැයි බලාපොරොත්තු වියහැකි විශේෂාංග වලින් සමන්විත [[ගෙකෝ පිරිසැලසුම් යන්ත්‍රය]] (Gecko layout engine) වෙබ් පිටු විදහා දැක්වීම සඳහා ෆයර්ෆොක්ස් විසින් භාවිත කරනු ලබයි.

පටිතිගත පිරික්සුම (tabbed browsing), අක්ෂරවින්‍යාසය සෝදිසි කිරිමේ මෙවළමක් (spell checker), වෘද්ධි සේවීම් (incremental find), සජීවි පිටුසන් කිරීම (live bookmarking), බාගත කිරීම් කළමණාකාරකයක් (download manager), පුද්ගලිකව සැරිසැරීම (Private browsing), [[ගූගල්]] සේවාවක් මත පදනම් වූ (geolocation ලෙසින් හඳුන්වන) සිටින ස්ථානය දැන ගැනීමේ හැකියාව සහිතව පිරික්සීම&lt;ref name=&quot;mozgeo&quot;&gt;{{cite web|title = Location-Aware Browsing|url = http://www.mozilla.com/firefox/geolocation/|accessdate = 2009-07-05|publisher = මොසිල්ලා සමාගම}} (කොටස &quot;''කවර තොරතුරු කා සඳහා යවයි ද? (...)''&quot;)&lt;/ref&gt; සහ බ්‍රව්සරය හා ඈඳුණු සෙවුම් පද්ධතියක් (මෙය බො‍හෝ ස්වදේශියකරණ සංස්කරණයන් සඳහා ගූගල් සෙවුම් යන්ත්‍රය වේ) ෆයර්ෆොක්ස් තුළ අන්තර්ගත නවතම විශේෂාංග වලින් කිහිපයකි&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.mozilla.com/en-US/firefox/features/|title=ෆයර්‍ෆොක්ස් විශේෂාංග}}&lt;/ref&gt;. තෙවන පාර්ශවයේ සංවර්ධකයින් විසින් නිර්මාණය කරන ලද පුළුල් පරාසයක විහිදුනු ඈඳුම් එකතුවක් (add-ons) මගින් මෙයට තවත් ක්‍රියාකාරකම් එකතු කර ගතහැකි වීම &lt;ref&gt;[https://addons.mozilla.org/en-US/firefox/browse/type:1/cat:all addons.mozilla.org Browse all Extensions පිටුව]{{භින්න වූ සබැඳි|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ෆයර්‍ෆොක්ස් වෙත බොහෝ පරිශ්‍රීලකයින් ආකර්ෂණය කරගන්නා විශේෂාංගයකි.

ෆයර්ෆොක්ස් වෙබ් බ්‍රව්සරය  [[මයික්‍රොසොෆ්ට් වින්ඩෝස්]], [[ග්නූ/ලිනක්ස්]], [[මැක් (Mac) OS X|මැක් OS X]], [[FreeBSD]] සහ බොහෝ වෙනත්  විවිධ මෙහෙයුම් පද්ධති සංස්කරණ මත ධාවනය කළ හැක. මෙහි වර්තමාන ස්ථාවර අනුවාදය 4.0.1 වන අතර, එය 2011 අප්‍රේල් 28 වැනි දා නිකුත් කරන ලදී.&lt;ref name=&quot;නිකුතු සටහන්&quot;&gt;{{cite web|title = මොසිල්ලා ෆයර්ෆොක්ස් 4.0.1 නිකුතු සටහන්|publisher = මොසිල්ලා|url = http://www.mozilla.com/firefox/4.0.1/releasenotes/|accessdate = 2011-04-28}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite web | title = ෆයර්ෆොක්ස් 3.5.5 නිකුතු සටහන්  | publisher = මොසිල්ලා | url = http://www.mozilla.com/en-US/firefox/3.5.5/releasenotes/ | accessdate = 2009-11-05 }}&lt;/ref&gt; ෆයර්ෆොක්ස්හි මූල කේතය මොසිල්ලා ට්‍රයි-ලයිසන්ස් (tri-license) GNU GPL/GNU LGPL/MPL නියමයන්ට යටත් වූ නොමිලේ සහ විවෘත ‍මූල මෘදුකාංගයකි. &lt;ref name=&quot;mozilla_code_licensing&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.mozilla.org/MPL/ | title=මොසිල්ලා කේත බලපත්‍රය | accessdate=2007-09-17 | author=මොසිල්ලා පදනම }}&lt;/ref&gt;

== ඉතිහාසය ==
ඩේව් හයිට් (Dave Hyatt) සහ බ්ලේක් රෝස් (Blake Ross) මොසිල්ලා ව්‍යාපෘතියේ පරික්ෂණාත්මක ශාඛාවක් වූ ෆයර්ෆොක්ස් ව්‍යාපෘතියේ වැඩ කිරීම ආරම්භ කරන ලදී. අනුග්‍රාහක නෙට්ස්කේප් වල ව්‍යාපාරික අවශ්‍යතාව සහ වැඩසටහන් සංවර්ධකයින් විසින් පවත්වාගෙන යන අනවශ්‍ය විශේෂාංග නිසා මොසිල්ලා බ්‍රවුසරයේ උපයෝගීතාවය පහත වැටීම සිදුවන බව ඔවුන් දෙපළගේ විශ්වාසය විය.&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://weblogs.mozillazine.org/ben/archives/009698.html | title = Where Did Firefox Come From? | accessdate=2007-01-24 | last= Goodger | first= Ben | authorlink= Ben Goodger |date=2006-02-06 | publisher = Inside Firefox}}&lt;/ref&gt;තමන් දුටු මෙම අනවශ්‍ය වැඩසටහන් වලින් පිරුණු මොසිල්ලා ස්යිට් හා සටන් වැදීමට, ඒ සඳහා ආදේශකයක් ලෙස හාවිත කිරීමේ අදහසින් ඔවුන් විසින් වෙබ් බ්‍රවුසරයක් නිර්මාණය කරන ලදී. පසුව මොසිල්ලා පදනම තම අරමුණ මොසිල්ලා ස්යිට් සිට ෆයර්ෆොක්ස් සහ [[මොසිල්ලා තන්ඩර්බර්ඩ්|තන්ඩර්බර්ඩ්]] දක්වා වෙනස් කරීමට තීරණය කළ බව 2003 අප්‍රේල් 3 වන දින නිවේදනය කළේය.&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://www.mozilla.org/roadmap/roadmap-02-Apr-2003.html | title = mozilla development roadmap | accessdate = 2007-01-24 | last = Eich | first = Brendan | authorlink = Brendan Eich | coauthors = [[David Hyatt]] |date=2003-04-02 | publisher = [[Mozilla]]}}&lt;/ref&gt;

=== පෙර අනුවාද ===
ෆයර්ෆොක්ස් ව්‍යාපෘතිය නම් වෙනස් කිරීම් කිහිපයකට භාජනය වුනි. මුලින්ම මෙය ''ෆීනික්ස් (Phoenix)'' ලෙස නම් කරන ලදී. පරිගණක බයෝස්(BIOS) මෘදුකාංග නිර්මාණය කරන සමාගමක් වන ෆීනික්ස් ටෙක්නොලොජීස් සමඟ පැණනැගුනු වෙළඳනාම පිළිබඳ මතභේදයක් නිසා මෙම නම වෙනස් කිරීමට සිදු විය. පසුව ''ෆයර්බර්ඩ්'' නමින් නැවත නම් තැබූ මෙයට එරෙහිව නොමිලයේ බෙදාහරින ෆයර්බර්ඩ් දත්ත ගබඩා මෘදුකාංග ව්‍යාපෘතිය (Firebird free database software project) සිය දැඩි අකමැත්ත ප්‍රකාශ ලදී.&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://www.ibphoenix.com/main.nfs?a=ibphoenix&amp;page=ibp_Mozilla0 | title = Mozilla browser becomes Firebird | accessdate = 2007-01-30 | publisher = IBPhoenix.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://www.linuxworld.com.au/index.php?id=1031068403 | title = Mozilla 'dirty deed' brings out a Firey response | accessdate = 2007-01-30 |date=2003-04-17 | last = Dahdah | first = Howard | publisher = LinuxWorld.com.au | quote = &quot;This must be one of the dirtiest deeds I've seen in open source so far,&quot; said Helen Borrie, a Firebird project administrator and documenter.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://news.com.com/2100-1032_3-1000146.html | title = Mozilla's Firebird gets wings clipped | accessdate = 2007-01-30 |date=2003-05-06 | last = Festa | first = Paul | publisher = [[CNET|CNET.com]]|archiveurl=http://archive.is/Hrdn|archivedate=2012-05-29}}&lt;/ref&gt; ඊට ප්‍රතිචාර ලෙස, මෙම දත්ත ගබඩා ව්‍යාපෘතියේ නම සමඟ ඇතිවන පටලැවිලි සහගත තත්ත්වය මග හැරීම සඳහා මොසිල්ලා පදනම සිය බ්‍රවුසර නාමය සෑම විටම ''මොසිල්ලා ෆයර්බර්ඩ්'' ලෙස සඳහන් කළ යුතු යැයි ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී. දිගින් දිගටම මෙම දත්ත ගබඩා සර්වර් සංවර්ධක ප්‍රජාවගෙන් එල්ල වූ බලපෑම නිසා මොසිල්ලා ෆයර්බර්ඩ් නාමය 2004 නොවැම්බර් 9 වන දින ''මොසිල්ලා ෆයර්ෆොක්ස්'' ලෙස වෙනස් කෙරිණ.&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://news.com.com/2100-7344-5156101.html | title = Mozilla holds 'fire' in naming fight | accessdate = 2007-01-24 | last = Festa | first = Paul |date=February 9, 2004 | publisher = CNET News.com|archiveurl=http://archive.is/tj1x|archivedate=2012-05-30}}&lt;/ref&gt; මෙය බොහොවිට ''ෆයර්ෆොක්ස්'' ලෙසින් පමණක් භාවිත වන අතර ''Fx'' හෝ ''fx'' ලෙස ලඝු කොට දැක්වීම‍ට මොසිල්ලා පදනම වැඩි කැමැත්තක් දක්වන මුත් බොහොවිට එය &quot;FF&quot; ලෙස ලඝු කොට දක්වයි.&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://www.mozilla.com/en-US/firefox/releases/1.5.html#FAQ | title = Firefox 1.5 Release Notes | accessdate = 2008-01-03 | publisher = mozilla.com}}&lt;/ref&gt; 2004 නොවැම්බර් 9 වනි දා එළි දුටු ෆයර්ෆොක්ස් හි 1.0 අනුවාදයට පෙර ෆයර්ෆොක්ස් ව්‍යාපෘතිය බොහෝ අනුවාද මතින් ගමන් කරන තිබුනි. ස්ථායිතා සහ ආරක්ෂක තිර කිරිම් (fixes) මාළාවකට පසුව මොසිල්ලා පදනම විසින් පළමු ප්‍රධාන යාවත්කාලීන කිරීම ෆයර්ෆොක්ස් 1.5 අනුවාදය ලෙස 2005 නොවැම්බර් 29 වන දින නිකුත් කරන ලදී.

=== 2.0 වැනි අනුවාදය ===
ෆයර්ෆොක්ස් 2 අනුවාදය 2006 ඔක්තෝබර් 24 දා එළි දැක්විය. මෙම අනුවාදනය තුළ පටිතිගත පිරික්සුම් පරිසරය (Tabbed browsing environment), දිගු කළමණාකාරකය (Extensions manager), GUI, සොයා ගැනීම් (find), සෙවුම් (search) සහ මෘදුකාංගය යාවත්කාලීන යන්ත්‍රය; සඳහා නවීකරණයන් සහ නව සැසි ප්‍රතිෂ්ඨාපන (session restore) විශේෂාංගයක්; පේළිගත අක්ෂරවින්‍යාසය පිරික්සීම (inline spell checking) සහ පසුව ක්‍රමලේඛනය තුළට ඒකාබද්ධ කෙරුණු දිගුවක් ලෙසින් ගූගල් විසින් ක්‍රියාවට නැන්වූ ප්‍රති-[[තතුබෑමේ]] (anti-phishing) විශේෂාංගයක්&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://www.google.com/tools/firefox/safebrowsing | title = Google Safe Browsing for Firefox | accessdate = 2007-02-05 | publisher = Google.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://wiki.mozilla.org/index.php?title=Phishing_Protection:_Design_Documentation&amp;oldid=46996#Background | title = Phishing Protection Design Documentation - Background | accessdate = 2007-01-24 | author = Mozilla.org wiki contributors | publisher = Mozilla.org wiki}}&lt;/ref&gt; ඇතුළත් කොට තිබුනි.&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://www.mozilla.com/en-US/firefox/2.0/releasenotes/ |title=Mozilla Firefox 2 Release Notes | publisher=Mozilla Corporation |accessdate=2006-12-19}}&lt;/ref&gt; 2007 දෙසැම්බරයේ දී [http://support.mozilla.com/kb/Live+Chat ෆයර්ෆොක්ස් ලයිව් චැට්] (Firefox Live Chat) සේවාව දියත් කරන ලදී. එය ස්වේච්ඡා සේවකයින් විසින් ජීව් සොෆ්ට්වෙයා (Jive Software) විසින් බලගැන්වු පද්ධතියක් හරහා සිදු කරන ලබයි. එමගින් පරිශීලකයින්ට ප්‍රශ්නයක් යොමු කිරීමේ අවස්ථාව උදාවන අතර මෙහෙයුම් කටයුතු සිදුකරන වේලාව තුළදී ප්‍රතිචාරයක් දැක්වීම සහතික කරන අතර එයින් පසු වේලාවකදී හෝ පිළිතුරු ලබා ගැනීමේ ඉඩ ප්‍රස්ථාව පැවතිය හැක.&lt;ref&gt;http://blog.mozilla.com/sumo/2007/12/28/firefox-live-chat-launching-today/&lt;/ref&gt;

=== 3.0 වැනි අනුවාදය ===

2008 ජූනි 17 වන දින මොසිල්ලා පදනම විසින් මොසිල්ලා ෆ‍යර්ෆොක්ස් 3 නිකුත් කරන ලදි. වෙබ් පිටු විදහා දැක්වීම සදහා ෆයර්ෆොක්ස් 3 විසින් යොදාගනු ලබන්නේ ගෙකෝ පිරිසැලසුම් යන්ත්‍රයේ 1.9 වන අනුවාදය වේ. බොහෝ දෝෂ සඳහා තිර කිරීම්, වෙබ් ප්‍රමිතීන් සඳහා දක්වන අනූකූලතාවයේ වැඩි දියුණු කිරීම්, නව [[මෘදුකාංග ක්‍රමලේඛණ අතුරුමුහුනත|මෘදුකාංග ක්‍රමලේඛණ අතුරුමුහුනතක්(API)]]  ඉදිරිපත් කිරීම, මෙම නව අනුවාදයේ දක්නට ලැබුනි. මෙහි අන්තර්ගත අමතර විශේෂාංග නම් ප්‍රතිනිර්මාණය කරන ලද බාගත කිරීම් කළමණාකාරකය, පිටුසන් සහ අතීතය සඳහා වෙන්වු නවතම &quot;ස්ථාන&quot; පත්ධතිය සහ වෙනස් මෙහෙයුම් පද්ධති සඳහා එකිනෙක වෙනස් තේමා (Themes) ඉදිරිපත් කිරීමයි.

=== 4.0 වැනි අනුවාදය ===
මොසිල්ලා පදනම විසින් Tumucumaque කේතනාමය යටතේ 2011 මාර්තු 22 වැනි දින ෆයර්ෆොක්ස් 4 අනුවාදය නිකුත් කරන ලදී.&lt;ref&gt;http://www.conceivablytech.com/6252/products/mozilla-to-ship-firefox-4-final-on-march-22&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://groups.google.com/group/mozilla.dev.planning/browse_thread/thread/18a347956e4693eb#&lt;/ref&gt;

නවතම පරිශීලක අතුරුමුහුණතකින් සමන්විත මෙය වැඩි වේගයකින් ක්‍රියාත්මක වන බව කියවේ.&lt;ref name=&quot;Firefox 4 plan&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.theregister.co.uk/2010/05/10/firefox_4_dot_o_plan/ |title=Mozilla spills plan for, yes, Firefox 4 |publisher=The Register |date=2010-05-10 |accessdate=2010-05-10}}&lt;/ref&gt; මෙහි වින්ඩෝස්, මැක් සහ ලිනක්ස් වලට අදාළ නව අතුරුමුහුණත් වල මූලික හැඩතලයන් 2009 ජූලි මාසයේ දී එළි දැක්විය. මෙම අනුවාදය සඳහා අතුළත් කර ඇති අනෙකුත් විශේෂාංග නම් වැඩි දියුණු කළ නිවේදන ක්‍රමවේදය (notifications), පටිති ගොණු, අයදුම් පටිති, නැවත නිර්මාණය කළ ඈඳූම් කළමණාකාරකය, ෆයර්ෆොක්ස් සින්ක් (Firefox Sync) සමග අනුකලනය සහ බහුස්පර්ශක තිර සඳහා සහය දැක්වීම වේ.

මෙම 4.0 වැනි අනුවාදය HTML5,&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://hacks.mozilla.org/2010/05/firefox-4-the-html5-parser-inline-svg-speed-and-more/ |title=Firefox 4 HTML 5 parser |author=Henri Sivonen |date=2010-05-11 |accessdate=2010-05-11}}&lt;/ref&gt; CSS3, WebM සහ WebGL.&lt;ref name=&quot;Firefox 4 fast&quot;&gt;{{cite web|url=http://beltzner.ca/mike/2010/05/10/firefox-4-fast-powerful-and-empowering/ |title=Firefox 4: fast, powerful, and empowering |author=Beltzner, Mike |date=2010-05-10 |accessdate=2010-05-10}}&lt;/ref&gt; යන අංගයන් අළුතින් එක් කළ හෝ ඒවා සඳහා දක්වන සහය වැඩි දියුණු කළ ගෙකො 2.0 පිරිසැලසුම් යන්ත්‍රය මත පිහිටුවා ඇති අතර නවතම ජාවාස්ක්‍රිප්ට් (JägerMonkey)&lt;ref&gt;{{cite web|url = http://hacks.mozilla.org/2010/03/a-quick-note-on-javascript-engine-components/|title = a quick note on JavaScript engine components|author = Christopher Blizzard|date = 2010-03-08|accessdate = 2010-03-19}}&lt;/ref&gt; යන්ත්‍රයකින් සහ වඩා දියුණු XPCOM අයදුම් ක්‍රමලේඛණ අතුරු මුහුණත් වලින් සමන්විතය.

=== 5.0 වැනි අනුවාදය ===
ෆයර් ෆොක්ස් 5 යනු නවතම ස්ථායී අනුවාදයයි. 2011 ජූනි මස 21 වනදා &lt;ref&gt;http://www.mozilla.com/en-US/firefox/new/&lt;/ref&gt; නිදහස් විය. කලින් නිදහස් කල ප්‍රධාන අනුවාදය වන 4.0 වන අනුවාදය නිදහස් වී ගතවී ඇත්තේ මාස 3ක් පමණි. මෙය ෆයර් ෆොක්ස් හි නිකුතු ක්‍රියාවලියේ පළමුවැන්නයි. ගූගල් ක්‍රෝම් හි සීඝ්‍ර නිකුතු ක්‍රියාවලියට හා අනුවාද අංකයට සමපාත වීමට දරණ උත්සාහයකි.&lt;ref&gt;[http://arstechnica.com/business/news/2011/06/firefox-update-policy-the-enterprise-is-wrong-not-mozilla.arsFirefox update policy: the enterprise is wrong, not Mozilla] {{භින්න වූ සබැඳි|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, 27 June 2011, [[Ars Technica]]&lt;/ref&gt;

== නිකුතු ඉතිහාසය ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Browser name
! Gecko version
! Version
! Support status
! Codename
! Release date
! Significant changes
|-
| rowspan=&quot;5&quot;| '''Phoenix'''
| rowspan=&quot;3&quot;|1.2
| 0.1
|{{no2|{{N}}}}
| ''[[Pescadero, California|Pescadero]]''
| style=&quot;white-space: nowrap;&quot;| September 23, 2002
| First release; customizable toolbar, quicksearch.
|-
| 0.2
|{{no2|{{N}}}}
| ''[[Santa Cruz, California|Santa Cruz]]''
| October 1, 2002
| Sidebar, extension management.
|-
| 0.3
|{{no2|{{N}}}}
| ''[[Lucia, California|Lucia]]''
| October 14, 2002
| Image blocking, pop-up blocking whitelist, tabbed browsing.
|-
| rowspan=2|1.3
| 0.4
|{{no2|{{N}}}}
| ''[[Oceano, California|Oceano]]''
| October 19, 2002
| Themes, pop-up blocking improvements, toolbar customization.
|-
| 0.5
|{{no2|{{N}}}}
| ''[[Naples, Long Beach, California|Naples]]''
| December 7, 2002
| Multiple homepages, sidebar and accessibility improvements.
|-
| rowspan=2| '''Firebird'''
| rowspan=2|1.5
| 0.6
|{{no2|{{N}}}}
|''[[Glendale, California|Glendale]]''
| May 17, 2003
| New default theme (Qute), bookmark and privacy improvements, smooth scrolling, automatic image resizing.
|-
| 0.7
|{{no2|{{N}}}}
| ''[[Indio, California|Indio]]''
| October 15, 2003
| Automatic scrolling, password manager, preferences panel improvements.
|-
| rowspan=&quot;2&quot;| '''Firefox'''
| 1.6
| 0.8
|{{no2|{{N}}}}
| ''[[Royal Oak, New Zealand|Royal Oak]]''
| February 9, 2004
| Windows installer, offline working, bookmarks and download manager improvements, rebranded with new logo.
|-
| rowspan=3|1.7
| 0.9
|{{no2|{{N}}}}
| ''[[One Tree Hill, New Zealand|One Tree Hill]]''
| June 15, 2004
| New default theme (Winstripe), comprehensive data migration, new extension/theme manager, reduced download size, new help system, Linux installer, mail icon (Windows only).
|-
| rowspan=&quot;2&quot;| '''Firefox 1'''
| 1.0
|{{no2|{{N}}}}
| ''[[Phoenix, Arizona|Phoenix]]''
| November 9, 2004
| Added new features such as [[RSS]]/[[Atom (standard)|Atom]] feed support, find toolbar, plugin finder. Reached its [[end-of-life (product)|end of life]] on April 13, 2006 with the release of version 1.0.8. (support for older versions of Firefox typically ends six months after a new major version is available).
|-
| 1.0.8
|{{no2|{{N}}}}
|
| April 13, 2006
| Regular security and stability update.
|-
| rowspan=&quot;2&quot;| '''[[Firefox 1.5]]'''
| rowspan=2|1.8
| 1.5
|{{no2|{{N}}}}
|''[[Deer Park, New York|Deer Park]]''
| November 29, 2005
| Added support for [[Scalable Vector Graphics|SVG]] and [[Canvas element|canvas]], UI adjustments and improvements in JavaScript 1.5 and CSS 2/3. Reached its end of life on May 30, 2007 with the release of Firefox 1.5.0.12. Firefox 1.5.0.12 was the final version officially supported under [[Windows 95]].
|-
| 1.5.0.12
|{{no2|{{N}}}}
|
| May 30, 2007
| Regular security and stability update
|-
| rowspan=&quot;2&quot;|'''[[Firefox 2]]'''
| rowspan=2|1.8.1
| 2.0
|{{no2|{{N}}}}
| ''[[Bon Echo Provincial Park|Bon Echo]]''
| October 24, 2006
| Added new features such as session restoration after a browser crash, search suggestion for Google and Yahoo!, new search plugin manager and add-on manager, web feed previewing, bookmark [[Features of Firefox|microsummaries]] and Google's anti-[[phishing]] protection. Winstripe theme refresh. Included support for JavaScript 1.7. Reached its end of life on December 18, 2008 with the release of Firefox 2.0.0.20. Firefox 2.0.0.20 is the final version officially supported under [[Windows NT 4.0]], [[Windows 98]], and [[Windows ME]].
|-
| 2.0.0.20
|{{no2|{{N}}}}
|
| December 18, 2008
| Off-cycle security update.
|-
| rowspan=&quot;2&quot;|'''[[Firefox 3]]'''
| rowspan=2|1.9
| 3.0
|{{no2|{{N}}}}
| ''[[Gran Paradiso]]''
| June 17, 2008
| [[Cairo (graphics)|Cairo]] used as a graphics backend. [[Cocoa (API)|Cocoa]] Widgets included in OS X builds. APIs implemented from [[Web Hypertext Application Technology Working Group|WHATWG]] specs. Changes to how DOM events are dispatched, how HTML object elements are loaded, and how web pages are rendered. New SVG elements and filters, and improved SVG specification compliance. [[Acid2]] test compliant. New UI improvements, including default themes for different operating systems and new download manager. Introduction of Smart Location Bar (a.k.a. Awesome Bar). [[Windows 95]], [[Windows 98|98]], [[Windows Me|ME]], [[Mac OS X Panther|Mac OS X v10.3.9]] and lower, and [[GTK+]] 1.2 and lower no longer supported. addons.mozilla.org integration in the Add-ons window. Support for [[APNG]] files. Google's &quot;malware protection&quot;. Reached its end of life on March 30, 2010 with the release of Firefox 3.0.19.
|-
| 3.0.19
| {{no2|{{N}}}}
| 
| March 30, 2010
| Regular security and stability update.
|-
| rowspan=2|'''[[Firefox 3.5]]'''
| rowspan=2|1.9.1
| 3.5
|{{no2|{{N}}}}
| ''[[Shiretoko National Park|Shiretoko]]''
| June 30, 2009
| Web standards improvements in the Gecko layout engine. Upgrade to [[SpiderMonkey]] [[JavaScript engine]] called [[TraceMonkey]] and rendering improvements. Text API for the &lt;canvas&gt; element. Support for using border images. Support for JavaScript query selectors. Support for the &lt;code&gt;&amp;lt;video&gt;&lt;/code&gt; and &lt;code&gt;&amp;lt;audio&gt;&lt;/code&gt; elements defined in the [[HTML 5]] draft specification, including native support for [[Ogg]] [[Theora]] encoded video and [[Vorbis]] encoded audio. Several improvements to the Smart Location Bar. Private browsing mode. Google-based location-aware browsing (geolocation).
|-
| 3.5.19
|{{no2|{{N}}}}
|
| April 28, 2011
| Regular security and stability update. Predated by 3.5.1 to 3.5.18
|-
| rowspan=2|'''[[Firefox 3.6]]'''
| rowspan=2| 1.9.2
| 3.6
|{{yes2|{{Y}}}}
| ''[[Tsingy de Namoroka Strict Nature Reserve|Namoroka]]''
| January 21, 2010
| Improved performance to the TraceMonkey JavaScript engine. Support for -moz-background-size CSS property, CSS Gradients, and multiple background images. Support for the [[Web Open Font Format|WOFF]], built-in support for [[Personas for Firefox|Personas]]. Notification of out-of-date plugins. Version 3.6.4 and later features out-of-process plug-ins (OOPP).
|-
| 3.6.17
|{{yes2|{{Y}}}}
|
| April 28, 2011
| Regular security and stability update. Predated by 3.6.2 to 3.6.16
|-
| rowspan=2|'''[[Firefox 4]]'''
| rowspan=2| 2.0
| 4.0
|{{no2|{{N}}}}
| ''[[Tumucumaque National Park|Tumucumaque]]''
| March 22, 2011
| New default theme on all platforms, redesigned extension manager and notifications, tabs on top, new Firefox menu on Windows, app tabs, integration with [[Firefox Sync]] and Panorama, [[WebM]] support, [[WebGL]] support, [[Graphics processing unit|GPU]]-based [[hardware acceleration]] of web content, additional optimization to the TraceMonkey engine called [[JägerMonkey]], improved support for [[HTML5]] and [[CSS3]] features.
|-
| 4.0.1
|{{no2|{{N}}}}
|
| April 28, 2011
| Regular security and stability update.
|-
| rowspan=2|'''[[Firefox 5]]'''
| rowspan=2| 5.0
| 5.0
|{{yes2|{{Y}}}}
|
| June 21, 2011&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.mozilla.com/en-US/firefox/5.0/releasenotes/|title=Mozilla Firefox 5 Release Notes|publisher=Mozilla|accessdate=2011-06-21}}&lt;/ref&gt;
| Added support for [[CSS Animations]]; the [[Do not track header|Do-Not-Track header]] preference has been moved to increase discoverability; tuned HTTP idle connection logic for increased performance; improved [[Canvas element|Canvas]], JavaScript, memory, and networking performance; improved standards support for HTML5, XHR, MathML, SMIL, and Canvas; improved spell checking for some locales; improved desktop environment integration for Linux users; WebGL content can no longer load cross-domain textures; Background tabs have setTimeout and setInterval clamped to 1000 ms to improve performance.
|-
| 5.0.1
|{{yes2|{{Y}}}}
|
| July 11, 2011
| Off-cycle stability update.
|}

== විශේෂාංග ==
*පටිතිගත පිරික්සුම (tabbed browsing), අක්ෂරවින්‍යාසය සෝදිසි කිරිමේ මෙවළම(spell checker), වෘද්ධි සේවීම් (incremental find), සජීවි පිටුසන් කිරීම (live bookmarking), සංගෘහිත බාගත කිරීම් කළමණාකාරකය (download manager), [[ගූගල්]] සේවාවක් මත පදනම් වූ (geolocation ලෙසින් හඳුන්වන) සිටින ස්ථානය දැන ගැනීමේ හැකියාව සහිතව පිරික්සීම&lt;ref name=&quot;mozgeo&quot;&gt;{{cite web|title = Location-Aware Browsing|url = http://www.mozilla.com/firefox/geolocation/|accessdate = 2009-07-05|publisher = මොසිල්ලා සමාගම}} (කොටස &quot;''කවර තොරතුරු කා සඳහා යවයි ද? (...)''&quot;)&lt;/ref&gt; සහ ගූගල් වල ඇතුලත් වන සෙවුම් පද්ධතිය ෆයර්ෆොක්ස් වල ඇතුලත් විශේෂාංග වේ. තෙවන පාර්ශවයේ සංවර්ධකයින් විසින් නිර්මාණය කරන ලද පුළුල් පරාසයක විහිදුනු ඈඳුම් එකතුවක් මගින් මෙයට තවත් ක්‍රියාකාරකම් එකතු කර ගතහැකි වීම &lt;ref&gt;[https://addons.mozilla.org/en-US/firefox/browse/type:1/cat:all addons.mozilla.org Browse all Extensions පිටුව]{{භින්න වූ සබැඳි|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ෆයර්‍ෆොක්ස් වෙත බොහෝ පරිශ්‍රීලකයින් ආකර්ෂණය කරගන්නා විශේෂාංගයකි.
*ෆයර්ෆොක්ස් දෝස කොන්සෝලය (Error Console) හෝ ලේඛ වස්තු ආකෘතිය පරික්ෂකය (DOM Inspector) ආදී මෙවලම් හෝ ෆයර්බග් (Firefox extension) ආදී දිගු නිසා හෝ ‍ක්‍රමලේඛණ සංවර්ධකයින් සඳහා ද වටපිටාවක් ෆයර්ෆොක් විසින් නිර්මාණය කර දෙයි.

=== සම්මතයන් සඳහා සහය ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;float:right; margin-right:0; margin-left:1em; font-size: 85%; text-align:center;clear: right;&quot;
|-
|style=&quot;background-color:#edf1f1;text-align:center;text-style:normal&quot; colspan=&quot;2&quot;| ''' ඒ ඒ අනුවාදක සඳහා ෆයර්ෆොක්ස්වල &lt;br /&gt;වෙළඳපොල කොටස'''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;— NetApplications.com, August 2008&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Top Browser Share Trend |url=http://marketshare.hitslink.com/report.aspx?qprid=2 |publisher=NetApplications.com |date=August, 2008 |accessdate=2008-09-01}}&lt;/ref&gt;
|-
!style=&quot;background-color:#ffdddd;text-align:left&quot;| ෆයර්ෆොක්ස් 1.0.x
|style=&quot;background-color:#edf1f1;text-align:center&quot;| 0.16%
|-
!style=&quot;background-color:#ffdddd;text-align:left&quot;| ෆයර්ෆොක්ස් 1.5.0.x
|style=&quot;background-color:#edf1f1;text-align:center&quot;| 0.29%
|-
!style=&quot;background-color:#ddffdd;text-align:left&quot;| ෆයර්ෆොක්ස්2.0.0.x
|style=&quot;background-color:#edf1f1;text-align:center&quot;| 11.51%
|-
!style=&quot;background-color:#ddffdd;text-align:left&quot;| ෆයර්ෆොක්ස් 3.0.x
|style=&quot;background-color:#edf1f1;text-align:center&quot;| 7.74%
|-
!style=&quot;background-color:#edf1f1;text-align:center&quot;| සියලු අනුවාදක&lt;ref&gt;{{cite web |title=Top Browser Share Trend |url=http://marketshare.hitslink.com/report.aspx?qprid=1 |publisher=NetApplications.com |date=August, 2008 |accessdate=2008-09-01}}&lt;/ref&gt;
|style=&quot;background-color:#edf1f1;text-align:center&quot;| 19.73%
|}
{{මූලික|Market adoption of Mozilla Firefox}}

HTML, XML, SVG 1.1 (අර්ධ වශයෙන්)&lt;ref&gt;{{cite web | url =http://developer.mozilla.org/en/docs/SVG_in_Firefox| accessdate=2007-09-30| title=SVG in Firefox}}&lt;/ref&gt;, ප්‍රගමන විලාස පත (CSS), ECMAScript (JavaScript), ලේඛ වස්තු ආකෘතිය (DOM), MathML, ලේඛ වර්ග නිර්වචනය (DTD), XSL, XPath සහ ඇල්ෆා පාරදෘෂ්‍යතාව සහිත PNG රූප වැනි නොයෙක් වෙබ් සම්මතයන් (web standards) සඳහා ෙමා්සිල්ලා ෆයර්ෆොක්ස් සහය දක්වයි. &lt;ref&gt;{{ cite web | url = http://developer.mozilla.org/en/docs/Gecko_FAQ | title = Which open standards is the Gecko development project working to support, and to what extent does it support them? | work = Gecko FAQ | accessdate = 2007-01-24 | author = Mozilla Developer Center contributors |date=2007-01-21 | publisher = mozilla developer center}}&lt;/ref&gt; සේවාලාභී අන්ත සංචිත (client-side storage) වැනි WHATWG ප්‍රජාව විසින් නිර්මාණය තිබෙන සම්මත යෝජනා සඳහා ද&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://www.whatwg.org/specs/web-apps/current-work/#storage | title = WHATWG specification - Web Applications 1.0 - Working Draft. Client-side session and persistent storage | accessdate = 2007-02-07 |date=February 7, 2007 | publisher = WHATWG.org}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://developer.mozilla.org/en/docs/DOM:Storage | title = DOM:Storage | accessdate = 2007-02-07 | author = Mozilla Developer Center contributors |date=September 30, 2007 | publisher = Mozilla Developer Center}}&lt;/ref&gt; කැන්වස් අංග (canvas element)&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://www-128.ibm.com/developerworks/xml/library/x-futhtml1 | title =  The future of HTML, Part 1: WHATWG | accessdate = 2007-01-24 | last = Dumbill | first = Edd |date=December 6, 2005 | publisher = [[IBM]]}}&lt;/ref&gt; සඳහා ද ෆයර්ෆොක්ස් සහය දක්වයි. ඇසිඩ්2 (Acid2) පරික්ෂණ එකඟත්වය සඳහා ෆයර්ෆොක්ස් 2 සහය නොදක්වන නමුත් ෆයර්ෆොක්ස් 3.0 බීටා 2 සහය දක්වයි.&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://www.betanews.com/article/Latest_Firefox_beta_passes_Acid2_test_IE8_claims_to_pass_also/1198178648 | title =  Latest Firefox beta passes Acid2 test, IE8 claims to pass also | last = Fulton | first = Scott |date=2007-12-20 | publisher = Betanews.com | accessdate = 2007-12-21}}&lt;/ref&gt;

=== ආරක්ෂාව ===
සෑන්ඩ්බොක්ස් (sandbox) පරිගණක ආරක්ෂක යාන්ත්‍රණය ෆයර්ෆොක්ස් විසින් භාවිතා කරනු ලබන&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://developer.mozilla.org/en/docs/index.php?title=Bypassing_Security_Restrictions_and_Signing_Code&amp;oldid=44355 | title = Bypassing Security Restrictions and Signing Code | accessdate = 2007-01-24 | last = Ranganathan | first = Arun | coauthors = Netscape Communications |date=November 11, 2002 | publisher = mozilla developer center}}&lt;/ref&gt; අතර Same origin policy මත පදනම් වූ සෙසු වෙබ් අඩවි වලින් එන ලේඛන ක්‍රම (Scripts) දත්ත වලට පිවිසීම සීමා කරයි.&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://www.mozilla.org/projects/security/components/same-origin.html |title=The Same Origin Policy | date = 2001-06-08 | accessdate = 2007-11-12 | publisher = mozilla.org}}&lt;/ref&gt;. ෆයර්ෆොක්ස් විසින් HTTPS ප්‍රොටෝකෝලය භාවිතා කරමින් වෙබ් සේවාදායකයක් (Web server) සමඟ සිදුකරන සන්නිවේදනයේ රහස්‍යයභාවය සුරක්ෂිත කිරිම සඳහා SSL/TLS ක්‍රමය භාවිතා කරයි.&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://www.mozilla.org/projects/security/pki/psm/help_21/ssl_help.html | title = Privacy &amp; Security Preferences - SSL | accessdate = 2007-01-24 |date=August 31, 2001 | publisher = mozilla.org}}&lt;/ref&gt; එය වෙබ් යෙදුම් (applications) වලට සත්‍යාපන කටයුතු (authentication purposes) සඳහා ස්මාර්ට්කාඩ් භාවිතා කිරිම ද සහය ලබා දේ.&lt;ref&gt;[http://developer.mozilla.org/en/docs/JavaScript_crypto Developer documentation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081011025701/http://developer.mozilla.org/en/docs/JavaScript_crypto|date=2008-10-11}} on using [[PKCS11|PKCS#11]] modules (primarily smart cards) for cryptographic purposes&lt;/ref&gt; මොසිල්ලා පදනම ෆයර්ෆොක්ස් වල ඇති විශාල ආරක්ෂක සිදුරු සොයාගන්නා පරික්ෂකයන් හට පාරිතෝෂිකයක් ලබා දීම සඳහා bug bounty වැවසටහන ක්‍රියාත්මක කරයි.&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://www.mozilla.org/security/bug-bounty.html | title = Mozilla Security Bug Bounty Program | accessdate = 2007-11-21 |date=2004-09-03 | publisher = mozilla.org}}&lt;/ref&gt;  

== ලබා ඇති සම්මාන ==
* වෙබ්වෙයා 100 (Webware 100) ජයග්‍රහකයා, 2007 ජූනි&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.webware.com/8301-13546_109-9729691-29.html|title=Webware 100 Award Winner Firefox|accessdate=2007-10-22}}&lt;/ref&gt;
* පීසී වර්ල්ඩ් 2007 වසරේ හොඳම නිෂ්පාදන 100, 2007 මැයි&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.pcworld.com/article/id,131935-page,5-c,systems/article.html|title=The 100 Best Products of 2007|accessdate=2007-10-22}}&lt;/ref&gt;
* පීසී මැගසීන් සංස්කාරක කතෘවරයාගේ තේරීම, 2006 ඔක්තොබර්&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.pcmag.com/article2/0,1895,2047445,00.asp|title=Firefox 2.0 Review|accessdate=2007-10-22}}&lt;/ref&gt;
* CNET සංස්කාරක කතෘවරයාගේ තේරීම, 2006 ඔක්තොබර්&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://reviews.cnet.com/browsers/firefox-2/4505-3514_7-32126746.html|title=Firefox 2 CNET Editor's Review|accessdate=2007-10-22}}&lt;/ref&gt;
* පීසී වර්ල්ඩ් 2006 වසරේ හොඳම නිෂ්පාදන 100, 2006 ජූලි&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.pcworld.com/article/id,125706-page,13/article.html|title=The 100 Best Products of 2006|accessdate=2007-10-22}}&lt;/ref&gt;
* පීසී මැගසීන් විශිෂ්ඨ තාක්ෂණ සම්මානය, මෘදුකාංග සහ සංවර්ධන මෙවලම් අංශය, 2006 ජනවාරි&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.pcmag.com/article2/0,1895,1903598,00.asp|title=Mozilla Firefox &amp; Altiris SVS|accessdate=2007-10-22}}&lt;/ref&gt;
* පීසී මැගසීන් වසරේ හොඳම සම්මානය, 2005 දෙසැම්බර් 27&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.pcmag.com/article2/0,2704,1898240,00.asp|title=Best of the Year, Software: Home, Firefox|accessdate=2007-10-22}}&lt;/ref&gt;
* පීසි ප්‍රෝ රියල් වර්ල්ඩ් සම්මානය (ෙමා්සිල්ලා පදනම), 2005 දෙසැම්බර් 8&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.pcpro.co.uk/news/81155/pc-pro-awards-2005-the-winners.html|title=PC Pro Awards 2005 - the winners|accessdate=2007-10-22}}&lt;/ref&gt;
* CNET සංස්කාරක කතෘවරයාගේ තේරීම, 2005 නොවැම්බර්&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://reviews.cnet.com/browsers/firefox-1-5/4505-3514_7-31516411.html?tag=prod|title=Firefox 1.5, CNET editors' review|accessdate=2007-10-22}}&lt;/ref&gt;
* මහ බ්‍රිතාන්‍ය කාර්ය හැකියා වෘත්තිකයන්ගේ සංගමයේ (UK Usability Professionals' Association) 2005 වසරේ හොඳම මෘදුකාංග යෙදුම සම්මානය, 2005 නොවැම්බර්&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.usabilitynews.com/news/article2786.asp|title=First UK UPA Awards commend Firefox, Flickr, Google, Apple, John Lewis and BA|accessdate=2007-10-22}}&lt;/ref&gt;
* මැක්වර්ල්ඩ් (Macworld) සංස්කාරක කතෘවරයාගේ තේරීම 4.5lක ඇගයීමක් සහිත, 2005 නොවැම්බර්&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.macworld.com/2005/09/reviews/browserrdp/index.php|title=Web browser roundup|accessdate=2007-10-22}}&lt;/ref&gt;
* සොෆ්ට්පීඩියා පරිශීලක තේරීම සම්මානය, 2005 සැප්තැම්බර්&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://news.softpedia.com/news/Firefox-Receives-the-Softpedia-User-s-Choice-Award-8221.shtml|title=Firefox Receives Softpedia User’s Choice Award|accessdate=2007-10-22}}&lt;/ref&gt;
* 2005 වසරේ TUX පාඨක තේරීම සම්මානය, 2005 සැප්තැම්බර්&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.tuxmagazine.com/node/1000151|title=UX 2005 Readers' Choice Award Winners Announced|accessdate=2007-10-22}}&lt;/ref&gt;
* පීසී වර්ල්ඩ් වසරේ නිෂ්පාදනය, 2005 ජූනී&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.pcworld.com/article/id,120763-page,1/article.html?findid=48080|title=The 100 Best Products of 2005|accessdate=2007-10-22}}&lt;/ref&gt;
* Forbes Best of the Web, 2005 මැයි&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.forbes.com/bow/b2c/review.jhtml?id=7702|title=Best of the Web, BOW Directory, Look It Up, Web Browsers, Firefox|accessdate=2007-10-22}}&lt;/ref&gt;
* පීසී මැගසීන් සංස්කාරක කතෘවරයාගේ තේරීම සම්මානය, 2005 මැයි&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.pcmag.com/article2/0,1759,1815859,00.asp|title=Firefox 1.0.3|accessdate=2007-10-22}}&lt;/ref&gt;

== මේවාත් බලන්න ==
* [[අන්තර්ජාලය]]
* [[විශ්ව ව්‍යාප්ත වියමන]]
* [[වෙබ් බ්‍රව්සර ලයිස්තුව]]

== යොමුව ==
{{reflist|3}}

== වැඩිදුරට කියවීම සඳහා ==
* {{cite book | last = Granneman | first = Scott | title = Don't Click on the Blue e!: Switching to Firefox | url = https://archive.org/details/dontclickonbluee0000gran | publisher = O'Reilly | year = 2005 | id = ISBN 0-596-00939-9}}
* {{cite book | last = Hofmann | first = Chris | coauthors = Marcia Knous, &amp; John Hedtke | title = Firefox and Thunderbird Garage | url = https://archive.org/details/firefoxthunderbi0000hofm | publisher = Prentice Hall PTR | year = 2005 | id = ISBN 0-13-187004-1}}
* {{cite book | last = McFarlane | first = Nigel | title = Firefox Hacks | url = https://archive.org/details/firefoxhackstips00mcfa | publisher = O'Reilly | year = 2005 | id = ISBN 0-596-00928-3}}
* {{cite book | last = Reyes | first = Mel | title = Hacking Firefox: More Than 150 Hacks, Mods, and Customizations | url = https://archive.org/details/hackingfirefoxmo0000reye | publisher = Wiley | year = 2005 | id = ISBN 0-7645-9650-0}}
* {{cite book | authorlink = Blake Ross | last = Ross | first = Blake | title = Firefox for Dummies | url = https://archive.org/details/firefoxfordummie0000ross | publisher = Wiley | year = 2006 | id = ISBN 0-471-74899-4}}
* {{cite book | last = Cheah | first = Chu Yeow | title = Firefox Secrets: A Need-To-Know Guide | publisher = O'Reilly | year = 2005 | id = ISBN 0-9752402-4-2}}
* {{cite book | last = Feldt | first = Kenneth C. | title =  Programming Firefox | url = https://archive.org/details/programmingfiref0000feld | publisher = O'Reilly  | year = 2007 | id = ISBN 0-596-10243-7}}

== භාහිර සබැඳි ==
* [http://si.www.mozilla.com/si/ ෆයර්ෆොක්ස් 4 සිංහල බසින්]
* [http://ftp.mozilla.org/pub/mozilla.org/firefox/nightly/latest-trunk/ Firefoxs Latest Trunk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081211195134/http://ftp.mozilla.org/pub/mozilla.org/firefox/nightly/latest-trunk/ |date=2008-12-11 }}
* [http://www.mozilla.com/en-US/firefox/ මොසිල්ලා ෆයර්ෆොක්ස්] පරිශීලකයන් සඳහා
* [http://www.mozilla.org/projects/firefox/ මොසිල්ලා ෆයර්ෆොක්ස් ව්‍යාපෘති පිටුව] ක්‍රමලේඛ සංවර්ධකයින් සඳහා
* [http://www.mozilla.com/en-US/legal/eula/ මොසිල්ලා EULA]
* [http://www.squarefree.com/burningedge/releases/ ෆයර්ෆොක්ස්හි වෙනස්කම් සටහන]
* [http://www.spreadfirefox.com Spread Firefox] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20041016074722/http://www.spreadfirefox.com/ |date=2004-10-16 }} ෆයර්ෆොක්ස් අලවිකරණ මධ්‍යස්ථානය
* {{dmoz|Computers/Software/Internet/Clients/WWW/Browsers/Firefox/}}
* {{Secunia|4227|NAME=Mozilla Firefox 1}}
* {{Secunia|12434|NAME=Mozilla Firefox 2}}


[[Category:මොසිල්ලා]]
[[Category:බහු මෙහෙයුම් පද්ධති]]
[[ප්‍රවර්ගය:වෙබ් බ්‍රව්සර]]
[[ප්‍රවර්ගය:අන්තර්ජාලය]]</text>
      <sha1>ibhwj8f6z2mrxu35714aj737pnrkpnp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සැකිල්ල:තොරතුරුකොටුව තනතුරුධාරි</title>
    <ns>10</ns>
    <id>5705</id>
    <revision>
      <id>805180</id>
      <parentid>739732</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T23:59:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Shwetha</username>
        <id>6574</id>
      </contributor>
      <comment>සංස්කරණය</comment>
      <origin>805180</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="76200" sha1="0v9sxi635j2iwwkftp92q8pzt01mcr1" xml:space="preserve">{{#invoke:infobox|infoboxTemplate
| bodyclass = vcard {{{bodyclass|}}}
| bodystyle = {{#if:{{{mainwidth|}}}|width: {{{mainwidth}}}}}
| child = {{lc:{{{embed}}}}}

| abovestyle = font-size: 100%;
| above      = {{#if:{{{honorific prefix|{{{honorific_prefix|{{{honorific-prefix|}}}}}}}}}|&lt;div class=&quot;honorific-prefix&quot; style=&quot;font-weight: normal;&quot;&gt;{{{honorific prefix|{{{honorific_prefix|{{{honorific-prefix}}}}}}}}}&lt;/div&gt;}}&lt;!--
--&gt;&lt;div class=&quot;fn&quot; style=&quot;font-size:125%;&quot;&gt;{{#if:{{{name|}}}|{{{name}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}&lt;/div&gt;&lt;!--
--&gt;{{#if:{{{honorific suffix|{{{honorific_suffix|{{{honorific-suffix|}}}}}}}}}|&lt;div class=&quot;honorific-suffix&quot; style=&quot;font-weight: normal;&quot;&gt;{{{honorific suffix|{{{honorific_suffix|{{{honorific-suffix}}}}}}}}}&lt;/div&gt;}}

| subheaderstyle = font-size:125%; font-weight:bold;
| subheader = {{#ifeq:{{lc:{{{embed}}}}}|yes||{{#if:{{{native_name|}}}|{{#if:{{{native_name_lang|}}}|&lt;div class=&quot;nickname&quot; lang=&quot;{{{native_name_lang}}}&quot;&gt;}}{{{native_name}}}{{#if:{{{native_name_lang|}}}|&lt;/div&gt;}}}}}}

| image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|size={{{width|{{{imagesize|{{{image_size|}}}}}}}}}|sizedefault=frameless|upright={{{image_upright|1}}}|alt={{{alt|}}}|suppressplaceholder=yes}}
| image2 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image name|}}}|size={{{width|{{{imagesize|{{{image_size|}}}}}}}}}|sizedefault=frameless|upright={{{image_upright|1}}}|alt={{{image_name_alt|}}}|suppressplaceholder=yes}}
| image3 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{smallimage|}}}|sizedefault=frameless|upright={{{image_upright|1}}}|alt={{{smallimage_alt|}}}|suppressplaceholder=yes}}
| captionstyle = line-height:normal;padding-top:0.2em;
| caption{{#if:{{{smallimage|}}}|3|{{#if:{{{image name|}}}|2}}}} = {{{caption|}}}

| headerstyle = color: #202122; {{#ifeq:{{lc:{{{embed}}}}}|yes|background:#eee|background:lavender}}

| data1 = 
{{#if:{{{speaker|}}}|
{{#if:{{{nominee|}}}{{{candidate|}}}||
{{Infobox officeholder/office|color={{#ifeq:{{lc:{{{embed}}}}}|yes|#eee|lavender}}
| 1blankname = {{{1blankname2|}}}
| 1namedata = {{{1namedata2|}}}
| 2blankname = {{{2blankname2|}}}
| 2namedata = {{{2namedata2|}}}
| 3blankname = {{{3blankname2|}}}
| 3namedata = {{{3namedata2|}}}
| 4blankname = {{{4blankname2|}}}
| 4namedata = {{{4namedata2|}}}
| 5blankname = {{{5blankname2|}}}
| 5namedata = {{{5namedata2|}}}
| alongside = {{{alongside2|}}}
| ambassador_from = {{{ambassador_from2|}}}
| appointer = {{#if: {{{appointer2|}}} | {{{appointer2}}} | {{{appointed2|}}} }}
| assembly = {{{assembly2|}}}
| assuming = {{{assuming2|}}}
| chancellor = {{{chancellor2|}}}
| co-leader = {{{co-leader2|}}}
| constituency_{{#if:{{{constituency_AM2|}}}|AM|MP}} = {{#if: {{{constituency_AM2|}}} | {{{constituency_AM2}}} | {{{constituency_MP2|}}} }}
| constituency = {{{constituency2|}}}
| convocation = {{{convocation2|}}}
| country = {{{country2|}}}
| deputy = {{{deputy2|}}}
| district = {{{district2|}}}
| firstminister = {{{firstminister2|}}}
| governor-general = {{{governor-general2|}}}
| governor_general = {{{governor_general2|}}}
| governor = {{{governor2|}}}
| jr/sr = {{{jr/sr2|}}}
| jr/sr and state = {{{jr/sr and state2|}}}
| leader = {{{leader2|}}}
| legislature = {{{legislature2|}}}
| lieutenant_governor = {{{lieutenant_governor2|}}}
| lieutenant = {{{lieutenant2|}}}
| majority_leader = {{#if: {{{majorityleader2|}}} | {{{majorityleader2}}} | {{{majority_leader2|}}} }}
| minister_from = {{{minister_from2|}}}
| minority_floor_leader = {{{minority_floor_leader2|}}}
| majority_floor_leader = {{{majority_floor_leader2|}}}
| majority = {{{majority2|}}}
| minister = {{{minister2|}}}
| minority_leader = {{#if: {{{minorityleader2|}}} | {{{minorityleader2}}} | {{{minority_leader2|}}} }}
| monarch = {{{monarch2|}}}
| nominator = {{{nominator2|}}}
| office = {{{office2|}}}
| order = {{{order2|}}}
| parliament = {{{parliament2|}}}
| parliamentarygroup = {{{parliamentarygroup2|}}}
| predecessor = {{{predecessor2|}}}
| preceding = {{{preceding2|}}}
| preceded = {{{preceded2|}}}
| premier = {{{premier2|}}}
| president = {{{president2|}}}
| primeminister = {{{primeminister2|}}}
| riding = {{{riding2|}}}
| speaker = {{{speaker|}}}
| speaker_office = {{{speaker_office|}}}
| state_assembly = {{{state_assembly|}}}
| state_delegate = {{{state_delegate|}}}
| state_house = {{{state_house|}}}
| state_legislature = {{{state_legislature|}}}
| state_senate = {{{state_senate|}}}
| state = {{{state|}}}
| subterm = {{nobold|{{{subterm|}}}}}
| suboffice = {{{suboffice|}}}
| succeeded = {{{succeeded2|}}}
| succeeding = {{{succeeding2|}}}
| successor = {{{successor2|}}}
| taoiseach = {{{taoiseach2|}}}
| termlabel = {{{term_label2|{{{termlabel2|තනතුර දරමින්}}}}}}
| termend = {{#if:{{{termend2|}}}|{{{termend2}}}|{{{term_end2|}}}}}
| termstart = {{#if:{{{termstart2|}}}|{{{termstart2}}}|{{{term_start2|}}}}}
| term = {{{term2|}}}
| title = {{{title2|}}}
| vicegovernor = {{{vicegovernor2|}}}
| vicepresident = {{{vicepresident2|}}}
| vicepremier = {{{vicepremier2|}}}
| viceprimeminister = {{{viceprimeminister2|}}}
| party = {{{party|}}}
| prior_term = {{{prior_term|}}}
}}}}}}&lt;!--
--&gt;{{Infobox officeholder/office|color={{#ifeq:{{lc:{{{embed}}}}}|yes|#eee|lavender}}
| 1blankname = {{{1blankname|}}}
| 1namedata = {{{1namedata|}}}
| 2blankname = {{{2blankname|}}}
| 2namedata = {{{2namedata|}}}
| 3blankname = {{{3blankname|}}}
| 3namedata = {{{3namedata|}}}
| 4blankname = {{{4blankname|}}}
| 4namedata = {{{4namedata|}}}
| 5blankname = {{{5blankname|}}}
| 5namedata = {{{5namedata|}}}
| alongside = {{{alongside|}}}
| ambassador_from = {{{ambassador_from|}}}
| appointer = {{#if: {{{appointer|}}} | {{{appointer}}} | {{{appointed|}}} }}
| assembly = {{{assembly|}}}
| assuming = {{{assuming|}}}
| candidate = {{{candidate|}}}
| chancellor = {{{chancellor|}}}
| co-leader = {{{co-leader|}}}
| constituency_{{#if:{{{constituency_AM|}}}|AM|MP}} = {{#if: {{{constituency_AM|}}} | {{{constituency_AM}}} | {{{constituency_MP|}}} }}
| constituency = {{{constituency|}}}
| convocation = {{{convocation|}}}
| country = {{{country|}}}
| deputy = {{{deputy|}}}
| district = {{{district|}}}
| election_date = {{{election_date|}}}
| firstminister = {{{firstminister|}}}
| governor-general = {{{governor-general|}}}
| governor_general = {{{governor_general|}}}
| governor = {{{governor|}}}
| incumbent = {{{incumbent|}}}
| jr/sr = {{{jr/sr|}}}
| jr/sr and state = {{{jr/sr and state|}}}
| leader = {{{leader|}}}
| legislature = {{{legislature|}}}
| lieutenant_governor = {{{lieutenant_governor|}}}
| lieutenant = {{{lieutenant|}}}
| majority_leader = {{#if: {{{majorityleader|}}} | {{{majorityleader}}} | {{{majority_leader|}}} }}
| majority = {{{majority|}}}
| minister = {{{minister|}}}
| minister_from = {{{minister_from|}}}
| minority_floor_leader = {{{minority_floor_leader|}}}
| majority_floor_leader = {{{majority_floor_leader|}}}
| minority_leader = {{#if: {{{minorityleader|}}} | {{{minorityleader}}} | {{{minority_leader|}}} }}
| monarch = {{{monarch|}}}
| nominator = {{{nominator|}}}
| nominee = {{{nominee|}}}
| office = {{{office|}}}
| opponent = {{{opponent|}}}
| order = {{{order|}}}
| parliament = {{{parliament|}}}
| parliamentarygroup = {{{parliamentarygroup|}}}
| party_election = {{{party_election|}}}
| predecessor = {{{predecessor|}}}
| preceding = {{{preceding|}}}
| preceded = {{{preceded|}}}
| premier = {{{premier|}}}
| president = {{{president|}}}
| primeminister = {{{primeminister|}}}
| riding = {{{riding|}}}
| runningmate = {{{runningmate|}}}
| state_assembly = {{{state_assembly|}}}
| state_delegate = {{{state_delegate|}}}
| state_house = {{{state_house|}}}
| state_legislature = {{{state_legislature|}}}
| state_senate = {{{state_senate|}}}
| state = {{{state|}}}
| status = {{{status|}}}
| suboffice = {{{suboffice|}}}
| subterm = {{nobold|{{{subterm|}}}}}
| succeeded = {{{succeeded|}}}
| succeeding = {{{succeeding|}}}
| successor = {{{successor|}}}
| taoiseach = {{{taoiseach|}}}
| termlabel = {{{term_label|{{{termlabel|තනතුර දරමින්}}}}}}
| termend = {{#if: {{{termend|}}} | {{{termend}}} | {{{term_end|}}} }}
| termstart = {{#if: {{{termstart|}}} | {{{termstart}}} | {{{term_start|}}} }}
| term = {{{term|}}}
| title = {{{title|}}}
| vicegovernor = {{{vicegovernor|}}}
| vicepresident = {{{vicepresident|}}}
| vicepremier = {{{vicepremier|}}}
| viceprimeminister = {{{viceprimeminister|}}}
| party = {{{party|}}}
| prior_term = {{{prior_term|}}}
}}&lt;!--
--&gt;{{#if:{{{nominee|}}}{{{candidate|}}}||
{{Infobox officeholder/office|color={{#ifeq:{{lc:{{{embed}}}}}|yes|#eee|lavender}}
| 1blankname = {{{1blankname1|}}}
| 1namedata = {{{1namedata1|}}}
| 2blankname = {{{2blankname1|}}}
| 2namedata = {{{2namedata1|}}}
| 3blankname = {{{3blankname1|}}}
| 3namedata = {{{3namedata1|}}}
| 4blankname = {{{4blankname1|}}}
| 4namedata = {{{4namedata1|}}}
| 5blankname = {{{5blankname1|}}}
| 5namedata = {{{5namedata1|}}}
| alongside = {{{alongside1|}}}
| ambassador_from = {{{ambassador_from1|}}}
| appointer = {{#if: {{{appointer1|}}} | {{{appointer1}}} | {{{appointed1|}}} }}
| assembly = {{{assembly1|}}}
| assuming = {{{assuming1|}}}
| chancellor = {{{chancellor1|}}}
| co-leader = {{{co-leader1|}}}
| constituency_{{#if:{{{constituency_AM1|}}}|AM|MP}} = {{#if: {{{constituency_AM1|}}} | {{{constituency_AM1}}} | {{{constituency_MP1|}}} }}
| constituency = {{{constituency1|}}}
| convocation = {{{convocation1|}}}
| country = {{{country1|}}}
| deputy = {{{deputy1|}}}
| district = {{{district1|}}}
| firstminister = {{{firstminister1|}}}
| governor-general = {{{governor-general1|}}}
| governor_general = {{{governor_general1|}}}
| governor = {{{governor1|}}}
| jr/sr = {{{jr/sr1|}}}
| jr/sr and state = {{{jr/sr and state1|}}}
| leader = {{{leader1|}}}
| legislature = {{{legislature1|}}}
| lieutenant_governor = {{{lieutenant_governor1|}}}
| lieutenant = {{{lieutenant1|}}}
| minority_floor_leader = {{{minority_floor_leader1|}}}
| minister_from = {{{minister_from1|}}}
| majority_floor_leader = {{{majority_floor_leader1|}}}
| majority_leader = {{#if: {{{majorityleader1|}}} | {{{majorityleader1}}} | {{{majority_leader1|}}} }}
| majority = {{{majority1|}}}
| minister = {{{minister1|}}}
| minority_leader = {{#if: {{{minorityleader1|}}} | {{{minorityleader1}}} | {{{minority_leader1|}}} }}
| monarch = {{{monarch1|}}}
| nominator = {{{nominator1|}}}
| office = {{{office1|}}}
| order = {{{order1|}}}
| parliament = {{{parliament1|}}}
| parliamentarygroup = {{{parliamentarygroup1|}}}
| predecessor = {{{predecessor1|}}}
| preceding = {{{preceding1|}}}
| preceded = {{{preceded1|}}}
| premier = {{{premier1|}}}
| president = {{{president1|}}}
| primeminister = {{{primeminister1|}}}
| riding = {{{riding1|}}}
| state_assembly = {{{state_assembly1|}}}
| state_delegate = {{{state_delegate1|}}}
| state_house = {{{state_house1|}}}
| state_legislature = {{{state_legislature1|}}}
| state_senate = {{{state_senate1|}}}
| state = {{{state1|}}}
| status = {{{status1|}}}
| subterm = {{nobold|{{{subterm1|}}}}}
| suboffice = {{{suboffice1|}}}
| succeeded = {{{succeeded1|}}}
| succeeding = {{{succeeding1|}}}
| successor = {{{successor1|}}}
| taoiseach = {{{taoiseach1|}}}
| termlabel = {{{term_label1|{{{termlabel1|තනතුර දරමින්}}}}}}
| termend = {{#if:{{{termend1|}}}|{{{termend1}}}|{{{term_end1|}}}}}
| termstart = {{#if:{{{termstart1|}}}|{{{termstart1}}}|{{{term_start1|}}}}}
| term = {{{term1|}}}
| title = {{{title1|}}}
| vicegovernor = {{{vicegovernor1|}}}
| vicepresident = {{{vicepresident1|}}}
| vicepremier = {{{vicepremier1|}}}
| viceprimeminister = {{{viceprimeminister1|}}}
| party = {{{party|}}}
| prior_term = {{{prior_term1|}}}
}}}}&lt;!--
--&gt;{{#if:{{{nominee|}}}{{{candidate|}}}||
{{#if:{{{speaker|}}}||
{{Infobox officeholder/office|color={{#ifeq:{{lc:{{{embed}}}}}|yes|#eee|lavender}}
| 1blankname = {{{1blankname2|}}}
| 1namedata = {{{1namedata2|}}}
| 2blankname = {{{2blankname2|}}}
| 2namedata = {{{2namedata2|}}}
| 3blankname = {{{3blankname2|}}}
| 3namedata = {{{3namedata2|}}}
| 4blankname = {{{4blankname2|}}}
| 4namedata = {{{4namedata2|}}}
| 5blankname = {{{5blankname2|}}}
| 5namedata = {{{5namedata2|}}}
| alongside = {{{alongside2|}}}
| ambassador_from = {{{ambassador_from2|}}}
| appointer = {{#if: {{{appointer2|}}} | {{{appointer2}}} | {{{appointed2|}}} }}
| assembly = {{{assembly2|}}}
| assuming = {{{assuming2|}}}
| chancellor = {{{chancellor2|}}}
| co-leader = {{{co-leader2|}}}
| constituency_{{#if:{{{constituency_AM2|}}}|AM|MP}} = {{#if: {{{constituency_AM2|}}} | {{{constituency_AM2}}} | {{{constituency_MP2|}}} }}
| constituency = {{{constituency2|}}}
| convocation = {{{convocation2|}}}
| country = {{{country2|}}}
| deputy = {{{deputy2|}}}
| district = {{{district2|}}}
| firstminister = {{{firstminister2|}}}
| governor-general = {{{governor-general2|}}}
| governor_general = {{{governor_general2|}}}
| governor = {{{governor2|}}}
| jr/sr = {{{jr/sr2|}}}
| jr/sr and state = {{{jr/sr and state2|}}}
| leader = {{{leader2|}}}
| legislature = {{{legislature2|}}}
| lieutenant_governor = {{{lieutenant_governor2|}}}
| lieutenant = {{{lieutenant2|}}}
| majority_leader = {{#if: {{{majorityleader2|}}} | {{{majorityleader2}}} | {{{majority_leader2|}}} }}
| minister_from = {{{minister_from2|}}}
| minority_floor_leader = {{{minority_floor_leader2|}}}
| majority_floor_leader = {{{majority_floor_leader2|}}}
| majority = {{{majority2|}}}
| minister = {{{minister2|}}}
| minority_leader = {{#if: {{{minorityleader2|}}} | {{{minorityleader2}}} | {{{minority_leader2|}}} }}
| monarch = {{{monarch2|}}}
| nominator = {{{nominator2|}}}
| office = {{{office2|}}}
| order = {{{order2|}}}
| parliament = {{{parliament2|}}}
| parliamentarygroup = {{{parliamentarygroup2|}}}
| predecessor = {{{predecessor2|}}}
| preceding = {{{preceding2|}}}
| preceded = {{{preceded2|}}}
| premier = {{{premier2|}}}
| president = {{{president2|}}}
| primeminister = {{{primeminister2|}}}
| riding = {{{riding2|}}}
| state_assembly = {{{state_assembly2|}}}
| state_delegate = {{{state_delegate2|}}}
| state_house = {{{state_house2|}}}
| state_legislature = {{{state_legislature2|}}}
| state_senate = {{{state_senate2|}}}
| state = {{{state2|}}}
| status = {{{status2|}}}
| subterm = {{nobold|{{{subterm2|}}}}}
| suboffice = {{{suboffice2|}}}
| succeeded = {{{succeeded2|}}}
| succeeding = {{{succeeding2|}}}
| successor = {{{successor2|}}}
| taoiseach = {{{taoiseach2|}}}
| termlabel = {{{term_label2|{{{termlabel2|තනතුර දරමින්}}}}}}
| termend = {{#if:{{{termend2|}}}|{{{termend2}}}|{{{term_end2|}}}}}
| termstart = {{#if:{{{termstart2|}}}|{{{termstart2}}}|{{{term_start2|}}}}}
| term = {{{term2|}}}
| title = {{{title2|}}}
| vicegovernor = {{{vicegovernor2|}}}
| vicepresident = {{{vicepresident2|}}}
| vicepremier = {{{vicepremier2|}}}
| viceprimeminister = {{{viceprimeminister2|}}}
| party = {{{party|}}}
| prior_term = {{{prior_term2|}}}
}}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#if:{{{nominee|}}}{{{candidate|}}}||
{{Infobox officeholder/office|color={{#ifeq:{{lc:{{{embed}}}}}|yes|#eee|lavender}}
| 1blankname = {{{1blankname3|}}}
| 1namedata = {{{1namedata3|}}}
| 2blankname = {{{2blankname3|}}}
| 2namedata = {{{2namedata3|}}}
| 3blankname = {{{3blankname3|}}}
| 3namedata = {{{3namedata3|}}}
| 4blankname = {{{4blankname3|}}}
| 4namedata = {{{4namedata3|}}}
| 5blankname = {{{5blankname3|}}}
| 5namedata = {{{5namedata3|}}}
| alongside = {{{alongside3|}}}
| ambassador_from = {{{ambassador_from3|}}}
| appointer = {{#if: {{{appointer3|}}} | {{{appointer3}}} | {{{appointed3|}}} }}
| assembly = {{{assembly3|}}}
| assuming = {{{assuming3|}}}
| chancellor = {{{chancellor3|}}}
| co-leader = {{{co-leader3|}}}
| constituency_{{#if:{{{constituency_AM3|}}}|AM|MP}} = {{#if: {{{constituency_AM3|}}} | {{{constituency_AM3}}} | {{{constituency_MP3|}}} }}
| constituency = {{{constituency3|}}}
| convocation = {{{convocation3|}}}
| country = {{{country3|}}}
| deputy = {{{deputy3|}}}
| district = {{{district3|}}}
| firstminister = {{{firstminister3|}}}
| governor-general = {{{governor-general3|}}}
| governor_general = {{{governor_general3|}}}
| governor = {{{governor3|}}}
| jr/sr = {{{jr/sr3|}}}
| jr/sr and state = {{{jr/sr and state3|}}}
| leader = {{{leader3|}}}
| legislature = {{{legislature3|}}}
| lieutenant_governor = {{{lieutenant_governor3|}}}
| lieutenant = {{{lieutenant3|}}}
| minority_floor_leader = {{{minority_floor_leader3|}}}
| minister_from = {{{minister_from3|}}}
| majority_floor_leader = {{{majority_floor_leader3|}}}
| majority_leader = {{#if: {{{majorityleader3|}}} | {{{majorityleader3}}} | {{{majority_leader3|}}} }}
| majority = {{{majority3|}}}
| minister = {{{minister3|}}}
| minority_leader = {{#if: {{{minorityleader3|}}} | {{{minorityleader3}}} | {{{minority_leader3|}}} }}
| monarch = {{{monarch3|}}}
| nominator = {{{nominator3|}}}
| office = {{{office3|}}}
| order = {{{order3|}}}
| parliament = {{{parliament3|}}}
| parliamentarygroup = {{{parliamentarygroup3|}}}
| predecessor = {{{predecessor3|}}}
| preceding = {{{preceding3|}}}
| preceded = {{{preceded3|}}}
| premier = {{{premier3|}}}
| president = {{{president3|}}}
| primeminister = {{{primeminister3|}}}
| riding = {{{riding3|}}}
| state_assembly = {{{state_assembly3|}}}
| state_delegate = {{{state_delegate3|}}}
| state_house = {{{state_house3|}}}
| state_legislature = {{{state_legislature3|}}}
| state_senate = {{{state_senate3|}}}
| state = {{{state3|}}}
| status = {{{status3|}}}
| subterm = {{nobold|{{{subterm3|}}}}}
| suboffice = {{{suboffice3|}}}
| succeeded = {{{succeeded3|}}}
| succeeding = {{{succeeding3|}}}
| successor = {{{successor3|}}}
| taoiseach = {{{taoiseach3|}}}
| termlabel = {{{term_label3|{{{termlabel3|තනතුර දරමින්}}}}}}
| termend = {{#if:{{{termend3|}}}|{{{termend3}}}|{{{term_end3|}}}}}
| termstart = {{#if:{{{termstart3|}}}|{{{termstart3}}}|{{{term_start3|}}}}}
| term = {{{term3|}}}
| title = {{{title3|}}}
| vicegovernor = {{{vicegovernor3|}}}
| vicepresident = {{{vicepresident3|}}}
| vicepremier = {{{vicepremier3|}}}
| viceprimeminister = {{{viceprimeminister3|}}}
| party = {{{party|}}}
| prior_term = {{{prior_term3|}}}
}}}}&lt;!--
--&gt;{{#if:{{{nominee|}}}{{{candidate|}}}||
{{Infobox officeholder/office|color={{#ifeq:{{lc:{{{embed}}}}}|yes|#eee|lavender}}
| 1blankname = {{{1blankname4|}}}
| 1namedata = {{{1namedata4|}}}
| 2blankname = {{{2blankname4|}}}
| 2namedata = {{{2namedata4|}}}
| 3blankname = {{{3blankname4|}}}
| 3namedata = {{{3namedata4|}}}
| 4blankname = {{{4blankname4|}}}
| 4namedata = {{{4namedata4|}}}
| 5blankname = {{{5blankname4|}}}
| 5namedata = {{{5namedata4|}}}
| alongside = {{{alongside4|}}}
| ambassador_from = {{{ambassador_from4|}}}
| appointer = {{#if: {{{appointer4|}}} | {{{appointer4}}} | {{{appointed4|}}} }}
| assembly = {{{assembly4|}}}
| assuming = {{{assuming4|}}}
| chancellor = {{{chancellor4|}}}
| co-leader = {{{co-leader4|}}}
| constituency_{{#if:{{{constituency_AM4|}}}|AM|MP}} = {{#if: {{{constituency_AM4|}}} | {{{constituency_AM4}}} | {{{constituency_MP4|}}} }}
| constituency = {{{constituency4|}}}
| convocation = {{{convocation4|}}}
| country = {{{country4|}}}
| deputy = {{{deputy4|}}}
| district = {{{district4|}}}
| firstminister = {{{firstminister4|}}}
| governor-general = {{{governor-general4|}}}
| governor_general = {{{governor_general4|}}}
| governor = {{{governor4|}}}
| jr/sr = {{{jr/sr4|}}}
| jr/sr and state = {{{jr/sr and state4|}}}
| leader = {{{leader4|}}}
| legislature = {{{legislature4|}}}
| lieutenant_governor = {{{lieutenant_governor4|}}}
| lieutenant = {{{lieutenant4|}}}
| minister_from = {{{minister_from4|}}}
| minority_floor_leader = {{{minority_floor_leader4|}}}
| majority_floor_leader = {{{majority_floor_leader4|}}}
| majority_leader = {{#if: {{{majorityleader4|}}} | {{{majorityleader4}}} | {{{majority_leader4|}}} }}
| majority = {{{majority4|}}}
| minister = {{{minister4|}}}
| minority_leader = {{#if: {{{minorityleader4|}}} | {{{minorityleader4}}} | {{{minority_leader4|}}} }}
| monarch = {{{monarch4|}}}
| nominator = {{{nominator4|}}}
| office = {{{office4|}}}
| order = {{{order4|}}}
| parliament = {{{parliament4|}}}
| parliamentarygroup = {{{parliamentarygroup4|}}}
| predecessor = {{{predecessor4|}}}
| preceding = {{{preceding4|}}}
| preceded = {{{preceded4|}}}
| premier = {{{premier4|}}}
| president = {{{president4|}}}
| primeminister = {{{primeminister4|}}}
| riding = {{{riding4|}}}
| state_assembly = {{{state_assembly4|}}}
| state_delegate = {{{state_delegate4|}}}
| state_house = {{{state_house4|}}}
| state_legislature = {{{state_legislature4|}}}
| state_senate = {{{state_senate4|}}}
| state = {{{state4|}}}
| status = {{{status4|}}}
| subterm = {{nobold|{{{subterm4|}}}}}
| suboffice = {{{suboffice4|}}}
| succeeded = {{{succeeded4|}}}
| succeeding = {{{succeeding4|}}}
| successor = {{{successor4|}}}
| taoiseach = {{{taoiseach4|}}}
| termlabel = {{{term_label4|{{{termlabel4|තනතුර දරමින්}}}}}}
| termend = {{#if:{{{termend4|}}}|{{{termend4}}}|{{{term_end4|}}}}}
| termstart = {{#if:{{{termstart4|}}}|{{{termstart4}}}|{{{term_start4|}}}}}
| term = {{{term4|}}}
| title = {{{title4|}}}
| vicegovernor = {{{vicegovernor4|}}}
| vicepresident = {{{vicepresident4|}}}
| vicepremier = {{{vicepremier4|}}}
| viceprimeminister = {{{viceprimeminister4|}}}
| party = {{{party|}}}
| prior_term = {{{prior_term4|}}}
}}}}&lt;!--
--&gt;{{#if:{{{nominee|}}}{{{candidate|}}}||
{{Infobox officeholder/office|color={{#ifeq:{{lc:{{{embed}}}}}|yes|#eee|lavender}}
| 1blankname = {{{1blankname5|}}}
| 1namedata = {{{1namedata5|}}}
| 2blankname = {{{2blankname5|}}}
| 2namedata = {{{2namedata5|}}}
| 3blankname = {{{3blankname5|}}}
| 3namedata = {{{3namedata5|}}}
| 4blankname = {{{4blankname5|}}}
| 4namedata = {{{4namedata5|}}}
| 5blankname = {{{5blankname5|}}}
| 5namedata = {{{5namedata5|}}}
| alongside = {{{alongside5|}}}
| ambassador_from = {{{ambassador_from5|}}}
| appointer = {{#if: {{{appointer5|}}} | {{{appointer5}}} | {{{appointed5|}}} }}
| assembly = {{{assembly5|}}}
| assuming = {{{assuming5|}}}
| chancellor = {{{chancellor5|}}}
| co-leader = {{{co-leader5|}}}
| constituency_{{#if:{{{constituency_AM5|}}}|AM|MP}} = {{#if: {{{constituency_AM5|}}} | {{{constituency_AM5}}} | {{{constituency_MP5|}}} }}
| constituency = {{{constituency5|}}}
| convocation = {{{convocation5|}}}
| country = {{{country5|}}}
| deputy = {{{deputy5|}}}
| district = {{{district5|}}}
| firstminister = {{{firstminister5|}}}
| governor-general = {{{governor-general5|}}}
| governor_general = {{{governor_general5|}}}
| governor = {{{governor5|}}}
| jr/sr = {{{jr/sr5|}}}
| jr/sr and state = {{{jr/sr and state5|}}}
| leader = {{{leader5|}}}
| legislature = {{{legislature5|}}}
| lieutenant_governor = {{{lieutenant_governor5|}}}
| lieutenant = {{{lieutenant5|}}}
| minister_from = {{{minister_from5|}}}
| minority_floor_leader = {{{minority_floor_leader5|}}}
| majority_floor_leader = {{{majority_floor_leader5|}}}
| majority_leader = {{#if: {{{majorityleader5|}}} | {{{majorityleader5}}} | {{{majority_leader5|}}} }}
| majority = {{{majority5|}}}
| minister = {{{minister5|}}}
| minority_leader = {{#if: {{{minorityleader5|}}} | {{{minorityleader5}}} | {{{minority_leader5|}}} }}
| monarch = {{{monarch5|}}}
| nominator = {{{nominator5|}}}
| office = {{{office5|}}}
| order = {{{order5|}}}
| parliament = {{{parliament5|}}}
| parliamentarygroup = {{{parliamentarygroup5|}}}
| predecessor = {{{predecessor5|}}}
| preceding = {{{preceding5|}}}
| preceded = {{{preceded5|}}}
| premier = {{{premier5|}}}
| president = {{{president5|}}}
| primeminister = {{{primeminister5|}}}
| riding = {{{riding5|}}}
| state_assembly = {{{state_assembly5|}}}
| state_delegate = {{{state_delegate5|}}}
| state_house = {{{state_house5|}}}
| state_legislature = {{{state_legislature5|}}}
| state_senate = {{{state_senate5|}}}
| state = {{{state5|}}}
| status = {{{status5|}}}
| subterm = {{nobold|{{{subterm5|}}}}}
| suboffice = {{{suboffice5|}}}
| succeeded = {{{succeeded5|}}}
| succeeding = {{{succeeding5|}}}
| successor = {{{successor5|}}}
| taoiseach = {{{taoiseach5|}}}
| termlabel = {{{term_label5|{{{termlabel5|තනතුර දරමින්}}}}}}
| termend = {{#if:{{{termend5|}}}|{{{termend5}}}|{{{term_end5|}}}}}
| termstart = {{#if:{{{termstart5|}}}|{{{termstart5}}}|{{{term_start5|}}}}}
| term = {{{term5|}}}
| title = {{{title5|}}}
| vicegovernor = {{{vicegovernor5|}}}
| vicepresident = {{{vicepresident5|}}}
| vicepremier = {{{vicepremier5|}}}
| viceprimeminister = {{{viceprimeminister5|}}}
| party = {{{party|}}}
| prior_term = {{{prior_term5|}}}
}}}}&lt;!--
--&gt;{{#if:{{{nominee|}}}{{{candidate|}}}||
{{Infobox officeholder/office|color={{#ifeq:{{lc:{{{embed}}}}}|yes|#eee|lavender}}
| 1blankname = {{{1blankname6|}}}
| 1namedata = {{{1namedata6|}}}
| 2blankname = {{{2blankname6|}}}
| 2namedata = {{{2namedata6|}}}
| 3blankname = {{{3blankname6|}}}
| 3namedata = {{{3namedata6|}}}
| 4blankname = {{{4blankname6|}}}
| 4namedata = {{{4namedata6|}}}
| 5blankname = {{{5blankname6|}}}
| 5namedata = {{{5namedata6|}}}
| alongside = {{{alongside6|}}}
| ambassador_from = {{{ambassador_from6|}}}
| appointer = {{#if: {{{appointer6|}}} | {{{appointer6}}} | {{{appointed6|}}} }}
| assembly = {{{assembly6|}}}
| assuming = {{{assuming6|}}}
| chancellor = {{{chancellor6|}}}
| co-leader = {{{co-leader6|}}}
| constituency_{{#if:{{{constituency_AM6|}}}|AM|MP}} = {{#if: {{{constituency_AM6|}}} | {{{constituency_AM6}}} | {{{constituency_MP6|}}} }}
| constituency = {{{constituency6|}}}
| convocation = {{{convocation6|}}}
| country = {{{country6|}}}
| deputy = {{{deputy6|}}}
| district = {{{district6|}}}
| firstminister = {{{firstminister6|}}}
| governor-general = {{{governor-general6|}}}
| governor_general = {{{governor_general6|}}}
| governor = {{{governor6|}}}
| jr/sr = {{{jr/sr6|}}}
| jr/sr and state = {{{jr/sr and state6|}}}
| leader = {{{leader6|}}}
| legislature = {{{legislature6|}}}
| lieutenant_governor = {{{lieutenant_governor6|}}}
| lieutenant = {{{lieutenant6|}}}
| minority_floor_leader = {{{minority_floor_leader6|}}}
| minister_from = {{{minister_from6|}}}
| majority_floor_leader = {{{majority_floor_leader6|}}}
| majority_leader = {{#if: {{{majorityleader6|}}} | {{{majorityleader6}}} | {{{majority_leader6|}}} }}
| majority = {{{majority6|}}}
| minister = {{{minister6|}}}
| minority_leader = {{#if: {{{minorityleader6|}}} | {{{minorityleader6}}} | {{{minority_leader6|}}} }}
| monarch = {{{monarch6|}}}
| nominator = {{{nominator6|}}}
| office = {{{office6|}}}
| order = {{{order6|}}}
| parliament = {{{parliament6|}}}
| parliamentarygroup = {{{parliamentarygroup6|}}}
| predecessor = {{{predecessor6|}}}
| preceding = {{{preceding6|}}}
| preceded = {{{preceded6|}}}
| premier = {{{premier6|}}}
| president = {{{president6|}}}
| primeminister = {{{primeminister6|}}}
| riding = {{{riding6|}}}
| state_assembly = {{{state_assembly6|}}}
| state_delegate = {{{state_delegate6|}}}
| state_house = {{{state_house6|}}}
| state_legislature = {{{state_legislature6|}}}
| state_senate = {{{state_senate6|}}}
| state = {{{state6|}}}
| status = {{{status6|}}}
| subterm = {{nobold|{{{subterm6|}}}}}
| suboffice = {{{suboffice6|}}}
| succeeded = {{{succeeded6|}}}
| succeeding = {{{succeeding6|}}}
| successor = {{{successor6|}}}
| taoiseach = {{{taoiseach6|}}}
| termlabel = {{{term_label6|{{{termlabel6|තනතුර දරමින්}}}}}}
| termend = {{#if:{{{termend6|}}}|{{{termend6}}}|{{{term_end6|}}}}}
| termstart = {{#if:{{{termstart6|}}}|{{{termstart6}}}|{{{term_start6|}}}}}
| term = {{{term6|}}}
| title = {{{title6|}}}
| vicegovernor = {{{vicegovernor6|}}}
| vicepresident = {{{vicepresident6|}}}
| vicepremier = {{{vicepremier6|}}}
| viceprimeminister = {{{viceprimeminister6|}}}
| party = {{{party|}}}
| prior_term = {{{prior_term6|}}}
}}}}&lt;!--
--&gt;{{#if:{{{nominee|}}}{{{candidate|}}}||
{{Infobox officeholder/office|color={{#ifeq:{{lc:{{{embed}}}}}|yes|#eee|lavender}}
| 1blankname = {{{1blankname7|}}}
| 1namedata = {{{1namedata7|}}}
| 2blankname = {{{2blankname7|}}}
| 2namedata = {{{2namedata7|}}}
| 3blankname = {{{3blankname7|}}}
| 3namedata = {{{3namedata7|}}}
| 4blankname = {{{4blankname7|}}}
| 4namedata = {{{4namedata7|}}}
| 5blankname = {{{5blankname7|}}}
| 5namedata = {{{5namedata7|}}}
| alongside = {{{alongside7|}}}
| ambassador_from = {{{ambassador_from7|}}}
| appointer = {{#if: {{{appointer7|}}} | {{{appointer7}}} | {{{appointed7|}}} }}
| assembly = {{{assembly7|}}}
| assuming = {{{assuming7|}}}
| chancellor = {{{chancellor7|}}}
| co-leader = {{{co-leader7|}}}
| constituency_{{#if:{{{constituency_AM7|}}}|AM|MP}} = {{#if: {{{constituency_AM7|}}} | {{{constituency_AM7}}} | {{{constituency_MP7|}}} }}
| constituency = {{{constituency7|}}}
| convocation = {{{convocation7|}}}
| country = {{{country7|}}}
| deputy = {{{deputy7|}}}
| district = {{{district7|}}}
| firstminister = {{{firstminister7|}}}
| governor-general = {{{governor-general7|}}}
| governor_general = {{{governor_general7|}}}
| governor = {{{governor7|}}}
| jr/sr = {{{jr/sr7|}}}
| jr/sr and state = {{{jr/sr and state7|}}}
| leader = {{{leader7|}}}
| legislature = {{{legislature7|}}}
| lieutenant_governor = {{{lieutenant_governor7|}}}
| lieutenant = {{{lieutenant7|}}}
| minister_from = {{{minister_from7|}}}
| minority_floor_leader = {{{minority_floor_leader7|}}}
| majority_floor_leader = {{{majority_floor_leader7|}}}
| majority_leader = {{#if: {{{majorityleader7|}}} | {{{majorityleader7}}} | {{{majority_leader7|}}} }}
| majority = {{{majority7|}}}
| minister = {{{minister7|}}}
| minority_leader = {{#if: {{{minorityleader7|}}} | {{{minorityleader7}}} | {{{minority_leader7|}}} }}
| monarch = {{{monarch7|}}}
| nominator = {{{nominator7|}}}
| office = {{{office7|}}}
| order = {{{order7|}}}
| parliament = {{{parliament7|}}}
| parliamentarygroup = {{{parliamentarygroup7|}}}
| predecessor = {{{predecessor7|}}}
| preceding = {{{preceding7|}}}
| preceded = {{{preceded7|}}}
| premier = {{{premier7|}}}
| president = {{{president7|}}}
| primeminister = {{{primeminister7|}}}
| riding = {{{riding7|}}}
| state_assembly = {{{state_assembly7|}}}
| state_delegate = {{{state_delegate7|}}}
| state_house = {{{state_house7|}}}
| state_legislature = {{{state_legislature7|}}}
| state_senate = {{{state_senate7|}}}
| state = {{{state7|}}}
| status = {{{status7|}}}
| subterm = {{nobold|{{{subterm7|}}}}}
| suboffice = {{{suboffice7|}}}
| succeeded = {{{succeeded7|}}}
| succeeding = {{{succeeding7|}}}
| successor = {{{successor7|}}}
| taoiseach = {{{taoiseach7|}}}
| termlabel = {{{term_label7|{{{termlabel7|තනතුර දරමින්}}}}}}
| termend = {{#if:{{{termend7|}}}|{{{termend7}}}|{{{term_end7|}}}}}
| termstart = {{#if:{{{termstart7|}}}|{{{termstart7}}}|{{{term_start7|}}}}}
| term = {{{term7|}}}
| title = {{{title7|}}}
| vicegovernor = {{{vicegovernor7|}}}
| vicepresident = {{{vicepresident7|}}}
| vicepremier = {{{vicepremier7|}}}
| viceprimeminister = {{{viceprimeminister7|}}}
| party = {{{party|}}}
| prior_term = {{{prior_term7|}}}
}}}}&lt;!--
--&gt;{{#if:{{{nominee|}}}{{{candidate|}}}||
{{Infobox officeholder/office|color={{#ifeq:{{lc:{{{embed}}}}}|yes|#eee|lavender}}
| 1blankname = {{{1blankname8|}}}
| 1namedata = {{{1namedata8|}}}
| 2blankname = {{{2blankname8|}}}
| 2namedata = {{{2namedata8|}}}
| 3blankname = {{{3blankname8|}}}
| 3namedata = {{{3namedata8|}}}
| 4blankname = {{{4blankname8|}}}
| 4namedata = {{{4namedata8|}}}
| 5blankname = {{{5blankname8|}}}
| 5namedata = {{{5namedata8|}}}
| alongside = {{{alongside8|}}}
| ambassador_from = {{{ambassador_from8|}}}
| appointer = {{#if: {{{appointer8|}}} | {{{appointer8}}} | {{{appointed8|}}} }}
| assembly = {{{assembly8|}}}
| assuming = {{{assuming8|}}}
| chancellor = {{{chancellor8|}}}
| co-leader = {{{co-leader8|}}}
| constituency_{{#if:{{{constituency_AM8|}}}|AM|MP}} = {{#if: {{{constituency_AM8|}}} | {{{constituency_AM8}}} | {{{constituency_MP8|}}} }}
| constituency = {{{constituency8|}}}
| convocation = {{{convocation8|}}}
| country = {{{country8|}}}
| deputy = {{{deputy8|}}}
| district = {{{district8|}}}
| firstminister = {{{firstminister8|}}}
| governor-general = {{{governor-general8|}}}
| governor_general = {{{governor_general8|}}}
| governor = {{{governor8|}}}
| jr/sr = {{{jr/sr8|}}}
| jr/sr and state = {{{jr/sr and state8|}}}
| leader = {{{leader8|}}}
| legislature = {{{legislature8|}}}
| lieutenant_governor = {{{lieutenant_governor8|}}}
| lieutenant = {{{lieutenant8|}}}
| minister_from = {{{minister_from8|}}}
| minority_floor_leader = {{{minority_floor_leader8|}}}
| majority_floor_leader = {{{majority_floor_leader8|}}}
| majority_leader = {{#if: {{{majorityleader8|}}} | {{{majorityleader8}}} | {{{majority_leader8|}}} }}
| majority = {{{majority8|}}}
| minister = {{{minister8|}}}
| minority_leader = {{#if: {{{minorityleader8|}}} | {{{minorityleader8}}} | {{{minority_leader8|}}} }}
| monarch = {{{monarch8|}}}
| nominator = {{{nominator8|}}}
| office = {{{office8|}}}
| order = {{{order8|}}}
| parliament = {{{parliament8|}}}
| parliamentarygroup = {{{parliamentarygroup8|}}}
| predecessor = {{{predecessor8|}}}
| preceding = {{{preceding8|}}}
| preceded = {{{preceded8|}}}
| premier = {{{premier8|}}}
| president = {{{president8|}}}
| primeminister = {{{primeminister8|}}}
| riding = {{{riding8|}}}
| state_assembly = {{{state_assembly8|}}}
| state_delegate = {{{state_delegate8|}}}
| state_house = {{{state_house8|}}}
| state_legislature = {{{state_legislature8|}}}
| state_senate = {{{state_senate8|}}}
| state = {{{state8|}}}
| status = {{{status8|}}}
| subterm = {{nobold|{{{subterm8|}}}}}
| suboffice = {{{suboffice8|}}}
| succeeded = {{{succeeded8|}}}
| succeeding = {{{succeeding8|}}}
| successor = {{{successor8|}}}
| taoiseach = {{{taoiseach8|}}}
| termlabel = {{{term_label8|{{{termlabel8|තනතුර දරමින්}}}}}}
| termend = {{#if:{{{termend8|}}}|{{{termend8}}}|{{{term_end8|}}}}}
| termstart = {{#if:{{{termstart8|}}}|{{{termstart8}}}|{{{term_start8|}}}}}
| term = {{{term8|}}}
| title = {{{title8|}}}
| vicegovernor = {{{vicegovernor8|}}}
| vicepresident = {{{vicepresident8|}}}
| vicepremier = {{{vicepremier8|}}}
| viceprimeminister = {{{viceprimeminister8|}}}
| party = {{{party|}}}
| prior_term = {{{prior_term8|}}}
}}}}&lt;!--
--&gt;{{#if:{{{nominee|}}}{{{candidate|}}}||
{{Infobox officeholder/office|color={{#ifeq:{{lc:{{{embed}}}}}|yes|#eee|lavender}}
| 1blankname = {{{1blankname9|}}}
| 1namedata = {{{1namedata9|}}}
| 2blankname = {{{2blankname9|}}}
| 2namedata = {{{2namedata9|}}}
| 3blankname = {{{3blankname9|}}}
| 3namedata = {{{3namedata9|}}}
| 4blankname = {{{4blankname9|}}}
| 4namedata = {{{4namedata9|}}}
| 5blankname = {{{5blankname9|}}}
| 5namedata = {{{5namedata9|}}}
| alongside = {{{alongside9|}}}
| ambassador_from = {{{ambassador_from9|}}}
| appointer = {{#if: {{{appointer9|}}} | {{{appointer9}}} | {{{appointed9|}}} }}
| assembly = {{{assembly9|}}}
| assuming = {{{assuming9|}}}
| chancellor = {{{chancellor9|}}}
| co-leader = {{{co-leader9|}}}
| constituency_{{#if:{{{constituency_AM9|}}}|AM|MP}} = {{#if: {{{constituency_AM9|}}} | {{{constituency_AM9}}} | {{{constituency_MP9|}}} }}
| constituency = {{{constituency9|}}}
| convocation = {{{convocation9|}}}
| country = {{{country9|}}}
| deputy = {{{deputy9|}}}
| district = {{{district9|}}}
| firstminister = {{{firstminister9|}}}
| governor-general = {{{governor-general9|}}}
| governor_general = {{{governor_general9|}}}
| governor = {{{governor9|}}}
| jr/sr = {{{jr/sr9|}}}
| jr/sr and state = {{{jr/sr and state9|}}}
| leader = {{{leader9|}}}
| legislature = {{{legislature9|}}}
| lieutenant_governor = {{{lieutenant_governor9|}}}
| lieutenant = {{{lieutenant9|}}}
| minister_from = {{{minister_from9|}}}
| minority_floor_leader = {{{minority_floor_leader9|}}}
| majority_floor_leader = {{{majority_floor_leader9|}}}
| majority_leader = {{#if: {{{majorityleader9|}}} | {{{majorityleader9}}} | {{{majority_leader9|}}} }}
| majority = {{{majority9|}}}
| minister = {{{minister9|}}}
| minority_leader = {{#if: {{{minorityleader9|}}} | {{{minorityleader9}}} | {{{minority_leader9|}}} }}
| monarch = {{{monarch9|}}}
| nominator = {{{nominator9|}}}
| office = {{{office9|}}}
| order = {{{order9|}}}
| parliament = {{{parliament9|}}}
| parliamentarygroup = {{{parliamentarygroup9|}}}
| predecessor = {{{predecessor9|}}}
| preceding = {{{preceding9|}}}
| preceded = {{{preceded9|}}}
| premier = {{{premier9|}}}
| president = {{{president9|}}}
| primeminister = {{{primeminister9|}}}
| riding = {{{riding9|}}}
| state_assembly = {{{state_assembly9|}}}
| state_delegate = {{{state_delegate9|}}}
| state_house = {{{state_house9|}}}
| state_legislature = {{{state_legislature9|}}}
| state_senate = {{{state_senate9|}}}
| state = {{{state9|}}}
| status = {{{status9|}}}
| subterm = {{nobold|{{{subterm9|}}}}}
| suboffice = {{{suboffice9|}}}
| succeeded = {{{succeeded9|}}}
| succeeding = {{{succeeding9|}}}
| successor = {{{successor9|}}}
| taoiseach = {{{taoiseach9|}}}
| termlabel = {{{term_label9|{{{termlabel9|තනතුර දරමින්}}}}}}
| termend = {{#if:{{{termend9|}}}|{{{termend9}}}|{{{term_end9|}}}}}
| termstart = {{#if:{{{termstart9|}}}|{{{termstart9}}}|{{{term_start9|}}}}}
| term = {{{term9|}}}
| title = {{{title9|}}}
| vicegovernor = {{{vicegovernor9|}}}
| vicepresident = {{{vicepresident9|}}}
| vicepremier = {{{vicepremier9|}}}
| viceprimeminister = {{{viceprimeminister9|}}}
| party = {{{party|}}}
| prior_term = {{{prior_term9|}}}
}}}}&lt;!--
--&gt;{{#if:{{{nominee|}}}{{{candidate|}}}||
{{Infobox officeholder/office|color={{#ifeq:{{lc:{{{embed}}}}}|yes|#eee|lavender}}
| 1blankname = {{{1blankname10|}}}
| 1namedata = {{{1namedata10|}}}
| 2blankname = {{{2blankname10|}}}
| 2namedata = {{{2namedata10|}}}
| 3blankname = {{{3blankname10|}}}
| 3namedata = {{{3namedata10|}}}
| 4blankname = {{{4blankname10|}}}
| 4namedata = {{{4namedata10|}}}
| 5blankname = {{{5blankname10|}}}
| 5namedata = {{{5namedata10|}}}
| alongside = {{{alongside10|}}}
| ambassador_from = {{{ambassador_from10|}}}
| appointer = {{#if: {{{appointer10|}}} | {{{appointer10}}} | {{{appointed10|}}} }}
| assembly = {{{assembly10|}}}
| assuming = {{{assuming10|}}}
| chancellor = {{{chancellor10|}}}
| co-leader = {{{co-leader10|}}}
| constituency_{{#if:{{{constituency_AM10|}}}|AM|MP}} = {{#if: {{{constituency_AM10|}}} | {{{constituency_AM10}}} | {{{constituency_MP10|}}} }}
| constituency = {{{constituency10|}}}
| convocation = {{{convocation10|}}}
| country = {{{country10|}}}
| deputy = {{{deputy10|}}}
| district = {{{district10|}}}
| firstminister = {{{firstminister10|}}}
| governor-general = {{{governor-general10|}}}
| governor_general = {{{governor_general10|}}}
| governor = {{{governor10|}}}
| jr/sr = {{{jr/sr10|}}}
| jr/sr and state = {{{jr/sr and state10|}}}
| leader = {{{leader10|}}}
| legislature = {{{legislature10|}}}
| lieutenant_governor = {{{lieutenant_governor10|}}}
| lieutenant = {{{lieutenant10|}}}
| minister_from = {{{minister_from10|}}}
| minority_floor_leader = {{{minority_floor_leader10|}}}
| majority_floor_leader = {{{majority_floor_leader10|}}}
| majority_leader = {{#if: {{{majorityleader10|}}} | {{{majorityleader10}}} | {{{majority_leader10|}}} }}
| majority = {{{majority10|}}}
| minister = {{{minister10|}}}
| minority_leader = {{#if: {{{minorityleader10|}}} | {{{minorityleader10}}} | {{{minority_leader10|}}} }}
| monarch = {{{monarch10|}}}
| nominator = {{{nominator10|}}}
| office = {{{office10|}}}
| order = {{{order10|}}}
| parliament = {{{parliament10|}}}
| parliamentarygroup = {{{parliamentarygroup10|}}}
| predecessor = {{{predecessor10|}}}
| preceding = {{{preceding10|}}}
| preceded = {{{preceded10|}}}
| premier = {{{premier10|}}}
| president = {{{president10|}}}
| primeminister = {{{primeminister10|}}}
| riding = {{{riding10|}}}
| state_assembly = {{{state_assembly10|}}}
| state_delegate = {{{state_delegate10|}}}
| state_house = {{{state_house10|}}}
| state_legislature = {{{state_legislature10|}}}
| state_senate = {{{state_senate10|}}}
| state = {{{state10|}}}
| status = {{{status10|}}}
| subterm = {{nobold|{{{subterm10|}}}}}
| suboffice = {{{suboffice10|}}}
| succeeded = {{{succeeded10|}}}
| succeeding = {{{succeeding10|}}}
| successor = {{{successor10|}}}
| taoiseach = {{{taoiseach10|}}}
| termlabel = {{{term_label10|{{{termlabel10|තනතුර දරමින්}}}}}}
| termend = {{#if:{{{termend10|}}}|{{{termend10}}}|{{{term_end10|}}}}}
| termstart = {{#if:{{{termstart10|}}}|{{{termstart10}}}|{{{term_start10|}}}}}
| term = {{{term10|}}}
| title = {{{title10|}}}
| vicegovernor = {{{vicegovernor10|}}}
| vicepresident = {{{vicepresident10|}}}
| vicepremier = {{{vicepremier10|}}}
| viceprimeminister = {{{viceprimeminister10|}}}
| party = {{{party|}}}
| prior_term = {{{prior_term10|}}}
}}}}&lt;!--
--&gt;{{#if:{{{nominee|}}}{{{candidate|}}}||
{{Infobox officeholder/office|color={{#ifeq:{{lc:{{{embed}}}}}|yes|#eee|lavender}}
| 1blankname = {{{1blankname11|}}}
| 1namedata = {{{1namedata11|}}}
| 2blankname = {{{2blankname11|}}}
| 2namedata = {{{2namedata11|}}}
| 3blankname = {{{3blankname11|}}}
| 3namedata = {{{3namedata11|}}}
| 4blankname = {{{4blankname11|}}}
| 4namedata = {{{4namedata11|}}}
| 5blankname = {{{5blankname11|}}}
| 5namedata = {{{5namedata11|}}}
| alongside = {{{alongside11|}}}
| ambassador_from = {{{ambassador_from11|}}}
| appointer = {{#if: {{{appointer11|}}} | {{{appointer11}}} | {{{appointed11|}}} }}
| assembly = {{{assembly11|}}}
| assuming = {{{assuming11|}}}
| chancellor = {{{chancellor11|}}}
| co-leader = {{{co-leader11|}}}
| constituency_{{#if:{{{constituency_AM11|}}}|AM|MP}} = {{#if: {{{constituency_AM11|}}} | {{{constituency_AM11}}} | {{{constituency_MP11|}}} }}
| constituency = {{{constituency11|}}}
| convocation = {{{convocation11|}}}
| country = {{{country11|}}}
| deputy = {{{deputy11|}}}
| district = {{{district11|}}}
| firstminister = {{{firstminister11|}}}
| governor-general = {{{governor-general11|}}}
| governor_general = {{{governor_general11|}}}
| governor = {{{governor11|}}}
| jr/sr = {{{jr/sr11|}}}
| jr/sr and state = {{{jr/sr and state11|}}}
| leader = {{{leader11|}}}
| legislature = {{{legislature11|}}}
| lieutenant_governor = {{{lieutenant_governor11|}}}
| lieutenant = {{{lieutenant11|}}}
| minister_from = {{{minister_from11|}}}
| minority_floor_leader = {{{minority_floor_leader11|}}}
| majority_floor_leader = {{{majority_floor_leader11|}}}
| majority_leader = {{#if: {{{majorityleader11|}}} | {{{majorityleader11}}} | {{{majority_leader11|}}} }}
| majority = {{{majority11|}}}
| minister = {{{minister11|}}}
| minority_leader = {{#if: {{{minorityleader11|}}} | {{{minorityleader11}}} | {{{minority_leader11|}}} }}
| monarch = {{{monarch11|}}}
| nominator = {{{nominator11|}}}
| office = {{{office11|}}}
| order = {{{order11|}}}
| parliament = {{{parliament11|}}}
| parliamentarygroup = {{{parliamentarygroup11|}}}
| predecessor = {{{predecessor11|}}}
| preceding = {{{preceding11|}}}
| preceded = {{{preceded11|}}}
| premier = {{{premier11|}}}
| president = {{{president11|}}}
| primeminister = {{{primeminister11|}}}
| riding = {{{riding11|}}}
| state_assembly = {{{state_assembly11|}}}
| state_delegate = {{{state_delegate11|}}}
| state_house = {{{state_house11|}}}
| state_legislature = {{{state_legislature11|}}}
| state_senate = {{{state_senate11|}}}
| state = {{{state11|}}}
| status = {{{status11|}}}
| subterm = {{nobold|{{{subterm11|}}}}}
| suboffice = {{{suboffice11|}}}
| succeeded = {{{succeeded11|}}}
| succeeding = {{{succeeding11|}}}
| successor = {{{successor11|}}}
| taoiseach = {{{taoiseach11|}}}
| termlabel = {{{term_label11|{{{termlabel11|තනතුර දරමින්}}}}}}
| termend = {{#if:{{{termend11|}}}|{{{termend11}}}|{{{term_end11|}}}}}
| termstart = {{#if:{{{termstart11|}}}|{{{termstart11}}}|{{{term_start11|}}}}}
| term = {{{term11|}}}
| title = {{{title11|}}}
| vicegovernor = {{{vicegovernor11|}}}
| vicepresident = {{{vicepresident11|}}}
| vicepremier = {{{vicepremier11|}}}
| viceprimeminister = {{{viceprimeminister11|}}}
| party = {{{party|}}}
| prior_term = {{{prior_term11|}}}
}}}}&lt;!--
--&gt;{{#if:{{{nominee|}}}{{{candidate|}}}||
{{Infobox officeholder/office|color={{#ifeq:{{lc:{{{embed}}}}}|yes|#eee|lavender}}
| 1blankname = {{{1blankname12|}}}
| 1namedata = {{{1namedata12|}}}
| 2blankname = {{{2blankname12|}}}
| 2namedata = {{{2namedata12|}}}
| 3blankname = {{{3blankname12|}}}
| 3namedata = {{{3namedata12|}}}
| 4blankname = {{{4blankname12|}}}
| 4namedata = {{{4namedata12|}}}
| 5blankname = {{{5blankname12|}}}
| 5namedata = {{{5namedata12|}}}
| alongside = {{{alongside12|}}}
| ambassador_from = {{{ambassador_from12|}}}
| appointer = {{#if: {{{appointer12|}}} | {{{appointer12}}} | {{{appointed12|}}} }}
| assembly = {{{assembly12|}}}
| assuming = {{{assuming12|}}}
| chancellor = {{{chancellor12|}}}
| co-leader = {{{co-leader12|}}}
| constituency_{{#if:{{{constituency_AM12|}}}|AM|MP}} = {{#if: {{{constituency_AM12|}}} | {{{constituency_AM12}}} | {{{constituency_MP12|}}} }}
| constituency = {{{constituency12|}}}
| convocation = {{{convocation12|}}}
| country = {{{country12|}}}
| deputy = {{{deputy12|}}}
| district = {{{district12|}}}
| firstminister = {{{firstminister12|}}}
| governor-general = {{{governor-general12|}}}
| governor_general = {{{governor_general12|}}}
| governor = {{{governor12|}}}
| jr/sr = {{{jr/sr12|}}}
| jr/sr and state = {{{jr/sr and state12|}}}
| leader = {{{leader12|}}}
| legislature = {{{legislature12|}}}
| lieutenant_governor = {{{lieutenant_governor12|}}}
| lieutenant = {{{lieutenant12|}}}
| minister_from = {{{minister_from12|}}}
| minority_floor_leader = {{{minority_floor_leader12|}}}
| majority_floor_leader = {{{majority_floor_leader12|}}}
| majority_leader = {{#if: {{{majorityleader12|}}} | {{{majorityleader12}}} | {{{majority_leader12|}}} }}
| majority = {{{majority12|}}}
| minister = {{{minister12|}}}
| minority_leader = {{#if: {{{minorityleader12|}}} | {{{minorityleader12}}} | {{{minority_leader12|}}} }}
| monarch = {{{monarch12|}}}
| nominator = {{{nominator12|}}}
| office = {{{office12|}}}
| order = {{{order12|}}}
| parliament = {{{parliament12|}}}
| parliamentarygroup = {{{parliamentarygroup12|}}}
| predecessor = {{{predecessor12|}}}
| preceding = {{{preceding12|}}}
| preceded = {{{preceded12|}}}
| premier = {{{premier12|}}}
| president = {{{president12|}}}
| primeminister = {{{primeminister12|}}}
| riding = {{{riding12|}}}
| state_assembly = {{{state_assembly12|}}}
| state_delegate = {{{state_delegate12|}}}
| state_house = {{{state_house12|}}}
| state_legislature = {{{state_legislature12|}}}
| state_senate = {{{state_senate12|}}}
| state = {{{state12|}}}
| status = {{{status12|}}}
| subterm = {{nobold|{{{subterm12|}}}}}
| suboffice = {{{suboffice12|}}}
| succeeded = {{{succeeded12|}}}
| succeeding = {{{succeeding12|}}}
| successor = {{{successor12|}}}
| taoiseach = {{{taoiseach12|}}}
| termlabel = {{{term_label12|{{{termlabel12|තනතුර දරමින්}}}}}}
| termend = {{#if:{{{termend12|}}}|{{{termend12}}}|{{{term_end12|}}}}}
| termstart = {{#if:{{{termstart12|}}}|{{{termstart12}}}|{{{term_start12|}}}}}
| term = {{{term12|}}}
| title = {{{title12|}}}
| vicegovernor = {{{vicegovernor12|}}}
| vicepresident = {{{vicepresident12|}}}
| vicepremier = {{{vicepremier12|}}}
| viceprimeminister = {{{viceprimeminister12|}}}
| party = {{{party|}}}
| prior_term = {{{prior_term12|}}}
}}}}&lt;!--
--&gt;{{#if:{{{nominee|}}}{{{candidate|}}}||
{{Infobox officeholder/office|color={{#ifeq:{{lc:{{{embed}}}}}|yes|#eee|lavender}}
| 1blankname = {{{1blankname13|}}}
| 1namedata = {{{1namedata13|}}}
| 2blankname = {{{2blankname13|}}}
| 2namedata = {{{2namedata13|}}}
| 3blankname = {{{3blankname13|}}}
| 3namedata = {{{3namedata13|}}}
| 4blankname = {{{4blankname13|}}}
| 4namedata = {{{4namedata13|}}}
| 5blankname = {{{5blankname13|}}}
| 5namedata = {{{5namedata13|}}}
| alongside = {{{alongside13|}}}
| ambassador_from = {{{ambassador_from13|}}}
| appointer = {{#if: {{{appointer13|}}} | {{{appointer13}}} | {{{appointed13|}}} }}
| assembly = {{{assembly13|}}}
| assuming = {{{assuming13|}}}
| chancellor = {{{chancellor13|}}}
| co-leader = {{{co-leader13|}}}
| constituency_{{#if:{{{constituency_AM13|}}}|AM|MP}} = {{#if: {{{constituency_AM13|}}} | {{{constituency_AM13}}} | {{{constituency_MP13|}}} }}
| constituency = {{{constituency13|}}}
| convocation = {{{convocation13|}}}
| country = {{{country13|}}}
| deputy = {{{deputy13|}}}
| district = {{{district13|}}}
| firstminister = {{{firstminister13|}}}
| governor-general = {{{governor-general13|}}}
| governor_general = {{{governor_general13|}}}
| governor = {{{governor13|}}}
| jr/sr = {{{jr/sr13|}}}
| jr/sr and state = {{{jr/sr and state13|}}}
| leader = {{{leader13|}}}
| legislature = {{{legislature13|}}}
| lieutenant_governor = {{{lieutenant_governor13|}}}
| lieutenant = {{{lieutenant13|}}}
| minister_from = {{{minister_from13|}}}
| minority_floor_leader = {{{minority_floor_leader13|}}}
| majority_floor_leader = {{{majority_floor_leader13|}}}
| majority_leader = {{#if: {{{majorityleader13|}}} | {{{majorityleader13}}} | {{{majority_leader13|}}} }}
| majority = {{{majority13|}}}
| minister = {{{minister13|}}}
| minority_leader = {{#if: {{{minorityleader13|}}} | {{{minorityleader13}}} | {{{minority_leader13|}}} }}
| monarch = {{{monarch13|}}}
| nominator = {{{nominator13|}}}
| office = {{{office13|}}}
| order = {{{order13|}}}
| parliament = {{{parliament13|}}}
| parliamentarygroup = {{{parliamentarygroup13|}}}
| predecessor = {{{predecessor13|}}}
| preceding = {{{preceding13|}}}
| preceded = {{{preceded13|}}}
| premier = {{{premier13|}}}
| president = {{{president13|}}}
| primeminister = {{{primeminister13|}}}
| riding = {{{riding13|}}}
| state_assembly = {{{state_assembly13|}}}
| state_delegate = {{{state_delegate13|}}}
| state_house = {{{state_house13|}}}
| state_legislature = {{{state_legislature13|}}}
| state_senate = {{{state_senate13|}}}
| state = {{{state13|}}}
| status = {{{status13|}}}
| subterm = {{nobold|{{{subterm13|}}}}}
| suboffice = {{{suboffice13|}}}
| succeeded = {{{succeeded13|}}}
| succeeding = {{{succeeding13|}}}
| successor = {{{successor13|}}}
| taoiseach = {{{taoiseach13|}}}
| termlabel = {{{term_label13|{{{termlabel13|තනතුර දරමින්}}}}}}
| termend = {{#if:{{{termend13|}}}|{{{termend13}}}|{{{term_end13|}}}}}
| termstart = {{#if:{{{termstart13|}}}|{{{termstart13}}}|{{{term_start13|}}}}}
| term = {{{term13|}}}
| title = {{{title13|}}}
| vicegovernor = {{{vicegovernor13|}}}
| vicepresident = {{{vicepresident13|}}}
| vicepremier = {{{vicepremier13|}}}
| viceprimeminister = {{{viceprimeminister13|}}}
| party = {{{party|}}}
| prior_term = {{{prior_term13|}}}
}}}}&lt;!--
--&gt;{{#if:{{{nominee|}}}{{{candidate|}}}||
{{Infobox officeholder/office|color={{#ifeq:{{lc:{{{embed}}}}}|yes|#eee|lavender}}
| 1blankname = {{{1blankname14|}}}
| 1namedata = {{{1namedata14|}}}
| 2blankname = {{{2blankname14|}}}
| 2namedata = {{{2namedata14|}}}
| 3blankname = {{{3blankname14|}}}
| 3namedata = {{{3namedata14|}}}
| 4blankname = {{{4blankname14|}}}
| 4namedata = {{{4namedata14|}}}
| 5blankname = {{{5blankname14|}}}
| 5namedata = {{{5namedata14|}}}
| alongside = {{{alongside14|}}}
| ambassador_from = {{{ambassador_from14|}}}
| appointer = {{#if: {{{appointer14|}}} | {{{appointer14}}} | {{{appointed14|}}} }}
| assembly = {{{assembly14|}}}
| assuming = {{{assuming14|}}}
| chancellor = {{{chancellor14|}}}
| co-leader = {{{co-leader14|}}}
| constituency_{{#if:{{{constituency_AM14|}}}|AM|MP}} = {{#if: {{{constituency_AM14|}}} | {{{constituency_AM14}}} | {{{constituency_MP14|}}} }}
| constituency = {{{constituency14|}}}
| convocation = {{{convocation14|}}}
| country = {{{country14|}}}
| deputy = {{{deputy14|}}}
| district = {{{district14|}}}
| firstminister = {{{firstminister14|}}}
| governor-general = {{{governor-general14|}}}
| governor_general = {{{governor_general14|}}}
| governor = {{{governor14|}}}
| jr/sr = {{{jr/sr14|}}}
| jr/sr and state = {{{jr/sr and state14|}}}
| leader = {{{leader14|}}}
| legislature = {{{legislature14|}}}
| lieutenant_governor = {{{lieutenant_governor14|}}}
| lieutenant = {{{lieutenant14|}}}
| minister_from = {{{minister_from14|}}}
| minority_floor_leader = {{{minority_floor_leader14|}}}
| majority_floor_leader = {{{majority_floor_leader14|}}}
| majority_leader = {{#if: {{{majorityleader14|}}} | {{{majorityleader14}}} | {{{majority_leader14|}}} }}
| majority = {{{majority14|}}}
| minister = {{{minister14|}}}
| minority_leader = {{#if: {{{minorityleader14|}}} | {{{minorityleader14}}} | {{{minority_leader14|}}} }}
| monarch = {{{monarch14|}}}
| nominator = {{{nominator14|}}}
| office = {{{office14|}}}
| order = {{{order14|}}}
| parliament = {{{parliament14|}}}
| parliamentarygroup = {{{parliamentarygroup14|}}}
| predecessor = {{{predecessor14|}}}
| preceding = {{{preceding14|}}}
| preceded = {{{preceded14|}}}
| premier = {{{premier14|}}}
| president = {{{president14|}}}
| primeminister = {{{primeminister14|}}}
| riding = {{{riding14|}}}
| state_assembly = {{{state_assembly14|}}}
| state_delegate = {{{state_delegate14|}}}
| state_house = {{{state_house14|}}}
| state_legislature = {{{state_legislature14|}}}
| state_senate = {{{state_senate14|}}}
| state = {{{state14|}}}
| status = {{{status14|}}}
| subterm = {{nobold|{{{subterm14|}}}}}
| suboffice = {{{suboffice14|}}}
| succeeded = {{{succeeded14|}}}
| succeeding = {{{succeeding14|}}}
| successor = {{{successor14|}}}
| taoiseach = {{{taoiseach14|}}}
| termlabel = {{{term_label14|{{{termlabel14|තනතුර දරමින්}}}}}}
| termend = {{#if:{{{termend14|}}}|{{{termend14}}}|{{{term_end14|}}}}}
| termstart = {{#if:{{{termstart14|}}}|{{{termstart14}}}|{{{term_start14|}}}}}
| term = {{{term14|}}}
| title = {{{title14|}}}
| vicegovernor = {{{vicegovernor14|}}}
| vicepresident = {{{vicepresident14|}}}
| vicepremier = {{{vicepremier14|}}}
| viceprimeminister = {{{viceprimeminister14|}}}
| party = {{{party|}}}
| prior_term = {{{prior_term14|}}}
}}}}&lt;!--
--&gt;{{#if:{{{nominee|}}}{{{candidate|}}}||
{{Infobox officeholder/office|color={{#ifeq:{{lc:{{{embed}}}}}|yes|#eee|lavender}}
| 1blankname = {{{1blankname15|}}}
| 1namedata = {{{1namedata15|}}}
| 2blankname = {{{2blankname15|}}}
| 2namedata = {{{2namedata15|}}}
| 3blankname = {{{3blankname15|}}}
| 3namedata = {{{3namedata15|}}}
| 4blankname = {{{4blankname15|}}}
| 4namedata = {{{4namedata15|}}}
| 5blankname = {{{5blankname15|}}}
| 5namedata = {{{5namedata15|}}}
| alongside = {{{alongside15|}}}
| ambassador_from = {{{ambassador_from15|}}}
| appointer = {{#if: {{{appointer15|}}} | {{{appointer15}}} | {{{appointed15|}}} }}
| assembly = {{{assembly15|}}}
| assuming = {{{assuming15|}}}
| chancellor = {{{chancellor15|}}}
| co-leader = {{{co-leader15|}}}
| constituency_{{#if:{{{constituency_AM15|}}}|AM|MP}} = {{#if: {{{constituency_AM15|}}} | {{{constituency_AM15}}} | {{{constituency_MP15|}}} }}
| constituency = {{{constituency15|}}}
| convocation = {{{convocation15|}}}
| country = {{{country15|}}}
| deputy = {{{deputy15|}}}
| district = {{{district15|}}}
| firstminister = {{{firstminister15|}}}
| governor-general = {{{governor-general15|}}}
| governor_general = {{{governor_general15|}}}
| governor = {{{governor15|}}}
| jr/sr = {{{jr/sr15|}}}
| jr/sr and state = {{{jr/sr and state15|}}}
| leader = {{{leader15|}}}
| legislature = {{{legislature15|}}}
| lieutenant_governor = {{{lieutenant_governor15|}}}
| lieutenant = {{{lieutenant15|}}}
| minister_from = {{{minister_from15|}}}
| minority_floor_leader = {{{minority_floor_leader15|}}}
| majority_floor_leader = {{{majority_floor_leader15|}}}
| majority_leader = {{#if: {{{majorityleader15|}}} | {{{majorityleader15}}} | {{{majority_leader15|}}} }}
| majority = {{{majority15|}}}
| minister = {{{minister15|}}}
| minority_leader = {{#if: {{{minorityleader15|}}} | {{{minorityleader15}}} | {{{minority_leader15|}}} }}
| monarch = {{{monarch15|}}}
| nominator = {{{nominator15|}}}
| office = {{{office15|}}}
| order = {{{order15|}}}
| parliament = {{{parliament15|}}}
| parliamentarygroup = {{{parliamentarygroup15|}}}
| predecessor = {{{predecessor15|}}}
| preceding = {{{preceding15|}}}
| preceded = {{{preceded15|}}}
| premier = {{{premier15|}}}
| president = {{{president15|}}}
| primeminister = {{{primeminister15|}}}
| riding = {{{riding15|}}}
| state_assembly = {{{state_assembly15|}}}
| state_delegate = {{{state_delegate15|}}}
| state_house = {{{state_house15|}}}
| state_legislature = {{{state_legislature15|}}}
| state_senate = {{{state_senate15|}}}
| state = {{{state15|}}}
| status = {{{status15|}}}
| subterm = {{nobold|{{{subterm15|}}}}}
| suboffice = {{{suboffice15|}}}
| succeeded = {{{succeeded15|}}}
| succeeding = {{{succeeding15|}}}
| successor = {{{successor15|}}}
| taoiseach = {{{taoiseach15|}}}
| termlabel = {{{term_label15|{{{termlabel15|තනතුර දරමින්}}}}}}
| termend = {{#if:{{{termend15|}}}|{{{termend15}}}|{{{term_end15|}}}}}
| termstart = {{#if:{{{termstart15|}}}|{{{termstart15}}}|{{{term_start15|}}}}}
| term = {{{term15|}}}
| title = {{{title15|}}}
| vicegovernor = {{{vicegovernor15|}}}
| vicepresident = {{{vicepresident15|}}}
| vicepremier = {{{vicepremier15|}}}
| viceprimeminister = {{{viceprimeminister15|}}}
| party = {{{party|}}}
| prior_term = {{{prior_term15|}}}
}}}}&lt;!--
--&gt;{{#if:{{{nominee|}}}{{{candidate|}}}||
{{Infobox officeholder/office|color={{#ifeq:{{lc:{{{embed}}}}}|yes|#eee|lavender}}
| 1blankname = {{{1blankname16|}}}
| 1namedata = {{{1namedata16|}}}
| 2blankname = {{{2blankname16|}}}
| 2namedata = {{{2namedata16|}}}
| 3blankname = {{{3blankname16|}}}
| 3namedata = {{{3namedata16|}}}
| 4blankname = {{{4blankname16|}}}
| 4namedata = {{{4namedata16|}}}
| 5blankname = {{{5blankname16|}}}
| 5namedata = {{{5namedata16|}}}
| alongside = {{{alongside16|}}}
| ambassador_from = {{{ambassador_from16|}}}
| appointer = {{#if: {{{appointer16|}}} | {{{appointer16}}} | {{{appointed16|}}} }}
| assembly = {{{assembly16|}}}
| assuming = {{{assuming16|}}}
| chancellor = {{{chancellor16|}}}
| co-leader = {{{co-leader16|}}}
| constituency_{{#if:{{{constituency_AM16|}}}|AM|MP}} = {{#if: {{{constituency_AM16|}}} | {{{constituency_AM16}}} | {{{constituency_MP16|}}} }}
| constituency = {{{constituency16|}}}
| convocation = {{{convocation16|}}}
| country = {{{country16|}}}
| deputy = {{{deputy16|}}}
| district = {{{district16|}}}
| firstminister = {{{firstminister16|}}}
| governor-general = {{{governor-general16|}}}
| governor_general = {{{governor_general16|}}}
| governor = {{{governor16|}}}
| jr/sr = {{{jr/sr16|}}}
| jr/sr and state = {{{jr/sr and state16|}}}
| leader = {{{leader16|}}}
| legislature = {{{legislature16|}}}
| lieutenant_governor = {{{lieutenant_governor16|}}}
| lieutenant = {{{lieutenant16|}}}
| minister_from = {{{minister_from16|}}}
| minority_floor_leader = {{{minority_floor_leader16|}}}
| majority_floor_leader = {{{majority_floor_leader16|}}}
| majority_leader = {{#if: {{{majorityleader16|}}} | {{{majorityleader16}}} | {{{majority_leader16|}}} }}
| majority = {{{majority16|}}}
| minister = {{{minister16|}}}
| minority_leader = {{#if: {{{minorityleader16|}}} | {{{minorityleader16}}} | {{{minority_leader16|}}} }}
| monarch = {{{monarch16|}}}
| nominator = {{{nominator16|}}}
| office = {{{office16|}}}
| order = {{{order16|}}}
| parliament = {{{parliament16|}}}
| parliamentarygroup = {{{parliamentarygroup16|}}}
| predecessor = {{{predecessor16|}}}
| preceding = {{{preceding16|}}}
| preceded = {{{preceded16|}}}
| premier = {{{premier16|}}}
| president = {{{president16|}}}
| primeminister = {{{primeminister16|}}}
| riding = {{{riding16|}}}
| state_assembly = {{{state_assembly16|}}}
| state_delegate = {{{state_delegate16|}}}
| state_house = {{{state_house16|}}}
| state_legislature = {{{state_legislature16|}}}
| state_senate = {{{state_senate16|}}}
| state = {{{state16|}}}
| status = {{{status16|}}}
| subterm = {{nobold|{{{subterm16|}}}}}
| suboffice = {{{suboffice16|}}}
| succeeded = {{{succeeded16|}}}
| succeeding = {{{succeeding16|}}}
| successor = {{{successor16|}}}
| taoiseach = {{{taoiseach16|}}}
| termlabel = {{{term_label16|{{{termlabel16|තනතුර දරමින්}}}}}}
| termend = {{#if:{{{termend16|}}}|{{{termend16}}}|{{{term_end16|}}}}}
| termstart = {{#if:{{{termstart16|}}}|{{{termstart16}}}|{{{term_start16|}}}}}
| term = {{{term16|}}}
| title = {{{title16|}}}
| vicegovernor = {{{vicegovernor16|}}}
| vicepresident = {{{vicepresident16|}}}
| vicepremier = {{{vicepremier16|}}}
| viceprimeminister = {{{viceprimeminister16|}}}
| party = {{{party|}}}
| prior_term = {{{prior_term16|}}}
}}}}

| data2 = {{{module0|}}}
&lt;!----------Personal data----------&gt;
| header3 = {{#if:{{{pronunciation|}}}{{{birth_name|{{{birthname|}}}}}}{{{birth_date|}}}{{{birth_place|}}}{{{death_date|}}}{{{death_place|}}}{{{resting_place|{{{restingplace|}}}}}}{{{resting_place_coordinates|{{{restingplacecoordinates|}}}}}}{{{citizenship|}}}{{{nationality|}}}{{{party|}}}{{{otherparty|}}}{{{spouse|}}}{{{spouses|}}}{{{partner|}}}{{{relations|}}}{{{children|}}}{{{parents|}}}{{{mother|}}}{{{father|}}}{{{relatives|}}}{{{residence|}}}{{{education|}}}{{{alma_mater|}}}{{{occupation|}}}{{{profession|}}}{{{known_for|}}}{{{salary|}}}{{{cabinet|}}}{{{committees|}}}{{{portfolio|}}}{{{awards|}}}{{{data1|}}}{{{data2|}}}{{{data3|}}}{{{data4|}}}{{{data5|}}}|පුද්ගලික තොරතුරු}}
| label4 = Pronunciation
| data4 = {{{pronunciation|}}}

| label5 = උපත
| data5 = {{#invoke:Separated entries|br
 |1 = {{#if:{{{birth_name|{{{birthname|}}}}}}|&lt;div style=&quot;display:inline&quot; class=&quot;nickname&quot;&gt;{{{birth_name|{{{birthname}}}}}}&lt;/div&gt;}}
 |2 = {{{birth_date|}}}
 |3 = {{{birth_place|}}}
 }}

| label6 = මරණය
| data6 = {{#invoke:Separated entries|br|{{{death_date|}}}|{{{death_place|}}}}}

| label7    = {{#ifexpr: {{strfind short|
    {{{death_cause|}}}|ඝාතනය}}
    | Manner |{{#if:{{{death_manner|}}}|ආකාරය|මරණයට}} }} හේතුව
| data7     = {{#if:{{{death_manner|}}}|{{{death_manner|}}}|{{{death_cause|}}}}}

| label8 = Resting place
| class8 = label
| data8 = {{#invoke:Separated entries|br|{{{resting_place|{{{restingplace|}}}}}}|{{{resting_place_coordinates|{{{restingplacecoordinates|}}}}}}}}

| label9 = පුරවැසිභාවය
| data9 = {{{citizenship|}}}

| label10 = ජාතිකත්වය
| data10 = {{#switch:{{#invoke:delink|delink|{{{nationality|}}}}}
| {{#ifeq:{{Country2nationality|{{Find country|{{#invoke:delink|delink|{{{birth_place|}}}}}}}}}|{{#invoke:delink|delink|{{{nationality|}}}}}|{{#invoke:delink|delink|{{{nationality|}}}}}}} = &lt;!-- not displayed --&gt;
| {{#ifeq:{{Find country|{{{birth_place|}}}}}|England|British}} = &lt;!-- not displayed --&gt;
| #default = {{{nationality|}}} }}

| label11 = දේශපාලන පක්ෂය
| data11 = {{#switch:{{{party|}}}
| =
| [[එක්සත් ජනපද ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පක්ෂය|ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී]]
| [[ඩිමොක්‍රටික් පක්ෂය (එක්සත් ජනපදය)|ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී]]
| [[ඩිමොක්‍රටික් පක්ෂය (එක්සත් ජනපදය)|ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී]] = [[ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පක්ෂය (එක්සත් ජනපදය)|ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී]]
| [[රිපබ්ලිකන් පක්ෂය (එක්සත් ජනපදය)|රිපබ්ලිකන්]]
| [[එක්සත් ජනපද රිපබ්ලිකන් පක්ෂය]]
| [[එක්සත් ජනපද රිපබ්ලිකන් පක්ෂය|රිපබ්ලිකන්]]
| [[රිපබ්ලිකන් පක්ෂය (එක්සත් ජනපදය)|රිපබ්ලිකන් පක්ෂය]] = [[රිපබ්ලිකන් පක්ෂය (එක්සත් ජනපදය)|රිපබ්ලිකන්]]
| [[කොන්සර්වේටිව් පක්ෂය (එක්සත් රාජධානිය)|කොන්සර්වේටිව් පක්ෂය]]
| [[කොන්සර්වේටිව් පක්ෂය (එක්සත් රාජධානිය)|කොන්සර්වේටිව්]] = [[කොන්සර්වේටිව් පක්ෂය (එක්සත් රාජධානිය)|කොන්සර්වේටිව්]]
| [[කම්කරු පක්ෂය (එක්සත් රාජධානිය)|කම්කරු පක්ෂය]]
| [[කම්කරු පක්ෂය (එක්සත් රාජධානිය)|කම්කරු]] = [[කම්කරු පක්ෂය (එක්සත් රාජධානිය)|කම්කරු]]
| [[කැනඩාවේ කොන්සර්වේටිව් පක්ෂය|කොන්සර්වේටිව් පක්ෂය]]
| [[කැනඩාවේ කොන්සර්වේටිව් පක්ෂය|කොන්සර්වේටිව්]] = [[කැනඩාවේ කොන්සර්වේටිව් පක්ෂය|කොන්සර්වේටිව්]]
| [[කැනඩාවේ ලිබරල් පක්ෂය|ලිබරල් පක්ෂය]]
| [[කැනඩාවේ ලිබරල් පක්ෂය|ලිබරල්]] = [[කැනඩාවේ ලිබරල් පක්ෂය|ලිබරල්]]
| KMT
| කුවොමින්ටෑං
| [[KMT]]
| [[Kuomintang|KMT]]
| [[කූමින්ටැං]]
| කුවොමින්ටැං (KMT)
| [[Kuomintang]] (KMT) = [[Kuomintang]]
| ඩීපීපී
| [[ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ප්‍රගතිශීලී පක්ෂය|DPP]]
| [[ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ප්‍රගතිශීලී පක්ෂය]] = [[ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ප්‍රගතිශීලී පක්ෂය]]
| #default = {{{party|}}} }}

| label12 = වෙනත් දේශපාලන &lt;br /&gt; සම්බන්ධකම්
| data12 = {{{otherparty|}}}

| label13 = උස
| data13 = {{#if:{{{height|}}}|{{Infobox person/height|{{{height|}}}}}}}

| label14 = කලත්‍රයා{{#if:{{{spouses|}}}|s|{{#invoke:Detect singular|pluralize|{{{spouse|{{{spouse(s)|}}}}}}|likely=(s)|plural=s}}}}
| data14 = {{{spouse|{{{spouses|{{{spouse(s)|}}}}}}}}}

| label15 = ගෘහස්ථ සහකරු{{#invoke:Detect singular|pluralize|{{{partner|}}}|likely=(s)|plural=s}}
| data15 = {{{partner|}}}

| label16 = සබඳතා
| data16 = {{{relations|}}}

| label17 = දරුවෝ
| data17 = {{{children|}}}

| label18 = දෙමාපිය{{#if:{{{parents|}}}|{{#invoke:Detect singular|pluralize|{{{parents|}}}|likely=(s)|plural=s}}|&lt;!--
               --&gt;{{#ifexpr:{{count|{{{father|}}}|{{{mother|}}}}} &gt; 1|s}}}}
| data18 = {{#if:{{{parents|}}}|{{{parents}}}|{{#invoke:list|unbulleted|{{#if:{{{father|}}}|{{{father}}} (father)}}|{{#if:{{{mother|}}}|{{{mother}}} (mother)}}}}}}

| label19 = ඥාතීන්
| data19 = {{{relatives|}}}

| label20 = පදිංචිය{{#invoke:Detect singular|pluralize|{{{residence|}}}|likely=(s)|plural=s}}
| class20 = {{#if:{{{death_date|}}}{{{death_place|}}}||label}}
| data20 = {{{residence|}}}

| label21 = අධ්‍යාපනය
| data21 = {{{education|}}}

| label22 = උගත් ශාස්ත්‍රාලය
| data22 = {{{alma_mater|}}}

| label23 = රැකියාව
| data23 = {{{occupation|}}}

| label24 = වෘත්තිය
| data24 = {{{profession|}}}

| label25 = ප්‍රසිද්ධිය
| data25 = {{{known_for|}}}

| label26 = වැටුප
| data26 = {{{salary|}}}

| label27 = කැබිනට් මණ්ඩලය
| data27 = {{{cabinet|}}}

| label28 = කමිටු
| data28 = {{{committees|}}}

| label29 = Portfolio
| data29 = {{{portfolio|}}}

| label30 = {{#if:{{{mawards|}}}|සිවිල් සම්මාන|සම්මාන}}
| data30 = {{{awards|}}}

| label31 = {{{blank1}}}
| data31 = {{{data1|}}}

| label32 = {{{blank2}}}
| data32 = {{{data2|}}}

| label33 = {{{blank3}}}
| data33 = {{{data3|}}}

| label34 = {{{blank4}}}
| data34 = {{{data4|}}}

| label35 = {{{blank5}}}
| data35 = {{{data5|}}}

| label36 = අත්සන
| data36 = {{#if:{{{signature|}}}|[[File:{{{signature}}}|{{#if:{{{signature_size|}}}|{{{signature_size}}}|128x80px}}|class=skin-invert|alt={{{signature_alt|}}}|{{PAGENAME}}'s signature]]}}

| label37 = වෙබ් අඩවිය
| data37 = {{{website|}}}

| label38 = අන්වර්ථ නාමය{{#invoke:Detect singular|pluralize|{{{nickname|}}}|likely=(s)|plural=s}}
| data38 = {{{nickname|}}}

| header39 = {{#if:{{{allegiance|}}}{{{branch|}}}{{{serviceyears|}}}{{{rank|}}}{{{unit|}}}{{{commands|}}}{{{battles|}}}{{{military_blank1|}}}|Military service}}

| label40 = පක්ෂපාතීත්වය
| data40 = {{{allegiance|}}}

| label41 = {{#if:{{{branch_label|}}}|{{{branch_label|}}}|ශාඛාව/සේවාව}}
| data41 = {{{branch|}}}

| label42 = {{#if:{{{serviceyears_label|}}}|{{{serviceyears_label|}}}|සේවා&amp;nbsp;කාලය}}
| data42 = {{{serviceyears|}}}

| label43 = {{#if:{{{rank_label|}}}|{{{rank_label|}}}|නිලය}}
| data43 = {{{rank|}}}

| label44 = {{#if:{{{unit_label|}}}|{{{unit_label|}}}|ඒකකය}}
| data44 = {{{unit|}}}

| label45 = විධාන
| data45 = {{{commands|}}}

| label46 = {{#if:{{{battles_label|}}}|{{{battles_label|}}}|සටන්/ යුද්ධ}}
| data46 = {{{battles|}}}

| label47 = {{#if:{{{awards|}}}|Military awards|සම්මාන}}
| data47 = {{{mawards|}}}

| label48 = {{{military_blank1}}}
| data48 = {{{military_data1|}}}

| label49 = {{{military_blank2}}}
| data49 = {{{military_data2|}}}

| label50 = {{{military_blank3}}}
| data50 = {{{military_data3|}}}

| label51 = {{{military_blank4}}}
| data51 = {{{military_data4|}}}

| label52 = {{{military_blank5}}}
| data52 = {{{military_data5|}}}

| data53 = {{{module|}}}
| data54 = {{{module2|}}}
| data55 = {{{module3|}}}
| data56 = {{{module4|}}}
| data57 = {{{module5|}}}
| data58 = {{{footnotes|}}}
| belowstyle = border-top: 1px solid right;
| below = &lt;div&gt;{{#if:{{{date|}}}| As of {{{date}}}{{#if:{{{year|}}}|, {{{year}}}}}}}&lt;/div&gt;{{#if:{{{source|}}}|Source: [{{{source}}}]}} 

}}{{#if:{{{pronunciation|}}}|{{#ifeq:{{{nocat|{{{demo|{{#ifeq:{{{categories|}}}|no|yes}}}}}}}}|yes||[[Category:Biography template using pronunciation]]}}
}}{{#if:{{{1blankname0|}}}{{{1namedata0|}}}{{{2blankname0|}}}{{{2namedata0|}}}{{{3blankname0|}}}{{{3namedata0|}}}{{{4blankname0|}}}{{{4namedata0|}}}{{{5blankname0|}}}{{{5namedata0|}}}{{{alongside0|}}}{{{ambassador_from0|}}}{{{appointer0|}}}{{{assembly0|}}}{{{assuming0|}}}{{{chancellor0|}}}{{{co-leader0|}}}{{{constituency_AM0|}}}{{{constituency0|}}}{{{country0|}}}{{{deputy0|}}}{{{district0|}}}{{{firstminister0|}}}{{{governor-general0|}}}{{{governor0|}}}{{{jr/sr0|}}}{{{jr/sr and state0|}}}{{{leader0|}}}{{{legislature0|}}}{{{lieutenant_governor0|}}}{{{lieutenant0|}}}{{{minister_from0|}}}{{{minority_floor_leader0|}}}{{{majority_floor_leader0|}}}{{{majorityleader0|}}}{{{majority0|}}}{{{minister0|}}}{{{minorityleader0|}}}{{{monarch0|}}}{{{nominator0|}}}{{{office0|}}}{{{order0|}}}{{{parliament0|}}}{{{predecessor0|}}}{{{preceding0|}}}{{{preceded0|}}}{{{premier0|}}}{{{president0|}}}{{{primeminister0|}}}{{{riding0|}}}{{{state_assembly0|}}}{{{state_delegate0|}}}{{{state_house0|}}}{{{state_legislature0|}}}{{{state_senate0|}}}{{{state0|}}}{{{suboffice0|}}}{{{subterm0|}}}{{{succeeded0|}}}{{{succeeding0|}}}{{{successor0|}}}{{{taoiseach0|}}}{{{termend0|}}}{{{termstart0|}}}{{{term0|}}}{{{title0|}}}{{{vicegovernor0|}}}{{{vicepresident0|}}}{{{vicepremier0|}}}{{{viceprimeminister0|}}}{{{prior_term0|}}}{{{appointe0|}}}{{{constituency_0|}}}|{{#ifeq:{{{nocat|{{{demo|{{#ifeq:{{{categories|}}}|no|yes}}}}}}}}|yes||[[Category:Pages using infobox officeholder with office0]]}}
}}{{#if:{{{speaker|}}}|{{#if:{{{nominee|}}}{{{candidate|}}}||{{#ifeq:{{{nocat|{{{demo|{{#ifeq:{{{categories|}}}|no|yes}}}}}}}}|yes||[[Category:Pages using infobox officeholder with speaker]]}}}}
}}{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|{{#ifeq:{{{nocat|{{{demo|{{#ifeq:{{{categories|}}}|no|yes}}}}}}}}|yes||[[Category:Pages using infobox officeholder with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}}}|preview=Page using [[Template:Infobox officeholder]] with unknown parameter &quot;_VALUE_&quot;|ignoreblank=y| regexp1 = 1blankname[%d]* | regexp2 = 1namedata[%d]* | regexp3 = 2blankname[%d]* | regexp4 = 2namedata[%d]* | regexp5 = 3blankname[%d]* | regexp6 = 3namedata[%d]* | regexp7 = 4blankname[%d]* | regexp8 = 4namedata[%d]* | regexp9 = 5blankname[%d]* | regexp10 = 5namedata[%d]* | allegiance | alma_mater | regexp11 = alongside[%d]* | alt | regexp12 = ambassador_from[%d]* | regexp13 = appointed[%d]* | regexp14 = appointer[%d]* | regexp15 = assembly[%d]* | awards | battles | battles_label | birth_date | birth_name | birth_place | birthname | regexp16 = blank[%d]* | bodyclass | branch | branch_label | cabinet | candidate | caption | categories | regexp17 = chancellor[%d]* | children | citizenship | regexp18 = co%-leader[%d]* | commands | committees | regexp19 = constituency[%d]* | regexp20 = constituency_AM[%d]* | regexp21 = constituency_MP[%d]* | regexp22 = convocation[%d]* | regexp23 = country[%d]* | regexp24 = data[%d]* | date | death_cause | death_date | death_manner | death_place | demo | regexp25 = deputy[%d]* | regexp26 = district[%d]* | education | election_date | embed | father | regexp28 = firstminister[%d]* | footnotes | regexp29 = governor[%d]* | regexp30 = governor_general[%d]* | regexp31 = governor%-general[%d]* | height | honorific_prefix | honorific-prefix | honorific_suffix | honorific-suffix | image | image name | image_name_alt | image_size | imagesize | image_upright | incumbent | regexp32 = jr/sr[%d]* | regexp33 = jr/sr and state[%d]* | known_for | regexp34 = leader[%d]* | regexp35 = legislature[%d]* | regexp36 = lieutenant[%d]* | regexp37 = lieutenant_governor[%d]* | mainwidth | regexp38 = majority[%d]* | regexp39 = majority_floor_leader[%d]* | regexp40 = majority_leader[%d]* | regexp41 = majorityleader[%d]* | mawards | regexp42 = military_blank[%d]* | regexp43 = military_data[%d]* | regexp44 = minister[%d]* | regexp45 = minister_from[%d]* | regexp46 = minority_floor_leader[%d]* | regexp47 = minority_leader[%d]* | regexp48 = minorityleader[%d]* | regexp49 = module[%d]* | regexp50 = monarch[%d]* | mother | name | nationality | native_name | native_name_lang | nickname | nocat | regexp51 = nominator[%d]* | nominee | occupation | regexp52 = office[%d]* | opponent | regexp53 = order[%d]* | otherparty | parents | regexp54 = parliament[%d]* | regexp55 = parliamentarygroup[%d]* | partner | party | party_election | portfolio | regexp56 = preceded[%d]* | regexp57 = preceding[%d]* | regexp58 = predecessor[%d]* | regexp59 = premier[%d]* | regexp60 = president[%d]* | regexp61 = primeminister[%d]* | regexp62 = prior_term[%d]* | profession | pronunciation | rank | rank_label | relations | relatives | residence | resting_place | resting_place_coordinates | restingplace | restingplacecoordinates | regexp63 = riding[%d]* | runningmate | salary | serviceyears | serviceyears_label | signature | signature_alt | signature_size | smallimage | smallimage_alt | source | speaker | speaker_office | spouse | spouses | regexp64 = state[%d]* | regexp65 = state_assembly[%d]* | regexp66 = state_delegate[%d]* | regexp67 = state_house[%d]* | regexp68 = state_legislature[%d]* | regexp69 = state_senate[%d]* | regexp70 = status[%d]* | regexp71 = suboffice[%d]* | regexp72 = subterm[%d]* | regexp73 = succeeded[%d]* | regexp74 = succeeding[%d]* | regexp75 = successor[%d]* | regexp76 = taoiseach[%d]* | regexp77 = term[%d]* | regexp78 = term_end[%d]* | regexp79 = term_label[%d]* | regexp80 = term_start[%d]* | regexp81 = termend[%d]* | regexp82 = termlabel[%d]* | regexp83 = termstart[%d]* | regexp84 = title[%d]* | unit | unit_label | regexp85 = vicegovernor[%d]* | regexp86 = vicepremier[%d]* | regexp87 = vicepresident[%d]* | regexp88 = viceprimeminister[%d]* | regexp89 = assuming[%d]* | website | width | year }}&lt;noinclude&gt;
{{Documentation}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0v9sxi635j2iwwkftp92q8pzt01mcr1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6999</id>
    <revision>
      <id>805206</id>
      <parentid>803361</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T04:34:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 3 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>805206</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="92445" sha1="mgh6my08e6vn6goe6uuybzwlw1yzmoy" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව සංවිධානය
| name =&lt;big&gt; මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතය&lt;/big&gt;
| native_name = '''අමරපුර ‍ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ නිකායික&lt;br&gt; මහමෙව්නාව මහා සංඝ සභාව'''
| image = [[ගොනුව:Mahamevnawalogo-800x590.png|thumb|මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ ලාංඡනය]]
&lt;br&gt; [[ගොනුව:Mahamevnawa-Flag-800x534.png|350px|thumb|මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ නිල ධජය]]
| size = 200px
| caption         = 
| abbreviation    = මහමෙව්නාව 
| motto = ගෞතම බුදුසසුන තුළ සනාතන රැකවරණය ලබමු
| type = සෙනසුන් සංවිධානයකි
| purpose = පිරිසිදු ථේරවාද ශ්‍රී සද්ධර්මය ලොව පුරා ප්‍රචාරය සහ ආධ්‍යාත්මික දියුණුව
| headquarters = [[පොල්ගහවෙල]], [[ශ්‍රී ලංකාව]]
| location =දේශිය ශාඛා 80+ &lt;br&gt;විදේශීය ශාඛා 50+ &lt;br&gt;සමස්ත ශාඛා 130+
| region_served = ලොව පුරා
| membership = බොදු මඟෙහි හැසිරෙන්නන්
| leader_title = නිර්මාතෘ
| leader_name = [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි|අතිපූජ්‍ය කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි]]
| leader_title2 = ප්‍රධාන අනුශාසක 
| leader_name2 =  [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි|අතිපූජ්‍ය කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි]]
| leader_title3 = මහෝපාධ්‍යාය 
| leader_name3 = ●අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ නිකායේ මහානායක ස්ථවිර&lt;br&gt;↳&lt;small&gt;[[දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි හිමි|දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි උත්තරීතර මහානායක හිමි]]&lt;br&gt;(2004 - 2022)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;↳&lt;small&gt;දෙවිනුවර සිරිසුනන්ද මහානායක හිමි&lt;br&gt;(2024 සිට)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;
●හිනිදුම නන්ද නාහිමි&lt;br&gt;&lt;small&gt; (2022 සිට)&lt;/small&gt;
| leader_title4 =  නිකාය
| leader_name4 = [[ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා නිකාය|අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ මහා නිකාය]]
| formation = 1999 අගෝස්තු 14
| website = සිංහල-{{URL|https://www.mahamevnawa.lk/}}&lt;br&gt;
ඉංග්‍රීසි-{{URL|https://www.mahamevnawa.org/}}&lt;br&gt;
හින්දි-{{URL|https://www.buddharashmi.in/}}&lt;br&gt;
දමිළ-{{URL|https://www.tamilbuddhist.com/}}
}}

'''මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතය''' යනු [[ගෞතම බුදුන් වහන්සේ|ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේගේ]] ඉගැන්වීම් ඇසුරින් ආධ්‍යාත්මික දියුණුව ළඟා කර ගැනීමේ අරමුණින් [[ථේරවාදය|ථේරවාද]] බුදුදහම පදනම් කරගෙන පිහිටුවන ලද බෞද්ධ සෙනසුන් සංවිධානයකි.ජනප්‍රිය වශයෙන් '''අසපු සංචිතය''' ලෙස ප්‍රචලිත මෙම සංවිධානයේ මූලික අරමුණ වන්නේ බුදුදහමේ පරමාර්ථය වන [[නිවන|චතුරාර්ය සත්‍යය]] මේ [[ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේ|ගෞතම බුදුසසුන]] තුළ දීම අවබෝධ කර ගැනීම සඳහා අවශ්‍ය ධර්ම අධ්‍යාපනය, භාවනා පුහුණුව සහ ආධ්‍යාත්මික මඟපෙන්වීම ලබාදීමයි.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/ නිල වෙබ් අඩවිය - මහමෙව්නාව බොදු සෙනසුනෙහි]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/about-us/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයෙහි ආරම්භය සහ අරමුණ]&lt;/ref&gt;

මෙම සංවිධානය ශ්‍රී ලංකාව සහ විදේශ රටවල පිහිටි අසපු ශාඛා 130කට ආසන්න සංඛ්‍යාවකින් සමන්විත වන අතර, වනාන්තරගත, ග්‍රාමීය, අර්ධ නාගරික සහ නාගරික පරිසරයන් නියෝජනය වන පරිදි එම ආරාම පිහිටුවා ඇත.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/mahamevnawa-local-branches/ ශ්‍රී ලංකාවේ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු ශාඛා ලැයිස්තුව]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/worldwide-mahamevnawa-branches/ Worldwide Mahamevnawa Branches]&lt;/ref&gt; මීට අමතරව විශාල ස්ථූප කේන්ද්‍ර කරගත් මහා විහාර සම්ප්‍රදායේ විහාරස්ථාන කිහිපයක් ද ක්‍රියාත්මක වේ.දකුණු ආසියාවේ විශාලතම ථේරවාද බෞද්ධ ධර්මායතන ලෙස සැලකෙන මෙම සංවිධානයේ ප්‍රධාන මූලස්ථානය සහ ආරම්භක ආරාමය වන්නේ [[සිරි ගෞතම සම්බුද්ධරාජ මාළිගාව|පොල්ගහවෙල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව]]යි.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/mahamevnawa-local-branches/polgahawela/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු මූලස්ථානය – පොල්ගහවෙල]&lt;/ref&gt;

මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ සහ මහමෙව්නාව මහා සංඝ සභාවේ නිර්මාතෘ හා ප්‍රධාන අනුශාසක ධුරය දරන්නේ [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි|අතිපූජ්‍ය කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද ස්වාමීන් වහන්සේ]] වන අතර, උන්වහන්සේ &quot;පින්වත් ලොකු ස්වාමීන් වහන්සේ&quot; යන අන්වර්ථ නාමයෙන් ද ප්‍රචලිතව සිටී.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/founder-of-mahamevnawa/ මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ නිර්මාතෘවරයාණෝ]&lt;/ref&gt; උන්වහන්සේගේ අනුශාසකත්වය යටතේ ශිෂ්‍ය භික්ෂූන් වහන්සේලා දහසකට ආසන්න පිරිසක් ත්‍රිපිටක ධර්මය, විනය සහ භාවනා පුහුණුව ලබන අතර එසේ එකම ආචාර්යවරයෙකු යටතේ වැඩිම ශිෂ්‍ය භික්ෂූන් වහන්සේලා ප්‍රමාණයක් පරිපාලනය වන ලෝකයේ එකම බෞද්ධ ධර්මායතනය වන්නේ ද මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතය යි.&lt;ref&gt;[https://buddhameditationdc.org/wp-content/uploads/2026/01/Program-Evaluation-Survey-Full-Results-Program-Information-Buddha-Meditation-Center-of-Greater-Washington-DC-1-3.pdf Our Story – Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;
[[ගොනුව:Maligawa-front1.jpg|thumb|300px|පොල්ගහවෙල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුවේ සුපිහිටි &quot;සිරි ගෞතම සම්බුද්ධරාජ මාළිගාව&quot; නම් විහාර මන්දිරය]]

නවක භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ පුහුණුව සහ උපසම්පදා විනය කර්මය සඳහා මාතර අපරැක්ක ප්‍රදේශයේ [[මහමෙව්නාව මහා විහාරය, අපරැක්ක|මහමෙව්නාව මහා විහාරය]] නමින් ඉන්දියාවේ නාලන්දා මහා විහාරය සහ අනුරාධපුර මහා විහාර සම්ප්‍රදාය ආදර්ශයට ගෙන සැලසුම් කර ඇති වනාන්තරගත භික්ෂු පුහුණු මධ්‍යස්ථානයක් පිහිටුවා ඇත.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/mahamevnawa-local-branches/mathara/ මහමෙව්නාව මහා විහාරය – මාතර]&lt;/ref&gt; ඉන්දීය ශිෂ්‍ය භික්ෂූන්ගේ සංඛ්‍යාව වැඩි වීමත් සමඟ ඉන්දියාවේ නාග්පූර් ප්‍රදේශයේ ද මේ හා සමාන භික්ෂු පුහුණු මධ්‍යස්ථානයක් ආරම්භ කර තිබේ.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/worldwide-mahamevnawa-branches/ Worldwide Mahamevnawa Branches – India]&lt;/ref&gt; ශ්‍රී ලංකාවේ මහමෙව්නාව ආරාම, සැලසුම් සහගතව හා ඒකාකාර ගෘහනිර්මාණ සංකල්පයකට අනුව සංවර්ධනය කරන ලද භාවනා ආරාම සංකීර්ණ ලෙස ද ප්‍රචලිතය.

කළුතර ප්‍රදේශයේ ගිලන් භික්ෂූන් වහන්සේලා සඳහා විශේෂයෙන් ඉදිකරන ලද ගිලන් භික්ෂු රෝහල් සංකීර්ණයක් ද මෙම සංවිධානය සතුව පවතී.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/gilan-bhikshu-rohala/ මහමෙව්නාව ගිලන් භික්ෂු රෝහල]&lt;/ref&gt; ඊට අමතරව ධර්ම ප්‍රචාරක කටයුතු සඳහා [[ශ්‍රද්ධා රූපවාහිනිය|ශ්‍රද්ධා මාධ්‍ය ජාලය]] නමින් භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ සෘජු පරිපාලනයෙන් වෙන් වූ නමුත් උන්වහන්සේලාගේ අනුශාසකත්වය යටතේ ක්‍රියාත්මක වන විද්‍යුත් මාධ්‍ය ජාලයක් සහ ''මහාමේඝ ප්‍රකාශන'' නමින් බෞද්ධ ප්‍රකාශන ආයතනයක් ක්‍රියාත්මක වේ.&lt;ref&gt;[https://www.shraddha.lk/ ශ්‍රද්ධා මාධ්‍ය ජාලයේ නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.shraddha.lk/dhamma-resources/ ධර්ම සම්පත් සහ මහමෙව්නාව අන්තර්ජාල සේවාවන්]&lt;/ref&gt; මෙම ආයතන මඟින් සිංහල, ඉංග්‍රීසි, දෙමළ, හින්දි සහ වෙනත් භාෂා රැසකින් ථේරවාද බුදුදහම ප්‍රචාරය කිරීම සඳහා පොත්, රූපවාහිනී, ගුවන්විදුලි සහ අන්තර්ජාල මාධ්‍ය භාවිතා කරයි.

මහමෙව්නාව භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ අනුශාසකත්වය යටතේ ''මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාල'' නමින් බෞද්ධ පාසල් ජාලයක් ද ක්‍රියාත්මක වේ. සංවිධානයට අනුබද්ධ බැතිමතුන් ශ්‍රී ලංකාව ඇතුළු විවිධ රටවල විසිරී සිටින අතර, විදේශ රටවල ද බෞද්ධ විහාරස්ථාන සහ ධර්ම මධ්‍යස්ථාන පිහිටුවීම මඟින් ජාත්‍යන්තර වශයෙන් ද සිය ක්‍රියාකාරකම් ව්‍යාප්ත කර ඇත.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/worldwide-mahamevnawa-branches/ Worldwide Mahamevnawa Branches]&lt;/ref&gt;

==මහමෙව්නාව මහා සංඝ සභාව==
මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ පරිපාලනය සිදු කරනු ලබන්නේ මහමෙව්නාව සංඝ සභාව විසිනි.එය අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ පාර්ශ්වය යටතේ පවතින, එහෙත් අභ්‍යන්තර පරිපාලන කටයුතු ස්වාධීනව සිදුකරන සංඝ සභාවකි. මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ නිර්මාතෘ [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි]]යන් 2006 වර්ෂයේදී අසපු සංචිතයේ පරිපාලන කටයුතු තමන්ගෙන් වෙන් කර සංඝ සභාව වෙත පැවරීමේ අරමුණින් මෙම සංඝ සභාව පිහිටුවන ලදී. ඒ සඳහා අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ පාර්ශ්වයේ කාරක සංඝ සභාවේ අනුමැතිය හිමි වූ අතර, මහමෙව්නාව සංඝයා සඳහා වෙනම උපසම්පදා විනය කර්මය පැවැත්වීමේ අවසරය ද ලබා දෙන ලදී.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/about-us/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයෙහි ආරම්භය — නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;

මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ භික්ෂූන් වහන්සේලා දහසකට ආසන්න පිරිසක් මෙම සංඝ සභාවේ සාමාජිකත්වය දරන අතර, එහි රැස්වීම් පොල්ගහවෙල මහමෙව්නාව භාවනා අසපු මූලස්ථානයේදී පැවැත්වේ. සංඝ සභාවේ සභාපති, උපසභාපති, මහාලේඛකාධිකාරී සහ නියෝජ්‍ය ලේඛකාධිකාරී ඇතුළු පරිපාලන තනතුරු ක්‍රියාත්මක වන අතර, නියමිත කාලසටහනකට අනුව මාස හයකට වරක් සංඝ සභාව රැස්වීම එහි පරිපාලන ක්‍රමවේදයේ අංගයකි. එම රැස්වීම්වලදී අසපු සංචිතයේ ප්‍රධාන පරිපාලන තීරණ ගැනීම මෙන්ම අසපු ශාඛා අතර භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ ස්ථාන මාරු කිරීම් ද සිදු කරනු ලැබේ.මෙම ස්ථාන මාරු කිරීම &quot;මහා සංඝ මාරුව&quot; ලෙස විශේෂිත නමකින් හදුන්වන අතර එය මහමෙව්නාව සංඝ සභාව තුළ පමණක් දක්නට ලැබෙන සුවිශේෂී කරුණකි.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/about-us/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයෙහි ආරම්භය — නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;

සංඝ සභාවේ සියලු භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ ධර්මාචාර්යත්වය [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි]]යන් යටතේ පවතී. කෙසේ වෙතත්, සංඝ සභාව පිහිටුවීමට පෙර 1999 සිට 2006 දක්වා කාලසීමාවේ ඇතැම් ශිෂ්‍ය භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ ආචාර්යත්වය [[සේරුවිල සරණකිත්ති හිමි]] සහ [[මුංහේනේ මෙත්තාරාම හිමි]] ඇතුළු සේරුවිල සඟ පරපුරේ ජ්‍යේෂ්ඨ භික්ෂූන් වහන්සේලා විසින් දරන ලද අවස්ථා ද වාර්තා වේ.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/about-us/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයෙහි ආරම්භය — නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;

[[File:mahamewnawa polgahawela.jpg|thumb|center|250px|පොල්ගහවෙල මහමෙව්නාව භාවනා අසපු මූලස්ථානයේ පිහිටි සිරි ගෞතම සම්බුද්ධරාජ මාළිගාව]]

මහමෙව්නාව සංඝ සභාවේ මහෝපාධ්‍යාය ධුරය සාම්ප්‍රදායිකව අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ පාර්ශ්වයේ මහානායක හිමියන් විසින් දැරීම සිදු වී ඇත. ඒ අනුව [[දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි හිමි|දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි උත්තරීතර මහානායක හිමියන්]] 2004 වර්ෂයේ පැවති ප්‍රථම උපසම්පදා මහෝත්සවයේ සිට 2022 දක්වා එම ධුරය දැරූහ. 2022 වර්ෂයේදී උන්වහන්සේ තාවකාලිකව එම ධුරයෙන් ඉවත් වීමෙන් පසු අසපු සංචිතයේම ජ්‍යේෂ්ඨ භික්ෂුවක් වන  [[හිනිඳුම නන්ද හිමි]] මහෝපාධ්‍යාය ධුරයට පත් කරන ලදී. 2024 වර්ෂයේ [[දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි හිමි]] අපවත් වීමෙන් අනතුරුව අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ පාර්ශ්වයේ මහානායක ධුරයට පත් [[දෙවිනුවර සිරිසුනන්ද මහානායක හිමි]] මහමෙව්නාව සංඝ සභාවේ තුන්වන මහෝපාධ්‍යාය ධුරය සඳහා තේරී පත්වූහ.&lt;ref&gt;[https://www.itnnews.lk/2025/02/17/665604/ අමරපුර ශ්‍රී කල්‍යාණිවංශ පාර්ශ්වයේ මහානායක හිමියන් පිළිබඳ පුවත් වාර්තාව — ITN]&lt;/ref&gt;

නවක භික්ෂූන් වහන්සේලා සඳහා අදියර කිහිපයකින් සමන්විත පුහුණු ක්‍රමවේදයක් මහමෙව්නාව සංඝ සභාව මඟින් ක්‍රියාත්මක කරයි. පැවිදි කිරීමට පෙර අපේක්ෂකයන් නේවාසික පුහුණුවකට සහභාගි වන අතර, පැවිද්දෙන් පසු ඔවුන් [[මහමෙව්නාව මහා විහාරය, අපරැක්ක|මාතර මහමෙව්නාව මහා විහාරයේ]] භික්ෂු පුහුණු මධ්‍යස්ථානය වෙත යොමු කරනු ලැබේ. එහිදී විනය, භාවනා, ත්‍රිපිටක ධර්මය, මහමෙව්නාව මඟින් සම්පාදිත සරල සිංහල ධර්ම ග්‍රන්ථ, සරල සිංහල සූත්‍ර පිටක පරිවර්තන, බුද්ධ ජයන්ති ත්‍රිපිටකය සහ අටුවා ග්‍රන්ථ ඇසුරින් අධ්‍යයන කටයුතු සිදු කරයි. අවශ්‍යතාව අනුව පාලි භාෂාව සහ අභිධර්මය පිළිබඳ වැඩිදුර අධ්‍යයන සඳහා ද අවස්ථාව ලබා දේ.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/about-us/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයෙහි ආරම්භය සහ කටයුතු — නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;

මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ සියලු ශාඛාවල දෛනික කටයුතු පොදු කාලසටහනකට අනුව සංවිධානය කර ඇති අතර, දාන වළඳා ගැනීම, වන්දනා, සූත්‍ර සජ්ඣායනය, ධර්ම සාකච්ඡා සහ භාවනා වැඩසටහන් ඒ අනුව ක්‍රියාත්මක වේ. එමෙන්ම සිවුරු පැළදීම, සිවුරේ වර්ණය, වත්පිළිවෙත්, සජ්ඣායන ක්‍රමය සහ වන්දනා ක්‍රමය සම්බන්ධයෙන් ද සියලු අසපු අතර පොදු ප්‍රතිපත්ති අනුගමනය කරනු ලැබේ.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;

==මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ සංවිධාන ව්‍යුහය==

&lt;div class=&quot;toccolours&quot; style=&quot;max-width:850px; margin:1em auto; padding:1.5em; border:1px solid #3366cc; background-color:#f0f4f8; font-family:sans-serif;&quot;&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center; font-weight:bold; font-size:115%; background-color:#3366cc; color:white; padding:10px; border-radius:4px; margin-bottom:20px; box-shadow: 0 2px 4px rgba(0,0,0,0.1);&quot;&gt;
මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ සංවිධාන ව්‍යුහය
&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center; margin-bottom:15px;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;font-weight:bold; background:#d0e1fd; padding:6px 15px; border:1px solid #3366cc; display:inline-block; border-radius:4px;&quot;&gt;මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතය&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:16px; color:#3366cc; margin:3px 0;&quot;&gt;⬇️&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-weight:bold;&quot;&gt;අනුශාසක හිමි සහ මහෝපාධ්‍යාය හිමිවරුන්&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:16px; color:#3366cc; margin:3px 0;&quot;&gt;⬇️&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-weight:bold;&quot;&gt;අමරපුර ශ්‍රී  කළ්‍යාණිවංශ නිකායික මහමෙව්නාව සංඝ සභාව &lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:16px; color:#3366cc; margin:3px 0;&quot;&gt;⬇️&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-weight:bold;&quot;&gt;සභාපති ඇතුලු නිලධාරී මණ්ඩලය&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:16px; color:#3366cc; margin:3px 0;&quot;&gt;⬇️&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-weight:bold; background:#fff; padding:5px 10px; border:1px solid #3366cc; display:inline-block; border-radius:4px;&quot;&gt;සමාජික භික්ෂූන් (1000+)&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;hr style=&quot;border:0; border-top:1px dashed #3366cc; margin:15px 0;&quot;&gt;

{| width=&quot;100%&quot; cellspacing=&quot;10&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;background:transparent;&quot;
|- valign=&quot;top&quot;
| width=&quot;25%&quot; style=&quot;background:#ffffff; border:1px solid #99b3e6; border-radius:6px; padding:10px; box-shadow: 1px 1px 3px rgba(0,0,0,0.05);&quot; |
&lt;center&gt;'''දේශීය අසපු (70+)'''&lt;/center&gt;
&lt;hr style=&quot;border:0; border-top:1px solid #99b3e6; margin:5px 0;&quot;&gt;
* &lt;small&gt;මූලස්ථානය&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;පොල්ගහවෙල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;භික්ෂු පුහුණු මධ්‍යස්ථානය&lt;/small&gt;
:: ↳ &lt;small&gt;මාතර මහමෙව්නාව මහා විහාරය &lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ගිලන් භික්ෂු රෝහල&lt;/small&gt;
:: ↳ &lt;small&gt;කලුතර බෝඹුවල මහමෙව්නාව චිත්ත විවේක සෙනසුන&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;වෙනත් ප්‍රධාන අසපු&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;කඩුවෙල මහමෙව්නාව බෝධිඥණ භාවනා අසපුව &lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;කුණ්ඩසාල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව&lt;/small&gt;

| width=&quot;25%&quot; style=&quot;background:#ffffff; border:1px solid #99b3e6; border-radius:6px; padding:10px; box-shadow: 1px 1px 3px rgba(0,0,0,0.05);&quot; |
&lt;center&gt;'''විදේශීය අසපු (45+)'''&lt;/center&gt;
&lt;hr style=&quot;border:0; border-top:1px solid #99b3e6; margin:5px 0;&quot;&gt;
* &lt;small&gt;ඕස්ට්‍රේලියාව&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;නවසීලන්තය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ඇමරිකාව&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;කැනඩාව&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ඉන්දියාව&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;නාග්පූර් ඉන්දීය භික්ෂු පුහුණු මධ්‍යස්ථානය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;එංගලන්තය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;අයර්ලන්තය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ස්කොට්ලන්තය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ජර්මනිය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ප්‍රංශය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ඉතාලිය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;නෙදර්ලන්තය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;සයිප්‍රසය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;දකුණු කොරියාව&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ජපානය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;අරාබි අර්ධද්වීපය&lt;/small&gt;


| width=&quot;25%&quot; style=&quot;background:#ffffff; border:1px solid #99b3e6; border-radius:6px; padding:10px; box-shadow: 1px 1px 3px rgba(0,0,0,0.05);&quot; |
&lt;center&gt;'''අනගාරිකා අසපු (10+)'''&lt;/center&gt;
&lt;hr style=&quot;border:0; border-top:1px solid #99b3e6; margin:5px 0;&quot;&gt;
* &lt;small&gt;දේශීය අනගාරිකා අසපු&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;මුතුගල මූලස්ථානය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;වැදගත් අනගාරිකා අසපු&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;උඩුපිල යශෝධරා මහා සෑ විහාරය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;විදේශීය අනගාරිකා අසපු&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;කැනඩාව&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;ඕස්ට්‍රේලියාව&lt;/small&gt;

| width=&quot;25%&quot; style=&quot;background:#ffffff; border:1px solid #99b3e6; border-radius:6px; padding:10px; box-shadow: 1px 1px 3px rgba(0,0,0,0.05);&quot; |
&lt;center&gt;'''වෙනත් වැදගත් අසපු'''&lt;/center&gt;
&lt;hr style=&quot;border:0; border-top:1px solid #99b3e6; margin:5px 0;&quot;&gt;
* &lt;small&gt;ප්‍රචලිත බෞද්ධ වන්දනා ස්ථාන&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;විල්ගම්වෙහෙර සෝමාවතී රජ මහා විහාරය&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;පොල්ගහවෙල සම්බුද්ධරාජ මාළිගාව&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;බෝවත්ත ශ්‍රී අංගුලිමාල මහා සෑය&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;ගල්නෑව ශ්‍රී ආනන්ද මහා සෑය&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;කුඹල්වෙල අසපුව&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;මාළඹේ බුදු පසේබුදු අරහන්තක මහා විහාරය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;අසපු ශාඛා නොවන අනුබද්ධිත විහාර&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;සේරුවිල මංගල රජ මහා විහාරය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;පුරාවිද්‍යාත්මක ස්ථාන&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;විල්ගම්වෙහෙර &lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;මොණරාගල &lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;හබරණ &lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;දහිරකිනාකන්ද &lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;බතලයාය &lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;කැබිතිගොල්ලෑව &lt;/small&gt;

| width=&quot;25%&quot; style=&quot;background:#ffffff; border:1px solid #99b3e6; border-radius:6px; padding:10px; box-shadow: 1px 1px 3px rgba(0,0,0,0.05);&quot; |
&lt;center&gt;'''වෙනත් ආයතන'''&lt;/center&gt;
&lt;hr style=&quot;border:0; border-top:1px solid #99b3e6; margin:5px 0;&quot;&gt;
* &lt;small&gt;මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාල&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;මහමෙව්නාව බෞද්ධ පෙර පාසල්&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ශ්‍රද්ධා මාධ්‍ය ජාලය&lt;/small&gt;
::↳&lt;small&gt;Shraddha Tv&lt;/small&gt;
::↳&lt;small&gt;Lakviru Fm&lt;/small&gt;
::↳&lt;small&gt;අන්තර්ජාල අවකාශ&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;මහාමේඝ ප්‍රකාශන&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;මහාමේඝ ධර්ම යාත්‍රා&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;මූර්ති කලායතනය&lt;/small&gt;

&lt;small&gt;&lt;small&gt;(සැ.යු.:මේ ආයතන සංඝ සභාවෙන් පරිබාහිරව ගිහි කාර්ය මණ්ඩල යටතේ පරිපාලනය වේ)&lt;/small&gt;&lt;/small&gt;
|}

&lt;/div&gt;

==ධර්ම ප්‍රචාරය==
===ධර්ම දේශනා හා සූත්‍ර ප්‍රචාරය===

20 වන සියවසේ අගභාගයේ ශ්‍රී ලංකාවේ බොහෝ ස්ථානවල ජාතක කතා, ධම්මපද ගාථා,මව්පිය වන්දනා,කාලීන දේශනා සහ අනාගත මෛත්‍රී බුදු සසුන පිළිබඳ සංකල්ප මූලික කරගත් ධර්ම දේශනා බහුලව පැවති අතර, මහමෙව්නාව අසපු සංචිතය එම ප්‍රවණතාවයෙන් වෙනස් වූ ධර්ම ප්‍රචාරක ක්‍රමවේදයක් ආරම්භ කළේය. එහිදී ගෞතම බුදු සසුන තුළම චතුරාර්ය සත්‍ය අවබෝධය පරමාර්ථ කරගනිමින් සූත්‍ර දේශනා සරල සිංහල භාෂාවෙන් ජනතාවට ඉදිරිපත් කරන ලදී. ඒ සමඟම සූත්‍ර පිටකයේ බොහෝ දේශනා සරල සිංහල භාෂාවට පරිවර්තනය කර ප්‍රකාශයට පත් කළ අතර, එම ග්‍රන්ථ පහසුවෙන් කියවා තේරුම් ගත හැකි වීම නිසා ධර්මය හදාරන ජනතාව අතර වේගයෙන් ජනප්‍රිය විය.එකල බෞද්ධ ජනතාවට ගැළපෙන ආචාර කිරීමේ ක්‍රමයක් සුලබව භාවිතා නොවූ අතර කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමියන් විසින් ත්‍රිපිටකය තුල සඳහන් &quot;නමෝ බුද්ධාය!&quot; යන වදන නිරන්තරයෙන් භාවිතා කරනු ලැබීය.පසුව එය ප්‍රචලිත වූ අතර උන්වහන්සේගේ දේශනා ඇසූ බොහෝ බෞද්ධයන් එකිනෙකා හමුවන විට &quot;නමෝ බුද්ධාය&quot; යන්න පැවසීමට හුරු විය.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/founder/ Our Founder — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමියන් දිවයින පුරා ධර්ම දේශනා පවත්වමින් වැඩම කළ අතර, උන්වහන්සේගේ දේශනා බෞද්ධ ජනතාව අතර ඉතා කෙටි කාලයකින් ප්‍රචලිත විය. එක් ධර්ම දේශනාවක් ශ්‍රවණය කිරීම සඳහා දහස් ගණනක් ජනතාව සහභාගි වූ අතර, විවිධ ප්‍රදේශවලින් බස් රථ මඟින් වන්දනා නඩ පැමිණීම ද සාමාන්‍ය සිදුවීමක් විය. පසුව එම දේශනා පොත්, කැසට්පට සහ සංයුක්ත තැටි (CD) ලෙස ද නිකුත් වූ අතර, රූපවාහිනී නාලිකා මඟින් ද ප්‍රචාරය වීම ආරම්භ විය. මෙහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස බොහෝ තරුණයන් මහමෙව්නාව සංඝ සභාව වෙත පැවිදි වීමට පෙළඹුණු අතර, පොල්ගහවෙල මූලස්ථානයේ ඉඩකඩ ප්‍රමාණවත් නොවීමත් සමඟ බෞද්ධ ජනතාවගේ ඉඩම් පරිත්‍යාග මත දිවයිනේ විවිධ ප්‍රදේශවල නව මහමෙව්නාව ආරාම පිහිටුවන ලදී. එම ආරාමවල ද දෛනික, සතිපතා සහ මාසික ධර්ම වැඩසටහන් ක්‍රියාත්මක විය.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/founder/ Our Founder — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawaperth.org.au/buddhist-book-shop/ Dhamma Publications — Mahamevnawa Buddhist Meditation Monastery of Perth]&lt;/ref&gt;

===වන්දනා හා සජ්ඣායන සම්ප්‍රදාය===

මහමෙව්නාව සංඝ සභාවට ආවේණික සජ්ඣායන සහ වන්දනා ක්‍රමයක් ද ක්‍රමයෙන් වර්ධනය විය. එහිදී අධික ලෙස මන්දගාමී හෝ වේගවත් නොවන මධ්‍යස්ථ උච්චාරණ ශෛලියකන් පාලි සජ්ඣායනය කිරීම ප්‍රචලිත විය. පාලි පාඨවල අර්ථය ජනතාවට අවබෝධ කර දීම සඳහා &quot;මහමෙව්නාවේ පාලි–සිංහල පිරිවානා පොත&quot; සම්පාදනය කර පාලි පාඨ සමඟ සිංහල පරිවර්තනය ද එක්ව සජ්ඣායනය කිරීම ආරම්භ කරන ලදී.මෙම ක්‍රමය ශ්‍රී ලංකාවේ මීට පෙර භාවිතා නොවූ බැවින් මුල් කාලයේ බෞද්ධ සමාජය තුළ ඒ පිළිබඳ විවිධ අදහස් හා වාද විවාද ද ඇති විය. පසුව මෙම ග්‍රන්ථය ඉංග්‍රීසි භාෂාවට ද පරිවර්තනය කළ අතර, විදේශීය බෞද්ධයන් අතර ද එය ජනප්‍රිය විය.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

සිංහල අර්ථ සහිත සජ්ඣායනය බොහෝ ජනතාවක් පැමිණෙන පිරිත් සජ්ඣායන වලදී පමණක් භාවිතා වූ අතර සාමාන්‍යයෙන් භික්ෂූන් වහන්සේලාට පාලි භාෂාව වැටහෙන බැවින් මහමෙව්නාවේ භික්ෂූන් වහන්සේලා අතර සූත්‍ර සජ්ඣායනයේ දී සිංහල සජ්ඣායනය අවම වශයෙන් සිදු කෙරුණි.කෙසේ නමුත් ඔවුන්ට ආවේණික වචන උච්චාරණ සම්ප්‍රදාය දිගටම භාවිතා වුණි.වර්ෂ 2006,2007 සහ 2008 වසර වලදී ශ්‍රී ලංකාව නියෝජනය කරමින් බුද්ධගයා ජාත්‍යන්තර ත්‍රිපිටක සජ්ඣායන මහෝත්සවය සඳහා මහමෙව්නාවේ භික්ෂූන් වහන්සේලා සම්බන්ධ වූ අතර [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි]]යන් එහි ප්‍රධානී ධුරය දරනු ලැබීය.එහිදී ද භාවිතා කරනු ලැබූවේ ඔවුන්ට ආවේණික උච්චාරණ ක්‍රමය වේ.මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ සජ්ඣායන ක්‍රමය පසුකාලීනව සමාජ මාධ්‍ය ඔස්සේ ඉන්දියානු බෞද්ධයන් අතර ජනප්‍රිය වූ අතර වර්ෂ 2024,2025 ආදී වර්ෂ වල පැවති බුද්ධගයා ත්‍රිපිටක සජ්ඣායන උත්සවයේදි ඉන්දියානු භික්ෂූන් වහන්සේලා එම උච්චාරණ විලාසය භාවිතා කරන ප්‍රවණතාවක් ද දක්නට ලැබුණි.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

===නව වන්දනා වැඩසටහන්===

මහමෙව්නාව අසපු සංචිතය රුවන්වැලිසෑය, සෝමාවතිය, සේරුවිල, පොලොන්නරුව සහ මිහින්තලය ඇතුළු පුරාණ බෞද්ධ සිද්ධස්ථානවල මහා පරිමාණ වන්දනා වැඩසටහන් සංවිධානය කළ අතර, ඒවාට ලක්ෂ ගණනින් බැතිමතුන් සහභාගි වූහ. සෝමාවතිය සෑය වන්දනාව සඳහා එක් අවස්ථාවක සහභාගිත්වය ලක්ෂ 12 ඉක්මවා ඇති බවට ඇස්තමේන්තු පළ විය. එමෙන්ම බෞද්ධයන්ට තිසරණය සහ බුද්ධ, ධර්ම, සංඝ යන ත්‍රිවිධ රත්නය කෙරෙහි විශ්වාසය ශක්තිමත් කර ගැනීමේ වැදගත්කම නිරන්තරයෙන් අවධාරණය කරන ලද අතර වෙනත් දේවල් පසුපස නොයා තිසරණයම සරණ යෑමේ මූලික බෞද්ධ අංගය වඩාත් ප්‍රචාරය කරන ලදී.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawaperth.org.au/who-we-are/ Who We Are — Mahamevnawa Buddhist Meditation Monastery of Perth]&lt;/ref&gt;

ඒ සමඟම පඬුරු ගැටගැසීම, දේවාල හා කෝවිල්වල කන්නලව් කිරීම සහ ග්‍රහ අපල සංකල්ප මත පදනම් වූ බෝධි වන්දනා ක්‍රමවලින් ඉවත්ව, බුදුගුණ, රහතන් වහන්සේලාගේ ගුණ සහ තිසරණය මූලික කරගත් නව වන්දනා කවි සහ බෝධි වන්දනා ක්‍රම හඳුන්වා දෙන ලදී. කාලයත් සමඟ බොහෝ බෞද්ධයන් මෙම නව වන්දනා ක්‍රම භාවිතයට හුරු වූ අතර, රහතන් වහන්සේලාගේ ගුණ සිහි කරමින් වන්දනා කිරීම ද ව්‍යාප්ත විය. එසේම ශතවර්ෂ 8 කට පමණ පසු සර්වරාත්‍රික ධර්ම දේශනා සම්ප්‍රදාය ද නැවත ආරම්භ කරමින් මහමෙව්නාව විසින් ධර්ම දේශනා වැඩසටහන් ආරම්භ කරන ලදී.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/founder/ Our Founder — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

===ළමා, තරුණ හා බෞද්ධ අධ්‍යාපන වැඩසටහන්===

මෙම කාලය තුළ ළමුන් සඳහා වෙනම ධර්ම වැඩසටහන්, තරුණයන් සඳහා විශේෂ වැඩසටහන්, බෞද්ධ චිත්‍රකතා ග්‍රන්ථ සහ අනෙකුත් අධ්‍යාපනික ප්‍රකාශන ද ආරම්භ කරන ලදී. ඒවා මඟින් විවිධ වයස් කාණ්ඩ සඳහා ධර්ම අධ්‍යාපනය ලබාදීමේ වැඩපිළිවෙළ තවදුරටත් පුළුල් විය.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/new-publications/ නවතම සදහම් ප්‍රකාශන — මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව]&lt;/ref&gt;

===2600 සම්බුද්ධත්ව ජයන්තිය හා උරුම සංරක්ෂණය===

2012 වර්ෂයේ 2600 සම්බුද්ධත්ව ජයන්තිය නිමිත්තෙන් මහමෙව්නාව අසපු සංචිතය මඟින් ත්‍රිපිටක සජ්ඣායන, පිණ්ඩපාත චාරිකා, ධර්ම දේශනා, ධර්ම සාකච්ඡා සහ සීල-භාවනා වැඩසටහන් විශාල වශයෙන් සංවිධානය කරන ලදී. එමෙන්ම අඩි 100 ඉක්මවන ස්ථූප, බුද්ධ මන්දිර සහ අනෙකුත් පූජනීය ගොඩනැගිලි කෙටි කාලයක් තුළ ඉදිකිරීම ද ජනතා අවධානයට ලක් විය. මෙම වැඩසටහන් බොහොමයක් විවිධ රූපවාහිනී නාලිකා මඟින් ද ප්‍රචාරය කරන ලදී.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

ඊට අමතරව මහාවංශය, ධාතු වංශය ඇතුළු ඓතිහාසික බෞද්ධ ග්‍රන්ථ සරල සිංහල භාෂාවට පරිවර්තනය කර ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී. ඒ සමඟම වසර 800කට පමණ පසු ශ්‍රී මිහිඳු මහ රහතන් වහන්සේගේ පරිනිර්වාණය සිහි කරන &quot;ශ්‍රී මිහිඳු පුර අටවක&quot; සැමරුම නැවත ආරම්භ කළ අතර, මිහින්තලයේ උත්තිය රජු විසින් ඉදිකරන ලද මිහිඳු මහා සෑය ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීම සඳහා ද මහමෙව්නාව සංඝ සභාව මූලික විය. විල්ගම්වෙහෙර,සේරුවිල ඇතුළු පුරාණ බෞද්ධ ස්මාරක නැවත සංරක්ෂණය සඳහා ද බෞද්ධ ජනතාවගේ දායකත්වයෙන් අරමුදල් රැස් කරන ලදී.&lt;ref&gt;[https://www.defence.lk/Article/view_article/2450 Restoration of Mihindu Maha Stupa, Mihindu Cave and Relics House — Ministry of Defence, Sri Lanka]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

මෙවැනි නව ධර්ම ප්‍රචාරක ක්‍රම, වන්දනා සම්ප්‍රදායන්, ප්‍රකාශන, අධ්‍යාපනික වැඩසටහන් සහ බෞද්ධ උරුම සංරක්ෂණ කටයුතු හේතුවෙන් මහමෙව්නාව අසපු සංචිතය කෙටි කාලයක් තුළ ශ්‍රී ලංකාවේ බෞද්ධ ජනතාව අතර පුළුල් ලෙස ප්‍රචලිත විය.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/founder/ Our Founder — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

===ශ්‍රද්ධා මාධ්‍ය ජාලය===
{{වැඩිදුර|ශ්‍රද්ධා රූපවාහිනිය}}

2012 වර්ෂයේදී මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ ධර්ම ප්‍රචාරක කටයුතු තවදුරටත් පුළුල් කිරීමේ අරමුණින්, ලාභ නොලබන ආයතනයක් ලෙස ශ්‍රද්ධා මාධ්‍ය ජාලය ආරම්භ කරන ලදී. ඒ යටතේ ශ්‍රද්ධා රූපවාහිනිය සහ ලක්විරු ගුවන්විදුලිය ගිහි කාර්ය මණ්ඩලයක සහාය ඇතිව ක්‍රියාත්මක වූ අතර, පැය විසිහතර පුරා ධර්ම දේශනා, ධර්ම සාකච්ඡා, වන්දනා සහ අනෙකුත් බෞද්ධ වැඩසටහන් විකාශය කරමින් ධර්ම දානය සිදු කරයි. මෙම ධර්ම දේශනා සියල්ලම මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ ස්වාමීන් වහන්සේලා විසින් සිදු කරනු ලබන අතර, බොහෝ වැඩසටහන් කිරිබත්ගොඩ–කඩුවෙල මහමෙව්නාව බෝධිඤාණ භාවනා අසපු පරිශ්‍රයේදී පටිගත කෙරේ. ශ්‍රද්ධා රූපවාහිනිය ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණිතම බෞද්ධ රූපවාහිනී නාලිකාවලින් එකක් වන අතර, වර්තමානයේ ශ්‍රී ලංකාවේ විශාලතම ආවරණ ජාලය හිමි බෞද්ධ රූපවාහිනී නාලිකාව ලෙස ද සැලකේ.&lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Shraddha_TV Shraddha TV — ඉතිහාසය සහ විකාශන තොරතුරු]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

පසුකාලීනව ශ්‍රද්ධා මාධ්‍ය ජාලය අන්තර්ජාලය සහ සමාජ මාධ්‍ය ඔස්සේ ද ධර්ම ප්‍රචාරය පුළුල් කළේය. ඒ අනුව සිංහල, ඉංග්‍රීසි, දෙමළ, හින්දි සහ චීන ඇතුළු භාෂා රැසකින් යූටියුබ් නාලිකා ආරම්භ කරන ලදී. Shraddha TV, Lakviru Radio, Buddhism, Buddha Rashmi, Tamil Buddhist, Muniwar, Colombo Dhamma Friends සහ තරුණයන් ඉලක්ක කරගත් අහස්ගව්ව වැනි නාලිකා ඒ අතර ප්‍රධාන වේ. මෙම නාලිකා අතරින් Shraddha TV යූටියුබ් නාලිකාව ග්‍රාහක සංඛ්‍යාව මිලියනය ඉක්මවා ඇති අතර, Buddhism නාලිකාව ග්‍රාහකයින් මිලියන දෙකකට අධික සංඛ්‍යාවක් ද, Buddha Rashmi නාලිකාව ග්‍රාහකයින් ලක්ෂ පහකට අධික සංඛ්‍යාවක් ද හිමි කරගෙන ඇත. මෙම බහුභාෂාමය ධර්ම ප්‍රචාරක වැඩසටහන් හේතුවෙන් මහමෙව්නාව ලොව පුරා විවිධ භාෂාවලින් ධර්මය ප්‍රචාරණය කරන ප්‍රමුඛ බෞද්ධ ධර්මායතනයක් ලෙස ප්‍රසිද්ධියට පත් විය.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

මෙම ධර්ම ප්‍රචාරක ව්‍යාපෘතිවලට සමගාමීව මහාමේඝ ප්‍රකාශකයෝ නමින් බෞද්ධ ප්‍රකාශන ආයතනයක් ආරම්භ කර, මහමෙව්නාව අසපු සංචිතය මගින් නිකුත් කරන බෞද්ධ ග්‍රන්ථ සහ අනෙකුත් ප්‍රකාශන මුද්‍රණය කර අඩු මිලකට ජනතාව අතර බෙදාහැරීම සිදු කරන ලදී. එමෙන්ම මහාමේඝ නමින් මාසික බෞද්ධ සඟරාවක් ද ප්‍රකාශයට පත් කෙරේ. මෙවැනි ලාභ නොලබන ආයතන පිහිටුවීම මගින් මහමෙව්නාව සංඝ සභාවේ ධර්ම ප්‍රචාරක කටයුතු තවදුරටත් ශක්තිමත් වූ අතර, විදේශීය රටවල ද මහමෙව්නාව අසපු ශාඛා එරට ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයන්ගේ උපකාර මත ආරම්භ කර ඒ ඒ රටවල භාෂාවලින් ධර්ම දේශනා, භාවනා වැඩසටහන් සහ බෞද්ධ අධ්‍යාපන කටයුතු ක්‍රියාත්මක කරන ලදී.&lt;ref&gt;[https://mahamegha.lk/ මහාමේඝ සඟරාවේ නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

විශේෂයෙන් බටහිර රටවල මහමෙව්නාව ස්වාමීන් වහන්සේලා විසින් නොමිලේ බෞද්ධ භාවනා ක්‍රම ඉගැන්වීම හේතුවෙන් විදේශිකයන් විශාල පිරිසක් මහමෙව්නාව ආරාම වෙත පැමිණ භාවනාව හා බුද්ධ ධර්මය හදාරන්නට පෙළඹුණහ. ඒ සමඟම මහමෙව්නාව මගින් ප්‍රකාශයට පත් කරන බෞද්ධ ග්‍රන්ථ ඉංග්‍රීසි ඇතුළු විදේශීය භාෂාවලට පරිවර්තනය කිරීම ද සිදු වූ අතර, එමගින් විදේශිකයන් අතර මහමෙව්නාව ආරාම පිළිබඳ ප්‍රසිද්ධිය සැලකිය යුතු ලෙස වර්ධනය විය. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස විවිධ රටවලින් පැවිදි වීම සඳහා මහමෙව්නාව වෙත පැමිණෙන විදේශිකයන්ගේ සංඛ්‍යාව ද ක්‍රමයෙන් ඉහළ ගියේය. ඉන්දියාවේ සිදු කළ ධර්ම ප්‍රචාරක කටයුතු හේතුවෙන් එරට බෞද්ධයන්ගේ ඉල්ලීම මත මහමෙව්නාව ශාඛා ආරම්භ කරන ලද අතර, ඉන්දීය භික්ෂූන් වහන්සේලා පුහුණු කිරීම සඳහා ඉන්දියාව තුළම වෙනම ථේරවාද භික්ෂු පුහුණු මධ්‍යස්ථානයක් ද පිහිටුවන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite web |title=මහමෙව්නාව|publisher=මහමෙව්නාව - ටොරන්ටෝ  නුවර |url=http://www.gautamabuddha.ca/Service.aspx |access-date=26 March 2018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080503053215/http://www.gautamabuddha.ca/Service.aspx |archive-date=3 May 2008}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

== ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය හා කලා ශෛලිය ==

මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ බොහෝ ආරාම ශාඛා පොදු ගෘහ නිර්මාණ සංකල්පයකට අනුව සැලසුම් කර ඉදිකර ඇත. ඒවා භාවනා ආරාම සම්ප්‍රදායට අයත් වුවද, ස්ථූපය, බෝධි මණ්ඩපය, පිළිමගෙය සහ ධර්ම ශාලාව වැනි ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධ විහාරස්ථානවල දක්නට ලැබෙන මූලික අංග ද ඒවායේ අන්තර්ගත වේ. මීට අමතරව විශාල ස්ථූප සහිත මහා විහාර සම්ප්‍රදායට අයත් විහාරස්ථාන කිහිපයක් ද සංචිතය යටතේ ක්‍රියාත්මක වේ.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/about-us/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ නිල වෙබ් අඩවිය — මූලස්ථානය සහ අසපු ශාඛා]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://exploresrilanka.lk/mahamevnawa-serenity-amidst-the-wilderness/ Mahamevnawa: Serenity amidst the Wilderness — Explore Sri Lanka]&lt;/ref&gt;

මහමෙව්නාව ආරාමවල ඉදිකරන ස්ථූප සාමාන්‍යයෙන් විශාල පරිමාණයෙන් නිර්මාණය කරනු ලබන අතර, ධාතූන් වහන්සේලා සතරැස් කොටුව තුළ පමණක් නිධන් කිරීමේ සාම්ප්‍රදායික සම්ප්‍රදායට අමතරව, ගර්භය සහ සතරැස් කොටුව යන දෙකෙහිම අලංකාර ධාතු ගර්භයක් නිර්මාණය කර ධාතූන් වහන්සේලා නිධන් කිරීමේ ක්‍රමයක් අනුගමනය කරයි. බෝධි මණ්ඩප ද සාමාන්‍යයෙන් විශාල පරිමාණයෙන් ඉදිකරනු ලබන අතර, ප්‍රධාන බෝධීන් වහන්සේ වටා පරිවාර බෝධීන් වහන්සේලා සිව්නමක් රෝපණය කිරීම මෙහි බොහෝ ආරාමවල දක්නට ලැබෙන සැලසුම් ලක්ෂණයකි. බෝධි මණ්ඩපවල බුද්ධ ප්‍රතිමා බොහෝ විට භූමිස්පර්ශ මුද්‍රාවෙන් නිර්මාණය කර ඇති අතර, කාශ්‍යප බුදුරජාණන් වහන්සේගේ බෝධිය ලෙස සැලකෙන නුග වෘක්ෂයක් පිහිටුවන ලද කුඩා බෝධි මණ්ඩප ද ඇතැම් ආරාමවල දක්නට ලැබේ.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/about-us/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු මූලස්ථානය — සිරි ගෞතම බෝධි මණ්ඩපය සහ සිරි ගෞතම දම්සක් මහා සෑය]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://buddhisthalton.org/grand-temple-of-the-gautama-buddha/ Grand Temple of the Gautama Buddha — Buddha Meditation Centre of Halton]&lt;/ref&gt;

ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පයේ වර්ණ හා අලංකරණය සම්බන්ධයෙන් ද මහමෙව්නාව ආරාමවල යම් පොදු ලක්ෂණ පවතී. සුදු පැහැයට අමතරව රන්, මැටි, ක්‍රීම් සහ ලා රෝස වැනි වර්ණ භාවිතා කර ඇති අතර, කැටයම්, උද්‍යාන අලංකරණය සහ බොන්සායි ශාක භාවිතයෙන් ස්වභාවික පරිසරය සමඟ සම්බන්ධ වූ ආරාම පරිසරයක් නිර්මාණය කිරීමට උත්සාහ කර ඇත. සදකඩපහණ, මුරගල් සහ වෙනත් සම්ප්‍රදායික විහාර අංග භාවිතා කිරීමත් සමඟ සිංහ, හස්ති, හංස සහ මොණර රූප ද අලංකරණ අංග ලෙස යොදා ගනු ලැබේ.&lt;ref&gt;[https://buddhisthalton.org/grand-temple-of-the-gautama-buddha/ Grand Temple of the Gautama Buddha — Buddha Meditation Centre of Halton]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://exploresrilanka.lk/mahamevnawa-serenity-amidst-the-wilderness/ Mahamevnawa: Serenity amidst the Wilderness — Explore Sri Lanka]&lt;/ref&gt;

ආගමික සංකේත සහ වන්දනා ස්ථාන සැලසුම් කිරීමේදී ද පොදු රටාවක් අනුගමනය කර ඇත. බොහෝ ආරාමවල ධර්ම ශාලාව තුළ ධර්මචක්‍ර මුද්‍රාවෙන් යුතු බුද්ධ ප්‍රතිමාවක් හෝ ධර්මචක්‍ර සංකේතයක් ස්ථාපනය කර ඇති අතර, විහාර භූමියට පිවිසෙන ප්‍රධාන දොරටුවේ විහාරස්ථානයේ නාමය වෙනුවට &quot;නමෝ බුද්ධාය&quot; යන පාඨය යෙදීම ද බොහෝ ආරාමවල දක්නට ලැබේ. ආරාම පරිශ්‍රය තුළ &quot;මහමෙව්නාව&quot; යන නාම පුවරුවක් සහ මහජනතාව සඳහා ධර්ම ග්‍රන්ථ ලබාගත හැකි ''සදහම් පොත් මැදුරක්'' ද සාමාන්‍යයෙන් පවත්වාගෙන යනු ලබයි.සාම්පදායික විහාරස්ථාන වල දක්නට ලැබෙන හින්දු දේව ප්‍රතිමා සඳහා වෙනම දේවාල ඉදිකිරීම වෙනුවට, රහතන් වහන්සේලා සහ බෞද්ධ චරිත නිරූපණය කරන ප්‍රතිමා මණ්ඩප සහ බෞද්ධ දෙවිවරුන්ගේ ප්‍රතිමා ඇතැම් නිර්මාණවල අන්තර්ගත කර ඇත.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/about-us/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතය — නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/kaduwela/ Day Visit to Kaduwela Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://buddhisthalton.org/grand-temple-of-the-gautama-buddha/ Grand Temple of the Gautama Buddha — Buddha Meditation Centre of Halton]&lt;/ref&gt;

මහමෙව්නාව අසපු සංචිතය තමන්ටම ආවේණික බුද්ධ ප්‍රතිමා ශෛලියක් ද හඳුන්වා දී ඇති අතර, එය ජනප්‍රිය වශයෙන් &quot;අසපු ප්‍රතිමා&quot; ලෙස හඳුන්වනු ලැබේ. ආරම්භක කාලයේ රන් පැහැයෙන් යුතු, ඉන්දියාවේ බුද්ධගයා ප්‍රදේශයේ සහ ශ්‍රී ලංකාවේ පොළොන්නරු යුගයේ තිවංක ප්‍රතිමා සම්ප්‍රදායෙන් ආභාස ලැබූ ප්‍රතිමා නිර්මාණය කරන ලදී.පසුව එම ශෛලිය තවදුරටත් සංවර්ධනය කරමින් නව ප්‍රතිමා ආකෘති හඳුන්වා දෙන ලදී.&lt;ref&gt;[https://exploresrilanka.lk/mahamevnawa-serenity-amidst-the-wilderness/ Mahamevnawa: Serenity amidst the Wilderness — Explore Sri Lanka]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://buddhisthalton.org/grand-temple-of-the-gautama-buddha/ Grand Temple of the Gautama Buddha — Buddha Meditation Centre of Halton]&lt;/ref&gt;

මෙම කලා කටයුතු සඳහා ''මූර්ති කලායතනය'' නමින් ආරාමයට පරිබාහිරව ලාභ නොලබන ආයතනයක් ලෙස විශේෂිත මූර්ති නිර්මාණ ආයතනයක් පිහිටුවන ලද අතර, එහි නිර්මාණය කරන ලද බුද්ධ ප්‍රතිමා හා මෙම ශෛලියේ ප්‍රතිමා මහමෙව්නාව ආරාමවලට අමතරව වර්තමානයේ වෙනත් බෞද්ධ විහාරස්ථානවල ද භාවිතයට ගනු ලබනු දක්නට තිබේ. එම ප්‍රතිමා ශෛලියට අයත් බුද්ධ ප්‍රතිමා දෙකක් [[බණ්ඩාරනායක ජාත්‍යන්තර ගුවන්තොටුපළ]] සහ [[මත්තල රාජපක්ෂ ජාත්‍යන්තර ගුවන්තොටුපළ]] තුළ ස්ථාපනය කිරීම සඳහා ද මහමෙව්නාව මූලික දායකත්වයක් ලබා දී ඇත.වර්තමානයේ මේ ප්‍රතිමා සඳහා ඇති ප්‍රචලිත බව නිසා වෙනත් ලංකාවේ වෙනත් මූර්ති නිර්මාණ ආයතන ද මෙම ශෛලියේ ප්‍රතිමා නිර්මාණයට වර්තමානය වන විට යොමුව තිබෙනු දක්නට තිබේ.&lt;ref&gt;[https://www.airport.lk/aasl/news/news_archives Airport and Aviation Services (Sri Lanka) — News Archives: New Buddha Statue Unveiled at Bandaranaike International Airport, 8 August 2011]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.airport.lk/aasl/news/news_archives Airport and Aviation Services (Sri Lanka) — Airport news archives]&lt;/ref&gt;

[[File:Goutam Bouddha at Bandaranaike International Airport.jpg|thumb|250px|කටුනායක බණ්ඩාරනායක ජාත්‍යන්තර ගුවන්තොටුපළෙහි මහමෙව්නාව අසපු සංචිතය විසින් තැන්පත් කර ඇති බුද්ධ ප්‍රතිමා වහන්සේ]]

==මහමෙව්නාව භාවනා අසපු ශාඛාවන්==

===දේශීය අසපු ශාඛාවන්===
පහත දැක්වෙන්නේ දේශීය අසපු ශාඛා ලැයිස්තුවකි.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=දේශීය මහමෙව්නාව භාවනා අසපු ශාඛාවන් |url=https://mahamevnawa.lk/mahamevnawa-local-branches/ |date= |access-date=2025-08-03 |website=මහමෙව්නාව}}&lt;/ref&gt;

==== '''වයඹ පළාත''' ====
*[[සිරි ගෞතම සම්බුද්ධරාජ මාළිගාව|පොල්ගහවෙල මහමෙව්නාව භාවනා අසපු මූලස්ථානය]]
*ආනමඩුව මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*ඉබ්බාගමුව මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*උයන්දන මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*ගිරිබාව මහමෙව්නාව තිසරණ සරණ සමාධි භාවනා අසපුව 
*තඹකන්ද මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*පොතුහැර මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*පොල්පිතිගම මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*[[ශ්‍රී අංගුලිමාල මහා සෑය| බෝවත්ත ශ්‍රී අංගුලිමාල මහා සෑ විහාරය]]
*මහව මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*දඹදෙණිය මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*මාස්පොත මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව

[[ගොනුව:AngulimalaSeya.jpg|thumb|right|200px|බෝවත්ත මහමෙව්නාව භාවනා අසපුවේ සුපිහිටි &lt;br&gt;ශ්‍රී අංගුලිමාල මහා සෑය]]

==== '''බස්නාහිර පළාත''' ====
*[[මාළඹේ මහමෙව්නාව අමාවතුර භාවනා අසපුව|මාළඹේ මහමෙව්නාව බුදු පසේබුදු අරහන්තක මහා විහාරය]]
*කඩුවෙල මහමෙව්නාව බෝධිඤාණ භාවනා අසපුව -[[ශ්‍රද්ධා රූපවාහිනිය | ශ්‍රද්ධා මාධ්‍ය ජාලයේ මූලස්ථානය]]
*අවිස්සාවේල්ල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*කොච්චිකඩේ මහමෙව්නාව තිසරණ භාවනා අසපුව(මහමෙව්නාව බුද්ධගයා මහා විහාරය)&lt;ref group=&quot;විස්තර&quot;&gt;හිනිදුම නන්ද විහාරාධිපති ස්ථවිර යටතේ පවතින ශාඛාවකි.&lt;/ref&gt;
*කෝට්ටේ මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*ගම්පහ,නැදුන්ගමුව මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*බුලත්සිංහල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*සේරුපිට මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*හුණුමුල්ල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*හොරණ මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*නිට්ටඹුව මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*කලුතර මහමෙව්නාව චිත්ත විවේක සෙනසුන (බෝඹුවල මහමෙව්නාව ගිලන් භික්ෂු රෝහල)
*සියඹලාපේ මාවරමණ්ඩිය සිරි ගෞතම විහාරය&lt;ref group=&quot;විස්තර&quot;&gt;පොල්පිටිමූකලානේ පඤ්ඤාසිරි විහාරාධිපති ස්ථවිර යටතේ පවතින ශාඛාවකි.&lt;/ref&gt;
*අගලවත්ත මහමෙව්නාව නිධන්ගල ආරණ්‍ය සේනාසනය
*දොම්පේ පාලුගම මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව&lt;ref group=&quot;විස්තර&quot;&gt;දොරලියද්දේ විනීත ස්ථවිර යටතේ පවතින ශාඛාවකි.&lt;/ref&gt;

==== '''දකුණු පළාත''' ====
*[[මහමෙව්නාව මහා විහාරය, අපරැක්ක|මාතර මහමෙව්නාව මහා විහාරය]] 
*ගාල්ල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*ඇල්පිටිය මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව (ශ්‍රී රාහුල මහා සෑ විහාරය)
*වළස්මුල්ල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*සූරියවැව මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*හිනිඳුම තලංගල්ල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*තිස්සමහාරාමය මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*බෙලිඅත්ත මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව

[[File:Mahamevnawa maha viharaya 3.jpg|thumb|right|200x|මාතර මහමෙව්නාව මහා විහාරයේ ධර්ම ශාලාවෙහි තැන්පත් කර ඇති සමාධි බුද්ධ ප්‍රථිමාව]]

==== '''මධ්‍යම පළාත''' ====
*කුණ්ඩසාල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*මාතලේ මඩවල උල්පත මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*රත්තොට මහමෙව්නාව සාරිපුත්ත ආරණ්‍ය සේනාසනය 
*නුවරඑළිය මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*ශ්‍රී මහාසේන මහමෙව්නාව වන සෙනසුන-මොරගහකන්ද
*ලග්ගල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*පොරමඩුල්ල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*පූඬලුඔය මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 

==== '''ඌව පළාත''' ====
*කතරගම මහමෙව්නාව අමාසිසිල භාවනා අසපුව
*[[කුඹල්වෙල අසපුව|කුඹල්වෙල ශ්‍රී සත්බුදු මහා සෑ විහාරය (ඇල්ල කුඹල්වෙල මහමෙව්නාව බෝධිගිරි වනසෙනසුන)]]
*බිබිල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*බුත්තල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*මහියංගණය මහමෙව්නාව ශ්‍රී මහා සුමන භාවනා අසපුව
*මාරිඅරාව මහමෙව්නාව දහරකිනා කන්ද ආරණ්‍ය සේනාසනය
*මුල්ලේගම මහමෙව්නාව රන්පහන වන සෙනසුන
*මොණරාගල මහමෙව්නාව තඹලවින්නආර තපෝවනය
*වැලිමඩ මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව

[[File:Kumbalwela,_Mahamevnawa_Buddhist_Monastery,_2025-07_CN-01.jpg|thumb|right|200px|කුඹල්වෙල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුවේ සුපිහිටි&lt;br&gt; ශ්‍රී සත්බුදු මහා සෑය ඇතුලු සත්බුදු මන්දිරය]]

==== '''උතුරුමැද පළාත''' ====
*අනුරාධපුර මහමෙව්නාව ධම්මචේතිය භාවනා අසපුව
*අනුරාධපුර සිරි වාසව භාවනා උද්‍යානය 
*මිහින්තලේ මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*ගල්නෑව ශ්‍රී ආනන්ද මහා සෑ විහාරය
*පොළොන්නරුව මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*හබරණ මහමෙව්නාව ශ්‍රී බෝධිරාජ භාවනා අසපුව
*කැබිතිගොල්ලෑව මහමෙව්නාව භාතියගිරි ආරණ්‍ය සේනාසනය (භාතියගිරි රජමහා විහාරය)
*කහටගස්දිගිලිය මහමෙව්නාව ධම්මගිරි ආරණ්‍ය සේනාසනය
*ගලෙන්බිඳුණුවැව මහමෙව්නාව සදහම් සෙනසුන භාවනා අසපුව

==== '''සබරගමුව පළාත''' ====
*එරත්න මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*කහවත්ත මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*බලංගොඩ මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*සිරිපාගම මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*පින්නවල මහමෙව්නාව අමාදහර භාවනා අසපුව
*කුකුළේගම මහමෙව්නාව වන සෙනසුන

==== '''නැගෙනහිර පළාත''' ====
*අම්පාර මහමෙව්නාව ශ්‍රී සද්ධාතිස්ස භාවනා අසපුව
*කන්තලේ මහමෙව්නාව ධම්මගිරි භාවනා අසපුව
*[[සේරුවිල විල්ගම්වෙහෙර රජ මහා විහාරය|සේරුවිල විල්ගම්වෙහෙර සෝමාවතී රජ මහා විහාරය (විල්ගම්වෙහෙර රජ මහා විහාරය)]]
*[[සේරුවාවිල මංගල රජ මහා විහාරය|සේරුවිල මංගල රජ මහා විහාරය]](අනුබද්ධිත)&lt;ref group=&quot;විස්තර&quot;&gt;මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ ශාඛාවක් ලෙස ක්‍රියාත්මක නොවේ,අලුදෙණියේ සුබෝධි විහාරාධිපති ස්ථවිර යටතේ පවතින මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයට අනුබද්ධිත විහාරයක් පමණි.විහාරයේ පරිපූර්ණ පරිපාලනය අමරපුර ශ්‍රී කලයාණිවංශ පාර්ශවය සතු වේ.&lt;/ref&gt;
*[[ලංකාපටුන සමුද්‍රගිරි විහාරය]]&lt;br&gt; (2012 සිට 2017 තෙක්)&lt;ref group=&quot;විස්තර&quot;&gt;සේරුවිල මංගල රජ මහා විහාරායේ දෙවන විහාරාධිපති ධුරය දැරූ සේරුවිල සරණකිත්ති හිමියන්ගේ ධුර කාලය තුළ සහ ඊට මඳක් වැඩි කාලයක් මහමෙව්නාව අසපු සංචිතය විසින් ලංකාපටුන විහාරයේ භාරකාරත්වය දරනු ලැබූ අතර පසුව ඉවත් විය.&lt;/ref&gt;

[[File:wilgamwehera somawathi stupa.jpg|thumb|right|200px|මහමෙව්නාව විල්ගම්වෙහෙර රජ මහා විහාරයේ සුපිහිටි සේරුවිල පැරණි සෝමාවතිය මහා සෑය]]

===විදේශීය අසපු ශාඛාවන්===
පහත දැක්වෙන්නේ විදේශීය අසපු ශාඛා ලැයිස්තුවකි.&lt;ref&gt;https://mahamevnawa.org/worldwide-mahamevnawa-branches/&lt;/ref&gt;

==== '''කැනඩාව''' ====
*ටොරොන්ටෝ මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, කැනඩාව
*විනිපෙග් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, කැනඩාව
*සස්කැටූන් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, කැනඩාව
*එඩ්මන්ටන් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, කැනඩාව
*වැන්කොවුවර් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, කැනඩාව
*ඇක්ටන් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, කැනඩාව

==== '''ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය''' ====
*වොෂින්ටන්, ඩී.සී. මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය
*නිව් ජර්සි මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය
*කැලිෆෝනියා මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය
*ෆ්ලොරීඩා මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය
*නිව් යෝර්ක් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය
*ටෙක්සාස් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය
*ඇට්ලාන්ටා මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය

==== '''ඕස්ට්‍රේලියාව සහ නවසීලන්තය''' ====
*ඇඩ්ලේඩ් (Adelaide) මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඕස්ට්‍රේලියාව
*මෙල්බර්න් නුවර මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඕස්ට්‍රේලියාව
*බටහිර මෙල්බර්න් නුවර මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඕස්ට්‍රේලියාව
*මෙල්බර්න් මහමෙව්නාව ජේතවන භාවනා අසපුව, ඕස්ට්‍රේලියාව
*පර්ත් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඕස්ට්‍රේලියාව
*සිඩ්නි මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඕස්ට්‍රේලියාව
*බ්‍රිස්බන් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඕස්ට්‍රේලියාව
*ඕක්ලන්ඩ් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, නවසීලන්තය

==== '''යුරෝපය''' ====
[[File:Mahamevnawa London.jpg|right|thumb|ලන්ඩන් අසපුව]]
*බැසිල්ඩන් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව- එක්සත් රාජධානිය
*ලිවර්පූල්/වොරිංටන් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව- උතුරු එංගලන්තය, එක්සත් රාජධානිය 
*ස්ටැන්මෝර් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව(ලන්ඩන් අසපුව)-එංගලන්තය,එක්සත් රාජධානිය 
*සවුත් වේල්ස් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව-එක්සත් රාජධානිය 
*ඩන්ඩී(Dundee) මහමෙව්නාව ජාත්‍යන්තර භාවනා අසපුව-ස්කොට්ලන්තය,එක්සත් රාජධානිය 
*එෂර්(Esher) මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව-එංගලන්තය,එක්සත් රාජධානිය 
*එක්ස්බිරිජ්(Axbridge)මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව-එංගලන්තය,එක්සත් රාජධානිය 
*පහළ ක්ලිෂන්රෝ(Kilshanroe Downs)මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව-ක්ලිෂන්චෝ(Kilshanchoe), අයර්ලන්තය 
*නිකෝෂියා මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව-සයිප්‍රස්
*ලිමැසෝල් (Limassol) මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව-සයිප්‍රස්
*මහමෙව්නාව ථේරවාද බෞද්ධ භාවනා මධ්‍යස්ථානය- ප්‍රංශය
*මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව- ජර්මනිය
*මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව- ඉතාලිය
*මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව- නෙදර්ලන්තය

===='''ඉන්දියානු උප මහද්වීපය'''====
*බුද්ධගයා මහමෙව්නාව බුදුනුවණ භාවනා අසපුව - ගයාව,බිහාර්
*නාග්පූර් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව - මහාරාෂ්ඨ 
*බ්හිවුකුණ්ඩ් මහමෙව්නාව බුද්ධ රශ්මි ථේරවාද බෞද්ධ පුහුණු මධ්‍යස්ථානය - මහාරාෂ්ඨ
*දිල්ලි මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව - දිල්ලිය 
*ගාසියාබාත් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව - මහාරාෂ්ඨ 
*බුල්දානා මහමෙව්නාව බෞද්ධ ආරාමය - මහාරාෂ්ඨ

===='''නැගෙනහිර ආසියානු කලාපය'''====
*අන්සාන් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව - දකුණු කොරියාව
*දීඝු (Daegu) මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව - දකුණු කොරියාව
*ගිම්හේ මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව - දකුණු කොරියාව
*ඔසාකා මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව(ඔසාකා මහා විහාරය) - ඔසාකා නගරය,ජපානය
*ඉබරකි මහමෙව්නාව බෞද්ධ ආරාමය - කසමා,ඉබරකි නගරය,ජපානය 

===='''ආරාබි අර්ධද්වීපය(මධ්‍යය ආසියානු කලාපය)'''====

*[[මහමෙව්නාව බෞද්ධ විහාරය - ඩුබායි]],එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍යය (2026 වසරේ සිට වසා ඇත)

[[File:Mahamevnawa Dubai.jpg|thumb|250px|මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව ඩුබායි]]
===මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපු ශාඛාවන්===
පහත දැක්වෙන්නේ අනගාරිකා අසපු ශාඛා ලැයිස්තුවකි.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව |url=https://mahamevnawa.lk/anagarika-asapuwa/ |access-date=2026-03-18 |website=Mahamevnawa Bhawana Asapuwa}}&lt;/ref&gt;

'''දේශීය මහමෙව්නාව අනාගරිකා භාවනා අසපු ශාඛා'''
*දඹදෙණිය මුතුගල මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව (අනගාරිකා අසපු මූලස්ථානය)
*[[සිරි යශෝධරා මහා සෑය|උඩුපිල සිරි යශෝධරා මහා සෑ විහාරය (උඩුපිල මහමෙව්නාව අනගාරිකා භාවනා අසපුව)]]
*කොළඹ මහමෙව්නාව අනගාරිකා භාවනා අසපුව 
*නුගේගොඩ මහමෙව්නාව අනගාරිකා භාවනා අසපුව 
*වරකාපොල මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව 
*කිඹුලාපිටිය මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව 
*හක්මන මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව
*අනුරාධපුර මහමෙව්නාව ස්වර්ණමාලී අනගාරිකා අසපුව 
*හලාවත මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව 
*මාවතගම මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව 
*කඩුගන්නාව මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව
*කුලියාපිටිය මහමෙව්නාව අනාගරිකා අසපුව 


'''විදේශීය මහමෙව්නාව අනාගරිකා භාවනා අසපු ශාඛා'''
*ටොරොන්ටෝ මහමෙව්නාව අනාගරිකා අසපුව,කැනඩාව  
*මෙල්බර්න් මහමෙව්නාව අනාගරිකා අසපුව,ඕස්ට්‍රේලියාව

== මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාල ==
{{වැඩිදුර|මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාල}}
'''මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාල''' යනු මහමෙව්නාව මහා සංඝ සභාවේ අනුශාසක [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි]]යන්ගේ මඟපෙන්වීම යටතේ ආරම්භ කරන ලද අර්ධ රාජ්‍ය පෞද්ගලික බෞද්ධ පාසල් ජාලයකි.මහා සංඝරත්නයේ අනුශාසකත්වය යටතේ ගුණධර්ම අධ්‍යාපනය, විධිමත් අධ්‍යාපනය සහ විෂය බාහිර ක්‍රියාකාරකම් සමබරව ක්‍රියාත්මක වන පාසල් පද්ධතියක් පිහිටුවීම එහි අරමුණ ලෙස සංවිධානය සඳහන් කරයි.&lt;ref&gt;[https://mahamevnacollege.lk/home-page-3/ මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාලයේ නිල වෙබ් අඩවිය] {{භින්න වූ සබැඳි|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamegha.lk/2018/12/14/mahamevnawa-buddhist-college/ නැණ ගුණවත් දරු පරපුරක් බිහි කිරීමට වෙර දරන මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාලය — මහමෙඝ]&lt;/ref&gt;

මෙම පාසල් ජාලයේ පළමු විද්‍යාලය 2018 පෙබරවාරි 28 වන දින ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කයේ දෙල්ගොඩ, දෙමාළගම ප්‍රදේශයේ රජයේ අනුමත පෞද්ගලික පාසලක් ලෙස ආරම්භ කරන ලදී. ඒ සඳහා මැලේසියාවේ ප්‍රධාන සංඝනායක, ක්වාලාලම්පූර්හි සෙන්තෝල් බෞද්ධ විහාරයේ විහාරාධිපති සහ ථේරවාද බෞද්ධ කවුන්සිලයේ අනුශාසක [[බූටෑවත්තේ සරණංකර හිමි]]යන් විසින් උන්වහන්සේට අයත් ගොඩනැගිලි සහිත ඉඩම පරිත්‍යාග කරන ලදී.&lt;ref&gt;[https://mahamegha.lk/2018/12/14/mahamevnawa-buddhist-college/ මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාලය — මහමෙඝ]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawacollege.lk/home-page-3/ මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාලයේ නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;

සංවිධානයට අනුව, බෞද්ධ වටිනාකම් මත පදනම් වූ පාසල් අධ්‍යාපනයක් ලබාදීමේ අරමුණින් මෙම පාසල් ජාලය ක්‍රියාත්මක වන අතර, නිදහසෙන් පසු ශ්‍රී ලංකාවේ ආරම්භ වූ ප්‍රථම බෞද්ධ පාසල් ජාලය ලෙස එය හඳුන්වා දෙනු ලබයි. පසුව දිවයිනේ විවිධ ප්‍රදේශවලට එහි ශාඛා ව්‍යාප්ත වූ අතර, දැනට පහත විද්‍යාල ක්‍රියාත්මක වේ.&lt;ref&gt;[https://mahamevnacollege.lk/inquiries/ මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාල — විමසීම් සහ ශාඛා තොරතුරු] {{භින්න වූ සබැඳි|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnacollege.lk/about-us/ මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාල — අප ගැන] {{භින්න වූ සබැඳි|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

* දෙල්ගොඩ, දෙමාළගම මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාලය
* සඳලංකාව මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාලය
* වැලිමඩ මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාලය
* මාළඹේ මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාලය

මීට අමතරව කඩුවෙල, කිරිබත්ගොඩ, මාළඹේ, සඳලංකාව, දෙල්ගොඩ සහ වැලිමඩ යන ප්‍රදේශවල '''මහමෙව්නාව බෞද්ධ පෙර පාසල්''' ජාලයක් ද ක්‍රියාත්මක වේ.

== සවිස්තරාත්මක සටහන් ==
&lt;references group=&quot;විස්තර&quot; /&gt;

== අමතර ලිපි ==
* [[බුදු දහම]]
* [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි]]
* [[ශ්‍රී අංගුලිමාල මහා සෑය]]
* [[සේරුවිල මංගල රජ මහා විහාරය]]
* [[විල්ගම්වෙහෙර සෝමාවතී රජ මහා විහාරය, සේරුවිල]]

==මූලාශ්‍ර==
{{reflist}}

== බාහිර සබැඳි ==
*[https://mahamevnawa.lk/new-publications/ මහමෙව්නාව සදහම් ප්‍රකාශන]</text>
      <sha1>mgh6my08e6vn6goe6uuybzwlw1yzmoy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>හඳුනා නොගත් පියාඹන වස්තූන්</title>
    <ns>0</ns>
    <id>8851</id>
    <revision>
      <id>805134</id>
      <parentid>799444</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T13:43:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Amherst99</username>
        <id>18480</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>805134</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17377" sha1="8jibefzi5s3baz38dkzyqtektoeyvgy" xml:space="preserve">[[Image:1871UFO.png|thumb|right|150px| හඳුනා නොගත් වස්තුවක්]]
 
{{Short description|හඳුනා නොගත් පියාසර වස්තු සහ හඳුනා නොගත් විෂම සංසිද්ධි පිළිබඳ විස්තර}}
{{Use dmy dates|date=2026}}
{{Infobox phenomenon
| name = හඳුනා නොගත් පියාසර වස්තුව
| image =
| caption = UFO/UAP සම්බන්ධ කලාත්මක නිරූපණයක්
| other_names = UFO, UAP
| field = ගුවන් විද්‍යාව, තාරකා විද්‍යාව, වායුගෝලීය විද්‍යාව
}}

'''හඳුනා නොගත් පියාසර වස්තුව''' ({{lang-en|unidentified flying object}}; '''UFO''') යනු නිරීක්ෂණය කරන අවස්ථාවේදී ගුවන් යානයක්, බැලුනයක්, ඩ්‍රෝන යානයක්, ස්වභාවික සංසිද්ධියක් හෝ වෙනත් හඳුනාගත හැකි වස්තුවක් ලෙස නිශ්චිතව හඳුනාගත නොහැකි වූ අහසේ දක්නට ලැබෙන වස්තුවක් හෝ සංසිද්ධියකි. නූතන විද්‍යාත්මක හා රාජ්‍ය ආයතනික භාවිතයේදී '''UFO''' වෙනුවට '''UAP''' (Unidentified Anomalous Phenomena; හඳුනා නොගත් විෂම සංසිද්ධි) යන යෙදුම වැඩි වශයෙන් භාවිතා වේ.

UFO යන පදය ජනප්‍රිය සංස්කෘතියේ බොහෝවිට පිටසක්වළ ජීවීන්ගේ යානා සමඟ සම්බන්ධ කළද, ''හඳුනා නොගත්'' යන්නෙන් පමණක් එම වස්තුව පිටසක්වළ සම්භවයක් ඇති බව තහවුරු නොවේ. NASA සඳහන් කරන්නේ වර්තමානයේ පවතින UAP දත්ත මත පදනම්ව පිටසක්වළ තාක්ෂණය පිළිබඳ නිශ්චිත සාක්ෂි නොමැති බවයි.

== පාරිභාෂික භාවිතය ==

''UFO'' යන යෙදුම විසිවන සියවසේ මැද භාගයේදී ජනප්‍රිය වූ අතර, පසුව එක්සත් ජනපද ආරක්ෂක හා විද්‍යාත්මක ආයතන විසින් වඩා පුළුල් අර්ථයක් සහිත ''UAP'' යන යෙදුම භාවිතා කිරීමට පටන් ගන්නා ලදී.

NASA විසින් UAP යන්න ''අහසේ සිදුවන නිරීක්ෂණ, ගුවන් යානයක් හෝ දන්නා ස්වභාවික සංසිද්ධියක් ලෙස හඳුනාගත නොහැකි අවස්ථා'' ලෙස සලකයි. NASA හි වර්තමාන භාවිතය එක්සත් ජනපද නීතිමය භාවිතයට අනුකූලව '''Unidentified Anomalous Phenomena''' යන පූර්ණ නාමය භාවිතා කරයි.

== ඉතිහාසය ==

අහසේ අසාමාන්‍ය ආලෝක, වස්තු සහ සංසිද්ධි පිළිබඳ වාර්තා ඉතා පැරණි ඉතිහාසයක සිට පැවතුණද, නූතන UFO සංස්කෘතිය විශේෂයෙන් විසිවන සියවසේදී වර්ධනය විය.

1940 දශකයේ සිට එක්සත් ජනපදයේ ගුවන් හමුදාව සහ අනෙකුත් ආයතන අසාමාන්‍ය ගුවන් නිරීක්ෂණ පිළිබඳ වාර්තා එකතු කිරීමට පටන් ගත්හ. එම වැඩසටහන් අතර Project Sign, Project Grudge සහ Project Blue Book වැනි වැඩසටහන් ඇතුළත් විය.

1952 දී වොෂිංටන් ඩී.සී. ප්‍රදේශයේ සිදුවූ ''Washington National Airport sightings'' වැනි සිදුවීම් UFO පිළිබඳ මහජන අවධානය තවදුරටත් වැඩි කළේය.

== නූතන UAP පර්යේෂණය ==

විසිඑක්වන සියවසේදී UFO පිළිබඳ සාකච්ඡාව ජනප්‍රිය සංස්කෘතියෙන් පමණක් නොව, ගුවන් ආරක්ෂාව, සංවේදක තාක්ෂණය සහ විද්‍යාත්මක දත්ත විශ්ලේෂණය යන ක්ෂේත්‍රවලටද සම්බන්ධ විය.

විශේෂයෙන් එක්සත් ජනපද නාවික හමුදා ගුවන් නියමුවන් විසින් වාර්තා කළ අසාමාන්‍ය ගුවන් නිරීක්ෂණ සහ ඒවාට සම්බන්ධ වීඩියෝ ප්‍රසිද්ධ වීමත් සමඟ UAP පිළිබඳ රජයේ අවධානය වැඩි විය.

2022 දී NASA විසින් UAP පිළිබඳ ස්වාධීන අධ්‍යයන කණ්ඩායමක් පිහිටුවන ලදී. එහි අරමුණ වූයේ පවතින දත්ත පරීක්ෂා කිරීම පමණක් නොව, අනාගත UAP නිරීක්ෂණ විද්‍යාත්මකව අධ්‍යයනය කිරීම සඳහා වඩා හොඳ දත්ත ලබාගත හැකි ආකාරය සොයා බැලීමයි.

2023 සැප්තැම්බර් 14 දින NASA විසින් එම ස්වාධීන අධ්‍යයන කණ්ඩායමේ අවසන් වාර්තාව ප්‍රකාශයට පත් කළේය. එම වාර්තාව අනුව, උසස් තත්ත්වයේ UAP නිරීක්ෂණ දත්ත ප්‍රමාණවත් නොවීම නිසා UAP වල ස්වභාවය පිළිබඳ ස්ථිර විද්‍යාත්මක නිගමනයකට පැමිණීම අපහසු වේ.

== එක්සත් ජනපදයේ UAP පර්යේෂණය ==

එක්සත් ජනපද ආරක්ෂක දෙපාර්තමේන්තුවේ '''All-domain Anomaly Resolution Office''' (AARO) යනු UAP වාර්තා විශ්ලේෂණය හා විමර්ශනය සඳහා පිහිටුවන ලද ප්‍රධාන ආයතනයකි.

AARO විසින් UAP සිදුවීම් සඳහා ඡායාරූප, වීඩියෝ, රේඩාර් සහ අනෙකුත් සංවේදක දත්ත ඇතුළු විවිධ මූලාශ්‍ර භාවිතා කරයි. විමර්ශනවලදී හඳුනාගත හැකි වස්තු සහ ස්වභාවික සංසිද්ධි හඳුනාගැනීම විශේෂ වැදගත්කමක් දරයි.

== 2026 වර්ෂයේ වර්ධනයන් ==

2026 වර්ෂයේදී එක්සත් ජනපද රජය UAP සම්බන්ධ පැරණි රාජ්‍ය ලේඛන විශාල ප්‍රමාණයක් මහජනතාවට නිකුත් කිරීමේ වැඩසටහනක් ආරම්භ කළේය.

'''Presidential Unsealing and Reporting System for UAP Encounters''' (PURSUE) යන වැඩසටහන යටතේ පළමු ලේඛන කාණ්ඩය 2026 මැයි 8 දින නිකුත් කරන ලදී. ඉන් පසුව තවත් කාණ්ඩ නිකුත් කරමින්, 2026 අගෝස්තු 7 දින පස්වන කාණ්ඩයද ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී.

මෙම ලේඛනවලට පැරණි UAP වාර්තා, රූප, වීඩියෝ සහ විමර්ශන ලේඛන ඇතුළත් වේ. රජය අවධාරණය කර ඇත්තේ ''unresolved'' ලෙස පවතින වාර්තාවක් යනු එහි පිටසක්වළ සම්භවය තහවුරු වූ බව නොව, පවතින දත්ත මත නිශ්චිත හඳුනාගැනීමක් සිදු කිරීමට නොහැකි වූ අවස්ථාවක් බවයි.

2026 දී මෙම ලේඛන නිකුත් කිරීම් හේතුවෙන් UAP පිළිබඳ පර්යේෂණය, රාජ්‍ය විනිවිදභාවය සහ ජාතික ආරක්ෂාව පිළිබඳ මහජන හා විද්‍යාත්මක සාකච්ඡාව නැවතත් ඉහළ ගියේය.

== UAP වාර්තාවලට පොදු පැහැදිලි කිරීම් ==

UFO/UAP වාර්තා සඳහා විවිධ සාමාන්‍ය පැහැදිලි කිරීම් තිබේ. ඒවා අතර:

* වායු යානා සහ හෙලිකොප්ටර්
* ඩ්‍රෝන
* බැලුන
* චන්ද්‍රිකා
* උල්කාපාත සහ අනෙකුත් ආකාශ වස්තු
* වලාකුළු සහ වායුගෝලීය සංසිද්ධි
* කැමරා සහ සංවේදක දෝෂ
* දුර සහ වේගය වැරදි ලෙස තක්සේරු කිරීම
* පර්යේෂණාත්මක හෝ වර්ගීකරණය කළ තාක්ෂණයන්
* තවමත් ප්‍රමාණවත් දත්ත නොමැති සිදුවීම්

එබැවින් ''හඳුනා නොගත්'' යන්න ''පිටසක්වළ'' යන්නට සමාන පදයක් නොවේ.

== පිටසක්වළ ජීවීන් සමඟ ඇති සම්බන්ධය ==

UFO සංස්කෘතිය තුළ වඩාත් ජනප්‍රිය මතයක් වන්නේ සමහර UAP වෙනත් ග්‍රහලෝකවල ජීවීන් විසින් නිපදවන ලද යානා විය හැකි බවයි. කෙසේ වෙතත්, මේ දක්වා ප්‍රසිද්ධියේ ලබාගත හැකි විද්‍යාත්මක දත්ත මත එවැනි නිගමනයක් තහවුරු වී නොමැත.

NASA හි UAP නිතර අසන ප්‍රශ්න පිටුව අනුව, UAP පිටසක්වළ තාක්ෂණය බවට සහාය වන විද්‍යාත්මක දත්ත දැනට නොමැත.

NASA අවධාරණය කරන්නේ ප්‍රමාණවත් තත්ත්වයේ දත්ත නොමැති විට කිසියම් නිරීක්ෂණයක ස්වභාවය විශ්වාසනීය ලෙස තීරණය කිරීම අපහසු බවයි.

== විද්‍යාත්මක අධ්‍යයනය ==

UAP පිළිබඳ විද්‍යාත්මක පර්යේෂණයේ ප්‍රධාන අවධානය යොමු වන්නේ ''වස්තුව කුමක්ද?'' යන ප්‍රශ්නයට පමණක් නොව, ''එය පිළිබඳ විශ්වාසනීය දත්ත ලබාගන්නේ කෙසේද?'' යන ප්‍රශ්නයටද වේ.

NASA හි ස්වාධීන අධ්‍යයන වාර්තාව මගින් වඩා හොඳ සංවේදක, විවිධ ස්ථානවලින් ලබාගත් දත්ත, නිවැරදි metadata සහ කෘත්‍රිම බුද්ධිය ඇතුළු දත්ත විශ්ලේෂණ ක්‍රම භාවිතා කිරීමේ වැදගත්කම පෙන්වා දී ඇත.

== ජනප්‍රිය සංස්කෘතිය ==

UFO සංකල්පය චිත්‍රපට, රූපවාහිනී වැඩසටහන්, පොත්, වීඩියෝ ක්‍රීඩා සහ අන්තර්ජාල සංස්කෘතිය තුළ විශාල බලපෑමක් ඇති කර ඇත.

''flying saucer'' හෙවත් පියාඹන පීරිසිය UFO සංකල්පයේ ජනප්‍රියම දෘශ්‍ය සංකේතයක් බවට පත්වී ඇත. කෙසේ වෙතත්, සැබෑ UAP වාර්තාවල සඳහන් වස්තු විවිධ හැඩයන්ගෙන් සහ දෘශ්‍ය ලක්ෂණවලින් වාර්තා වී තිබේ.

== විවේචන සහ විද්‍යාත්මක සැකය ==

UFO/UAP පිළිබඳ විමර්ශනවලට ප්‍රධාන විවේචනයක් වන්නේ බොහෝ සිදුවීම් සඳහා ප්‍රමාණවත් දත්ත නොමැති වීමයි. දුර, ආලෝක තත්ත්වය, කැමරා optics, සංවේදක සීමාවන් සහ නිරීක්ෂකයාගේ දෘෂ්ටිකෝණය නිසා වස්තුවක වේගය හෝ චලනය පිළිබඳ වැරදි නිගමන ඇති විය හැක.

NASA ද පෙන්වා දෙන්නේ උසස් තත්ත්වයේ, අඛණ්ඩ සහ විශ්වාසනීය නිරීක්ෂණ දත්ත සීමිත වීම UAP පිළිබඳ ස්ථිර විද්‍යාත්මක නිගමනවලට ප්‍රධාන බාධාවක් බවයි.

== 2026 වන විට තත්ත්වය ==

2026 වන විට UFO/UAP යන මාතෘකාව ජනප්‍රිය සංස්කෘතික මාතෘකාවක් පමණක් නොව, ගුවන් ආරක්ෂාව, සංවේදක තාක්ෂණය, දත්ත විද්‍යාව සහ රාජ්‍ය විනිවිදභාවය සම්බන්ධ පර්යේෂණ ක්ෂේත්‍රයක් බවට පත්ව ඇත.

කෙසේ වෙතත්, UAP ලෙස වර්ගීකරණය කරන ලද සෑම සිදුවීමක්ම අසාමාන්‍ය හෝ පිටසක්වළ සම්භවයක් ඇති බව නොසැලකේ. විද්‍යාත්මකව ''unidentified'' යනු දත්ත මත තවමත් හඳුනාගැනීමට නොහැකි වූ තත්ත්වයක් පමණි.

2026 දී නිකුත් වූ නව රජයේ ලේඛන සහ අඛණ්ඩ පර්යේෂණ හේතුවෙන් අනාගතයේදී වඩා හොඳ සංවේදක සහ විවෘත දත්ත මගින් මෙම සිදුවීම් පිළිබඳ වැඩි පැහැදිලි කිරීමක් ලබාගත හැකි වනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ.

== මෙයද බලන්න ==

* [[හඳුනා නොගත් විෂම සංසිද්ධි]]
* [[පිටසක්වළ ජීවය]]
* [[අභ්‍යවකාශ විද්‍යාව]]
* [[තාරකා විද්‍යාව]]
* [[නාසා]]
* [[Project Blue Book]]
* [[All-domain Anomaly Resolution Office]]
* [[UFO සංස්කෘතිය]]

== මූලාශ්‍ර ==

* NASA — ''UAP Independent Study''
* NASA — ''UAP Frequently Asked Questions''
* NASA — ''UAP Independent Study Team Final Report''
* United States Department of War — ''Presidential Unsealing and Reporting System for UAP Encounters (PURSUE)''
* All-domain Anomaly Resolution Office — UAP records and investigations

== බාහිර සබැඳි ==

* NASA UAP පර්යේෂණ පිටුව
* United States Government UAP Records
* AARO UAP Records


(1) [http://si.wikipedia.org/wiki/Other_Projects පිටසක්වළ ජීවීන් සෙවීමේ අනෙකුත් ව්‍යාපෘති]

(2) [http://si.wikipedia.org/wiki/Life_on_universe සෞරග්ර හ මණ්ඩලය තුළ ඡීවය ]

(3) [http://si.wikipedia.org/wiki/Proofs ආදි පිටසක්වළයන් ඉතිරිකළ ඓතිහාසික සාධක]

==ආශ්‍රිත ලිපි==
* [[ඒරියා 51]]</text>
      <sha1>8jibefzi5s3baz38dkzyqtektoeyvgy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>805140</id>
      <parentid>805134</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T17:15:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IDB.S</username>
        <id>52205</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Special:Contributions/Amherst99|Amherst99]] ([[User talk:Amherst99|සාකච්ඡාව]]) ගේ සංස්කරණයන්  [[User:Omesh Nimsara Bandara|Omesh Nimsara Bandara]] ගේ අවසන් අනුවාදය වෙත ප්‍රතිවර්තනය කෙරිණි</comment>
      <origin>799444</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17377" sha1="fhhcnj8vdl842v04vi6fl10lv4t7i7f" xml:space="preserve">[[Image:1871UFO.png|thumb|right|150px| හඳුනා නොගත් වස්තුවක්]]
 
{{Short description|හඳුනා නොගත් පියාසර වස්තු සහ හඳුනා නොගත් විෂම සංසිද්ධි පිළිබඳ විස්තර}}
{{Use dmy dates|date=2026}}
{{Infobox phenomenon
| name = හඳුනා නොගත් පියාසර වස්තුව
| image =
| caption = UFO/UAP සම්බන්ධ කලාත්මක නිරූපණයක්
| other_names = UFO, UAP
| field = ගුවන් විද්‍යාව, තාරකා විද්‍යාව, වායුගෝලීය විද්‍යාව
}}

'''හඳුනා නොගත් පියාසර වස්තුව''' ({{lang-en|Unidentified Flying Object}}; '''UFO''') යනු නිරීක්ෂණය කරන අවස්ථාවේදී ගුවන් යානයක්, බැලුනයක්, ඩ්‍රෝන යානයක්, ස්වභාවික සංසිද්ධියක් හෝ වෙනත් හඳුනාගත හැකි වස්තුවක් ලෙස නිශ්චිතව හඳුනාගත නොහැකි වූ අහසේ දක්නට ලැබෙන වස්තුවක් හෝ සංසිද්ධියකි. නූතන විද්‍යාත්මක හා රාජ්‍ය ආයතනික භාවිතයේදී '''UFO''' වෙනුවට '''UAP''' (Unidentified Anomalous Phenomena; හඳුනා නොගත් විෂම සංසිද්ධි) යන යෙදුම වැඩි වශයෙන් භාවිතා වේ.

UFO යන පදය ජනප්‍රිය සංස්කෘතියේ බොහෝවිට පිටසක්වළ ජීවීන්ගේ යානා සමඟ සම්බන්ධ කළද, ''හඳුනා නොගත්'' යන්නෙන් පමණක් එම වස්තුව පිටසක්වළ සම්භවයක් ඇති බව තහවුරු නොවේ. NASA සඳහන් කරන්නේ වර්තමානයේ පවතින UAP දත්ත මත පදනම්ව පිටසක්වළ තාක්ෂණය පිළිබඳ නිශ්චිත සාක්ෂි නොමැති බවයි.

== පාරිභාෂික භාවිතය ==

''UFO'' යන යෙදුම විසිවන සියවසේ මැද භාගයේදී ජනප්‍රිය වූ අතර, පසුව එක්සත් ජනපද ආරක්ෂක හා විද්‍යාත්මක ආයතන විසින් වඩා පුළුල් අර්ථයක් සහිත ''UAP'' යන යෙදුම භාවිතා කිරීමට පටන් ගන්නා ලදී.

NASA විසින් UAP යන්න ''අහසේ සිදුවන නිරීක්ෂණ, ගුවන් යානයක් හෝ දන්නා ස්වභාවික සංසිද්ධියක් ලෙස හඳුනාගත නොහැකි අවස්ථා'' ලෙස සලකයි. NASA හි වර්තමාන භාවිතය එක්සත් ජනපද නීතිමය භාවිතයට අනුකූලව '''Unidentified Anomalous Phenomena''' යන පූර්ණ නාමය භාවිතා කරයි.

== ඉතිහාසය ==

අහසේ අසාමාන්‍ය ආලෝක, වස්තු සහ සංසිද්ධි පිළිබඳ වාර්තා ඉතා පැරණි ඉතිහාසයක සිට පැවතුණද, නූතන UFO සංස්කෘතිය විශේෂයෙන් විසිවන සියවසේදී වර්ධනය විය.

1940 දශකයේ සිට එක්සත් ජනපදයේ ගුවන් හමුදාව සහ අනෙකුත් ආයතන අසාමාන්‍ය ගුවන් නිරීක්ෂණ පිළිබඳ වාර්තා එකතු කිරීමට පටන් ගත්හ. එම වැඩසටහන් අතර Project Sign, Project Grudge සහ Project Blue Book වැනි වැඩසටහන් ඇතුළත් විය.

1952 දී වොෂිංටන් ඩී.සී. ප්‍රදේශයේ සිදුවූ ''Washington National Airport sightings'' වැනි සිදුවීම් UFO පිළිබඳ මහජන අවධානය තවදුරටත් වැඩි කළේය.

== නූතන UAP පර්යේෂණය ==

විසිඑක්වන සියවසේදී UFO පිළිබඳ සාකච්ඡාව ජනප්‍රිය සංස්කෘතියෙන් පමණක් නොව, ගුවන් ආරක්ෂාව, සංවේදක තාක්ෂණය සහ විද්‍යාත්මක දත්ත විශ්ලේෂණය යන ක්ෂේත්‍රවලටද සම්බන්ධ විය.

විශේෂයෙන් එක්සත් ජනපද නාවික හමුදා ගුවන් නියමුවන් විසින් වාර්තා කළ අසාමාන්‍ය ගුවන් නිරීක්ෂණ සහ ඒවාට සම්බන්ධ වීඩියෝ ප්‍රසිද්ධ වීමත් සමඟ UAP පිළිබඳ රජයේ අවධානය වැඩි විය.

2022 දී NASA විසින් UAP පිළිබඳ ස්වාධීන අධ්‍යයන කණ්ඩායමක් පිහිටුවන ලදී. එහි අරමුණ වූයේ පවතින දත්ත පරීක්ෂා කිරීම පමණක් නොව, අනාගත UAP නිරීක්ෂණ විද්‍යාත්මකව අධ්‍යයනය කිරීම සඳහා වඩා හොඳ දත්ත ලබාගත හැකි ආකාරය සොයා බැලීමයි.

2023 සැප්තැම්බර් 14 දින NASA විසින් එම ස්වාධීන අධ්‍යයන කණ්ඩායමේ අවසන් වාර්තාව ප්‍රකාශයට පත් කළේය. එම වාර්තාව අනුව, උසස් තත්ත්වයේ UAP නිරීක්ෂණ දත්ත ප්‍රමාණවත් නොවීම නිසා UAP වල ස්වභාවය පිළිබඳ ස්ථිර විද්‍යාත්මක නිගමනයකට පැමිණීම අපහසු වේ.

== එක්සත් ජනපදයේ UAP පර්යේෂණය ==

එක්සත් ජනපද ආරක්ෂක දෙපාර්තමේන්තුවේ '''All-domain Anomaly Resolution Office''' (AARO) යනු UAP වාර්තා විශ්ලේෂණය හා විමර්ශනය සඳහා පිහිටුවන ලද ප්‍රධාන ආයතනයකි.

AARO විසින් UAP සිදුවීම් සඳහා ඡායාරූප, වීඩියෝ, රේඩාර් සහ අනෙකුත් සංවේදක දත්ත ඇතුළු විවිධ මූලාශ්‍ර භාවිතා කරයි. විමර්ශනවලදී හඳුනාගත හැකි වස්තු සහ ස්වභාවික සංසිද්ධි හඳුනාගැනීම විශේෂ වැදගත්කමක් දරයි.

== 2026 වර්ෂයේ වර්ධනයන් ==

2026 වර්ෂයේදී එක්සත් ජනපද රජය UAP සම්බන්ධ පැරණි රාජ්‍ය ලේඛන විශාල ප්‍රමාණයක් මහජනතාවට නිකුත් කිරීමේ වැඩසටහනක් ආරම්භ කළේය.

'''Presidential Unsealing and Reporting System for UAP Encounters''' (PURSUE) යන වැඩසටහන යටතේ පළමු ලේඛන කාණ්ඩය 2026 මැයි 8 දින නිකුත් කරන ලදී. ඉන් පසුව තවත් කාණ්ඩ නිකුත් කරමින්, 2026 අගෝස්තු 7 දින පස්වන කාණ්ඩයද ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී.

මෙම ලේඛනවලට පැරණි UAP වාර්තා, රූප, වීඩියෝ සහ විමර්ශන ලේඛන ඇතුළත් වේ. රජය අවධාරණය කර ඇත්තේ ''unresolved'' ලෙස පවතින වාර්තාවක් යනු එහි පිටසක්වළ සම්භවය තහවුරු වූ බව නොව, පවතින දත්ත මත නිශ්චිත හඳුනාගැනීමක් සිදු කිරීමට නොහැකි වූ අවස්ථාවක් බවයි.

2026 දී මෙම ලේඛන නිකුත් කිරීම් හේතුවෙන් UAP පිළිබඳ පර්යේෂණය, රාජ්‍ය විනිවිදභාවය සහ ජාතික ආරක්ෂාව පිළිබඳ මහජන හා විද්‍යාත්මක සාකච්ඡාව නැවතත් ඉහළ ගියේය.

== UAP වාර්තාවලට පොදු පැහැදිලි කිරීම් ==

UFO/UAP වාර්තා සඳහා විවිධ සාමාන්‍ය පැහැදිලි කිරීම් තිබේ. ඒවා අතර:

* වායු යානා සහ හෙලිකොප්ටර්
* ඩ්‍රෝන
* බැලුන
* චන්ද්‍රිකා
* උල්කාපාත සහ අනෙකුත් ආකාශ වස්තු
* වලාකුළු සහ වායුගෝලීය සංසිද්ධි
* කැමරා සහ සංවේදක දෝෂ
* දුර සහ වේගය වැරදි ලෙස තක්සේරු කිරීම
* පර්යේෂණාත්මක හෝ වර්ගීකරණය කළ තාක්ෂණයන්
* තවමත් ප්‍රමාණවත් දත්ත නොමැති සිදුවීම්

එබැවින් ''හඳුනා නොගත්'' යන්න ''පිටසක්වළ'' යන්නට සමාන පදයක් නොවේ.

== පිටසක්වළ ජීවීන් සමඟ ඇති සම්බන්ධය ==

UFO සංස්කෘතිය තුළ වඩාත් ජනප්‍රිය මතයක් වන්නේ සමහර UAP වෙනත් ග්‍රහලෝකවල ජීවීන් විසින් නිපදවන ලද යානා විය හැකි බවයි. කෙසේ වෙතත්, මේ දක්වා ප්‍රසිද්ධියේ ලබාගත හැකි විද්‍යාත්මක දත්ත මත එවැනි නිගමනයක් තහවුරු වී නොමැත.

NASA හි UAP නිතර අසන ප්‍රශ්න පිටුව අනුව, UAP පිටසක්වළ තාක්ෂණය බවට සහාය වන විද්‍යාත්මක දත්ත දැනට නොමැත.

NASA අවධාරණය කරන්නේ ප්‍රමාණවත් තත්ත්වයේ දත්ත නොමැති විට කිසියම් නිරීක්ෂණයක ස්වභාවය විශ්වාසනීය ලෙස තීරණය කිරීම අපහසු බවයි.

== විද්‍යාත්මක අධ්‍යයනය ==

UAP පිළිබඳ විද්‍යාත්මක පර්යේෂණයේ ප්‍රධාන අවධානය යොමු වන්නේ ''වස්තුව කුමක්ද?'' යන ප්‍රශ්නයට පමණක් නොව, ''එය පිළිබඳ විශ්වාසනීය දත්ත ලබාගන්නේ කෙසේද?'' යන ප්‍රශ්නයටද වේ.

NASA හි ස්වාධීන අධ්‍යයන වාර්තාව මගින් වඩා හොඳ සංවේදක, විවිධ ස්ථානවලින් ලබාගත් දත්ත, නිවැරදි metadata සහ කෘත්‍රිම බුද්ධිය ඇතුළු දත්ත විශ්ලේෂණ ක්‍රම භාවිතා කිරීමේ වැදගත්කම පෙන්වා දී ඇත.

== ජනප්‍රිය සංස්කෘතිය ==

UFO සංකල්පය චිත්‍රපට, රූපවාහිනී වැඩසටහන්, පොත්, වීඩියෝ ක්‍රීඩා සහ අන්තර්ජාල සංස්කෘතිය තුළ විශාල බලපෑමක් ඇති කර ඇත.

''flying saucer'' හෙවත් පියාඹන පීරිසිය UFO සංකල්පයේ ජනප්‍රියම දෘශ්‍ය සංකේතයක් බවට පත්වී ඇත. කෙසේ වෙතත්, සැබෑ UAP වාර්තාවල සඳහන් වස්තු විවිධ හැඩයන්ගෙන් සහ දෘශ්‍ය ලක්ෂණවලින් වාර්තා වී තිබේ.

== විවේචන සහ විද්‍යාත්මක සැකය ==

UFO/UAP පිළිබඳ විමර්ශනවලට ප්‍රධාන විවේචනයක් වන්නේ බොහෝ සිදුවීම් සඳහා ප්‍රමාණවත් දත්ත නොමැති වීමයි. දුර, ආලෝක තත්ත්වය, කැමරා optics, සංවේදක සීමාවන් සහ නිරීක්ෂකයාගේ දෘෂ්ටිකෝණය නිසා වස්තුවක වේගය හෝ චලනය පිළිබඳ වැරදි නිගමන ඇති විය හැක.

NASA ද පෙන්වා දෙන්නේ උසස් තත්ත්වයේ, අඛණ්ඩ සහ විශ්වාසනීය නිරීක්ෂණ දත්ත සීමිත වීම UAP පිළිබඳ ස්ථිර විද්‍යාත්මක නිගමනවලට ප්‍රධාන බාධාවක් බවයි.

== 2026 වන විට තත්ත්වය ==

2026 වන විට UFO/UAP යන මාතෘකාව ජනප්‍රිය සංස්කෘතික මාතෘකාවක් පමණක් නොව, ගුවන් ආරක්ෂාව, සංවේදක තාක්ෂණය, දත්ත විද්‍යාව සහ රාජ්‍ය විනිවිදභාවය සම්බන්ධ පර්යේෂණ ක්ෂේත්‍රයක් බවට පත්ව ඇත.

කෙසේ වෙතත්, UAP ලෙස වර්ගීකරණය කරන ලද සෑම සිදුවීමක්ම අසාමාන්‍ය හෝ පිටසක්වළ සම්භවයක් ඇති බව නොසැලකේ. විද්‍යාත්මකව ''unidentified'' යනු දත්ත මත තවමත් හඳුනාගැනීමට නොහැකි වූ තත්ත්වයක් පමණි.

2026 දී නිකුත් වූ නව රජයේ ලේඛන සහ අඛණ්ඩ පර්යේෂණ හේතුවෙන් අනාගතයේදී වඩා හොඳ සංවේදක සහ විවෘත දත්ත මගින් මෙම සිදුවීම් පිළිබඳ වැඩි පැහැදිලි කිරීමක් ලබාගත හැකි වනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ.

== මෙයද බලන්න ==

* [[හඳුනා නොගත් විෂම සංසිද්ධි]]
* [[පිටසක්වළ ජීවය]]
* [[අභ්‍යවකාශ විද්‍යාව]]
* [[තාරකා විද්‍යාව]]
* [[නාසා]]
* [[Project Blue Book]]
* [[All-domain Anomaly Resolution Office]]
* [[UFO සංස්කෘතිය]]

== මූලාශ්‍ර ==

* NASA — ''UAP Independent Study''
* NASA — ''UAP Frequently Asked Questions''
* NASA — ''UAP Independent Study Team Final Report''
* United States Department of War — ''Presidential Unsealing and Reporting System for UAP Encounters (PURSUE)''
* All-domain Anomaly Resolution Office — UAP records and investigations

== බාහිර සබැඳි ==

* NASA UAP පර්යේෂණ පිටුව
* United States Government UAP Records
* AARO UAP Records


(1) [http://si.wikipedia.org/wiki/Other_Projects පිටසක්වළ ජීවීන් සෙවීමේ අනෙකුත් ව්‍යාපෘති]

(2) [http://si.wikipedia.org/wiki/Life_on_universe සෞරග්ර හ මණ්ඩලය තුළ ඡීවය ]

(3) [http://si.wikipedia.org/wiki/Proofs ආදි පිටසක්වළයන් ඉතිරිකළ ඓතිහාසික සාධක]

==ආශ්‍රිත ලිපි==
* [[ඒරියා 51]]</text>
      <sha1>fhhcnj8vdl842v04vi6fl10lv4t7i7f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>805141</id>
      <parentid>805140</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T17:17:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IDB.S</username>
        <id>52205</id>
      </contributor>
      <comment>Clean-up</comment>
      <origin>805141</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16864" sha1="bzajatv4qvb1xmgnx99cy2p3yhfz4bs" xml:space="preserve">{{Short description|හඳුනා නොගත් පියාසර වස්තු සහ හඳුනා නොගත් විෂම සංසිද්ධි පිළිබඳ විස්තර}}

{{Use dmy dates|date=2026}}[[Image:1871UFO.png|thumb|right|150px| හඳුනා නොගත් වස්තුවක්]]'''හඳුනා නොගත් පියාසර වස්තුව''' ({{lang-en|Unidentified Flying Object}}; '''UFO''') යනු නිරීක්ෂණය කරන අවස්ථාවේදී ගුවන් යානයක්, බැලුනයක්, ඩ්‍රෝන යානයක්, ස්වභාවික සංසිද්ධියක් හෝ වෙනත් හඳුනාගත හැකි වස්තුවක් ලෙස නිශ්චිතව හඳුනාගත නොහැකි වූ අහසේ දක්නට ලැබෙන වස්තුවක් හෝ සංසිද්ධියකි. නූතන විද්‍යාත්මක හා රාජ්‍ය ආයතනික භාවිතයේදී '''UFO''' වෙනුවට '''UAP''' (Unidentified Anomalous Phenomena; හඳුනා නොගත් විෂම සංසිද්ධි) යන යෙදුම වැඩි වශයෙන් භාවිතා වේ.

UFO යන පදය ජනප්‍රිය සංස්කෘතියේ බොහෝවිට පිටසක්වළ ජීවීන්ගේ යානා සමඟ සම්බන්ධ කළද, ''හඳුනා නොගත්'' යන්නෙන් පමණක් එම වස්තුව පිටසක්වළ සම්භවයක් ඇති බව තහවුරු නොවේ. NASA සඳහන් කරන්නේ වර්තමානයේ පවතින UAP දත්ත මත පදනම්ව පිටසක්වළ තාක්ෂණය පිළිබඳ නිශ්චිත සාක්ෂි නොමැති බවයි.

== පාරිභාෂික භාවිතය ==

''UFO'' යන යෙදුම විසිවන සියවසේ මැද භාගයේදී ජනප්‍රිය වූ අතර, පසුව එක්සත් ජනපද ආරක්ෂක හා විද්‍යාත්මක ආයතන විසින් වඩා පුළුල් අර්ථයක් සහිත ''UAP'' යන යෙදුම භාවිතා කිරීමට පටන් ගන්නා ලදී.

NASA විසින් UAP යන්න ''අහසේ සිදුවන නිරීක්ෂණ, ගුවන් යානයක් හෝ දන්නා ස්වභාවික සංසිද්ධියක් ලෙස හඳුනාගත නොහැකි අවස්ථා'' ලෙස සලකයි. NASA හි වර්තමාන භාවිතය එක්සත් ජනපද නීතිමය භාවිතයට අනුකූලව '''Unidentified Anomalous Phenomena''' යන පූර්ණ නාමය භාවිතා කරයි.

== ඉතිහාසය ==

අහසේ අසාමාන්‍ය ආලෝක, වස්තු සහ සංසිද්ධි පිළිබඳ වාර්තා ඉතා පැරණි ඉතිහාසයක සිට පැවතුණද, නූතන UFO සංස්කෘතිය විශේෂයෙන් විසිවන සියවසේදී වර්ධනය විය.

1940 දශකයේ සිට එක්සත් ජනපදයේ ගුවන් හමුදාව සහ අනෙකුත් ආයතන අසාමාන්‍ය ගුවන් නිරීක්ෂණ පිළිබඳ වාර්තා එකතු කිරීමට පටන් ගත්හ. එම වැඩසටහන් අතර Project Sign, Project Grudge සහ Project Blue Book වැනි වැඩසටහන් ඇතුළත් විය.

1952 දී වොෂිංටන් ඩී.සී. ප්‍රදේශයේ සිදුවූ ''Washington National Airport sightings'' වැනි සිදුවීම් UFO පිළිබඳ මහජන අවධානය තවදුරටත් වැඩි කළේය.

== නූතන UAP පර්යේෂණය ==

විසිඑක්වන සියවසේදී UFO පිළිබඳ සාකච්ඡාව ජනප්‍රිය සංස්කෘතියෙන් පමණක් නොව, ගුවන් ආරක්ෂාව, සංවේදක තාක්ෂණය සහ විද්‍යාත්මක දත්ත විශ්ලේෂණය යන ක්ෂේත්‍රවලටද සම්බන්ධ විය.

විශේෂයෙන් එක්සත් ජනපද නාවික හමුදා ගුවන් නියමුවන් විසින් වාර්තා කළ අසාමාන්‍ය ගුවන් නිරීක්ෂණ සහ ඒවාට සම්බන්ධ වීඩියෝ ප්‍රසිද්ධ වීමත් සමඟ UAP පිළිබඳ රජයේ අවධානය වැඩි විය.

2022 දී NASA විසින් UAP පිළිබඳ ස්වාධීන අධ්‍යයන කණ්ඩායමක් පිහිටුවන ලදී. එහි අරමුණ වූයේ පවතින දත්ත පරීක්ෂා කිරීම පමණක් නොව, අනාගත UAP නිරීක්ෂණ විද්‍යාත්මකව අධ්‍යයනය කිරීම සඳහා වඩා හොඳ දත්ත ලබාගත හැකි ආකාරය සොයා බැලීමයි.

2023 සැප්තැම්බර් 14 දින NASA විසින් එම ස්වාධීන අධ්‍යයන කණ්ඩායමේ අවසන් වාර්තාව ප්‍රකාශයට පත් කළේය. එම වාර්තාව අනුව, උසස් තත්ත්වයේ UAP නිරීක්ෂණ දත්ත ප්‍රමාණවත් නොවීම නිසා UAP වල ස්වභාවය පිළිබඳ ස්ථිර විද්‍යාත්මක නිගමනයකට පැමිණීම අපහසු වේ.

== එක්සත් ජනපදයේ UAP පර්යේෂණය ==

එක්සත් ජනපද ආරක්ෂක දෙපාර්තමේන්තුවේ '''All-domain Anomaly Resolution Office''' (AARO) යනු UAP වාර්තා විශ්ලේෂණය හා විමර්ශනය සඳහා පිහිටුවන ලද ප්‍රධාන ආයතනයකි.

AARO විසින් UAP සිදුවීම් සඳහා ඡායාරූප, වීඩියෝ, රේඩාර් සහ අනෙකුත් සංවේදක දත්ත ඇතුළු විවිධ මූලාශ්‍ර භාවිතා කරයි. විමර්ශනවලදී හඳුනාගත හැකි වස්තු සහ ස්වභාවික සංසිද්ධි හඳුනාගැනීම විශේෂ වැදගත්කමක් දරයි.

== 2026 වර්ෂයේ වර්ධනයන් ==

2026 වර්ෂයේදී එක්සත් ජනපද රජය UAP සම්බන්ධ පැරණි රාජ්‍ය ලේඛන විශාල ප්‍රමාණයක් මහජනතාවට නිකුත් කිරීමේ වැඩසටහනක් ආරම්භ කළේය.

'''Presidential Unsealing and Reporting System for UAP Encounters''' (PURSUE) යන වැඩසටහන යටතේ පළමු ලේඛන කාණ්ඩය 2026 මැයි 8 දින නිකුත් කරන ලදී. ඉන් පසුව තවත් කාණ්ඩ නිකුත් කරමින්, 2026 අගෝස්තු 7 දින පස්වන කාණ්ඩයද ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී.

මෙම ලේඛනවලට පැරණි UAP වාර්තා, රූප, වීඩියෝ සහ විමර්ශන ලේඛන ඇතුළත් වේ. රජය අවධාරණය කර ඇත්තේ ''unresolved'' ලෙස පවතින වාර්තාවක් යනු එහි පිටසක්වළ සම්භවය තහවුරු වූ බව නොව, පවතින දත්ත මත නිශ්චිත හඳුනාගැනීමක් සිදු කිරීමට නොහැකි වූ අවස්ථාවක් බවයි.

2026 දී මෙම ලේඛන නිකුත් කිරීම් හේතුවෙන් UAP පිළිබඳ පර්යේෂණය, රාජ්‍ය විනිවිදභාවය සහ ජාතික ආරක්ෂාව පිළිබඳ මහජන හා විද්‍යාත්මක සාකච්ඡාව නැවතත් ඉහළ ගියේය.

== UAP වාර්තාවලට පොදු පැහැදිලි කිරීම් ==

UFO/UAP වාර්තා සඳහා විවිධ සාමාන්‍ය පැහැදිලි කිරීම් තිබේ. ඒවා අතර:

* වායු යානා සහ හෙලිකොප්ටර්
* ඩ්‍රෝන
* බැලුන
* චන්ද්‍රිකා
* උල්කාපාත සහ අනෙකුත් ආකාශ වස්තු
* වලාකුළු සහ වායුගෝලීය සංසිද්ධි
* කැමරා සහ සංවේදක දෝෂ
* දුර සහ වේගය වැරදි ලෙස තක්සේරු කිරීම
* පර්යේෂණාත්මක හෝ වර්ගීකරණය කළ තාක්ෂණයන්
* තවමත් ප්‍රමාණවත් දත්ත නොමැති සිදුවීම්

එබැවින් ''හඳුනා නොගත්'' යන්න ''පිටසක්වළ'' යන්නට සමාන පදයක් නොවේ.

== පිටසක්වළ ජීවීන් සමඟ ඇති සම්බන්ධය ==

UFO සංස්කෘතිය තුළ වඩාත් ජනප්‍රිය මතයක් වන්නේ සමහර UAP වෙනත් ග්‍රහලෝකවල ජීවීන් විසින් නිපදවන ලද යානා විය හැකි බවයි. කෙසේ වෙතත්, මේ දක්වා ප්‍රසිද්ධියේ ලබාගත හැකි විද්‍යාත්මක දත්ත මත එවැනි නිගමනයක් තහවුරු වී නොමැත.

NASA හි UAP නිතර අසන ප්‍රශ්න පිටුව අනුව, UAP පිටසක්වළ තාක්ෂණය බවට සහාය වන විද්‍යාත්මක දත්ත දැනට නොමැත.

NASA අවධාරණය කරන්නේ ප්‍රමාණවත් තත්ත්වයේ දත්ත නොමැති විට කිසියම් නිරීක්ෂණයක ස්වභාවය විශ්වාසනීය ලෙස තීරණය කිරීම අපහසු බවයි.

== විද්‍යාත්මක අධ්‍යයනය ==

UAP පිළිබඳ විද්‍යාත්මක පර්යේෂණයේ ප්‍රධාන අවධානය යොමු වන්නේ ''වස්තුව කුමක්ද?'' යන ප්‍රශ්නයට පමණක් නොව, ''එය පිළිබඳ විශ්වාසනීය දත්ත ලබාගන්නේ කෙසේද?'' යන ප්‍රශ්නයටද වේ.

NASA හි ස්වාධීන අධ්‍යයන වාර්තාව මගින් වඩා හොඳ සංවේදක, විවිධ ස්ථානවලින් ලබාගත් දත්ත, නිවැරදි metadata සහ කෘත්‍රිම බුද්ධිය ඇතුළු දත්ත විශ්ලේෂණ ක්‍රම භාවිතා කිරීමේ වැදගත්කම පෙන්වා දී ඇත.

== ජනප්‍රිය සංස්කෘතිය ==

UFO සංකල්පය චිත්‍රපට, රූපවාහිනී වැඩසටහන්, පොත්, වීඩියෝ ක්‍රීඩා සහ අන්තර්ජාල සංස්කෘතිය තුළ විශාල බලපෑමක් ඇති කර ඇත.

''flying saucer'' හෙවත් පියාඹන පීරිසිය UFO සංකල්පයේ ජනප්‍රියම දෘශ්‍ය සංකේතයක් බවට පත්වී ඇත. කෙසේ වෙතත්, සැබෑ UAP වාර්තාවල සඳහන් වස්තු විවිධ හැඩයන්ගෙන් සහ දෘශ්‍ය ලක්ෂණවලින් වාර්තා වී තිබේ.

== විවේචන සහ විද්‍යාත්මක සැකය ==

UFO/UAP පිළිබඳ විමර්ශනවලට ප්‍රධාන විවේචනයක් වන්නේ බොහෝ සිදුවීම් සඳහා ප්‍රමාණවත් දත්ත නොමැති වීමයි. දුර, ආලෝක තත්ත්වය, කැමරා optics, සංවේදක සීමාවන් සහ නිරීක්ෂකයාගේ දෘෂ්ටිකෝණය නිසා වස්තුවක වේගය හෝ චලනය පිළිබඳ වැරදි නිගමන ඇති විය හැක.

NASA ද පෙන්වා දෙන්නේ උසස් තත්ත්වයේ, අඛණ්ඩ සහ විශ්වාසනීය නිරීක්ෂණ දත්ත සීමිත වීම UAP පිළිබඳ ස්ථිර විද්‍යාත්මක නිගමනවලට ප්‍රධාන බාධාවක් බවයි.

== 2026 වන විට තත්ත්වය ==

2026 වන විට UFO/UAP යන මාතෘකාව ජනප්‍රිය සංස්කෘතික මාතෘකාවක් පමණක් නොව, ගුවන් ආරක්ෂාව, සංවේදක තාක්ෂණය, දත්ත විද්‍යාව සහ රාජ්‍ය විනිවිදභාවය සම්බන්ධ පර්යේෂණ ක්ෂේත්‍රයක් බවට පත්ව ඇත.

කෙසේ වෙතත්, UAP ලෙස වර්ගීකරණය කරන ලද සෑම සිදුවීමක්ම අසාමාන්‍ය හෝ පිටසක්වළ සම්භවයක් ඇති බව නොසැලකේ. විද්‍යාත්මකව ''unidentified'' යනු දත්ත මත තවමත් හඳුනාගැනීමට නොහැකි වූ තත්ත්වයක් පමණි.

2026 දී නිකුත් වූ නව රජයේ ලේඛන සහ අඛණ්ඩ පර්යේෂණ හේතුවෙන් අනාගතයේදී වඩා හොඳ සංවේදක සහ විවෘත දත්ත මගින් මෙම සිදුවීම් පිළිබඳ වැඩි පැහැදිලි කිරීමක් ලබාගත හැකි වනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ.

== මෙයද බලන්න ==

* [[හඳුනා නොගත් විෂම සංසිද්ධි]]
* [[පිටසක්වළ ජීවය]]
* [[අභ්‍යවකාශ විද්‍යාව]]
* [[තාරකා විද්‍යාව]]
* [[නාසා]]
* [[Project Blue Book]]
* [[All-domain Anomaly Resolution Office]]
* [[UFO සංස්කෘතිය]]
* [[ඒරියා 51]]

== මූලාශ්‍ර ==

* NASA — ''UAP Independent Study''
* NASA — ''UAP Frequently Asked Questions''
* NASA — ''UAP Independent Study Team Final Report''
* United States Department of War — ''Presidential Unsealing and Reporting System for UAP Encounters (PURSUE)''
* All-domain Anomaly Resolution Office — UAP records and investigations

== බාහිර සබැඳි ==

* NASA UAP පර්යේෂණ පිටුව
* United States Government UAP Records
* AARO UAP Records

* [[Other Projects|පිටසක්වළ ජීවීන් සෙවීමේ අනෙකුත් ව්‍යාපෘති]]
* [[Life on universe|සෞරග්ර හ මණ්ඩලය තුළ ඡීවය]]
* [[Proofs|ආදි පිටසක්වළයන් ඉතිරිකළ ඓතිහාසික සාධක]]</text>
      <sha1>bzajatv4qvb1xmgnx99cy2p3yhfz4bs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සෙංකඩගල රාජධානිය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>9079</id>
    <revision>
      <id>805142</id>
      <parentid>771055</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T17:17:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Wijaya Kumara</username>
        <id>73906</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>කොඩිය වෙනස් කරා</comment>
      <origin>805142</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42106" sha1="k6x0929mittx85p8o13qw06wucmep1m" xml:space="preserve">{{pp-semi-indef}}{{pp-move-indef}}
{{multiple issues|
{{unreferenced}}
{{Original research|date=November 2024}}
{{Verifiability|date=November 2024}}
}}
{{Infobox country
| native_name            = (මහනුවර රාජධානිය)
| conventional_long_name = සෙංකඩගල රාජධානිය
| common_name            = 
| era                    =මහනුවර යුගය
| year_start             = 1469
| year_end               = 1815
| date_end               = මාර්තු 2–18
| government_type        = රාජාණ්ඩුව
| life_span              = 1469–1815
| event_start            = [[Kandy|සෙංකඩගලපුර]] ආරම්භය 
| event_end              = [[උඩරට සම්මුතිය]]
| event1                 = සීතාවක විසින් යටත් කර ගැනීම
| date_event1            = 1581
| event2                 = පළමුවන විමලධර්මසූරිය රජුගේ පත්වීම
| date_event2            = 1592
| p1                     = සීතාවක රාජධානිය
| flag_p1                = File:Flag of the Sitawaka Kingdom.svg
| flag_s1                = Flag of Ceylon (1875–1948).svg
| s1                     = බ්‍රිතාන්‍ය ලංකාව
| image_flag             = King_of_Kandy.svg
| flag                   = 
| flag_type              = රාජකීය ධජය
| image_coat             = 
| symbol                 = 
| image_map              = Kingdom of Kandy.svg
| image_map_caption      = {{legend|#62A6E8|මහනුවර රාජධානියේ භෞමික ප්‍රමාණය (1689–1796)}} {{legend|#1D19CE|ලන්දේසි පාලන ප්‍රදේශ}}
| capital                = [[මහනුවර]]
| national_motto         = 
| national_anthem        = 
| common_languages       = [[Sinhala language|සිංහල]] (උසාවි භාෂාව 1469-1815 සහ රාජවංශ භාෂාව 1469-1739)&lt;br /&gt;[[Tamil language|දෙමළ]] (උසාවිය සහ රාජවංශ භාෂාව 1739-1815)&lt;br /&gt;[[පාලි]] (ආගමික අරමුණු සඳහා)
| religion               = [[ථේරවාද බෞද්ධ]], [[හින්දු]]
| currency               = 
| leader1                = [[සේනාසම්මත වික්‍රමබාහු රජු]] &lt;small&gt;(ප්‍රථම)&lt;/small&gt;
| leader2                = [[ශ්‍රී වික්‍රම රාජසිංහ රජ]] &lt;small&gt;(අවසාන)&lt;/small&gt;
| year_leader1           = 1469–1511
| year_leader2           = 1798–1815
| title_leader           = [[මහනුවර යුගයේ රාජාවලිය|රජ]]
| representative1        = 
| year_representative1   = 
| representative2        = 
| year_representative2   = 
| title_representative   = |&lt;!--- Area and population of a given year ---&gt;
| stat_year1             = &lt;!--- year of the statistic, specify either area, population or both ---&gt;
| stat_area1             = &lt;!--- area in square kílometres (w/o commas or spaces), area in square miles is calculated ---&gt;
| stat_pop1              = &lt;!--- population (w/o commas or spaces), population density is calculated if area is also given ---&gt;
| symbol_type            = රාජකීය මුද්රාව
| symbol2                =
| symbol_type2           = 
| other_symbol           = 
| footnotes              = 
| demonym                = 
| area_km2               = 
| area_rank              = 
| GDP_PPP                = 
| GDP_PPP_year           = 
| HDI                    = 
| HDI_year               = 
| today                  = 
}}

'''සෙංකඩගල රාජධානිය''' හෙවත් '''මහනුවර රාජධානිය''' 16 වැනි සියවසේ අගභාගයේදී ශ්‍රී ලංකාවේ මධ්‍යම කඳුකරයේ බිහි වූ බලගතු රාජ්‍යයකි. සෙංකඩගල නගරයේ පිහිටා ඇති මෙම රාජධානිය [[පෘතුගාලය|පෘතුගාලයේ]], [[නෙදර්ලන්තය|නෙදර්ලන්තයේ]] සහ [[එංගලන්තය|එංගලන්තයේ]] යටත් විජිත බලවතුන්ට එරෙහිව සියවස් දෙකකට වැඩි කාලයක් සිය ස්වාධීනත්වය ආරක්ෂා කර ගැනීමට සමත් විය.

මෙම කාලය තුළ මහනුවර රාජධානිය ශ්‍රී ලංකා ඉතිහාසයේ සුවිශේෂී කාර්යභාරයක් ඉටු කළේය. එහි ස්වාධීනත්වය පවත්වා ගැනීමටත්, දිවයින පුරා තම පාලනය ව්යාප්ත කිරීමට යුරෝපීයයන් දැරූ උත්සාහයන්ට එරෙහිවීමටත් එය සමත් විය. රාජධානියට මෙය කිරීමට හැකි වූයේ එහි ශක්තිමත් යුධ බලය සහ මධ්‍යම කඳුකරයේ උපායමාර්ගික පිහිටීම නිසා යුරෝපීයයන්ට ප්‍රවේශ වීමට සහ පහර දීමට අපහසු විය. උඩරට ස්වතන්ත්‍රවාදය පවත්වා ගැනීමට උත්සාහ කළ ද, 1815 දී රාජධානිය බ්‍රිතාන්‍යයන් අතට පත් විය. මෙය මහනුවර රාජධානියේ අවසානය සහ ශ්‍රී ලංකාවේ බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිත පාලනයේ ආරම්භය සනිටුහන් කළේය. විදේශීය ආක්‍රමණ හමුවේ ප්‍රතිරෝධයේ සහ ස්වාධීනත්වයේ සංකේතයක් ලෙස ඉතිහාස ගතවූ රාජධානිය වේ.

==නාමයන්==
වසර ගණනාවක් පුරා, මහනුවර රාජධානිය බොහෝ නම් වලින් හැඳින්වේ.&lt;ref name=&quot;edupub.gov.lk&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20120416225656/http://www.edupub.gov.lk/History%20Gr%208(E)/chapter%20%2001.pdf Chapter 1], Kandyan Kingdom&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | last = LastName | first = FirstName | title = Pivot politics : changing cultural identities in early state formation processes | publisher = Het Spinhuis | location = Amsterdam | year = 1994 | isbn = 90-5589-007-3 }} p. 197&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Pieris1950&quot;&gt;{{cite book|author=Paulus Edward Pieris|title=Sinhalē and the patriots, 1815–1818|url=https://books.google.com/books?id=V9gxAAAAIAAJ|year=1950|publisher=Colombo Apothecaries' Co.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Pieris1945&quot;&gt;{{cite book|author=Paulus Edward Pieris|title=Tri Siṃhala, the last phase, 1796–1815|url=https://books.google.com/books?id=XUVJAAAAIAAJ|year=1945|publisher=Colombo Apothecaries' Co.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Bengal1803&quot;&gt;{{cite book|author=Asiatic Society of Bengal|title=Asiatic researches or transactions of the Society instituted in Bengal, for inquiring into the history and antiquities, the arts, sciences, and literature, of Asia. On Singhala or Ceylon and the doctrine of Bhooddha; by Captain Mahony|url=https://books.google.com/books?id=dUtFAAAAcAAJ|year=1803}} Full view book&lt;/ref&gt; මේවාට ඇතුළත් වන්නේ:
* කන්ද උඩ පස්රට
* සෙංකඩගල රාජධානිය
* කන්ද උඩරට
* මහානුවර රාජධානිය
* ශ්‍රී වර්ධනපුර
*සිංහලේ
* තුන් සිංහලය
* කන්දේ නුවර

==භූගෝලය සහ දේශගුණය==
{{Main|ශ්‍රී ලංකාවේ භූගෝල විද්‍යාව}}

==ඉතිහාසය==
{{More citations needed|section|small=y}}
===ආරම්භය===
හයවන පරාක‍්‍රමබාහු රජු කෝට්ටේ රාජ්‍ය පාලනය කළ අවධියේ මහනුවර ප‍්‍රදේශය කෝට්ටේ රාජ්‍යයට යටත් පාලන ඒකකයක් වශයෙන් පැවතුණි. එම රජතුමා යටතේ එක් කාලයක දී ජෝතිය නම් සිටුවරයෙක් උඩරට පාලන කටයුතුවල නිරත විය. මේ අතර ජෝතිය සිටුවරයා උඩරට, කෝට්ටේ රාජ්‍යයෙන් නිදහස් කර ගැනීම සඳහා හයවන පරාක‍්‍රමබාහු රජුට විරුද්ධව කැරැල්ලක් ඇති කළ බව වාර්තා වේ. එම කැරැල්ල අසාර්ථක විය. හයවන පරාක‍්‍රමබාහු රජුගේ මරණයෙන් පසු කෝට්ටේ රාජධානිය ක‍්‍රමයෙන් දුර්වල විය.එම තත්වයෙන් ප‍්‍රයෝජන ගත් සේනාසම්මත වික‍්‍රමබාහු නම් ප‍්‍රභූවරයෙක් උඩරට රාජධානිය කෝට්ටේ පාලන බලයෙන් නිදහස් කරගෙන, සෙංකඩගල නගරය මුල් කර ගනිමින් වෙන ම රාජධානියක් පිහිටුවිය. මේ අනුව උඩරට රාජධානියේ මුල් ම රජතුමා සේනාසම්මත වික‍්‍රමබාහු වේ. සේනාසම්මත වික‍්‍රමබාහු රජුගෙන් පසුව ඔහුගේ පුතෙකු ලෙස සැලකෙන ජයවීර බණ්ඩාර උඩරට රජු බවට පත් විය. ජයවීර රජතුමාගේ කාලයේ දී කෝට්ටේ රාජධානිය කෝට්ටේ, සීතාවක හා රයිගම වශයෙන් කොටස් තුනකට බෙදුණි. මෙසේ කෝට්ටේ රාජධානිය කොටස් තුනකට බෙදීම නිසා උඩරට රාජධානියට තවදුරටත් ස්වාධීනව කටයුතු කිරීමට ඉඩ ලැබුණි.

===නැගීම:1521-1594===
{{see also|සීතාවක රාජධානිය|ලංකාවේ පෘතුගීසි යුගය|සීතාවක මායාදුන්නේ රජ|යාපනය රාජධානිය|සීතාවක පළමුවන රාජසිංහ රජු}}
[[File:Sri Lanka geopolitics - after &quot;Spoiling of Vijayabahu&quot;.png|thumb|200px|left|මහනුවර රාජධානිය එහි විශාලතම භෞමික ප්‍රමාණය වන 1520 ගණන්වල]]
[[File:growth of sitawaka final.png|thumb|200px|left|සීතාවක රාජධානියේ වර්ධනය හා බලපෑම, 1521-1594]]
1505 දී [[පෘතුගීසි]]හු[[ කෝට්ටේ රාජධානිය]] අයත් ලංකාවේ බටහිර වෙරළට ගොඩ බැස්සාහ. සිතාවක රජු හමුදාවක් සංවිධානය කර ගෙන [[කෝට්ටේ රාජ්‍යය]]ට පහර දුන් අවස්ථාවේ  [[පෘතුගිසි]]හු කොට්ටේ රජ වු 6 වැනි පරාක්‍රම බාහුට සහයෝගය දුන්හ. කොට්ටේ රජු පෘතුගිසින්ගේ උදවු බලාපොරොත්තු වු විට කුලි හේවායින් වශයෙන් ඉදිරිපත් වීමට ඔවුහු කැමති වූහ. මායාදුන්නේ මරණයෙන් පසු ඔහුගේ පුත් රාජසිංහ සීතාවක රජු බවට පත් විය. රජ පවුල් අතර නොකඩවා අභ්‍යන්තර අර්බුද කෙරීගෙන යන අතර වාරයේ කොට්ටේ සහ මහනුවර රාජ්‍යයන් පරාජය  කිරීමට අන්තිමේදි රාජසිංහ රජුට හැකි විය. නව රජතුමා ඔහුගේ පාලන කටයුතු සදහා අගනුවර ලෙස මහනුවර තෝරා ගත්තේය. ඔහුට වස දීම නිසා ඔහුගේ රාජ්‍ය කාලය කෙටි එකක් විය. [[කරලියද්දේ බණ්ඩාර]] මහනුවර රාජධානියේ නිළ බලය ඇතිව රජු බවට පත්වු පළමු තැනැත්තාය. පසුව ඔහු [[පළමුවන විමලධර්මසූරිය රජ|1 වැනි විමළධර්ම සුරිය]] බවට පත්විය. හෙතෙම මහනුවර රාජධානියේ දෙවැනි යුගයේ ආරම්භකයා විය. මෙම රාජධානියේ දෙවැනි යුගය[[ ශ්‍රී වීර පරාක්‍රම නරේන්ද්‍රසිංහ රජු]] 1739 දී මිය යන තෙක් පැවතුනේය.

එවකට උඩරට පාලකයා වූ ජයවීර රජු සම`ගත් සබඳතා ඇති කර ගැනීමට පෘතුගීසීහු උත්සාහ කළහ. එහෙත් ඉන් සාර්ථක ප‍්‍රතිඵල නොලැබුණි. උඩරට පාලකයා වූ ජයවීර බණ්ඩාර  රජුගෙන් පසු ඔහුගේ පුතෙකු වන කරලියද්දේ  බණ්ඩාර උඩරට පාලකයා බවට පත් විය. 
කරලියද්දේ බණ්ඩාර උඩරට බලය අල්ලා 
ගැනීම ගැන සීතාවක පාලකයෝ අසතුටින් පසු 
වූහ. මෙසේ සීතාවකින් තමන්ට එල්ල වූ තර්ජන නිසා කරලියද්දේ බණ්ඩාර රජු පෘතුගීසීන් සමඟ හිතවත් විය. තම පාලකයා විදේශ ජාතියක් සම`ග හිතවත්ව එම සංස්කෘතිය පිළිගනිමින් කටයුතු 
කිරීම ගැන උඩරට ප‍්‍රභූවරු කලකිරුණහ. මේ නිසා උඩරට ප‍්‍රභූවරයෙකු වූ වීරසුන්දර බණ්ඩාර, සීතාවක පාලකයා වූ පළමුවන රාජසිංහ රජුට උඩරට අත්පත් කර ගැනීමට ආධාර කළේ ය. 
රාජසිංහ රජු උඩරට ආක‍්‍රමණය කළ විට ඊට මුහුණදීමට නොහැකි වූ කරලියද්දේ බණ්ඩාර 
රජු තම දියණිය වූ කුසුමාසන දේවියත් බෑනා
කෙනෙකු වූ යමසිංහ බණ්ඩාර ඇතු`ඵ රජ පවුලත් සමඟ මන්නාරමට පලා ගොස් පෘතුගීසීන්ගේ රැකවරණ පැතී ය. එහි දී කරලියද්දේ රජුගේ දියණිය වූ කුසුමාසන දේවිය, දෝන කතිරිනා නමින් ද බෑනා වූ යමසිංහ බණ්ඩාර දොන් පිලිප් 
නමින් ද පෘතුගීසීන් වෙතින් බෞතීස්ම ලැබූහ.
ක‍්‍රි. ව. 1580 දී පමණ උඩරට රාජ්‍ය යටත් 
කර ගත් පළමුවන රාජසිංහ රජතුමා සීතාවක සිට උඩරට පාලනය කළේ ය. වැඩිකල් යාමට පෙර සීතාවක රාජසිංහ රජු හා ඉහත කී වීරසුන්දර බණ්ඩාර අතර මතභේදයක් ඇති විය. එහි ප‍්‍රතිඵලයක් වශයෙන් සීතාවක රාජසිංහ රජතුමන් විසින් වීරසුන්දර බණ්ඩාරව මරවන ලදි. තම පියාගේ මරණයත් සම`ග වීරසුන්දර බණ්ඩාරගේ පුතා වූ කොනප්පු බණ්ඩාර ජීවිත ආරක්ෂාව පතා පෘතුගීසීන් වෙතට පලා ගියේ ය. දොන් ජුවන් නමින් පෘතුගීසීන් වෙතින් බෞතීස්ම ලැබූ එතුමා පෘතුගීසීන්ට හිතවත්ව කටයුතු කළේ ය.&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=RXJ6Mb0qYQEC&amp;q=nayak+kandy+court+language&amp;pg=PA117|title=The Living and the Dead: Social Dimensions of Death in South Asian Religions|last=Wilson|first=Liz|year=2003|publisher=State University of New York Press|isbn=978-0791456781|page=117|language=en}}&lt;/ref&gt;

===ලන්දේසීන් සමඟ ඒකාබද්ධ කිරීම සහ අන්තර්ක්‍රියා: 1594-1739===
[[File:The regal emblem of Rajasinghe II.png|thumb|220px|upright|රන් බිමක රතු සිංහයෙකු සහිත දෙවන රාජසිංහ රජුගේ ලාංඡනය (උපාංගය).&lt;ref&gt;Pieris, P. E. (Paul Edward) (1999). ''Ceylon and the Hollanders, 1658–1796''. New Delhi: Asian Educational Services, p. 32.&lt;/ref&gt;]]
[[File:SpilbergenVimala.jpg|thumb|පළමුවන විමලධර්මසූරිය රජු ජොරිස් වෑන් ස්පිල්බර්ගන් ලසමග, 1603]]


===නායක්කර්වරු සහ බ්‍රිතාන්‍යයන්ගේ පැමිණීම: 1739-1803===
{{main|මහනුවර නායක්කාරවරු}}

===ඈඳාගැනීම සහ කැරැල්ල: 1803-1817===
{{see also|උඩරට ගිවිසුම|ඌව කැරැල්ල}}
[[File:Ehelepola, Molligoda and Kapuvatta with D'Oyly.jpg|thumb|උඩරට ප්‍රධානීන් වන ඇහැලේපොල, මොල්ලිගොඩ සහ කපුවත්ත බ්‍රිතාන්‍ය ඒජන්ත ජෝන් ඩොයිලි සමඟ.]]
[[File:The Kandyan Convention of 1815.jpg|thumb|300px|[[උඩරට ගිවිසුම|උඩරට ගිවිසුම්]] ලේඛනය.]]

==පරිපාලනය==
{{More citations needed|section|small=y}}
=== රජ ===
{{main|මහනුවර යුගයේ රාජාවලිය}}
{{Kandy monarchs}}

උඩරට පරිපාලන ක්‍රමයට අනුව රජු සියලු ක්ෂේත්‍රවල ප්‍රධානියා විය. ඔහු &quot;ලංකේශ්වර ත්‍රිසිංහලාධීශ්වර&quot; නමින්ද හැඳින්විණි. රජුට සියලු ඉඩම් හිමි බවත් එබැවින් &quot;භූපති&quot; ලෙස හඳුන්වනු ලැබූ බවත් පිළිගැනිණි. රජු &quot;අදීශ්වර&quot; නමින් හැඳින්වුව ද ප්‍රධාන ප්‍රධානීන් හා බෞද්ධ පූජකවරුන්ගෙන් උපදෙස් ලබා ගැනීම සිරිත විය. රජුට එකල ජනප්‍රිය චාරිත්‍ර වාරිත්‍ර අනුගමනය කිරීමට සිදු විය, එසේ නොවුවහොත් ජනතාව ඔහුට විරුද්ධව කැරලි ගැසීමට පටන් ගනී. මේවාට අවනත නොවීම රජුගේ බලයට හානිදායක වනු ඇත, උදාහරණයක් ලෙස ඉංග්‍රීසින්ට යටත් වීමට සිදු වූ වික්‍රම රාජසිංහ, බෞද්ධ පූජකවරුන්ගේ සහ නායකයින්ගේ උපදෙස් නොසලකා හරිමින් පැරණි සම්ප්‍රදායන් අනුගමනය නොකළ නිසා. සිවිල් සහ අපරාධ නඩු වලදී රජුට අධිකරණ බලය ඇත.&lt;ref name=&quot;edupub.gov.lk&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;D'Oyly&quot;&gt;{{cite journal |last1=John D'Oyly |title=A Sketch of the Constitution of the Kandyan Kingdom |journal=Transactions of the Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland |date=1833 |volume=3 |issue=2 |pages=191–252 |publisher=Cambridge University Press |location=Cambridge |jstor=25581749 |url=https://www.jstor.org/stable/pdf/25581749.pdf |access-date=12 October 2021|author1-link=Sir John D'Oyly, 1st Baronet, of Kandy }}&lt;/ref&gt;

පළමුවන විමලධර්මසූරිය රජු සමඟ මහනුවර රජවරුන් මුළු දිවයිනේම පාලකයන් බවට පත් විය.

=== රාජ්ය කාර්යාල ===
රජු විසින් විශ්වාසවන්ත හා හැකියාව ඇති පුද්ගලයන් රාජ්‍යයේ ඉහළ නිලතල සඳහා පත් කරනු ඇත.

;මහ අදිකාරම්
රාජ්‍යයේ ඉහළම නිලතල වූයේ පල්ලෙගම්පහේ සහ උඩගම්පහේ නම් වූ අදිකාර්වරුන් දෙදෙනාගේ (අදිකාරම්වරුන් ලෙස හඳුන්වනු ලබන) ඔවුන්ගේ අධිකරණ බල ප්‍රදේශය තුළ සමාන බලතල සහ වරප්‍රසාද දරයි. උඩගම්පහේ අදිකාර්ට වඩා පල්ලේගම්පහේ අදිකාර්ට ප්‍රමුඛත්වය හිමි විය. අදිකාර්වරුන් අනෙකුත් ප්‍රධානීන්ගෙන් කැපී පෙනෙන්නේ මහා නිලමේ (මහා නිලධාරි) යන පදවි නාමයෙනි. රජුගේ කැමැත්ත මත තනතුර දැරූ නිසා, ඔහුගේ ජීවිත කාලය පුරාම, රජුගේ අප්රසාදයට ලක් නොවන්නේ නම්, නිලධරයාට කාල සීමාවක් නොතිබුණි. පොලිසිය සහ සිරගෙවල් තිබුණේ ඔවුන්ගේ පාලනය යටතේ. අනෙකුත් සියලුම ප්‍රධානීන්, ප්‍රධාන පූජකවරයා මෙන්ම ඉඩම් ප්‍රදානය කිරීම හෝ සේවා සඳහා ත්‍යාග පිරිනැමීම සම්බන්ධයෙන් අදිකාර්වරුන්ගෙන් උපදෙස් ලබා ගන්නා ලදී. එකම පවුලේ සාමාජිකයන් පත් කර ඇතත් එය පරම්පරාගත නොවීය.{{citation needed|date=November 2024}}

;දිසාව
{{ප්‍රධාන|මහ දිසාව}}
දිසාවෙවරු පළාත් ආණ්ඩුකාරවරු වූහ. උඩරට රාජධානිය පළාත් විසි එකකින් සමන්විත වූ අතර ඉන් ප්‍රතිපත්ති දොළහක් දේසවෝනි ලෙස හඳුන්වනු ලබන අතර ඒ සෑම එකක්ම එහි ආණ්ඩුකාරයා ලෙස කටයුතු කළ දිසාව නම් ප්‍රධානියා යටතට පත් විය.

මේවා:
* හතර කෝරලය ([[හතර කෝරළේ]])
* හත් කෝරලය ([[හත්කෝරළේ]])
* ඌව
* මාතලේ
* සබරගමුව
* තුන් කෝරලය ([[තුන් කෝරළේ]])
* වලපනේ
* උඩපලාල
* නුවරකලාවිය
* වෙල්ලස්ස
* බින්තැන්නේ
* තමන්කඩුව

රජු විසින් පත් කරන ලද, දිසාව රජුගේ පුද්ගලික නියෝජිතයා ලෙස දෙසවෝනිවරුන් සම්බන්ධයෙන් සිවිල් සහ අපරාධ යන දෙඅංශයෙන්ම පරිපාලන හා අධිකරණ බලය තිබුණි. රජුගේ මළුවට හෝ ගෘහයට අනුයුක්තව සිටින අය හැර, ඔවුන්ගේ පළාත තුළ ඇති සියලුම පුද්ගලයින් සහ ඉඩම් සම්බන්ධයෙන් ඔවුන්ට අධිකරණ බලය තිබුණි. රජුගේ කැමැත්ත මත තනතුර දැරූ නිසා, ඔහුගේ ජීවිත කාලය පුරාම, රජුගේ අප්රසාදයට ලක් නොවන්නේ නම්, නිලධරයාට කාල සීමාවක් නොතිබුණි. එකම පවුලේ සාමාජිකයන් පත් කර ඇතත් එය පරම්පරාගත නොවීය.{{citation needed|date=November 2024}}

;මහාලේකම්
උඩරට රාජධානියේ දෙපාර්තමේන්තු ප්‍රධානියා විය. රජුගේ ලේකම් කාර්යංශය පාලනය කළේ මොහුයි. එය හරියට අද ජනාධිපති ලේකම් වගේ තනතුරක් බව පේනවා. ඔහු යටතේ ලේකම් මුහන්දිරම් කෙනෙක් සහ සුළු නිලධාරින් කිහිප දෙනෙක් කටයුතු කළා. මේ නිලධාරින් පණිවිඩ ගෙන යාම හා ආඥා ප්‍රකාශයට පත් කිරීමද සිදු කළා. ලේකම් මිටිය හා පන්හිද සමඟ ලේකම් ඇසළ පෙරහරේ ගමන් කළ බව ජෝන් ඩොයිලිගේ වාර්තාවල දැක්වෙනවා.

;රටේ මහත්මායා
{{ප්‍රධාන|රටේ මහත්තයා}}
රටේ මහත්මායා අගයන්න උඩනුවේරේ, හේවාහැටේ, යටිනුවේරේ, කොත්මලේ, තුන්පනාහේ, දුම්බර යන කුඩා දිස්ත්‍රික්කවල ආණ්ඩුකාරවරුන් වූයේ රටේ මහත්තයාය.

;දියවඩන නිලමේ
{{ප්‍රධාන|දියවඩන නිලමේ}}

දියවඩන නිලමේ යනු බුදුන් වහන්සේගේ ශ්‍රී දළදා සමිඳුන් වෙනුවෙන් පුරාණ චාරිත්‍ර වාරිත්‍ර ආරක්ෂා කිරීම සහ ක්‍රියාත්මක කිරීම සම්බන්ධයෙන් රජ ගෙදර නිලධාරියෙකි. ශ්‍රී දළදා මාලිගාවේ සියලු කටයුතු අධීක්ෂණය කිරීමේ වගකීම දියවඩන නිලමේවරයාට පැවරී ඇත. මහනුවර ඇසළ පෙරහැර වාර්ෂික සංදර්ශනය සංවිධානය කිරීම ඔහුගේ ප්‍රධාන රාජකාරියකි.{{citation needed|date=November 2024}}

===නීතිය සහ අපරාධ යුක්තිය===
මහනුවර රාජධානිය පාලනය කරනු ලැබුවේ සියවස් ගණනාවක් පුරා පැවත එන සිරිත් විරිත් සහ සම්ප්‍රදායන් මගින් වන අතර එය රාජධානියේ පැවති සිවිල් සහ අපරාධ නීති පද්ධතියෙහි පදනම වේ. මෙම සම්ප්‍රදායික නීතියේ කොටස් ශ්‍රී ලංකාවේ වත්මන් නීති රාමුවට උඩරට නීතිය ලෙස සංග්‍රහ කර ඇත. මුල් සහ අභියාචනා නඩු දෙකෙහිම සිවිල් සහ අපරාධ නඩු සම්බන්ධයෙන් අවසාන අධිකරණ බලය රජු සතු විය. ප්‍රතිපත්ති ප්‍රධානීන් තම බල ප්‍රදේශය තුළ සිටින පුද්ගලයන් කෙරෙහි සිවිල් සහ අපරාධ අධිකරණ බලය ක්‍රියාත්මක කළහ.

;මහා නඩුවේ
මහානාඩුව (මහා අධිකරණය) රජු, අදිකාර්, දිසාවේ, '''''මහාලේකම්''''' යන අයගෙන් සමන්විත වන අතර, සිවිල් සහ විවිධ කාලවල සහ ස්ථානවල පැවති දේශයේ ඉහළම උසාවියක් වන්නේ මොහාන්දිරම්වරුන්ය.&lt;ref name=&quot;D'Oyly&quot;/&gt; නායක්වරුන් යටතේ පැවති මහනුවර අධිකරණ භාෂාව දෙමළ භාෂාව විය.&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=wnIbAQAAIAAJ&amp;q=court+language|title=The Incorporated Linguist|last=The Institute|first=Great Britain|date=1985|publisher=The Journal of the Institute of Linguists|page=25|language=en}}&lt;/ref&gt;

==හමුදා ප්‍රධානීන්==
- පිළිමතලව්වේ විජේසුන්දර අතපත්තු සෙනෙවිරත්න බණ්ඩාරනායක මුදියන්සේ&lt;ref&gt;Mahā-Nāma, Sumaṅgala, H.S. and Silva, B.A. de (1877) The mahawansa. Colombo: William Henry Herbert, Government Printer. &lt;/ref&gt;

- කැප්පිටිපොල වික්‍රමසේකර ජයතිලක බණ්ඩාරනායක වාහල මුදියන්සේ

- ගලගම රාජකරුණා ජයසුන්දර විජේවික්‍රම බණ්ඩාරනායක වාහල මුදියන්සේ

- මුදෙයපොල අත්තනායක සෙනෙවිරත්න අබේසිංහ මුදියන්සේ

- මිරිහවත්තේ ශෙනෙවිරත්න අතපත්තු සමරකෝන් මුදියන්සේ

- දිඹුලානේ විජේකෝන් රණසිංහ මුදියන්සේ,

- උඩුවෙල හේරත් අබේසිංහ මුදියන්සේ

- දුල්ලෑවේ ජයතිලක මුණසිංහ මුදියන්සේ

- මඩවල විජේනායක රණසිංහ මුදියන්සේ

- අලුවිහාරේ සේනානායක දුනුසිංහ මුදියන්සේ 

- අම්පිටියේ විජේරත්න අබේසිංහ මුදියන්සේ

- ගන්නෝරුවේ අත්තනායක වික්‍රමසිංහ මුදියන්සේ

- මැණික්දිවෙල ජයමහ රණසිංහ මුදියන්සේ

- මීගස්තැන්නේ අතපත්තු මුණසිංහ මුදියන්සේ

- මොරගොල්ලාගම වන්නිනායක දුනුසිංහ මුදියන්සේ

- මුල්ලේගම විජේසුන්දර අබේසිංහ මුදියන්සේ

- පුස්සැල්ලේ අත්තනායක වික්‍රමසිංහ මුදියන්සේ

- බෝවල වීරසේකර රණසිංහ මුදියන්සේ

- කටුපොත ඒකනායක අබේසිංහ මුදියන්සේ

- ගම්පොල ජයතිලක මුණසිංහ මුදියන්සේ

- බිබිලේ නවරත්න රණසිංහ මුදියන්සේ

- කටුගහ බණ්ඩාරනායක වික්‍රමසිංහ මුදියන්සේ

==රාජකීය මාලිගාව==
{{ප්‍රධාන|සෙංකඩගල රාජකීය පරිශ්‍රය}}
[[ගොනුව:AMH-6597-NA Map of the royal palaceat Candia.jpg|thumb|ලන්දේසීන් විසින් අඳින ලද 1765 මහනුවර රජ මාලිගයේ සැලැස්ම]]

==ආර්ථිකය==

== පරිපාලන කලාප ==
{{main|සිංහලේ ර‍ටවල් සහ දිසාවල්}}
සෙංකඩගල යුගයේදී සිංහල රාජධානිය උප පාලන කලාප 21කින් සමන්විත විය. ඉන් විශාල කලාප 12 දිසාවනි ලෙසත් කුඩා කලාප 9 රට ලෙසත් හැඳින්වුනි.

=== දිසාවන් ===
රාජධානියේ මුල් වසරවලදී එය ප්‍රදේශ හෝ දිසා වලින් සමන්විත විය.&lt;ref name=&quot;edupub.gov.lk&quot;/&gt;
{| class=&quot;sortable wikitable&quot;  style=&quot;text-align:left; font-size:90%;&quot;
|- style=&quot;font-size:100%; text-align:right;&quot;
! width=&quot;150px&quot;  | නම !!width=&quot;200px&quot;| වත්මන් නම !!width=&quot;150px&quot;| වත්මන් දිස්ත්‍රික්කය&lt;/tr&gt;
|-
| මහානුවර || උඩ නුවර සහ උඩ පලාත ||[[මහනුවර දිස්ත්‍රික්කය]]
|-
| [[මාතලේ]] || [[මාතලේ]] || [[මාතලේ දිස්ත්‍රික්කය]]
|-
| වලපනේ || වලපනේ සහ [[හේවාහැට]]||[[නුවරඑළිය දිස්ත්‍රික්කය|නුවරඑළිය දිස්ත්‍රික්කය]]
|-
|[[හත්කෝරළේ]]
|කුරුණෑගල
|[[කුරුණෑගල දිස්ත්‍රික්කය|කුරුණෑගල]]
[[කුරුණෑගල දිස්ත්‍රික්කය|දිස්ත්‍රික්කය]]
|-
|[[හතර කෝරළේ]]
|
| rowspan=&quot;2&quot; |[[කෑගල්ල දිස්ත්‍රික්කය]]
|-
|[[තුන් කෝරලේ]]
|
|-
|[[සබරගමුව]]
|
|[[රත්නපුර දිස්ත්‍රික්කය|රත්නපුර දිස්ත්‍රික්කය]]
|-
|ඌව
|
| rowspan=&quot;2&quot; |[[මොනරාගල දිස්ත්‍රික්කය]]
|-
|වෙල්ලස්ස
|
|-
|බින්තැන්න
|
|[[අම්පාර]] දිස්ත්‍රික්කයේ කොටස් සහ 
[[බදුල්ල දිස්ත්‍රික්කය]] 
|-
|තමන්කඩුව
|
|[[පොළොන්නරුව දිස්ත්‍රික්කය]]
|-
|නුවර කලාවිය
|
|[[අනුරාධපුර දිස්ත්‍රික්කය]]
|-
|}

=== රට වසම ===
මහනුවර රාජධානියේ මහනුවර ප්‍රදේශයේ උප කොට්ඨාසවල පළාත් පාලනය රට වසම විය. රට වසම නවයක් විය.
* උඩුනුවර
* යටිනුවර
* හේවාහැට
* කොත්මලේ
* තුම්පනේ
* හාරිස්පත්තුව
* දුම්බර
* උඩ බුලත්ගම
* පාත බුලත්ගම

==ජනගහන විද්‍යාව==
{{Main|ශ්‍රී ලංකාවේ ජනවිකාස}}
{{See also|Category:Ethnic groups in Sri Lanka|l1=ශ්‍රී ලංකාවේ ජනවාර්ගික කණ්ඩායම්}}

===භාෂාව===
{{Main|ශ්‍රී ලංකාවේ භාෂා}}

===ආගම්===
{{Main|ශ්‍රී ලංකාවේ ආගමික පසුබිම}}

==කලාව==
===චිත්‍ර===
{{Main|මහනුවර යුගයේ සිතුවම් කලාව}}

===නර්තනය===

===ස්වර්ණාභරණ===

==සංස්කෘතිය==
{{Unreferenced section|date=November 2024|small=y}}
===විවාහ ක‍්‍රම===
උඩරට සමාජයේ කැපී පෙනෙන විවාහ ක‍්‍රම දෙකක් පැවතුණි.

;දීග විවාහය
දීග විවාහය යනු මනාලිය මනාලයාගේ නිවසට 
කැන්දාගෙන ගොස් එහි ජීවත් වීම.

;බින්න විවාහය
බින්න විවාහය යනු මනාලයා මනාලියගේ නිවසේ පදිංචි වී සිටීම. මීට අමතරව සහෝදරයන් කිහිපදෙනෙකු සිටින පවුලකට එක නාලියක් කැඳවාගෙන ඒමේ සිරිතක් ද පැවතුණි. කෘෂිකාර්මික සමාජයක දේපල අයිතිය බෙදී යාම වලක්වා ගැනීමට මෙබඳු විවාහ ක‍්‍රම උපයෝගී වූ බව පෙනේ. ගම්පොල හා කෝට්ටේ රාජ සමයේ පැවති ගෘහ නිර්මාණ ශිල්ප ආශ‍්‍රයෙන් සැකසුණු වාස්තු විද්‍යාවක් මහනුවර රාජ සමයේ පැවතුණි.එහි පැවති ගොඩනැගිලි ඉදිකිරීම් අතර ආගමික ගොඩනැගිලිවලට විශේෂ තැනක් ලැබුණි. දළදා මාලිගය, ඇම්බැක්කේ දේවාලය, ලංකාතිලක විහාරය, හින්දු දේවාල ඒ අතර ප‍්‍රධාන තැනක් ගනී. මහනුවර රාජ සමයේ දී ටැම්පිට විහාර ඉදි කිරීමේ සම්ප‍්‍රදායක් පැවතුණි. පොළොවේ දැව කණු සිටුවා ඒ මත ගොඩනැගිලි ඉදි කළ විට වේයන් වැනි සතුන්ගෙන් දැව කණුවලට හානි පැමිණ ගොඩනැගිලි විනාශයට පත් විය. මේ තත්වය වලක්වා ගැනීමට පොළවට ගල් කණු සිටුවා එම ගල් කණුවලට ලී කණු පුරුද්දා හෝ බාල්ක යොදා ටැම්පිට විහාර ඉදි කෙරුණි. මහනුවර රාජ සමයට අයත් විහාර බිතු සිතුවම්, ලී කැටයම් හා ප‍්‍රතිමා ආදියෙන් එකල පැවති කලා කුසලතාවන් පිළිබඳ අවබෝධයක් ලබා ගත හැකි ය.

==ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය==

==ආශ්‍රිත ලිපි==
* [[සිංහලේ රාජාවලිය]]
* [[උඩරට]]

==මූලාශ්‍ර==
{{reflist}}

==බාහිර සබැඳි==
* [http://www.davidrumsey.com/luna/servlet/detail/RUMSEY~8~1~233057~5509638:Map-of-The-Island-of-Ceylon?sort=pub_list_no_initialsort%2Cpub_date%2Cpub_list_no%2Cseries_no&amp;qvq=q:Ceylon;sort:pub_list_no_initialsort%2Cpub_date%2Cpub_list_no%2Cseries_no;lc:RUMSEY~8~1&amp;mi=2&amp;trs=301# බ්‍රිතාන්‍ය ලංකාව සහ මහනුවර රාජධානිය 1805 (සිතියම)]
* [https://web.archive.org/web/20120416225656/http://www.edupub.gov.lk/History%20Gr%208(E)/chapter%20%2001.pdf Kandyan Kingdom]
*[https://locations.lk/destinations/kandy/ Discover Charming Kandy]{{භින්න වූ සබැඳි|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

{{Sinhalese Monarchy}}
{{Kingdom of Kandy topics}}
{{Kandy}}
{{Sri Lanka topics}}

{{Authority control}}
[[ප්‍රවර්ගය:සෙංකඩගල රාජධානිය| ]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතිහාසය]]
[[ප්‍රවර්ගය:සිංහලේ]]

{{SriLanka-hist-stub}}</text>
      <sha1>k6x0929mittx85p8o13qw06wucmep1m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>805143</id>
      <parentid>805142</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T17:17:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Wijaya Kumara</username>
        <id>73906</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>805143</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42101" sha1="mmanctdrp6zojcbv7psahklb8vv04m4" xml:space="preserve">{{pp-semi-indef}}{{pp-move-indef}}
{{multiple issues|
{{unreferenced}}
{{Original research|date=November 2024}}
{{Verifiability|date=November 2024}}
}}
{{Infobox country
| native_name            = (මහනුවර රාජධානිය)
| conventional_long_name = සෙංකඩගල රාජධානිය
| common_name            = 
| era                    =මහනුවර යුගය
| year_start             = 1469
| year_end               = 1815
| date_end               = මාර්තු 2–18
| government_type        = රාජාණ්ඩුව
| life_span              = 1469–1815
| event_start            = [[Kandy|සෙංකඩගලපුර]] ආරම්භය 
| event_end              = [[උඩරට සම්මුතිය]]
| event1                 = සීතාවක විසින් යටත් කර ගැනීම
| date_event1            = 1581
| event2                 = පළමුවන විමලධර්මසූරිය රජුගේ පත්වීම
| date_event2            = 1592
| p1                     = සීතාවක රාජධානිය
| flag_p1                = Flag of the Sitawaka Kingdom.svg
| flag_s1                = Flag of Ceylon (1875–1948).svg
| s1                     = බ්‍රිතාන්‍ය ලංකාව
| image_flag             = King_of_Kandy.svg
| flag                   = 
| flag_type              = රාජකීය ධජය
| image_coat             = 
| symbol                 = 
| image_map              = Kingdom of Kandy.svg
| image_map_caption      = {{legend|#62A6E8|මහනුවර රාජධානියේ භෞමික ප්‍රමාණය (1689–1796)}} {{legend|#1D19CE|ලන්දේසි පාලන ප්‍රදේශ}}
| capital                = [[මහනුවර]]
| national_motto         = 
| national_anthem        = 
| common_languages       = [[Sinhala language|සිංහල]] (උසාවි භාෂාව 1469-1815 සහ රාජවංශ භාෂාව 1469-1739)&lt;br /&gt;[[Tamil language|දෙමළ]] (උසාවිය සහ රාජවංශ භාෂාව 1739-1815)&lt;br /&gt;[[පාලි]] (ආගමික අරමුණු සඳහා)
| religion               = [[ථේරවාද බෞද්ධ]], [[හින්දු]]
| currency               = 
| leader1                = [[සේනාසම්මත වික්‍රමබාහු රජු]] &lt;small&gt;(ප්‍රථම)&lt;/small&gt;
| leader2                = [[ශ්‍රී වික්‍රම රාජසිංහ රජ]] &lt;small&gt;(අවසාන)&lt;/small&gt;
| year_leader1           = 1469–1511
| year_leader2           = 1798–1815
| title_leader           = [[මහනුවර යුගයේ රාජාවලිය|රජ]]
| representative1        = 
| year_representative1   = 
| representative2        = 
| year_representative2   = 
| title_representative   = |&lt;!--- Area and population of a given year ---&gt;
| stat_year1             = &lt;!--- year of the statistic, specify either area, population or both ---&gt;
| stat_area1             = &lt;!--- area in square kílometres (w/o commas or spaces), area in square miles is calculated ---&gt;
| stat_pop1              = &lt;!--- population (w/o commas or spaces), population density is calculated if area is also given ---&gt;
| symbol_type            = රාජකීය මුද්රාව
| symbol2                =
| symbol_type2           = 
| other_symbol           = 
| footnotes              = 
| demonym                = 
| area_km2               = 
| area_rank              = 
| GDP_PPP                = 
| GDP_PPP_year           = 
| HDI                    = 
| HDI_year               = 
| today                  = 
}}

'''සෙංකඩගල රාජධානිය''' හෙවත් '''මහනුවර රාජධානිය''' 16 වැනි සියවසේ අගභාගයේදී ශ්‍රී ලංකාවේ මධ්‍යම කඳුකරයේ බිහි වූ බලගතු රාජ්‍යයකි. සෙංකඩගල නගරයේ පිහිටා ඇති මෙම රාජධානිය [[පෘතුගාලය|පෘතුගාලයේ]], [[නෙදර්ලන්තය|නෙදර්ලන්තයේ]] සහ [[එංගලන්තය|එංගලන්තයේ]] යටත් විජිත බලවතුන්ට එරෙහිව සියවස් දෙකකට වැඩි කාලයක් සිය ස්වාධීනත්වය ආරක්ෂා කර ගැනීමට සමත් විය.

මෙම කාලය තුළ මහනුවර රාජධානිය ශ්‍රී ලංකා ඉතිහාසයේ සුවිශේෂී කාර්යභාරයක් ඉටු කළේය. එහි ස්වාධීනත්වය පවත්වා ගැනීමටත්, දිවයින පුරා තම පාලනය ව්යාප්ත කිරීමට යුරෝපීයයන් දැරූ උත්සාහයන්ට එරෙහිවීමටත් එය සමත් විය. රාජධානියට මෙය කිරීමට හැකි වූයේ එහි ශක්තිමත් යුධ බලය සහ මධ්‍යම කඳුකරයේ උපායමාර්ගික පිහිටීම නිසා යුරෝපීයයන්ට ප්‍රවේශ වීමට සහ පහර දීමට අපහසු විය. උඩරට ස්වතන්ත්‍රවාදය පවත්වා ගැනීමට උත්සාහ කළ ද, 1815 දී රාජධානිය බ්‍රිතාන්‍යයන් අතට පත් විය. මෙය මහනුවර රාජධානියේ අවසානය සහ ශ්‍රී ලංකාවේ බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිත පාලනයේ ආරම්භය සනිටුහන් කළේය. විදේශීය ආක්‍රමණ හමුවේ ප්‍රතිරෝධයේ සහ ස්වාධීනත්වයේ සංකේතයක් ලෙස ඉතිහාස ගතවූ රාජධානිය වේ.

==නාමයන්==
වසර ගණනාවක් පුරා, මහනුවර රාජධානිය බොහෝ නම් වලින් හැඳින්වේ.&lt;ref name=&quot;edupub.gov.lk&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20120416225656/http://www.edupub.gov.lk/History%20Gr%208(E)/chapter%20%2001.pdf Chapter 1], Kandyan Kingdom&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | last = LastName | first = FirstName | title = Pivot politics : changing cultural identities in early state formation processes | publisher = Het Spinhuis | location = Amsterdam | year = 1994 | isbn = 90-5589-007-3 }} p. 197&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Pieris1950&quot;&gt;{{cite book|author=Paulus Edward Pieris|title=Sinhalē and the patriots, 1815–1818|url=https://books.google.com/books?id=V9gxAAAAIAAJ|year=1950|publisher=Colombo Apothecaries' Co.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Pieris1945&quot;&gt;{{cite book|author=Paulus Edward Pieris|title=Tri Siṃhala, the last phase, 1796–1815|url=https://books.google.com/books?id=XUVJAAAAIAAJ|year=1945|publisher=Colombo Apothecaries' Co.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Bengal1803&quot;&gt;{{cite book|author=Asiatic Society of Bengal|title=Asiatic researches or transactions of the Society instituted in Bengal, for inquiring into the history and antiquities, the arts, sciences, and literature, of Asia. On Singhala or Ceylon and the doctrine of Bhooddha; by Captain Mahony|url=https://books.google.com/books?id=dUtFAAAAcAAJ|year=1803}} Full view book&lt;/ref&gt; මේවාට ඇතුළත් වන්නේ:
* කන්ද උඩ පස්රට
* සෙංකඩගල රාජධානිය
* කන්ද උඩරට
* මහානුවර රාජධානිය
* ශ්‍රී වර්ධනපුර
*සිංහලේ
* තුන් සිංහලය
* කන්දේ නුවර

==භූගෝලය සහ දේශගුණය==
{{Main|ශ්‍රී ලංකාවේ භූගෝල විද්‍යාව}}

==ඉතිහාසය==
{{More citations needed|section|small=y}}
===ආරම්භය===
හයවන පරාක‍්‍රමබාහු රජු කෝට්ටේ රාජ්‍ය පාලනය කළ අවධියේ මහනුවර ප‍්‍රදේශය කෝට්ටේ රාජ්‍යයට යටත් පාලන ඒකකයක් වශයෙන් පැවතුණි. එම රජතුමා යටතේ එක් කාලයක දී ජෝතිය නම් සිටුවරයෙක් උඩරට පාලන කටයුතුවල නිරත විය. මේ අතර ජෝතිය සිටුවරයා උඩරට, කෝට්ටේ රාජ්‍යයෙන් නිදහස් කර ගැනීම සඳහා හයවන පරාක‍්‍රමබාහු රජුට විරුද්ධව කැරැල්ලක් ඇති කළ බව වාර්තා වේ. එම කැරැල්ල අසාර්ථක විය. හයවන පරාක‍්‍රමබාහු රජුගේ මරණයෙන් පසු කෝට්ටේ රාජධානිය ක‍්‍රමයෙන් දුර්වල විය.එම තත්වයෙන් ප‍්‍රයෝජන ගත් සේනාසම්මත වික‍්‍රමබාහු නම් ප‍්‍රභූවරයෙක් උඩරට රාජධානිය කෝට්ටේ පාලන බලයෙන් නිදහස් කරගෙන, සෙංකඩගල නගරය මුල් කර ගනිමින් වෙන ම රාජධානියක් පිහිටුවිය. මේ අනුව උඩරට රාජධානියේ මුල් ම රජතුමා සේනාසම්මත වික‍්‍රමබාහු වේ. සේනාසම්මත වික‍්‍රමබාහු රජුගෙන් පසුව ඔහුගේ පුතෙකු ලෙස සැලකෙන ජයවීර බණ්ඩාර උඩරට රජු බවට පත් විය. ජයවීර රජතුමාගේ කාලයේ දී කෝට්ටේ රාජධානිය කෝට්ටේ, සීතාවක හා රයිගම වශයෙන් කොටස් තුනකට බෙදුණි. මෙසේ කෝට්ටේ රාජධානිය කොටස් තුනකට බෙදීම නිසා උඩරට රාජධානියට තවදුරටත් ස්වාධීනව කටයුතු කිරීමට ඉඩ ලැබුණි.

===නැගීම:1521-1594===
{{see also|සීතාවක රාජධානිය|ලංකාවේ පෘතුගීසි යුගය|සීතාවක මායාදුන්නේ රජ|යාපනය රාජධානිය|සීතාවක පළමුවන රාජසිංහ රජු}}
[[File:Sri Lanka geopolitics - after &quot;Spoiling of Vijayabahu&quot;.png|thumb|200px|left|මහනුවර රාජධානිය එහි විශාලතම භෞමික ප්‍රමාණය වන 1520 ගණන්වල]]
[[File:growth of sitawaka final.png|thumb|200px|left|සීතාවක රාජධානියේ වර්ධනය හා බලපෑම, 1521-1594]]
1505 දී [[පෘතුගීසි]]හු[[ කෝට්ටේ රාජධානිය]] අයත් ලංකාවේ බටහිර වෙරළට ගොඩ බැස්සාහ. සිතාවක රජු හමුදාවක් සංවිධානය කර ගෙන [[කෝට්ටේ රාජ්‍යය]]ට පහර දුන් අවස්ථාවේ  [[පෘතුගිසි]]හු කොට්ටේ රජ වු 6 වැනි පරාක්‍රම බාහුට සහයෝගය දුන්හ. කොට්ටේ රජු පෘතුගිසින්ගේ උදවු බලාපොරොත්තු වු විට කුලි හේවායින් වශයෙන් ඉදිරිපත් වීමට ඔවුහු කැමති වූහ. මායාදුන්නේ මරණයෙන් පසු ඔහුගේ පුත් රාජසිංහ සීතාවක රජු බවට පත් විය. රජ පවුල් අතර නොකඩවා අභ්‍යන්තර අර්බුද කෙරීගෙන යන අතර වාරයේ කොට්ටේ සහ මහනුවර රාජ්‍යයන් පරාජය  කිරීමට අන්තිමේදි රාජසිංහ රජුට හැකි විය. නව රජතුමා ඔහුගේ පාලන කටයුතු සදහා අගනුවර ලෙස මහනුවර තෝරා ගත්තේය. ඔහුට වස දීම නිසා ඔහුගේ රාජ්‍ය කාලය කෙටි එකක් විය. [[කරලියද්දේ බණ්ඩාර]] මහනුවර රාජධානියේ නිළ බලය ඇතිව රජු බවට පත්වු පළමු තැනැත්තාය. පසුව ඔහු [[පළමුවන විමලධර්මසූරිය රජ|1 වැනි විමළධර්ම සුරිය]] බවට පත්විය. හෙතෙම මහනුවර රාජධානියේ දෙවැනි යුගයේ ආරම්භකයා විය. මෙම රාජධානියේ දෙවැනි යුගය[[ ශ්‍රී වීර පරාක්‍රම නරේන්ද්‍රසිංහ රජු]] 1739 දී මිය යන තෙක් පැවතුනේය.

එවකට උඩරට පාලකයා වූ ජයවීර රජු සම`ගත් සබඳතා ඇති කර ගැනීමට පෘතුගීසීහු උත්සාහ කළහ. එහෙත් ඉන් සාර්ථක ප‍්‍රතිඵල නොලැබුණි. උඩරට පාලකයා වූ ජයවීර බණ්ඩාර  රජුගෙන් පසු ඔහුගේ පුතෙකු වන කරලියද්දේ  බණ්ඩාර උඩරට පාලකයා බවට පත් විය. 
කරලියද්දේ බණ්ඩාර උඩරට බලය අල්ලා 
ගැනීම ගැන සීතාවක පාලකයෝ අසතුටින් පසු 
වූහ. මෙසේ සීතාවකින් තමන්ට එල්ල වූ තර්ජන නිසා කරලියද්දේ බණ්ඩාර රජු පෘතුගීසීන් සමඟ හිතවත් විය. තම පාලකයා විදේශ ජාතියක් සම`ග හිතවත්ව එම සංස්කෘතිය පිළිගනිමින් කටයුතු 
කිරීම ගැන උඩරට ප‍්‍රභූවරු කලකිරුණහ. මේ නිසා උඩරට ප‍්‍රභූවරයෙකු වූ වීරසුන්දර බණ්ඩාර, සීතාවක පාලකයා වූ පළමුවන රාජසිංහ රජුට උඩරට අත්පත් කර ගැනීමට ආධාර කළේ ය. 
රාජසිංහ රජු උඩරට ආක‍්‍රමණය කළ විට ඊට මුහුණදීමට නොහැකි වූ කරලියද්දේ බණ්ඩාර 
රජු තම දියණිය වූ කුසුමාසන දේවියත් බෑනා
කෙනෙකු වූ යමසිංහ බණ්ඩාර ඇතු`ඵ රජ පවුලත් සමඟ මන්නාරමට පලා ගොස් පෘතුගීසීන්ගේ රැකවරණ පැතී ය. එහි දී කරලියද්දේ රජුගේ දියණිය වූ කුසුමාසන දේවිය, දෝන කතිරිනා නමින් ද බෑනා වූ යමසිංහ බණ්ඩාර දොන් පිලිප් 
නමින් ද පෘතුගීසීන් වෙතින් බෞතීස්ම ලැබූහ.
ක‍්‍රි. ව. 1580 දී පමණ උඩරට රාජ්‍ය යටත් 
කර ගත් පළමුවන රාජසිංහ රජතුමා සීතාවක සිට උඩරට පාලනය කළේ ය. වැඩිකල් යාමට පෙර සීතාවක රාජසිංහ රජු හා ඉහත කී වීරසුන්දර බණ්ඩාර අතර මතභේදයක් ඇති විය. එහි ප‍්‍රතිඵලයක් වශයෙන් සීතාවක රාජසිංහ රජතුමන් විසින් වීරසුන්දර බණ්ඩාරව මරවන ලදි. තම පියාගේ මරණයත් සම`ග වීරසුන්දර බණ්ඩාරගේ පුතා වූ කොනප්පු බණ්ඩාර ජීවිත ආරක්ෂාව පතා පෘතුගීසීන් වෙතට පලා ගියේ ය. දොන් ජුවන් නමින් පෘතුගීසීන් වෙතින් බෞතීස්ම ලැබූ එතුමා පෘතුගීසීන්ට හිතවත්ව කටයුතු කළේ ය.&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=RXJ6Mb0qYQEC&amp;q=nayak+kandy+court+language&amp;pg=PA117|title=The Living and the Dead: Social Dimensions of Death in South Asian Religions|last=Wilson|first=Liz|year=2003|publisher=State University of New York Press|isbn=978-0791456781|page=117|language=en}}&lt;/ref&gt;

===ලන්දේසීන් සමඟ ඒකාබද්ධ කිරීම සහ අන්තර්ක්‍රියා: 1594-1739===
[[File:The regal emblem of Rajasinghe II.png|thumb|220px|upright|රන් බිමක රතු සිංහයෙකු සහිත දෙවන රාජසිංහ රජුගේ ලාංඡනය (උපාංගය).&lt;ref&gt;Pieris, P. E. (Paul Edward) (1999). ''Ceylon and the Hollanders, 1658–1796''. New Delhi: Asian Educational Services, p. 32.&lt;/ref&gt;]]
[[File:SpilbergenVimala.jpg|thumb|පළමුවන විමලධර්මසූරිය රජු ජොරිස් වෑන් ස්පිල්බර්ගන් ලසමග, 1603]]


===නායක්කර්වරු සහ බ්‍රිතාන්‍යයන්ගේ පැමිණීම: 1739-1803===
{{main|මහනුවර නායක්කාරවරු}}

===ඈඳාගැනීම සහ කැරැල්ල: 1803-1817===
{{see also|උඩරට ගිවිසුම|ඌව කැරැල්ල}}
[[File:Ehelepola, Molligoda and Kapuvatta with D'Oyly.jpg|thumb|උඩරට ප්‍රධානීන් වන ඇහැලේපොල, මොල්ලිගොඩ සහ කපුවත්ත බ්‍රිතාන්‍ය ඒජන්ත ජෝන් ඩොයිලි සමඟ.]]
[[File:The Kandyan Convention of 1815.jpg|thumb|300px|[[උඩරට ගිවිසුම|උඩරට ගිවිසුම්]] ලේඛනය.]]

==පරිපාලනය==
{{More citations needed|section|small=y}}
=== රජ ===
{{main|මහනුවර යුගයේ රාජාවලිය}}
{{Kandy monarchs}}

උඩරට පරිපාලන ක්‍රමයට අනුව රජු සියලු ක්ෂේත්‍රවල ප්‍රධානියා විය. ඔහු &quot;ලංකේශ්වර ත්‍රිසිංහලාධීශ්වර&quot; නමින්ද හැඳින්විණි. රජුට සියලු ඉඩම් හිමි බවත් එබැවින් &quot;භූපති&quot; ලෙස හඳුන්වනු ලැබූ බවත් පිළිගැනිණි. රජු &quot;අදීශ්වර&quot; නමින් හැඳින්වුව ද ප්‍රධාන ප්‍රධානීන් හා බෞද්ධ පූජකවරුන්ගෙන් උපදෙස් ලබා ගැනීම සිරිත විය. රජුට එකල ජනප්‍රිය චාරිත්‍ර වාරිත්‍ර අනුගමනය කිරීමට සිදු විය, එසේ නොවුවහොත් ජනතාව ඔහුට විරුද්ධව කැරලි ගැසීමට පටන් ගනී. මේවාට අවනත නොවීම රජුගේ බලයට හානිදායක වනු ඇත, උදාහරණයක් ලෙස ඉංග්‍රීසින්ට යටත් වීමට සිදු වූ වික්‍රම රාජසිංහ, බෞද්ධ පූජකවරුන්ගේ සහ නායකයින්ගේ උපදෙස් නොසලකා හරිමින් පැරණි සම්ප්‍රදායන් අනුගමනය නොකළ නිසා. සිවිල් සහ අපරාධ නඩු වලදී රජුට අධිකරණ බලය ඇත.&lt;ref name=&quot;edupub.gov.lk&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;D'Oyly&quot;&gt;{{cite journal |last1=John D'Oyly |title=A Sketch of the Constitution of the Kandyan Kingdom |journal=Transactions of the Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland |date=1833 |volume=3 |issue=2 |pages=191–252 |publisher=Cambridge University Press |location=Cambridge |jstor=25581749 |url=https://www.jstor.org/stable/pdf/25581749.pdf |access-date=12 October 2021|author1-link=Sir John D'Oyly, 1st Baronet, of Kandy }}&lt;/ref&gt;

පළමුවන විමලධර්මසූරිය රජු සමඟ මහනුවර රජවරුන් මුළු දිවයිනේම පාලකයන් බවට පත් විය.

=== රාජ්ය කාර්යාල ===
රජු විසින් විශ්වාසවන්ත හා හැකියාව ඇති පුද්ගලයන් රාජ්‍යයේ ඉහළ නිලතල සඳහා පත් කරනු ඇත.

;මහ අදිකාරම්
රාජ්‍යයේ ඉහළම නිලතල වූයේ පල්ලෙගම්පහේ සහ උඩගම්පහේ නම් වූ අදිකාර්වරුන් දෙදෙනාගේ (අදිකාරම්වරුන් ලෙස හඳුන්වනු ලබන) ඔවුන්ගේ අධිකරණ බල ප්‍රදේශය තුළ සමාන බලතල සහ වරප්‍රසාද දරයි. උඩගම්පහේ අදිකාර්ට වඩා පල්ලේගම්පහේ අදිකාර්ට ප්‍රමුඛත්වය හිමි විය. අදිකාර්වරුන් අනෙකුත් ප්‍රධානීන්ගෙන් කැපී පෙනෙන්නේ මහා නිලමේ (මහා නිලධාරි) යන පදවි නාමයෙනි. රජුගේ කැමැත්ත මත තනතුර දැරූ නිසා, ඔහුගේ ජීවිත කාලය පුරාම, රජුගේ අප්රසාදයට ලක් නොවන්නේ නම්, නිලධරයාට කාල සීමාවක් නොතිබුණි. පොලිසිය සහ සිරගෙවල් තිබුණේ ඔවුන්ගේ පාලනය යටතේ. අනෙකුත් සියලුම ප්‍රධානීන්, ප්‍රධාන පූජකවරයා මෙන්ම ඉඩම් ප්‍රදානය කිරීම හෝ සේවා සඳහා ත්‍යාග පිරිනැමීම සම්බන්ධයෙන් අදිකාර්වරුන්ගෙන් උපදෙස් ලබා ගන්නා ලදී. එකම පවුලේ සාමාජිකයන් පත් කර ඇතත් එය පරම්පරාගත නොවීය.{{citation needed|date=November 2024}}

;දිසාව
{{ප්‍රධාන|මහ දිසාව}}
දිසාවෙවරු පළාත් ආණ්ඩුකාරවරු වූහ. උඩරට රාජධානිය පළාත් විසි එකකින් සමන්විත වූ අතර ඉන් ප්‍රතිපත්ති දොළහක් දේසවෝනි ලෙස හඳුන්වනු ලබන අතර ඒ සෑම එකක්ම එහි ආණ්ඩුකාරයා ලෙස කටයුතු කළ දිසාව නම් ප්‍රධානියා යටතට පත් විය.

මේවා:
* හතර කෝරලය ([[හතර කෝරළේ]])
* හත් කෝරලය ([[හත්කෝරළේ]])
* ඌව
* මාතලේ
* සබරගමුව
* තුන් කෝරලය ([[තුන් කෝරළේ]])
* වලපනේ
* උඩපලාල
* නුවරකලාවිය
* වෙල්ලස්ස
* බින්තැන්නේ
* තමන්කඩුව

රජු විසින් පත් කරන ලද, දිසාව රජුගේ පුද්ගලික නියෝජිතයා ලෙස දෙසවෝනිවරුන් සම්බන්ධයෙන් සිවිල් සහ අපරාධ යන දෙඅංශයෙන්ම පරිපාලන හා අධිකරණ බලය තිබුණි. රජුගේ මළුවට හෝ ගෘහයට අනුයුක්තව සිටින අය හැර, ඔවුන්ගේ පළාත තුළ ඇති සියලුම පුද්ගලයින් සහ ඉඩම් සම්බන්ධයෙන් ඔවුන්ට අධිකරණ බලය තිබුණි. රජුගේ කැමැත්ත මත තනතුර දැරූ නිසා, ඔහුගේ ජීවිත කාලය පුරාම, රජුගේ අප්රසාදයට ලක් නොවන්නේ නම්, නිලධරයාට කාල සීමාවක් නොතිබුණි. එකම පවුලේ සාමාජිකයන් පත් කර ඇතත් එය පරම්පරාගත නොවීය.{{citation needed|date=November 2024}}

;මහාලේකම්
උඩරට රාජධානියේ දෙපාර්තමේන්තු ප්‍රධානියා විය. රජුගේ ලේකම් කාර්යංශය පාලනය කළේ මොහුයි. එය හරියට අද ජනාධිපති ලේකම් වගේ තනතුරක් බව පේනවා. ඔහු යටතේ ලේකම් මුහන්දිරම් කෙනෙක් සහ සුළු නිලධාරින් කිහිප දෙනෙක් කටයුතු කළා. මේ නිලධාරින් පණිවිඩ ගෙන යාම හා ආඥා ප්‍රකාශයට පත් කිරීමද සිදු කළා. ලේකම් මිටිය හා පන්හිද සමඟ ලේකම් ඇසළ පෙරහරේ ගමන් කළ බව ජෝන් ඩොයිලිගේ වාර්තාවල දැක්වෙනවා.

;රටේ මහත්මායා
{{ප්‍රධාන|රටේ මහත්තයා}}
රටේ මහත්මායා අගයන්න උඩනුවේරේ, හේවාහැටේ, යටිනුවේරේ, කොත්මලේ, තුන්පනාහේ, දුම්බර යන කුඩා දිස්ත්‍රික්කවල ආණ්ඩුකාරවරුන් වූයේ රටේ මහත්තයාය.

;දියවඩන නිලමේ
{{ප්‍රධාන|දියවඩන නිලමේ}}

දියවඩන නිලමේ යනු බුදුන් වහන්සේගේ ශ්‍රී දළදා සමිඳුන් වෙනුවෙන් පුරාණ චාරිත්‍ර වාරිත්‍ර ආරක්ෂා කිරීම සහ ක්‍රියාත්මක කිරීම සම්බන්ධයෙන් රජ ගෙදර නිලධාරියෙකි. ශ්‍රී දළදා මාලිගාවේ සියලු කටයුතු අධීක්ෂණය කිරීමේ වගකීම දියවඩන නිලමේවරයාට පැවරී ඇත. මහනුවර ඇසළ පෙරහැර වාර්ෂික සංදර්ශනය සංවිධානය කිරීම ඔහුගේ ප්‍රධාන රාජකාරියකි.{{citation needed|date=November 2024}}

===නීතිය සහ අපරාධ යුක්තිය===
මහනුවර රාජධානිය පාලනය කරනු ලැබුවේ සියවස් ගණනාවක් පුරා පැවත එන සිරිත් විරිත් සහ සම්ප්‍රදායන් මගින් වන අතර එය රාජධානියේ පැවති සිවිල් සහ අපරාධ නීති පද්ධතියෙහි පදනම වේ. මෙම සම්ප්‍රදායික නීතියේ කොටස් ශ්‍රී ලංකාවේ වත්මන් නීති රාමුවට උඩරට නීතිය ලෙස සංග්‍රහ කර ඇත. මුල් සහ අභියාචනා නඩු දෙකෙහිම සිවිල් සහ අපරාධ නඩු සම්බන්ධයෙන් අවසාන අධිකරණ බලය රජු සතු විය. ප්‍රතිපත්ති ප්‍රධානීන් තම බල ප්‍රදේශය තුළ සිටින පුද්ගලයන් කෙරෙහි සිවිල් සහ අපරාධ අධිකරණ බලය ක්‍රියාත්මක කළහ.

;මහා නඩුවේ
මහානාඩුව (මහා අධිකරණය) රජු, අදිකාර්, දිසාවේ, '''''මහාලේකම්''''' යන අයගෙන් සමන්විත වන අතර, සිවිල් සහ විවිධ කාලවල සහ ස්ථානවල පැවති දේශයේ ඉහළම උසාවියක් වන්නේ මොහාන්දිරම්වරුන්ය.&lt;ref name=&quot;D'Oyly&quot;/&gt; නායක්වරුන් යටතේ පැවති මහනුවර අධිකරණ භාෂාව දෙමළ භාෂාව විය.&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=wnIbAQAAIAAJ&amp;q=court+language|title=The Incorporated Linguist|last=The Institute|first=Great Britain|date=1985|publisher=The Journal of the Institute of Linguists|page=25|language=en}}&lt;/ref&gt;

==හමුදා ප්‍රධානීන්==
- පිළිමතලව්වේ විජේසුන්දර අතපත්තු සෙනෙවිරත්න බණ්ඩාරනායක මුදියන්සේ&lt;ref&gt;Mahā-Nāma, Sumaṅgala, H.S. and Silva, B.A. de (1877) The mahawansa. Colombo: William Henry Herbert, Government Printer. &lt;/ref&gt;

- කැප්පිටිපොල වික්‍රමසේකර ජයතිලක බණ්ඩාරනායක වාහල මුදියන්සේ

- ගලගම රාජකරුණා ජයසුන්දර විජේවික්‍රම බණ්ඩාරනායක වාහල මුදියන්සේ

- මුදෙයපොල අත්තනායක සෙනෙවිරත්න අබේසිංහ මුදියන්සේ

- මිරිහවත්තේ ශෙනෙවිරත්න අතපත්තු සමරකෝන් මුදියන්සේ

- දිඹුලානේ විජේකෝන් රණසිංහ මුදියන්සේ,

- උඩුවෙල හේරත් අබේසිංහ මුදියන්සේ

- දුල්ලෑවේ ජයතිලක මුණසිංහ මුදියන්සේ

- මඩවල විජේනායක රණසිංහ මුදියන්සේ

- අලුවිහාරේ සේනානායක දුනුසිංහ මුදියන්සේ 

- අම්පිටියේ විජේරත්න අබේසිංහ මුදියන්සේ

- ගන්නෝරුවේ අත්තනායක වික්‍රමසිංහ මුදියන්සේ

- මැණික්දිවෙල ජයමහ රණසිංහ මුදියන්සේ

- මීගස්තැන්නේ අතපත්තු මුණසිංහ මුදියන්සේ

- මොරගොල්ලාගම වන්නිනායක දුනුසිංහ මුදියන්සේ

- මුල්ලේගම විජේසුන්දර අබේසිංහ මුදියන්සේ

- පුස්සැල්ලේ අත්තනායක වික්‍රමසිංහ මුදියන්සේ

- බෝවල වීරසේකර රණසිංහ මුදියන්සේ

- කටුපොත ඒකනායක අබේසිංහ මුදියන්සේ

- ගම්පොල ජයතිලක මුණසිංහ මුදියන්සේ

- බිබිලේ නවරත්න රණසිංහ මුදියන්සේ

- කටුගහ බණ්ඩාරනායක වික්‍රමසිංහ මුදියන්සේ

==රාජකීය මාලිගාව==
{{ප්‍රධාන|සෙංකඩගල රාජකීය පරිශ්‍රය}}
[[ගොනුව:AMH-6597-NA Map of the royal palaceat Candia.jpg|thumb|ලන්දේසීන් විසින් අඳින ලද 1765 මහනුවර රජ මාලිගයේ සැලැස්ම]]

==ආර්ථිකය==

== පරිපාලන කලාප ==
{{main|සිංහලේ ර‍ටවල් සහ දිසාවල්}}
සෙංකඩගල යුගයේදී සිංහල රාජධානිය උප පාලන කලාප 21කින් සමන්විත විය. ඉන් විශාල කලාප 12 දිසාවනි ලෙසත් කුඩා කලාප 9 රට ලෙසත් හැඳින්වුනි.

=== දිසාවන් ===
රාජධානියේ මුල් වසරවලදී එය ප්‍රදේශ හෝ දිසා වලින් සමන්විත විය.&lt;ref name=&quot;edupub.gov.lk&quot;/&gt;
{| class=&quot;sortable wikitable&quot;  style=&quot;text-align:left; font-size:90%;&quot;
|- style=&quot;font-size:100%; text-align:right;&quot;
! width=&quot;150px&quot;  | නම !!width=&quot;200px&quot;| වත්මන් නම !!width=&quot;150px&quot;| වත්මන් දිස්ත්‍රික්කය&lt;/tr&gt;
|-
| මහානුවර || උඩ නුවර සහ උඩ පලාත ||[[මහනුවර දිස්ත්‍රික්කය]]
|-
| [[මාතලේ]] || [[මාතලේ]] || [[මාතලේ දිස්ත්‍රික්කය]]
|-
| වලපනේ || වලපනේ සහ [[හේවාහැට]]||[[නුවරඑළිය දිස්ත්‍රික්කය|නුවරඑළිය දිස්ත්‍රික්කය]]
|-
|[[හත්කෝරළේ]]
|කුරුණෑගල
|[[කුරුණෑගල දිස්ත්‍රික්කය|කුරුණෑගල]]
[[කුරුණෑගල දිස්ත්‍රික්කය|දිස්ත්‍රික්කය]]
|-
|[[හතර කෝරළේ]]
|
| rowspan=&quot;2&quot; |[[කෑගල්ල දිස්ත්‍රික්කය]]
|-
|[[තුන් කෝරලේ]]
|
|-
|[[සබරගමුව]]
|
|[[රත්නපුර දිස්ත්‍රික්කය|රත්නපුර දිස්ත්‍රික්කය]]
|-
|ඌව
|
| rowspan=&quot;2&quot; |[[මොනරාගල දිස්ත්‍රික්කය]]
|-
|වෙල්ලස්ස
|
|-
|බින්තැන්න
|
|[[අම්පාර]] දිස්ත්‍රික්කයේ කොටස් සහ 
[[බදුල්ල දිස්ත්‍රික්කය]] 
|-
|තමන්කඩුව
|
|[[පොළොන්නරුව දිස්ත්‍රික්කය]]
|-
|නුවර කලාවිය
|
|[[අනුරාධපුර දිස්ත්‍රික්කය]]
|-
|}

=== රට වසම ===
මහනුවර රාජධානියේ මහනුවර ප්‍රදේශයේ උප කොට්ඨාසවල පළාත් පාලනය රට වසම විය. රට වසම නවයක් විය.
* උඩුනුවර
* යටිනුවර
* හේවාහැට
* කොත්මලේ
* තුම්පනේ
* හාරිස්පත්තුව
* දුම්බර
* උඩ බුලත්ගම
* පාත බුලත්ගම

==ජනගහන විද්‍යාව==
{{Main|ශ්‍රී ලංකාවේ ජනවිකාස}}
{{See also|Category:Ethnic groups in Sri Lanka|l1=ශ්‍රී ලංකාවේ ජනවාර්ගික කණ්ඩායම්}}

===භාෂාව===
{{Main|ශ්‍රී ලංකාවේ භාෂා}}

===ආගම්===
{{Main|ශ්‍රී ලංකාවේ ආගමික පසුබිම}}

==කලාව==
===චිත්‍ර===
{{Main|මහනුවර යුගයේ සිතුවම් කලාව}}

===නර්තනය===

===ස්වර්ණාභරණ===

==සංස්කෘතිය==
{{Unreferenced section|date=November 2024|small=y}}
===විවාහ ක‍්‍රම===
උඩරට සමාජයේ කැපී පෙනෙන විවාහ ක‍්‍රම දෙකක් පැවතුණි.

;දීග විවාහය
දීග විවාහය යනු මනාලිය මනාලයාගේ නිවසට 
කැන්දාගෙන ගොස් එහි ජීවත් වීම.

;බින්න විවාහය
බින්න විවාහය යනු මනාලයා මනාලියගේ නිවසේ පදිංචි වී සිටීම. මීට අමතරව සහෝදරයන් කිහිපදෙනෙකු සිටින පවුලකට එක නාලියක් කැඳවාගෙන ඒමේ සිරිතක් ද පැවතුණි. කෘෂිකාර්මික සමාජයක දේපල අයිතිය බෙදී යාම වලක්වා ගැනීමට මෙබඳු විවාහ ක‍්‍රම උපයෝගී වූ බව පෙනේ. ගම්පොල හා කෝට්ටේ රාජ සමයේ පැවති ගෘහ නිර්මාණ ශිල්ප ආශ‍්‍රයෙන් සැකසුණු වාස්තු විද්‍යාවක් මහනුවර රාජ සමයේ පැවතුණි.එහි පැවති ගොඩනැගිලි ඉදිකිරීම් අතර ආගමික ගොඩනැගිලිවලට විශේෂ තැනක් ලැබුණි. දළදා මාලිගය, ඇම්බැක්කේ දේවාලය, ලංකාතිලක විහාරය, හින්දු දේවාල ඒ අතර ප‍්‍රධාන තැනක් ගනී. මහනුවර රාජ සමයේ දී ටැම්පිට විහාර ඉදි කිරීමේ සම්ප‍්‍රදායක් පැවතුණි. පොළොවේ දැව කණු සිටුවා ඒ මත ගොඩනැගිලි ඉදි කළ විට වේයන් වැනි සතුන්ගෙන් දැව කණුවලට හානි පැමිණ ගොඩනැගිලි විනාශයට පත් විය. මේ තත්වය වලක්වා ගැනීමට පොළවට ගල් කණු සිටුවා එම ගල් කණුවලට ලී කණු පුරුද්දා හෝ බාල්ක යොදා ටැම්පිට විහාර ඉදි කෙරුණි. මහනුවර රාජ සමයට අයත් විහාර බිතු සිතුවම්, ලී කැටයම් හා ප‍්‍රතිමා ආදියෙන් එකල පැවති කලා කුසලතාවන් පිළිබඳ අවබෝධයක් ලබා ගත හැකි ය.

==ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය==

==ආශ්‍රිත ලිපි==
* [[සිංහලේ රාජාවලිය]]
* [[උඩරට]]

==මූලාශ්‍ර==
{{reflist}}

==බාහිර සබැඳි==
* [http://www.davidrumsey.com/luna/servlet/detail/RUMSEY~8~1~233057~5509638:Map-of-The-Island-of-Ceylon?sort=pub_list_no_initialsort%2Cpub_date%2Cpub_list_no%2Cseries_no&amp;qvq=q:Ceylon;sort:pub_list_no_initialsort%2Cpub_date%2Cpub_list_no%2Cseries_no;lc:RUMSEY~8~1&amp;mi=2&amp;trs=301# බ්‍රිතාන්‍ය ලංකාව සහ මහනුවර රාජධානිය 1805 (සිතියම)]
* [https://web.archive.org/web/20120416225656/http://www.edupub.gov.lk/History%20Gr%208(E)/chapter%20%2001.pdf Kandyan Kingdom]
*[https://locations.lk/destinations/kandy/ Discover Charming Kandy]{{භින්න වූ සබැඳි|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

{{Sinhalese Monarchy}}
{{Kingdom of Kandy topics}}
{{Kandy}}
{{Sri Lanka topics}}

{{Authority control}}
[[ප්‍රවර්ගය:සෙංකඩගල රාජධානිය| ]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතිහාසය]]
[[ප්‍රවර්ගය:සිංහලේ]]

{{SriLanka-hist-stub}}</text>
      <sha1>mmanctdrp6zojcbv7psahklb8vv04m4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ස්වෛරී රාජ්‍ය ලැයිස්තුව</title>
    <ns>0</ns>
    <id>9231</id>
    <revision>
      <id>805261</id>
      <parentid>804176</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T09:03:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>805261</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="116224" sha1="p367j2dvupn9igu5ohsy5v1we4tv7uc" xml:space="preserve">{{පරිවර්තනය}}
{{යාවත්කාලීන කරන්න}}
{{verylong|date=අගෝස්තු 2011}}
[[File:Palais des Nations unies, à Genève.jpg|alt=කොඩි පෙළක්|thumb|upright=1.2|[[Switzerland|ස්විට්සර්ලන්තයේ]], [[Geneva|ජෙනීවා]] හි [[Palace of Nations]] ඉදිරිපිට ඔසවා ඇති, [[United Nations|එක්සත් ජාතීන්ගේ]] [[member states of the United Nations|සාමාජික]] සහ සාමාජික-නොවන GA නිරීක්ෂක රාජ්‍යවල කොඩි]]

==රටවල් ලැයිස්තුව==
===එක්සත් ජාතීන්ගේ සාමාජික රටවල් සහ මහා මණ්ඩල නියෝජනය  රටවල්===
{{col-begin|width=760px}}
{{col-2}}
'''&quot;Membership within the [[United Nations System|UN System]]&quot; column legend'''
{{legend|white|[[Member states of the United Nations|
එක්සත් ජාතීන්ගේ සාමාජික රාජ්‍යයන්]]}}
{{legend|#ddf|[[එක්සත් ජාතීන්ගේ මහා මණ්ඩල නිරීක්ෂකයින්]]}}
{{col-2}}
'''&quot;[[List of states with limited recognition|Sovereignty dispute]]&quot; column legend''' 
{{legend|white|Undisputed sovereignty}}
{{legend|#fcc|Disputed sovereignty}}
{{col-end}}
{{sticky header}}
{| class=&quot;sortable wikitable sticky-header&quot; text-align:left;&quot;
|-
! style=&quot;width:150pt;&quot;| පොදු සහ විධිමත් නම්
! style=&quot;width:90pt;&quot;| [[එක්සත් ජාතීන්ගේ පද්ධතිය|එක්සත් ජාතීන්ගේ පද්ධතිය]] තුළ සාමාජිකත්වය {{efn|name=&quot;membership&quot;|මෙම තීරුවෙන් දැක්වෙන්නේ යම් රාජ්‍යයක් [[එක්සත් ජාතීන්ගේ]] සාමාජිකයෙකු ද නැද්ද යන්නයි.&lt;ref name=&quot;unms&quot;/&gt; It also indicates which non-member states participate in the [[United Nations System]] through membership in the [[International Atomic Energy Agency]] or one of the [[List of specialized agencies of the United Nations|specialized agencies of the United Nations]]. All United Nations members belong to at least one specialized agency and are parties to the statute of the [[International Court of Justice]].}}
! style=&quot;width:90pt;&quot;| ස්වෛරීභාවය පිළිබඳ ආරවුල {{efn|name=&quot;sd&quot;|This column indicates whether or not a state is the subject of a major sovereignty dispute. Only states whose entire sovereignty is disputed by another state are listed.}}
! class=&quot;unsortable&quot;| ස්වෛරීභාවයේ තත්ත්වය සහ පිළිගැනීම පිළිබඳ වැඩිදුර තොරතුරු{{efn|name=&quot;fi&quot;|Information is included on:
* The extent to which a state's sovereignty is recognised internationally. More information can be found at [[List of states with limited recognition]],
* Membership in the [[European Union]],{{efn|name=&quot;EU&quot;}} where applicable,
* Any [[Dependent territory|dependencies]], if applicable, which are generally not part of the territory of the sovereign state,
* [[Federation|federal structure]] of the state, where applicable. More information can be found at [[Federated state]],
* Any [[List of autonomous areas by country|autonomous areas]] inside the territory of the sovereign state,
* Any situations where one person is the Head of State of more than one state,
* Any [[Government-in-exile|governments-in-exile]] recognised by at least one state.}}
|-
|&lt;span id=&quot;ඇෆ්ගනිස්ථානය&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Afghanistan}}'''&amp;nbsp;– ඇෆ්ගනිස්ථාන ඉස්ලාමීක ජනරජය
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; එක්සත් ජාතීන්ගේ සාමාජික රාජ්‍යය
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; නැත
{{extent}}2021 සිට බලයේ සිටින ඇෆ්ගනිස්ථානයේ පාලක ඉස්ලාමීය එමීර් රාජ්‍යය, එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය හෝ වෙනත් කිසිදු රාජ්‍යයක් විසින් [[ඇෆ්ගනිස්ථානයේ ඉස්ලාමීය එමීර් රාජ්‍යය පිළිගැනීම|පිළිගෙන නොමැත]]. අක්‍රියව පවතින {{flag|Afghanistan}} පිළිගත් රජය ලෙස පවතී.&lt;ref name=&quot;akhund2&quot;&gt;{{Cite news|date=7 September 2021|title=Taliban announce new government for Afghanistan|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-58479750|archive-date=7 September 2021|access-date=10 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210907212403/https://www.bbc.com/news/world-asia-58479750|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;UN_Seats_Denied&quot;&gt;{{Cite news|date=1 December 2021|title=U.N. Seats Denied, for Now, to Afghanistan's Taliban and Myanmar's Junta|work=[[The New York Times]]|url=https://www.nytimes.com/2021/12/01/world/americas/united-nations-taliban-myanmar.html|archive-date=28 December 2021|access-date=10 January 2022|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20211228/https://www.nytimes.com/2021/12/01/world/americas/united-nations-taliban-myanmar.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
|&lt;span id=&quot;Albania&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Albania}}'''&amp;nbsp;– ඇල්බේනියා ජනරජය
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; එක්සත් ජාතීන්ගේ සාමාජික රාජ්‍යය
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; නැත
{{extent}}
|-
|&lt;span id=&quot;Algeria&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Algeria}}'''&amp;nbsp;– ඇල්ජීරියා මහජන ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}
|-
|&lt;span id=&quot;Andorra&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Andorra}}'''&amp;nbsp;– Principality of Andorra
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}Andorra is a [[Coregency#Andorra|co-principality]] in which the office of head of state is jointly held ''ex officio'' by the [[President of France|French president]] and the bishop of the Roman Catholic [[Roman Catholic Diocese of Urgell|diocese of Urgell]],&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/country_profiles/992562.stm#leaders |title=Andorra country profile |work=BBC News |access-date=8 November 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090215064605/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/country_profiles/992562.stm#leaders |archive-date=15 February 2009 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; who himself is appointed with approval from the [[Holy See]].
|-
|&lt;span id=&quot;Angola&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Angola}}'''&amp;nbsp;– Republic of Angola
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}
|-
|&lt;span id=&quot;Antigua and Barbuda&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Antigua and Barbuda}}'''
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}Antigua and Barbuda is a [[Commonwealth realm]]{{efn|name=&quot;realm&quot;|Commonwealth realm refers to any member state of the [[Commonwealth of Nations]] whose head of state is King [[Charles III]]. Each realm is separate, independent, and a sovereign state; see [[Commonwealth realm#Interrelationship|Commonwealth realm interrelationship]].}} with one autonomous region, [[Barbuda]].&lt;ref&gt;{{cite web |author=Government of Antigua and Barbuda |title=Chapter 44: The Barbuda Local Government Act |work=Laws of Antigua and Barbuda |url=http://www.laws.gov.ag/acts/chapters/cap-44.pdf |access-date=10 November 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110706071022/http://www.laws.gov.ag/acts/chapters/cap-44.pdf |archive-date=6 July 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;{{efn|name=&quot;autonomous&quot;|For more information on divisions with a high degree of autonomy, see [[List of autonomous areas by country]].}}
|-
|&lt;span id=&quot;Argentina&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Argentina}}'''&amp;nbsp;– Argentine Republic{{efn|The [[Constitution of Argentina|Argentine Constitution]] (Art. 35) recognises the following denominations for Argentina: &quot;United Provinces of the Río de la Plata&quot;, &quot;Argentine Republic&quot; and &quot;Argentine Confederation&quot;; furthermore, it establishes the usage of &quot;Argentine Nation&quot; for purposes of legislation.}}
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}Argentina is a [[federation]] of [[Provinces of Argentina|23 provinces and one autonomous city]].{{efn|name=&quot;ArgentineAntarctica&quot;|Argentina's [[Territorial claims in Antarctica|claimed]] Antarctic territory of ''[[Argentine Antarctica]]'' (''Antártida Argentina'') is one of five constituent [[Departments of Argentina|departments]] of the province [[Tierra del Fuego Province, Argentina|Tierra del Fuego]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.patagonia-argentina.com/en/tierradelfuego/|title=Tierra del Fuego and Antarctica|website=Patagonia-Argentina|access-date=12 September 2020|archive-date=29 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230329190125/https://www.patagonia-argentina.com/en/tierradelfuego/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;}}
|-
|&lt;span id=&quot;Armenia&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Armenia}}'''&amp;nbsp;– Republic of Armenia
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
| style=&quot;background:#fcc;&quot;|Not recognised by [[#Pakistan|Pakistan]]
{{extent}}Armenia is [[Armenia–Pakistan relations|not recognised]] by Pakistan due to [[Nagorno-Karabakh conflict|the dispute]] over [[Republic of Artsakh|Artsakh]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.foreignaffairscommittee.org/includes/content_files/Report%2021%20-%20Visit%20to%20Azerbaijan.pdf|title=Pakistan Worldview, Report 21, Visit to Azerbaijan|publisher=Senate of Pakistan Foreign Relations Committee|date=2008|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090219074354/http://foreignaffairscommittee.org/includes/content_files/Report%2021%20-%20Visit%20to%20Azerbaijan.pdf|archive-date=19 February 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Nilufer Bakhtiyar: &quot;For Azerbaijan Pakistan does not recognise Armenia as a country&quot;|url=http://www.today.az/news/politics/30102.html|date=13 September 2006|access-date=11 June 2023 |website=Today.az |archive-url=https://web.archive.org/web/20110813064453/http://www.today.az/news/politics/30102.html |archive-date=13 August 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://news.az/articles/armenia/86325|title=Pakistan the only country not recognising Armenia – envoy|publisher=News.Az|date=5 February 2014|access-date=17 February 2014|quote=We are the only country not recognising Armenia as a state.|archive-url=https://web.archive.org/web/20140223095734/http://news.az/articles/armenia/86325|archive-date=23 February 2014}}&lt;/ref&gt;{{Needs update|date=December 2024|reason=There appears to have been an offensive in 2023, which may have changed the status of this; sources are from long before then}}
|-
|&lt;span id=&quot;Australia&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Australia}}'''&amp;nbsp;– Commonwealth of Australia
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}Australia is a [[Commonwealth realm]]{{efn|name=&quot;realm&quot;}} and a [[federation]] of both [[States and territories of Australia|states and territories]]. There are six states, three internal territories, six external territories and one [[Territorial claims in Antarctica|claimed]] Antarctic external territory. The external territories of Australia are:

* {{noflag|[[Ashmore and Cartier Islands]]}}
* {{flag|Christmas Island}}
* {{flag|Cocos (Keeling) Islands}}
* {{noflag|[[Coral Sea Islands Territory]]}}
* {{noflag|[[Heard Island and McDonald Islands]]}}
* {{flag|Norfolk Island}}
* ''{{noflag|[[Australian Antarctic Territory]]}}''
|-
|&lt;span id=&quot;Austria&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Austria}}'''&amp;nbsp;– Republic of Austria
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}Member of the [[European Union]].{{efn|The member states of the [[European Union]] have transferred part of their sovereignty in the form of legislative, executive, and judicial powers to the institutions of the EU, which is an example of [[supranational union]]. The EU has 27 member states.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Country profiles|url=https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/country-profiles_en|access-date=11 June 2023|website=The European Union|archive-date=26 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230426190108/https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/country-profiles_en|url-status=live}}&lt;/ref&gt;|name=&quot;EU&quot;}} Austria is a [[federation]] of [[Federal states of Austria|nine states]].
|-
|&lt;span id=&quot;Azerbaijan&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Azerbaijan}}'''&amp;nbsp;– Republic of Azerbaijan{{efn|&quot;Azerbaijan Republic&quot; is sometimes used in an official capacity.}}
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}Azerbaijan contains one autonomous region, [[Nakhchivan Autonomous Republic|Nakhchivan]].{{efn|name=&quot;autonomous&quot;}}
|-
|&lt;span id=&quot;Bahamas&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Bahamas|name=Bahamas, The}}'''&amp;nbsp;– Commonwealth of The Bahamas&lt;ref&gt;{{cite web|title=Bahamas, The {{!}} The Commonwealth|url=http://thecommonwealth.org/our-member-countries/bahamas|website=thecommonwealth.org|date=15 August 2013|access-date=12 March 2018|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20180309082734/http://www.thecommonwealth.org/our-member-countries/bahamas|archive-date=9 March 2018|url-status=live|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}The Bahamas is a [[Commonwealth realm]].{{efn|name=&quot;realm&quot;}}
|-
|&lt;span id=&quot;Bahrain&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Bahrain}}'''&amp;nbsp;– Kingdom of Bahrain
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}
|-
|&lt;span id=&quot;Bangladesh&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Bangladesh}}'''&amp;nbsp;– People's Republic of Bangladesh
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}
|-
|&lt;span id=&quot;Barbados&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Barbados}}'''
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}
|-
|&lt;span id=&quot;Belarus&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Belarus}}'''&amp;nbsp;– Republic of Belarus
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}Many states [[International reactions to the 2020 Belarusian presidential election and protests|rescinded their recognition]] of President [[Alexander Lukashenko]] following [[2020 Belarusian presidential election|the disputed 2020 election]]. [[#Lithuania|Lithuania]] currently recognises [[Sviatlana Tsikhanouskaya]]'s [[Coordination Council (Belarus)|Coordination Council]] as the legitimate government of Belarus.&lt;ref&gt;{{cite web |author1=Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Lithuania |author1-link=Ministry of Foreign Affairs (Lithuania) |title=Lithuanian Foreign Ministry's statement on the situation in Belarus |url=https://www.mfa.lt/default/en/news/lithuanian-foreign-ministrys-statement-on-the-situation-in-belarus |archive-url=https://web.archive.org/web/20220703061115/https://www.mfa.lt/default/en/news/lithuanian-foreign-ministrys-statement-on-the-situation-in-belarus |url-status=dead |archive-date=3 July 2022 |access-date=14 March 2022 |date=23 September 2020 }}&lt;/ref&gt;
|-
|&lt;span id=&quot;Belgium&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Belgium}}'''&amp;nbsp;– Kingdom of Belgium
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}Member of the EU.{{efn|name=&quot;EU&quot;}} Belgium is a [[federation]] of [[Communities, regions, and language areas of Belgium|three linguistic communities and three regions]].
|-
|&lt;span id=&quot;Belize&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Belize}}'''
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}Belize is a [[Commonwealth realm]].{{efn|name=&quot;realm&quot;}}
|-
|&lt;span id=&quot;Benin&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Benin}}'''&amp;nbsp;– Republic of Benin
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}
|-
|&lt;span id=&quot;Bhutan&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Bhutan}}'''&amp;nbsp;– Kingdom of Bhutan
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}
|-
|&lt;span id=&quot;Bolivia&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Bolivia}}'''&amp;nbsp;– Plurinational State of Bolivia
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}
|-
|&lt;span id=&quot;Bosnia and Herzegovina&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Bosnia and Herzegovina}}'''
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}Bosnia and Herzegovina has two constituent ''entities'':

* {{noflag|[[Federation of Bosnia and Herzegovina]]}}
* {{flag|Republika Srpska}}

and [[Brčko District]], a self-governing administrative ''district''.&lt;ref name=&quot;Stjepanović2015&quot;&gt;{{cite journal |title=Dual Substate Citizenship as Institutional Innovation: The Case of Bosnia's Brčko District |journal=Nationalism and Ethnic Politics |date=2015 |pages=382–383 |first=Dejan |last=Stjepanović |volume=21 |issue=4 |doi=10.1080/13537113.2015.1095043 |s2cid=146578107 |issn=1353-7113 |eissn=1557-2986 |oclc=5927465455}}&lt;/ref&gt;
|-
|&lt;span id=&quot;Botswana&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Botswana}}'''&amp;nbsp;– Republic of Botswana
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}
|-
|&lt;span id=&quot;Brazil&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Brazil}}'''&amp;nbsp;– Federative Republic of Brazil
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}Brazil is a [[federation]] of [[Federative units of Brazil|26 states and one federal district]].
|-
|&lt;span id=&quot;Brunei&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Brunei}}'''&amp;nbsp;– Brunei Darussalam
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}
|-
|&lt;span id=&quot;Bulgaria&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Bulgaria}}'''&amp;nbsp;– Republic of Bulgaria
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}Member of the EU.{{efn|name=&quot;EU&quot;}}
|-
|&lt;span id=&quot;Burkina Faso&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Burkina Faso}}'''
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}
|-
|&lt;span id=&quot;Burundi&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Burundi}}'''&amp;nbsp;– Republic of Burundi
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}
|-
|&lt;span id=&quot;Cambodia&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Cambodia}}'''&amp;nbsp;– Kingdom of Cambodia
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}
|-
|&lt;span id=&quot;Cameroon&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Cameroon}}'''&amp;nbsp;– Republic of Cameroon
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}
|-
|&lt;span id=&quot;Canada&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Canada}}'''{{efn|The legal name for Canada is the sole word; an officially sanctioned, though disused, name is Dominion of Canada (which includes its legal title); see: [[Name of Canada#Use of Dominion|Use of Dominion]], [[Dominion#Canada]].}}
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}Canada is a [[Commonwealth realm]]{{efn|name=&quot;realm&quot;}} and a [[Canadian federalism|federation]] of [[Provinces and territories of Canada|10 provinces and three territories]].
|-
|&lt;span id=&quot;Cape Verde&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Cape Verde}}'''&amp;nbsp;– Republic of Cabo Verde{{efn|The government of Cape Verde declared &quot;Cabo Verde&quot; to be the official English name of the country in 2013.&lt;ref&gt;{{cite magazine|url=https://news.nationalgeographic.com/news/2013/12/131212-maps-cabo-verde-cartography-science-cape-verde-africa/|title=Cape Verde Gets New Name: 5 Things to Know About How Maps Change|author=Tanya Basu|magazine=[[National Geographic]]|date=14 December 2013|access-date=8 October 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181020000546/https://news.nationalgeographic.com/news/2013/12/131212-maps-cabo-verde-cartography-science-cape-verde-africa/|archive-date=20 October 2018|url-status=dead|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;}}
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}
|-
|&lt;span id=&quot;Central African Republic&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Central African Republic}}'''
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}
|-
|&lt;span id=&quot;Chad&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Chad}}'''&amp;nbsp;– Republic of Chad
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}
|-
|&lt;span id=&quot;Chile&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Chile}}'''&amp;nbsp;– Republic of Chile
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}Chile has one special territory, [[Easter Island]].{{efn|name=&quot;ChileanAntarctic&quot;|Chile's [[Territorial claims in Antarctica|claimed]] Antarctic territory of the ''[[Chilean Antarctic Territory|Chilean Antarctic]]'' (''Antártica Chilena'') is a [[Communes of Chile|commune]] of the [[Antártica Chilena Province]] of the [[Magallanes Region]].}}
|-
|&lt;span id=&quot;China&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|China}}'''&amp;nbsp;– People's Republic of China{{efn|name=&quot;ChinaTaiwan&quot;|The [[China|People's Republic of China]] (PRC) is commonly referred to as &quot;China&quot;, while the [[Taiwan|Republic of China]] (ROC) is commonly referred to as &quot;Taiwan&quot;. The ROC is also occasionally known diplomatically as [[Chinese Taipei]], or by other [[Chinese Taipei#Other alternative references to Taiwan|alternative names]].}}
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
| style=&quot;background:#fcc;&quot; |[[Foreign relations of China#Countries without diplomatic relations with the PRC|Partially unrecognised]]. {{claimedby|ROC}}
{{extent}}China contains five autonomous regions, [[Guangxi]], [[Inner Mongolia]], [[Ningxia]], [[Tibet Autonomous Region|Tibet]], and [[Xinjiang]].{{efn|name=&quot;autonomous&quot;}} Additionally, it has sovereignty over two [[special administrative regions of China|Special Administrative Regions]]:

* {{flag|Hong Kong}}
* {{flag|Macao}}

China claims, but does not control, [[#Taiwan|Taiwan]], which is governed by a rival administration (the Republic of China) that claims all of China as its territory.{{efn|name=&quot;TAI2&quot;|In 1949, the Republic of China government led by the [[Kuomintang]] (KMT) lost the [[Chinese Civil War]] to the [[Chinese Communist Party]] (CCP) and set up a provisional capital in [[Taipei]]. The CCP established the PRC. As such, the [[political status of Taiwan|political status of the ROC and legal status of Taiwan]] (alongside the [[Taiwan Area|territories]] under ROC jurisdiction) are in dispute. In 1971, the United Nations gave the [[China and the United Nations|China seat]] to the PRC. In the view of the United Nations, no member of the organization withdrew as a consequence of this, but the ROC representatives declared that they were withdrawing. Most states recognise the PRC to be the [[One China|sole legitimate representative]] of all China, and the UN classifies Taiwan as &quot;[[Taiwan Province, People's Republic of China|Taiwan, Province of China]]&quot;. The ROC has de facto relations with most sovereign states. A significant political movement within Taiwan advocates [[Taiwan independence movement|Taiwan independence]].}}

China is not recognised by [[Foreign relations of China#Countries without diplomatic relations with the PRC|{{numrec|Republic of China|link=N}}]] UN member states and [[#Vatican City|Vatican City]], which, with the exception of [[#Bhutan|Bhutan]], all recognise the Republic of China (Taiwan) instead.{{efn|See also [[Dates of establishment of diplomatic relations with the People's Republic of China]] and [[Foreign relations of China]].}}
|-
|&lt;span id=&quot;Colombia&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Colombia}}'''&amp;nbsp;– Republic of Colombia
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}
|-
|&lt;span id=&quot;Comoros&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Comoros}}'''&amp;nbsp;– Union of the Comoros
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}Comoros is a [[federation]] of [[Politics of the Comoros#Autonomous islands|three islands]].{{efn|name=&quot;federal&quot;|More information on more or less [[federation|federal]] structures can be found at [[Federation#Federal governments|Federal governments]].&lt;ref&gt;Constitution of Comoros, Art. 1.&lt;/ref&gt;}}
|-
|&lt;span id=&quot;Democratic Republic of the Congo&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Democratic Republic of the Congo|name=Congo, Democratic Republic of the}}'''{{efn|Also known as Congo-Kinshasa. Formerly referred to as [[Zaire]], its official name from 1971 to 1997.}}
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}
|-
|&lt;span id=&quot;Republic of the Congo&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Republic of the Congo|name=Congo, Republic of the}}'''{{efn|Also known as Congo-Brazzaville.}}
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}
|-
|&lt;span id=&quot;Costa Rica&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Costa Rica}}'''&amp;nbsp;– Republic of Costa Rica
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}
|-
|&lt;span id=&quot;Croatia&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Croatia}}'''&amp;nbsp;– Republic of Croatia
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}Member of the EU.{{efn|name=&quot;EU&quot;}}
|-
|&lt;span id=&quot;Cuba&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Cuba}}'''&amp;nbsp;– Republic of Cuba
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}
|-
|&lt;span id=&quot;Cyprus&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Cyprus}}'''&amp;nbsp;– Republic of Cyprus
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
| style=&quot;background:#fcc;&quot; |Not recognised by [[#Turkey|Turkey]]&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.cnn.com/2010/OPINION/07/07/kakouris.cyprus/|publisher=CNN|title=Cyprus is not at peace with Turkey|author=Andreas S. Kakouris|date=9 July 2010|access-date=17 May 2014|quote=Turkey stands alone in violation of the will of the international community. It is the only country to recognise the &quot;TRNC&quot; and is the only country that does not recognise the Republic of Cyprus and its government.|archive-url=https://web.archive.org/web/20140518074323/http://www.cnn.com/2010/OPINION/07/07/kakouris.cyprus/|archive-date=18 May 2014|url-status=live|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;!-- and [[#Northern Cyprus|Northern Cyprus]]{{cn|date=17 May 2014}} --&gt;
{{extent}}Member of the EU.{{efn|name=&quot;EU&quot;}} The northeastern part of the island is the de facto state of [[#Northern Cyprus|Northern Cyprus]].

Cyprus is not recognised by [[#Turkey|Turkey]] due to the [[Cyprus problem]], with Turkey recognising [[#Northern Cyprus|Northern Cyprus]].
|-
|&lt;span id=&quot;Czech Republic&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Czech Republic}}'''{{efn|An official short name in English has been adopted by the Czech government, &quot;''Czechia''&quot;. This variant remains uncommon, but has been adopted by several companies and organizations including the United Nations. See [[Name of the Czech Republic]].}}
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}Member of the EU.{{efn|name=&quot;EU&quot;}}
|-
|&lt;span id=&quot;Denmark&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Kingdom of Denmark|name=Denmark}}'''&amp;nbsp;– Kingdom of Denmark
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}Member of the EU.{{efn|name=&quot;EU&quot;}} The [[Danish Realm|Kingdom of Denmark]] includes two self-governing territories:
* {{flag|Faroe Islands}}
* {{flag|Greenland}}

The [[Denmark|metropolitan territory of Denmark]], the Faroe Islands and Greenland form the three constituent countries of the Kingdom.{{efn|The designation &quot;Denmark&quot; can refer either to Metropolitan Denmark or to the entire Danish Realm (e.g. in international organisations).}} The Kingdom of Denmark as a whole is a member of the EU, but [[Law of the European Union|EU law]] (in most cases) does not apply to the Faroe Islands and Greenland. See [[Greenland and the European Union]], and [[Faroe Islands and the European Union]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.stm.dk/_p_12710.html |title=Home Rule Act of the Faroe Islands : No. 137 of March 23, 1948 |website=Statsministeriat |location=Copenhagen |access-date=20 May 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150910005827/http://www.stm.dk/_p_12710.html |archive-date=10 September 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.stm.dk/_p_12712.html |title=The Greenland Home Rule Act : Act No. 577 of 29 November 1978 |website=Statsministeriat |location=Copenhagen |access-date=20 May 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140214060548/http://www.stm.dk/_p_12712.html |archive-date=14 February 2014}}&lt;/ref&gt;
|-
|&lt;span id=&quot;Djibouti&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Djibouti}}'''&amp;nbsp;– Republic of Djibouti
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}
|-
|&lt;span id=&quot;Dominica&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Dominica}}'''&amp;nbsp;– Commonwealth of Dominica
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}
|-
|&lt;span id=&quot;Dominican Republic&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Dominican Republic}}'''
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}
|-
|&lt;span id=&quot;Ecuador&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Ecuador}}'''&amp;nbsp;– Republic of Ecuador
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}
|-
|&lt;span id=&quot;Egypt&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Egypt}}'''&amp;nbsp;– Arab Republic of Egypt
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}
|-
|&lt;span id=&quot;El Salvador&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|El Salvador}}'''&amp;nbsp;– Republic of El Salvador
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}
|-
|&lt;span id=&quot;Equatorial Guinea&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Equatorial Guinea}}'''&amp;nbsp;– Republic of Equatorial Guinea
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}
|-
|&lt;span id=&quot;Eritrea&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Eritrea}}'''&amp;nbsp;– State of Eritrea
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}
|-
|&lt;span id=&quot;Estonia&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Estonia}}'''&amp;nbsp;– Republic of Estonia
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}Member of the EU.{{efn|name=&quot;EU&quot;}}
|-
|&lt;span id=&quot;Eswatini&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Eswatini}}'''&amp;nbsp;– Kingdom of Eswatini{{efn|Formerly referred to as the Kingdom of Swaziland, its official name until 2018.}}
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}
|-
|&lt;span id=&quot;Ethiopia&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Ethiopia}}'''&amp;nbsp;– Federal Democratic Republic of Ethiopia
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}Ethiopia is a [[federation]] of [[Regions of Ethiopia|12 regions and two chartered cities]].
&lt;!--The European Union is not a sovereign state and should not be included--&gt;
|-
|&lt;span id=&quot;Fiji&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Fiji}}'''&amp;nbsp;– Republic of Fiji
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}Fiji contains one autonomous region, [[Rotuma]].{{efn|name=&quot;autonomous&quot;}}&lt;ref&gt;{{Cite book |title=Laws of Fiji |place=Suva, Fiji |publisher=Government of Fiji |year=1927 |edition=1978 |chapter=Rotuma Act |chapter-url=http://www.itc.gov.fj/lawnet/fiji_act/cap122.html |access-date=10 July 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100621140255/http://www.itc.gov.fj/lawnet/fiji_act/cap122.html |archive-date=21 June 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |author=Government of Fiji, Office of the Prime Minister |title=Chapter 122: Rotuma Act |work=Laws of Fiji |publisher=[[University of the South Pacific]] |year=1978 |url=http://www.paclii.org/fj/legis/consol_act/ra103/ |access-date=10 November 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110301163146/http://www.paclii.org/fj/legis/consol_act/ra103/ |archive-date=1 March 2011 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
|-
|&lt;span id=&quot;Finland&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Finland}}'''&amp;nbsp;– Republic of Finland
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}Member of the EU.{{efn|name=&quot;EU&quot;}}

* {{flag|Åland}} is a neutral and demilitarized autonomous region of Finland.{{efn|name=&quot;autonomous&quot;}}{{efn|[[Åland]] was demilitarized by the [[Treaty of Paris (1856)|Treaty of Paris]] in 1856, which was later affirmed by the [[League of Nations]] in 1921, and in a somewhat different context reaffirmed in the treaty on [[1995 enlargement of the European Union|Finland's admission to the European Union in 1995]].}}
|-
|&lt;span id=&quot;France&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|France}}'''&amp;nbsp;– French Republic
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}Member of the EU.{{efn|name=&quot;EU&quot;}} France contains five [[Overseas departments and regions of France|overseas regions/departments]]; [[French Guiana]], [[Guadeloupe]], [[Martinique]], [[Mayotte]], and [[Réunion]]. France also includes eight [[Overseas France|overseas territories]]:

* {{noflag|[[Clipperton Island]]}}
* {{flag|French Polynesia}}
* {{flag|New Caledonia}}
* {{noflag|[[Saint Barthélemy]]}}
* {{noflag|[[Collectivity of Saint Martin|Saint Martin]]}}
* {{noflag|[[Saint Pierre and Miquelon]]}}
* {{noflag|[[Wallis and Futuna]]}}
* {{flag|French Southern and Antarctic Lands}}{{efn|name=&quot;Adélie&quot;|France's [[Territorial claims in Antarctica|claimed]] Antarctic territory of ''[[Adélie Land]]'' (''Terre Adélie'') is one of five constituent districts of the French Southern and Antarctic Lands.}}
|-
|&lt;span id=&quot;Gabon&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Gabon}}'''&amp;nbsp;– Gabonese Republic
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}
|-
|&lt;span id=&quot;Gambia&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Gambia|name=Gambia, The}}'''&amp;nbsp;– Republic of The Gambia&lt;ref&gt;{{cite web|title=The Gambia profile|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-africa-13376517|website=BBC News|access-date=12 March 2018|date=14 February 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180311064543/http://www.bbc.co.uk/news/world-africa-13376517|archive-date=11 March 2018|url-status=live|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}
|-
|&lt;span id=&quot;Georgia&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Georgia (country)|name=Georgia}}'''
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}Georgia contains two autonomous republics, [[Adjara]] and [[Government of the Autonomous Republic of Abkhazia|Abkhazia]].{{efn|name=&quot;autonomous&quot;}} In [[#Abkhazia|Abkhazia]] and [[#South Ossetia|South Ossetia]], de facto states have been formed.
|-
|&lt;span id=&quot;Germany&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Germany}}'''&amp;nbsp;– Federal Republic of Germany
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}Member of the EU.{{efn|name=&quot;EU&quot;}} Germany is a [[federation]] of [[States of Germany|16 states]].
|-
|&lt;span id=&quot;Ghana&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Ghana}}'''&amp;nbsp;– Republic of Ghana
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}
|-
|&lt;span id=&quot;Greece&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Greece}}'''&amp;nbsp;– Hellenic Republic
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}Member of the EU.{{efn|name=&quot;EU&quot;}} Greece contains one autonomous area, [[Mount Athos]].&lt;ref&gt;Constitution of Greece, Art. 105.&lt;/ref&gt;
|-
|&lt;span id=&quot;Grenada&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Grenada}}'''
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}Grenada is a [[Commonwealth realm]].{{efn|name=&quot;realm&quot;}}
|-
|&lt;span id=&quot;Guatemala&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Guatemala}}'''&amp;nbsp;– Republic of Guatemala
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}
|-
|&lt;span id=&quot;Guinea&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Guinea}}'''&amp;nbsp;– Republic of Guinea{{efn|Also known as Guinea-Conakry.}}
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}
|-
|&lt;span id=&quot;Guinea-Bissau&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Guinea-Bissau}}'''&amp;nbsp;– Republic of Guinea-Bissau
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}
|-
|&lt;span id=&quot;Guyana&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Guyana}}'''&amp;nbsp;– Co-operative Republic of Guyana
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}
|-
|&lt;span id=&quot;Haiti&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Haiti}}'''&amp;nbsp;– Republic of Haiti
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}
|-
|&lt;span id=&quot;Honduras&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Honduras}}'''&amp;nbsp;– Republic of Honduras
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}
|-
|&lt;span id=&quot;Hungary&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Hungary}}'''
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}Member of the EU.{{efn|name=&quot;EU&quot;}}
|-
|&lt;span id=&quot;Iceland&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Iceland}}'''{{efn|name=&quot;Republic&quot;|While sometimes referred to as the &quot;Republic of Iceland&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/281235/Iceland|title=Iceland - Culture, History, &amp; People|access-date=2 February 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20110718220132/https://www.britannica.com/EBchecked/topic/281235/Iceland|archive-date=18 July 2011|url-status=live|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://unstats.un.org/unsd/geoinfo/ungegn/docs/26th-gegn-docs/WP/WP54_UNGEGN%20WG%20Country%20Names%20Document%202011.pdf |title=Working Paper No. 54 : UNGEGN list of country names (Prepared by the United Nations Group of Experts on Geographical Names) |location=Vienna |date=May 2011 |access-date=2 February 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110811023432/https://unstats.un.org/unsd/geoinfo/ungegn/docs/26th-gegn-docs/WP/WP54_UNGEGN%20WG%20Country%20Names%20Document%202011.pdf |archive-date=11 August 2011 |url-status=live |df=dmy-all |website=unstats.un.org}}&lt;/ref&gt; and sometimes its counterpart ''Lýðveldið Ísland'' in Icelandic, the official name of the country is simply &quot;Iceland&quot;.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.visindavefur.is/svar.php?id=54970|title=Hvert er formlegt heiti landsins okkar?|access-date=2 February 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20110722022935/http://visindavefur.is/svar.php?id=54970|archive-date=22 July 2011|url-status=live|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; One example of the former is the name of the [[Constitution of Iceland]], which in Icelandic is ''Stjórnarskrá lýðveldisins Íslands'' and literally means &quot;the Constitution of the republic of Iceland&quot;. However, in this usage, &quot;republic&quot; is not capitalized.}}
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}
|-
|&lt;span id=&quot;India&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|India}}'''&amp;nbsp;– Republic of India
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}India is a [[federation]] of [[States and union territories of India|28 states and eight union territories]].
|-
|&lt;span id=&quot;Indonesia&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Indonesia}}'''&amp;nbsp;– Republic of Indonesia
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}Indonesia has nine autonomous [[Provinces of Indonesia|provinces]]: [[Aceh]], [[Jakarta]], [[Central Papua]], [[Highland Papua]], [[Papua (province)|Papua]], [[South Papua]], [[Southwest Papua]], [[West Papua (province)|West Papua]], and [[Special Region of Yogyakarta|Yogyakarta]].{{efn|name=&quot;autonomous&quot;}}
|-
|&lt;span id=&quot;Iran&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Iran}}'''&amp;nbsp;– Islamic Republic of Iran
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}
|-
|&lt;span id=&quot;Iraq&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Iraq}}'''&amp;nbsp;– Republic of Iraq
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}Iraq is a [[federation]]{{efn|name=&quot;federal&quot;}}&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://portal.unesco.org/ci/en/files/20704/11332732681iraqi_constitution_en.pdf/iraqi_constitution_en.pdf|archiveurl=http://arquivo.pt/wayback/20160518175432/http://portal.unesco.org/ci/en/files/20704/11332732681iraqi_constitution_en.pdf/iraqi_constitution_en.pdf|url-status=dead|title=Iraqi constitution|archivedate=18 May 2016}}&lt;/ref&gt; of [[Governorates of Iraq|19 governorates]], four of which make up the autonomous [[Kurdistan Region]].{{efn|name=&quot;autonomous&quot;}}
|-
|&lt;span id=&quot;Ireland&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Ireland}}'''{{efn|&quot;Ireland&quot; is the official name of the country in English. &quot;Republic of Ireland&quot; (the official ''description'' in English) and &quot;Éire&quot; (the official name in Irish) have sometimes been used unofficially to distinguish the state from the larger [[Ireland|island of Ireland]], however, this is officially deprecated.&lt;ref&gt;{{cite journal |journal=Journal of British Studies |volume=46 |pages=72–90 |number=1 |date=January 2007 |publisher=Cambridge University Press on behalf of The North American Conference on British Studies |doi=10.1086/508399 |jstor=10.1086/508399 |title=The Irish Free State/Éire/Republic of Ireland/Ireland: &quot;A Country by Any Other Name&quot;? |last=Daly |first=Mary E. |doi-access=free |issn=0021-9371}}&lt;/ref&gt; See [[names of the Irish state]].}}
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}Member of the EU.{{efn|name=&quot;EU&quot;}}
|-
|&lt;span id=&quot;Israel&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Israel}}'''&amp;nbsp;– State of Israel
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
| style=&quot;background:#fcc;&quot; |[[International recognition of Israel|Partially unrecognised]]
{{extent}}Israel exerts strong control over the territory claimed by [[#Palestine|Palestine]]. It has annexed [[East Jerusalem]],&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.knesset.gov.il/laws/special/eng/basic10_eng.htm|title=Basic Law: Jerusalem, Capital of Israel|website=www.knesset.gov.il|access-date=7 July 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140905144734/http://www.knesset.gov.il/laws/special/eng/basic10_eng.htm|archive-date=5 September 2014|url-status=live|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; an act not recognised by the international community.&lt;ref name=dis&gt;{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2070.html |title=Disputes: International |publisher=CIA World Factbook |access-date=8 November 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110514215411/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2070.html |archive-date=14 May 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Israel has [[West Bank areas in the Oslo II Accord|varying levels of control]] over the rest of the [[West Bank]], and although it ended its [[Israeli disengagement from the Gaza Strip|permanent civilian or military presence]] in the [[Gaza Strip]], it is still considered to be the occupying power under international law.&lt;ref&gt;{{cite web |last=Bell |first=Abraham |title=International Law and Gaza: The Assault on Israel's Right to Self-Defense |work=Jerusalem Issue Brief, Vol. 7, No. 29 |publisher=Jerusalem Center for Public Affairs |date=28 January 2008 |url=http://www.jcpa.org/brief/brief005-3.htm |access-date=16 July 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100621082606/http://jcpa.org/brief/brief005-3.htm |archive-date=21 June 2010 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last=Salih |first=Zak M. |title=Panelists Disagree Over Gaza's Occupation Status |publisher=[[University of Virginia School of Law]] |date=17 November 2005 |url=http://www.law.virginia.edu/html/news/2005_fall/gaza.htm |access-date=16 July 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303200844/http://www.law.virginia.edu/html/news/2005_fall/gaza.htm |archive-date=3 March 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Israel: 'Disengagement' Will Not End Gaza Occupation |publisher=Human Rights Watch |date=29 October 2004 |url=https://www.hrw.org/english/docs/2004/10/29/isrlpa9577.htm |access-date=16 July 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081101210931/http://hrw.org/english/docs/2004/10/29/isrlpa9577.htm |archive-date=1 November 2008 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=occ&gt;{{cite book|chapter-url=https://books.google.com/books?id=hYiIWVlpFzEC&amp;pg=PA429|page=429|first=Andrew|last=Sanger|chapter=The Contemporary Law of Blockade and the Gaza Freedom Flotilla |title=Yearbook of International Humanitarian Law - 2010|volume=13|editor=M.N. Schmitt |editor2=Louise Arimatsu |editor3=Tim McCormack|publisher=Springer Science &amp; Business Media|date=2011|isbn=978-90-6704-811-8|quote=It is this direct external control over Gaza and indirect control over life within Gaza that has led the United Nations, the UN General Assembly, the UN Fact Finding Mission to Gaza, International human rights organisations, US Government websites, the UK Foreign and Commonwealth Office and a significant number of legal commentators, to reject the argument that Gaza is no longer occupied.|doi=10.1007/978-90-6704-811-8_14}}&lt;br /&gt;* {{cite book|title=International Law and the Classification of Conflicts|editor=Elizabeth Wilmshurst|first=Iain|last=Scobbie|author-link=Iain Scobbie|publisher=Oxford University Press|date=2012|isbn=978-0-19-965775-9|page=295|url=https://books.google.com/books?id=GM90Xp03uuEC&amp;pg=PA295|quote=Even after the accession to power of Hamas, Israel's claim that it no longer occupies Gaza has not been accepted by UN bodies, most States, nor the majority of academic commentators because of its exclusive control of its border with Gaza and crossing points including the effective control it exerted over the Rafah crossing until at least May 2011, its control of Gaza's maritime zones and airspace which constitute what Aronson terms the 'security envelope' around Gaza, as well as its ability to intervene forcibly at will in Gaza.}}&lt;br /&gt;* {{cite book|title=Prefiguring Peace: Israeli-Palestinian Peacebuilding Partnerships|first=Michelle|last=Gawerc|publisher=Lexington Books|date=2012|isbn=9780739166109|page=44|url=https://books.google.com/books?id=Hka8FZ4UdWUC&amp;pg=PA44|quote=In other words, while Israel maintained that its occupation of Gaza ended with its unilateral disengagement Palestinians – as well as many human right organizations and international bodies – argued that Gaza was by all intents and purposes still occupied.}}&lt;/ref&gt; 
Israel is not recognised as a state by [[International recognition of Israel|28 UN members]] and the [[#SADR|Sahrawi Arab Democratic Republic]]. The [[Palestine Liberation Organization]], recognised by a majority of UN member states as the representative of the Palestinian people, [[Israel–Palestine Liberation Organization letters of recognition|recognised Israel in 1993]].

|-
|&lt;span id=&quot;Italy&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Italy}}'''&amp;nbsp;– Italian Republic
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}Member of the EU.{{efn|name=&quot;EU&quot;}} [[Italy]] has five autonomous regions: [[Aosta Valley]], [[Friuli-Venezia Giulia]], [[Sardinia]], [[Sicily]] and [[Trentino-Alto Adige/Südtirol]].{{efn|name=&quot;autonomous&quot;}}
|-
|&lt;span id=&quot;Ivory Coast&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Ivory Coast}}'''&amp;nbsp;– Republic of Côte d'Ivoire{{efn|The government of Ivory Coast uses &quot;Côte d'Ivoire&quot; as the official English name of the country.}}
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}
|-
|&lt;span id=&quot;Jamaica&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Jamaica}}'''
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}Jamaica is a [[Commonwealth realm]].{{efn|name=&quot;realm&quot;}}
|-
|&lt;span id=&quot;Japan&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Japan}}'''
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}
|-

|&lt;span id=&quot;Jordan&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Jordan}}'''&amp;nbsp;– Hashemite Kingdom of Jordan
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}
|-
|&lt;span id=&quot;Kazakhstan&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Kazakhstan}}'''&amp;nbsp;– Republic of Kazakhstan
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}
|-
|&lt;span id=&quot;Kenya&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Kenya}}'''&amp;nbsp;– Republic of Kenya
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}
|-
|&lt;span id=&quot;Kiribati&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Kiribati}}'''&amp;nbsp;– Republic of Kiribati
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}
|-
|&lt;span id=&quot;Kuwait&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Kuwait}}'''&amp;nbsp;– State of Kuwait
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}
|-
|&lt;span id=&quot;Kyrgyzstan&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Kyrgyzstan}}'''&amp;nbsp;– Kyrgyz Republic
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}
|-
|&lt;span id=&quot;Laos&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Laos}}'''&amp;nbsp;– Lao People's Democratic Republic
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}
|-
|&lt;span id=&quot;Latvia&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Latvia}}'''&amp;nbsp;– Republic of Latvia
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}Member of the EU.{{efn|name=&quot;EU&quot;}}
|-
|&lt;span id=&quot;Lebanon&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Lebanon}}'''&amp;nbsp;– Republic of Lebanon
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}
|-
|&lt;span id=&quot;Lesotho&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Lesotho}}'''&amp;nbsp;– Kingdom of Lesotho
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}
|-
|&lt;span id=&quot;Liberia&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Liberia}}'''&amp;nbsp;– Republic of Liberia
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}
|-
|&lt;span id=&quot;Libya&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Libya}}'''&amp;nbsp;– State of Libya
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}
|-
|&lt;span id=&quot;Liechtenstein&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Liechtenstein}}'''&amp;nbsp;– Principality of Liechtenstein
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}
|-
|&lt;span id=&quot;Lithuania&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Lithuania}}'''&amp;nbsp;– Republic of Lithuania
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}Member of the EU.{{efn|name=&quot;EU&quot;}}
|-
|&lt;span id=&quot;Luxembourg&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Luxembourg}}'''&amp;nbsp;– Grand Duchy of Luxembourg
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}Member of the EU.{{efn|name=&quot;EU&quot;}}
|-
|&lt;span id=&quot;Madagascar&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Madagascar}}'''&amp;nbsp;– Republic of Madagascar
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}
|-
|&lt;span id=&quot;Malawi&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Malawi}}'''&amp;nbsp;– Republic of Malawi
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}
|-
|&lt;span id=&quot;Malaysia&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Malaysia}}'''&amp;nbsp;
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}Malaysia is a [[federation]] of [[States and federal territories of Malaysia|13 states and three federal territories]].
|-
|&lt;span id=&quot;Maldives&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Maldives}}'''&amp;nbsp;– Republic of Maldives
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}
|-
|&lt;span id=&quot;Mali&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Mali}}'''&amp;nbsp;– Republic of Mali
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}
|-
|&lt;span id=&quot;Malta&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Malta}}'''&amp;nbsp;– Republic of Malta
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}Member of the EU.{{efn|name=&quot;EU&quot;}}
|-
|&lt;span id=&quot;Marshall Islands&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Marshall Islands}}'''&amp;nbsp;– Republic of the Marshall Islands
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}Under [[Compact of Free Association]] with the [[#United States|United States]].
|-
|&lt;span id=&quot;Mauritania&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Mauritania}}'''&amp;nbsp;– Islamic Republic of Mauritania
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}
|-
|&lt;span id=&quot;Mauritius&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Mauritius}}'''&amp;nbsp;– Republic of Mauritius
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}Mauritius has an autonomous island, [[Rodrigues]].{{efn|name=&quot;autonomous&quot;}}
|-
|&lt;span id=&quot;Mexico&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Mexico}}'''&amp;nbsp;– United Mexican States
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}Mexico is a [[federation]] of [[Administrative divisions of Mexico|31 states and one autonomous city]].
|-
|&lt;span id=&quot;Micronesia&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Federated States of Micronesia|name=Micronesia, Federated States of}}'''
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}Under [[Compact of Free Association]] with the [[#United States|United States]]. The Federated States of Micronesia is a [[federation]] of [[Administrative divisions of the Federated States of Micronesia|four states]].
|-
|&lt;span id=&quot;Moldova&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Moldova}}'''&amp;nbsp;– Republic of Moldova
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}Moldova has two [[Administrative divisions of Moldova|autonomous territorial units]], [[Gagauzia]] and the [[Administrative-Territorial Units of the Left Bank of the Dniester|Left Bank of the Dniester]]. The latter and a city, [[Bender, Moldova|Bender]] (Tighina), are under the ''de facto'' control of [[#Transnistria|Transnistria]].
|-
|&lt;span id=&quot;Monaco&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Monaco}}'''&amp;nbsp;– Principality of Monaco
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}
|-
|&lt;span id=&quot;Mongolia&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Mongolia}}'''
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}
|-
|&lt;span id=&quot;Montenegro&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Montenegro}}'''
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}
|-
|&lt;span id=&quot;Morocco&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Morocco}}'''&amp;nbsp;– Kingdom of Morocco
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}Part of the Moroccan-claimed [[Western Sahara]] is controlled by the partially recognised [[#SADR|Sahrawi Arab Democratic Republic]].
|-
|&lt;span id=&quot;Mozambique&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Mozambique}}'''&amp;nbsp;– Republic of Mozambique
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}
|-
|&lt;span id=&quot;Myanmar&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Myanmar}}'''&amp;nbsp;– Republic of the Union of Myanmar{{efn|The country's official name of Myanmar, adopted in 1989, has been mixed and controversial, with the former name Burma still being used in many cases. See [[Names of Myanmar]].}}
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}[[Wa State]] is a de facto autonomous state within Myanmar. The United Nations has not recognised the de facto ruling government of Myanmar, the [[State Administration Council]].&lt;ref name=&quot;UN_Seats_Denied&quot; /&gt; &lt;!--France has only begun the process of recognising the NUG by passing a bill in the Senate--&gt;
|-
|&lt;span id=&quot;Namibia&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Namibia}}'''&amp;nbsp;– Republic of Namibia
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}
|-
|&lt;span id=&quot;Nauru&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Nauru}}'''&amp;nbsp;– Republic of Nauru
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}
|-
|&lt;span id=&quot;Nepal&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Nepal}}'''&amp;nbsp;– Federal Democratic Republic of Nepal
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}Nepal is a [[federation]] composed of [[Provinces of Nepal|seven provinces]].
|-
|&lt;span id=&quot;Netherlands&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Kingdom of the Netherlands|name=Netherlands}}'''&amp;nbsp;– Kingdom of the Netherlands
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}Member of the EU.{{efn|name=&quot;EU&quot;}} The [[Kingdom of the Netherlands]] includes four areas with substantial autonomy:

* {{flag|Aruba}}
* {{flag|Curaçao}}
* {{flag|Netherlands}}
* {{flag|Sint Maarten}}

The Metropolitan Netherlands, Aruba, Curaçao and Sint Maarten form the four constituent countries of the Kingdom. Three overseas parts of the Netherlands ([[Bonaire]], [[Saba (island)|Saba]] and [[Sint Eustatius]]) are [[Caribbean Netherlands|special municipalities]] of the metropolitan Netherlands.{{efn|The designation &quot;the Netherlands&quot; can refer either to the Metropolitan [[Netherlands]] or to the entire [[Kingdom of the Netherlands|Kingdom]] (e.g. in international organisations).}} The Kingdom of the Netherlands as a whole is a member of the EU, but [[Law of the European Union|EU law]] only wholly applies to parts within Europe.
|-
|&lt;span id=&quot;New Zealand&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|New Zealand}}'''
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}New Zealand is a [[Commonwealth realm]],{{efn|name=&quot;realm&quot;}} and has one dependent territory and one [[Territorial claims in Antarctica|claimed]] Antarctic dependent territory:

* {{flag|Tokelau}}
* ''{{noflag|[[Ross Dependency]]}}''

The [[New Zealand Government]] acts for the entire [[Realm of New Zealand]] in all international contexts, which has responsibilities for (but no rights of control over) two freely [[associated state]]s:

* {{flag|Cook Islands}}
* {{flag|Niue}}

The Cook Islands and Niue have diplomatic relations with {{Numrel|CK|alt2= |}} and {{Numrel|Niue|alt2= |}} UN members respectively.&lt;ref&gt;{{cite web |author=Federal Foreign Office of Germany |title=Beziehungen zu Deutschland |publisher=Government of Germany |date=November 2009 |url=http://www.auswaertiges-amt.de/diplo/de/Laenderinformationen/Cookinseln/Bilateral.html |access-date=16 July 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100723070259/http://www.auswaertiges-amt.de/diplo/de/Laenderinformationen/Cookinseln/Bilateral.html |archive-date=23 July 2010 |url-status=live |df=dmy-all}} For more information, see [[Foreign relations of the Cook Islands]].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |author=Republic of Nauru Permanent Mission to the United Nations |title=Foreign Affairs |publisher=United Nations |url=http://www.un.int/nauru/foreignaffairs.html |access-date=16 July 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141004083335/http://www.un.int/nauru/foreignaffairs.html |archive-date=4 October 2014}}&lt;/ref&gt; They have full treaty-making capacity in the UN,&lt;ref name=&quot;untreaty1&quot;&gt;{{cite web |url=http://untreaty.un.org/cod/repertory/art102/english/rep_supp8_vol6-art102_e_advance.pdf |title=Article 102, Repertory of Practice of United Nations Organs, Supplement No. 8, Volume VI (1989–1994) |website=untreaty.un.org |access-date=15 July 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120403031600/http://untreaty.un.org/cod/repertory/art102/english/rep_supp8_vol6-art102_e_advance.pdf |archive-date=3 April 2012 |df=mdy-all}}&lt;/ref&gt; and are members of some [[List of specialized agencies of the United Nations|UN specialized agencies]].
|-
|&lt;span id=&quot;Nicaragua&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Nicaragua}}'''&amp;nbsp;– Republic of Nicaragua
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}Nicaragua contains two autonomous regions, [[North Caribbean Coast Autonomous Region|North Caribbean Coast]] and [[South Caribbean Coast Autonomous Region|South Caribbean Coast]].{{efn|name=&quot;autonomous&quot;}}
|-
|&lt;span id=&quot;Niger&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Niger}}'''&amp;nbsp;– Republic of the Niger
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}
|-
|&lt;span id=&quot;Nigeria&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Nigeria}}'''&amp;nbsp;– Federal Republic of Nigeria
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}Nigeria is a [[federation]] of [[States of Nigeria|36 states and one federal territory]].
|-
|&lt;span id=&quot;North Korea&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|North Korea}}'''&amp;nbsp;– Democratic People's Republic of Korea
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
| style=&quot;background:#fcc;&quot; |{{claimedby|SKOREA}}
{{extent}}North Korea is not recognised by one UN member, [[#South Korea|South Korea]], which claims to be the sole legitimate government of [[Korea]].&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.ioc.u-tokyo.ac.jp/~worldjpn/documents/texts/docs/19650622.T1E.html |date=June 22, 1965 |website=ioc.u-tokyo.ac.jp |title=Treaty on Basic Relations between Japan and the Republic of Korea |access-date=27 October 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090313123054/http://www.ioc.u-tokyo.ac.jp/~worldjpn/documents/texts/docs/19650622.T1E.html |archive-date=13 March 2009 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
|-
|&lt;span id=&quot;North Macedonia&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|North Macedonia}}'''&amp;nbsp;– Republic of North Macedonia{{efn|Formerly known constitutionally as the &quot;Republic of Macedonia&quot; from 1991 to 2019 and under the international designation of &quot;the former Yugoslav Republic of Macedonia&quot; (FYROM) from 1993 to 2019 due to the [[Macedonia naming dispute]] with [[Greece]]. Following the [[Prespa Agreement]] going into effect in February 2019, the country was renamed &quot;North Macedonia&quot;.}}
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}
|-
|&lt;span id=&quot;Norway&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Norway}}'''&amp;nbsp;– Kingdom of Norway
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}Norway has two [[unincorporated area]]s in Europe:

* {{noflag|[[Svalbard]]}} is an integral part of Norway, but has a special status due to the [[Svalbard Treaty]].
* {{noflag|[[Jan Mayen]]}} is an uninhabited island that is an integral part of Norway, although unincorporated.

Norway has one [[Dependencies of Norway|dependent territory]] and two [[Territorial claims in Antarctica|claimed]] Antarctic dependent territories in the [[Southern Hemisphere]]:

* {{noflag|[[Bouvet Island]]}}
* ''{{noflag|[[Peter I Island]]}}''
* ''{{noflag|[[Queen Maud Land]]}}''
|-
|&lt;span id=&quot;Oman&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Oman}}'''&amp;nbsp;– Sultanate of Oman
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}
|-
|&lt;span id=&quot;Pakistan&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Pakistan}}'''&amp;nbsp;– Islamic Republic of Pakistan
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}Pakistan is a [[federation]] of [[Administrative units of Pakistan|four provinces and one capital territory]]. Pakistan exercises control over certain portions of [[Kashmir]], but has not officially annexed any of it,&lt;ref&gt;Constitution of Pakistan, Art. 1.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |author=Aslam, Tasnim |title=Pakistan Does Not Claim Kashmir As An Integral Part... |url=http://www.outlookindia.com/article.aspx?233374 |newspaper=Outlook India |publisher=The Outlook Group |date=11 December 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111213213928/http://www.outlookindia.com/article.aspx?233374 |archive-date=13 December 2011 |url-status=dead |df=dmy-all |access-date=27 February 2011}}&lt;/ref&gt; instead regarding it as a disputed territory.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Williams |first=Kristen P. |title=Despite nationalist conflicts: theory and practice of maintaining world peace |publisher=Greenwood Publishing Group |year=2001 |pages=154–155 |url=https://books.google.com/books?id=OYmurpH3ahsC |isbn=978-0-275-96934-9}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Pruthi |first=R.K. |title=An Encyclopaedic Survey Of Global Terrorism In 21st Century |publisher=Anmol Publications Pvt. Ltd. |year=2001 |pages=120–121 |url=https://books.google.com/books?id=C3yDkKDbZ3YC |isbn=978-81-261-1091-9}}&lt;/ref&gt; The portions that it controls are divided into two territories, administered separately from Pakistan proper:

* {{flag|Azad Kashmir}}
* {{noflag|[[Gilgit-Baltistan]]}}

Azad Kashmir describes itself as a &quot;self-governing state under Pakistani control&quot;, while Gilgit-Baltistan is described in its governance order as a group of &quot;areas&quot; with self-government.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://home.ajk.gov.pk/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=72&amp;catid=14 |title=Azad Kashmir Day |access-date=2014-07-28 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140812174212/http://home.ajk.gov.pk/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=72&amp;catid=14 |archive-date=12 August 2014 |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;gbtribune.files.wordpress.com&quot;&gt;{{cite web |url=http://gbtribune.files.wordpress.com/2012/09/self-governance-order-2009.pdf |title=To Be Published In The Next Issue Of The |access-date=28 July 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140905063539/http://gbtribune.files.wordpress.com/2012/09/self-governance-order-2009.pdf |archive-date=5 September 2014 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;AJ&amp;KHistory&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.ajk.gov.pk/history.php|title=AJ&amp;K History|access-date=6 January 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180106174235/http://www.ajk.gov.pk/history.php|archive-date=6 January 2018|url-status=live|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; These territories are not usually regarded as sovereign, as they do not fulfil the criteria set out by the declarative theory of statehood (for example, their current laws do not allow them to engage independently in relations with other states). Several state functions of these territories (such as foreign affairs and defense) are performed by Pakistan.&lt;ref name=&quot;gbtribune.files.wordpress.com&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=z-aRAwAAQBAJ&amp;q=azad+kashmir+gilgit+baltistan&amp;pg=PA1100|title=Political Handbook of the World 2014|access-date=5 October 2014|isbn=9781483333281|last1=Lansford|first1=Tom|date=2014-04-08|publisher=SAGE Publications}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.ajkassembly.gok.pk/AJK_Interim_Constitution_Act_1974.pdf# |title=The Azad Jammu And Kashmir Interim Constitution Act, 1974 |format=PDF |access-date=28 July 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131013171853/http://www.ajkassembly.gok.pk/AJK_Interim_Constitution_Act_1974.pdf |archive-date=13 October 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
|-
|&lt;span id=&quot;Palau&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Palau}}'''&amp;nbsp;– Republic of Palau
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}Under [[Compact of Free Association]] with the [[#United States|United States]].
|-
|&lt;span id=&quot;Palestine&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Palestine}}'''&amp;nbsp;– State of Palestine
| style=&quot;background:#ddf;&quot; |&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; [[United Nations General Assembly observers#Current non-member observers|UN General Assembly observer state]]; member of two [[List of specialized agencies of the United Nations|UN specialized agencies]]&lt;!-- {{cn|date=April 2021}} -- it appears that the convention on this page is to keep details and citations to the last column, which is where the details and citations for this claim can be found --&gt;
| style=&quot;background:#fcc;&quot; | [[International recognition of the State of Palestine|Partially unrecognised]]
{{extent}}The State of Palestine, declared in 1988, is not recognised as a state by Israel but has received diplomatic recognition from {{Numrec|Palestine}} states.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Palestine Liberation Organization|title=Road For Palestinian Statehood: Recognition and Admission|url=http://www.nad-plo.org/etemplate.php?id=5|publisher=Negotiations Affairs Department|access-date=28 July 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110818214013/http://www.nad-plo.org/etemplate.php?id=5|archive-date=18 August 2011|df=mdy-all}}&lt;/ref&gt; The proclaimed state has no agreed territorial borders, or effective control over much of the territory that it proclaimed.&lt;ref&gt;See the following on statehood criteria:
* {{cite web|author=Mendes, Errol|title=Statehood and Palestine for the purposes of Article 12 (3) of the ICC Statute|url=http://uclalawforum.com/media/background/gaza/2010-03-30_Mendes-Memo.pdf|pages=28, 33|date=30 March 2010|access-date=17 April 2011|postscript=:|archive-url=https://web.archive.org/web/20110831190057/http://uclalawforum.com/media/background/gaza/2010-03-30_Mendes-Memo.pdf|archive-date=31 August 2011|url-status=live|df=dmy-all}} &quot;...the Palestinian State also meets the traditional criteria under the Montevideo Convention...&quot;; &quot;...the fact that a majority of states have recognised Palestine as a State should easily fulfil the requisite state practice&quot;.
* {{cite journal|author=McKinney, Kathryn M.|title=The Legal Effects of the Israeli-PLO Declaration ofPrinciples: Steps Toward Statehood for Palestine|url=http://lawpublications.seattleu.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1438&amp;context=sulr&amp;sei-redir=1#search=%22palestine+%22constitutive+theory%22+statehood%22|journal=Seattle University Law Review|volume=18|issue=93|year=1994|page=97|publisher=Seattle University|access-date=17 April 2011|postscript=:|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110722063030/http://lawpublications.seattleu.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1438&amp;context=sulr&amp;sei-redir=1#search=%22palestine+%22constitutive+theory%22+statehood%22|archive-date=22 July 2011|df=dmy-all}} &quot;It is possible, however, to argue for Palestinian statehood based on the constitutive theory&quot;.
* {{cite journal|author=McDonald, Avril|title=Operation Cast Lead: Drawing the Battle Lines of the Legal Dispute|url=https://litigation-essentials.lexisnexis.com/webcd/app?action=DocumentDisplay&amp;crawlid=1&amp;doctype=cite&amp;docid=16+Hum.+Rts.+Br.+25&amp;srctype=smi&amp;srcid=3B15&amp;key=74ccae52ba220673512e7784449388f0|journal=Human Rights Brief|volume=25|date=Spring 2009|publisher=Washington College of Law, Center for Human Rights and Humanitarian Law|access-date=17 April 2011|postscript=:|archive-url=https://web.archive.org/web/20120329201731/https://litigation-essentials.lexisnexis.com/webcd/app?action=DocumentDisplay&amp;crawlid=1&amp;doctype=cite&amp;docid=16+Hum.+Rts.+Br.+25&amp;srctype=smi&amp;srcid=3B15&amp;key=74ccae52ba220673512e7784449388f0|archive-date=29 March 2012|url-status=live|df=dmy-all}} &quot;Whether one applies the criteria of statehood set out in the Montevideo Convention or the more widely accepted constitutive theory of statehood, Palestine might be considered a state.&quot;&lt;/ref&gt; The [[Palestinian Authority]] is an interim administrative body formed as a result of the [[Oslo Accords]] that exercises limited autonomous jurisdiction within the [[occupied Palestinian territories]]. In foreign relations, Palestine is represented by the [[Palestine Liberation Organization]].&lt;ref name=&quot;unnms&quot;/&gt; The State of Palestine is a member state of [[UNESCO]],&lt;ref&gt;{{cite web|author=United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization|title=Arab States: Palestine|url=http://www.unesco.org/new/en/unesco/worldwide/arab-states/palestine/|publisher=United Nations|access-date=3 December 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20120104131813/http://www.unesco.org/new/en/unesco/worldwide/arab-states/palestine/|archive-date=4 January 2012|url-status=live|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; [[United Nations Industrial Development Organization|UNIDO]] and other international organizations.&lt;ref&gt;{{cite web|title=The Palestinians: Background and U.S. Relations|url=https://fas.org/sgp/crs/mideast/RL34074.pdf|pages=40–41|date=18 March 2021|access-date=11 April 2021|archive-date=13 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210513163558/https://fas.org/sgp/crs/mideast/RL34074.pdf|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
|&lt;span id=&quot;Panama&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Panama}}'''&amp;nbsp;– Republic of Panama
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}
|-
|&lt;span id=&quot;Papua New Guinea&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Papua New Guinea}}'''&amp;nbsp;– Independent State of Papua New Guinea
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}Papua New Guinea is a [[Commonwealth realm]]{{efn|name=&quot;realm&quot;}} with one autonomous region, [[Autonomous Region of Bougainville|Bougainville]].{{efn|name=&quot;autonomous&quot;}}
|-
|&lt;span id=&quot;Paraguay&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Paraguay}}'''&amp;nbsp;– Republic of Paraguay
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}
|-
|&lt;span id=&quot;Peru&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Peru}}'''&amp;nbsp;– Republic of Peru
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}
|-
|&lt;span id=&quot;Philippines&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Philippines}}'''&amp;nbsp;– Republic of the Philippines
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}The Philippines contains one autonomous region, [[Bangsamoro]].{{efn|name=&quot;autonomous&quot;}}
|-
|&lt;span id=&quot;Poland&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Poland}}'''&amp;nbsp;– Republic of Poland
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}Member of the EU.{{efn|name=&quot;EU&quot;}}
|-
|&lt;span id=&quot;Portugal&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Portugal}}'''&amp;nbsp;– Portuguese Republic
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}Member of the EU.{{efn|name=&quot;EU&quot;}} Portugal contains two autonomous regions, [[Azores|the Azores]] and [[Madeira]].{{efn|name=&quot;autonomous&quot;}}
|-
|&lt;span id=&quot;Qatar&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Qatar}}'''&amp;nbsp;– State of Qatar
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}
|-
|&lt;span id=&quot;Romania&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Romania}}'''
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}Member of the EU.{{efn|name=&quot;EU&quot;}}
|-
|&lt;span id=&quot;Russia&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Russia}}'''&amp;nbsp;– Russian Federation
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}Russia is a [[federation]] of 83 internationally recognised [[federal subjects of Russia|federal subjects]] (republics, oblasts, krais, autonomous okrugs, federal cities, and an autonomous oblast). Several of the federal subjects are ethnic republics.{{efn|name=&quot;autonomous&quot;}}
|-
|&lt;span id=&quot;Rwanda&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Rwanda}}'''&amp;nbsp;– Republic of Rwanda
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}
|-
|&lt;span id=&quot;Saint Kitts and Nevis&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Saint Kitts and Nevis}}'''&amp;nbsp;– Federation of Saint Christopher and Nevis
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}Saint Kitts and Nevis is a [[Commonwealth realm]]{{efn|name=&quot;realm&quot;}} and is a [[federation]]{{efn|name=&quot;federal&quot;}} of two islands, [[Saint Kitts]] and [[Nevis]].
|-
|&lt;span id=&quot;Saint Lucia&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Saint Lucia}}'''
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}Saint Lucia is a [[Commonwealth realm]].{{efn|name=&quot;realm&quot;}}
|-
|&lt;span id=&quot;Saint Vincent and the Grenadines&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Saint Vincent and the Grenadines}}'''
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}Saint Vincent and the Grenadines is a [[Commonwealth realm]].{{efn|name=&quot;realm&quot;}}
|-
|&lt;span id=&quot;Samoa&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Samoa}}'''&amp;nbsp;– Independent State of Samoa
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}
|-
|&lt;span id=&quot;San Marino&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|San Marino}}'''&amp;nbsp;– Republic of San Marino
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}
|-
|&lt;span id=&quot;São Tomé and Príncipe&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|São Tomé and Príncipe}}'''&amp;nbsp;– Democratic Republic of São Tomé and Príncipe
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}São Tomé and Príncipe contains one autonomous province, [[Príncipe]].{{efn|name=&quot;autonomous&quot;}}
|-
|&lt;span id=&quot;Saudi Arabia&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Saudi Arabia}}'''&amp;nbsp;– Kingdom of Saudi Arabia
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}
&lt;!--Sealand is not a sovereign state according to the definition in the introduction of this article and should not be included--&gt;
&lt;!--Scotland is not a sovereign state according to the definition in the introduction of this article and should not be included--&gt;
|-
|&lt;span id=&quot;Senegal&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Senegal}}'''&amp;nbsp;– Republic of Senegal
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}
|-
|&lt;span id=&quot;Serbia&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Serbia}}'''&amp;nbsp;– Republic of Serbia
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}Serbia contains two autonomous provinces, [[Vojvodina]] and [[Autonomous Province of Kosovo and Metohija|Kosovo and Metohija]].{{efn|name=&quot;autonomous&quot;}} The latter is under the de facto control of [[#Kosovo|Kosovo]].
|-
|&lt;span id=&quot;Seychelles&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Seychelles}}'''&amp;nbsp;– Republic of Seychelles
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}
|-
|&lt;span id=&quot;Sierra Leone&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Sierra Leone}}'''&amp;nbsp;– Republic of Sierra Leone
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}
|-
|&lt;span id=&quot;Singapore&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Singapore}}'''&amp;nbsp;– Republic of Singapore
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}
|-
|&lt;span id=&quot;Slovakia&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Slovakia}}'''&amp;nbsp;– Slovak Republic
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}Member of the EU.{{efn|name=&quot;EU&quot;}}
|-
|&lt;span id=&quot;Slovenia&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Slovenia}}'''&amp;nbsp;– Republic of Slovenia
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}Member of the EU.{{efn|name=&quot;EU&quot;}}
|-
|&lt;span id=&quot;Solomon Islands&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Solomon Islands}}'''
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}Solomon Islands is a [[Commonwealth realm]].{{efn|name=&quot;realm&quot;}}
|-
|&lt;span id=&quot;Somalia&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Somalia}}'''&amp;nbsp;– Federal Republic of Somalia
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}Somalia is a federation of [[states and regions of Somalia|six states]]. Two, [[Puntland]] and [[Galmudug]], have self-declared autonomy, while one, [[#Somaliland|Somaliland]], is de facto independent.
|-
|&lt;span id=&quot;South Africa&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|South Africa}}'''&amp;nbsp;– Republic of South Africa
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}
|-
|&lt;span id=&quot;South Korea&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|South Korea}}'''&amp;nbsp;– Republic of Korea
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
| style=&quot;background:#fcc;&quot; |{{claimedby|NKOREA}}
{{extent}}South Korea has one autonomous region, [[Jeju Province]].{{efn|name=&quot;autonomous&quot;}}&lt;ref&gt;{{cite web|author=Keun Min|title=Greetings|publisher=Jeju Special Self-Governing Province|url=http://english.jeju.go.kr/contents/index.php?mid=02|access-date=10 November 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20130502123553/http://english.jeju.go.kr/contents/index.php?mid=02|archive-date=2 May 2013|url-status=live|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
South Korea is not recognised by [[#North Korea|North Korea]], which claims to be the sole legitimate government of [[Korea]].
|-
|&lt;span id=&quot;South Sudan&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|South Sudan}}'''&amp;nbsp;– Republic of South Sudan
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}South Sudan is a [[federation]] of [[States of South Sudan|10 states and three administrative areas]].

The [[Abyei|Abyei Area]] is a zone with &quot;special administrative status&quot; established by the [[Comprehensive Peace Agreement]] in 2005. It is de jure a condominium of South Sudan and [[#Sudan|Sudan]], but de facto administered by two competing administrations and the United Nations.&lt;ref name=UNISFA2017&gt;{{cite web|url=https://unisfa.unmissions.org/statement-unisfa-recent-spate-attacks-abyei|title=Statement from UNISFA on the recent spate of attacks in Abyei|website=UNmissions.org|date=18 October 2017|access-date=12 February 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180213022254/https://unisfa.unmissions.org/statement-unisfa-recent-spate-attacks-abyei|archive-date=13 February 2018|url-status=live|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=AbyeiName&gt;{{cite web|url=http://www.gurtong.net/ECM/Editorial/tabid/124/ctl/ArticleView/mid/519/articleId/17103/Abyei-Administration-Area-Changes-Name.aspx|title=Abyei Administration Area Changes Name|website=Gurtong.net|date=29 July 2015|access-date=12 February 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180213022037/http://www.gurtong.net/ECM/Editorial/tabid/124/ctl/ArticleView/mid/519/articleId/17103/Abyei-Administration-Area-Changes-Name.aspx|archive-date=13 February 2018|url-status=live|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
|-
|&lt;span id=&quot;Spain&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Spain}}'''&amp;nbsp;– Kingdom of Spain
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}Member of the EU.{{efn|name=&quot;EU&quot;}} Spain is divided into [[Autonomous communities of Spain|17 autonomous communities and two special autonomous cities]].{{efn|name=&quot;autonomous&quot;}}{{efn|name=&quot;Plazas&quot;|Spain holds several small overseas territories scattered along the Mediterranean coast bordering [[Morocco]], known as the [[plazas de soberanía]].}}
|-
|&lt;span id=&quot;Sri Lanka&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Sri Lanka}}'''&amp;nbsp;– Democratic Socialist Republic of Sri Lanka{{efn|Formerly known as [[Dominion of Ceylon|Ceylon]] until 1972.}}
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}
|-
|&lt;span id=&quot;Sudan&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Sudan}}'''&amp;nbsp;– Republic of the Sudan
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}Sudan is a [[federation]] of [[States of Sudan|18 states]].

The [[Abyei|Abyei Area]] is a zone with &quot;special administrative status&quot; established by the [[Comprehensive Peace Agreement]] in 2005. It is de jure a condominium of [[#South Sudan|South Sudan]] and Sudan, but de facto administered by two competing administrations and the United Nations.&lt;ref name=UNISFA2017/&gt;&lt;ref name=AbyeiName/&gt;
|-
|&lt;span id=&quot;Suriname&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Suriname}}'''&amp;nbsp;– Republic of Suriname
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}
|-
|&lt;span id=&quot;Sweden&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Sweden}}'''&amp;nbsp;– Kingdom of Sweden
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}Member of the EU.{{efn|name=&quot;EU&quot;}}
|-
|&lt;span id=&quot;Switzerland&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Switzerland}}'''&amp;nbsp;– Swiss Confederation
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}Switzerland is a [[federation]] of [[Cantons of Switzerland|26 cantons]].
|-
|&lt;span id=&quot;Syria&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Syria}}'''&amp;nbsp;– Syrian Arab Republic
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}During the [[Syrian civil war]], the [[National Coalition of Syrian Revolutionary and Opposition Forces|Syrian National Coalition]] (SNC) was [[National Coalition of Syrian Revolutionary and Opposition Forces#International recognition|recognised]] as the legitimate representative of the Syrian people by 20 UN members and established an [[Syrian Interim Government|interim government]] to rule rebel-controlled territory. After the [[fall of the Assad regime]], the SNC declared its allegiance to the new government.
Syria has one self-declared autonomous region, [[Autonomous Administration of North and East Syria|Rojava]].
|-
|&lt;span id=&quot;Tajikistan&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Tajikistan}}'''&amp;nbsp;– Republic of Tajikistan
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}Tajikistan contains one autonomous region, [[Gorno-Badakhshan]].{{efn|name=&quot;autonomous&quot;}}
|-
|&lt;span id=&quot;Tanzania&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Tanzania}}'''&amp;nbsp;– United Republic of Tanzania
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}Tanzania contains one autonomous region, [[Zanzibar]].{{efn|name=&quot;autonomous&quot;}}
|-
|&lt;span id=&quot;Thailand&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Thailand}}'''&amp;nbsp;– Kingdom of Thailand
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}
|-
|&lt;span id=&quot;Timor-Leste&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Timor-Leste}}'''&amp;nbsp;– Democratic Republic of Timor-Leste{{efn|Formerly also known as East Timor.}}
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}
|-
|&lt;span id=&quot;Togo&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Togo}}'''&amp;nbsp;– Togolese Republic
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}
|-
|&lt;span id=&quot;Tonga&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Tonga}}'''&amp;nbsp;– Kingdom of Tonga
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}
|-
|&lt;span id=&quot;Trinidad and Tobago&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Trinidad and Tobago}}'''&amp;nbsp;– Republic of Trinidad and Tobago
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}Trinidad and Tobago contains one autonomous region, [[Tobago]].{{efn|name=&quot;autonomous&quot;}}
|-
|&lt;span id=&quot;Tunisia&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Tunisia}}'''&amp;nbsp;– Republic of Tunisia
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}
|-
|&lt;span id=&quot;Turkey&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Turkey}}'''&amp;nbsp;– Republic of Türkiye{{efn|Formerly the &quot;Republic of Turkey&quot;. In 2023, the United Nations recognized &quot;Türkiye&quot; as the official English name of the country after a request made by the Turkish government.}}
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}
|-
|&lt;span id=&quot;Turkmenistan&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Turkmenistan}}'''
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}
|-
|&lt;span id=&quot;Tuvalu&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Tuvalu}}'''
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}Tuvalu is a [[Commonwealth realm]].{{efn|name=&quot;realm&quot;}}
|-
|&lt;span id=&quot;Uganda&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Uganda}}'''&amp;nbsp;– Republic of Uganda
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}
|-
|&lt;span id=&quot;Ukraine&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Ukraine}}'''
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}Ukraine contains one autonomous region, the [[Autonomous Republic of Crimea]],{{efn|name=&quot;autonomous&quot;}} which is under the control of [[#Russia|Russia]]. Seven other areas of Ukraine are under full or partial Russian control, including [[Donetsk Oblast|Donetsk]], [[Kharkiv Oblast|Kharkiv]],&lt;!-- Eastern part of Kharkiv Oblast is still occupied by Russia --&gt; [[Kherson Oblast|Kherson]], [[Luhansk Oblast|Luhansk]], [[Mykolaiv Oblast|Mykolaiv]],&lt;!-- The Kinburn Peninsula of Mykolaiv Oblast is still occupied by Russia --&gt; [[Zaporizhzhia Oblast|Zaporizhzhia]] oblasts and [[Sevastopol]].
|-
|&lt;span id=&quot;United Arab Emirates&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|United Arab Emirates}}'''
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}The United Arab Emirates is a [[federation]] of [[Emirates of the United Arab Emirates|seven emirates]].
|-
|&lt;span id=&quot;United Kingdom&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|United Kingdom}}'''&amp;nbsp;– United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}The United Kingdom is a [[Commonwealth realm]]{{efn|name=&quot;realm&quot;||group=}} consisting of [[countries of the United Kingdom|four constituent countries]]: [[England]], [[Northern Ireland]], [[Scotland]], and [[Wales]]. The United Kingdom has the following 13 [[British Overseas Territories|overseas territories]] and one [[Territorial claims in Antarctica|claimed]] Antarctic dependent territory:

* {{noflag|[[Akrotiri and Dhekelia]]}}
* {{flag|Anguilla}}
* {{flag|Bermuda}}
* {{flag|British Indian Ocean Territory}}
* {{flag|British Virgin Islands}}
* {{flag|Cayman Islands}}
* {{flag|Falkland Islands}}
* {{flag|Gibraltar}}
* {{flag|Montserrat}}
* {{flag|Pitcairn Islands}}
* {{noflag|[[Saint Helena, Ascension and Tristan da Cunha]]}}
* {{flag|South Georgia and the South Sandwich Islands}}
* {{flag|Turks and Caicos Islands}}
* ''{{flag|British Antarctic Territory}}''

The [[The Crown|British monarch]] also has direct sovereignty over three self-governing [[Crown Dependencies]]:

* {{flag|Bailiwick of Guernsey|name=Guernsey}}
* {{flag|Isle of Man}}
* {{flag|Jersey}}
|-
|&lt;span id=&quot;United States&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|United States}}'''&amp;nbsp;– United States of America
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}The United States is a [[federation]] of [[List of states and territories of the United States|50 states, one federal district, and one incorporated territory]] ([[Palmyra Atoll]]).

Additionally, the [[federal government of the United States]] has sovereignty over 13 [[Territories of the United States#Incorporated vs. unincorporated territories|unincorporated territories]]. Of these unincorporated territories, five are inhabited possessions:

* {{flag|American Samoa}}
* {{flag|Guam}}
* {{flag|Northern Mariana Islands}}
* {{flag|Puerto Rico}}
* {{flag|U.S. Virgin Islands}}

The United States also has sovereignty over eight uninhabited territories:

* [[Baker Island]]
* [[Howland Island]]
* [[Jarvis Island]]
* [[Johnston Atoll]]
* [[Kingman Reef]]
* [[Midway Atoll]]
* [[Navassa Island]]
* [[Wake Island]]

The United States disputes sovereignty over two territories:

* ''[[Bajo Nuevo Bank]]''
* ''[[Serranilla Bank]]''

Three sovereign states have become [[associated state]]s of the United States under the [[Compact of Free Association]]:

* {{flag|Marshall Islands}}
* {{flag|Federated States of Micronesia}}
* {{flag|Palau}}
|-
|&lt;span id=&quot;Uruguay&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Uruguay}}'''&amp;nbsp;– Oriental Republic of Uruguay
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}
|-
|&lt;span id=&quot;Uzbekistan&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Uzbekistan}}'''&amp;nbsp;– Republic of Uzbekistan
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}Uzbekistan contains one autonomous region, [[Karakalpakstan]].{{efn|name=&quot;autonomous&quot;}}
|-
|&lt;span id=&quot;Vanuatu&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Vanuatu}}'''&amp;nbsp;– Republic of Vanuatu
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}
|-
|&lt;span id=&quot;Vatican City&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Vatican City}}'''&amp;nbsp;– Vatican City State
| style=&quot;background:#ddf;&quot; |&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; [[United Nations General Assembly observers#Current non-member observers|UN General Assembly observer state]] under the designation of &quot;[[Holy See]]&quot;; member of three [[list of specialized agencies of the United Nations|UN specialized agencies]]
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}Administered by the [[Holy See]], a sovereign entity with diplomatic relations to {{Numrec|Holy See|N=3||states}} (including {{Numrec|Holy See|link=N}} UN member states, the [[#Cook Islands|Cook Islands]], the [[#Taiwan|Republic of China (Taiwan)]], and [[#Palestine|Palestine]]).&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.vatican.va/roman_curia/secretariat_state/documents/rc_seg-st_20010123_holy-see-relations_en.html|title=Bilateral relations of the Holy See|publisher=Holy See website|access-date=5 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20140709142833/https://www.vatican.va/roman_curia/secretariat_state/documents/rc_seg-st_20010123_holy-see-relations_en.html|archive-date=9 July 2014|url-status=live|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; In addition, the [[European Union]] and the [[Sovereign Military Order of Malta]] maintain diplomatic relations with the Holy See. The Holy See is a member of three [[list of specialized agencies of the United Nations|UN specialized agencies]] ([[International Telecommunication Union|ITU]], [[Universal Postal Union|UPU]], and [[World Intellectual Property Organization|WIPO]]) and the [[International Atomic Energy Agency|IAEA]], as well as being a permanent observer of the UN (in the category of &quot;Non-member State&quot;)&lt;ref name=&quot;unnms&quot;&gt;{{cite web|title=Non-member States and Entities |url=https://www.un.org/en/members/nonmembers.shtml |publisher=United Nations |access-date=30 August 2010 |date=29 February 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090509204646/http://www.un.org/en/members/nonmembers.shtml |archive-date=9 May 2009}}&lt;/ref&gt; and [[Foreign relations of the Holy See#Participation in international organizations|multiple other UN System organizations]]. The Vatican City is governed by officials appointed by the [[Pope]], who is the Bishop of the Diocese of Rome and ''[[ex officio member|ex officio]]'' sovereign of Vatican City.
|-
|&lt;span id=&quot;Venezuela&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Venezuela}}'''&amp;nbsp;– Bolivarian Republic of Venezuela
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}Venezuela is a [[federation]] of [[States of Venezuela|23 states]], [[Administrative divisions of Venezuela|one capital district, and federal dependencies]].
|-
|&lt;span id=&quot;Vietnam&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Vietnam}}'''&amp;nbsp;– Socialist Republic of Vietnam
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}
|-
|&lt;span id=&quot;Yemen&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Yemen}}'''&amp;nbsp;– Republic of Yemen
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}
|-
|&lt;span id=&quot;Zambia&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Zambia}}'''&amp;nbsp;– Republic of Zambia
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}
|-
|&lt;span id=&quot;Zimbabwe&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Zimbabwe}}'''&amp;nbsp;– Republic of Zimbabwe
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; UN member state
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None
{{extent}}
|}

===Other states===
{{col-begin|width=760px}}
{{col-2}}
'''&quot;Membership within the UN System&quot; column legend'''
{{legend|#e2efda|Member state of a UN Specialized Agency}}
{{legend|lemonchiffon|No membership}}
{{col-2}}
'''&quot;Sovereignty dispute&quot; column legend''' 
{{legend|white|Undisputed sovereignty}}
{{legend|#fcc|Disputed sovereignty}}
{{col-end}}
{| class=&quot;sortable wikitable sticky-header&quot; text-align:left;&quot;
|-
! style=&quot;width:150pt;&quot;| Common and formal names
! style=&quot;width:90pt;&quot;| Membership within the [[United Nations System|UN System]]{{efn|name=&quot;membership&quot;}}
! style=&quot;width:90pt;&quot;| Sovereignty dispute{{efn|name=&quot;sd&quot;}}
! class=&quot;unsortable&quot;| Further information on status and recognition of sovereignty{{efn|name=&quot;fi&quot;}}
|-
|&lt;span id=&quot;Abkhazia&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Abkhazia}}'''&amp;nbsp;– Republic of Abkhazia
| style=&quot;background:LemonChiffon;&quot; |&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;D&lt;/span&gt; No membership
| style=&quot;background:#fcc;&quot; |{{claimedby|GEORGIA}}
{{extent}}[[International recognition of Abkhazia and South Ossetia|Recognised by]] Russia, Nicaragua, Nauru, Syria, Venezuela, South Ossetia, and Transnistria.&lt;ref name=ASOTREC&gt;{{cite web|url=http://www.newsru.com/russia/17nov2006/aup.html|date=17 November 2006|access-date=5 June 2011|script-title=ru:Абхазия, Южная Осетия и Приднестровье признали независимость друг друга и призвали всех к этому же|publisher=newsru.com|language=ru|archive-url=https://web.archive.org/web/20090416050525/http://www.newsru.com/russia/17nov2006/aup.html|archive-date=16 April 2009|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Claimed in whole by [[#Georgia|Georgia]] as the [[Government of the Autonomous Republic of Abkhazia|Autonomous Republic of Abkhazia]].
|-
|&lt;span id=&quot;Cook Islands&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Cook Islands}}'''
| style=&quot;background:#e2efda;&quot; |&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;D&lt;/span&gt; Member of eight [[List of specialized agencies of the United Nations|UN specialized agencies]]
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(See [[Political status of the Cook Islands and Niue|political status]])&lt;/small&gt;
{{extent}}A state in [[associated state|free association]] with [[#New Zealand|New Zealand]], the Cook Islands maintains [[Foreign relations of the Cook Islands|diplomatic relations with at least 63 other states]] and is recognized as a sovereign state by a number of them. The Cook Islands is a member of [[list of specialized agencies of the United Nations|multiple UN agencies]] with full treaty-making capacity.&lt;ref name=&quot;untreaty1&quot;/&gt; It shares a [[Monarchy of New Zealand|head of state]] with New Zealand as well as having [[New Zealand nationality law|shared citizenship]].
|-
|&lt;span id=&quot;Kosovo&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Kosovo}}'''&amp;nbsp;– Republic of Kosovo
| style=&quot;background:#e2efda;&quot; |&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;D&lt;/span&gt; Member of two [[List of specialized agencies of the United Nations|UN specialized agencies]]
| style=&quot;background:#fcc;&quot; |{{claimedby|SERBIA}}
{{extent}}Pursuant to [[United Nations Security Council Resolution 1244]], Kosovo was placed under the administration of the [[United Nations Interim Administration Mission in Kosovo]] in 1999.&lt;ref&gt;{{cite web|title=United Nations Interim Administration Mission in Kosovo|url=https://www.un.org/en/peacekeeping/missions/unmik/|website=UN|access-date=8 January 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20141225015010/http://www.un.org/en/peacekeeping/missions/unmik/|archive-date=25 December 2014|url-status=live|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Kosovo [[2008 Kosovo declaration of independence|declared independence in 2008]], and it has {{Numrec|Kosovo|received diplomatic recognition from|UN member states}} and the [[#Taiwan|Republic of China (Taiwan)]], while 18 of those states have recognised Kosovo only to later withdraw their recognition.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.mfa.gov.rs/sr/index.php/pres-servis/saopstenja/22340--18-k-sl03032020?lang=lat|title=''&quot;Sijera Leone je 18. država koja je povukla priznanje tzv. Kosova&quot;''|access-date=27 July 2020|archive-date=30 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210130005310/http://www.mfa.gov.rs/sr/index.php/pres-servis/saopstenja/22340--18-k-sl03032020?lang=lat|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Serbia continues to maintain its sovereignty claim over Kosovo. Other UN member states and non UN member states continue to recognise Serbian sovereignty or have taken no position on the question. Kosovo is a member of the [[International Monetary Fund]] and the [[World Bank Group]]. The Republic of Kosovo has de facto control over most of the territory, with limited control in [[North Kosovo]].
|-
|&lt;span id=&quot;Niue&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Niue}}'''
| style=&quot;background:#e2efda;&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;D&lt;/span&gt; Member of five [[List of specialized agencies of the United Nations|UN specialized agencies]]
|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;A&lt;/span&gt; None&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(See [[Political status of the Cook Islands and Niue|political status]])&lt;/small&gt;
{{extent}}A state in [[associated state|free association]] with [[#New Zealand|New Zealand]], Niue maintains [[Foreign relations of Niue|diplomatic relations with at least 28 other states]] and is recognized as a sovereign state by a number of them. Niue is a member of [[list of specialized agencies of the United Nations|multiple UN agencies]] with full treaty-making capacity.&lt;ref name=&quot;untreaty1&quot;/&gt; It shares a [[Monarchy of New Zealand|head of state]] with New Zealand as well as having [[New Zealand nationality law|shared citizenship]].
|-
|&lt;span id=&quot;Northern Cyprus&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Northern Cyprus}}'''&amp;nbsp;– Turkish Republic of Northern Cyprus
| style=&quot;background:LemonChiffon;&quot; |&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;D&lt;/span&gt; No membership
| style=&quot;background:#fcc;&quot; |{{claimedby|CYPRUS}}
{{extent}} [[Foreign relations of Northern Cyprus|Recognised only by]] [[#Turkey|Turkey]]. Under the name &quot;[[Turkish Cypriot State]]&quot;, it is an observer state of the [[Organisation of Islamic Cooperation]] and the [[Economic Cooperation Organization]]. Northern Cyprus is claimed in whole by the [[#Cyprus|Republic of Cyprus]].&lt;ref&gt;{{Citation|title=Cyprus|date=7 June 2023|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cyprus/|work=The World Factbook|publisher=Central Intelligence Agency|access-date=11 June 2023|archive-date=9 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210109202203/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cyprus/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
|&lt;span id=&quot;SADR&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Sahrawi Arab Democratic Republic}}'''
| style=&quot;background:LemonChiffon;&quot; |&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;D&lt;/span&gt; No membership
| style=&quot;background:#fcc;&quot; |{{claimedby|MOROCCO}}
{{extent}}The [[Polisario Front]], which administers the Sahrawi Arab Democratic Republic, is recognized by the UN as the [[List of active national liberation movements recognized by intergovernmental organizations|legitimate representative]] of the people of [[Western Sahara]].&lt;ref&gt;[https://documents.un.org/doc/resolution/gen/nr0/376/64/pdf/nr037664.pdf Question of Western Sahara] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250429160750/https://documents.un.org/doc/resolution/gen/nr0/376/64/pdf/nr037664.pdf |date=2025-04-29 }} A/RES/34/37 (1979)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://documents.un.org/doc/resolution/gen/nr0/390/38/pdf/nr039038.pdf Question of Western Sahara] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250415143254/https://documents.un.org/doc/resolution/gen/nr0/390/38/pdf/nr039038.pdf |date=2025-04-15 }} A/RES/35/19 (1980)&lt;/ref&gt; Recognised at some stage by {{Numrec|Sahrawi Arab Democratic Republic||UN member states}}, {{Numrec|Sahrawi Arab Democratic Republic|W=Y|link=N}} of which have since withdrawn or frozen their recognition. It is a founding member of the [[African Union]], an international organization with [[United Nations General Assembly observers|permanent observer status]] at the UN General Assembly.

The territories under its control, the so-called [[Free Zone (region)|Free Zone]], are claimed in whole by [[#Morocco|Morocco]] as part of its [[Southern Provinces]]. In turn, the Sahrawi Arab Democratic Republic claims the part of Western Sahara to the west of the [[Moroccan Western Sahara Wall|Moroccan sand wall]] controlled by Morocco. Its government resides in exile in [[Tindouf]], [[#Algeria|Algeria]].
|-
|&lt;span id=&quot;Somaliland&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Somaliland}}'''&amp;nbsp;– Republic of Somaliland
| style=&quot;background:LemonChiffon;&quot; |&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;D&lt;/span&gt; No membership
| style=&quot;background:#fcc;&quot; |{{claimedby|SOMALIA}}
{{extent}}A de facto independent state&lt;ref name=montevideo&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=4PwmeRG9QsUC|last1=Ker-Lindsay|first1=James|title=The Foreign Policy of Counter Secession: Preventing the Recognition of Contested States|page=53|publisher=[[Oxford University Press]]|year=2012|quote=In addition to the four cases of contested statehood described above, there are three other territories that have unilaterally declared independence and are generally regarded as having met the Montevideo criteria for statehood but have not been recognised by any states: Transnistria, Nagorny Karabakh, and Somaliland.|access-date=24 September 2013|df=dmy-all|archive-url=https://web.archive.org/web/20131009041217/http://books.google.com/books?id=4PwmeRG9QsUC|archive-date=9 October 2013|url-status=live|isbn=9780199698394}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=FailureofStates&gt;{{cite journal|url=http://minnjil.org/wp-content/uploads/2010/04/kreuterweb-pdf.pdf|last1=Kreuter|first1=Aaron|title=Self-Determination, Sovereignty, and the Failure of States: Somaliland and the Case for Justified Secession|journal=[[Minnesota Journal of International Law]]|volume=19|pages=380–381|publisher=[[University of Minnesota Law School]]|year=2010|issue=2 |quote=Considering each of these factors, Somaliland has a colorable argument that it meets the theoretical requirements of statehood. ... On these bases, Somaliland appears to have a strong claim to statehood.|access-date=24 September 2013|df=dmy-all|archive-url=https://web.archive.org/web/20130927082111/http://minnjil.org/wp-content/uploads/2010/04/kreuterweb-pdf.pdf|archive-date=27 September 2013|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=StrangeCase&gt;{{cite journal|url=http://yalejournal.org/wp-content/uploads/2011/01/083206arieff.pdf|last1=Arieff|first1=Alexis|title=de facto Statehood? The Strange Case of Somaliland|journal=[[Yale Journal of International Affairs]]|issue=Spring/Summer 2008|pages=1–79|publisher=International Affairs Council at Yale|access-date=17 April 2011|df=dmy-all|archive-url=https://web.archive.org/web/20111213214545/http://yalejournal.org/wp-content/uploads/2011/01/083206arieff.pdf|archive-date=13 December 2011|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; [[Foreign relations of Somaliland|not formally diplomatically recognised by]] any other state{{efn|Though [[Somaliland–Taiwan relations|de facto recognized by the Republic of China (Taiwan)]].}} and claimed in whole by the [[#Somalia|Federal Republic of Somalia]].&lt;ref name=&quot;Somalilandprofile&quot;&gt;{{cite web|title=Somaliland profile|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-africa-14115069|website=[[BBC News]]|date=14 December 2017|access-date=27 January 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20170423054426/http://www.bbc.co.uk/news/world-africa-14115069|archive-date=23 April 2017|url-status=live|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
|-
|&lt;span id=&quot;South Ossetia&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|South Ossetia}}'''&amp;nbsp;– Republic of South Ossetia–the State of Alania
| style=&quot;background:LemonChiffon;&quot; |&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;D&lt;/span&gt; No membership
| style=&quot;background:#fcc;&quot; |{{claimedby|GEORGIA}}
{{extent}}A de facto independent state,&lt;ref&gt;{{Cite journal|author=Jansen, Dinah|title=The Conflict between Self-Determination and Territorial Integrity: the South Ossetian Paradigm|url=https://es.scribd.com/document/31659924/The-Conflict-between-Self-Determination-and-Territorial-Integrity-The-South-Ossetian-Paradigm|journal=Geopolitics Vs. Global Governance: Reinterpreting International Security|pages=222–242|year=2009|publisher=Centre for Foreign Policy Studies, University of Dalhousie|isbn=978-1-896440-61-3|access-date=14 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20180819063355/https://es.scribd.com/document/31659924/The-Conflict-between-Self-Determination-and-Territorial-Integrity-The-South-Ossetian-Paradigm|archive-date=19 August 2018|url-status=live|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; [[International recognition of Abkhazia and South Ossetia|recognised by]] Russia, Nicaragua, Nauru, Syria, Venezuela, Abkhazia, and Transnistria. Claimed in whole by [[#Georgia|Georgia]] through the [[Administration of South Ossetia]].&lt;ref name=&quot;cnnAbSO&quot;&gt;{{Cite news|title=Russia condemned for recognising rebel regions|url=http://www.cnn.com/2008/WORLD/europe/08/26/russia.vote.georgia/index.html|newspaper=CNN.com|publisher=Cable News Network|date=26 August 2008|access-date=26 August 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080829045537/http://www.cnn.com/2008/WORLD/europe/08/26/russia.vote.georgia/index.html|archive-date=29 August 2008|url-status=live|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
|-
|&lt;span id=&quot;Taiwan&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Republic of China|name=Taiwan}}'''&amp;nbsp;– Republic of China{{efn|name=&quot;ChinaTaiwan&quot;}}
| style=&quot;background:LemonChiffon;&quot; |&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;D&lt;/span&gt; UN member state until 1971, now no membership
| style=&quot;background:#fcc;&quot; |[[Foreign relations of Taiwan|Partially unrecognised]]. {{claimedby|PRC}}
{{extent}}A state competing (nominally) for recognition with the [[#China|People's Republic of China]] (PRC) as the government of China since 1949. The Republic of China (ROC) controls the islands of [[geography of Taiwan|Taiwan]], [[Penghu]], [[Kinmen]], the [[Matsu Islands]], and [[Pratas Island]], as well as [[Taiping Island]] and [[Zhongzhou Reef]] of the [[Spratly Islands]], and has not renounced claims over its annexed territories on the [[Mainland China|mainland]].&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Ma refers to China as ROC territory in magazine interview |work=[[Taipei Times]] |date=8 October 2008 |url=http://www.taipeitimes.com/News/taiwan/archives/2008/10/08/2003425320 |access-date=13 October 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090603213128/http://www.taipeitimes.com/News/taiwan/archives/2008/10/08/2003425320 |archive-date=3 June 2009 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; The ROC is recognised by {{Numrec|Republic of China|alt=UN member states and the Holy See as of}} UN member states and [[#Vatican City|Vatican City]], none of which recognise the PRC. Additionally, one UN member ([[#Bhutan|Bhutan]]) has [[Foreign relations of Taiwan#Relations with neither the ROC nor the PRC|refrained from recognising]] either the ROC or the PRC.
 
In addition to these relations, the ROC also maintains unofficial relations&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ey.gov.tw/state/News_Content3.aspx?n=A88B8E342A02AD0A&amp;s=F1B6AD3B065E43D8|script-title=zh:中華民國國情介紹|date=22 March 2017|website=2.16.886.101.20003|access-date=20 April 2022|archive-date=2 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180702041112/https://www.ey.gov.tw/state/News_Content3.aspx?n=A88B8E342A02AD0A&amp;s=F1B6AD3B065E43D8|url-status=live}}&lt;/ref&gt; with 58 UN member states, one [[list of states with limited recognition|self-declared state]] ([[#Somaliland|Somaliland]]), three territories ([[Guam]], [[Hong Kong]], and [[Macau]]), and the [[European Union]] via its [[Taipei Economic and Cultural Representative Office|representative offices and consulates]] under the [[One China]] principle. Taiwan has the 31st-largest diplomatic network in the world with 110 offices.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=van der Wees |first1=Gerrit |title=Is Taiwan's International Space Expanding or Contracting? |url=https://thediplomat.com/2021/12/is-taiwans-international-space-expanding-or-contracting/ |website=thediplomat.com |publisher=The Diplomat |access-date=16 December 2021 |archive-date=9 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230709172602/https://thediplomat.com/2021/12/is-taiwans-international-space-expanding-or-contracting/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
 
The territory of the ROC is claimed in whole by the PRC.{{efn|name=&quot;TAI2&quot;}} The ROC [[Foreign relations of Taiwan#International organizations|participates in international organizations]] under a variety of pseudonyms, most commonly &quot;[[Chinese Taipei]]&quot;. In the [[World Trade Organization|WTO]], the ROC has full membership under the designation of &quot;Separate Customs Territory of Taiwan, Penghu, Kinmen and Matsu&quot;. The ROC was a founding member of the UN and enjoyed membership from 1945 to 1971, with veto power in the [[United Nations Security Council|UN Security Council]]. See [[China and the United Nations]].
|-
|&lt;span id=&quot;Transnistria&quot;&gt;&lt;/span&gt;'''{{flag|Transnistria}}'''&amp;nbsp;– Pridnestrovian Moldavian Republic
| style=&quot;background:LemonChiffon;&quot; |&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;D&lt;/span&gt; No membership
| style=&quot;background:#fcc;&quot; |{{claimedby|MOLDOVA}}
{{extent}}A de facto independent state,&lt;ref name=montevideo/&gt; [[Foreign relations of Transnistria|recognised only by]] [[#Abkhazia|Abkhazia]] and [[#South Ossetia|South Ossetia]].&lt;ref name=ASOTREC /&gt; Claimed in whole by [[#Moldova|Moldova]].&lt;ref&gt;{{Cite news|date=20 November 2022|title=Transnistria profile – Overview|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-18286268|access-date=11 June 2023|archive-date=5 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230405014442/https://www.bbc.com/news/world-europe-18286268|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|}

== ආශ්‍රිත ==
{{div col}}
* [[Armorial of sovereign states]]
* [[Gallery of sovereign state flags]]
* [[ISO 3166-1]]
* [[List of adjectival and demonymic forms for countries and nations]]
* [[List of administrative divisions by country]]
* [[Associated state|List of associated states]]
* [[Condominium (international law)|List of condominiums]]
* [[List of countries and dependencies and their capitals in native languages]]
* [[List of countries and dependencies by area]]
* [[List of countries and dependencies by population]]
* [[List of countries by United Nations geoscheme]]
* [[List of country-name etymologies]]
* [[Dependent territory|List of dependent territories]]
* [[List of international rankings]]
* [[List of ISO 3166 country codes]]
* [[List of micronations]]
* [[List of national capitals]]
* [[List of rebel groups that control territory]]
* [[List of states with limited recognition]]
* [[List of territorial disputes]]
* [[List of territories governed by the United Nations]]
* [[Lists of political entities by century]]
* [[Lists of state leaders by century]]
* [[Member states of the United Nations]]
* [[Sovereign state]]
** [[List of former sovereign states]]
** [[List of sovereign states and dependent territories by continent]]
** [[List of sovereign states by date of formation]]
* [[Template:Clickable world map]]
* [[Terra nullius]]
* [[United Nations list of non-self-governing territories]]
{{div col end}}

== සටහන් ==
{{notelist|30em}}

== මූලාශ්‍ර ==
{{reflist|30em}}

{{Portal bar|Countries|භූගෝල විද්‍යාව|Lists|දේශපාලනය|World}}

{{Earth}}
{{Lists of sovereign states and dependent territories by continent}}
{{Lists of political entities by century}}
{{States with limited recognition}}

[[ප්‍රවර්ගය:රටවල් ලැයිස්තු|*Sovereign states]]
[[Category:Eurasia]]
[[ප්‍රවර්ගය:අප්‍රිකාව]]
[[ප්‍රවර්ගය:ඇමරිකානු මහාද්වීපය]]
[[ප්‍රවර්ගය:ඕෂනියාව]]
[[ප්‍රවර්ගය:රටවල්]]
|}</text>
      <sha1>p367j2dvupn9igu5ohsy5v1we4tv7uc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ආඝාතය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>9587</id>
    <revision>
      <id>805215</id>
      <parentid>805068</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T05:38:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Priya Sammani</username>
        <id>82014</id>
      </contributor>
      <comment>පෙර පැවති සම්පූර්ණ විශ්වකෝෂ අන්තර්ගතය (තොරතුරු කොටුව සහ මූලාශ්‍ර) ප්‍රතිෂ්ඨාපනය කර FAST හඳුනාගැනීම සහ ප්‍රතිකාර කොටස එක් කිරීම</comment>
      <origin>805215</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15589" sha1="afvriw3xgbsg4uugmln2w6l2vz3rszt" xml:space="preserve">{{පරිවර්තනය නොනිමි|Stroke|ඉංග්‍රීසි|en}}
{{Infobox medical condition (new)
| name            = Stroke
| image = MCA Territory Infarct.svg
| caption = [[CT scan]] of the brain showing a prior right-sided [[ischemic]] stroke from blockage of an artery. Changes on a CT may not be visible early on.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Gaillard |first1=Frank |title=Ischaemic stroke |url=https://radiopaedia.org/articles/ischaemic-stroke |website=radiopaedia.org |access-date=3 June 2018 |language=en}}&lt;/ref&gt;
| field           = [[Neurology]], stroke medicine
| synonyms        = Cerebrovascular accident (CVA), cerebrovascular insult (CVI), brain attack
| symptoms        = [[hemiplegia|Inability to move or feel]] on one side of the body, [[receptive aphasia|problems understanding]] or [[expressive aphasia|speaking]], [[dizziness]], [[Homonymous hemianopsia|loss of vision to one side]]&lt;ref name=Donnan2008/&gt;&lt;ref name=HLB2014S/&gt;
| complications   = [[Persistent vegetative state]]&lt;ref&gt;{{cite book|last1=PhD|first1=Gary Martin|title=Palliative Care Nursing: Quality Care to the End of Life, Third Edition|date=2009|publisher=Springer Publishing Company|isbn=978-0-8261-5792-8|page=290|url=https://books.google.com/?id=rTexGiX5bqoC&amp;pg=PA290|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170803132127/https://books.google.com/books?id=rTexGiX5bqoC&amp;pg=PA290|archive-date=2017-08-03|df=}}&lt;/ref&gt;
| onset           =
| duration        =
| causes          = [[brain ischemia|Ischemic]] (blockage) and [[intracranial hemorrhage|hemorrhagic]] (bleeding)&lt;ref name=HLB2014W/&gt;
| risks           = [[hypertension|High blood pressure]], [[tobacco smoking]], [[obesity]], [[hypercholesterolemia|high blood cholesterol]], [[diabetes mellitus]], previous [[Transient ischemic attack|TIA]], [[atrial fibrillation]]&lt;ref name=Donnan2008/&gt;&lt;ref name=HLB2014C/&gt;
| diagnosis       = Based on symptoms with [[medical imaging]] typically used to rule out bleeding&lt;ref name=HLB2014D/&gt;&lt;ref name=AFP2009/&gt;
| differential    = [[Low blood sugar]]&lt;ref name=HLB2014D/&gt;
| prevention      =
| treatment       = Based on the type&lt;ref name=Donnan2008/&gt;
| medication      =
| prognosis       = Average life expectancy 1 year&lt;ref name=Donnan2008/&gt;
| frequency       = 42.4 million (2015)&lt;ref name=GBD2015Pre/&gt;
| deaths          = 6.3 million (2015)&lt;ref name=GBD2015De/&gt;
}}

මොළයට රුධිරය සපයන්නා වූ රුධිර වාහිණීවල අවහිරතාවයක් ඇති වීම නිසා  ඉතා ඉක්මනින් මොළයේ ක්‍රියාකාරිත්වය අඩපණවීම හේතුවෙන් '''ආඝාතය''' ({{en|stroke}}) නැමති තත්ත්වය  ඇතිවේ. මෙය මොළයට රුධිරය සැපයීම අඩාල වීමෙන් රුධිර වාහිණි තුල රුධිර කැටියක් සෑදිමෙන් හෝ වෙනත් ස්ථානයක ඇති වූ ලේ කැටියක් මොළයේ රුධිරවාහිණි වෙත ඇතුළුවීමෙන් හෝ මොළය තුල රුධිර ගැලීමකට ලක්වීමෙන් සිදුවිය හැකිය. අන්තිමේදී මෙය මොළයේ රුධිර සංසරණ පද්ධතියයේ වන  අනතුරක් ලෙස හැඳින් වුවද  දැන් ආඝාතය යන වචනය බහුලව ව්‍යවහාර කෙරේ.

නිවැරදිව හඳුනාගෙන අදාල අවස්ථාවන්හි දී  ප්‍රතිකාර ලබා නොදුන හොත් මෙමගින් සදාකාලිකවම ස්නායු අක්‍රියවීමක්, මෙමගින් ඇතිවන සංකූලතාවයන් සහ මරණ පවා ඇති විය හැකිය. මෙය ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ හා යුරෝපයේ වැඩිහිටියන් තුල ආබාධිත තත්ත්වයන් ඇති කරන ප්‍රධානතම හේතුව වේ.  දැනට ලොව පුරා සිදුවන මරණ අතරින් එය දෙවැනි ස්ථානයට පත්ව ඇතත් නොබෝ දිනකින්ම  එය අංක එකේ ස්ථානයට පත්වන බවට සාක්ෂි ඇත. වයසින් වැඩිමහළු වත්ම අධික රුධිර පීඩනය, මීට පෙරත් ආඝාතය ඇතිවී තිබීම, දියවැඩියාව, අධි කොරස්ටරෝල් සහිත වීම. දුම්පානය කිරීම, උපත් පාලක පෙති පානය කිරීම සහ රුධිරය කාටි ගැසිමේ වැඩි ප්‍රබලතාවයක් ඇති රෝගීන් හට නැවත වරක් අඝාතය ඇතිවීමේ අවධානමක් ඇත. අධික රුධිර පීඩනය, රෝගය ඇති වීමට ඇති අවධානමක් ඇති සාධක අතරින් වෙන්කළ හැකි වැදගත්ම සාධකය වේ.

1970 දී ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය මගින් රෝගය  සඳහා නිවැරදි අර්ථ දැක්වීමක් ලබාදී ඇත. ''මොළය තුල රුධිර සංසරණ පද්ධතියේ ඇතිවන යම් හේතුවක් නිසාවෙන් ස්නායු වල ඇතිවන දුර්වල තාවයන් පැය විසිහතරක කාලයක් ඇතුලත විනාශ වන ස්නායු පටක වල ක්‍රියාකාරිත්වය නැවත යථාතත්ත්වයට පත්කර ගැනීමේ හැකියාව පිළිබඳව විග්‍රහ කෙරේ. නමුත් මෙම පැය විසිහතරේ කාල සීමාව ඇතැම්විට මතභේදාත්මක වේ. කෙටිකාලීනව මොළයට රුධිරය සැපයීම අවහිර වීම නිසා ඇතිවන ආබාධිත තත්ත්වය අඝාතයකින් වෙනකර හඳුනා ගැනීමට මෙම පැය විසිහතරේ කාලසිමාව භාවිතා වේ. මෙකි තත්ත්වය පැය විසිහතරක කාලයක් තුල නැවත මුළුමනින්ම යථාතත්ත්වයට පත්වේ.  කෙසේ නමුත් ප්‍රතිකාර ක්‍රමවල් සොයාගැනීමත් සමගම අඝාත තත්ත්වය හඳුනාගත් අවස්ථාවේදීම ප්‍රතිකාර කිරීම මගින් රෝගයේ දරුණු ප්‍රතිඵල වලක්වා ගත හැකිය. රුධිර කැටි දියකර හැරීමේ ඖෂධ, රුධිර පට්ටිකා එකතුවීම වලක්වන ඇස්ප්‍රීන්, ඩයිපිරිඩමෝල් වැනි ඖෂධ අධි රුධිර පීඩනය පාලනය කිරීම. කොලෙස්ටරෝල් පාලනය කිරීම සහ රුධිරය කැටිගැසීම වළක්වාලන ඖෂධ මගින් රෝගයට ප්‍රතිකාර ලබාදීමට පුළුවන. මීට අමතරව භෞතචිකිත්සාව හා වෘත්තීමය චිකිත්සාව මගින්ද රෝගීන්ට ප්‍රතිකර කෙරේ.

== රෝග ලක්ෂණ සහ හදිසි හඳුනාගැනීම (FAST) ==
* මුහුණේ එක් පැත්තක් කඩා වැටීම හෝ හිරිවැටීම (Facial drooping)
* එක් අතක් හෝ පාදයක් ඔසවා තබා ගැනීමට නොහැකි වීම සහ දුර්වලතාවය (Arm/leg weakness)
* කතා කිරීමේ අපහසුතාව හෝ වචන පැටලීම (Slurred speech / Dysarthria)
* හදිසි පෙනීමේ වෙනස්කම්, කරකැවිල්ල සහ සමබරතාවය ගිලිහී යාම

== රෝග විනිශ්චය සහ ප්‍රතිකාර ==
හදිසි සායනික ස්නායු පරීක්ෂාව සහ හිසෙහි CT ස්කෑන් පරීක්ෂණය (Non-contrast Head CT) හෝ MRI පරීක්ෂණය මගින් රුධිර කැටි අවහිරතාවයක් (Ischemic stroke) ද නැතහොත් රුධිර වහනයක් (Hemorrhagic stroke) ද යන්න ක්ෂණිකව වෙන්කර හඳුනා ගැනේ.&lt;ref name=&quot;statpearls_stroke&quot;&gt;{{cite journal |last1=Kuriakose |first1=D. |last2=Xiao |first2=Z. |title=Pathophysiology and Treatment of Stroke: Present Status and Future Perspectives |journal=International Journal of Molecular Sciences |year=2020 |pmid=33066188}}&lt;/ref&gt; රුධිර කැටි අවහිරතාවයකදී රෝග ලක්ෂණ මතුවී පැය 4.5ක් ඇතුළත රුධිර කැටි දියකරන ඖෂධ (Intravenous Thrombolysis - Alteplase / Tenecteplase) හෝ Mechanical Thrombectomy මගින් ප්‍රතිකාර කෙරේ. දිගුකාලීනව භෞත චිකිත්සාව (Physiotherapy), රුධිර පීඩනය හා දියවැඩියාව පාලනය සහ ප්‍රති-පට්ටිකා ඖෂධ (Antiplatelets) ලබා දෙනු ලැබේ.&lt;ref name=&quot;nirogi_stroke&quot;&gt;{{cite web |url=https://nirogilanka.com/diabetes-stroke/ |title=ආඝාතය (Stroke / අංශභාගය): හදිසි රෝග ලක්ෂණ, හේතු සහ වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර |author=වෛද්‍ය ප්‍රියා සම්මානි (MBBS, PG Dip. in Family Medicine) |website=Nirogi Lanka |language=si}}&lt;/ref&gt;

==ආශ්‍රිත==
{{col div|colwidth=30em}}
*[[Cerebrovascular disease]]
*[[Dejerine–Roussy syndrome]]
*[[Functional Independence Measure]]
*[[Lipoprotein(a)]]
*[[Mechanism of anoxic depolarization in the brain]]
*[[Ultrasound-enhanced systemic thrombolysis]]
*[[Weber's syndrome]]
{{colend}}

==මූලාශ්‍ර==
{{Reflist|refs=
&lt;ref name=Donnan2008&gt;{{cite journal | vauthors = Donnan GA, Fisher M, Macleod M, Davis SM | title = Stroke | url = https://archive.org/details/sim_the-lancet_may-10-16-2008_371_9624/page/1612 | journal = The Lancet | volume = 371 | issue = 9624 | pages = 1612–23 | date = May 2008 | pmid = 18468545 | doi = 10.1016/S0140-6736(08)60694-7 }}{{paywall}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=HLB2014S&gt;{{cite web|title=What Are the Signs and Symptoms of a Stroke?|url=http://www.nhlbi.nih.gov/health/health-topics/topics/stroke/signs|website=www.nhlbi.nih.gov|access-date=27 February 2015|date=March 26, 2014|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150227083736/http://www.nhlbi.nih.gov/health/health-topics/topics/stroke/signs|archive-date=27 February 2015|df=}}
&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=HLB2014W&gt;{{cite web|title=What Is a Stroke?|url=http://www.nhlbi.nih.gov/health/health-topics/topics/stroke|website=www.nhlbi.nih.gov/|access-date=26 February 2015|date=March 26, 2014|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150218230259/http://www.nhlbi.nih.gov/health/health-topics/topics/stroke/|archive-date=18 February 2015|df=}}
&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=HLB2014C&gt;{{cite web|title=Who Is at Risk for a Stroke?|url=http://www.nhlbi.nih.gov/health/health-topics/topics/stroke/atrisk|website=www.nhlbi.nih.gov|access-date=27 February 2015|date=March 26, 2014|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150227085058/http://www.nhlbi.nih.gov/health/health-topics/topics/stroke/atrisk|archive-date=27 February 2015|df=}}
&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=HLB2014D&gt;{{cite web|title=How Is a Stroke Diagnosed?|url=http://www.nhlbi.nih.gov/health/health-topics/topics/stroke/diagnosis|website=www.nhlbi.nih.gov|access-date=27 February 2015|date=March 26, 2014|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150227083640/http://www.nhlbi.nih.gov/health/health-topics/topics/stroke/diagnosis|archive-date=27 February 2015|df=}}
&lt;/ref&gt;

ref name=AFP2009&gt;{{cite journal | vauthors = Yew KS, Cheng E | title = Acute stroke diagnosis | url = https://archive.org/details/sim_american-family-physician_2009-07-01_80_1/page/n40 | journal = American Family Physician | volume = 80 | issue = 1 | pages = 33–40 | date = July 2009 | pmid = 19621844 | pmc = 2722757 }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=GBD2015Pre&gt;{{cite journal | author =  GBD 2015 Disease and Injury Incidence and Prevalence Collaborators | title = Global, regional, and national incidence, prevalence, and years lived with disability for 310 diseases and injuries, 1990-2015: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2015 | journal = The Lancet | volume = 388 | issue = 10053 | pages = 1545–1602 | date = October 2016 | pmid = 27733282 | pmc = 5055577 | doi = 10.1016/S0140-6736(16)31678-6 }}
&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=GBD2015De&gt;{{cite journal | author = GBD 2015 Mortality and Causes of Death Collaborators | title = Global, regional, and national life expectancy, all-cause mortality, and cause-specific mortality for 249 causes of death, 1980-2015: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2015 | journal = The Lancet | volume = 388 | issue = 10053 | pages = 1459–1544 | date = October 2016 | pmid = 27733281 | pmc = 5388903 | doi = 10.1016/S0140-6736(16)31012-1 }}
&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=AFP2009&gt;{{cite journal | vauthors = Yew KS, Cheng E | title = Acute stroke diagnosis | journal = American Family Physician | volume = 80 | issue = 1 | pages = 33–40 | date = July 2009 | pmid = 19621844 | pmc = 2722757 }}
&lt;/ref&gt;
}}

==භාහිර සබැඳි==
{{Commons category|Stroke|ආඝාතය}}
* {{curlie|Health/Conditions_and_Diseases/Neurological_Disorders/Stroke/}}
* [http://www.mdcalc.com/dragon-score-post-tpa-stroke-outcome/ DRAGON Score for Post-Thrombolysis]
* [http://www.mdcalc.com/thrive-score-for-stroke-outcome/ THRIVE score for stroke outcome]
* [https://www.ninds.nih.gov/Disorders/all-disorders National Institute of Neurological Disorders and Stroke]

{{Medical condition classification and resources
 | DiseasesDB     = 2247
 | ICD10          = {{ICD10|I|61||i|60}}-{{ICD10|I|64||i|60}}ner
 | ICD9           = {{ICD9|434.91}}
 | OMIM           = 601367
 | MedlinePlus    = 000726
 | eMedicineSubj  = neuro
 | eMedicineTopic = 9
 | eMedicine_mult = {{eMedicine2|emerg|558}} {{eMedicine2|emerg|557}} {{eMedicine2|pmr|187}}
 | MeshID         = D020521
}}
{{Cerebrovascular diseases}}
{{CNS diseases of the nervous system}}
{{Authority control}}

[[ප්‍රවර්ගය:ආඝාතය|*]]
[[ප්‍රවර්ගය:මරණයට හේතු]]
[[Category:RTTEM]]
[[ප්‍රවර්ගය:ආඝාතය]]</text>
      <sha1>afvriw3xgbsg4uugmln2w6l2vz3rszt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>පෙරහම</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10839</id>
    <revision>
      <id>805200</id>
      <parentid>798675</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T03:31:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>805200</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31961" sha1="gi6212zce96qlqaespy1770d9fvhlcw" xml:space="preserve">{{සිංහල නොවේ|ඉංග්‍රීසි}}
{{Infobox Anatomy |
  name=පෙරසම|
  Latin        = prepucium, præputium|
  GraySubject  = 262 |
  GrayPage     = 1250 |
  Image        =  |
  Caption      = A penis with the foreskin covering the glans.|
  Image2       = |
  Caption2     = |
  Width        = 150|
  Precursor    = [[Genital tubercle]], [[Urogenital folds]] |
  System       = |
  Artery       = [[Dorsal artery of the penis]]|
  Vein         = [[Superficial dorsal vein of the penis]]|
  Nerve        = [[Dorsal nerve of the penis]]|
  Lymph        = |
  Meshname=Foreskin |
  MeshNumber   = A05.360.444.492.362 |
  Dorlands   = three/000041887 |
  DorlandsID  = Preupuce |
}}
In [[male]] [[human]] [[anatomy]], the '''foreskin''' or '''prepuce''' (a technically broader term that also includes the [[clitoral hood]], the [[Homology (biology)|homologous]] structure in women) is a retractable double-layered fold of skin and mucous membrane that covers the [[glans penis]] and protects the [[urinary meatus]] ({{pron-en|miːˈeɪtəs}}) when the penis is not [[erection|erect]].

==හැඳින්වීම==

[[File:Foreskin (more anatomy visible).jpg|thumb|Foreskin (more anatomy visible)]]

The outside of the foreskin is like the skin on the shaft of the penis, but the inner foreskin is a [[mucous membrane]] like the inside of the eyelid or the mouth. Like the eyelid, the foreskin is free to move after it separates from the glans, usually by [[puberty]].  Smooth muscle fibres keep it close to the glans but make it highly elastic.&lt;ref name=&quot;lakshmanan&quot;&gt;{{cite journal |url=http://www.cirp.org/library/anatomy/lakshmanan/ |title=Human prepuce - structure &amp; function |first=S |last=Lakshmanan |coauthors=Prakash, S |journal=Indian J Surg |year=1980 |volume=44 |pages=134–7}}&lt;/ref&gt; The foreskin is attached to the glans with a [[frenulum of prepuce of penis|frenulum]], which helps retract the foreskin over the glans. At the end of foreskin, there is a band of tissue called the [[ridged band]], which, according to one study, is rich in nerve endings called [[Meissner's corpuscle]]s.&lt;ref name=&quot;cold-taylor&quot;&gt;{{cite journal |url=http://www.cirp.org/library/anatomy/cold-taylor/ |title=The prepuce |last=Cold |first=CJ |coauthors=Taylor, JR |journal=BJU Int |volume=83 Supp 1 |pages=34–44}}&lt;/ref&gt; According to a study by Sorrells ''et al.'', the five most sensitive areas of the penis are on the foreskin.&lt;ref&gt;{{cite journal |url=http://www.doctorsopposingcircumcision.org/pdf/sorrells_2007.pdf |format=PDF |title=Fine-touch pressure thresholds in the adult penis |first=Morris |last=Sorrels |coauthors=James L. Snyder, Mark D. Reiss, Christopher Eden, Marilyn F. Milos, Norma Wilcox and Robert S. Van Howe. |journal=Bjuinternational |year=2007 |volume=99 |pages=864–869 |access-date=2009-03-01 |archive-date=2009-10-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091007134929/http://www.doctorsopposingcircumcision.org/pdf/sorrells_2007.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

In children, the foreskin covers the glans completely, but, in adults, this need not be so. Schöberlein &lt;ref&gt;{{Citation |title=Schöberlein circumcision taboos. Phimosis frenulum and foreskin conditions, phimosis and male initiation |url=http://www.male-initiation.net/library/medicus/schoeberlein.html#start |archive-url=https://web.archive.org/web/20081004203437/http://www.male-initiation.net/library/medicus/schoeberlein.html#start |access-date=2009-03-01 |archive-date=2008-10-04}}&lt;/ref&gt; found that about 50% of young men had full coverage of the glans, 42% had partial coverage, and, in the remaining 8%, the glans was uncovered. After adjusting for [[circumcision]], he stated that, in 4% of the young men, the foreskin had spontaneously atrophied (shrunk).

==විකසනය==
Eight weeks after fertilization, the foreskin begins to grow over the head of the penis, covering it completely by 16 weeks. At this stage, the foreskin and glans share an [[epithelium]] (mucous layer) that fuses the two together. It remains this way until the foreskin separates from the glans.&lt;ref name=&quot;gairdner&quot;&gt;{{cite journal |url=http://www.cirp.org/library/general/gairdner/ |title=The Fate of The Foreskin: a study of circumcision |first=D |last=Gairdner |journal=BMJ |year=1949 |volume=2 |pages=1433–7 |access-date=2009-03-01 |archive-date=2014-04-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140420205342/http://www.cirp.org/library/general/gairdner/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

At birth, the foreskin is usually still fused with the glans.&lt;ref name=&quot;gairdner&quot;/&gt; As childhood progresses the foreskin and the glans gradually separate, a process that may not be complete until late puberty.&lt;ref&gt;{{cite journal |url=http://www.cirp.org/library/general/oster/ |title=Further fate of the foreskin: incidence of preputial adhesions, phimosis, and smegma among Danish schoolboys |first=J |last=Øster |journal=Arch Dis Child |year=1968 |volume=43 |pages=200–3}}&lt;/ref&gt; Thorvaldsen and Meyhoff reported that average age of first foreskin retraction in Denmark is 10.4 years.&lt;ref&gt;[http://www.cirp.org/library/normal/thorvaldsen1/ Phimosis: Pathological or Physiological?]&lt;/ref&gt;  Wright argues that forcible retraction of the foreskin should be avoided and that the child himself should be the first one to retract his own foreskin.&lt;ref&gt;{{cite journal |author=Wright JE |title=Further to &quot;the further fate of the foreskin&quot;. Update on the natural history of the foreskin |journal=Med. J. Aust. |volume=160 |issue=3 |pages=134–5 |year=1994 |month=February |pmid=8295581 |doi= |url=http://www.cirp.org/library/normal/wright2/}}&lt;/ref&gt; Premature retraction may be painful, and may result in infection.

==කාර්යය==
The [[World Health Organization]] state that there is &quot;debate about the role of the foreskin, with possible functions including keeping the glans moist,
protecting the developing penis in utero, or to enhance sexual pleasure due to the presence of nerve receptors&quot;.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Male circumcision: Global trends and determinants of prevalence, safety and acceptability |publisher=World Health Organization |url=http://www.who.int/entity/hiv/topics/malecircumcision/JC1320_MaleCircumcision_Final_UNAIDS.pdf |format=PDF|pages=18}}&lt;/ref&gt; 

===ලිංගික===
{{detail|Sexual effects of circumcision}}

Taylor ''et al'' described the foreskin in detail, documenting a ridged band of mucosal tissue. They stated &quot;This ridged band contains more Meissner's corpuscles than does the smooth mucosa and exhibits features of specialized sensory mucosa.&quot;&lt;ref&gt;{{cite journal |url=http://doi.org/10.1046/j.1464-410X.1996.85023.x |last=Taylor |first=JR |coauthors=Lockwood, AP; Taylor, AJ |title=The prepuce: specialized mucosa of the penis and its loss to circumcision |journal=Br J Urol |year=1996 |volume=77 |pages=291–5 |doi=10.1046/j.1464-410X.1996.85023.x &lt;!--Retrieved from URL by DOI bot--&gt; |issn=0007-1331}}&lt;/ref&gt; In 1999, Cold and Taylor stated &quot;The prepuce is primary, erogenous tissue necessary for normal sexual function.&quot;&lt;ref name=&quot;cold-taylor&quot; /&gt; Boyle ''et al'', state that &quot;The complex innervation of the foreskin and frenulum has been well-documented, and the genitally intact male has thousands of fine touch receptors and other highly erogenous nerve endings&amp;mdash;many of which are lost to circumcision, with an inevitable reduction in sexual sensation experienced by circumcised males.&quot;&lt;ref&gt;{{cite journal |title=Male Circumcision: Pain, Trauma and Psychosexual Sequelae |author=Boyle, G; Goldman, R; Svoboda, J; Fernandez E |journal=Journal of Health Psychology |volume=7 |pages=329–343 |url=http://www.cirp.org/library/psych/boyle6/ |doi=10.1177/1359105302007003225 |year=2002}}&lt;/ref&gt; The AAP noted that the work of Taylor ''et al'' &quot;suggests that there may be a concentration of specialized sensory cells in specific ridged areas of the foreskin.&quot;&lt;ref&gt;{{cite journal |title=American Academy of Pediatrics: Circumcision Policy Statement |journal=Pediatrics |month=March |year=1999 |volume=103 |pages=686–693 |url=http://aappolicy.aappublications.org/cgi/content/full/pediatrics%3b103/3/686 |pmid=10049981 |doi=10.1542/peds.103.3.686 |access-date=2009-03-01 |archive-date=2007-01-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070122014627/http://aappolicy.aappublications.org/cgi/content/full/pediatrics%3B103/3/686 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Moses and Bailey (1998), describe the evidence of sensory function as &quot;indirect,&quot; and state that, &quot;aside from anecdotal reports, it has not been demonstrated that this is associated with increased male sexual pleasure.&quot;&lt;ref&gt;{{cite journal |author = Moses S |coauthors = Bailey RC, Ronald AR |title = Male circumcision: assessment of health benefits and risks |journal = Sexually Transmitted Infections |volume = Vol 74 |issue = Issue 5 |pages = 368–373 |year = 1998 |url = http://sti.bmj.com/cgi/reprint/74/5/368 |accessdate = 2007-04-28 |quote = There is indirect evidence suggesting that the foreskin may have an important sensory function, although aside from anecdotal reports, it has not been demonstrated that this is associated with increased male sexual pleasure. |archive-date = 2006-11-30 |archive-url = https://web.archive.org/web/20061130063814/http://sti.bmj.com/cgi/reprint/74/5/368 |url-status = dead }}&lt;/ref&gt; The World Health Organisation states that there is little evidence for diminished sexual function, adding that studies have been inconsistent.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Male circumcision: Global trends and determinants of prevalence, safety and acceptability |publisher=World Health Organization |url=http://www.who.int/entity/hiv/topics/malecircumcision/JC1320_MaleCircumcision_Final_UNAIDS.pdf |format=PDF|pages=22 |quote=Although it has been argued that sexual function may diminish following circumcision due to the removal of the nerve endings in the foreskin and subsequent thickening of the epithelia of the glans, there is little evidence for this and studies are inconsistent.}}&lt;/ref&gt; Fink ''et al.'' reported &quot;[a]lthough many have speculated about the effect of a foreskin on sexual function, the current state of knowledge is based on anecdote rather than scientific evidence.&quot;&lt;ref name=&quot;fink&quot;&gt;{{cite journal |author=Fink KS, Carson CC, DeVellis RF |title=Adult circumcision outcomes study: effect on erectile function, penile sensitivity, sexual activity and satisfaction |journal=J. Urol. |volume=167 |issue=5 |pages=2113–6 |year=2002 |month=May |pmid=11956453 |doi= |url=http://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0022-5347(05)65098-7}}&lt;/ref&gt; Masood ''et al.'' state that &quot;[c]urrently no consensus exists about the role of the foreskin or the effect circumcision has on penile sensitivity and overall sexual satisfaction.&quot;&lt;ref name=&quot;masood&quot;&gt;{{cite journal |author=Masood S, Patel HR, Himpson RC, Palmer JH, Mufti GR, Sheriff MK |title=Penile sensitivity and sexual satisfaction after circumcision: are we informing men correctly? |journal=Urol. Int. |volume=75 |issue=1 |pages=62–6 |year=2005 |pmid=16037710 |doi=10.1159/000085930 |url=http://www.cirp.org/library/sex_function/masood1/}}&lt;/ref&gt; Schoen states that &quot;[a]necdotally, some have claimed that the foreskin is important for normal sexual activity and improves sexual sensitivity. Objective published studies over the past decade have shown no substantial difference in sexual function between circumcised and uncircumcised men.&quot;&lt;ref&gt;{{cite journal |author=Schoen EJ |title=Should newborns be circumcised? Yes |journal=Can Fam Physician |volume=53 |issue=12 |pages=2096–8, 2100–2 |year=2007 |month=December |pmid=18077736 |doi= |url=http://www.cfp.ca/cgi/pmidlookup?view=long&amp;pmid=18077736}}&lt;/ref&gt;
[[Image:Foreskin in motion.gif|thumb|Foreskin in motion (gliding action).]]
The term 'gliding action' is used in some papers to describe the way the foreskin moves during sexual intercourse. This mechanism was described by Lakshamanan &amp; Prakash in 1980, stating that &quot;[t]he outer layer of the prepuce in common with the skin of the shaft of the penis glides freely in a to and fro fashion...&quot;&lt;ref&gt;{{cite journal |title=Human prepuce: some aspects of structure and function |author=Lakshmanan S; Prakash S |journal=Indian Journal of Surgery |year=1980 |volume=44 |pages=134–137 |url=http://www.cirp.org/library/anatomy/lakshmanan/ |quote=The outer layer of the prepuce in common with the skin of the shaft of the penis glides freely in a to and fro fashion and has to be delicate and thin, as was observed in this study. [...] The inner lining of the projecting tubular part has the structure of the outer layer and adds to the thin gliding skin when retracted.}}&lt;/ref&gt; Several opponents of circumcision have argued that the gliding movement of the foreskin is important during sexual intercourse.&lt;ref&gt;{{cite journal |author=Kigozi G, Watya S, Polis CB, ''et al'' |title=The effect of male circumcision on sexual satisfaction and function, results from a randomized trial of male circumcision for human immunodeficiency virus prevention, Rakai, Uganda |url=https://archive.org/details/sim_bju-international_2008-01_101_1/page/65 |journal=BJU Int. |volume=101 |issue=1 |pages=65–70 |year=2008 |month=January |pmid=18086100 |doi=10.1111/j.1464-410X.2007.07369.x |quote=Opponents of circumcision, using results from selected observational studies, have argued that the procedure impairs sexual function, and reduces sexual pleasure and satisfaction through keratinization of the glans, removal of the most sensitive preputial tissues, and loss of the 'gliding' mechanism provided by the foreskin |doi_brokendate=2008-06-26}}&lt;/ref&gt; Warren &amp; Bigelow claim that gliding action would help to reduce vaginal dryness and that restoration of the gliding action is an important advantage of [[foreskin restoration]].&lt;ref&gt;{{cite journal |title=The case against circumcision |author=Warren, J; Bigelow J |url=http://www.cirp.org/library/general/warren2/ |journal=Br J Sex Med |date=September/October 1994 |pages=6–8}}&lt;/ref&gt; [[Kristen O'Hara|O'Hara]] describes the gliding action, stating that it reduces friction during [[ලිංගික සංසර්ගය]], and suggesting that it adds &quot;immeasurably to the comfort and pleasure of both parties&quot;.&lt;ref&gt;{{cite book |title=Sex as Nature Intended It: The Most Important Thing You Need to Know about Making Love, but No One Could Tell You Until Now |url=https://archive.org/details/sexasnatureinten0000kris |author=O'Hara K |pages=[https://archive.org/details/sexasnatureinten0000kris/page/72 72] |year=2002 |publisher=Turning Point Publications |quote=During intercourse, the natural penis shaft actually glides within its own shaft skin covering. This minimizes friction to the vaginal walls and opening, and to the shaft skin itself, adding immeasurably to the comfort and pleasure of both parties.&lt;br/&gt;Friction is not entirely eliminated during natural intercourse but it is largely eliminated. Friction can take place in the lower vagina, but only if the man uses a stroke that exceeds the (forward and backward) gliding range of the shaft's extra skin. And in such a case, there will be friction only to the extent that the shaft exceeded its extra skin, which is uncommon since the natural penis has a propensity for short strokes. Primarily, it is the penis head that makes frictional contact with the vaginal walls, usually in the upper vagina where there is ample lubrication. [...] The gliding principle of natural intercourse is a two-way street&amp;mdash;the vagina glides on the shaft skin while the shaft skin massages  the penis shaft as it glides over it.}}&lt;/ref&gt; Taylor suggests that the gliding action, where it occurs, may stimulate the nerves of the [[ridged band]]&lt;ref&gt;{{cite journal |title=Back and Forth |author=Taylor, J |journal=Pediatrics News |volume=34 |number=10 |year=2000 |pages=50 |url=http://www.cirp.org/library/anatomy/taylor2/}}&lt;/ref&gt;, and speculates that the stretching of the frenulum by the rearward gliding action during penetration triggers ejaculation.&lt;ref&gt;{{cite journal |author=Taylor JR |title=Evidence sketchy on circumcision and cervical cancer link |journal=Can Fam Physician |volume=49 |issue= |pages=1592 |year=2003 |month=December |pmid=14708921 |doi= |url=http://www.cfp.ca/cgi/pmidlookup?view=long&amp;pmid=14708921}}&lt;/ref&gt;

Taves used a single subject to test the actual force required to penetrate a measuring apparatus.  When the foreskin was retracted a more than  tenfold, increase in force was needed.&lt;ref&gt;{{cite journal |author=Taves D |title=The intromission function of the foreskin |journal=Med. Hypotheses |volume=59 |issue=2 |pages=180–2 |year=2002 |month=August |pmid=12208206 |doi= |url=http://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0306987702002505 }}&lt;/ref&gt; He argued that this confirms the belief of Morgan (1967) that the foreskin makes sexual penetration easier during sexual intercourse.&lt;ref&gt;{{cite journal |author=Morgan WK |title=&quot;Penile plunder&quot; |journal=Med. J. Aust. |volume=1 |issue=21 |pages=1102–3 |year=1967 |month=May |pmid=4226264 |doi= |url=http://www.cirp.org/library/general/morgan2/}}&lt;/ref&gt; Whiddon (1953) and Foley (1966) also believed that the presence of the foreskin made sexual penetration easier.&lt;ref&gt;{{cite journal |author=WHIDDON D |title=I. Should baby be circumcised? |journal=Lancet |volume=265 |issue=6781 |pages=337–8 |year=1953 |month=August |pmid=13085774 |doi= |url=http://www.cirp.org/library/general/widdicombe/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation |title=The Unkindest Cut of All&lt;!-- Bot generated title --&gt; |url=http://www.cirp.org/news/1966.07_Foley/ |access-date=2009-03-01 |archive-date=2009-02-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090211225746/http://cirp.org/news/1966.07_Foley/ }}&lt;/ref&gt;

===වෙනත්===
Gairdner (1949) states that the foreskin protects the glans&lt;ref name=&quot;gairdner&quot; /&gt; but some studies show that inflammation of the glans is more common when the foreskin is present.&lt;ref&gt;[http://pediatrics.aappublications.org/cgi/eletters/81/4/537#1382 Balanitis and the uncircumcised male]&lt;/ref&gt;

The fold of the prepuce maintains sub-preputial wetness, which mixes with exfoliated skin to form [[smegma]]. Some authors believe that smegma contains antibacterial enzymes,&lt;ref&gt;[http://www.cirp.org/library/disease/STD/fleiss3/ Immunological Functions of the Human Prepuce]&lt;/ref&gt; though their theory has been challenged.&lt;ref&gt;{{Citation |title=STI --  eLetters for Fleiss et al., 74 (5) 364-367 |url=http://sti.bmjjournals.com/cgi/eletters/74/5/364#112 |access-date=2009-03-01 |archive-date=2006-06-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060613195956/http://sti.bmjjournals.com/cgi/eletters/74/5/364#112 }}&lt;/ref&gt; The [[American Academy of Pediatrics]] state that &quot;No controlled scientific data are available regarding differing immune function in a penis with or without a foreskin.&quot;&lt;ref&gt;{{cite journal |author= |title=Circumcision policy statement. American Academy of Pediatrics. Task Force on Circumcision |journal=Pediatrics |volume=103 |issue=3 |pages=686–93 |year=1999 |month=March |pmid=10049981 |doi= |url=http://pediatrics.aappublications.org/cgi/pmidlookup?view=long&amp;pmid=10049981}}&lt;/ref&gt; Inferior hygiene has been associated with [[balanitis]],&lt;ref name=&quot;pmid16105191&quot;&gt;{{cite journal |author=O'Farrell N, Quigley M, Fox P |title=Association between the intact foreskin and inferior standards of male genital hygiene behaviour: a cross-sectional study |journal=Int J STD AIDS |volume=16 |issue=8 |pages=556–9 |year=2005 |pmid=16105191 |doi=10.1258/0956462054679151}}&lt;/ref&gt; though excessive washing can cause non-specific [[dermatitis]].&lt;ref&gt;[http://www.cirp.org/library/disease/balanitis/birley/ Birley: Management of Recurrent Balanitis]&lt;/ref&gt;

==ගැටළු==
[[Frenulum breve]] is where the frenulum is insufficiently long to allow the foreskin to fully retract, which may lead to discomfort during intercourse. The frenulum may also tear during intercourse. [[Phimosis]] is a condition when the foreskin of an adult cannot be retracted properly. (Before adulthood, the foreskin may still be separating from the glans.&lt;ref&gt;[http://www.cirp.org/library/normal/kayaba/ Kayaba: Normal Development of the Prepuce]&lt;/ref&gt;)  Phimosis can be treated by gently stretching the foreskin, by changing masturbation habits,&lt;ref&gt;[http://www.cirp.org/library/treatment/phimosis/beauge2/ The causes of adolescent phimosis]&lt;/ref&gt; using topical [[steroid]] ointments, [[preputioplasty]], or by [[circumcision]].  

Non-retractable foreskin is not always indicative of a clinical condition. The first time the foreskin retracts (say during [[masturbation]] or [[sex]]) can be a slightly painful experience, as the [[glans penis]] is not used to friction and air contact. However the problem resolves itself after a few days of acclimatization, which may include consciously retracting the foreskin and exposing it to air, water, or friction. A condition called [[paraphimosis]] may occur if a tight foreskin becomes trapped behind the glans and swells as a restrictive ring. This can cut off the blood supply, resulting in [[ischaemia]] of the glans penis.

Korean doctors claim that South Korean men have a gene that causes “abundant foreskin,” believing that at least 90% of Korean men have “too much” foreskin. &lt;ref&gt;Jung, K. M. 1971. A study on the foreskin and circumcision of the penis of Korean male. Korean Journal of Public Health 8:369&lt;/ref&gt;
Although there is no scientific evidence of this alleged genotype and it was found that most Korean physicians could not define phimosis, almost all of South Korean physicians recommend universal circumcision because they believe it eliminates tight foreskins and brings many benefits. &lt;ref&gt;Kim, D. S., J. Y. Lee, &amp; M. G. Pang. 1999. Male circumcision: A South Korean perspective. British Journal of Urology International, 83, Supplement; 1:28-33.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;International Encyclopedia of Sexuality, South Korea, The Kinsey Institute. Edited by Hyung-Ki Choi, M.D., Ph.D., and Huso Yi, Ph.D.&lt;/ref&gt;
[[Aposthia]] is a rare condition in which the foreskin is not present at birth.

==Surgical and other modifications of the foreskin==
[[Image:High and tight circumcision style.jpg|thumb|200px|High and tight circumcised penis.]]
''[[Circumcision]]'' is the removal of the foreskin, either partially or completely. It may be done for religious, aesthetic, health, or hygiene reasons, or to treat disease.

''[[Preputioplasty]]'' is a procedure to relieve a tight foreskin without resorting to circumcision.

Other practices include genital piercings involving the foreskin and slitting the foreskin.&lt;ref&gt;[http://www.emedicine.com/med/topic2874.htm eMedicine - Paraphimosis : Article by Jong M Choe, MD, FACS]&lt;/ref&gt;

==ලැංගහෑන් සෛල==
[[Langerhans cell]]s are immature dendritic cells that are found in all areas of the penile epithelium,&lt;ref name=&quot;pmid16847403&quot;&gt;{{cite journal |author=McCoombe SG, Short RV |title=Potential HIV-1 target cells in the human penis |journal=AIDS |volume=20 |issue=11 |pages=1491–5 |year=2006 |pmid=16847403 |doi=10.1097/01.aids.0000237364.11123.98}}&lt;/ref&gt; but are most superficial in the inner surface of the foreskin.&lt;ref name=&quot;pmid16847403&quot;/&gt; The recent Szabo and Short (2000) study targets Langerhans cells as receptors of HIV, and states that these cells &quot;must be regarded as the most probable sites for viral entry in primary HIV infection in men.&quot;&lt;ref name=&quot;titleHow%2520does%2520male%2520circumcision%2520protect%2520against%2520HIV%2520infection%253F&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.pubmedcentral.gov/articlerender.fcgi?artid=1127372 |title=How does male circumcision protect against HIV infection? |accessdate=2007-11-30 |format= |work=}}&lt;/ref&gt; Langerhans cells are also known to express the c-type lectin langerin, which may play a role in transmission of HIV to nearby lymph nodes.&lt;ref name=&quot;pmid16847403&quot;/&gt;However, de Witte ''et al.'' (2007) reported that langerin, produced by Langerhans cells, blocks the transmission of HIV to T cells.&lt;ref name=&quot;pmid17334373&quot;&gt;{{cite journal |author=de Witte L, Nabatov A, Pion M, ''et al'' |title=Langerin is a natural barrier to HIV-1 transmission by Langerhans cells |journal=Nat. Med. |volume=13 |issue=3 |pages=367–71 |year=2007 |pmid=17334373 |doi=10.1038/nm1541}}&lt;/ref&gt;

==Additional images ==

&lt;gallery&gt;
ගොනුව:Caravaggio - Cupid as Victor - Google Art Project.jpg|[[Caravaggio|Caravaggio's]] ''[[Amor Victorious]]'' with the Roman Cupid Amor showing his penis with its foreskin
ගොනුව:Male External Urethral Meatus.jpg| Foreskin partially covered glans. Meatus revealed
ගොනුව:Male genitalia, partially shaved.jpg|A penis and [http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Male_genitalia,_Erect_penis_partially_shaved.png pubic hair]
ගොනුව:발기.jpg|[[:ගොනුව:발기.jpg|Erect human penis]]
ගොනුව:Foreskinintact.jpg|A penis and foreskin flaccid (left) and semi-erect (right)
ගොනුව:Foreskin CloseupV2.jpg|‍ෙ‍පරසම සහිත ශිෂ්නයක්
ගොනුව:ShortForeskin.jpg|A short foreskin that doesn't cover the complete [[glans]]
ගොනුව:Penis with naturally exposed glans.jpg|Naturally short foreskin - most of the glans is uncovered even in flaccid state
ගොනුව:Acroposthion of the foreskin.jpg|Acroposthion of the foreskin
ගොනුව:Taping the foreskin back.jpg|Taping the foreskin back
ගොනුව:자지털.jpg|[[c:File:자지털.jpg|Circumcised penis]]  
&lt;/gallery&gt;

==වෙනත් සතුන්ගේ පෙරසම==
In [[koala]]s, the foreskin contains naturally-occurring bacteria that play an important role in fertilization.&lt;ref&gt;[http://www.uq.edu.au/news/?article=2193 UQ researchers unlock another koala secret]&lt;/ref&gt;  Almost all mammals have foreskins, although in these non-human cases the foreskin is usually a sheath into which the whole penis is retracted.  Only [[monotremes]] (the platypus and the echidna) lack foreskins.&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |url=http://encarta.msn.com/encyclopedia_761553537_2/Reproductive_System.html |year=2006 |title=Reproductive System |encyclopedia=MSN Encarta |publisher=Microsoft Corporation |location=Seattle, WA, USA |access-date=2009-03-01 |archive-date=2009-10-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091029200500/http://encarta.msn.com/encyclopedia_761553537_2/Reproductive_System.html }}&lt;/ref&gt; 
{{Expand-section|date=June 2008}}

==පෙරසම යොදාගන්නා වෛද්‍ය සහ පාරිභෝගික නිශ්පාදන==
Foreskins obtained from circumcision procedures are frequently used by biochemical and micro-anatomical researchers to study the structure and proteins of human skin. In particular, foreskins obtained from newborns have been found to be useful in the manufacturing of more human skin.&lt;ref&gt;{{cite news |first=Robin |last=McKie |title=Foreskins for Skin Grafts |work=The Toronto Star |date=1999-04-04 |accessdate=2008-05-19}}&lt;/ref&gt;

Foreskins from circumcised babies are used to make a commercial anti-wrinkle skin cream.  A six-week supply costs US$130.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.nbc10.com/health/1808693/detail.html |title=The Skinny On 'Miracle' Wrinkle Cream|year=2002|month=November|publisher=NBC Universal, Inc|work=NBC10.com|accessdate=2008-08-20}}&lt;/ref&gt;

Foreskins of babies are also used for [[skin graft]] tissue,&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.wired.com/science/discoveries/news/1999/02/17912|title=High-Tech Skinny on Skin Grafts|date=02.16.99|publisher=CondéNet, Inc|work=www.wired.com:science:discoveries|accessdate=2008-08-20|archiveurl=https://archive.is/jhxR|archivedate=2012-05-30}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.emedicine.com/derm/TOPIC867.HTM|title=Skin Grafting|publisher=WebMD|work=www.emedicine.com|accessdate=2008-08-20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|first=Catherine|last=Amst|coauthors=Carey, John|url=http://www.businessweek.com/1998/30/b3588001.htm|title=Biotech Bodies|date=July 27, 1998|publisher=The McGraw-Hill Companies Inc|work=www.businessweek.com|accessdate=2008-08-20}}&lt;/ref&gt; and for [[interferon|β-interferon]]-based drugs.&lt;ref&gt;{{cite web |author=Cowan, Alison Leigh|url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9E0CE6D81E38F93AA25757C0A964958260&amp;partner |title=Wall Street; A Swiss Firm Makes Babies Its Bet|date=April 19, 1992|publisher=New York Times|work=New York Times:Business|accessdate=2008-08-20}}&lt;/ref&gt;

Foreskin [[fibroblasts]] have been used in biomedical research.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Hovatta |first=O. |coauthors=M. Mikkola1, K. Gertow, A.-M. Strömberg, J. Inzunza1, J. Hreinsson1, B. Rozell, E. Elisabeth Blennow, M. Andäng, L. Ährlund-Richter |year=2003 |month=July |title=A culture system using human foreskin fibroblasts as feeder cells allows production of human embryonic stem cells |journal=Human Reproduction |volume=18 |issue=7 |pages=1404–1409 |pmid=12832363 |url=https://archive.org/details/sim_human-reproduction_human-reproduction_2003-07_18_7/page/1404}}&lt;/ref&gt;

==ආශ්‍රිත ලිපි==
*[[Aposthia]]
*[[කායවිච්ඡේදවේදය]]
*[[සුන්නත්කිරීම]]
*[[Forcible retraction of the foreskin]]
*[[Foreskin restoration]]
*[[Genitals]]
*[[Kynodesme]]
*[[Langerhans cell]]
*[[Dendritic cell]]
*ස්වයංවින්දනය
*[[ශිෂ්නය]]
*[[Preputioplasty]]
*[[Ridged band]]
*[[Smegma]]

==References==
{{Reflist|2}}

==External links==
&lt;!-- It is suggested to add medical and anatomical information only.  Issues for or against circumcision, or sites advocating one or the other, might belong at [[Male circumcision]] but are best avoided here, in the interest of avoiding edit wars.
Předkožka
If really necessary to add circumcision advocacy or anti-advocacy links, they could be put into separate subsections &quot;Pro-circumcision&quot; and &quot;Anti-circumcision&quot;... but again, perhaps this article should concentrate on anatomical description and medical conditions, etc. --&gt;
* [http://www.prepuce.com Prepuce.com - An Erotic View Point and many images of user self contributed foreskin] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090225163633/http://prepuce.com/ |date=2009-02-25 }}
* [http://www.foreskin.org Foreskin.org - Many detailed pictures of the human male foreskin]
* Lakshmanan S., Prakash S. [http://www.cirp.org/library/anatomy/lakshmanan/ Human prepuce: some aspects of structure and function]. ''Indian J Surg''  1980;44:134-7.
* Davenport M. [http://bmj.bmjjournals.com/cgi/content/full/312/7026/299 Problems with the penis and prepuce]. ''British Medical Journal'' 1996;312:299-301.
* Simpson ET, Barraclough P. [http://www.cirp.org/library/hygiene/simpson1/ The management of the paediatric foreskin]. ''Aust Fam Physician''  1998;27(5):381-3.
* Cold CJ, McGrath KA. [http://www.cirp.org/library/anatomy/cold-mcgrath Anatomy and histology of the penile and clitoral prepuce in primates]. ''Male and Female Circumcision'' 1999
* Peter Charles Remondino. ''[http://www.gutenberg.org/etext/23135 History of Circumcision from the Earliest Times to the Present].'' Philadelphia and London; F. A. Davis; 1891.
* Video &quot;The Prepuce&quot; a film prepared by Doctors Opposing Circumcision for medical students.
::(WMP, streaming) http://www.doctorsopposingcircumcision.org/video/prepuce.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120204043100/http://www.doctorsopposingcircumcision.org/video/prepuce.html |date=2012-02-04 }}
::(WMP, download) http://www.doctorsopposingcircumcision.org/video/Circumcision_WM7NTSC_256k_D.wmv {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120204042758/http://www.doctorsopposingcircumcision.org/video/Circumcision_WM7NTSC_256k_D.wmv |date=2012-02-04 }}
* {{SUNYAnatomyLabs|42|01|01|07}} - &quot;The Male Perineum and the Penis: The Surface Anatomy of the Penis&quot;

{{Male reproductive system}}

[[Category:Pelvis]]
[[Category:Male reproductive system]]
[[Category:Circumcision]]
[[Category:Penis]]</text>
      <sha1>gi6212zce96qlqaespy1770d9fvhlcw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සරණාගතයෝ - 2001න් පසු තත්වය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13582</id>
    <revision>
      <id>805257</id>
      <parentid>789489</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T08:52:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>805257</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21514" sha1="p3latsrxct8tatndw2znjwb4pydgq8t" xml:space="preserve">&lt;FONT SIZE=&quot;4&quot;&gt;2001 සැප්තැම්බර් 11න් පසු ලෝකයේ විවිධ රටවල සරණාගතයින් පිළිබඳ ප්‍රතිපත්ති වෙනස් වීම&lt;/FONT&gt;

[[ගොනුව:Oldman girl nakba.jpg|thumb|palestinian refugees 1948 |330px]]

==හැඳින්වීම==

2001 සැප්තැම්බර් 11 වන දින ඇමෙරිකාවේ ලෝක වෙළද මධ්‍යස්ථානයට හා පෙංටගනයට එල්ල වූ අල්ඛයිඩා ත්‍රස්ත්‍ර ප්‍රහාරය ලෝක දේශපාලනය නව දිශානතියක් කරා යොමුකළ සිදුවීමක් විය. මෙම සිදුවීමෙහි ඍජු ප්‍රතිඵලයක් වූ‍යේ සරණාගතයන් පිළිබඳ ප්‍රතිපත්ති සැකසීමේ යාණ්ත්‍රණයන් හි ක්ෂණික වෙනසක් ලෝකය පුරා ව්‍යාප්ත වීමයි.එයම ප්‍රධාන වශයෙන් සංක්‍රමණික මෙන්ම දේශපාලන රැකවරණ යන ක්ෂේත්‍ර තුළද එම වෙනස අන්තර්ගත විය.ජාත්‍යන්තර ත්‍රස්ත්‍ර වාදය සමග ඍජුව සම්බන්ධ වන කරුණක් ලෙස සරණාගත හා සංක්‍රමණික ප්‍රතිපත්ති වල පවතින දුර්වළතා වන්හි බළපෑම ප්‍රබල බව විද්වතුන්ගේ මතයයි. ‍මෙහිදී මූලිකව සරණාගතයා යනු කවරෙක්ද යන්න වටහාගත යුතුය.ඒ අනුව '''1957 Refugee Convention''' එකට අනුව 

&quot;වර්ගය, ජාතිය,ආගම හෝ එක් සුවිශේෂී සමාජ කණ්ඩායමක සාමාජිකත්වය හෝ දේශපාලන මතය වැනි හේතු කරණකොට ගෙන ඕනෑම තැනැත්තෙකුට වධහිංසා කරයි යන සාධාරණ බිය නිසා, ඔහුතගේ ජාතිය වසනා රටින් පිට සිටින හා එම රටේ ආරක්ෂාව ළබා ගැනීමට අකමැති  ඕනෑම පුද්ගලයෙකු මෙන්ම පුරවැසිභාවය නොමැති නිසා ඔහුගේ සාමාන්‍ය වාසස්ථානයෙන් පිටවී යාමට සිදුවී ඇති නැවත සිය රටට යාමට අකමැති හෝ නොහැකි අය සරණාගතයන් වේ.&quot;

2001 ත්‍රස්ත්‍ර ප්‍රහාරයත් සමග ලෝකයේ රටවල් ආරක්ෂාව සම්භන්ධයෙන් අස්ථාවර තත්වයකට පත්ව තිබේ. මේ සමග ඇමෙරිකාව ඇතුලු බටහිර රටවල් රාජ්‍යයේ මෙන්ම ජනතාවගේ ආරක්ෂාව කෙරෙහි ඇති විය හැකි අවදානම දුරුකිරීමට සරණාගත හා සංක්‍රමණ ප්‍රතිපත්ති තියුණු වෙනසකට ලක් කරන ලදි.මන්ද යත් සරණාගතයන් හා ත්‍රස්ත්‍රවාදය අතර දැඩි සබදතාවයක් පවතින බවට බොහෝ සධක පවතින බැවිණි.එනම් සරණාගතයන් ලෙසින් ත්‍රස්ත්‍රවාදීන්ද පැමිණෙන බැවිණි.විශේෂයෙන්ම මුස්ලිම් රටවලින් පැමිණෙන සරණාගතයන් කෙරෙහි දැඩි අවධානයක් යොමු කරමින් ඇමෙරිකාව ඇතුලු රටවල් සරණාගතයන් හා සංක්‍රමණිකයන් සීමා කිරීමට කටයුතු යොදා තිබේ.

===ඇමෙරිකාව===

[[ගොනුව:Dispalced people congo r 2.jpg|200px|right]]

ඇමෙරිකානු ජනාධිපති හා කොංග්‍රසය එක්වී 70000ක සරණාගත ඉල්ලීම් සදහා ඉඩ ප්‍රස්ථා ලබාදී තිබුනද,තම ආරක්ෂක නීති තත්වයන් යටතේ 2002දී ඉල්ලුම් කල හැකිවූයේ27508කට පමණි. එසේම කැත්ලීන් නිව්ලන්ඩ් දක්වන පරිදි මෙහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස පසුගිය වසර දෙක තුළදී 85000ක් පමණ සරණාගත පිරිසකට සිය අවදානමෙන් මිදී ඇමෙරික්ව තුළ නව ජීවිතයක් ඇරඹීමට තිබු අවස්ථාව ගිලිහී ගිය බවයි.මේ අනුව සරණාගත අයිතීන් ලෙස ලෝකය පිළිගත් සංකල්ප හා ප්‍රතිපත්ති ත්‍රස්ත්‍රවාදය නිසා ගිලිහී ගොස් ඇති බවයි. නැත්නම් කප්පාදුවට ලක්ව ඇති බවයි.මෙ‍ම අර්බුදකාරීත්නයට ප්‍රධාන හේතුව වී ඇත්තේ ලෝකයේ රටවල් ජාතික ආරක්ෂාවට ප්‍රමුකත්වය දීමත් සමගය.ඇමෙරිකානු රාජ්‍ය ලේකම් කොලීන් පවෙල් දක්වන ආකාරයට USAහි පැවැත්මට මෙන්ම USA හා ජාත්‍යන්තරය අතර සබදතාවය පවත්වා ගැනීමේදී ප්‍රමුකත්වය දිය යුතු මූලෝපායන් 5ක් දක්වා ඇත. එයින් පළමු වැන්න වන්නේඇමෙරිකානු ජනතාව, ඔවුන්ගේ නිදහස හා ඔවුන්ගේ ජීවන ක්‍රමය ආරක්ෂා කිරීමයි. අනෙක් සියළු ප්‍රතිපත්ති ගොඩනැගෙනුයේ මෙම කරුණු මුල් කොයට ගෙනයි.මේ අනුව ඇමෙරිකාව උත්සහ කරන්නේ ලෝකයේ ප්‍රශ්ණ විසදීමට වඩා තම රාජ්‍යයට හා ජනතාවට ඇති අභියෝග නිරාකරණම කර ගැනීමටය. ඒ අනුව සරණාගතයන් කෙරෙහි ඇමෙරිකාවේ පෙර පැවති පුතිපත්තිය දැඩි වෙනසකට ලක් කොට තිබේ.

===නෙදර්ලන්තය=== 

මෙම රට තුළද 2001 ත්‍රස්ත්‍ර ප්‍රහාරයත් සමග සරණාගත ප්‍රතිපත්ති වෙනස් විය. මුස්ලිම් සංක්‍රමණිකයෙකු ඕලන්ද සමාජයට පිළිගැනීමට පෙර එම සමාජය හා එහි වටිනාකම් ගැනඔහුගේ දැනුම හා ආකල්පය පරීක්ෂාවට ලක්කරනු ලැබේ. එසේම අගමැතිවරයා විසින් යම්යම් ප්‍රසිද්ධ ස්ථාන වලදී කුර්තාව පැළද සිටීමේ නීතියක්ද පණවා ඇත. මේ හරහා මුස්ලිම් ජනයාට තම සංස්කෘකික අනන්‍යතාවය පවත්වා ගෙනයාම පවා සීමා කොට තිබේ.මුස්ලිම්වරු කෙරෙහි සංස්කෘතික බාධක පණවා ඇත්තේ ත්‍රස්ත්‍රවාදය කෙරෙහි මුස්ලිම් මූළධර්මවාදී සබදතා ඇති බවට සාධක පවතින බැවිණි

===ප්‍රංශය===
[[ගොනුව:AfghanRefugees-743904.JPG|150px|left]]

ප්‍රංශය තුළ සරණාගතයන් හා සංක්‍රමණිකයන් පිළිබද ප්‍රතිපත්ති වෙනස් වූයේ තම වටිනාකම් ආරක්ෂා කිරීම යන තේමාව යටතේය.සරණාගතයන්ට ආරක්ෂාව සැපයීමට වඩා ඔවුන් 2001න් පසු යොමු වූයේ ඔවුන්ව සිය නිජභූමි වෙතට යැවීමට උනන්දු කරවීමටයි. 2007 අගභාගය වන විට වීති විරෝධී සංක්‍රමණිකයන් 25000ක් රටින් පිට කිරීමට ජනාධිපති නිකොලයි සාර්කෝසිගේ අරමුණ වී ඇත.ස්වේච්ඡාවෙන් සිය රටට යන්නන් සඳහා මුදල් ගෙවීමටද අදහස් කෙරිණි. ඒ අනුව ප්‍රංශ සරණාගත ප්‍රතිපත්තියද සරණාගතයන් කෙරෙහි නිශේධනීය අයුරින් වෙනස් වී තිබේ.

&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
===ජර්මනිය===

ජර්මනිය තුළ ද 2001න් පසු ත්‍රස්ත්‍රවාදය සම්භන්ධයෙන් විශාල පණත් ප්‍රමාණයක් බිහිකොට ඇති අතර එය සරණාගතයන් සම්බන්ධයෙන් දැඩ් බළපෑමක් එල්ල කොට තිබේ. 2001 වර්ෂයේ සම්මත කොටගත් Second Security Package-Prevention of Terrorism යන්න වැදගත් වේ. ජර්මන් සරණාගත ප්‍රත්පත්තිය වඩා හොදින් අවබෝධ කරගත හැක්කේ New Immigration Act පණතට ගෙන ආ  Aliens Act යන සංශෝධනය මගිනි. ඒ හරහා තුන්වන ලෝකයේ රටවල පුස්ගලයන් පිළිබදව දැඩි වාරණයක් එල්ල කොට තිබේ. ප්‍රචණ්ඩත්වය පිළිබද සැක කිරීමක් පවා ජර්මානු රාජ්‍යට ඇතුළු වීම තහනම් වීසට ප්‍රමාණවත් විය. පැහැදිළිව මෙමගින් සරණාගතයන් කෙරෙහි අනර්ථයක් ගෙන දී තිබේ.මෙයට අමතරව Asylum Procedure Act එකට ගෙන ආ සංශෝධනය මගින් සරණාගතයෙකු ලෙස හදුනාගත් විදේශිකයෙකුගේ ඇඟිළි සළකුණු හා පෞද්ගළික දත්ත වසර 10ක් පවත්වා ගෙන යනු ළබයි. ඒ අනුව සරණාගතයින් නිරන්තරව පීඩාවට ලක්ව තිබේ.මෙයට හේතු වශයෙන් ජර්මනිය දක්වන්නේ ත්‍රස්ත්‍ර ක්‍රියා, සංවිධානාත්මක අපරාධ හාඔත්තුකරැවන් පැමිණීම වැළැක්වීම සදහාමෙම ප්‍රතිපත්ති ගෙනයන බවයි.

===බ්‍රිතාන්‍යය===

ජර්මනියට සමාන තත්වයක් බ්‍රිතාන්‍යය තුළ සරණාගතයන් සම්බන්ධයෙන් දැකිය හැක. සරණාගතයන්ට රැකවරණය දීම අවම මටිටමක පවත්වා ගෙන යාමටත්,සරණාගතයන් හා සංක්‍රමණ සීමා කිරීමටත් බ්‍රිතාන්‍යය 2002දී Nationality Immigration and Asylum Act සම්මත කොට තිබේ.එසේම ත්‍රස්ත්‍ර වරෝධී  අපරාධ හා ආරක්ෂාව පිළිබද පණතේ සරණාගත හා සංක්‍රමණිකයන්ගේ තත්වය පිළිබද තව දුරටත් සදහන් වේ. එහි 21 වැනි වගන්තියට අනුව රජ්‍යය ලේකම්වරයාට යම් පුද්ගලයෙකු ජාත්‍යන්තර ත්‍රස්ත්‍රවාදියෙකු ලෙස සැක කරන්නෙකු ලෙස හදුන්වා ඔහුට එරෙහිව ජාතික ආරක්ෂාව වෙනුවෙන් ක්‍රියාකළ හැක. මේ අනුව 2001ට පෙර තිබූ සරණාගත ප්‍රතිපත්තියට හාත්පසින්ම වෙනස් ප්‍රතිපත්තියක් 2001න් පසු ඇතිවී තිබේ.

===කැනඩාව===

[[ගොනුව:Gallery-Rohingya-refugees-012.jpg|200px|right]]

කැනඩාව තුළ සරණාගතයන් ප්‍රබල ලෙස ඍජුව හෝ වක්‍රව ත්‍රස්ත්‍රවාදය සමග සම්බන්ධ වී ඇත. එම නිසා සැප්තැම්බර් 11 ප්‍රහාරයත් සමග විශාල ලෙස කැනඩාවට පැමිණෙන  සරණාගතයන් හා සංක්‍රමණිකයන් පිළිබද නීතිරීති හා ප්‍රතිපත්ති වෙනස් කොට ඇත.වෙනත් රටවලින් පැමිණෙන්නන් පිළිබදව දැඩි සුපරීක්ෂාකාරී පිළිවෙතක් අනුගමනය කරන ළදි.කැනඩාවේ මතය වන්නේ සංක්‍රමණිකයන් හෝ සංක්‍රමණය වූ දේශයන්හි ඉපදුනු ඔවුන්ගේ දරුවෙකු පවා ත්‍රස්ත්‍ර ක්‍රියාවල යෙදිය හැකි බවයි. අලුතින් රටට එන අය පමණක් නොව  පැමිණ සිටින අය ගැන පවා සැකයෙන් කටයුතු කරයි.1986 එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය මගින්, ලෝක සරණාගත ප්‍රශ්ණයට විසදුම් සෙවීමට ගත් උත්සාහය නිසා කැනඩාව නැන්සන් සම්මානයෙන් පුදනු ලැබ තිබේ. 2001න් පසු මෙම තත්වය වෙනස් වී තිබේ.

&lt;br&gt;

&lt;br&gt;
===ස්විස්ටර්ලන්තය===

2001න් පසු  ස්විස්ටර්ලන්තයේ සරණාගත ප්‍රතිපත්තිය උඩු යටිකුරු වී තිබේ. UNHCR දක්වන ආකාරයට 1951 සරණාගතයන් පිළිගත හැකි ආගමන හෝ අනන්‍යතා පත්‍රයකින් තොරව සිය රටින් පැනයාමට සිදුවන සරණාගතයන් වුවද පිළිගතයුතු බව දක්වා ඇතත්, 2002න් පසු එවන් පුද්ගලයන්ට ස්විස්ටර්ලන්තයට ඇතුළුවීම තහනම් කොට තිබේ.එසේ ඇතුළුවීම ජාත්‍යන්තර නීතිය උල්ලංඝණය කිරීමක් ලෙස මොවුන් දකී.එසේම සරණාගතයින් තම රටට ඇතුල් වීම අවම කිරීමට(SVP) පක්ෂය ප්‍රකාශ කළේ සරණාගතයන් අපරාධකරුවන් හා මත්ද්‍රව්‍ය අලෙවි කරන්න් ළෙසයි.මෙයින් සරණාගතයන් කෙරෙහි ස්විස්ටර්ලන්තයේ තත්ත්වය හදුනාගත හැක.

==සමාලෝචනය==

මේ අනුව ලෝකයේ විවිධ රටවල සරණාගත ගැටළුව ප්‍රබල ප්‍රශ්ණයක් බවට පත්ව තිබේ.මන්දයත් සරණාගතයන් හා ත්‍රස්ත්‍රවාදය අතර අනිවාර්යය සබඳතාවයක් ඇති බවත් එම තත්ත්වයෙන් තම රටවලට වියහැකි තර්ජනය වළක්වා ගැනීමට  හා තම රටවල සුරක්ෂිත බව තහවරු කිරීමට සරණාගත හා සංක්‍රමණ ප්‍රතිපත්ති දැඩි වෙනසකට ලක් කොට තිබේ.2001 ත්‍රස්ත්‍ර ප්‍රහාරයත් සමග ලෝකයේ සුපිරි බලවතා ලෙස හදුන්වන ඇමෙරිකාව සරණාගත  ප්‍රතිපත්ති තියුණු සංශෝධනයකට ලක් කොට තිබේ.මේ සමගම ලෝකය පුරා මුස්ලිම් ජනතාව කෙරහි විශාල බියක් හා සැකයක් පැතිර තිබේ. මන්ද යත් බින් ලාඩන් ප්‍රමුඛ අල්ඛයිඩා සංවිධානය මෙම ප්‍රහාරය පිටුපස සිටීමයි.1957 Refugee Convention එක හරහා හදුන්වා දී ඇති  Non refulement හා Burdan Sharing යන ප්‍රතිපත්තිවල ද විශාල පරිවර්තනයක් වී තිබේ.වර්තමාන ජාත්‍යන්තර ක්‍රමය සරණාගතයන් සම්බන්ධයෙන් නිශේධනීය ආකාරයට ක්‍රියාත්මක වීම නිසා සරණාගතයා කබලෙන් ළිපට වැටී ඇත. සරණාගතයන් ලෝකය තුළ අනුකම්පාවට හා සහනාධාර ලැබිය යුතු පිරිසක් බවට පවතින ආකල්පයට යම් හානියක් වී තිබේ.මේ අනුව තම රටතුළ ජීවිතයට ඇති තර්ජන හේතු කොටගෙන බොහෝවිට තම දේපොල, ඉඩකඩමි සියල්ල අතහැර දේශසීමා තරණය කරන සරණාගතයින්ට වෙනත් රටක ආරක්ෂාව හා අනුග්‍රහය ලබා ගැනීම ඉතා බරපතළ ප්‍රශ්ණයක් බවට පත්ව තිබේ.

&lt;gallery&gt;
 Image:French milouf DF-ST-99-05511.JPEG|Rwandan refugees
 Image:Distributing Food to refugees in Congo.jpeg|a refugee camp in in Kibati, Goma, Congo 
 Image:Refugee women in Chad.jpg|Darfur refugee women in Chad
 Image:Three generations.jpg|Three generations of Tamil refugees
 Image:Ugandan children.jpg|Ugandan children suffer the most from this 18 year conflict
 Image:Humanitarian Aid in Congo november 2008.jpeg|Distribution of food in Kibati-camp, Goma, Congo
 Image:Refugee children in Chad.jpg|thumb|Children at a refugee camp in Chad
 Image:Oldwoman cry baby nakba.jpg|palestinian refugees 1948
 [[ගොනුව:|

 &lt;/gallery&gt;

===මේ අඩවිත් බලන්න===
*[[සැප්තැම්බර් 11 ප්‍රහාරය]]
* [[කාශ්මීර අර්බුදය]]
* [[කොරියන් යුද්ධය]]

===මූලාශ්‍ර===
* [http://en.wikipedia.org/wiki/Refugees Refugee-Wikipedia]
* [http://www.encyclopedia.com/topic/refugee.aspx Encyclopedia]
* [http://www.cic.gc.ca/english/index.asp Citizenship and Immigration Canada]
* [https://web.archive.org/web/20081218172509/http://www.kairoscanada.org/ Kairoscanada]
* [http://www.homeoffice.gov.uk lead government department for immigration and passports]
* [http://www.hrw.org/wr2k2/refugees.html Refugees, Asylum Seekers, Migrants, and Internally Displaced Persons]

[[Category:දේශපාලනය]]
[[Category:යුද්ධය]]
[[Category:සමාජවේදය]]</text>
      <sha1>p3latsrxct8tatndw2znjwb4pydgq8t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සීතාවක රාජධානිය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15194</id>
    <revision>
      <id>805135</id>
      <parentid>440144</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T17:05:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Wijaya Kumara</username>
        <id>73906</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>කොඩිය වෙනස් කරා</comment>
      <origin>805135</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16919" sha1="1x80gonv11xf2dki5fqn8x8qv1yuhs6" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව පූර්ව රට
|native_name = සීතාවක
|conventional_long_name = සීතාවක රාජධානිය
|common_name = සීතාවක රාජධානිය
|era       = 
|status    = 
|empire    = 
|government_type    = රාජාණ්ඩුව
|event_start = [[විජයබා කොල්ලය]]
|date_start  = 
|year_start  = 1521
|event_end   = [[සීතාවක පළමුවන රාජසිංහ රජු| පළමුවන රාජසිංහ ]] රජුගේ මරණය
|date_end    = 
|year_end    = 1594
|p1          = කෝට්ටේ රාජධානිය
|flag_p1     = King of Kandy.svg
|p2          = 
|flag_p2     = 
|flag_s1     = Flag of Ceylon.svg
|s1 = මහනුවර රාජධානිය
|flag_s2     = Flag Portugal (1640).svg
|s2 = පෘතුගීසි ලංකාව
|image_flag           = File:Flag of the Sitawaka Kingdom.svg 
|flag                 = 
|flag_type    = &lt;!--- Displayed text for link under flag. Default &quot;Flag&quot; ---&gt;
|image_coat   = 
|symbol       = 
|symbol_type  = &lt;!--- Displayed text for link under symbol. Default &quot;Coat of arms&quot; ---&gt;
|image_map    =  growth_of_sitawaka_final.png
|image_map_caption  = 
|capital          = [[සීතාවක]] 
|national_motto   = 
|national_anthem  = 
|common_languages = [[සිංහල භාෂාව|සිංහල]]
|currency         = 
|leader1      = [[මායාදුන්නේ රජ]] (පළමු)
|leader2      = [[පළමුවන රාජසිංහ රජ]]
|leader3      = [[රාජසුරිය රජු]]
|leader4      = [[මහා බිසෝ බණ්ඩාර දේවිය]] 
|leader5      = [[නිකපිටියේ බණ්ඩාර කුමාරයා ]]
|leader6      = 
|year_leader1 = [[1521]]-[[1581]] 
|year_leader2 = [[1581]]-[[1593]]
|year_leader3 = [[1593]]
|year_leader4 = [[1593]]-[[1594]]
|year_leader5 = [[1594]] 
|title_leader = [[ශ්‍රී ලංකාවේ පාලකයන්ගේ ලැයිස්තුව|සීතාවක රාජධානිය]]  
|representative1      = 
|year_representative1 = 
|representative2      =
|year_representative2 = 
|title_representative = 
|&lt;!--- Area and population of a given year ---&gt;
|stat_year1 = &lt;!--- year of the statistic, specify either area, population or both ---&gt;
|stat_area1 = &lt;!--- area in square kílometres (w/o commas or spaces), area in square miles is calculated ---&gt;
|stat_pop1  = &lt;!--- population (w/o commas or spaces), population density is calculated if area is also given ---&gt;
|footnotes= 
}}


'''සීතාවක රාජධානිය''' ([[ඉංග්‍රීසි භාෂාව |ඉංග්‍රීසි]]: Kingdom of Sitawaka) ([[දෙමළ භාෂාව |දෙමළ]] : சீீீதாவாக்கை இராசதானி ) යනු  [[ශ්‍රී ලංකාව|ශ්‍රී ලංකාවෙහි]] දකුණු දිග සහ මධ්‍යම  ප්‍රදේශයන් අතර පිහිටා තිබුණු රාජධානියකි. 1521 සිදුවූ [[විජයබා කොල්ලය|විජයබා කොල්ලයෙන්]] පසුව [[කෝට්ටේ රාජධානිය]] බෙදා වෙන් කිරීමත් සමගම සීතාවක රාජධානිය ආරම්භ වූයේය.  මෙම රාජධානියේ ප්‍රථම පාලකයා වූයේ [[මායාදුන්නේ රජ|මායාදුන්නේ රජුය]]. මොහු දක්ෂ රණශූර පාලකයෙකි. මොහුගේ පුතු [[සීතාවක පළමුවන රාජසිංහ රජු|පළමුවන රාජසිංහ රජු]] විය. ඉදිරි වසර සැත්තෑව තුලදී දිවයිනෙහි මහත් ප්‍රදේශයක් තුල සිය ආධිපත්‍යය පැතිරවීමට එය සමත් විය. 1505 වසරෙහිදී දිවයින වෙත පැමිණි පෘතුගීසින්හට දරුණු විරුද්ධත්වයක් එල්ල කිරීමට සීතාවක සමත් විය. හමුදාමය වශයෙන් එය සාර්ථක වුවද, සීතාවක අස්ථායි ලෙසින් පැවතියේ, එහි [[උඩරට]] ප්‍රදේශයන් වෙතින් දිගටම පැනනැගුණු කැරළි සහ පෘතුගීසින් හා සමගින් වූ පුළුල් ලෙසින් පැතිර පැවති සහ බොහෝ විට  ව්‍යසනකාරී වූ ගැටුම් මැඩ පැවැත්වීමට සිදුවීම නිසාය. එහි අවසන් රජු [[සීතාවක පළමුවන රාජසිංහ රජු |පළමුවන රාජසිංහ රජ]] 1593 වසරෙහිදී මිය යාම සමගම සීතාවක රාජධානිය කොටස් වලට කැඩී වෙන් විය.

==ඉතිහාසය ==
===ප්‍රතිෂ්ඨාපනය===
15 වන සියවසෙහි මුල් කාලයෙහිදී එය ප්‍රතිෂ්ඨාපනය වීමත් හා සමගම [[කෝට්ටේ]] රාජධානිය, බස්නාහිර ශ්‍රී ලංකාවෙහි ප්‍රධාන බලයක්ව පැවතුණේ  [[ශ්‍රී ලංකාවේ හයවන පරාක්‍රමබාහු රජු |හයවන පරාක්‍රමබාහු රජු]] යටතේ වූ අතර, එක් කිරුළක් යටතේ  ශ්‍රී ලංකාවෙහි මුළු දිවයින එක් සේසත් කිරීමට හැකිවූ අවසන්  බලමූලය එය විය. 1467 වසරෙහිදී කෙසේ වෙතත් උතුරෙහි [[යාපනය රාජධානිය]] එහි නිදහස ප්‍රකාශ කලේය.  1505 වසරෙහිදී පෘතුගීසීන් ශ්‍රී ලංකාවට පැමිණියහ; 1518 වසර වන විට  පෘතුගීසී නැව් වෙතින් සමන්විත විශාල හමුදාවක්  [[කොළඹ]] වෙත ගොඩ බැස සැන්ටා බාර්බරා නම්වූ බලකොටුවක් තැනීම ඇරඹූහ. මෙම කාලසීමාව වන විට නැගෙනහිර පසින් වූ [[මහනුවර]] සේවාග්‍රාහක රාජධානියද සැලකිය යුතු ප්‍රමාණයක නිදහසක් සහිතව ක්‍රියාත්මක විය.

විජයබාහුගේ සතරවන පුත් කුමරාවූ දේවරාජා හට සිහසුන ලබා දීම සඳහා කිරුළ වෙත ඔවුන්ගේ අයිතිවාසිකම නොසලකා හැරීම නියත බවට බියවූ ඔහුගේ පුතුන් තිදෙනා විසින් 1521 වසරෙහි දියත් කෙරුණු මාළිගා කුමන්ත්‍රණයක් වූ  [[විජයබා කොල්ලය]] තුලදී  [[කෝට්ටේ හත්වන විජයබාහු රජු]]  (1509–1521) බලයෙන් පහ කෙරිණි.  වැඩිමහල්ලා [[සත්වන බුවනෙකබාහු]] ලෙසින් සිංහාසනාරූඨ වූ අතර, අනෙකුත් දෙදෙනා කෝට්ටේ රාජධානියෙහිකෝට්ටේ අත්පත් කරගැනුමට තවද උත්සාහයයක් 1537 වසරෙහිදී ව්‍යර්ථ වූයේ, [[මාර්ටිම් අෆෝන්සො ඩි සූසා | අෆෝන්සො ඩි සූසා]] නමැති කොළඹ පෘතුගීසි කපිතාන්-ජනරාල්ගේ නායකත්වය යටතේ වූ හමුදාවන් විසින් මායාදුන්නේගේ හමුදා පරාජය කිරීම සමගිනි; මායාදුන්නේගේ සහාය සඳහා කැලිකට් වෙතින් එවුණු නැව් හමුදාව පෘතුගීසින් විසින් වෙඩාලායි හිදී පරාජය කෙරිණි.  කොටස් සඳහා අයිතිවාසිකම් පාමින්,  [[සීතාවක මායාදුන්නේ රජ|මායාදුන්නේ ]] සීතාවක පාලනය කිරීම සහ පරරාජසිංහ රයිගම රාජධානිය පාලනය කිරීම ඇරඹූහ. මෙසේ බිහිවූ අනුප්‍රාප්තික රාජ්‍ය්‍යන් වෙතින්,  මහනුවර රාජධානිය කාර්යසාධක ලෙසින් පරිබාහිරව ක්‍රියාත්මක විය.

සීතාවක රාජධානිය වෙත  මුලදී අයත් වූයේ කොස්ගම, රුවන්වැල්ල,  [[යටියන්තොට]], [[හංවැල්ල]], [[පාදුක්ක]], ඇහැළියගොඩ, [[කුරුවිට]] සහ [[රත්නපුර]] යන ප්‍රදේශ වලින් සමන්විත සාපේක්ෂ වශයෙන් කුඩා භූමි ප්‍රදේශයක් විය. භූමිභාගය කඳු සහිත වූ අතර, නැගෙනහිර දෙසින් [[මහනුවර රාජධානිය |මහනුවර]] වෙතින් සීමා වෙමින් මුහුදට කිසිදු ප්‍රවේශයක් විරහිත විය. වටකර පිහිටි කැලෑ ප්‍රදේශයක් වෙතින්  1,000 අඩි (300 මී) උසකට පැන නැගුණු බෑවුම් කන්දක  පාදකයෙහි පිහිටි අධික බෑවුම් සහිත කන්දක් මත, අගනගරය—වර්තමාන [[අවිස්සාවේල්ල]]—පිහිටියේය.&lt;ref&gt;ජෝන් ඩේවි, ''ඇන් එකවුන්ට් ඔෆ් දි ඉන්ටීරියර් ඔෆ් සිලෝන්, 1812&lt;/ref&gt;

===නැගුම (1521–1551)===
සීතාවක වෙතින් ඔහුගේ සිහසුන වෙත එල්ල වීමට ඉඩ ඇති කිසියම් තර්ජනයක් වෙතින් කිරුළ රැක ගැනීමේ අභිප්‍රායයෙන් පෘතුගීසීන් සමග සබඳතා දියුණු කර ගැනුමට සිංහාසනාරූඨ වීම සමගම බුවනෙකබාහු උත්සුක විය. බලකොටුවක් තනා නිම කිරීම සිදුකෙරුමට දේශීයයන් විසින් විරෝධය පෑවද, 1524 වසරෙන් පසුව රජුගේ ආරක්ෂාව යටතේ  පෘතුගීසි ඒජන්තවරයෙක් කෝට්ටේ හී රැඳී සිටිය අතර, පෘතුගීසි නාවුක හමුදා විසින්   කුරුඳු වෙළෙඳාමෙහි ආධිපත්‍යය වෙනුවෙන් මලබාරි [[මාපිලාවරුන්]] හා සමගින් ආරාවුල් ඇති කර ගත් අතර [[ගෝව]] පෘතුගීසි ප්‍රතිරාජයන් විසින් එවුණු බලකායන්ගේ සහය ලබමින් බුවනෙකබාහු විසින් අත්‍යන්තයෙහිදී මෙම මලබාරින් පලවා හරින ලදි. කෝට්ටේ අත්පත් කරගැනුමට තවද උත්සාහයයක් 1537 වසරෙහිදී ව්‍යර්ථ වූයේ, [[මාර්ටිම් අෆෝන්සො ඩි සූසා | අෆෝන්සො ඩි සූසා]] නමැති කොළඹ පෘතුගීසි කපිතාන්-ජනරාල්ගේ නායකත්වය යටතේ වූ හමුදාවන් විසින් මායාදුන්නේගේ හමුදා පරාජය කිරීම සමගිනි; මායාදුන්නේගේ සහාය සඳහා කැලිකට් වෙතින් එවුණු නැව් හමුදාව පෘතුගීසින් විසින් වෙඩාලායි හිදී පරාජය කෙරිණි. මෙම ගැටුමට පසුව, සීතාවක සහ කෝට්ටේ අතර තාවකාලික සටන් විරාමයකට එකඟතාවයක් ඇතිවුණු අතර, මායාදුන්නේ විසින් දකුණු දිග  පිහිටි රයිගම රාජධානිය වෙත අවධානය යොමු කරමින්, 1538 වසරෙහිදී රයිගම් බණ්ඩාරගේ (පරරාජසිංහ) මරණයෙන් පසු එය ඈඳා ගති.

ඊළඟ වසර පහ ඇතුළත තවත් කෝට්ටේ ආක්‍රමණ දෙකක් ක්‍රියාත්මක විය. 1539 වසරෙහිදී ඇරඹි පළමුවැන්න, කොළඹ නව පෘතුගීසි කපිතාන්-ජනරාල්, [[මිගුයෙල් ෆෙරෙයිරා (සොල්දාදුවා)| මිගුයෙල් ෆෙරෙයිරා]] විසින් සංවිධානය කෙරුණු ප්‍රතිප්‍රහාර හමුවේ ව්‍යර්ථ විය. හමුදා සහ ආයුධ කැලිකට් විසින් යළිත් සීතාවක වෙත සපයන ලදි; කෙසේවෙතත්, පරාජයෙන් පසුව, සැමොරින්ගේ ජනරාල්වරුන් දෙදෙනෙකුවූ කුල්හේනමරික්කාර් සහ පාචිමරික්කාර්, පෘතුගීසින් වෙත බාර දීමත් හා සමගින්, කැලිකට් සහ සීතාවක අතර පැවති සන්ධානය නිමාවට පත් විය. බුවනෙකබාහු විසින් 1543 වසරෙහිදී ඔහුගේ මුණුපුරු [[ලංකාවෙහි පෘතුගීසි කාලසීමාව |ධර්මපාල]] සිය අනුප්‍රාප්තිකයා ලෙසින් නම් කල බවට ලද පුවත විසින් තවද ආක්‍රමණයක් සඳහා හේතුපාදක ඇතිවූ අතර, නව කපිතාන්-ජෙනරාල් අන්ටෝනියෝ බැරෙටෝ ගේ  විධාන යටතේ වූ පෘතුගීසි හමුදාවන්ගේ සහය සමගින් පරාජය කෙරිණි.

===කෝට්ටේ අභිභවනය (1551–1581)===
1550 වසරෙහිදී ප්‍රතිරාජ ඇෆොන්සෝ ඩි නොරොඤ්ඤා සහ පෘතුගීසි සොල්දාදුවන් 500 ක බලකාය පැමිණීමත් සමගම කෝට්ටේ අභ්‍යන්තර දේශපාලනය වෙත පෘතුගීසි ඇඟිලි ගැසීම උත්සන්න විය. එම වසරෙහි පසු කාලයෙහිදී පෘතුගීසින් විසින් සීතාවක කොල්ල කෑවද නගරය දිගටම අල්ලා ගෙන සිටීමට අපොහොසත් වූහ. 

==තවද බලන්න==
* [[සිංහලේ රාජාවලිය]]

[[Category:ශ්‍රී ලංකා භූමිය තුල පැවති රාජධානි]]</text>
      <sha1>1x80gonv11xf2dki5fqn8x8qv1yuhs6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>805139</id>
      <parentid>805135</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T17:14:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IDB.S</username>
        <id>52205</id>
      </contributor>
      <comment>Clean-up</comment>
      <origin>805139</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16946" sha1="id5di0eubnsw1mdk6h6buhi37py1o4d" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව පූර්ව රට
|native_name = සීතාවක
|conventional_long_name = සීතාවක රාජධානිය
|common_name = සීතාවක රාජධානිය
|era       = 
|status    = 
|empire    = 
|government_type    = රාජාණ්ඩුව
|event_start = [[විජයබා කොල්ලය]]
|date_start  = 
|year_start  = 1521
|event_end   = [[සීතාවක පළමුවන රාජසිංහ රජු| පළමුවන රාජසිංහ ]] රජුගේ මරණය
|date_end    = 
|year_end    = 1594
|p1          = කෝට්ටේ රාජධානිය
|flag_p1     = King of Kandy.svg
|p2          = 
|flag_p2     = 
|flag_s1     = Flag of Ceylon.svg
|s1 = මහනුවර රාජධානිය
|flag_s2     = Flag Portugal (1640).svg
|s2 = පෘතුගීසි ලංකාව
|image_flag           = File:Flag of the Sitawaka Kingdom.svg 
|flag                 = 
|flag_type    = &lt;!--- Displayed text for link under flag. Default &quot;Flag&quot; ---&gt;
|image_coat   = 
|symbol       = 
|symbol_type  = &lt;!--- Displayed text for link under symbol. Default &quot;Coat of arms&quot; ---&gt;
|image_map    =  growth_of_sitawaka_final.png
|image_map_caption  = 
|capital          = [[සීතාවක]] 
|national_motto   = 
|national_anthem  = 
|common_languages = [[සිංහල භාෂාව|සිංහල]]
|currency         = 
|leader1      = [[මායාදුන්නේ රජ]] (පළමු)
|leader2      = [[පළමුවන රාජසිංහ රජ]]
|leader3      = [[රාජසුරිය රජු]]
|leader4      = [[මහා බිසෝ බණ්ඩාර දේවිය]] 
|leader5      = [[නිකපිටියේ බණ්ඩාර කුමාරයා ]]
|leader6      = 
|year_leader1 = [[1521]]-[[1581]] 
|year_leader2 = [[1581]]-[[1593]]
|year_leader3 = [[1593]]
|year_leader4 = [[1593]]-[[1594]]
|year_leader5 = [[1594]] 
|title_leader = [[ශ්‍රී ලංකාවේ පාලකයන්ගේ ලැයිස්තුව|සීතාවක රාජධානිය]]  
|representative1      = 
|year_representative1 = 
|representative2      =
|year_representative2 = 
|title_representative = 
|&lt;!--- Area and population of a given year ---&gt;
|stat_year1 = &lt;!--- year of the statistic, specify either area, population or both ---&gt;
|stat_area1 = &lt;!--- area in square kílometres (w/o commas or spaces), area in square miles is calculated ---&gt;
|stat_pop1  = &lt;!--- population (w/o commas or spaces), population density is calculated if area is also given ---&gt;
|footnotes= 
}}

'''සීතාවක රාජධානිය''' ([[ඉංග්‍රීසි භාෂාව |ඉංග්‍රීසි]]: Kingdom of Sitawaka; [[දෙමළ භාෂාව |දෙමළ]] : சீீீதாவாக்கை இராசதானி) යනු  [[ශ්‍රී ලංකාව|ශ්‍රී ලංකාවෙහි]] දකුණු දිග සහ මධ්‍යම  ප්‍රදේශයන් අතර පිහිටා තිබුණු රාජධානියකි. 1521 සිදුවූ [[විජයබා කොල්ලය|විජයබා කොල්ලයෙන්]] පසුව [[කෝට්ටේ රාජධානිය]] බෙදා වෙන් කිරීමත් සමගම සීතාවක රාජධානිය ආරම්භ වූයේය. මෙම රාජධානියේ ප්‍රථම පාලකයා වූයේ [[මායාදුන්නේ රජ|මායාදුන්නේ රජුය]]. මොහු දක්ෂ රණශූර පාලකයෙකි. මොහුගේ පුතු [[සීතාවක පළමුවන රාජසිංහ රජු|පළමුවන රාජසිංහ රජු]] විය. ඉදිරි වසර සැත්තෑව තුලදී දිවයිනෙහි මහත් ප්‍රදේශයක් තුල සිය ආධිපත්‍යය පැතිරවීමට එය සමත් විය. 1505 වසරෙහිදී දිවයින වෙත පැමිණි පෘතුගීසින්හට දරුණු විරුද්ධත්වයක් එල්ල කිරීමට සීතාවක සමත් විය. හමුදාමය වශයෙන් එය සාර්ථක වුවද, සීතාවක අස්ථායි ලෙසින් පැවතියේ, එහි [[උඩරට]] ප්‍රදේශයන් වෙතින් දිගටම පැනනැගුණු කැරළි සහ පෘතුගීසින් හා සමගින් වූ පුළුල් ලෙසින් පැතිර පැවති සහ බොහෝ විට  ව්‍යසනකාරී වූ ගැටුම් මැඩ පැවැත්වීමට සිදුවීම නිසාය. එහි අවසන් රජු [[සීතාවක පළමුවන රාජසිංහ රජු |පළමුවන රාජසිංහ රජ]] 1593 වසරෙහිදී මිය යාම සමගම සීතාවක රාජධානිය කොටස් වලට කැඩී වෙන් විය.

==ඉතිහාසය ==
===ප්‍රතිෂ්ඨාපනය===
15 වන සියවසෙහි මුල් කාලයෙහිදී එය ප්‍රතිෂ්ඨාපනය වීමත් හා සමගම [[කෝට්ටේ]] රාජධානිය, බස්නාහිර ශ්‍රී ලංකාවෙහි ප්‍රධාන බලයක්ව පැවතුණේ  [[ශ්‍රී ලංකාවේ හයවන පරාක්‍රමබාහු රජු |හයවන පරාක්‍රමබාහු රජු]] යටතේ වූ අතර, එක් කිරුළක් යටතේ  ශ්‍රී ලංකාවෙහි මුළු දිවයින එක් සේසත් කිරීමට හැකිවූ අවසන්  බලමූලය එය විය. 1467 වසරෙහිදී කෙසේ වෙතත් උතුරෙහි [[යාපනය රාජධානිය]] එහි නිදහස ප්‍රකාශ කලේය.  1505 වසරෙහිදී පෘතුගීසීන් ශ්‍රී ලංකාවට පැමිණියහ; 1518 වසර වන විට  පෘතුගීසී නැව් වෙතින් සමන්විත විශාල හමුදාවක්  [[කොළඹ]] වෙත ගොඩ බැස සැන්ටා බාර්බරා නම්වූ බලකොටුවක් තැනීම ඇරඹූහ. මෙම කාලසීමාව වන විට නැගෙනහිර පසින් වූ [[මහනුවර]] සේවාග්‍රාහක රාජධානියද සැලකිය යුතු ප්‍රමාණයක නිදහසක් සහිතව ක්‍රියාත්මක විය.

විජයබාහුගේ සතරවන පුත් කුමරාවූ දේවරාජා හට සිහසුන ලබා දීම සඳහා කිරුළ වෙත ඔවුන්ගේ අයිතිවාසිකම නොසලකා හැරීම නියත බවට බියවූ ඔහුගේ පුතුන් තිදෙනා විසින් 1521 වසරෙහි දියත් කෙරුණු මාළිගා කුමන්ත්‍රණයක් වූ  [[විජයබා කොල්ලය]] තුලදී  [[කෝට්ටේ හත්වන විජයබාහු රජු]]  (1509–1521) බලයෙන් පහ කෙරිණි.  වැඩිමහල්ලා [[සත්වන බුවනෙකබාහු]] ලෙසින් සිංහාසනාරූඨ වූ අතර, අනෙකුත් දෙදෙනා කෝට්ටේ රාජධානියෙහිකෝට්ටේ අත්පත් කරගැනුමට තවද උත්සාහයයක් 1537 වසරෙහිදී ව්‍යර්ථ වූයේ, [[මාර්ටිම් අෆෝන්සො ඩි සූසා | අෆෝන්සො ඩි සූසා]] නමැති කොළඹ පෘතුගීසි කපිතාන්-ජනරාල්ගේ නායකත්වය යටතේ වූ හමුදාවන් විසින් මායාදුන්නේගේ හමුදා පරාජය කිරීම සමගිනි; මායාදුන්නේගේ සහාය සඳහා කැලිකට් වෙතින් එවුණු නැව් හමුදාව පෘතුගීසින් විසින් වෙඩාලායි හිදී පරාජය කෙරිණි.  කොටස් සඳහා අයිතිවාසිකම් පාමින්,  [[සීතාවක මායාදුන්නේ රජ|මායාදුන්නේ ]] සීතාවක පාලනය කිරීම සහ පරරාජසිංහ රයිගම රාජධානිය පාලනය කිරීම ඇරඹූහ. මෙසේ බිහිවූ අනුප්‍රාප්තික රාජ්‍ය්‍යන් වෙතින්,  මහනුවර රාජධානිය කාර්යසාධක ලෙසින් පරිබාහිරව ක්‍රියාත්මක විය.

සීතාවක රාජධානිය වෙත  මුලදී අයත් වූයේ කොස්ගම, රුවන්වැල්ල,  [[යටියන්තොට]], [[හංවැල්ල]], [[පාදුක්ක]], ඇහැළියගොඩ, [[කුරුවිට]] සහ [[රත්නපුර]] යන ප්‍රදේශ වලින් සමන්විත සාපේක්ෂ වශයෙන් කුඩා භූමි ප්‍රදේශයක් විය. භූමිභාගය කඳු සහිත වූ අතර, නැගෙනහිර දෙසින් [[මහනුවර රාජධානිය |මහනුවර]] වෙතින් සීමා වෙමින් මුහුදට කිසිදු ප්‍රවේශයක් විරහිත විය. වටකර පිහිටි කැලෑ ප්‍රදේශයක් වෙතින්  1,000 අඩි (300 මී) උසකට පැන නැගුණු බෑවුම් කන්දක  පාදකයෙහි පිහිටි අධික බෑවුම් සහිත කන්දක් මත, අගනගරය—වර්තමාන [[අවිස්සාවේල්ල]]—පිහිටියේය.&lt;ref&gt;ජෝන් ඩේවි, ''ඇන් එකවුන්ට් ඔෆ් දි ඉන්ටීරියර් ඔෆ් සිලෝන්, 1812&lt;/ref&gt;

===නැගුම (1521–1551)===
සීතාවක වෙතින් ඔහුගේ සිහසුන වෙත එල්ල වීමට ඉඩ ඇති කිසියම් තර්ජනයක් වෙතින් කිරුළ රැක ගැනීමේ අභිප්‍රායයෙන් පෘතුගීසීන් සමග සබඳතා දියුණු කර ගැනුමට සිංහාසනාරූඨ වීම සමගම බුවනෙකබාහු උත්සුක විය. බලකොටුවක් තනා නිම කිරීම සිදුකෙරුමට දේශීයයන් විසින් විරෝධය පෑවද, 1524 වසරෙන් පසුව රජුගේ ආරක්ෂාව යටතේ  පෘතුගීසි ඒජන්තවරයෙක් කෝට්ටේ හී රැඳී සිටිය අතර, පෘතුගීසි නාවුක හමුදා විසින්   කුරුඳු වෙළෙඳාමෙහි ආධිපත්‍යය වෙනුවෙන් මලබාරි [[මාපිලාවරුන්]] හා සමගින් ආරාවුල් ඇති කර ගත් අතර [[ගෝව]] පෘතුගීසි ප්‍රතිරාජයන් විසින් එවුණු බලකායන්ගේ සහය ලබමින් බුවනෙකබාහු විසින් අත්‍යන්තයෙහිදී මෙම මලබාරින් පලවා හරින ලදි. කෝට්ටේ අත්පත් කරගැනුමට තවද උත්සාහයයක් 1537 වසරෙහිදී ව්‍යර්ථ වූයේ, [[මාර්ටිම් අෆෝන්සො ඩි සූසා | අෆෝන්සො ඩි සූසා]] නමැති කොළඹ පෘතුගීසි කපිතාන්-ජනරාල්ගේ නායකත්වය යටතේ වූ හමුදාවන් විසින් මායාදුන්නේගේ හමුදා පරාජය කිරීම සමගිනි; මායාදුන්නේගේ සහාය සඳහා කැලිකට් වෙතින් එවුණු නැව් හමුදාව පෘතුගීසින් විසින් වෙඩාලායි හිදී පරාජය කෙරිණි. මෙම ගැටුමට පසුව, සීතාවක සහ කෝට්ටේ අතර තාවකාලික සටන් විරාමයකට එකඟතාවයක් ඇතිවුණු අතර, මායාදුන්නේ විසින් දකුණු දිග  පිහිටි රයිගම රාජධානිය වෙත අවධානය යොමු කරමින්, 1538 වසරෙහිදී රයිගම් බණ්ඩාරගේ (පරරාජසිංහ) මරණයෙන් පසු එය ඈඳා ගති.

ඊළඟ වසර පහ ඇතුළත තවත් කෝට්ටේ ආක්‍රමණ දෙකක් ක්‍රියාත්මක විය. 1539 වසරෙහිදී ඇරඹි පළමුවැන්න, කොළඹ නව පෘතුගීසි කපිතාන්-ජනරාල්, [[මිගුයෙල් ෆෙරෙයිරා (සොල්දාදුවා)| මිගුයෙල් ෆෙරෙයිරා]] විසින් සංවිධානය කෙරුණු ප්‍රතිප්‍රහාර හමුවේ ව්‍යර්ථ විය. හමුදා සහ ආයුධ කැලිකට් විසින් යළිත් සීතාවක වෙත සපයන ලදි; කෙසේවෙතත්, පරාජයෙන් පසුව, සැමොරින්ගේ ජනරාල්වරුන් දෙදෙනෙකුවූ කුල්හේනමරික්කාර් සහ පාචිමරික්කාර්, පෘතුගීසින් වෙත බාර දීමත් හා සමගින්, කැලිකට් සහ සීතාවක අතර පැවති සන්ධානය නිමාවට පත් විය. බුවනෙකබාහු විසින් 1543 වසරෙහිදී ඔහුගේ මුණුපුරු [[ලංකාවෙහි පෘතුගීසි කාලසීමාව |ධර්මපාල]] සිය අනුප්‍රාප්තිකයා ලෙසින් නම් කල බවට ලද පුවත විසින් තවද ආක්‍රමණයක් සඳහා හේතුපාදක ඇතිවූ අතර, නව කපිතාන්-ජෙනරාල් අන්ටෝනියෝ බැරෙටෝ ගේ  විධාන යටතේ වූ පෘතුගීසි හමුදාවන්ගේ සහය සමගින් පරාජය කෙරිණි.

===කෝට්ටේ අභිභවනය (1551–1581)===
1550 වසරෙහිදී ප්‍රතිරාජ ඇෆොන්සෝ ඩි නොරොඤ්ඤා සහ පෘතුගීසි සොල්දාදුවන් 500 ක බලකාය පැමිණීමත් සමගම කෝට්ටේ අභ්‍යන්තර දේශපාලනය වෙත පෘතුගීසි ඇඟිලි ගැසීම උත්සන්න විය. එම වසරෙහි පසු කාලයෙහිදී පෘතුගීසින් විසින් සීතාවක කොල්ල කෑවද නගරය දිගටම අල්ලා ගෙන සිටීමට අපොහොසත් වූහ. 

==තවද බලන්න==
* [[සිංහලේ රාජාවලිය]]

== මූලාශ්‍ර ==
[[Category:ශ්‍රී ලංකා භූමිය තුල පැවති රාජධානි]]</text>
      <sha1>id5di0eubnsw1mdk6h6buhi37py1o4d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ද්විමය සංඛ්‍යා පද්ධතිය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19903</id>
    <revision>
      <id>805197</id>
      <parentid>805117</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T03:22:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IDB.S</username>
        <id>52205</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Clean-up</comment>
      <origin>805197</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6224" sha1="75307ae74z8huexuojbztwj3p3s2ibl" xml:space="preserve">{{Numeral systems}}
'''ද්විමය සංඛ්‍යා''' පාදය 2 වූ සංඛ්‍යා පද්ධතියයි. එය 0 හා 1 යන සංකේත 2 පමණක් යොදා‍ ගෙන සංඛ්‍යාත්මක අගයක් ප්‍රකාශ කරන සංඛ්‍යා පද්ධතියකි. විශේෂයෙන්ම 2 පාදයේ සංඛ්‍යා පද්ධතිය මූලාංකය  2 වූ ස්ථානී‍ය කේතකයකි. [[තාර්කික ද්වාර]] (Logical gates) ආශ්‍රිතව සංඛ්‍යාත්මක ඉලෙක්ට්‍රොනික් පරිපත නිපදවීමට උපකාරී වේ. වර්ථමාන පරිගණක සඳහාද ද්විමය සංඛ්‍යා පද්ධතීන් උපකාරී වේ.

{{Clear}}
{{Aligned table |class=wikitable |cols=2
|style=float:right; |rowstyle=text-align:right;
|row1header=y
| දශමය&lt;br&gt;සංඛ්‍යා&lt;br&gt;ආකාරයෙන් | ද්විමය&lt;br&gt;සංඛ්‍යා&lt;br&gt;ආකාරයෙන්
|  0 |    0
|  1 |    1
|  2 |   10
|  3 |   11
|  4 |  100
|  5 |  101
|  6 |  110
|  7 |  111
|  8 | 1000
|  9 | 1001
| 10 | 1010
| 11 | 1011
| 12 | 1100
| 13 | 1101
| 14 | 1110
| 15 | 1111
}}

== ද්විමය සංඛ්‍යා-ඉතිහාසය == 

ද්විමය සංඛ්‍යාවක් ඕනෑම ද්විමය සංඛාතය අනුක්‍රමයක් මගින් නිරූපණය කළ හැක. එය අන්‍යොන්‍ය ඛනිෂ්කාර තත්ත්ව කයෙන්ත්රය මගින් ඉදිරිපත් කල හැක. පහත සංකේත අනුකුමනය මගින් 667 ද්විමය සංඛ්‍යාමය අගය නිරූපණය කළ හැක.

ද්විමය ඔරලෝසුව හි LED මගින් ද්විමය අගයක් ප්‍රකාශ කෙරේ. මෙම ඔරලෝසුවේ එක් එක් කිරිමේ ඇති LED මගින් ද්විමය කේත දශමය සංඛන මගින් ආවේණික පෘෂ්ටික වේලාව පෙන්වයි. 

එක් එක් අවස්ථාවේ නිරූපණය වන සංඛ්‍යා අගය එක් එක් සංකේතය මගින් පවරණ ලද අගයට පරායන්ත වේ. පරිගණකයේ දී සංඛ්යාමය අලයන් විවිධ විභවයන් අන්තර දෙකක් මගින් නිරෑපනය කෙරේ. මෙහිදි චුම්බකතැටි හෝ චුම්බක ධ්රැව භාවිතා වේ. &quot;ධන&quot; &quot;ඔව්&quot; හෝ  ON යන තත්ත්වය සංඛයාමය අගය වන 1 ට සමාන නොවේ.  

අරාබි සංඛ්යා භාවිතා කරමින් චාරිත්රානුකූලය සංඛ්යා නිරැපනය කිරිමේදි ද්විමය සංඛ්ය පොදු වශයෙන් 0 සහ 1 සංකේත යොදා ගනිමින් ලියනු ලැබේ. ද්විමය සංඛ්යා ලිවිමේදී එකසේ පාදමය හෝ මුල සංඛ්යාමය ලිවිමේදි යටිකුරැ උපසර්ගය හෝ ප්රත්යය යොදා ගනී. පහත සදහන් අංකයන් කුලය වේ.
100101 (ද්විමය ආකෘති සවිස්තර වගන්තිය)
1001016 (ප්රත්යයන් අන්තරගත ද්විමය ආකෘතිය)
100101B (ප්රත්යයන් අන්තර්ගත දිවිමය ආකෘතිය)
bin 100101 (උපසර්ගය අන්තර්ගත ද්විමය ආකෘතිය)
% 100101 (ප්රත්යයන් අන්තර්ගතය ද්විමය ආකෘතිය)
0b100101 (ප්රත්යයන් අන්තර්ගත ද්විමය ආකෘතිය ප්රක්රමන භාෂාවේ පොදු යෙදේ)

දයක සංඛ්යාවල අනිකුත් සංඛ්යා වෙන් කොට  හදුනා ගැනීම සාමාන්ය ද්විමය සංඛ්යා කියවිමේදි අංකයෙන් අංකයට කියනු ලැබේ. උදාහරණයක් වශයෙන් ද්විමය සංඛ්යාවන් වන 100 සියය කියනු වෙනුවට එක බිංදුව ලෙස උච්චාරණය කරනු ලැබේ. එමගින් ද්විමය ස්වභාවය පැහැදිලි වන අතර සංශෝධනය කිරිමේ කාර්ය වේ. ද්විමය සංඛ්යා 100 දශක සංඛ්යා 4 ට සමාන වන අතර එය සියය ලෙස සදහන් කිරිමට ව්යාකුල සංඛ්යාත්මක වැරදි සහගත වේ.  

== අමතර අවධානයට ==
{{Portal|Mathematics}}
* [[ASCII]]
* [[Balanced ternary]]
* [[Bitwise operation]]
* [[Binary code]]
* [[Binary-coded decimal]]
* [[Location arithmetic|Binary non positional code]]
* [[Finger binary]]
* [[Gray code]]
* [[IEEE 754]]
* [[Linear-feedback shift register]]
* [[Offset binary]]
* [[Quibinary]]
* [[Reduction of summands]]
* [[Redundant binary representation]]
* [[Repeating decimal]]
* [[Two's complement]]
* [[Unicode]]

== මූලාශ්‍ර ==
{{Reflist |30em}}

== බාහිර සබැඳි ==
{{Wikibooks|Fractals/Mathematics/binary}}
* {{Commons category-inline|Binary numeral system}}

{{Authority control}}

[[Category:Binary arithmetic]]
[[Category:Computer arithmetic]]
[[Category:Elementary arithmetic]]
[[Category:Gottfried Wilhelm Leibniz]]
[[Category:Power-of-two numeral systems]]
[[ප්‍රවර්ගය:ගණිතය]]</text>
      <sha1>75307ae74z8huexuojbztwj3p3s2ibl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>බොට්ස්වානාව</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19981</id>
    <revision>
      <id>805202</id>
      <parentid>798387</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T04:10:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>805202</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="218611" sha1="12ti1h4o03aoo3n88236y6m6z1bdomn" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව රට
| native_name              =
| conventional_long_name   = බොස්ටිබානා සමුහාණ්ඩුව
| common_name              = බොට්ස්වානා
| image_flag               = Flag of Botswana.svg
| image_coat               =Coat_of_Arms_of_Botswana.svg
| image_map                = LocationBotswana.svg
| national_motto           = ''Pula'' (Rain)
| national_anthem          = ''[[Fatshe leno la rona]]'' (''This Land of Ours'')
| official_languages       = [[ඉංග්‍රීසි]], [[Tswana language|Setswana]]
| demonym                  = [[Tswana people|Batswana]]
| capital                  = [[ගැබොරොන්]]
| latd                     = 25
| latm                     = 40
| latNS                    = S
| longd                    = 25
| longm                    = 55
| longEW                   = E
| largest_city             = capital
| government_type          = [[Parliamentary republic]] &lt;!--cia.gov--&gt;
| leader_title1            = [[President of Botswana|President]]
| leader_name1             = [[Ian Khama]]
| sovereignty_type         = [[Independence]]
| sovereignty_note         = from the [[United Kingdom]]
| established_event1       = Date
| established_date1        = 30 September 1966
| area_rank                = 47th
| area_magnitude           = 1 E11
| area_km2                 = 581,730
| area_sq_mi               = 224,610 &lt;!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--&gt;
| percent_water            = 2.6
| population_estimate      = 1,990,876&lt;ref name=cia&gt;{{Cite web|author=Central Intelligence Agency |authorlink=Central Intelligence Agency |publisher=[[The World Factbook]]|title=Botswana |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bc.html |year=2009|accessdate=February 3, 2010}}&lt;/ref&gt;
| population_estimate_rank = 146th
| population_estimate_year = 2009
| population_census        = 1,680,863
| population_census_year   = 2001
| population_density_km2   = 3.4
| population_density_sq_mi = 8.9
| population_density_rank  = 229th
| GDP_PPP                  = $13.41 billion&lt;ref name=imf2&gt;{{Cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2010/01/weodata/weorept.aspx?sy=2007&amp;ey=2010&amp;scsm=1&amp;ssd=1&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1&amp;c=616&amp;s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&amp;grp=0&amp;a=&amp;pr.x=99&amp;pr.y=11 |title=Botswana|publisher=International Monetary Fund|accessdate=2010-04-21}}&lt;/ref&gt;
| GDP_PPP_rank             =
| GDP_PPP_year             = 2009
| GDP_PPP_per_capita       = $11,400&lt;ref name=imf2/&gt;
| GDP_PPP_per_capita_rank  =
| GDP_nominal              = $11.630 billion&lt;ref name=imf2/&gt;
| GDP_nominal_rank         =
| GDP_nominal_year         = 2009
| GDP_nominal_per_capita   = $6,406&lt;ref name=imf2/&gt;
| GDP_nominal_per_capita_rank =
| HDI                      = {{increase}} 0.694
| HDI_rank                 = 125th
| HDI_year                 = 2009
| HDI_category             = &lt;span style=&quot;color:#fc0;&quot;&gt;medium&lt;/span&gt;
| Gini                     = 60.5
| Gini_year                = 2007/08
| Gini_category            = &lt;span style=&quot;color:#e0584e;&quot;&gt;high&lt;/span&gt;
| currency                 = [[Botswanan pula|Pula]]
| currency_code            = BWP
| country_code             =
| time_zone                =
[[Central Africa Time]] ([[UTC+02]])
| utc_offset               =
| time_zone_DST            = not observed
| utc_offset_DST           =
| drives_on                = left
| cctld                    = [[.bw]]
| calling_code             = [[+267]]
| footnotes                =
}}

'''බොට්ස්වානා''' (/bɒtˈswɑːnə/ (listen), also &lt;small&gt;UK:&lt;/small&gt; /bʊt-, bʊˈtʃw-/&lt;ref name=&quot;Collins&quot;&gt;{{cite web |title=Botswana |url=https://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/botswana |access-date=26 July 2019 |work=[[Collins English Dictionary]] |publisher=[[HarperCollins]]}}&lt;/ref&gt;), නිළ වශයෙන් බොට්ස්වානාව ජනරජය (Setswana: ''Lefatshe la Botswana'', [lɪˈfatsʰɪ la bʊˈtswana]), දකුණු අප්‍රිකාවේ ගොඩබිම් සහිත රටකි. බොට්ස්වානාව භූගෝලීය වශයෙන් සමතලා වන අතර එහි භූමි ප්‍රමාණයෙන් දළ වශයෙන් සියයට 70 ක් කලහාරි කාන්තාරය වේ. එය දකුණින් සහ ගිනිකොන දෙසින් [[දකුණු අප්‍රිකාව]], බටහිරින් සහ උතුරින් [[නැමීබියාව]] සහ ඊසාන දෙසින් [[සිම්බාබ්වේ]] මායිම් වේ. එය කසුන්ගුල පාලම මගින් කෙටි සැම්බෙසි ගංගා මායිම හරහා [[සැම්බියා|සැම්බියාවට]] සම්බන්ධ වේ.&lt;ref&gt;{{Cite book|url=http://www.afdb.org/fileadmin/uploads/afdb/Documents/Project-and-Operations/Multinational%20(Zambia-Bostwana)%20-%20AR%20-%20Kazungula%20Bridge%20Project.pdf|title=Kazungula Bridge Project|last=Darwa|first=P. Opoku|publisher=African Development Fund|year=2011|page=Appendix IV|access-date=4 May 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121114113821/http://www.afdb.org/fileadmin/uploads/afdb/Documents/Project-and-Operations/Multinational%20(Zambia-Bostwana)%20-%20AR%20-%20Kazungula%20Bridge%20Project.pdf|archive-date=14 November 2012|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

මිලියන 2.3කට මදක් වැඩි ජනගහනයක් සිටින රටකි.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Population, total - Botswana {{!}} Data |url=https://data.worldbank.org/indicator/SP.POP.TOTL?locations=BW |access-date=2021-06-07 |website=data.worldbank.org}}&lt;/ref&gt; බොට්ස්වානාව යනු ලෝකයේ වඩාත්ම විරල ජනගහන රටවලින් එකකි. ජනගහනයෙන් සියයට 11.6 ක් පමණ ජීවත් වන්නේ අගනුවර සහ විශාලතම නගරය වන ගැබොරෝන්හි ය. 1960 ගණන්වල අග භාගයේදී වසරකට [[අමෙරිකා එක්සත් ජනපද ඩොලර්|ඇමෙරිකානු ඩොලර්]] 70ක පමණ ඒක පුද්ගල දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයක් සහිත ලෝකයේ දුප්පත්ම රටවලින් එකක් වූ එය එතැන් පටන් ලෝකයේ වේගයෙන්ම වර්ධනය වන ආර්ථිකයක් සහිත ඉහළ මධ්‍යම ආදායම් ලබන රටක් බවට පරිවර්තනය වී ඇත.&lt;ref&gt;{{Cite web |last1=Maundeni |first1=Zibani |last2=Mpabanga |first2=Dorothy |last3=Mfundisi |first3=Adam |date=2007-01-01 |title=Consolidating Democratic Governance in Southern Africa : Botswana |url=https://www.africaportal.org/publications/consolidating-democratic-governance-in-southern-africa-botswana/ |access-date=2020-05-28 |website=Africa Portal}}&lt;/ref&gt;

නූතන මානවයන් මුලින්ම මෙරට වාසය කළේ වසර 200,000කට පෙරය. ස්වනා ජනවාර්ගික කණ්ඩායම ප්‍රධාන වශයෙන් පැවත එන්නේ ක්‍රි.ව. 600 පමණ වන විට අප්‍රිකාවේ දකුණු දෙසින් නූතන බොට්ස්වානාව වෙත සංක්‍රමණය වූ බන්ටු කතා කරන ගෝත්‍රිකයන්ගෙන් වන අතර, ගොවීන් සහ එඬේරුන් ලෙස ගෝත්‍රික වාසස්ථානවල ජීවත් විය. 1885 දී [[එක්සත් රාජධානිය|බ්‍රිතාන්‍යයන්]], ප්‍රදේශය යටත් විජිතයක් බවට පත් කර බෙචුවානාලන්ඩ් නමින් ආරක්ෂිත ප්‍රදේශයක් ප්‍රකාශයට පත් කළේය. යටත් විජිතකරණය සිදු වූ බැවින්, බෙචුවානාලන්තය 1966 සැප්තැම්බර් 30 වන දින එහි වත්මන් නාමය යටතේ ස්වාධීන පොදු රාජ්‍ය මණ්ඩලීය ජනරජයක් බවට පත් විය.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Bechuanaland was the former name of Botswana |url=http://generalknowledgefacts.com/2013/09/bechuanaland-was-former-name-of-botswana.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150323214332/http://www.generalknowledgefacts.com/2013/09/bechuanaland-was-former-name-of-botswana.html |archive-date=23 March 2015 |access-date=20 February 2018 |website=generalknowledgefacts.com}}&lt;/ref&gt; එතැන් සිට, එය අඛණ්ඩ [[ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය|ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී]] මැතිවරණ පිළිබඳ ස්ථාවර වාර්තාවක් සහිත නියෝජිත ජනරජයක් වී ඇති අතර අවම වශයෙන් 1998 සිට අප්‍රිකාවේ අඩුම දූෂණ ශ්‍රේණිගත කිරීම සහිත රට විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=overview of CPI indices |url=https://www.transparency.org/research/cpi/overview |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180108105128/https://www.transparency.org/research/cpi/overview |archive-date=8 January 2018 |access-date=8 January 2018 |publisher=[[Transparency International]]}}&lt;/ref&gt;

ආර්ථිකය ආධිපත්‍යය දරන්නේ පතල් කැණීම, ගවයන් සහ සංචාරක ව්‍යාපාරයයි. බොට්ස්වානාහි ඒක පුද්ගල දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය (මිලදී ගැනීමේ බලය සමානාත්මතාවය) 2021 වන විට ඩොලර් 18,113 පමණ වන අතර එය අප්‍රිකාවේ ඉහළම අගයකි.&lt;ref name=&quot;cia2&quot;&gt;{{Cite CIA World Factbook|country=Botswana|access-date=16 April 2014|year=2014}}&lt;/ref&gt; බොට්ස්වානාව යනු ලොව විශාලතම [[දියමන්ති]] නිෂ්පාදනය කරන රටයි. එහි සාපේක්ෂ වශයෙන් ඉහල ඒක පුද්ගල දළ ජාතික ආදායම (සමහර ඇස්තමේන්තු වලට අනුව අප්‍රිකාවේ සිව්වන විශාලතම) රටට සාපේක්ෂව ඉහල ජීවන තත්වයක් සහ මහාද්වීපික උප-සහාරා අප්‍රිකාවේ ඉහලම මානව සංවර්ධන දර්ශකය ලබා දෙයි.&lt;ref&gt;[http://www.nationsonline.org/oneworld/GNI_PPP_of_countries.htm Gross national income (GNI) – Nations Online Project] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090219232439/http://nationsonline.org/oneworld/GNI_PPP_of_countries.htm|date=19 February 2009}}. Nationsonline.org. Retrieved on 27 October 2016.&lt;/ref&gt; ෆෝබ්ස් 30 න් පහළ 30 සත්කාරකත්වය දැරූ පළමු අප්‍රිකානු රට බොට්ස්වානාව ය&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Releases |first=Forbes Press |title=Inaugural Forbes Under 30 Summit Africa To Take Place In Botswana In April 2022 |url=https://www.forbes.com/sites/forbespr/2022/02/23/inaugural-forbes-under-30-summit-africa-to-take-place-in-botswana-in-april-2022/ |access-date=2022-09-09 |website=Forbes |language=en}}&lt;/ref&gt; මීට අමතරව 2017 නෙට්බෝල් ලෝක යොවුන් කුසලානය සඳහා සත්කාරකත්වය දැක්වූ පළමු අප්‍රිකානු රට බොට්ස්වානාව වේ.

බොට්ස්වානාව යනු අප්‍රිකානු සංගමය, දකුණු අප්‍රිකානු රේගු සංගමය, දකුණු අප්‍රිකානු සංවර්ධන ප්‍රජාව, පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය ජාතීන්ගේ සහ [[එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය|එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයේ]] සාමාජිකයෙකි. [[ඒඩ්ස්|එච්.අයි.වී./ඒඩ්ස්]] වසංගතයෙන් රටට අහිතකර බලපෑම් එල්ල වී තිබේ. ප්‍රතිකාර ලබා දීමට වැඩසටහන්වල සාර්ථකත්වය තිබියදීත්, [[ඒඩ්ස්|එච්.අයි.වී./ඒඩ්ස්]] පැතිරීම නැවැත්විය යුතු ආකාරය පිළිබඳව ජනතාව දැනුවත් කිරීමට, 2005 දී 290,000 සිට 2013 දී 320,000 දක්වා ඒඩ්ස් රෝගීන් සංඛ්‍යාව ඉහළ ගියේය.&lt;ref name=&quot;Gap&quot;&gt;{{cite web |year=2014 |title=The Gap Report |url=http://files.unaids.org/en/media/unaids/contentassets/documents/unaidspublication/2014/UNAIDS_Gap_report_en.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160620173755/http://files.unaids.org/en/media/unaids/contentassets/documents/unaidspublication/2014/unaids_gap_report_en.pdf |archive-date=20 June 2016 |access-date=21 June 2016 |publisher=UN AIDS |location=Geneva}}&lt;/ref&gt;  2014 වන විට, බොට්ස්වානාවේ [[ඒඩ්ස්|එච්.අයි.වී./ඒඩ්ස්]] සඳහා තුන්වන-ඉහළම ව්‍යාප්තිය අනුපාතය ඇති අතර, දළ වශයෙන් ජනගහනයෙන් 20%ක් ආසාදනය වී ඇත.&lt;ref name=&quot;Avert&quot;&gt;{{cite web |title=HIV and Aids in Botswana |url=http://www.avert.org/aidsbotswana.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20090228211140/http://www.avert.org/aidsbotswana.htm |archive-date=28 February 2009 |access-date=21 June 2016 |publisher=Avert International Aids Charity}}&lt;/ref&gt; කෙසේ වෙතත්, මෑත වසරවල දී රට [[ඒඩ්ස්|එච්.අයි.වී./ඒඩ්ස්]] මර්දනය කිරීමේ ප්‍රගතියක් ලබා ඇති අතර, නිසි ප්‍රතිකාර ලබා දීමට සහ මවගෙන් දරුවාට සම්ප්‍රේෂණය වීමේ වේගය අඩු කිරීමට උත්සාහ දරයි.&lt;ref&gt;{{cite web |year=2021 |title=Botswana is first country with severe HIV epidemic to reach key milestone in the elimination of mother-to-child HIV transmission |url=https://www.unaids.org/en/resources/presscentre/pressreleaseandstatementarchive/2021/december/emtct_botswana |access-date=10 July 2022 |publisher=UN AIDS |location=Brazzaville}}&lt;/ref&gt;

== නිරුක්තිය ==
බොට්ස්වානාවහි ප්‍රමුඛ ජනවාර්ගික කණ්ඩායමට යොමු කරමින් රටේ නමේ තේරුම &quot;ස්වානා දේශය&quot; යන්නයි.&lt;ref&gt;{{Cite CIA World Factbook|country=Botswana|access-date=15 May 2007|year=2007}}&lt;/ref&gt; බොට්ස්වානාව යන පදය මුලින් යෙදුනේ ස්වානා සඳහා වන අතර එය තවමත් පවතී.&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Bolaane|first1=Maitseo|last2=Mgadla|first2=Part Themba|title=Batswana|date=1997|publisher=The Rosen Publishing Group|isbn=9780823920082|page=[https://archive.org/details/batswana00bola/page/n12 1]|url=https://archive.org/details/batswana00bola|url-access=registration}}&lt;/ref&gt; කෙසේ වෙතත්, එය බොට්ස්වානාවේ සියලුම පුරවැසියන් සඳහා භූත නාමයක් ලෙසද භාවිතා කර ඇත.&lt;ref&gt;{{cite web |date=17 August 2015 |title=Botswanan or Batswana? It's complicated – Voices of Africa |url=http://voicesofafrica.co.za/botswanan-batswana-its-complicated/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180106231817/http://voicesofafrica.co.za/botswanan-batswana-its-complicated/ |archive-date=6 January 2018 |access-date=6 January 2018 |publisher=Voices of Africa}}&lt;/ref&gt;

== ඉතිහාසය ==

=== මුල් ඉතිහාසය ===
[[ගොනුව:Two_Rhino.jpg|වම|thumb|යුනෙස්කෝ ලෝක උරුම අඩවියක් වන ට්සෝඩිලෝ හි 'රයිනෝ දෙදෙනාගේ' සිතුවම]]
පුරාවිද්‍යා කැණීම්වලින් පෙන්නුම් කරන්නේ හොමිනිඩ්වරු වසර මිලියන දෙකක් පමණ බොට්ස්වානාවේ ජීවත් වූ බවයි. අවම වශයෙන් වසර 400,000 කට පෙර රටේ සියලුම ප්‍රදේශ ජනාවාස වී ඇති බව ගල් මෙවලම් සහ සත්ත්ව ශේෂයන් පෙන්වා දී ඇත.&lt;ref&gt;Morton, F.; Ramsay, J. and Mgadla, T. (2008). ''Historical Dictionary of Botswana''. Scarecrow Press, p. 34. {{ISBN|9780810854673}}&lt;/ref&gt; 2019 ඔක්තෝම්බර් මාසයේදී පර්යේෂකයන් වාර්තා කළේ බොට්ස්වානාව යනු මීට වසර 200,000 කට පමණ පෙර සියලුම නූතන මිනිසුන්ගේ උපන් ස්ථානය බවයි.&lt;ref name=&quot;NAT-20191028&quot;&gt;{{cite journal|last1=Chan|first1=Eva KF|last2=Timmermann|first2=Axel|author-link2=Axel Timmermann|last3=Baldi|first3=Benedetta F.|last4=Moore|first4=Andy E.|last5=Lyons|first5=Ruth J.|last6=Lee|first6=Sun-Seon|last7=Kalsbeek|first7=Anton MF|last8=Petersen|first8=Desiree C.|last9=Rautenbach|first9=Hannes|last10=Förtsch|first10=Hagen EA|last11=Bornman|first11=MS Riana|date=28 October 2019|title=Human origins in a southern African palaeo-wetland and first migrations|url=https://www.nature.com/articles/s41586-019-1714-1|journal=[[Nature (journal)|Nature]]|publisher=[[Nature Research]]|volume=575|issue=7781|pages=185–189|bibcode=2019Natur.575..185C|doi=10.1038/s41586-019-1714-1|pmid=31659339|access-date=23 March 2020|last12=Hayes|first12=Vanessa M.|s2cid=204946938}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;SA-20191028&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.businessinsider.com/origin-of-modern-humans-botswana-africa-2019-10?r=US&amp;IR=T|title=Every person alive today descended from a woman who lived in modern-day Botswana about 200,000 years ago, a new study finds|last=Woodward|first=Aylin|date=29 October 2019|work=Business Insider|access-date=11 November 2020}}&lt;/ref&gt;

ලෙන් සිතුවම් වැනි නූතන මානවයන් විසින් ඉතිරි කර ඇති සාක්ෂි වසර 73,000ක් පමණ පැරණිය. දකුණු අප්‍රිකාවේ පැරණිතම පදිංචිකරුවන් ලෙස සැලකෙන්නේ වර්තමාන සැන් (&quot;බුෂ්මන්&quot;) සහ ඛෝයි ජනයාගේ පූර්වගාමීන් බවයි. කණ්ඩායම් දෙකම කුඩා '''ඛෝ-ක්වාඩි, ක්සා''' සහ '''ටූ''' පවුල් වලින් ක්ලික් භාෂා කතා කරයි, ඔවුන්ගේ සාමාජිකයින් දිගු දුරක් දඩයම් කිරීම, රැස් කිරීම සහ වෙළඳාම් කළහ. වසර 2000කට පමණ පෙර ගවයින් ප්‍රථම වරට [[දකුණු අප්‍රිකාව|දකුණු අප්‍රිකාවට]] හඳුන්වා දුන් විට, එඬේර පාලනය ආර්ථිකයේ ප්‍රධාන ලක්ෂණයක් බවට පත් විය, මන්ද එම ප්‍රදේශය කෘමීන් ගෙන් තොර විශාල තෘණ බිම් තිබූ බැවිනි.&lt;ref&gt;Wilmsen, E. (1989) ''Land Filled With Flies: A Political Economy of the Kalahari''. Chicago: Chicago University Press, pp. 71–5. {{ISBN|9780226900155}}&lt;/ref&gt;
[[ගොනුව:Domboshaba_stone_wall_3.jpg|thumb|දොම්බොෂබා ගල් පවුර]]
[[ගොනුව:The_plate_that_was_used_in_the_past_at_Domboshaba_monument.jpg|thumb|දොඹොෂබා ස්මාරකයේ අතීතයේ භාවිත කළ තහඩුව]]
ක්‍රි.ව. 600 සම්මුති ඇස්තමේන්තුවක් ලෙස පෙනුනද බන්ටු කතා කරන ජනයා ප්‍රථම වරට උතුරේ සිට මෙරටට සංක්‍රමණය වූයේ කවදාද යන්න පැහැදිලි නැත. එම යුගයේදී නූතන කලංගයේ මුතුන් මිත්තන් දැන් රටේ ඊසානදිග ප්‍රදේශවලට සංක්‍රමණය විය. මෙම ප්‍රොටෝ-කලංග [[සිම්බාබ්වේ]] රාජ්‍යයන්ට මෙන්ම මාපුන්ගුබ්වේ ප්‍රාන්තයටද සමීපව සම්බන්ධ වූ අතර ඉන් කැපී පෙනෙන්නේ මහා සිම්බාබ්වේ යුගයේ (ක්‍රි.ව. 1250-1450) අවසානයේ බොට්ස්වානාව හි සංස්කෘතික හා උරුම අඩවියක් වූ දොම්බෝෂාබා නටබුන් ය. මෙම නටඹුන් සාමාන්‍ය උස මීටර් 1.8ක් වන ගල් බිත්ති සහිතයි. මෙම අඩවි කලාපය එහි වෙසෙන ජනයා සඳහා ගෞරවනීය ස්ථානයක් වන අතර ප්‍රධානියා ඔහුගේ සහායකයින් හෝ සහායකයින් සමඟ කඳු මුදුනේ ජීවත් වූ බව විශ්වාස කෙරේ. වත්මන් බොට්ස්වානාව දේශසීමාවෙන් පිටත පිහිටා ඇති මෙම ප්‍රදේශය පිහිටා ඇත. වර්තමානයේ මධ්‍යම දිස්ත්‍රික්කය ලෙස හඳුන්වන ප්‍රදේශයේ දැවැන්ත ගව රංචු සිට ඇත. එය පෙනෙන විදිහට නූතන ගව ඝණත්වයට ළඟා වන සංඛ්‍යාවකි.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Denbow|first1=James|year=1986|title=A New Look at the Later Prehistory of the Kalahari|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-african-history_1986_27_1/page/3|journal=The Journal of African History|volume=27|issue=1|pages=3–28|doi=10.1017/S0021853700029170|jstor=181334|s2cid=163079138}}&lt;/ref&gt; මෙම දැවැන්ත ගව පාලන සංකීර්ණය ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1300 හෝ ඊට ආසන්න කාලය දක්වා සමෘද්ධිමත් වූ අතර මාපුංගුබ්වේ බිඳවැටීමෙන් පසු පසුබැස ඇති බව පෙනේ. මෙම යුගයේදී පළමු ස්වානා භාෂාව කතා කරන කණ්ඩායම්, බක්ගලගාඩි, කලහාරි හි දකුණු ප්‍රදේශවලට සංක්‍රමණය විය. මෙම විවිධ ජාතීන් සියලු දෙනා ලිම්පොපො ගඟ හරහා [[ඉන්දියානු සාගරය|ඉන්දියන් සාගරය]] දක්වා දිවෙන වෙළඳ මාර්ගවලට සම්බන්ධ වූ අතර, ඇත් දත්, රත්‍රන් සහ රයිනෝසිරස් අං වෙනුවට [[ආසියාව|ආසියාවේ]] සිට පබළු වැනි වෙළඳ භාණ්ඩ බොට්ස්වානාව වෙත ගමන් කළහ.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=Denbow|first1=James|last2=Klehm|first2=Carla|last3=Dussubieux|first3=Laure|date=April 2015|title=The glass beads of Kaitshàa and early Indian Ocean trade into the far interior of southern Africa|url=https://www.cambridge.org/core/journals/antiquity/article/glass-beads-of-kaitshaa-and-early-indian-ocean-trade-into-the-far-interior-of-southern-africa/9BB659F4DA38A560EF64C4E8E3F49AFA|journal=Antiquity|language=en|volume=89|issue=344|pages=361–377|doi=10.15184/aqy.2014.50|issn=0003-598X|s2cid=161212483}}&lt;/ref&gt;

ටවුට්ස්වෙමෝගල කන්ද හි [[යකඩ යුගය|යකඩ යුගයෙ]] ජනාවාස පැවති බවට රේඩියෝ කාබන් මගින් දිනයන් නිර්ණය කර ඇත. මෙම ජනාවාස සඳහා 7 වැනි සිට 19 වැනි සියවසේ අගභාගය දක්වා වසර දහසකට වඩා වැඩි බවක් පෙන්නුම් කරයි. ගව පාලනය ආර්ථිකයේ ප්‍රධාන ප්‍රභවය ලෙස සැලකේ. ටවුට්ස්වේ ජනාවාසයට ගෙවල් බිම්, විශාල ගව ගොම ගොඩවල් සහ භූමදාන ඇතුළත් වන අතර කැපී පෙනෙන ව්‍යුහය ගල් බැම්ම වේ. දකුණු, මධ්‍යම අප්‍රිකාවේ ගව පාලනයේ ජනාවාස සමඟ සම්බන්ධ වී ඇති තණකොළ වර්ගයක් වන සෙන්ටෝර්ස් සිලියාරිස් විශාල ප්‍රදේශයක ඇත. ක්‍රිස්තු වර්ෂ 700 දී පමණ, ටවුට්ස්වේ ජනයා බටහිර දෙසට එනම් බොට්ස්වානාව වෙත සංක්‍රමණය වූ අතර, පිළිවෙලින් බඩ ඉරිඟු සහ මෙනේරි සහ ගෘහාශ්‍රිත තොග මත පදනම් වූ කෘෂිකාර්මික හා එඬේර ඉඩම් පාලන ක්‍රමයක් ආරම්භ කළහ.&lt;ref name=&quot;Hall2&quot;&gt;Hall, Martin (1990), ''Farmers, Kings, and Traders: The People of Southern Africa, 200-1860'', University of Chicago Press. {{ISBN|0-226-31326-3}}.&lt;/ref&gt; මෙම ස්ථානය නැගෙනහිර බොට්ස්වානාහි පුළුල් සංස්කෘතික ප්‍රදේශයක මධ්‍යයේ පිහිටා ඇති අතර මෙම කලාපයේ අනෙකුත් පුරාවිද්‍යාත්මක ස්ථාන සමඟ සෙරමික් නිෂ්පාදන ශෛලීන් සහ ජනාවාස වූ කාල රාමු දෙකෙහිම බොහෝ පොදු කරුණු ඇත.&lt;ref name=&quot;Hall&quot;&gt;Hall, Martin (1990), ''Farmers, Kings, and Traders: The People of Southern Africa, 200-1860'', University of Chicago Press. {{ISBN|0-226-31326-3}}.&lt;/ref&gt; විශාල ව්‍යුහයන් නිරීක්ෂණය කරන ලද අතර, සතුන්ගේ ගොම වල වීට්‍රිෆයිඩ් අවශේෂ අඩංගු වන අතර, මේවා සත්ව කොටු බවට න්‍යායට තුඩු දුන් අතර එමඟින් ටවුට්ස්වෙමෝගල කන්ද කලාපයේ සත්ව පාලනයේ ප්‍රධාන මධ්‍යස්ථානයක් විය.&lt;ref name=&quot;Hall3&quot;&gt;Hall, Martin (1990), ''Farmers, Kings, and Traders: The People of Southern Africa, 200-1860'', University of Chicago Press. {{ISBN|0-226-31326-3}}.&lt;/ref&gt; කෙසේ වෙතත්, ටවුට්ස්වෙමෝගල කඳුකරයේ දිගුකාලීන රැකියාව සඳහා කෘෂිකර්මාන්තය ද වැදගත් කාර්යභාරයක් ඉටු කළේය, මන්ද ධාන්‍ය ගබඩා කිරීමේ ව්‍යුහයන් බොහෝමයක් භූමියෙන් සොයාගෙන ඇත. නිවාස තට්ටු වල විවිධ ස්ථරීකෘත ස්ථර තව දුරටත් වසර සිය ගණනක් පුරා අඛණ්ඩ රැකියාවක් සංඥා කරයි.

කලාපය පාලනය කිරීමට පැමිණි ස්වනා-කථිකයින්ගේ මුතුන් මිත්තන්ගේ පැමිණීම තවමත් නිශ්චිතව දින නියම කර නොමැත. ක්ගාබෝ II නම් ජනප්‍රවාදගත නායකයෙකු යටතේ ප්‍රධාන පෙළේ නායකයෙකු වූ බක්වෙන හි සාමාජිකයින් ක්‍රි.ව. 1500 වන විට දකුණු කලහාරි වෙත පැමිණ ඇති අතර, ඔහුගේ ජනතාව බක්ගලගාඩි වැසියන් බටහිර දෙසට කාන්තාරයට පලවා හරින ලදී. වසර ගණනාවක් පුරා, බක්වෙනේ ශාඛා කිහිපයක් යාබද ප්‍රදේශවලට සංක්‍රමණය විය. බංවාකට්සේ බටහිරින් ප්‍රදේශ අත්පත් කර ගත් අතර, බංග්වාටෝ ඊසාන දෙසින් කලින් කලංග ප්‍රදේශ කරා ගමන් කළේය.&lt;ref&gt;[[David Magang|Magang, D.]] (2008) ''The Magic of Perseverance: The Autobiography of David Magang''. Cape Town: CASAS, pp. 10–14. {{ISBN|9781920287702}}&lt;/ref&gt; වැඩි කල් යන්නට මත්තෙන්, බටවානා නමින් හැඳින්වෙන බංග්වාටෝ ශාඛාවක් ඔකාවාන්ගෝ ඩෙල්ටාවට සංක්‍රමණය විය, බොහෝ විට 1790 ගණන්වලදී.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Tlou|first=T.|date=1974|title=The Nature of Batswana States: Towards a Theory of Batswana Traditional Government – The Batawana Case|journal=Botswana Notes and Records|volume=6|pages=57–75|issn=0525-5090|jstor=40959210}}&lt;/ref&gt;

=== එම්ෆෙකේන් සහ බට්ස්වානා-බෝයර් යුද්ධ වල බලපෑම් ===
[[ගොනුව:Kapstaaten_1905.png|වම|thumb|1905 ජර්මානු සිතියම තවමත් නොබෙදුණු බෙචුවානාලන්ඩ් ප්‍රදේශය පෙන්වයි]]
නූතන බොට්ස්වානාව සම්බන්ධ පළමු ලිඛිත වාර්තා 1824 දී දක්නට ලැබේ. මෙම වාර්තා පෙන්නුම් කරන්නේ බංවාකට්සේ කලාපයේ ප්‍රමුඛ බලවතා බවට පත්ව තිබූ බවයි. මකාබා II ගේ පාලනය යටතේ, බංවාකට්සේ හොඳින් ආරක්ෂිත කාන්තාර ප්‍රදේශවල විශාල ගව රංචු තබා ගත් අතර, ඔවුන්ගේ අසල්වැසියන් වැටලීමට ඔවුන්ගේ හමුදා ශක්තිය යොදා ගත්හ.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Morton|first=Fred|title=The Rise of a Raiding State: Makaba II's Ngwaketse, 1780–1824|url=https://www.academia.edu/11134264}}&lt;/ref&gt; මෙම කාලය වන විට ප්‍රදේශයේ අනෙකුත් ප්‍රධානීන් 10,000 හෝ ඊට වැඩි ප්‍රාග්ධන තිබූ අතර තරමක් සමෘද්ධිමත් විය.&lt;ref&gt;{{cite journal|author=Morton, B.|year=1993|title=Pre-1904 Population Estimates of the Tswana|journal=Botswana Notes and Records|volume=25|pages=89–99|jstor=40979984}}&lt;/ref&gt; මෙම සමතුලිතතාවය අවසන් වූයේ 1823-1843 එම්ෆෙකේන් යුගයේදී, [[දකුණු අප්‍රිකාව|දකුණු අප්‍රිකාවේ]] සිට ආක්‍රමණික ජනයාගේ අනුප්‍රාප්තිය රට තුළට ඇතුළු වූ විටය. 1826 දී බංවාකට්සේ ආක්‍රමණික බකොලෝලෝ පරාජය කිරීමට සමත් වුවද, කාලයත් සමඟ බොට්ස්වානාවේ සියලුම ප්‍රධාන ප්‍රධාන රාජ්‍යයන් පහර දී, දුර්වල වී, දරිද්‍රතාවයට පත් විය. බකොලෝලෝ සහ අමන්දෙබෙලේ නැවත නැවතත් වැටලීම් සිදු කර බට්ස්වානාවේ සිට ගවයන්, කාන්තාවන් සහ ළමුන් විශාල සංඛ්‍යාවක් රැගෙන ගියහ - ඔවුන්ගෙන් වැඩි දෙනෙක් කාන්තාර හෝ කඳු මුදුන් සහ ගුහා වැනි අභයභූමි ප්‍රදේශවලට පලවා හරින ලදී. 1843 න් පසු, අමන්දෙබෙලේ බටහිර සිම්බාබ්වේ වෙත සංක්‍රමණය වූ විට, මෙම තර්ජනය පහව ගියේ ය.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Morton|first=Barry|date=2009-01-14|title=The Hunting Trade and the Reconstruction of Northern Tswana Societies after the Difaqane, 1838–1880|journal=South African Historical Journal|language=en|volume=36|pages=220–239|doi=10.1080/02582479708671276}}&lt;/ref&gt;

1840 සහ 1850 ගණන් වලදී කේප් ජනපදය පදනම් කරගත් වෙළඳුන් සමඟ වෙළඳාම විවෘත වූ අතර බැට්ස්වානා ප්‍රධානීන් නැවත ගොඩනැඟීමට හැකි විය. බක්වේනා, බංග්වාකෙට්සේ, බංග්වාටෝ සහ බටවානා ලාබ ගෙන දෙන ඇත් දළ වෙළඳාම පාලනය කිරීමට සහයෝගයෙන් කටයුතු කළ අතර ඉන් ලැබෙන ආදායම අශ්වයන් සහ තුවක්කු ආනයනය කිරීමට යොදා ගත් අතර, එමඟින් දැන් බොට්ස්වානාව ලෙස හඳුන්වන ප්‍රදේශය පාලනය කිරීමට ඔවුන්ට හැකි විය. මෙම ක්‍රියාවලිය 1880 වන විට බොහෝ දුරට සම්පූර්ණ වූ අතර, ඒ අනුව බුෂ්මන්, කලංග, බක්ගලගාඩි සහ අනෙකුත් වත්මන් සුළු ජාතීන් බට්ස්වානා විසින් යටත් කර ගන්නා ලදී.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Morton|first1=Barry|year=1997|title=The Hunting Trade and the Reconstruction of Northern Tswana Societies after the Difaqane, 1838–1880|journal=South African Historical Journal|volume=36|pages=220–239|doi=10.1080/02582479708671276}}&lt;/ref&gt;
[[ගොනුව:Sechele_Gustav_Fritsch_1865.jpg|thumb|1852 දී බෝයර්ස් ට එරෙහිව බැට්ස්වානා මෙරාෆේ සන්ධානයක් මෙහෙයවූ සෙචෙල් I]]
මහා ගමනෙන් පසුව, කේප් ජනපදයේ අප්‍රිකානුවන් ට්‍රාන්ස්වාල් හි බොට්ස්වානාව දේශසීමාවේ පිහිටුවා ගත්හ. 1852 දී සෙචෙල් I ගේ නායකත්වයෙන් යුත් ස්වනා ප්‍රධානීන්ගේ සන්ධානයක් දිමාවේ සටනේදී අප්‍රිකානර් ආක්‍රමණය පරාජය කළ අතර, වසර අටක පමණ කඩින් කඩ ආතතීන් සහ සතුරුකම් වලින් පසුව, අවසානයේ 1860 දී පොච්ෆ්ස්ට්රූම් හි සාම ගිවිසුමකට එළඹුණි. එතැන් සිට, [[දකුණු අප්‍රිකාව]] සහ බොට්ස්වානාව අතර නූතන මායිම එකඟ වූ අතර, අප්‍රිකානුවන් සහ බැට්ස්වානා සාමකාමීව වෙළඳාම් කර එකට වැඩ කළහ.&lt;ref&gt;[[David Magang|Magang, D.]] (2008) ''The Magic of Perseverance: The Autobiography of David Magang''. Cape Town: CASAS, pp. 28–38. {{ISBN|9781920287702}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|author=Ramsay, J.|year=1991|title=The Botswana-Boer War of 1852–53: How the Batswana Achieved Victory|journal=Botswana Notes and Records|volume=23|pages=193–208|jstor=40980851}}&lt;/ref&gt;

1884 දී බටවානා, ක්ගෝසි මොරේමි ගේ අණ යටතේ උතුරේ පදනම් වූ ස්වනා වංශයේ අශ්වාරෝහක කණ්ඩායමක් ඛුතියබසාදි සටනේදී එන්ඩෙබෙල්ගේ උතුරු බොට්ස්වානාව ආක්‍රමණය සමඟ සටන් කර පරාජය කරන ලදී. විශාල ආක්‍රමණික එන්ඩෙබෙල් බලකායට එල්ල වූ මෙම පහර [[සිම්බාබ්වේ]] හි එන්ඩෙබෙල් රාජධානියේ බිඳවැටීමේ ආරම්භය සනිටුහන් කළ අතර දැන් උතුරු බොට්ස්වානාවේ කොටසක් වන ප්‍රදේශයේ ස්වනා කතා කරන අධිකාරිය ශක්තිමත් කිරීමට උපකාරී විය.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.mmegi.bw/index.php?aid=72905&amp;dir=2017/november/06|title=Mmegi Blogs :: The Guns of Khutiyabasadi (II)|last=Ramsay|first=Jeff|work=Mmegi Blogs|access-date=2018-11-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20201124091704/https://www.mmegi.bw/index.php?aid=72905&amp;dir=2017%2Fnovember%2F06|archive-date=24 November 2020|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

නව සාමකාමී තත්වයන් හේතුවෙන් 1860 සහ 1880 අතර වෙළඳාම දියුණු විය. මෙයින් ප්‍රයෝජන ගත්තේ ක්‍රිස්තියානි මිෂනාරිවරුන්ය. 1856 වන විට ලූතරන් සහ ලන්ඩන් මිෂනාරි සමිතිය යන දෙකම රට තුළ ස්ථාපිත විය. 1880 වන විට සෑම ප්‍රධාන ගමකම නේවාසික මිෂනාරිවරයෙකු සිටි අතර ඔවුන්ගේ බලපෑම කෙමෙන් දැනෙන්නට විය. ඛාමා III (රාජ්ය 1875-1923) [[ක්‍රිස්තියානි ධර්මය]] රාජ්‍ය ආගමක් බවට පත් කළ ස්වනා ප්‍රධානීන්ගෙන් පළමුවැන්නා වූ අතර එහි ප්‍රතිඵලයක් වශයෙන් ස්වනා චාරිත්‍රානුකූල නීතිය විශාල වශයෙන් වෙනස් කරන ලදී. පළමුවන ලෝක සංග්‍රාමය වන විට ක්‍රිස්තියානි ධර්මය සියලුම ප්‍රධාන රාජ්‍යවල නිත්‍ය නිල ආගම බවට පත් විය.&lt;ref&gt;Landau, P. (1995) ''The Realm of the Word: Language, Gender, and Christianity in the Southern African Kingdom''. Portsmouth, N.H.: Heinemann.&lt;/ref&gt;

=== යටත් විජිතවාදය සහ බෙචුවානාලන්ඩ් ආරක්ෂක ප්‍රදේශය ===
අප්‍රිකාව සඳහා වූ පොරබැදීමේදී බොට්ස්වානාව ප්‍රදේශය සදහා ජර්මානු අධිරාජ්‍යය සහ [[එක්සත් රාජධානිය|බ්‍රිතාන්‍යය]] යන දෙකම ආශා විය. බර්ලින් සමුළුව අතරතුර, උතුරට යන මාර්ගය ආරක්ෂා කිරීම සඳහා [[එක්සත් රාජධානිය|බ්‍රිතාන්‍යය]] බොට්ස්වානාව ඈඳා ගැනීමට තීරණය කළ අතර එමඟින් කේප් ජනපදය උතුරින් ඇති ප්‍රදේශ සමඟ සම්බන්ධ කළේය. එය ඒකපාර්ශ්විකව 1885 ජනවාරි මාසයේදී ස්වානා ප්‍රදේශ ඈඳාගත් අතර පසුව ප්‍රදේශයේ පාලනය තහවුරු කර ගැනීමට සහ බ්‍රිතාන්‍ය පාලනය පිළිගැනීමට ප්‍රධානීන්ට ඒත්තු ගැන්වීමට වොරන් ගවේෂණය උතුරට යවා ඇත. ඔවුන්ගේ සැකයන් නොතකා, අවසානයේදී ඔවුන් මෙම සත්‍ය ක්‍රියාවට එකඟ විය.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Morton |first1=Barry |last2=Ramsay |first2=Jeff |title=The Invention and Perpetuation of Botswana's National Mythology, 1885–1966 |url=https://www.academia.edu/15645705 |access-date=13 July 2018 |pages=4–7 |via=academia.edu}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;Warren informed Chiefs Bathoen of Bangwaketse, Khama of Bangwato and Sebele of Bakwena about the protection in May 1885 (Mogalakwe, 2006).&quot; (from T.E. Malebeswa (2020): ''Tribal Territories Act, indirect rule, chiefs and subjects'')&lt;/ref&gt;

1890 දී අංශක 22 ට උතුරින් පිහිටි ප්‍රදේශ නව බෙචුවානාලන්ඩ් ආරක්‍ෂක ප්‍රදේශයට එකතු කරන ලදී. 1890 ගණන් වලදී නව භූමි ප්‍රදේශය විවිධ සංචිත අටකට බෙදා ඇති අතර, තරමක් කුඩා ඉඩම් ප්‍රමාණයක් සුදු පදිංචිකරුවන් සඳහා සින්නක්කර ලෙස ඉතිරි විය. 1890 ගණන්වල මුල් භාගයේදී, බ්‍රිතාන්‍ය රජය විසින් බෙචුවානාලන්ඩ්, ප්‍රොටෙක්ටරේට් නම් බ්‍රිතාන්‍ය - දකුණු අප්‍රිකානු සමාගමට පැවරීමට තීරණය කළේය. විරෝධතාවයක් ලෙස එංගලන්තයේ සංචාරය කළ ස්වනා නායකයින්ගේ ආයාචනා නොතකා හොඳින් ක්‍රියාත්මක වෙමින් තිබූ මෙම සැලැස්ම අවසානයේ 1896 ජනවාරියේ ජේම්සන් වැටලීම අසාර්ථක වීම නිසා අසාර්ථක විය.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Morton |first1=Barry |last2=Ramsay |first2=Jeff |title=The Invention and Perpetuation of Botswana's National Mythology, 1885–1966 |url=https://www.academia.edu/15645705 |access-date=13 July 2018 |pages=7–11 |via=academia.edu}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Parsons, N. (1998) ''King Khama, Emperor Joe, and the Great White Queen: Victorian Britain Through African Eyes''. Chicago: University of Chicago Press.&lt;/ref&gt;
[[ගොනුව:1960_6d_Bechuanaland_Protectorate_stamp.jpg|thumb|1960 සිට බ්‍රිතාන්‍ය පාලනය කරන ලද බෙචුවානාලන්තයේ තැපැල් මුද්දරය]]
කලාපයේ ප්‍රධාන බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිත වලින් 1910 දී දකුණු අප්‍රිකාවේ සංගමය පිහිටුවන විට, මහ කොමසාරිස් ප්‍රදේශ - බෙචුවානාලන්ඩ් ප්‍රොටෙක්ටරේට්, බසුටෝලන්ඩ් (දැන් [[ලෙසෝතෝ|ලෙසතෝ]]) සහ ස්වාසිලන්තය (දැන් එස්වාටිනි) ඇතුළත් කර නොතිබුණද, ඒ සඳහා ප්‍රතිපාදන සලසා ඇත. ඒ ඔවුන්ගේ පසුකාලීන සංස්ථාගත කිරීම සදහාය. කෙසේ වෙතත්, [[එක්සත් රාජධානිය]] ඔවුන්ගේ කැමැත්ත පරිදි ඔවුන්ගේ වැසියන් සමඟ සාකච්ඡා කිරීමට පටන් ගත්තේය. අනුප්‍රාප්තික [[දකුණු අප්‍රිකාව|දකුණු අප්‍රිකානු]] ආන්ඩු තම බල ප්‍රදේශයට ප්‍රදේශ මාරු කිරීමට උත්සාහ කළද, [[එක්සත් රාජධානිය]] දිගටම ප්‍රමාද විය; පසුව, එය කිසි විටෙකත් සිදු නොවීය. [[දකුණු අප්‍රිකාවේ වර්ණභේදය|වර්ණභේදවාදය]] ආරම්භ කළ 1948 ජාතිකවාදී ආන්ඩුව තේරී පත්වීම සහ 1961 දී දකුණු අප්‍රිකාව [[පොදු රාජ්‍ය මණ්ඩලය|පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලයෙන්]] ඉවත් වීම, එක්සත් රාජධානියේ හෝ මෙම ප්‍රදේශ දකුණු අප්‍රිකාවට සංස්ථාපිත කිරීමට එකඟ වූ ඕනෑම අපේක්ෂාවක් අවසන් කළේය.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Hayes|first=Frank|date=1980|title=South Africa's Departure from the Commonwealth, 1960–1961|url=https://archive.org/details/international-history-review_1980-07_2_3/page/453|journal=The International History Review|volume=2|issue=3|pages=453–484|doi=10.1080/07075332.1980.9640222|issn=0707-5332|jstor=40105085}}&lt;/ref&gt;

බ්‍රිතාන්‍ය මධ්‍යම අධිකාරියේ ව්‍යාප්තිය සහ ස්වදේශීය පාලනයේ විකාශනය හේතුවෙන් 1920 අප්‍රිකානුවන් සහ යුරෝපීයයන් යන දෙඅංශයෙන්ම නියෝජනය වන පරිදි උපදේශක සභා දෙකක් පිහිටුවීමට හේතු විය.&lt;ref name=&quot;EISA&quot;&gt;{{cite web |title=Botswana: Late British colonialism (1945–1966) |url=http://www.eisa.org.za/WEP/botoverview4.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20120603024427/http://www.eisa.org.za/WEP/botoverview4.htm |archive-date=3 June 2012 |access-date=26 August 2016 |website=eisa.org}}&lt;/ref&gt; අප්‍රිකානු කවුන්සිලය සමන්විත වූයේ ස්වානා ගෝත්‍රවල ප්‍රධානීන් අට දෙනාගෙන් සහ තේරී පත් වූ සාමාජිකයන්ගෙන් කිහිප දෙනෙකුගෙන් ය.&lt;ref name=&quot;EISA2&quot;&gt;{{cite web |title=Botswana: Late British colonialism (1945–1966) |url=http://www.eisa.org.za/WEP/botoverview4.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20120603024427/http://www.eisa.org.za/WEP/botoverview4.htm |archive-date=3 June 2012 |access-date=26 August 2016 |website=eisa.org}}&lt;/ref&gt; 1934 ප්‍රකාශන මගින් ගෝත්‍රික පාලනය සහ බලතල නියාමනය කරන ලදී. 1951 දී යුරෝපීය-අප්‍රිකානු උපදේශක සභාවක් පිහිටුවන ලද අතර 1961 ව්‍යවස්ථාව මඟින් උපදේශක ව්‍යවස්ථාදායක සභාවක් පිහිටුවන ලදී.

=== ස්වාධීනත්වය ===

1964 ජුනි මාසයේදී [[එක්සත් රාජධානිය]] බොට්ස්වානාහි ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ස්වයං පාලනයක් සඳහා වූ යෝජනා පිළිගත්තේය. 1966 පෙබරවාරි මස [[ලන්ඩන්|ලන්ඩනයේ]] නිදහස් සමුළුවක් පැවැත්විණි.&lt;ref&gt;{{cite web |title=U.K.: Bechuanaland independence conference opens in London 1966 |url=https://www.britishpathe.com/video/VLVA1T4XABSD8UKW27D8CE76D4K2H-UK-BECHUANALAND-INDEPENDENCE-CONFERENCE-OPENS-IN-LONDON/query/Bechuanaland |website=British Pathé historical collection}}&lt;/ref&gt; රජයේ ආසනය 1965 දී දකුණු අප්‍රිකාවේ මහිකෙන්ග් සිට දකුණු අප්‍රිකාව සමඟ බොට්ස්වානාව හි මායිම අසල පිහිටි අලුතින් පිහිටුවන ලද ගැබොරෝන් වෙත ගෙන යන ලදී. 1965 ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව මත පදනම්ව, රට සිය පළමු මහා මැතිවරණය සර්වජන ඡන්ද බලය යටතේ පවත්වා 1966 සැප්තැම්බර් 30 දින නිදහස ලබා ගත්තේය. නිදහස් ව්‍යාපාරයේ නායකයෙකු වන සහ න්ග්වාටෝ ප්‍රධානියාට නීත්‍යානුකූල හිමිකම් පාන්නා වූ සෙරෙට්සේ ඛාමා, පළමු ජනාධිපතිවරයා ලෙස තේරී පත් වූ අතර, පසුව දෙවරක් නැවත තේරී පත් විය.

1984 දී ඔහුගේම අයිතියෙන් තේරී පත් වූ සහ 1989 සහ 1994 දී නැවත තේරී පත් වූ ක්වෙට් මැසිරේට ජනාධිපති ධුරය හිමි විය. මැසිරේ 1998 දී කාර්යාලයෙන් විශ්‍රාම ගියේය. ඔහුගෙන් පසු ෆෙස්ටස් මෝගේ විසින් 1999 දී ඔහුගේම අයිතියෙන් තේරී පත් වූ අතර 2004 දී නැවත තේරී පත් විය. මෙම සිවිල් භූමිකාව භාර ගැනීම සඳහා 1998 දී බොට්ස්වානාව ආරක්ෂක බලකායේ අණදෙන නිලධාරියා ලෙස සිය තනතුරෙන් ඉල්ලා අස්වීමෙන් පසු මෝගේ උප සභාපති ලෙස කටයුතු කළ ඉයන් ඛාමා (පළමු ජනාධිපතිගේ පුත්) වෙත 2008 දී ජනාධිපති ධූරය හිමි විය. 2018 අප්‍රේල් 1 වන දින මොක්ග්වීට්සි එරික් කීබෙට්ස්වේ මැසිසි, ඉයන් ඛාමා ගෙන් පසු බොට්ස්වානාව හි 5 වන ජනාධිපතිවරයා ලෙස දිවුරුම් දෙන ලදී. ඔහු බොට්ස්වානාව ඩිමොක්‍රටික් පක්ෂය නියෝජනය කරන අතර නිදහසින් පසු සෑම පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයකදීම බහුතර බලයක් දිනා ගෙන ඇත. මීට පෙර සිටි සියලුම ජනාධිපතිවරුන් ද එකම පක්ෂය නියෝජනය කර ඇත.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-13040376|title=Botswana country profile|date=3 April 2018|work=BBC News}}&lt;/ref&gt;

[[නැමීබියාව|නැමීබියාවේ]] කැප්රිවි තීරය සමඟ උතුරු මායිම සම්බන්ධයෙන් දිගුකාලීන ආරවුලක් පැවති අතර 1999 දෙසැම්බර් මාසයේදී ජාත්‍යන්තර අධිකරණය විසින් ලබා දුන් තීන්දුවකට යටත් විය. කසිකිලි දූපත බොට්ස්වානාවට අයත් බව තීන්දු කළේය.&lt;ref&gt;{{cite web |date=21 March 1990 |title=Namibia General Information |url=http://www.southern-eagle.com/namibia/namgeninfo.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110716112332/http://www.southern-eagle.com/namibia/namgeninfo.html |archive-date=16 July 2011 |access-date=21 August 2011 |publisher=Southern-eagle.com}}&lt;/ref&gt;

2016 වන විට, බොට්ස්වානාව විසින් දියමන්ති කැරට් මිලියන 31.6 කට වඩා දායක වන අතර එය ලොව විශාලතම දියමන්ති පතල් කර්මාන්තය බවට පත් කරයි.

== භූගෝලය ==
[[ගොනුව:Botswana_map_of_Köppen_climate_classification.svg|thumb|කොපේන් දේශගුණික වර්ගීකරණයේ බොට්ස්වානාව සිතියම.|200x200පික්]]
වර්ග කිලෝ මීටර 581,730 (වර්ග සැතපුම් 224,607) බොට්ස්වානාව යනු ලොව 48 වැනි විශාලතම රටයි. එය ප්‍රමාණයෙන් මැඩගස්කරයට හෝ ප්‍රංශයට සමාන වේ. එය අක්ෂාංශ 17° සහ 27° දකුණින් ද, දේශාංශ 20° සහ 30° නැගෙනහිර ද අතර පිහිටා ඇත.

බොට්ස්වානාව භූමිය ප්‍රධාන වශයෙන් පැතලි වේ. බොට්ස්වානාව හි වැඩි වශයෙන් පැතිරී ඇත්තේ කලහාරි කාන්තාරය වන අතර එය එහි ගොඩබිමෙන් 70% ක් පමණ ආවරණය කරයි. ලෝකයේ විශාලතම අභ්‍යන්තර ගංගා ඩෙල්ටා වලින් එකක් වන ඔකාවන්ගෝ ඩෙල්ටාව වයඹ දෙසින් පිහිටා ඇත. විශාල ලුණු ලේවායක් වන මක්ගඩික්ගඩි පන් උතුරු දෙසින් පිහිටා ඇත.

[[දකුණු අප්‍රිකාව|දකුණු අප්‍රිකාවේ]] ප්‍රධාන භූමි ආකෘතිය වන ලිම්පෝපෝ ගංගා ද්‍රෝණිය, බොට්ස්වානාව හි අර්ධ වශයෙන් පිහිටා ඇති අතර, එහි අතු ගංගා වන නොට්වේන්, බොන්වාපිට්සේ, මහලපේ, ලොට්සෙන්, මොට්ලවුට්ස් සහ ෂෂේ යන ද්‍රෝණි රටෙහි නැගෙනහිර කොටසේ පිහිටා ඇත. නොට්වේන් ගඟ අගනුවරට ජලය සපයන්නේ ගැබොරෝන් වේල්ල හරහාය. බොට්ස්වානාව සහ නැමීබියාවේ සැම්බේසි කලාපය අතර මායිමක් සපයන චොබේ ගඟ උතුරින් පිහිටා ඇත. චොබේ ගංගාව සැම්බේසි ගඟ හා මුණගැසෙන්නේ කසුන්ගුලා නම් ස්ථානයකදීය.

=== ජෛව විවිධත්වය සහ සංරක්ෂණය ===
[[ගොනුව:Cebras_de_Burchell_(Equus_quagga_burchellii),_vista_aérea_del_delta_del_Okavango,_Botsuana,_2018-08-01,_DD_28.jpg|thumb|200x200පික්|ඔකාවාන්ගෝ ද්‍රෝණියේ සැරිසරණ සීබ්‍රාවන්]]
බොට්ස්වානාහි වනජීවී වාසස්ථාන විවිධ ප්‍රදේශ වල ඇත. ඩෙල්ටා සහ කාන්තාර ප්‍රදේශවලට අමතරව, තණබිම් සහ සැවානා ඇත, එහිදී නිල් වල් බීස්ට්, ඇන්ටිලොප් සහ අනෙකුත් ක්ෂීරපායින් සහ පක්ෂීන් දක්නට ලැබේ. උතුරු බොට්ස්වානාව හි වඳවී යාමේ තර්ජනයට ලක්ව ඇති අප්‍රිකානු වල් බල්ලන්ගේ ඉතිරිව ඇති විශාල ජනගහනයෙන් එකකි. චොබේ දිස්ත්‍රික්කයෙන් හමුවන චොබේ ජාතික වනෝද්‍යානයේ ලොව විශාලතම අප්‍රිකානු අලි සංකේන්ද්‍රණය ඇත. උද්‍යානය වර්ග කිලෝ මීටර 11,000 (වර්ග සැතපුම් 4,247) පමණ ආවරණය වන අතර පක්ෂි විශේෂ 350කට පමණ සහාය වේ.

චොබේ ජාතික වනෝද්‍යානය සහ මොරෙමි ගේම් රක්ෂිතය (ඔකාවන්ගෝ ඩෙල්ටාවේ) ප්‍රධාන සංචාරක ගමනාන්තයක් වේ. අනෙකුත් රක්ෂිත අතරට ගැන්සි දිස්ත්‍රික්කයේ කලහාරි කාන්තාරයේ පිහිටි මධ්‍යම කලහාරි ගේම් රක්ෂිතය ඇතුළත් වේ; මක්ගඩික්ගඩි පෑන් ජාතික වනෝද්‍යානය සහ නක්සායි පෑන් ජාතික වනෝද්‍යානය මධ්‍යම දිස්ත්‍රික්කයේ මක්ගඩික්ගඩි පන් හි පිහිටා ඇත. කලහාරි ගේම් රක්ෂිතය පුද්ගලික සතු, නැගෙනහිර බොට්ස්වානාව හි ෂෂේ සහ ලිම්පෝපෝ ගංගා එක්වන ස්ථානයේ පිහිටා ඇත. අනෙක් රක්ෂිතය වන්නේ ගැබොරෝන් අසල මොකොලෝඩි නේචර් රක්ෂිතයයි. ඛාමා රයිනෝ අභයභූමිය (රයිනෝසිරස් සඳහා) සහ මක්ගඩික්ගඩි අභයභූමිය (ෆ්ලමින්ගෝ සඳහා) වැනි විශේෂිත අභයභූමි ද ඇත. එම දෙකම මධ්‍යම දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටා ඇත.
[[ගොනුව:Okavango_Delta,_Botswana_(2674364913).jpg|thumb|200x200පික්|ඔකාවාන්ගෝ ඩෙල්ටාව]]
[[ගොනුව:Giraffe_crossing_a_road_in_Botswana.jpg|thumb|200x200පික්|ජිරාෆ් මාර්ගයක් තරණය කරමින්]]
බොට්ස්වානාව ප්‍රධාන පාරිසරික ගැටලු දෙකකට මුහුණ දෙයි, නියඟය සහ කාන්තාරකරණය දැඩි ලෙස සම්බන්ධ වී ඇත. නියඟය නිසා රටේ මිනිස් සහ සත්ත්ව ජනගහනයෙන් හතරෙන් තුනක් භූගත ජලය මත රඳා පවතී. ගැඹුරු ළිං කැණීම හරහා භූගත ජලය භාවිතය නියඟයේ බලපෑම තරමක් දුරට ලිහිල් කර ඇත. බොට්ස්වානාව හි මතුපිට ජලය හිඟ වන අතර රටේ කෘෂිකර්මාන්තයෙන් 5% කට වඩා අඩු ප්‍රමාණයක් වර්ෂාපතනයෙන් තිරසාර වේ. රටේ ඉතිරි 95% තුළ ග‍්‍රාමීය ආදායමේ ප‍්‍රධානතම මාර්ගය පශු සම්පත් ඇති කිරීමය. රටේ භූමි ප්‍රමාණයෙන් 71% ක් පමණ වාර්ගික තණබිම් සඳහා භාවිතා වන අතර එය කාන්තාරකරණයට සහ රටෙහි පාංශු ඛාදනය වේගවත් වීමට ප්‍රධාන හේතුවක් වී ඇත.&lt;ref name=&quot;rala.is&quot;&gt;{{cite web |title=Darkoh |url=http://www.rala.is/rade/ralareport/darkoh.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101010191509/http://www.rala.is/rade/ralareport/darkoh.pdf |archive-date=10 October 2010 |access-date=30 March 2010 |publisher=Rala |location=IS}}&lt;/ref&gt;

පශු සම්පත් ඇති කිරීම බොට්ස්වානාව වැසියන්ට ලාභදායී බැවින්, ඔවුන් නාටකාකාර ලෙස වැඩිවන සතුන් සංඛ්‍යාවක් සමඟ භූමිය සූරාකෑම දිගටම කරගෙන යයි. 1966 සිට 1991 දක්වා පශු සම්පත් ජනගහනය මිලියන 1.7 සිට මිලියන 5.5 දක්වා වර්ධනය විය.&lt;ref name=&quot;rala.is2&quot;&gt;{{cite web |title=Darkoh |url=http://www.rala.is/rade/ralareport/darkoh.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101010191509/http://www.rala.is/rade/ralareport/darkoh.pdf |archive-date=10 October 2010 |access-date=30 March 2010 |publisher=Rala |location=IS}}&lt;/ref&gt; එසේම, 1971 දී 574,000 ක් වූ මිනිස් ජනගහනය 1995 දී මිලියන 1.5 දක්වා වැඩි වී ඇති අතර එය වසර 24 කින් 161% ක වර්ධනයකි. &quot;බොට්ස්වානාව හි සියලුම කුටුම්භවලින් 50%කට වඩා ගවයන් හිමි වන අතර, එය දැනට ග්‍රාමීය ආදායමේ විශාලතම තනි මූලාශ්‍රය වේ.&quot; &quot;රේන්ජ්ලන්ඩ් හායනය හෝ කාන්තාරීකරණය ලෙස සැලකෙන්නේ අධික ලෙස ගබඩා කිරීම සහ අධික ලෙස තෘණ කිරීම හෝ වාණිජමය භාවිතය සඳහා වෙල්ඩින් නිෂ්පාදන එක්රැස් කිරීමේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ඉඩම් ඵලදායිතාව අඩුවීම ලෙසය. නියඟය සහ දේශගුණික විපර්යාසවල බලපෑම් මගින් හායනය උග්‍ර වේ.&quot;&lt;ref name=&quot;rala.is3&quot;&gt;{{cite web |title=Darkoh |url=http://www.rala.is/rade/ralareport/darkoh.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101010191509/http://www.rala.is/rade/ralareport/darkoh.pdf |archive-date=10 October 2010 |access-date=30 March 2010 |publisher=Rala |location=IS}}&lt;/ref&gt;

පරිසරවේදීන් වාර්තා කරන්නේ පශු සම්පත් වැඩි වශයෙන් තෘප්තිමත් කිරීම නිසා ඔකාවන්ගෝ ඩෙල්ටාව වියළී යන බවයි.&lt;ref name=&quot;afrol.com&quot;&gt;{{cite web |title=Botswana, US sign 'Debt-for-Nature' agreement |url=http://www.afrol.com/articles/21794 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20091201140712/http://www.afrol.com/articles/21794 |archive-date=1 December 2009 |access-date=4 July 2010 |publisher=Afrol}}&lt;/ref&gt; ඔකාවන්ගෝ ඩෙල්ටා යනු බොට්ස්වානාව හි ප්‍රධාන අර්ධ-වනාන්තර තෙත් බිම් වලින් එකක් වන අතර ලොව විශාලතම අභ්‍යන්තර ඩෙල්ටා වලින් එකකි; එය බොහෝ සතුන්ගේ පැවැත්ම සඳහා තීරණාත්මක පරිසර පද්ධතියකි.&lt;ref name=&quot;afrol.com2&quot;&gt;{{cite web |title=Botswana, US sign 'Debt-for-Nature' agreement |url=http://www.afrol.com/articles/21794 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20091201140712/http://www.afrol.com/articles/21794 |archive-date=1 December 2009 |access-date=4 July 2010 |publisher=Afrol}}&lt;/ref&gt;

වන විද්‍යා හා පරාස සම්පත් දෙපාර්තමේන්තුව දැනටමත් ක්ගලගාඩි දකුණ, ක්වේනෙන්ග් නෝර්ත් සහ බොටෙටි ප්‍රදේශවල දේශීය වෘක්ෂලතාදිය නැවත හඳුන්වා දීමේ ව්‍යාපෘතියක් ක්‍රියාත්මක කිරීමට පටන් ගෙන ඇත.&lt;ref&gt;{{cite web |title=NOTCDIB |url=http://www.unccd.int/iydd/documents/NOTCDIB.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100724145917/http://www.unccd.int/IYDD/documents/NOTCDIB.pdf |archive-date=24 July 2010 |access-date=30 March 2010 |publisher=UNCCD}}&lt;/ref&gt; දේශීය වෘක්ෂලතාදිය නැවත හඳුන්වා දීමෙන් භූමියේ හායනය අවම කිරීමට උපකාරී වේ. [[එක්සත් ජනපදය|ඇමරිකා එක්සත් ජනපද]] රජයද බොට්ස්වානාව සමඟ ගිවිසුමකට එළැඹ ඇති අතර, බොට්ස්වානාහි ණය ඇමෙරිකානු ඩොලර් මිලියන 8.3 කින් අඩු කිරීමට ඔවුන්ට ඇමෙරිකානු ඩොලර් මිලියන 7ක් ලබාදී ඇත. එක්සත් ජනපදය බොට්ස්වානාව හි ණය අඩු කිරීමේ කොන්දේසිය වන්නේ බොට්ස්වානාව භූමිය වඩාත් පුළුල් ලෙස සංරක්ෂණය කිරීම කෙරෙහි අවධානය යොමු කිරීමයි.&lt;ref name=&quot;afrol.com3&quot;&gt;{{cite web |title=Botswana, US sign 'Debt-for-Nature' agreement |url=http://www.afrol.com/articles/21794 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20091201140712/http://www.afrol.com/articles/21794 |archive-date=1 December 2009 |access-date=4 July 2010 |publisher=Afrol}}&lt;/ref&gt; රටෙහි 2018 වනාන්තර භූ දර්ශන අඛණ්ඩතා දර්ශකයේ මධ්‍යන්‍ය ලකුණු 9.13/10ක් තිබූ අතර එය රටවල් 172 කින් ගෝලීය වශයෙන් 8 වැනි ස්ථානයට පත් විය.&lt;ref name=&quot;FLII-Supplementary&quot;&gt;{{cite journal|last1=Grantham|first1=H. S.|last2=Duncan|first2=A.|last3=Evans|first3=T. D.|last4=Jones|first4=K. R.|last5=Beyer|first5=H. L.|last6=Schuster|first6=R.|last7=Walston|first7=J.|last8=Ray|first8=J. C.|last9=Robinson|first9=J. G.|last10=Callow|first10=M.|last11=Clements|first11=T.|year=2020|title=Anthropogenic modification of forests means only 40% of remaining forests have high ecosystem integrity – Supplementary Material|journal=Nature Communications|volume=11|issue=1|page=5978|bibcode=2020NatCo..11.5978G|doi=10.1038/s41467-020-19493-3|issn=2041-1723|pmc=7723057|pmid=33293507|doi-access=free|last12=Costa|first12=H. M.|last13=DeGemmis|first13=A.|last14=Elsen|first14=P. R.|last15=Ervin|first15=J.|last16=Franco|first16=P.|last17=Goldman|first17=E.|last18=Goetz|first18=S.|last19=Hansen|first19=A.|last20=Hofsvang|first20=E.|last21=Jantz|first21=P.|last22=Jupiter|first22=S.|last23=Kang|first23=A.|last24=Langhammer|first24=P.|last25=Laurance|first25=W. F.|last26=Lieberman|first26=S.|last27=Linkie|first27=M.|last28=Malhi|first28=Y.|last29=Maxwell|first29=S.|last30=Mendez|first30=M.|last31=Mittermeier|first31=R.|last32=Murray|first32=N. J.|last33=Possingham|first33=H.|last34=Radachowsky|first34=J.|last35=Saatchi|first35=S.|last36=Samper|first36=C.|last37=Silverman|first37=J.|last38=Shapiro|first38=A.|last39=Strassburg|first39=B.|last40=Stevens|first40=T.|last41=Stokes|first41=E.|last42=Taylor|first42=R.|last43=Tear|first43=T.|last44=Tizard|first44=R.|last45=Venter|first45=O.|last46=Visconti|first46=P.|last47=Wang|first47=S.|last48=Watson|first48=J. E. M.}}&lt;/ref&gt;

[[එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය|එක්සත් ජාතීන්ගේ]] සංවර්ධන වැඩසටහන පවසන්නේ බොට්ස්වානාහි ඉඩම් ඇතුළු සම්පත් අධික ලෙස සූරාකෑම පිටුපස ඇති ප්‍රධාන ගැටලුවක් වන්නේ දුප්පත්කම බවයි. මෙය වෙනස් කිරීමට උපකාර කිරීම සඳහා UNDP බොට්ස්වානාව හි ස්ට්රුයිසෙන්ඩම් හි දකුණු ප්‍රජාව තුළ ආරම්භ කරන ලද ව්‍යාපෘතියකට සම්බන්ධ විය. ව්‍යාපෘතියේ අරමුණ &quot;දේශීය දැනුම සහ සාම්ප්‍රදායික ඉඩම් කළමනාකරණ පද්ධති&quot; වලින් ලබා ගැනීමයි. මෙම ව්‍යාපාරයේ නායකයින් ප්‍රජාව තුළ සිටින පුද්ගලයන් විය යුතු අතර, ඔවුන්ව ආකර්ෂණය කර ගැනීම, අනෙක් අතට ආදායම් ඉපැයීමේ හැකියාව වැඩි කිරීම සහ දුප්පත්කම අඩු කිරීම. මිනිසුන්ට තමන්ගේම දේශීය සම්පත් කළමනාකරණය කර ගැනීමට ඉඩ සැලසීමට රජයට ප්‍රතිපත්ති ඵලදායි ලෙස ක්‍රියාත්මක කළ යුතු බවත්, ප්‍රතිපත්ති සංවර්ධනයට උපකාර කිරීම සඳහා රජයට තොරතුරු ලබා දෙන බවත් UNDP ප්‍රකාශ කළේය.&lt;ref name=&quot;afrol1&quot;&gt;{{cite web |title=Botswana villages fighting desertification |url=http://www.afrol.com/articles/13090 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20091102221242/http://www.afrol.com/articles/13090 |archive-date=2 November 2009 |access-date=4 July 2010 |publisher=Afrol}}&lt;/ref&gt;

== රජය සහ දේශපාලනය ==
[[ගොනුව:Mokgweetsi_E.K._Masisi,_President_of_the_Republic_of_Botswana.jpg|thumb|280x280පික්|වත්මන් ජනාධිපති මොක්ග්වීට්සි මැසිසි]]
බොට්ස්වානාව යනු එහි මහද්වීපයේ පැරණිතම ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී රාජ්‍යයයි. බොට්ස්වානාව ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව බොට්ස්වානාහි පුරවැසියන් ආරක්ෂා කරන සහ ඔවුන්ගේ අයිතිවාසිකම් නියෝජනය කරන නීතියේ ආධිපත්‍යය වේ. බොට්ස්වානාහි දේශපාලනය සිදු වන්නේ බහු-පක්ෂ නියෝජිත ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජයක රාමුවක් තුළ වන අතර එමඟින් බොට්ස්වානාව ජනාධිපතිවරයා රාජ්‍ය නායකයා සහ රජයේ ප්‍රධානියා වන අතර බොට්ස්වානාව පාර්ලිමේන්තුවට තේරී පත් වන අතර වගකිව යුතුය. විධායක බලය ක්‍රියාත්මක වන්නේ රජය විසිනි. ව්‍යවස්ථාදායක බලය බොට්ස්වානාව රජයට සහ පාර්ලිමේන්තුවට පැවරී ඇත. වඩාත්ම මෑත මැතිවරණය, එහි එකොළොස් වැනි එක විය, 2019 ඔක්තෝබර් 23 දින පවත්වන ලදී. නිදහස ප්‍රකාශයට පත් කළ දා සිට, පක්ෂ ක්‍රමය බොට්ස්වානාව ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පක්ෂය විසින් ආධිපත්‍යය දරයි.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.reuters.com/article/us-botswana-election-idUSKBN1X40KS|title=Botswana's Masisi retains presidency as BDP wins election|last=Benza|first=Brian|date=25 October 2019|newspaper=Reuters|via=www.reuters.com}}&lt;/ref&gt;

බොට්ස්වානාව &quot;දෝෂ සහිත ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයක්&quot; ලෙස ශ්‍රේණිගත කර ඇති අතර 2020 ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී දර්ශකයේ ප්‍රාන්ත 167 න් 33 වැනි ස්ථානයට පත්ව ඇත, ඉතාලිය සහ බෙල්ජියමට වඩා ඉහළ සහ චෙක් ජනරජයට මදක් පහළින් සිටී. මෙය අප්‍රිකාවේ දෙවන ඉහළම ශ්‍රේණිගත කිරීම වූ අතර, මහාද්වීපික අප්‍රිකාවේ ඉහළම ශ්‍රේණිගත කිරීම (කේප් වර්ඩ් හි අක්වෙරළ දූපත් සමූහය පමණක් එහි ශ්‍රේණිගත කිරීම්වල හොඳම වේ). &amp;nbsp; ට්‍රාන්ස්පේරන්සි ඉන්ටර්නැෂනල් ආයතනයට අනුව, බොට්ස්වානාව අප්‍රිකාවේ අඩුම දූෂිත රට වන අතර එය [[පෘතුගාලය|පෘතුගාලයට]] සහ [[දකුණු කොරියාව|දකුණු කොරියාවට]] මදක් පහළින් සිටී.&lt;ref&gt;Transparency International [https://www.transparency.org/en/cpi/2020/index/nzl]. Retrieved 16 February 2021.&lt;/ref&gt;

=== අධිකරණය ===
[[ගොනුව:Gaborone,_Botswana_High_Court.jpg|වම|thumb|200x200පික්|බොට්ස්වානාව මහාධිකරණය]]
අධිකරණය විධායකයෙන් සහ ව්‍යවස්ථාදායකයෙන් ස්වාධීන වේ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Botswana 1996 (rev. 2002) |url=https://www.constituteproject.org/constitution/Botswana_2002?lang=en |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150414180706/https://www.constituteproject.org/constitution/Botswana_2002?lang=en |archive-date=14 April 2015 |access-date=9 April 2015 |website=Constitute}}&lt;/ref&gt;

එය දේශීය මහේස්ත්‍රාත් අධිකරණ, මහාධිකරණය සහ අභියාචනාධිකරණය යන සාමාන්‍ය බ්‍රිතාන්‍ය විලාසිතාවේ අධිකරණ පද්ධතියකින් සමන්විත වේ. මහාධිකරණය යනු ඕනෑම නීතියක් යටතේ ඕනෑම අපරාධ, සිවිල් හෝ ව්‍යවස්ථාපිත නඩු විභාග කිරීමට සහ නිශ්චය කිරීමට අසීමිත මුල් අධිකරණ බලයක් සහිත උසස් වාර්තා අධිකරණයකි. අභියාචනා අභියාචනාධිකරණයට විභාග කළ හැකිය. මහාධිකරණයේ ප්‍රධානියා අගවිනිසුරුවරයාය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Administration of Justice |url=http://www.justice.gov.bw/about%20us/background-judiciary |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150929023917/http://www.justice.gov.bw/about%20us/background-judiciary |archive-date=29 September 2015 |access-date=4 March 2016 |publisher=Republic of Botswana Administration of Justice}}&lt;/ref&gt;

අභියාචනාධිකරණය රටේ ඉහළම සහ අවසාන අධිකරණය වන අතර මහාධිකරණයේ සහ කාර්මික අධිකරණයේ අභියාචනා සම්බන්ධයෙන් කටයුතු කරයි. අභියාචනාධිකරණයේ ප්‍රධානියා විනිසුරු ජනාධිපතිවරයාය.

අධිකරණ සේවා කොමිෂන් සභාවේ නිර්දේශය මත බොට්ස්වානාව ජනාධිපතිවරයා විසින් විනිසුරුවන් පත් කරනු ලැබේ.

නීති වෘත්තිය සම්බන්ධයෙන්, බොට්ස්වානාව හි නීති සංගමය 1997 සිට පැවතුනද,&lt;ref&gt;{{Cite web |date=August 2017 |title=18th Annual SADC Lawyers' Association Conference and General Meeting |url=http://www.lssa.org.za/upload/SADCLA-2017.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171110005020/http://www.lssa.org.za/upload/SADCLA-2017.pdf |archive-date=10 November 2017}}&lt;/ref&gt; කාන්තාවන් වැනි ඇතැම් ජනවිකාසයන් නීති ක්ෂේත්‍රය තුළ කටයුතු කර ඇත්තේ කෙසේද යන්න පිළිබඳව ඔවුන්ගේ නීතීඥ ලේඛනයේ තවමත් පැහැදිලි ඇඟවීමක් නොමැත.

=== බොට්ස්වානාව හි අගවිනිසුරුවරුන්ගේ ලැයිස්තුව&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.olddailynews.gov.bw/cgi-bin/news.cgi?d=20120927|title=Efficient judicial system ensures justice|newspaper=Daily News|access-date=4 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305121224/http://www.olddailynews.gov.bw/cgi-bin/news.cgi?d=20120927|archive-date=5 March 2016|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
!අං.
!නම
!ධුර කාලය
|-
|1
|ඩෙන්ඩි යං
|1968-1971
|-
|2
|අකිනෝලා අගුඩා
|1972-1975
|-
|3
|ජෝර්ජ් ඕ එල් ඩයික්
|1975-1977
|-
|4
|රොබට් ජෝන් හේෆ්රොන්-බෙන්ජමින්
|1977-1981
|-
|5
|ජේම්ස් ඒඩන් ඕ'බ්‍රයන් ක්වින්
|1981-1987
|-
|6
|ලූක් ලයිව්සි
|1987-1992
|-
|7
|මොලෙලෙකි ඩී.මොකාමා
|1992-1997
|-
|8
|ජූලියන් නැඟනුනු
|1997-2010
|-
|9
|මරුපිං ඩිබොටෙලෝ
|2018-2018
|-
|10
|ටෙරන්ස් රොනෝවාන්
|2018- ''මේ දක්වා''
|}

=== විදේශ සබඳතා සහ හමුදා ===
[[ගොනුව:Botswanatroopsboardplane.png|වම|thumb|බොට්ස්වානාව සොල්දාදුවන් 2021 ජූලි මස මොසැම්බික් වෙත යාමට බොට්ස්වානාව ආරක්ෂක හමුදා ගුවන් යානයකට ගොඩ වේ]]
නිදහස ලබන විට බොට්ස්වානාවට සන්නද්ධ හමුදා තිබුණේ නැත. රොඩේසියානු සහ [[දකුණු අප්‍රිකාව|දකුණු අප්‍රිකානු]] හමුදා සිම්බාබ්වේ මහජන විප්ලවවාදී හමුදාවට සහ උම්කොන්ටෝ අපි සිස්වේ&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://articles.latimes.com/1986-05-20/news/mn-6620_1_african-national-congress|title=S. Africa Raids 3 Nearby Nations : Attacks Rebel Bases in Capitals of Zimbabwe, Zambia and Botswana|last=Parks|first=Michael|date=20 May 1986|work=Los Angeles Times|access-date=24 November 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20120111150242/http://articles.latimes.com/1986-05-20/news/mn-6620_1_african-national-congress|archive-date=11 January 2012|url-status=live}}&lt;/ref&gt; කඳවුරුවලට පිළිවෙලින් ප්‍රහාර එල්ල කිරීමෙන් පසුව පමණක් 1977 දී බොට්ස්වානාව ආරක්ෂක බලකාය (බීඩීඑෆ්) පිහිටුවන ලදී.&lt;ref&gt;[http://www.gov.bw/en/Ministries--Authorities/Ministries/State-President/Botswana-Defence-Force-BDF/About-the-BDF1/History-of-the-BDF/ Republic of Botswana – Government portal] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110706162757/http://www.gov.bw/en/Ministries--Authorities/Ministries/State-President/Botswana-Defence-Force-BDF/About-the-BDF1/History-of-the-BDF/|date=6 July 2011}}. Gov.bw. Retrieved on 27 October 2016.&lt;/ref&gt; ජනාධිපතිවරයා ත්‍රිවිධ හමුදාවේ ප්‍රධානියා වන අතර ආරක්ෂක කවුන්සිලයක් පත් කරන අතර BDF දැනට දළ වශයෙන් සෙබළුන් 60,000 කින් සමන්විත වේ. 2019 දී බොට්ස්වානාව න්‍යෂ්ටික අවි තහනම් කිරීම පිළිබඳ එක්සත් ජාතීන්ගේ ගිවිසුමට අත්සන් තැබීය.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=7 July 2017 |title=Chapter XXVI: Disarmament&amp;nbsp;– No. 9 Treaty on the Prohibition of Nuclear Weapons |url=https://treaties.un.org/Pages/ViewDetails.aspx?src=TREATY&amp;mtdsg_no=XXVI-9&amp;chapter=26&amp;clang=_en |publisher=United Nations Treaty Collection}}&lt;/ref&gt;

[[දකුණු අප්‍රිකාව|දකුණු අප්‍රිකාවේ]] සහ කලාපයේ දේශපාලන වෙනස්කම් වලින් පසුව, BDF හි දූත මණ්ඩල වැඩි වැඩියෙන් අවධානය යොමු කර ඇත්තේ තර්ජන වැළැක්වීම, විපත් සඳහා සූදානම් වීම සහ විදේශීය සාම සාධක කටයුතු කෙරෙහි ය. BDF හි සංවර්ධනය සඳහා [[එක්සත් ජනපදය]] විශාලතම තනි විදේශීය දායකත්වය ලබා දී ඇති අතර එහි නිලධාරි බලකායේ විශාල කොටසක් එක්සත් ජනපද පුහුණුව ලබා ඇත. බොට්ස්වානාව රජය විසින් රට තුළ අප්‍රිකානු විධාන (AFRICOM) කඳවුරක් පිහිටුවීමේ හැකියාව ගවේෂණය කිරීමට [[එක්සත් ජනපදය|එක්සත් ජනපදයට]] අවසර ලබා දුන්නේය.&lt;ref&gt;Pounds, Lance (14 December 2015) [http://www.africom.mil/media-room/article/27819/botswana-defence-force-u-s-army-leaders-meet-in-europe Botswana Defence Force, U.S. Army Leaders Meet in Europe] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170718193102/http://www.africom.mil/media-room/article/27819/botswana-defence-force-u-s-army-leaders-meet-in-europe|date=18 July 2017}}. U.S. Army Africa&lt;/ref&gt;

=== මානව හිමිකම් ===
බොහෝ ආදිවාසී සැන් ජනයා බලහත්කාරයෙන් ඔවුන්ගේ භූමියෙන් වෙන් කරවාගෙන ඇත. ඔවුන් නැවත පදිංචි කරවීම සඳහා, ඔවුන්ගේ භූමියේ ජලය සඳහා ප්‍රවේශය ඔවුන්ට අහිමි වූ අතර, ඔවුන්ගේ මූලික ආහාර ප්‍රභවය වූ දඩයම් කළහොත් අත් අඩංගුවට පත්වීමට මුහුණ දීමට සිදු විය.&lt;ref name=&quot;bbc1&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-24821867|title=Botswana bushmen: Modern life is destroying us|date=7 January 2014|work=BBC News|access-date=24 July 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160325015238/http://www.bbc.com/news/world-africa-24821867|archive-date=25 March 2016|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ඔවුන්ගේ ඉඩම් පිහිටා ඇත්තේ ලෝකයේ ධනවත්ම දියමන්ති ක්ෂේත්‍රය මැද ය. නිල වශයෙන්, ආන්ඩුව පතල් කැණීමට සම්බන්ධයක් නොමැති බව ප්‍රතික්ෂේප කරන අතර, සැන් ජනයා සහස්‍ර ගණනාවක් පුරා තිරසාර ලෙස භූමියේ ජීවත් වුවද, වනජීවී සහ පරිසර පද්ධතිය ආරක්ෂා කිරීම සඳහා මෙම නැවත ස්ථානගත කිරීම බව ප්‍රකාශ කරයි.&lt;ref name=&quot;bbc12&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-24821867|title=Botswana bushmen: Modern life is destroying us|date=7 January 2014|work=BBC News|access-date=24 July 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160325015238/http://www.bbc.com/news/world-africa-24821867|archive-date=25 March 2016|url-status=live}}&lt;/ref&gt; වෙන් කිරීම් මත ඔවුන් රැකියාවක් සොයා ගැනීමට අරගල කරන අතර, මත්පැන් පානය බහුලව දක්නට ලැබේ.&lt;ref name=&quot;bbc13&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-24821867|title=Botswana bushmen: Modern life is destroying us|date=7 January 2014|work=BBC News|access-date=24 July 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160325015238/http://www.bbc.com/news/world-africa-24821867|archive-date=25 March 2016|url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2018 අගෝස්තු 24 වන දින එක්සත් ජාතීන්ගේ සුළු ජාතීන් පිළිබඳ විශේෂ වාර්තාකරු ෆර්නැන්ඩ් ද වරෙන්ස් බොට්ස්වානාව ඇමතීම සඳහා ප්‍රකාශයක් නිකුත් කළේය. &quot;රාජ්‍ය සේවා, ඉඩම් සහ සම්පත් භාවිතය සහ අධ්‍යාපනය සහ අනෙකුත් තීරණාත්මක ක්ෂේත්‍රවල සුළුතර භාෂා භාවිතය සම්බන්ධයෙන් සුළු ජාතීන්ගේ අයිතිවාසිකම් පිළිගැනීමට සහ ආරක්ෂා කිරීමට දරන උත්සාහයන් වේගවත් කිරීම කල යුතුය යන්නයි.&quot;

2019 ජූනි මාසය දක්වා බොට්ස්වානාව හි සමලිංගික ක්‍රියා නීති විරෝධී විය. එම වසරේ ජූනි 11 දින බොට්ස්වානාව මහාධිකරණ තීන්දුවක් මගින් අපරාධ නීති සංග්‍රහයේ &quot;ස්වභාවධර්මයේ අනුපිළිවෙලට එරෙහිව ඕනෑම පුද්ගලයෙකුගේ ලෞකික දැනුම&quot; සහ &quot;දරුණු අශෝභන ක්‍රියාවන්ට&quot; දඬුවම් කරන ප්‍රතිපාදන ඉවත් කරන ලද අතර බොට්ස්වානාව අප්‍රිකානු රටවල් විසි දෙකෙන් එකක් බවට පත් විය. සමලිංගික ක්‍රියා සාපරාධී හෝ නීතිගත කර ඇත.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.cnn.com/2019/06/11/africa/botswana-lgbtq-ruling-intl/index.html|title=Botswana scraps gay sex laws in big victory for LGBTQ rights in Africa|last=Fox|first=Kara|access-date=11 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190611111110/https://www.cnn.com/2019/06/11/africa/botswana-lgbtq-ruling-intl/index.html|archive-date=11 June 2019|website=CNN|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

මරණීය දණ්ඩනය බොට්ස්වානාහි මිනීමැරුම් සඳහා නීත්‍යානුකූල දඬුවමක් වන අතර, එල්ලා මැරීම සිදු කරනු ලැබේ.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Tshosa |first=Onkemetse |date=25 May 2021 |title=THE DEATH PENALTY IN BOTSWANA IN THE LIGHT OF INTERNATIONAL LAW: THE CASE FOR ABOLITION |url=https://www.biicl.org/files/2216_tshosa_death_penalty_botswana.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210525162623/https://www.biicl.org/files/2216_tshosa_death_penalty_botswana.pdf |archive-date=25 May 2021 |access-date=25 May 2021}}&lt;/ref&gt;

බොට්ස්වානාව මානව හිමිකම් මධ්‍යස්ථානය, ඩිට්ස්වානෙලෝ, 1993 දී පිහිටුවන ලදී.&lt;ref&gt;&quot;[http://www.ditshwanelo.org.bw/ Ditshwanelo Website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180218204716/http://www.ditshwanelo.org.bw/|date=18 February 2018}}&quot;&lt;/ref&gt;

=== පරිපාලන අංශ ===
බොට්ස්වානාහි දිස්ත්‍රික්ක දහය:

* දකුණු දිස්ත්‍රික්කය
* අග්නිදිග දිස්ත්‍රික්කය
* ක්වෙන්ග් දිස්ත්‍රික්කය
* ක්ගට්ලෙන්ග් දිස්ත්‍රික්කය
* මධ්‍යම දිස්ත්‍රික්කය
* උතුරු-නැගෙනහිර දිස්ත්‍රික්කය
* න්ගාමිලන්ඩ් දිස්ත්‍රික්කය
* ක්ගලගාඩි දිස්ත්‍රික්කය
* චෝබ් දිස්ත්‍රික්කය
* ගන්සි දිස්ත්‍රික්කය

බොට්ස්වානාහි නාගරික හෝ නගර සභා වලින් නිර්මාණය කරන ලද සභා වනුයේ: ගැබොරෝන් නගරය, ෆ්‍රැන්සිස්ටවුන්, ලොබාට්සේ නගරය, සෙලේබි-පික්වේ නගරය, ජ්වනෙන්ග් නගරය, ඔරපා නගරය සහ සෝවා නගරය.

== ආර්ථිකය ==
නිදහසින් පසු, බොට්ස්වානාව ලෝකයේ ඒක පුද්ගල ආදායමේ වේගවත්ම වර්ධන වේගයක් ඇත.&lt;ref&gt;US Department of State website, [https://2009-2017.state.gov/r/pa/ei/bgn/1830.htm#econ Background Note: Botswana] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190604183438/https://2009-2017.state.gov/r/pa/ei/bgn/1830.htm#econ|date=4 June 2019}} , May 2009. Retrieved 7–23–09.&lt;/ref&gt; බොට්ස්වානාව ලෝකයේ දුප්පත්ම රටවලින් එකක සිට ඉහළ මධ්‍යම ආදායම් ලබන රටක් බවට පරිවර්තනය වී ඇත. ඒක පුද්ගල දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය 1950 දී ඩොලර් 1,344 සිට 2016 දී ඩොලර් 15,015 දක්වා වර්ධනය විය.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=GDP per capita |url=https://ourworldindata.org/grapher/maddison-data-gdp-per-capita-in-2011us |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190720172734/https://ourworldindata.org/grapher/maddison-data-gdp-per-capita-in-2011us |archive-date=20 July 2019 |access-date=10 July 2019 |website=Our World in Data}}&lt;/ref&gt; බොට්ස්වානාව සම්පත් බහුල වුවද, යහපත් ආයතනික රාමුවක් මඟින් ස්ථාවර අනාගත ආදායමක් උත්පාදනය කිරීම සඳහා සම්පත්-ආදායම නැවත ආයෝජනය කිරීමට ඉඩ ලබා දුන්නේය.&lt;ref&gt;{{cite book|author=Baten, Jörg|title=A History of the Global Economy. From 1500 to the Present.|url=https://archive.org/details/isbn_9781107507180|date=2016|publisher=Cambridge University Press|page=[https://archive.org/details/isbn_9781107507180/page/159 159]|isbn=9781107507180}}&lt;/ref&gt; එක් ඇස්තමේන්තුවකට අනුව, එය අප්‍රිකාවේ මිලදී ගැනීමේ බල සමානාත්මතාවයේ සිව්වන ඉහළම දළ ජාතික ආදායම ඇති අතර, එයට [[මෙක්සිකෝව|මෙක්සිකෝවේ]] ජීවන මට්ටමක් ලබා දෙයි.&lt;ref&gt;{{cite web |author=Kästle, Klaus |date=24 July 2009 |title=GNI PPP table |url=http://www.nationsonline.org/oneworld/GNI_PPP_of_countries.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100115190433/http://www.nationsonline.org/oneworld/GNI_PPP_of_countries.htm |archive-date=15 January 2010 |access-date=19 January 2010 |publisher=Nationsonline.org}}&lt;/ref&gt;
[[ගොනුව:Tree_map_export_2009_Botswana.jpeg|thumb|180x180පික්|වර්ණ කේත කාණ්ඩ 28 කින් බොට්ස්වානාව නිෂ්පාදන අපනයනවල චිත්‍රක නිරූපණය.]]
[[ගොනුව:GDP_per_capita_development_of_Botswana.svg|thumb|180x180පික්|බොට්ස්වානාව ඒක පුද්ගල දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය, 1950 සිට 2018 දක්වා]]
[[ගොනුව:GDP_per_capita_(current),_%25_of_world_average,_1960-2012;_Zimbabwe,_South_Africa,_Botswana,_Zambia,_Mozambique.png|thumb|180x180පික්|ඒක පුද්ගල දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය (වත්මන්), ලෝක සාමාන්‍යයෙන් %, 1960-2012; සිම්බාබ්වේ, දකුණු අප්‍රිකාව, බොට්ස්වානා, සැම්බියාව, මොසැම්බික්]]
බොට්ස්වානාහි වෙළඳ හා කර්මාන්ත අමාත්‍යාංශය රට පුරා ව්‍යාපාර සංවර්ධනය ප්‍රවර්ධනය කිරීමේ වගකීම දරයි. ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදලට අනුව, 1966 සිට 1999 දක්වා ආර්ථික වර්ධනය වසරකට 9%කට වඩා වැඩි විය. අනෙකුත් අප්‍රිකානු රටවලට සාපේක්ෂව බොට්ස්වානාහි ආර්ථික නිදහස ඉහළ මට්ටමක පවතී.&lt;ref&gt;{{cite web |date=19 May 2017 |title=Botswana ranked Africa's leader in economic freedom |url=http://www.mmegi.bw/index.php?sid=4&amp;aid=99&amp;dir=2007/September/Thursday6/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170822145230/http://www.mmegi.bw/index.php?sid=4&amp;aid=99&amp;dir=2007%2FSeptember%2FThursday6%2F |archive-date=22 August 2017 |access-date=11 November 2018 |publisher=mmegi.bw}}&lt;/ref&gt; 2002 සහ 2003 වසරවල අඛණ්ඩ අයවැය හිඟයන් සහ විදේශ ණය නොසැලකිය හැකි මට්ටමක පැවතියද රජය යහපත් මූල්‍ය ප්‍රතිපත්තියක් පවත්වාගෙන ගොස් ඇත. එය අප්‍රිකාවේ ඉහළම ස්වෛරී ණය ශ්‍රේණිගත කිරීම ඉපැයූ අතර විදේශ විනිමය සංචිත (2005/2006 දී ඩොලර් බිලියන 7 කට වඩා වැඩි) ගබඩා කර ඇති අතර එය දැනට වසර දෙකහමාරකට ආසන්න වත්මන් ආනයනයන් වේ.&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Mugoti|first=Godfrey|url=https://www.worldcat.org/oclc/946180025|title=Africa (a-z).|date=2009|publisher=Lulu Com|isbn=978-1-4357-2890-5|location=[Place of publication not identified]|oclc=946180025}}&lt;/ref&gt;

ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවෙන් ස්වාධීන අධිකරණයක් සඳහා ප්‍රතිපාදන ලබා දී ඇති අතර රජය ප්‍රායෝගිකව මෙයට ගරු කරයි. බරපතල හා වර්ධනය වන නඩු ගොඩබෑම කාලෝචිත නඩු විභාග වලක්වන නමුත් ආරක්ෂිත වාණිජ ගනුදෙනු සිදු කිරීමට නීති පද්ධතිය ප්‍රමාණවත් වේ. බුද්ධිමය දේපළ අයිතිවාසිකම් ආරක්ෂා කිරීම සැලකිය යුතු ලෙස වැඩිදියුණු වී ඇත. 2014 ජාත්‍යන්තර දේපල හිමිකම් දර්ශකයේ උප සහරා අප්‍රිකානු රටවල් අතරින් බොට්ස්වානාව දෙවන ස්ථානයට පත්ව ඇත්තේ [[දකුණු අප්‍රිකාව|දකුණු අප්‍රිකාවට]] පමණි.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The International Property Rights Index 2014: Africa by Score |url=http://internationalpropertyrightsindex.org/countries?r=A&amp;f=ipri&amp;o=desc |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151208141240/http://internationalpropertyrightsindex.org/countries?r=A&amp;f=ipri&amp;o=desc |archive-date=8 December 2015 |access-date=23 August 2015 |publisher=The International Property Rights Index}}&lt;/ref&gt;

සාමාන්‍යයෙන් එහි ආර්ථිකයේ විදේශීය සහභාගීත්වය සඳහා විවෘත වුවද, බොට්ස්වානාව පුරවැසියන් සඳහා සමහර අංශ වෙන් කරයි. රාජ්‍ය ව්‍යවසාය පෞද්ගලීකරණය කිරීමේදී විදේශ ආයෝජන වැඩි වීම සැලකිය යුතු කාර්යභාරයක් ඉටු කරයි. ආයෝජන රෙගුලාසි විනිවිද පෙනෙන අතර නිලධාරිවාදී ක්‍රියා පටිපාටි තරමක් මන්දගාමී වුවද විධිමත් හා විවෘත වේ. ලාභ සහ ලාභාංශ, ණය සේවා, ප්‍රාග්ධන ලාභ, බුද්ධිමය දේපලවල ප්‍රතිලාභ, කර්තෘභාග, බලයලත් ගාස්තු සහ සේවා ගාස්තු වැනි ආයෝජන ප්‍රතිලාභ සීමාවකින් තොරව ආපසු ගෙන්වා ගත හැක.

බොට්ස්වානාව දකුණු අප්‍රිකාවෙන් පිරිපහදු කළ ඛනිජ තෙල් නිෂ්පාදන සහ විදුලිය ආනයනය කරයි. ගල් අඟුරු වලින් යම් දේශීය විදුලි නිෂ්පාදනයක් ඇත.

=== බලශක්තිය ===
බොට්ස්වානාහි බලශක්තිය යනු දැවැන්ත විභවයක් සහිත වර්ධනය වන කර්මාන්තයකි. කෙසේ වෙතත් බොට්ස්වානාහි විදුලිය සියල්ලම පාහේ ගල් අඟුරු වලින් නිපදවනු ලැබේ.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Infographic: The Countries Most Reliant on Coal |url=https://www.statista.com/chart/25922/coal-share-in-electricity-generation/ |access-date=2021-10-20 |website=Statista Infographics |language=en}}&lt;/ref&gt; ඛනිජ තෙල් සංචිත හඳුනාගෙන නොමැති අතර සියලුම ඛනිජ තෙල් නිෂ්පාදන පිරිපහදු කර ආනයනය කරනු ලැබේ, බොහෝ දුරට [[දකුණු අප්‍රිකාව|දකුණු අප්‍රිකාවෙනි]]. හෙක්ටයාරයකට ටොන් 3 සිට 10 දක්වා විශාල දැවමය ජෛව ස්කන්ධයක් ඇත.

මෑතකදී, රට පුනර්ජනනීය බලශක්ති ප්‍රභවයන් කෙරෙහි විශාල උනන්දුවක් දක්වා ඇති අතර සුළං, සූර්ය සහ ජෛව ස්කන්ධ පුනර්ජනනීය බලශක්ති කර්මාන්ත සඳහා ආයෝජකයින් ආකර්ෂණය කර ගත හැකි විස්තීරණ උපාය මාර්ගයක් සම්පූර්ණ කර ඇත. බොට්ස්වානාව හි බලාගාර අතර මොරුපුලේ බලාගාර B (MW 600), සහ A (132 MW),&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Tracker Map – Global Energy Monitor |url=https://globalenergymonitor.org/projects/global-coal-plant-tracker/tracker/ |access-date=2021-10-20 |language=en-US}}&lt;/ref&gt; ඔරපා බලාගාරය (90 MW) සහ ෆාකලන් බලාගාරය (MW 1.3) ඇතුළත් වේ.

ජාත්‍යන්තර පුනර්ජනනීය බලශක්ති නියෝජිතායතනය (IRENA) විසින් 2021 දී ජාතික බලශක්ති අංශය පිළිබඳ ඇගයීමක් සිදු කරන ලද අතර, බොට්ස්වානාව හට 2030 දී එහි බලශක්ති අවශ්‍යතාවයෙන් 15% ක් එහි ස්වදේශික සූර්ය, සුළං සහ ජෛව බලශක්ති සම්පත් වලින් සපුරා ගත හැකි බව සොයා ගන්නා ලදී.&lt;ref name=&quot;dabla-etal-2021&quot;&gt;{{cite book|last1=Dabla|first1=Nopenyo|last2=Zeyi|first2=Benson|last3=Wanjiru|first3=Elizabeth Njoki|last4=Fichaux|first4=Nicolas|last5=Mabowe|first5=Boiki|title=Renewables readiness assessment: Botswana|date=August 2021|publisher=[[International Renewable Energy Agency]] (IRENA)|location=Abu Dhabi, United Arab Emirates|isbn=978-92-9260-352-6|url=https://irena.org/-/media/Files/IRENA/Agency/Publication/2021/Aug/IRENA_RRA_Botswana_2021.pdf|access-date=2021-08-26}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;irena-2021&quot;&gt;{{cite web |author=IRENA |date=August 2021 |title=Renewables readiness assessment: Botswana |url=https://irena.org/publications/2021/Aug/Renewables-Readiness-Assessment-Botswana |access-date=2021-08-26 |work=[[International Renewable Energy Agency]] (IRENA)}}  Landing page for report.&lt;/ref&gt;

=== ප්‍රවාහන ===
SONA 2020 සමුළුව අතරතුර, බොට්ස්වානාහි විවිධ ගුණාත්මක භාවයෙන් සහ ධාරිතාවයෙන් යුත් මාර්ග ජාලයක් ඇති බව නිවේදනය කරන ලදී, මුළු කිලෝමීටර් 31,747 (සැතපුම් 19,727) පමණ වේ. මෙයින් කිලෝමීටර් 20,000ක් (සැතපුම් 12,000) පදික වේදිකා සහිතව ඇත. මෙයට කිලෝමීටර් 134ක් (සැතපුම් 83) මෝටර් මාර්ග ඇතුළත් වේ.&lt;ref&gt;{{Citation|last=Africa.|first=Automobile Association of South|title=Motoring in Botswana|date=1994|url=http://worldcat.org/oclc/50939190|publisher=The Association|oclc=50939190|access-date=2022-05-19}}&lt;/ref&gt; ඉතිරි කිලෝමීටර් 11,747 (සැතපුම් 7,299) තාර දමා ඇත. මාර්ග දුර කිලෝමීටර් වලින් දැක්වෙන අතර වේග සීමාවන් පැයට කිලෝමීටර් (kph) හෝ ජාතික වේග සීමාව (NSL) සංකේතය භාවිතයෙන් දැක්වේ. සමහර වාහන කාණ්ඩවලට විවිධ අඩු උපරිම සීමාවන් වේග සීමාවන් මගින් බලාත්මක කර ඇත, උදාහරණයක් ලෙස ට්‍රක් රථ දැක්විය හැක.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Mupimpila|first=C|date=2010-09-30|title=Internalising the Externalities of Public Transport in Botswana|journal=Botswana Journal of Economics|volume=5|issue=7|doi=10.4314/boje.v5i7.60307|issn=1810-0163|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

=== මූල්‍ය ===
වත්කම් ප්‍රමාණය අනුව විශ්‍රාම වැටුප් අරමුදල් සහ වාණිජ බැංකු වඩාත් වැදගත් කොටස් දෙක වන මූල්‍ය ආයතන සමූහයක් රටේ මූල්‍ය පද්ධතිය ජනාකීර්ණ කරයි. වර්ධනය වන ජාතික සම්පත් සහ ඉහළ පොලී අනුපාත හේතුවෙන් බැංකු ලාභ ලබන, හොඳින් ප්‍රාග්ධනීකරණය සහ ද්‍රවශීලව පවතී.&lt;ref&gt;{{cite web |title=MFW4A Botswana Financial Sector Profile |url=http://www.mfw4a.org/botswana/botswana-financial-sector-profile.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110727082102/http://www.mfw4a.org/botswana/botswana-financial-sector-profile.html |archive-date=27 July 2011 |access-date=21 August 2011 |publisher=Mfw4a.org}}&lt;/ref&gt; බොට්ස්වානාව බැංකුව මහ බැංකුවක් ලෙස සේවය කරයි. රටේ මුදල් වර්ගය බොට්ස්වානාව පුලා ය.

බොට්ස්වානාව හි තරඟකාරී බැංකු පද්ධතිය අප්‍රිකාවේ වඩාත්ම දියුණු එකකි. සාමාන්‍යයෙන් මූල්‍ය ප්‍රතිපත්තිවල විනිවිදභාවය සහ බැංකු අධීක්ෂණය තුළ ගෝලීය ප්‍රමිතීන්ට අනුකූලව, මූල්‍ය අංශය ව්‍යවසායකයින්ට ණය සඳහා ප්‍රමාණවත් ප්‍රවේශයක් සපයයි. ප්‍රාග්ධන බැංකුව 2008 දී විවෘත විය.&lt;ref&gt;{{cite web |last=Maganu |first=Patricia |date=26 February 2009 |title=Botswana: Capital Bank Bullish Despite Crisis |url=http://allafrica.com/stories/200902260917.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121014131626/http://allafrica.com/stories/200902260917.html |archive-date=14 October 2012 |access-date=23 August 2015}}&lt;/ref&gt; 2015 අගෝස්තු වන විට බලපත්‍රලාභී බැංකු දුසිමක් රට තුළ ඇත.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Banks |url=http://www.bankofbotswana.bw/index.php/content/2009103015021-banks |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150801235434/http://www.bankofbotswana.bw/index.php/content/2009103015021-banks |archive-date=1 August 2015 |access-date=23 August 2015 |publisher=Bank of Botswana}}&lt;/ref&gt; රජය රජය සතු මූල්‍ය ආයතන හරහා බැංකුකරණයට සම්බන්ධ වන අතර මූල්‍ය මධ්‍යස්ථානයක් ලෙස බොට්ස්වානාව තත්ත්වය ඉහළ නැංවීම අරමුණු කරගත් විශේෂ මූල්‍ය දිරිගැන්වීමේ වැඩසටහනකි. රජය සහනාධාර ණය ලබා දුන්නද ණය වෙන් කරනු ලබන්නේ වෙළඳපල කොන්දේසි මතය. බැංකු නොවන මූල්‍ය ආයතන ප්‍රතිසංස්කරණය මෑත වසරවල අඛණ්ඩව සිදුවී ඇත, විශේෂයෙන් වඩාත් ඵලදායී අධීක්ෂණයක් සපයන තනි මූල්‍ය නියාමන ආයතනයක් පිහිටුවීම හරහාය.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=NBFIRA ACT {{!}} NBFIRA |url=http://www.nbfira.org.bw/nbfira-act |access-date=2020-05-30 |website=www.nbfira.org.bw}}&lt;/ref&gt;රජය විසින් විනිමය පාලනයන් අහෝසි කර ඇති අතර, එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස නව කළඹ ආයෝජන විකල්පයන් නිර්මාණය වීමත් සමඟ බොට්ස්වානාව කොටස් හුවමාරුව වර්ධනය වෙමින් පවතී.&lt;ref name=&quot;botswana-facts-figs&quot;&gt;{{cite web |title=Investors: Facts and Figures |url=http://www.gov.bw/en/Business/Sub-audiences/Investors/Facts-and-Figures/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150905000003/http://www.gov.bw/en/Business/Sub-audiences/Investors/Facts-and-Figures/ |archive-date=5 September 2015 |access-date=23 August 2015 |publisher=Republica of Botswana}}&lt;/ref&gt;

=== මැණික් ගල් සහ වටිනා ලෝහ ===
බොට්ස්වානාහි, ගැබොරෝන් හි ගරු සාදික් කෙබොනාන්ග් ගේ නායකත්වයෙන් යුත් පතල් දෙපාර්තමේන්තුව&lt;ref&gt;{{Cite web |date=20 July 2007 |title=Department of Mines |url=http://www.mines.gov.bw/ |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20130910164527/http://www.mines.gov.bw/ |archive-date=10 September 2013 |access-date=20 February 2018}}&lt;/ref&gt; සහ ඛනිජ සම්පත්, හරිත තාක්ෂණය සහ බලශක්ති ආරක්ෂාව&lt;ref&gt;{{Cite web |date=9 February 2008 |title=The Government of Botswana – Home |url=http://www.gov.bw/ |url-status=bot: unknown |archive-url=https://web.archive.org/web/20080209200236/http://www.gov.bw/ |archive-date=9 February 2008 |access-date=20 February 2018}}&lt;/ref&gt;, රට පුරා පතල් කැණීම් සම්බන්ධ දත්ත පවත්වාගෙන යයි. බොට්ස්වානාව හි ක්‍රියාත්මක වන විශාලතම දියමන්ති කැණීම් සමාගම වන ඩෙබ්ස්වානා 50% ක් රජය සතු වේ.&lt;ref name=&quot;botswana&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2008/08/09/business/worldbusiness/09nocera.html|title=Diamonds are Forever in Botswana|last=Nocera|first=Joe|date=8 August 2008|work=[[The New York Times]]|access-date=15 March 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20110829063851/http://www.nytimes.com/2008/08/09/business/worldbusiness/09nocera.html|archive-date=29 August 2011|author-link=Joe Nocera|url-status=live}}&lt;/ref&gt; සියලුම රාජ්‍ය ආදායමෙන් 40%ක් පමණ ඛනිජ කර්මාන්තය සපයයි.&lt;ref name=&quot;worldbankbotswana&quot;&gt;{{cite web |title=Botswana Country Brief |url=http://web.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/COUNTRIES/AFRICAEXT/BOTSWANAEXTN/0,,menuPK:322821~pagePK:141132~piPK:141107~theSitePK:322804,00.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20090427113006/http://web.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/COUNTRIES/AFRICAEXT/BOTSWANAEXTN/0,,menuPK:322821~pagePK:141132~piPK:141107~theSitePK:322804,00.html |archive-date=27 April 2009 |access-date=17 June 2009 |publisher=World Bank}}&lt;/ref&gt; 2007 දී සැලකිය යුතු යුරේනියම් ප්‍රමාණයක් සොයා ගන්නා ලද අතර 2010 වන විට පතල් කැණීම ආරම්භ වනු ඇතැයි පුරෝකථනය කරන ලදී. ජාත්‍යන්තර පතල් සංස්ථා කිහිපයක් බොට්ස්වානාව හි ප්‍රාදේශීය මූලස්ථානයක් පිහිටුවා ඇති අතර දියමන්ති, රත්‍රන්, යුරේනියම්, තඹ සහ තෙල් පවා අපේක්ෂා කරන අතර බොහෝ ඒවා ධනාත්මක ප්‍රතිඵල සමඟ නැවත පැමිණේ. ඉදිරි වසර විස්සක කාලය තුළ බොට්ස්වානාව හි දියමන්ති අවසන් වී යනු ඇතැයි පුරෝකථනය කර ඇති බවට දැඩි සැලකිල්ලක් දක්වමින් දියමන්ති මත ඔවුන්ගේ ආර්ථික යැපීම වෙනස් කිරීමට උත්සාහ කරන බව රජය 2009 මුලදී නිවේදනය කළේය.

බොට්ස්වානාහි ඔරපා පතල වාර්ෂිකව නිපදවන කැරට් වල වටිනාකම සහ ප්‍රමාණය අනුව ලොව විශාලතම දියමන්ති පතල වේ.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Orapa Diamond Mine, Botswana – ASTER Image Gallery |url=https://asterweb.jpl.nasa.gov/gallery-detail.asp?name=orapa |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161202080103/http://asterweb.jpl.nasa.gov/gallery-detail.asp?name=orapa |archive-date=2 December 2016 |access-date=22 May 2017 |website=asterweb.jpl.nasa.gov}}&lt;/ref&gt; 2013 වසරේ කැරට් මිලියන 11කට අධික ප්‍රමාණයක් නිෂ්පාදනය කර ඇති බවට ඇස්තමේන්තු කර ඇති අතර, සාමාන්‍ය මිල කැරට් එකක් ඩොලර් 145 වන අතර, ඔරපා පතල 2013 වසරේදී ඩොලර් බිලියන 1.6කට වඩා වටිනා දියමන්ති නිෂ්පාදනය කිරීමට ඇස්තමේන්තු කර ඇත.&lt;ref name=&quot;Kitco&quot;&gt;[http://www.kitco.com/ind/Zimnisky/2013-08-20-Ranking-Of-The-World-s-Diamond-Mines-By-Estimated-2013-Production.html &quot;Ranking Of The World's Diamond Mines By Estimated 2013 Production&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130921053511/http://www.kitco.com/ind/Zimnisky/2013-08-20-Ranking-Of-The-World-s-Diamond-Mines-By-Estimated-2013-Production.html|date=21 September 2013}}, ''[[Kitco]]'', 20 August 2013.&lt;/ref&gt;

=== නිර්මාණාත්මක කර්මාන්ත ===
ජාතික ආර්ථිකයන් සඳහා නිර්මාණාත්මක කර්මාන්තවල ආර්ථික දායකත්වය සඳහා වැඩි වැදගත්කමක් ලබා දෙනු ලැබේ. වෙළඳාම සහ සංවර්ධනය පිළිබඳ එක්සත් ජාතීන්ගේ සමුළුව (UNCTAD) නිර්මාණාත්මක කර්මාන්තවලට අදාළ භාණ්ඩ හා සේවා අපනයනය සහ ආනයනය පිළිබඳ සංඛ්‍යාලේඛන නැවත සම්පාදනය කරයි.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Beyond 20/20 WDS |url=https://unctadstat.unctad.org/wds/ReportFolders/reportFolders.aspx?IF_ActivePath=P,10&amp;sCS_ChosenLang=en |access-date=2021-12-29 |website=unctadstat.unctad.org}}&lt;/ref&gt; ලෝක බුද්ධිමය දේපල සංවිධානය (WIPO) ලොව පුරා ප්‍රකාශන හිමිකම් කර්මාන්ත 50කට අධික ප්‍රමාණයක ජාතික අධ්‍යයනයන් සැකසීමට සහාය වී ඇත.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Economic Performance of Copyright-Based Industries |url=https://www.wipo.int/copyright/en/performance/index.html |access-date=2021-12-29 |website=www.wipo.int |language=en}}&lt;/ref&gt; WIPO සම්පාදනය කරන ලද දත්ත වලට අනුව, නිර්මාණාත්මක කර්මාන්තවල ජාතික දායකත්වය රට අනුව 2% සිට 11% දක්වා වෙනස් වේ.

WIPO-රාමුව භාවිතා කරමින්, සමාගම් සහ බුද්ධිමය දේපල අධිකාරිය (CIPA) සහ සංවර්ධන ප්‍රතිපත්ති විශ්ලේෂණ සඳහා බොට්ස්වානාව ආයතනය 2019 දී අංශ-විශේෂිත අධ්‍යයනයක් මගින් ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{Cite book|date=June 2019|title=The Economic Contribution of Copyright Industries in Botswana|url=https://www.wipo.int/export/sites/www/copyright/en/performance/pdf/econ_contribution_cr_bt.pdf|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://www.wipo.int/export/sites/www/copyright/en/performance/pdf/econ_contribution_cr_bt.pdf|archive-date=2022-10-09|url-status=live|isbn=978-99968-3-063-1|access-date=29 December 2021|website=WIPO}}&lt;/ref&gt; 2016 දී, ප්‍රකාශන හිමිකම් කර්මාන්ත අගය එකතු කිරීම සඳහා 5.46% සහ සමස්ත ශ්‍රම බලකායට 2.66%, අපනයන සඳහා 1.28% සහ ආනයන සඳහා 3.47% දායක විය.

== ජනවිකාසය ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;float: right; margin-right: 10px&quot;
|+බොට්ස්වානාව හි ජනගහනය
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;background:#cfb;&quot; |Year
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;background:#cfb;&quot; |Million
|-
|1950
| style=&quot;text-align:right;&quot; |0.4
|-
|2000
| style=&quot;text-align:right;&quot; |1.7
|-
|2021
| style=&quot;text-align:right;&quot; |2.6
|}
2012 වන විට, ස්වානා යනු බොට්ස්වානාව හි බහුතර ජනවාර්ගික කණ්ඩායම වන අතර, ජනගහනයෙන් ආසන්න වශයෙන් 79% ක් වන අතර, පසුව කලංග 11% ක් සහ සැන් (බසාර්වා) 3% කි. ඉතිරි 7% සුදු බැට්ස්වානා/යුරෝපීය බැට්ස්වානා,&lt;ref&gt;{{Cite CIA World Factbook|country=Botswana|date=10 May 2022|year=2022}}&lt;/ref&gt; ඉන්දියානුවන්,&lt;ref name=&quot;cia&quot;&gt;{{Cite CIA World Factbook|country=Botswana|access-date=16 April 2014|year=2014}}&lt;/ref&gt; සහ තවත් කුඩා දකුණු අප්‍රිකානු වාර්ගික කණ්ඩායම් ගණනාවකින් සමන්විත වේ.

ස්වදේශික කණ්ඩායම් වලට බායි, බඹුකුෂු, බසුබියා, බහරේරෝ සහ බක්ගලගාඩි ඇතුළත් වේ. ඉන්දියානු සුළුතරය සැදී ඇත්තේ මෑත කාලීන සංක්‍රමණිකයන් සහ මොසැම්බික්, කෙන්යාව, ටැන්සානියාව, මොරිෂස් සහ දකුණු අප්‍රිකාවෙන් පැමිණි ඉන්දියානු සංක්‍රමණිකයන්ගෙන් පැවත එන්නන්ගෙනි.
[[ගොනුව:Bevölkerungspyramide_Botswana_2016.png|වම|thumb|ජනගහන පිරමීඩය 2016]]
2000 වසරේ සිට, සිම්බාබ්වේ හි පිරිහෙන ආර්ථික තත්ත්වයන් නිසා, බොට්ස්වානාව හි සිම්බාබ්වේ වැසියන් සංඛ්‍යාව දස දහස් ගණනින් ඉහළ ගොස් ඇත.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=Betts|first1=Alexander|last2=Kaytaz|first2=Ezra|year=2009|title=National and international responses to the Zimbabwean exodus: implications for the refugee protection regime|url=http://www.reliefweb.int/rw/rwb.nsf/retrieveattachments?openagent&amp;shortid=MINE-7UL4R6&amp;file=Full_Report.pdf|series=Research Papers|publisher=Policy Development and Evaluation Service, [[United Nations High Commissioner for Refugees]]|volume=175|archive-url=https://web.archive.org/web/20261026105724/http://www.reliefweb.int/rw/rwb.nsf/retrieveattachments?openagent&amp;shortid=MINE-7UL4R6&amp;file=Full_Report.pdf|archive-date=2026-10-26|access-date=2014-09-18|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

සැන් මිනිසුන් 10,000කට වඩා අඩු සංඛ්‍යාවක් තවමත් ඔවුන්ගේ සාම්ප්‍රදායික දඩයම් එකතු කරන්නන්ගේ ජීවන රටාව ගත කරති. 1990 ගණන්වල මැද භාගයේ සිට බොට්ස්වානාහි මධ්‍යම රජය සැන් ජනතාව ඔවුන්ගේ ඓතිහාසික ඉඩම්වලින් ඉවත් කිරීමට උත්සාහ කරයි.&lt;ref&gt;Lovgren, Stefan (14 September 2004) [http://news.nationalgeographic.com/news/2004/09/0914_040914_labushmen_2.html African Bushmen Tour U.S. to Fund Fight for Land] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160808232807/http://news.nationalgeographic.com/news/2004/09/0914_040914_labushmen_2.html|date=8 August 2016}}. ''National Geographic News''.&lt;/ref&gt; 2010 දී එක්සත් ජාතීන්ගේ මානව හිමිකම් සහ ආදිවාසීන්ගේ මූලික නිදහස පිළිබඳ විශේෂ වාර්තාකරු ලෙස ජේම්ස් ආනායා, බොට්ස්වානාහි ආදිවාසීන් මුහුණ දෙන බොහෝ ගැටලු සඳහා ඉඩම් අහිමි වීම ප්‍රධාන දායකයෙකු ලෙස විස්තර කළේය. මධ්‍යම කලහාරි ක්‍රීඩා රක්ෂිතය (CKGR)&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Visit Central Kalahari Game Reserve In Botswana |url=https://kubwafive-safaris.com/visit-central-kalahari-game-reserve-in-botswana/ |access-date=2020-10-03 |website=Kubwa Five Safaris |language=en-GB}}&lt;/ref&gt; විශේෂ උදාහරණයක් ලෙස.&lt;ref name=&quot;Anaya&quot;&gt;{{cite report|author=Anaya, James|date=2 June 2010|title=Addendum – The situation of indigenous peoples in Botswana|publisher=United Nations Human Rights Council. A/HRC/15/37/Add.2|url=http://unsr.jamesanaya.org/docs/countries/2010_report_botswana_en.pdf|access-date=7 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20181006041536/http://unsr.jamesanaya.org/docs/countries/2010_report_botswana_en.pdf|archive-date=6 October 2018|url-status=live}}&lt;/ref&gt; එක්සත් ජාතීන්ගේ මානව හිමිකම් කවුන්සිලයට ඉදිරිපත් කරන ලද වාර්තාවක අනායාගේ නිර්දේශ අතර සංවර්ධන වැඩසටහන් සන් සහ බක්ගලගාඩි වැනි ආදිවාසී ප්‍රජාවන් සමඟ සාකච්ඡා කර සාම්ප්‍රදායික දඩයම් කිරීම සහ එක්රැස් කිරීමේ ක්‍රියාකාරකම් වැනි එම ප්‍රජාවන්ගේ සංස්කෘතියට අනුකූල ක්‍රියාකාරකම් ප්‍රවර්ධනය කළ යුතුය.&lt;ref name=&quot;Anaya2&quot;&gt;{{cite report|author=Anaya, James|date=2 June 2010|title=Addendum – The situation of indigenous peoples in Botswana|publisher=United Nations Human Rights Council. A/HRC/15/37/Add.2|url=http://unsr.jamesanaya.org/docs/countries/2010_report_botswana_en.pdf|access-date=7 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20181006041536/http://unsr.jamesanaya.org/docs/countries/2010_report_botswana_en.pdf|archive-date=6 October 2018|url-status=live}}&lt;/ref&gt;{{Largest cities|country=බොට්ස්වානා|stat_ref=2022 බොට්ස්වානාව සංගණනය&lt;ref&gt;{{Cite web |date=June 2022 |title=POPULATION OF CITIES, TOWNS AND VILLAGES |url=https://www.statsbots.org.bw/sites/default/files/publications/Population%20of%20Cities%20Towns%20and%20Villages%20%202022.pdf |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://www.statsbots.org.bw/sites/default/files/publications/Population%20of%20Cities%20Towns%20and%20Villages%20%202022.pdf |archive-date=2022-10-09 |url-status=live |access-date=22 July 2022 |website=POPULATION AND HOUSING CENSUS 2022 |publisher=Gaborone: Statistics Botswana.}}&lt;/ref&gt;|list_by_pop=බොට්ස්වානාව හි නගර ලැයිස්තුව|div_name=දිස්ත්‍රික්කය|div_link=|city_1=ගැබොරෝන්|div_1=අග්නිදිග දිස්ත්‍රික්කය (බොට්ස්වානා){{!}}අග්නිදිග|pop_1=246,325|img_1=Gaborone, Botswana - 51207616203.jpg|city_2=ෆ්‍රැන්සිස්ටවුන්|div_2=ඊසාන දිස්ත්‍රික්කය (බොට්ස්වානා){{!}}ඊසාන|pop_2=103,417|img_2=The main square in Francistown (3297095166).jpg|city_3=මොගෝඩිට්ෂානේ|div_3=ක්වෙනිං දිස්ත්‍රික්කය{{!}}ක්වෙනිං|pop_3=88,006|city_4=මවුන්, බොට්ස්වානා{{!}}මවුන්|div_4=වයඹ දිස්ත්‍රික්කය (බොට්ස්වානා){{!}}වයඹ|pop_4=84,993|img_4=MaunAirport.jpg|city_5=මොලෙපොලෝල්|div_5=ක්වෙනිං දිස්ත්‍රික්කය{{!}}ක්වෙනිං|pop_5=74,674|img_5=|city_6=සෙරෝව්|div_6=මධ්‍යම දිස්ත්‍රික්කය (බොට්ස්වානා){{!}}මධ්‍යම|pop_6=55,676|city_7=ට්ලොක්වෙන්ග්|div_7=අග්නිදිග දිස්ත්‍රික්කය (බොට්ස්වානා){{!}}අග්නිදිග|pop_7=55,508|city_8=පලාපියේ|div_8=මධ්‍යම දිස්ත්‍රික්කය (බොට්ස්වානා){{!}}මධ්‍යම|pop_8=52,636|city_9=මොචුඩි|div_9=ක්ගට්ලෙන්ග් දිස්ත්‍රික්කය{{!}}ක්ගට්ලෙන්ග්|pop_9=50,317|city_10=මහාලපේ|div_10=මධ්‍යම දිස්ත්‍රික්කය (බොට්ස්වානා){{!}}මධ්‍යම|pop_10=48,431|city_11=කන්යේ, බොට්ස්වානා{{!}}කන්යේ|div_11=දකුණු දිස්ත්‍රික්කය (බොට්ස්වානා){{!}}දකුණ|pop_11=48,028|city_12=සෙලේබි-පික්වේ{{!}}සෙලිබේ ෆික්වේ|div_12=මධ්‍යම දිස්ත්‍රික්කය (බොට්ස්වානා){{!}}මධ්‍යම|pop_12=42,488|city_13=ලෙට්ල්හකනේ|div_13=මධ්‍යම දිස්ත්‍රික්කය (බොට්ස්වානා){{!}}මධ්‍යම|pop_13=36,338|city_14=රමෝට්ස්වා|div_14=අග්නිදිග දිස්ත්‍රික්කය (බොට්ස්වානා){{!}}අග්නිදිග|pop_14=33,271|city_15=ලොබට්සේ|div_15=අග්නිදිග දිස්ත්‍රික්කය (බොට්ස්වානා){{!}}අග්නිදිග|pop_15=29,772|city_16=ම්මෝපානේ|div_16=ක්වෙනිං දිස්ත්‍රික්කය{{!}}ක්වෙනිං|pop_16=25,345|city_17=තමග|div_17=ක්වෙනිං දිස්ත්‍රික්කය{{!}}ක්වෙනිං|pop_17=25,297|city_18=මොෂුපා|div_18=දකුණු දිස්ත්‍රික්කය (බොට්ස්වානා){{!}}දකුණු|pop_18=23,858|city_19=ටොනොටා|div_19=මධ්‍යම දිස්ත්‍රික්කය (බොට්ස්වානා){{!}}මධ්‍යම|pop_19=23,296|city_20=බොබොනොං|div_20=මධ්‍යම දිස්ත්‍රික්කය (බොට්ස්වානා){{!}}මධ්‍යම|pop_20=21,216|kind=නගර}}

=== භාෂා ===
බොට්ස්වානාව හි නිල භාෂාව ඉංග්‍රීසි වන අතර සෙට්ස්වානා රට පුරා බහුලව කතා කරයි. සෙට්ස්වානා යනු බන්ටු භාෂාවක් වන අතර මෙම උපසර්ග වලින් දැක්වෙන නාම පද ඇති බැවින්, වෙනත් බොහෝ භාෂා වල උපසර්ග වඩා වැදගත් වේ. බොට්ස්වානාහි ප්‍රධාන ජනවාර්ගික කණ්ඩායම ට්ස්වානා ජනතාව වන බැවින් එහි රට සඳහා බොට්ස්වානාව යන නම ලැබී ඇත. සමස්තයක් වශයෙන් මිනිසුන් බට්ස්වානා ය, එක් පුද්ගලයෙක් මෝට්ස්වානා ය, ඔවුන් කතා කරන භාෂාව සෙට්ස්වානා ය.

බොට්ස්වානාව හි කතා කරන අනෙකුත් භාෂා වන්නේ කලංග (සෙකලංග), සර්වා (සේසර්වා), එන්ඩබෙලේ, ක්ගලගාඩි, ට්ස්වාපොං, !Xóõ, යේයි, සහ සමහර කොටස්වල අප්‍රිකානු ය.

=== ආගම ===
ඇස්තමේන්තු කර ඇති පරිදි රටේ පුරවැසියන්ගෙන් 77% ක් කිතුනුවන් ලෙස හඳුනාගෙන ඇත. ඇංග්ලිකානුවන්, මෙතෝදිස්තවරුන් සහ දකුණු අප්‍රිකාවේ එක්සත් කොන්ග්‍රිගේෂනල් පල්ලිය ක්‍රිස්තියානීන්ගෙන් බහුතරයක් වේ.

ලූතරන්, බැප්ටිස්ට්, රෝමානු කතෝලිකයන්, පසුකාලීන සාන්තුවරයන්ගේ යේසුස් ක්‍රිස්තුස්ගේ සභාව, ලන්දේසි ප්‍රතිසංස්කරණ පල්ලිය, මෙනොනයිට්වරුන්, සෙවන්ත් ඩේ ඇඩ්වෙන්ටිස්ට්වරුන් සහ යෙහෝවාගේ සාක්ෂිකරුවන්ගේ සභා ද රට තුළ ඇත.

2001 සංගණනයට අනුව, ජාතියේ මුස්ලිම්වරුන් 5,000 ක් (ප්‍රධාන වශයෙන් දකුණු ආසියාවෙන්), හින්දු 3,000 ක් සහ බහායි ඇදහිල්ලේ 700 ක් පමණ සිටිති. පුරවැසියන්ගෙන් ආසන්න වශයෙන් 20% ක් කිසිදු ආගමක් නොමැතිව හඳුනා ගනී.

== සංස්කෘතිය ==
බොට්ස්වානාහි ප්‍රමුඛ ජන කණ්ඩායම්වල භාෂාව ගැන සඳහන් කිරීමට අමතරව, සෙට්ස්වානා යනු බට්ස්වානාහි පොහොසත් සංස්කෘතික සම්ප්‍රදායන් විස්තර කිරීමට භාවිතා කරන විශේෂණය වේ. බොට්ස්වානාහි බොහෝ වාර්ගික කණ්ඩායම් එකිනෙකාට ආචාර කිරීමේ විවිධ ක්‍රම තිබේ. පහසු සන්නිවේදනය සහ සම්බන්ධතාව සඳහා, බට්ස්වානා තුන් ආකාරයකින් අතට අත දීමක් භාවිතා කරයි, ශාරීරික සම්බන්ධතා නොමැතිව &quot;හලෝ&quot; කීමේ මාර්ගයක් ලෙස &quot;ඩුමෙලං&quot; කියමින් එකිනෙකාට ආචාර කරයි. දික්ගෆෙලා වැනි ප්‍රජා සැමරුම් වලදී හෝ විවාහ උත්සවවලදී, බට්ස්වානා කාන්තාවන් තම සංස්කෘතියේ කොටසක් ලෙස උල්පත් භාවිතා කරමින් උද්යෝගය සහ සතුට පෙන්වයි.

=== සාහිත්‍යය සහ සිනමාව ===
බොට්ස්වානාව සාහිත්‍යය ප්‍රබල අප්‍රිකානු සාහිත්‍ය කවයේ කොතැනක හෝ අයත් වේ. අප්‍රිකානු සාහිත්‍යය එහි සවිඥානකත්වය සහ උපදේශාත්මක ලේඛන විලාසයන් සඳහා ප්‍රසිද්ධයකලා ආකෘතියක් ලෙස ලිවීම බොට්ස්වානාහි දිගු කලක් තිස්සේ පැවතුනි, පාෂාණ සිතුවම් යුගයේ සිට - විශේෂයෙන් වසර 20,000 ක් පැරණි යැයි දන්නා ට්සෝඩිලෝ කඳුකරයේ - අද දක්වා, අංක 1 ලේඩීස් ඩිටෙක්ටිව් ඒජන්සියේ චිත්‍රපට නිෂ්පාදනය සමඟ. , බොට්ස්වානාහි පසුබිම් වූ නවකතා 20කට වඩා වැඩි මාලාවක් පදනම් කරගෙනය.
[[File:Unity_Dow_-_PopTech_2011_-_Camden_Maine_USA_(cropped).jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Unity_Dow_-_PopTech_2011_-_Camden_Maine_USA_(cropped).jpg|වම|thumb|යුනිටි ඩව්, Far and Beyon' හි කතුවරයා,]]
මෑත කාලයේ සහ අද දක්වා බොට්ස්වානාව ඓතිහාසික, දේශපාලනික සහ මායාකාරී කතා ලිවීමේ ප්‍රභේද දක්වා විහිදෙන කීර්තිමත් ලේඛකයින්ගේ කැපී පෙනෙන පෙනුම දැක තිබේ. මොවුන් අතර ප්‍රමුඛ වන්නේ සෙරෝවේ පදිංචි වූ දකුණු අප්‍රිකාවේ උපන් බෙසී හෙඩ් ය; ඇන්ඩෲ සේසිනි; බැරොලොන්ග් සෙබෝනි (ඔහුගේ කෘතිවලට ''Images of the Sun'', ''Screams and Pleas'', ''Lovesongs'', ''Windsongs of the Kgalagadi'' and ''Lighting the Fire'', ''Sechele I'' සහ ''Setswana Riddles'' ඉංග්‍රීසි භාෂාවට පරිවර්තනය කර ඇති තවත් ප්‍රකාශන කිහිපයක් ඇතුළත් වේ).&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Dialogue |first=Africa in |date=12 July 2017 |title=The History and Future of Literature in Botswana |url=https://medium.com/@africadialogue/the-history-and-future-of-literature-in-botswana-dc0120b34561 |website=Medium}}&lt;/ref&gt;

1981 ප්‍රහසන චිත්‍රපටය The Gods Must Be Crazy බොට්ස්වානාව හි පසුබිම් වූ අතර එය ප්‍රධාන ජාත්‍යන්තර ජනප්‍රියත්වයට පත්විය. 2000 වසරේ ඩිස්නි නිෂ්පාදනය Whispers: An Elephant's Tale බොට්ස්වානාව හි රූගත කරන ලද අතර, එහි හොලිවුඩ් පුරාවෘත්තයක් වන Angela Bassett රංගනයෙන් දායක විය. පසුව, 2009 අතරතුර, එම්. සරවනන්ගේ දෙමළ භාෂා ඉන්දියානු ක්‍රියාදාම චිත්‍රපටිය වන අයන් හි කොටස් බොට්ස්වානාව හි පටිගත කරන ලදී.

සෙරෙට්සේ ඛාමා සහ රූත් විලියම්ස්ගේ සැබෑ ජීවිත ප්‍රේම කතාව පිළිබඳ විචාරක පැසසුමට ලක් වූ A United Kingdom, බොට්ස්වානාව සහ ලන්ඩන් අතර අර්ධ වශයෙන් රූගත කරන ලද අතර එය 2016 දී ජාත්‍යන්තරව නිකුත් කරන ලදී.&lt;ref name=&quot;oxfordbibliographies&quot;&gt;{{cite web |title=Botswana (Bechuanaland) – African Studies |url=https://www.oxfordbibliographies.com/view/document/obo-9780199846733/obo-9780199846733-0110.xml |access-date=2019-12-22 |website=Oxford Bibliographies}}&lt;/ref&gt;

=== මාධ්‍ය ===
බොට්ස්වානාව හි රූපවාහිනී මධ්‍යස්ථාන හයක් ඇත, ඉන් එකක් රජය සතු (බොට්ස්වානාව ටීවී) සමඟ Now TV, Khuduga HD, Maru TV, Access TV සහ EBotswana. දේශීය ගුවන් විදුලි මධ්‍යස්ථාන පහක් (RB1, RB2, Duma FM, Gabz FM, සහ Yarona FM) සහ පුවත්පත් දහතුනක් (Mmegi, Sunday Standard, The Telegraph, Business Weekly, The Botswana Gazette, The Voice, The Guardian, Echo, Botswana People's) ඇත. Daily, DailyNews, Tswana Times, Weekend Post, සහ The Monitor නිතිපතා ප්‍රකාශයට පත් කරයි.

=== සංගීතය ===
{{multiple image|direction=vertical|width=|footer=|image1=|caption1 we=|image2=Tomeletso Seeretsi.jpg|caption2 we=|image3=Tswana Small Basket.jpg|caption3=ජනප්‍රවාද සංගීතඥ සෙරීට්සි (ඉහළ) සහ සම්ප්‍රදායික කූඩය (පහළ).}}

Folklore Musician Sereetsi (top) &amp; traditional basket (bottom).බොට්ස්වානාහි සංගීතය බොහෝ විට කටහඬින් සහ රඟ දක්වනු ලැබේ, සමහර විට බෙර නොමැතිව අවස්ථාව අනුව; එය තන්තු භාණ්ඩ ද අධික ලෙස භාවිතා කරයි. බොට්ස්වානාව ජන සංගීතයේ සෙටින්කේන් (කුඩා පියානෝ වර්ගයක්), සේගන්කුරේ/සෙගාබා (එර්හු චීන භාණ්ඩයේ බොට්ස්වානාව අනුවාදයක්), මොරෝපා (මෙරෝපා - බහු වචන) (බොහෝ බෙර වර්ග), ෆාලා (බොහෝ විට භාවිතා කරන විසිල් එකක්) වැනි උපකරණ ඇත. උත්සව, විවිධ ආකාරවලින් පැමිණේ). බොට්ස්වානාව සංස්කෘතික සංගීත භාණ්ඩ තත්වලට හෝ බෙරවලට පමණක් සීමා නොවේ. සංගීතය සහ රිද්මය නිර්මාණය කිරීම සඳහා අත්පුඩි ගසමින් හෝ ෆාතිසි (එළු හම ඇතුලට හරවා පැටවා ප්‍රදේශය වටා ඔතා, පිරිමින් පමණක් භාවිතා කරන) එරෙහිව සංගීත භාණ්ඩ ලෙසද භාවිතා කරයි. පසුගිය දශක කිහිපය තුළ, ගිටාරය ස්වනා සංගීතය සඳහා බහුකාර්ය සංගීත භාණ්ඩයක් ලෙස සමරනු ලැබුවේ සෙගබා සංගීත භාණ්ඩයේ නොමැති විවිධ තන්තු ඉදිරිපත් කරන බැවිනි. ජාතික ගීය &quot;Fatshe leno la rona&quot;. එය ක්ගලෙමං තුමෙඩිසෝ මොට්සෙටේ විසින් රචනා කරන ලද අතර එය 1966 දී නිදහස ලැබීමෙන් පසු සම්මත කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Makgala|first=Christian John|date=2014-07-03|title=Neil Parsons, National Coat of Arms, and Introduction of the Pula Currency in Botswana, 1975–1976|journal=South African Historical Journal|volume=66|issue=3|pages=504–520|doi=10.1080/02582473.2014.898081|issn=0258-2473|s2cid=159475736}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Welcome to Daily News .:. General - Birth of nation |url=http://www.dailynews.gov.bw/news-details.php?nid=31255 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20200126140631/http://www.dailynews.gov.bw/news-details.php?nid=31255 |archive-date=26 January 2020 |access-date=2020-05-24 |website=www.dailynews.gov.bw}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Botswana Music |url=https://www.knowbotswana.com/botswana-music.html |access-date=2020-05-24 |website=KnowBotswana}}&lt;/ref&gt;

=== දෘශ්‍ය කලා ===
බොට්ස්වානාව හි උතුරු ප්‍රදේශයේ, එට්ෂා සහ ගුමාරේ ගම්මානවල කාන්තාවන් මොකෝලා පාම් සහ දේශීය ඩයි වර්ග වලින් කූඩ සෑදීමේ දක්ෂතා සඳහා ප්‍රසිද්ධය. කූඩ සාමාන්‍යයෙන් වර්ග තුනකට වියන ලදි: ගබඩා කිරීම සඳහා භාවිතා කරන විශාල, පියනක් සහිත කූඩ, හිස මත වස්තූන් රැගෙන යාමට හෝ පාගා දැමීම සඳහා විශාල, විවෘත කූඩ සහ තැළුණු ධාන්‍ය තැලීම සඳහා කුඩා තහඩු. මෙම කූඩවල කලාත්මක බව ජාත්‍යන්තර වෙළඳපල සඳහා වැඩි වැඩියෙන් නිෂ්පාදනය වන බැවින් වර්ණ භාවිතය සහ වැඩිදියුණු කළ මෝස්තර හරහා ක්‍රමයෙන් වැඩි දියුණු වෙමින් පවතී.{{sfn|Cunningham|Milton|1987}}

බොට්ස්වානාව සහ දකුණු අප්‍රිකාව යන දෙඅංශයේම පැරණිතම සිතුවම් දඩයම් කිරීම, සතුන් සහ මිනිස් රූප නිරූපණය කරන අතර, වසර විසිදහසකට පෙර කලහාරි කාන්තාරය තුළ කොයිසන් (!කුං සන්/බුෂ්මන්) විසින් සාදන ලදී.

=== ආහාර ===
බොට්ස්වානාව ගවයන් අධිකව සිටින රටක් වන බැවින් බොට්ස්වානාහි ආහාර පිසීමේදී වැඩිපුරම මස් ඇතුළත් වේ. ජාතික ආහාරය වන්නේ සෙස්වා, එළු මස් හෝ හරක් මස් වලින් සාදන ලද තලන ලද මස්, සෙග්වාපා වියළන ලද, හරක් මස් සිට ක්‍රීඩා මස් දක්වා සහ කපන ලද මස් ද වෙනස් විය හැකිය, එක්කෝ මාංශ පේශිවල ධාන්ය අනුව තීරු වලට කපන ලද මස් ෆිලට් හෝ පැතලි කෑලි. ධාන්ය හරහා පෙති කපා. බොට්ස්වානාහි ආහාර පිසීම දකුණු අප්‍රිකාවේ අනෙකුත් ආහාර සමඟ සමහර ලක්ෂණ බෙදා ගනී.

බොට්ස්වානාව ආහාර සඳහා උදාහරණ වනුයේ: බෝගෝබේ, පැප් (ඉරිඟු කැඳ), බෝවර්වර්ස්, samp, Magwinya (බැදපු පිටි පාන්) සහ මෝපේන් පණුවන්. කැඳ (බෝගෝබේ) සෑදෙන්නේ බඩ ඉරිඟු, බඩ ඉරිඟු හෝ මෙනේරි පිටි උතුරන වතුරට දමා මෘදු තලපයකට කලවම් කර සෙමින් පිස ගැනීමෙනි. බඩ ඉරිඟු හෝ බඩ ඉරිඟු පැසුණු පසු කිරි සහ සීනි එකතු කළ විට ටිං නම් කෑමක් සාදනු ලැබේ. කිරි සහ සීනි නොමැතිව, ටින් සමහර විට දිවා ආහාරය හෝ රාත්‍රී ආහාරය ලෙස මස් හෝ එළවළු සමඟ අනුභව කරනු ලැබේ. බෝගෝබේ සෑදීමේ තවත් ක්‍රමයක් වන්නේ ඇඹුල් කිරි සහ පිසින කොමඩු (ලෙරොට්) එකතු කිරීමයි. මෙම ආහාරය කලංග ගෝත්‍රිකයින් විසින් ටොෆි ලෙස හැඳින්වේ. මැඩිල යනු යෝගට් හෝ ඇඹුල් ක්රීම් වැනි සාම්ප්‍රදායික පැසුණු කිරි නිෂ්පාදනයකි.&lt;ref&gt;{{Citation|last=Ohenhen|first=Regina|title=Microbiome of madila - a southern-african fermented milk product|url=https://www.researchgate.net/publication/315493533_Microbiome_of_madila_-_a_southern-african_fermented_milk_product|work=International Journal of Basic and Applied Sciences|volume=2 (2) (2013) 170-175|pages=|publication-date=2013|author-mask=|access-date=2023-02-26|last2=Imarenezor|first2=E.P.K|last3=Kihuha|first3=A.N.|script-title=}}&lt;/ref&gt;

කව්පි, ඩිට්ලූ සහ ලෙට්ල්හෝඩි ඇතුළු විවිධ බෝංචි වර්ග බොහොමයක් වගා කෙරේ. සමහර එළවලු කැලේ වැඩෙන අතර තේප් සහ ඩෙලේලේ (බණ්ඩක්කා) ඇතුළුව සෘතුමය වශයෙන් ලබා ගත හැකිය. මරුලා ඇතුළු බොහෝ පලතුරු දේශීයව ලබා ගත හැකිය. බොට්ස්වානාව ප්‍රදේශයෙන් පැමිණි බවට විශ්වාස කෙරෙන කොමඩු, කන්නයේ දී බහුල වේ. ලෙරොට්ස් හෝ ලෙකටේන් නමින් හැඳින්වෙන තවත් කොමඩු වර්ගයක් ද වගා කෙරේ. වැලි සහිත කාන්තාර ප්‍රදේශවල දක්නට ලැබෙන සමහර වල් කොමඩු එම ප්‍රදේශවල වෙසෙන ජනතාවට වැදගත් ආහාර සහ ජල මූලාශ්‍රයකි. සීමාසහිත ක්ගලගාඩි බෲවරීස් විසින් බොට්ස්වානාව හි ප්‍රථම සහ එකම දේශීය බියර් සන්නාමය වන ශාන්ත ලුවී ලාගර් නිෂ්පාදනය කරනු ලබන අතර එය 1989 සිට බොට්ස්වානාව හි පොහොසත් ඉතිහාසයේ කොටසක් ද වන අතර මධ්‍යසාර නොවන බීම කියෝනේ මූක මගු, සාම්ප්‍රදායික පැසුණු කැඳ වර්ගයකි.

=== ක්‍රීඩා ===
[[File:Francistown_Stadium_Botswana.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Francistown_Stadium_Botswana.jpg|වම|thumb|ෆ්‍රැන්සිස්ටවුන් ක්‍රීඩාංගනය]]
පාපන්දු යනු බොට්ස්වානාහි ජනප්‍රියම ක්‍රීඩාව වන අතර 2012 අප්‍රිකානු ජාතීන්ගේ කුසලානයට සුදුසුකම් ලැබීම ජාතික කණ්ඩායමේ මේ දක්වා ඉහළම ජයග්‍රහණය වේ. අනෙකුත් ජනප්‍රිය ක්‍රීඩා වන්නේ සැහැල්ලු පන්දු, ක්‍රිකට්, ටෙනිස්, රග්බි, බැඩ්මින්ටන්, අත්පන්දු, ගොල්ෆ් සහ ධාවන පථ සහ පිටිය වේ. බොට්ස්වානාව ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් කවුන්සිලයේ සහකාර සාමාජිකයෙකි. බොට්ස්වානාව 1991 දී ජාත්‍යන්තර බැඩ්මින්ටන් සම්මේලනයේ සහ අප්‍රිකානු බැඩ්මින්ටන් සම්මේලනයේ සාමාජිකත්වය ලබා ගත්තේය. බොට්ස්වානාව ගොල්ෆ් සංගමය ආධුනික ගොල්ෆ් ලීගයක් පිරිනමන අතර ගොල්ෆ් ක්‍රීඩකයින් තරඟාවලි සහ ශූරතා තරඟ සඳහා තරඟ කරයි. 2012 වසරේ බොට්ස්වානාව එරට පළමු ඔලිම්පික් පදක්කම දිනා ගත්තේ එහි ධාවන ශූර නිජෙල් ආමොස් මීටර් 800 ඉසව්වේ රිදී පදක්කම දිනාගනිමිනි. 2011 දී ඇමැන්ටල් මොන්ට්ෂෝ මීටර් 400 ලෝක ශූරයා බවට පත් වූ අතර ලෝක මට්ටමේ බොට්ස්වානාගේ පළමු මලල ක්‍රීඩා පදක්කම දිනා ගත්තේය. උස පැනීමේ ක්‍රීඩක කබෙලෝ ක්ගෝසිමං තුන් වතාවක් අප්‍රිකානු ශූරයෙකි, අයිසැක් මක්වාලා මීටර් 400 ඉසව්වේ විශේෂීකරණය වූ කෙටි දුර ධාවන ක්‍රීඩකයෙකි, ඔහු 2018 පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය ක්‍රීඩා උළෙලේ රන් පදක්කම් ලාභියා විය, බබොලොකි තීබේ 2014 ගිම්හානයේදී මීටර් 200 රිදී පදක්කම්ලාභියෙකි. යොවුන් ඔලිම්පික් උළෙල සහ 2014 ලෝක කනිෂ්ඨ මලල ක්‍රීඩා ශූරතාවලියේදී අවසන් පූර්ව වටයට පිවිසි අතර මෝටර් බයිසිකල් ක්‍රීඩකයෙකු වන Ross Branch Ross දකුණු අප්‍රිකානු රට හරහා දිවීමේ ශූරතාවලියේ අංක එකේ ස්ථානය හිමිකරගෙන ඩකාර් රැලියට තරඟ කර ඇත. ලෙට්සිලේ ටෙබෝගෝ 2022 ලෝක මලල ක්‍රීඩා ශූරතාවලියේදී මීටර් 100 කනිෂ්ඨ ලෝක වාර්තාව 9.94ක කාලයක් වාර්තා කළේය.

2021 අගෝස්තු 7 වන දින ටෝකියෝ ඔලිම්පික් උළෙලේ පිරිමි මීටර් 4 × 400 සහය දිවීමේ ඉසව්වෙන් බොට්ස්වානාව ලෝකඩ පදක්කම දිනා ගත්තේය.

== අධ්‍යාපනය ==
[[File:Lady_Physicist.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Lady_Physicist.jpg|thumb|බොට්ස්වානාව ජාත්‍යන්තර විද්‍යා හා තාක්ෂණ විශ්ව විද්‍යාලයේ රසායනාගාරයක භෞතික විද්‍යාඥයෙක්]]
බොට්ස්වානාව 1966 නිදහසින් පසු අධ්‍යාපනික සංවර්ධනයේ විශාල ප්‍රගතියක් ලබා ඇත. ඒ වන විට රට තුළ උපාධිධාරීන් සිටියේ ඉතා ස්වල්පයක් වන අතර ද්විතියික පාසල්වලට ගියේ ජනගහනයෙන් ඉතා කුඩා ප්‍රතිශතයක් පමණි. බොට්ස්වානාව එහි වැඩිහිටි සාක්ෂරතා අනුපාතය 1991 දී 69% සිට 2008 දී 83% දක්වා වැඩි විය.&lt;ref name=&quot;ref&quot;&gt;{{cite web |title=UNESCO Institute for Statistics |url=http://stats.uis.unesco.org |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080725065836/http://stats.uis.unesco.org/ |archive-date=25 July 2008 |access-date=21 August 2011 |publisher=Stats.uis.unesco.org}}&lt;/ref&gt; උප සහරා අප්‍රිකානු රටවල් අතරින් බොට්ස්වානාව ඉහළම සාක්ෂරතා අනුපාතයක් ඇත.&lt;ref name=&quot;cia.gov&quot;&gt;{{Cite web |title=Literacy - The World Factbook |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/field/literacy/ |website=www.cia.gov}}&lt;/ref&gt; ද වර්ල්ඩ් ෆැක්ට්බුක් - මධ්‍යම බුද්ධි ඒජන්සියට අනුව 2015 වන විට, වයස අවුරුදු 15 සහ ඊට වැඩි ජනගහනයෙන් 88.5% ක් පිළිවෙළින් කියවීමට හා ලිවීමට හැකි අතර ඔවුන් සාක්ෂරතාවයෙන් යුක්ත විය.&lt;ref name=&quot;cia.gov2&quot;&gt;{{Cite web |title=Literacy - The World Factbook |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/field/literacy/ |website=www.cia.gov}}&lt;/ref&gt;

දියමන්ති සොයා ගැනීමත්, එමගින් ලැබුණු රාජ්‍ය ආදායම වැඩිවීමත් සමඟ රටේ අධ්‍යාපන ප්‍රතිපාදනවල විශාල වර්ධනයක් ඇති විය. සියලුම සිසුන්ට වසර දහයක මූලික අධ්‍යාපනය සහතික කරන ලද අතර, එය කනිෂ්ඨ සහතික සුදුසුකමකට මග පාදයි. බොට්ස්වානාව ද්විතීයික අධ්‍යාපනය පිළිබඳ සාමාන්‍ය සහතිකය (BGCSE) ප්‍රදානය කිරීමට තුඩු දෙන ද්විතීයික පාසල් අධ්‍යාපනයේ තවත් වසර දෙකක අධ්‍යාපනය සඳහා පාසල් ජනගහනයෙන් අඩක් පමණ සහභාගී වේ. බොට්ස්වානාව හි ද්විතීයික අධ්‍යාපනය නොමිලේ හෝ අනිවාර්ය නොවේ.

පාසලෙන් ඉවත් වූ පසු, සිසුන්ට රටේ කාර්මික විද්‍යාල හතෙන් එකකට හෝ ඉගැන්වීමේ හෝ හෙද වෘත්තීය පුහුණු පාඨමාලා හැදෑරීමට හැකිය. සිසුන් බොට්ස්වානාව විශ්ව විද්‍යාලය, බොට්ස්වානාව කෘෂිකර්ම හා ස්වාභාවික සම්පත් විශ්ව විද්‍යාලය, බොට්ස්වානාව ජාත්‍යන්තර විද්‍යා හා තාක්ෂණ විශ්ව විද්‍යාලය සහ ගැබොරෝන්හි බොට්ස්වානාව ගණකාධිකාරී විද්‍යාලයට ඇතුළත් වේ. තවත් බොහෝ සිසුන් රට පුරා ඇති බොහෝ පෞද්ගලික තෘතීයික අධ්‍යාපන විද්‍යාලවල අවසන් වේ. ගිණුම්කරණය, ව්‍යාපාර සහ පරිගණකකරණය පිළිබඳ උපාධි පාඨමාලා පිරිනමන රටේ ප්‍රථම පෞද්ගලික විශ්වවිද්‍යාලය වන බොතෝ විශ්ව විද්‍යාලය මේ අතර කැපී පෙනේ. තවත් ජාත්‍යන්තර විශ්ව විද්‍යාලයක් වන්නේ ලිම්කොක්වින්ග් නිර්මාණාත්මක තාක්ෂණ විශ්ව විද්‍යාලය වන අතර එය නිර්මාණාත්මක කලාව පිළිබඳ විවිධ ආශ්‍රිත උපාධි පිරිනමයි.&lt;ref&gt;[http://www.limkokwing.net/botswana/ Limkokwing University of Creative Technology] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130917121547/http://www.limkokwing.net/botswana/|date=17 September 2013}}. Limkokwing.net. Retrieved on 27 October 2016.&lt;/ref&gt; අනෙකුත් තෘතීයික ආයතනවලට Ba Isago, ABM University College යන විශාලතම ව්‍යාපාර සහ කළමනාකරණ පාසල, New Era, Gaborone වෘත්තීය අධ්‍යයන ආයතනය, Gaborone University College of Law and Professional Studies ආදිය ඇතුළත් වේ. ගුණාත්මක අධ්‍යාපනයක් ලබාදීමේ දැවැන්ත ප්‍රගතියක් පෞද්ගලික අධ්‍යාපන සපයන්නන් විසින් සිදු කර ඇත. රටේ හොඳම සිසුන් විශාල ප්‍රමාණයක් දැන් ඔවුන්ටත් අයදුම් කරනවා. මෙම සිසුන්ගෙන් අති බහුතරයක් රජයේ අනුග්‍රහය ලබන සිසුන් වේ. ජාතියේ දෙවන ජාත්‍යන්තර විශ්ව විද්‍යාලය වන බොට්ස්වානාව ජාත්‍යන්තර විද්‍යා හා තාක්ෂණ විශ්ව විද්‍යාලය 2011 හි පැලපයි හි නිම කරන ලදී.

ප්‍රමාණාත්මක ජයග්‍රහණ සෑම විටම ගුණාත්මක ඒවා සමඟ නොගැලපේ. විශේෂයෙන්ම ප්‍රාථමික පාසල්වල තවමත් සම්පත් හිඟ වන අතර ගුරුවරුන්ට ඔවුන්ගේ ද්විතියික පාසල් සගයන්ට වඩා අඩු වැටුපක් ලැබේ. බොට්ස්වානාව අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශය අප්‍රිකානු පුස්තකාල ව්‍යාපෘතිය සමඟ එක්ව ප්‍රාථමික පාසල්වල පුස්තකාල පිහිටුවීමට කටයුතු කරයි.&lt;ref&gt;{{cite web |date=27 July 2011 |title=Ministry of Education and Skills Development: Home |url=http://www.moe.gov.bw/index.php?id=10 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20120804205657/http://www.moe.gov.bw/index.php?id=10 |archive-date=4 August 2012 |access-date=21 August 2011 |publisher=Moe.gov.bw}}&lt;/ref&gt; බොට්ස්වානාව රජය බලාපොරොත්තු වන්නේ ජාතික ආදායමෙන් විශාල කොටසක් අධ්‍යාපනය සඳහා ආයෝජනය කිරීමෙන් රට ආර්ථික පැවැත්ම සඳහා දියමන්ති මත යැපීම අඩු වන අතර පුහුණු ශ්‍රමිකයන් සඳහා විදේශිකයන් මත යැපෙන අඩුවක් වනු ඇති බවයි.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Library Partner – Botswana Ministry of Education |url=http://www.africanlibraryproject.org/about-us/our-partners/139-library-partner-botswana-ministry-of-education |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110903102928/http://www.africanlibraryproject.org/about-us/our-partners/139-library-partner-botswana-ministry-of-education |archive-date=3 September 2011 |access-date=21 August 2011 |publisher=Africanlibraryproject.org}}&lt;/ref&gt; &quot;විවිධ ආකාරයේ වෘත්තීය අධ්‍යාපනය සහ පුහුණුව එක් විස්තීර්ණ පද්ධතියකට ඒකාබද්ධ කිරීම&quot; අරමුණු කරගනිමින් NPVET (වෘත්තීය අධ්‍යාපනය සහ පුහුණුව පිළිබඳ ජාතික ප්‍රතිපත්තිය) තුළ එකතු කරන ලද වෘත්තීය අධ්‍යාපනයට පක්ෂව ප්‍රතිපත්ති හරහා එම අරමුණු අර්ධ වශයෙන් ක්‍රියාත්මක වේ.&lt;ref name=&quot;UNEVOC&quot;&gt;[http://www.unevoc.unesco.org/worldtvetdatabase1.php?ct=BWA UNESCO-UNEVOC's Botswana profile] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140416191627/http://www.unevoc.unesco.org/worldtvetdatabase1.php?ct=BWA|date=16 April 2014}}. Unevoc.unesco.org. Retrieved on 27 October 2016.&lt;/ref&gt; බොට්ස්වානාව අධ්‍යාපනය සඳහා රජයේ වියදම්වලින් 21%ක් ආයෝජනය කරයි.&lt;ref name=&quot;ref2&quot;&gt;{{cite web |title=UNESCO Institute for Statistics |url=http://stats.uis.unesco.org |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080725065836/http://stats.uis.unesco.org/ |archive-date=25 July 2008 |access-date=21 August 2011 |publisher=Stats.uis.unesco.org}}&lt;/ref&gt;

2006 ජනවාරි මාසයේදී බොට්ස්වානා, බොට්ස්වානාව විශ්ව විද්‍යාලයේ හෝ ශිෂ්‍යයා අධ්‍යාපනය හැදෑරීමට කැමති නම් විශ්ව විද්‍යාලයේ සිටින ඕනෑම බොට්ස්වානාව පුරවැසියෙකුට ජීවන වියදම් සමඟ පූර්ණ ශිෂ්‍යත්ව ලබා දෙන නමුත්,&lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/africa/4601360.stm Botswana brings back school fees] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060203014610/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/africa/4601360.stm|date=3 February 2006}}. BBC News (11 January 2006).&lt;/ref&gt; දශක දෙකක නිදහස් රාජ්‍ය අධ්‍යාපනයෙන් පසු පාසල් ගාස්තු නැවත හඳුන්වා දෙන බව නිවේදනය කළේය. දේශීයව ලබා නොදෙන ඕනෑම ක්ෂේත්‍රයක, ඔවුන්ට විදේශයන්හි අධ්‍යාපනය ලැබීමට පූර්ණ ශිෂ්‍යත්වයක් ලබා දේ.

=== විද්‍යාව සහ තාක්ෂණය ===
[[File:SolarCharger_Deaftronics.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:SolarCharger_Deaftronics.jpg|thumb|Deaftronics සූර්ය බල ශ්‍රවණාධාර]]
බොට්ස්වානාව සිය ආර්ථිකය විවිධාංගීකරණය කිරීම සඳහා විද්‍යාව හා තාක්ෂණය භාවිතා කිරීමට සැලසුම් කර ඇති අතර එමඟින් දියමන්ති කැණීම මත යැපීම අඩු කරයි. මේ සඳහා රජය 2008 වසරේ සිට කෘෂිකර්මාන්තය, දියමන්ති, නවෝත්පාදන, ප්‍රවාහන, සෞඛ්‍ය සහ අධ්‍යාපන යන අංශවල කේන්ද්‍රස්ථාන හයක් පිහිටුවා ඇත.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book|url=http://unesdoc.unesco.org/images/0023/002354/235406e.pdf|title=UNESCO Science Report: towards 2030|publisher=UNESCO|year=2015|isbn=978-92-3-100129-1|location=Paris|pages=546–547|access-date=20 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170322210919/http://unesdoc.unesco.org/images/0023/002354/235406e.pdf|archive-date=22 March 2017|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

ජාත්‍යන්තර සහයෝගීතාවය සහ සංවර්ධනය සඳහා වූ ස්පාඤ්ඤ ඒජන්සිය (AECID) විසින් අනුග්‍රහය දක්වන ලද යුනෙස්කෝ ව්‍යාපෘතියක් තුළ බොට්ස්වානාව විසින් 2011 දී පර්යේෂණ, විද්‍යාව සහ තාක්‍ෂණය පිළිබඳ යාවත්කාලීන කරන ලද ජාතික ප්‍රතිපත්ති ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී. මෙම ප්‍රතිපත්තිය වේගවත් තාක්ෂණික පරිණාමය, ගෝලීයකරණය සහ 2016 දක්වා බොට්ස්වානාහි දසවැනි ජාතික සංවර්ධන සැලැස්ම සහ දැක්ම 2016 ඇතුළත් ඉහළ මට්ටමේ උපාය මාර්ගික ලේඛනවල සම්පාදනය කර ඇති ජාතික සංවර්ධන ඉලක්ක සපුරා ගැනීමේ අභියෝග භාර ගැනීම අරමුණු කරයි.&lt;ref name=&quot;:02&quot;&gt;{{Cite book|url=http://unesdoc.unesco.org/images/0023/002354/235406e.pdf|title=UNESCO Science Report: towards 2030|publisher=UNESCO|year=2015|isbn=978-92-3-100129-1|location=Paris|pages=546–547|access-date=20 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170322210919/http://unesdoc.unesco.org/images/0023/002354/235406e.pdf|archive-date=22 March 2017|url-status=live}}&lt;/ref&gt; පර්යේෂණ, විද්‍යාව, තාක්ෂණ සහ නවෝත්පාදන පිළිබඳ ජාතික ප්‍රතිපත්තිය (2011) මගින් පර්යේෂණ සහ සංවර්ධන (R&amp;D) සඳහා දළ දේශීය වියදම 2012 දී දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් 0.26% සිට 2016 වන විට දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් 2% දක්වා ඉහළ නැංවීමේ ඉලක්කය නියම කරයි. R&amp;D සඳහා රාජ්‍ය වියදම් ඉහල දැමීම මගින් නියමිත කාල රාමුව තුලට ළඟා විය.&lt;ref name=&quot;:03&quot;&gt;{{Cite book|url=http://unesdoc.unesco.org/images/0023/002354/235406e.pdf|title=UNESCO Science Report: towards 2030|publisher=UNESCO|year=2015|isbn=978-92-3-100129-1|location=Paris|pages=546–547|access-date=20 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170322210919/http://unesdoc.unesco.org/images/0023/002354/235406e.pdf|archive-date=22 March 2017|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
[[File:BeeSat_RTM_500x500.JPG|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:BeeSat_RTM_500x500.JPG|වම|thumb|කියුබ්සැට් කුඩා චන්ද්‍රිකාව]]
පර්යේෂණ සඳහා මධ්‍යස්ථ මූල්‍ය ආයෝජනයක් තිබියදීත්, බොට්ස්වානාව උප-සහාරා අප්‍රිකාවේ ඉහළම පර්යේෂක ඝනත්වයකින් එකක් ලෙස ගණන් ගනී: 2013 දී උපමහාද්වීපයේ වැසියන් මිලියනයකට 91 ක සාමාන්‍යයක් හා සසඳන විට වැසියන් මිලියනයකට 344 (ප්‍රධාන සංඛ්‍යාව අනුව).&lt;ref name=&quot;:04&quot;&gt;{{Cite book|url=http://unesdoc.unesco.org/images/0023/002354/235406e.pdf|title=UNESCO Science Report: towards 2030|publisher=UNESCO|year=2015|isbn=978-92-3-100129-1|location=Paris|pages=546–547|access-date=20 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170322210919/http://unesdoc.unesco.org/images/0023/002354/235406e.pdf|archive-date=22 March 2017|url-status=live}}&lt;/ref&gt; බොට්ස්වානාව 2021 දී ගෝලීය නවෝත්පාදන දර්ශකයේ 106 වැනි ස්ථානයට පත් වූ අතර, 2019 දී 93 වැනි ස්ථානයට පත් විය.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Global Innovation Index 2021 |url=https://www.wipo.int/global_innovation_index/en/2021/ |access-date=2022-03-05 |work=[[World Intellectual Property Organization]] |publisher=[[United Nations]] |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Global Innovation Index 2019 |url=https://www.wipo.int/global_innovation_index/en/2019/index.html |access-date=2021-09-02 |website=www.wipo.int |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=RTD - Item |url=https://ec.europa.eu/newsroom/rtd/items/691898 |access-date=2021-09-02 |website=ec.europa.eu}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2013-10-28 |title=Global Innovation Index |url=https://knowledge.insead.edu/entrepreneurship-innovation/global-innovation-index-2930 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210902101622/https://knowledge.insead.edu/entrepreneurship-innovation/global-innovation-index-2930 |archive-date=2 September 2021 |access-date=2021-09-02 |website=INSEAD Knowledge |language=en}}&lt;/ref&gt;

2009 දී බොට්ස්වානාව පදනම් කරගත් සමාගමක් වන Deaftronics වසර හයක මූලාකෘති සංවර්ධනයෙන් පසු සූර්ය බලයෙන් ක්‍රියා කරන ශ්‍රවණාධාරයක් දියත් කළේය. එතැන් සිට, Deaftronics ශ්‍රවණාධාර 10,000 කට වඩා අලෙවි කර ඇත. ඒකකයකට ඩොලර් 200 බැගින් වන අතර, සෑම ශ්‍රවණාධාරයක් සඳහාම නැවත ආරෝපණය කළ හැකි බැටරි හතරක් (වසර තුනක් දක්වා පවතින) සහ ඒවා සඳහා සූර්ය චාජරයක් ඇතුළත් වේ. බොහෝ සමාන උපාංග සමඟ සසඳන විට නිෂ්පාදනය මිළ අඩුයි, එය ඩොලර් 600කින් පමණ ආරම්භ විය හැක.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=6 July 2015 |title=Botswana's hearing aid pioneers are betting on solar power to go global |url=https://qz.com/africa/443630/botswanas-hearing-aid-pioneers-are-betting-on-solar-power-to-go-global/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190109205421/https://qz.com/africa/443630/botswanas-hearing-aid-pioneers-are-betting-on-solar-power-to-go-global/ |archive-date=9 January 2019 |access-date=9 January 2019 |website=Quartz Africa}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2 June 2017 |title=Solar Powered Hearing Aids, Botswana |url=https://www.deutschland.de/en/solar-powered-hearing-aids-botswana |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190109205130/https://www.deutschland.de/en/solar-powered-hearing-aids-botswana |archive-date=9 January 2019 |access-date=9 January 2019 |website=deutschland.de}}&lt;/ref&gt;

2011 දී, බොට්ස්වානාව හි කෘෂිකර්ම පර්යේෂණ දෙපාර්තමේන්තුව (DAR) විසින් බොට්ස්වානාව තත්ත්වයන් යටතේ හරක් මස් නිෂ්පාදනය සඳහා සමස්ත කාර්යක්ෂමතාවය ප්‍රශස්ත කිරීම සඳහා නිර්මාණය කරන ලද මියුසි ගවයින් එළිදක්වන ලදී. ස්වනා, බොන්ස්මාර, බ්‍රහ්ම, ටුලි සහ සිමන්ටල් වර්ග වල දෙමුහුන් වර්ගයකි,&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Kgathileng |first=Tebogo |date=2015-07-27 |title=Dept pleads for marketing of Musi |url=http://www.dailynews.gov.bw/news-details.php?nid=21751 |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20200520115011/http://www.dailynews.gov.bw/news-details.php?nid=21751 |archive-date=2020-05-20 |access-date=2020-05-20 |website=Botswana Daily News}}&lt;/ref&gt; මෙම සංයුක්තය හරක් මස් නිෂ්පාදනය වැඩි කිරීමට හේතු වනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ. පර්යේෂණයේ පරමාර්ථය වූයේ බොට්ස්වානාව හි දැනටමත් සොයාගෙන ඇති හරස් අභිජනන වැනි ක්‍රියා කළ හැකි ජානමය ද්‍රව්‍යයක් සොයා ගැනීම සහ දේශීය ස්වානා අභිජනනයට වඩා බෙහෙවින් ඉහලින් දේශීය තොගයේ දෘඪතාව සහ අනුවර්තනය වීමේ හැකියාව එක් පැකේජයක රඳවා තබා ගැනීමයි.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=6 August 2007 |title=Hardy breed named Musi at unveiling |url=http://www.mmegi.bw/index.php?sid=1&amp;aid=166&amp;dir=2011%2FSeptember%2FThursday8%2F |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190110013727/http://www.mmegi.bw/index.php?sid=1&amp;aid=166&amp;dir=2011%2FSeptember%2FThursday8%2F |archive-date=10 January 2019 |access-date=16 April 2019 |website=mmegi.bw}}&lt;/ref&gt;

2016 දී, බොට්ස්වානාව තාක්ෂණ පර්යේෂණ සහ නවෝත්පාදන ආයතනය (BITRI) බොට්ස්වානාව එන්නත් ආයතනය සහ කැනේඩියානු ආහාර පරීක්ෂණ නියෝජිතායතනය සමඟ එක්ව පාද සහ මුඛ රෝග සඳහා වේගවත් පරීක්ෂණ කට්ටලයක් සංවර්ධනය කරන ලදී. පවතින රෝග විනිශ්චය ක්‍රම සඳහා ඉහළ පුහුණුව ලත් රසායනාගාර නිලධාරීන් සහ විශේෂ උපකරණ අවශ්‍ය වූ අතර, එය පාලන ක්‍රියා පටිපාටි ක්‍රියාත්මක කිරීමේදී ප්‍රමාද වීමට හේතු විය; බොට්ස්වානාව හි නිපදවන ලද කට්ටලය ස්ථානීය රෝග විනිශ්චය කිරීමට ඉඩ සලසයි.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=BITRI Develops Rapid Foot and Mouth Disease Test Kit |url=http://news.rapidmicromethods.com/2016/12/bitri-develops-rapid-foot-and-mouth.html?m=1 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190110013809/http://news.rapidmicromethods.com/2016/12/bitri-develops-rapid-foot-and-mouth.html?m=1 |archive-date=10 January 2019 |access-date=9 January 2019 |website=rapidmicromethods.com}}&lt;/ref&gt;

{{multiple image|direction=vertical|width=|footer=|image1=|caption1 we=|image2=Botswana Innovation Hub Under Construction.jpg|caption2 we=|image3=Botswana Innovation Hub Under Construction 2.jpg|caption3=බොට්ස්වානාව නවෝත්පාදන මධ්‍යස්ථානය ඉදිවෙමින් පවතී}}

වර්ග කිලෝමීටර් අරාව (SKA) (MeerKAT) එක් යෝධ දුරේක්ෂයක් සෑදීමට විශාල දුරක් පුරා පැතිරී ඇති  ඇන්ටනා දහස් ගණනකින් සමන්විත වේ. බොට්ස්වානාව සහභාගී වීමට තෝරාගනු ලැබුවේ එහි දකුණු අර්ධගෝලයේ සහ පරිසරයේ කදිම පිහිටීම නිසා විශ්වයෙන් දත්ත රැස් කිරීම පහසු කළ හැකි බැවිනි. බොට්ස්වානාව රජය විසින් Kgale View හි SKA පූර්වගාමි දුරේක්ෂයක් ඉදිකර ඇති අතර, එය අප්‍රිකානු ඉතා දිගු පාදක රේඛීය අන්තර් ක්‍රියාකාරී ජාලය (AVN) ලෙස හඳුන්වනු ලබන අතර තාරකා විද්‍යා ශිෂ්‍යත්ව සඳහා සිසුන් යවා ඇත.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Botswana takes part in revolutionary mission |url=http://www.dailynews.gov.bw/mobile/news-details.php?nid=10829&amp;flag= |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20201124005832/http://www.dailynews.gov.bw/mobile/news-details.php?nid=10829&amp;flag= |archive-date=24 November 2020 |access-date=26 June 2020}}&lt;/ref&gt;

බොට්ස්වානාව විසින් 2020 දෙසැම්බර් 18 වන දින Gaborone හි Micro Satellite (CubeSat) Botswana Satellite Technology (Sat-1 Project) තැනීම සහ දියත් කිරීම සඳහා තමන්ගේම 3-වසරක වැඩසටහනක් දියත් කරන ලදී. චන්ද්‍රිකාවේ සංවර්ධනය බොට්ස්වානාව ජාත්‍යන්තර විද්‍යා හා තාක්ෂණ විශ්වවිද්‍යාලය විසින් මෙහෙයවනු ලැබේ. (BIUST) Finland &amp; Loon හි Oulu විශ්ව විද්‍යාලයේ තාක්ෂණික සහාය ඇතිව, තාක්‍ෂණිකව මෙහෙයවන ආර්ථිකයක් වීමේ Botswana හි අභිලාෂය සාක්ෂාත් කර ගැනීමේ යෝධ ඉදිරි පිම්මකි. පෘථිවි නිරීක්ෂණ සඳහා භාවිතා කරන චන්ද්‍රිකාව, ස්මාර්ට් ගොවිතැන සහ තත්‍ය කාලීන අතථ්‍ය සංචාරක සඳහා දත්ත ජනනය කරනු ඇත. තවද, රොබෝ තාක්ෂණය සහ ස්වයංක්‍රීය තාක්‍ෂණය භාවිතයෙන් අස්වනු කාලය පුරෝකථනය කිරීමට සහ පුරෝකථනය කිරීමට එය අපට උපකාර කරනු ඇත.&lt;ref&gt;{{cite web |date=20 December 2020 |title=Satellite technology development giant leap |url=http://www.dailynews.gov.bw/news-details.php?nid=60276 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210415234043/http://www.dailynews.gov.bw/news-details.php?nid=60276 |archive-date=15 April 2021 |access-date=2 October 2021 |work=Botswana Daily News}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Africa |first=Space in |date=23 December 2020 |title=Botswana Launches National Space Program |url=https://africanews.space/botswana-launches-national-space-program/}}&lt;/ref&gt;

2016 දී තොරතුරු තාක්ෂණ අංශයේ Almaz නම් සමාගමක් එහි පළමු වර්ගයේ පරිගණක එකලස් කිරීමේ සමාගමක් විවෘත කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Botswana opens first tech assembly plant |url=http://www.itwebafrica.com/more-countries/botswana/237043-botswana-opens-first-tech-assembly-plant |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190110013902/http://www.itwebafrica.com/more-countries/botswana/237043-botswana-opens-first-tech-assembly-plant |archive-date=10 January 2019 |access-date=9 January 2019 |website=itwebafrica.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Almaz enters Botswana ICT sector |url=http://www.thepatriot.co.bw/business/item/3389-almaz-enters-botswana-ict-sector.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190109205218/http://www.thepatriot.co.bw/business/item/3389-almaz-enters-botswana-ict-sector.html |archive-date=9 January 2019 |access-date=9 January 2019 |work=The Patriot}}&lt;/ref&gt; බොට්ස්වානාව සමාගමක් වන ඩිටෙක් ජංගම දුරකථන අභිරුචිකරණය කිරීම, සැලසුම් කිරීම සහ නිෂ්පාදනය කිරීම ද සිදු කරයි. Ditec යනු මයික්‍රොසොෆ්ට් බල ගැන්වෙන උපාංග සැලසුම් කිරීම, සංවර්ධනය කිරීම සහ අභිරුචිකරණය කිරීම පිළිබඳ ප්‍රමුඛ විශේෂඥයන්ගෙන් එකකි.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=5 August 2016 |title=Youth Company Shines With Their Locally Made Ditec Pioneer Phone |url=http://www.botswanayouth.com/youth-company-shines-with-their-locally-made-ditec-pioneer-phone/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190109205346/http://www.botswanayouth.com/youth-company-shines-with-their-locally-made-ditec-pioneer-phone/ |archive-date=9 January 2019 |access-date=9 January 2019 |website=botswanayouth.com}}&lt;/ref&gt;

2021 නොවැම්බර් 19 වන දින Botswana Harvard HIV විමර්ශන රසායනාගාරයේ (BHHRL) විද්‍යාඥයින් විසින් Omicron ප්‍රභේදය මුලින්ම සොයා ගන්නා ලද අතර පසුව B.1.1.529 ලෙස නම් කරන ලද අතර පසුව &quot;Omicron&quot; ලෙස නම් කරන ලද ප්‍රභේදය සොයා ගත් ලොව පළමු රට බවට පත් විය. 2021 මුල් භාගයේ සිට, ඔවුන් ධනාත්මක SARS-CoV-2 වෛරස් සාම්පල 2,300ක් පමණ ප්‍රවේණි අනුක්‍රමණය කර ඇත. ආචාර්ය Gaseitsiwe ට අනුව, GISAID වෙත බොට්ස්වානාගේ ජෙනෝම අනුක්‍රමය ඉදිරිපත් කිරීම් අප්‍රිකානු කලාපයේ ඒක පුද්ගල පදනමින් ඉහළම ඒවා අතර, එහි හොඳින් සම්පත් ඇති අසල්වැසි දකුණු අප්‍රිකාව හා සමාන වේ. Botswana Harvard AIDS Institute Partnership (BHP) 2003 දී ගොඩනඟන ලදී, කුඩ සංවිධානය BHHRL විවෘත කිරීමෙන් වසර දෙකකට පසුව, එහි අරමුණ-සාදන ලද HIV පර්යේෂණාගාරය සහ මහාද්වීපයේ පළමු එකකි.&lt;ref&gt;{{cite web |last=Flood |first=Zoe |date=14 December 2021 |title=Inside the Botswana lab that discovered Omicron |url=https://www.aljazeera.com/features/2021/12/14/inside-the-botswana-lab-that-discovered-omicron |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211214111713/http://www.aljazeera.com/features/2021/12/14/inside-the-botswana-lab-that-discovered-omicron |archive-date=14 December 2021 |access-date=9 January 2022 |work=Aljazeera}}&lt;/ref&gt;

== යටිතල පහසුකම් ==
{{multiple image|direction=vertical|width=|footer=|image1=|caption1 we=|image2=PSX 20190111 022104.jpg|caption2 we=|image3=Francistown interchange Botswana.png|caption3=ශ්‍රීමත් සෙරෙට්සේ ඛාමා ජාත්‍යන්තර ගුවන්තොටුපළ (ඉහළ), එයාර් බොට්ස්වානාව (මැද) සහ තාපමා අන්තර් හුවමාරුව (පහළ).}}බොට්ස්වානාව හි කිලෝමීටර් 971 (සැතපුම් 603) දුම්රිය මාර්ග, කිලෝමීටර් 18,482 (සැතපුම් 11,484 ) මාර්ග සහ ගුවන් තොටුපළ 92 ක් ඇත, ඉන් 12 ක් පදික ධාවන පථ ඇත. 1966 නිදහසින් පසු පදික මාර්ග ජාලය මුළුමනින්ම පාහේ ඉදිකර ඇත. ජාතික ගුවන් සේවය එයාර් බොට්ස්වානාව වන අතර එය දේශීයව සහ අප්‍රිකාවේ වෙනත් රටවලට පියාසර කරයි. බොට්ස්වානාව දුම්රිය යනු දකුණු අප්‍රිකානු කලාපීය දුම්රිය පද්ධතියේ තීරණාත්මක සම්බන්ධකයක් වන ජාතික දුම්රිය සමාගමයි. බොට්ස්වානාව දුම්රිය සේවය පතල් අංශය සහ ප්‍රාථමික කර්මාන්ත සඳහා මෙන්ම මගී-දුම්රිය සේවා සහ වියළි වරායන් සඳහා භාණ්ඩ රාශියක් ගෙනයාම සඳහා දුම්රිය පාදක ප්‍රවාහන පහසුකම් සපයයි.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Ministry of Transport and Communications |url=http://www.gov.bw/en/ministries--authorities/ministries/ministry-of-transport-and-communications/departments/department-of-roads/divisions/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180729080321/http://www.gov.bw/en/ministries--authorities/ministries/ministry-of-transport-and-communications/departments/department-of-roads/divisions |archive-date=29 July 2018 |access-date=21 January 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Botswana Railways |url=http://www.botswanarailways.co.bw/profile |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190121232609/http://www.botswanarailways.co.bw/profile |archive-date=21 January 2019 |access-date=21 January 2019}}&lt;/ref&gt;

බොට්ස්වානාහි බලශක්ති යටිතල පහසුකම් සම්බන්ධයෙන් ගත් කල, රට විදුලිය සඳහා ගල් අඟුරු නිෂ්පාදනය කරන අතර රට තුළට තෙල් ආනයනය කරනු ලැබේ. මෑතකදී, රට පුනර්ජනනීය බලශක්ති ප්‍රභවයන් කෙරෙහි විශාල උනන්දුවක් දක්වා ඇති අතර සුළං, සූර්ය සහ ජෛව ස්කන්ධ පුනර්ජනනීය බලශක්ති කර්මාන්ත සඳහා ආයෝජකයින් ආකර්ෂණය කර ගත හැකි පුළුල් උපාය මාර්ගයක් සම්පූර්ණ කර ඇත. බොට්ස්වානාව හි බලාගාර අතර මොරුපුලේ බී බලාගාරය (MW 600), මොරුපුලේ A බලාගාරය (132 MW), ඔරපා බලාගාරය (90 MW), ෆකලනේ බලාගාරය (1.3 MW) සහ ම්මාමබුල බලාගාරය (3 MW) ඇතුළත් වේ. නුදුරු අනාගතයේදී සබැඳිව සිටින්න. 200 MW සූර්ය බලාගාරයක් ඛනිජ සම්පත්, හරිත තාක්ෂණ සහ බලශක්ති ආරක්ෂණ අමාත්‍යාංශය විසින් සැලසුම් කර සැලසුම් කිරීමේ අදියරේ පවතී.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.sundaystandard.info/unusual-tourism-ministry-solar-power-plant-tender-raises-eyebrows|title=Unusual Tourism ministry solar power plant tender raises eyebrows|date=3 December 2017|work=Sunday Standard|access-date=8 October 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20201028231344/https://www.sundaystandard.info/unusual-tourism-ministry-solar-power-plant-tender-raises-eyebrows/|archive-date=28 October 2020|location=Gaborone|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;mmegi.bw&quot;&gt;{{cite web |date=22 June 2012 |title=Botswana - energy sector overview |url=http://www.mmegi.bw/index.php?sid=1&amp;aid=1253&amp;dir=2012/June/Friday22/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20190121232514/http://www.mmegi.bw/index.php?sid=1&amp;aid=1253&amp;dir=2012%2FJune%2FFriday22%2F |archive-date=21 January 2019 |website=mmegi.bw}}.&lt;/ref&gt;

=== සෞඛ්‍ය ===
බොට්ස්වානාව හි සෞඛ්‍ය සේවා පද්ධතිය ක්‍රමයෙන් වැඩි දියුණු කරමින් එහි යටිතල පහසුකම් වඩාත් ප්‍රවේශ විය හැකි බවට පුළුල් කරයි. ඉහළ මධ්‍යම ආදායම් ලබන රටක් ලෙස රටේ තත්ත්වය බොට්ස්වානාහි ජනගහනයෙන් වැඩි පිරිසකට විශ්වීය සෞඛ්‍ය සේවා ප්‍රවේශයේ ප්‍රගතියක් ලබා ගැනීමට ඔවුන්ට ඉඩ ලබා දී ඇත. බොට්ස්වානාව හි මිලියන 2.3 ක ජනගහනයෙන් බහුතරයක් දැන් සෞඛ්‍ය සේවා මධ්‍යස්ථානයක සිට කිලෝමීටර් පහක් ඇතුළත ජීවත් වෙති.&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Cite web |title=Health and nutrition |url=https://www.unicef.org/botswana/health-and-nutrition |access-date=2020-05-08 |website=www.unicef.org |language=en}}&lt;/ref&gt; එහි ප්‍රතිඵලයක් වශයෙන්, ළදරු මරණ සහ මාතෘ මරණ අනුපාතිකය ක්‍රමයෙන් අඩුවෙමින් පවතී.&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite web |title=Africa :: Botswana — The World Factbook - Central Intelligence Agency |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/botswana/ |access-date=2020-04-27 |website=www.cia.gov}}&lt;/ref&gt; රටේ වැඩිදියුණු වෙමින් පවතින සෞඛ්‍ය සේවා යටිතල පහසුකම් ද උපතේ සිට සාමාන්‍ය ආයු අපේක්ෂාවේ වැඩිවීමක් පෙන්නුම් කර ඇති අතර, උපත් සියල්ලම පාහේ සෞඛ්‍ය සේවා පහසුකම් තුළ සිදු වේ.&lt;ref name=&quot;:52&quot;&gt;{{Cite web |title=Health and nutrition |url=https://www.unicef.org/botswana/health-and-nutrition |access-date=2020-05-08 |website=www.unicef.org |language=en}}&lt;/ref&gt;

උප සහරා අප්‍රිකාවේ බොහෝ රටවල් මෙන්ම බොට්ස්වානාව ද තවමත් HIV/AIDS සහ අනෙකුත් බෝවන රෝග සඳහා ඉහළ අනුපාත සමඟ සටන් කරන නිසා සෞඛ්‍ය සේවා සඳහා ප්‍රවේශය රටේ සෞඛ්‍ය ආරක්ෂණ ගැටළු සියල්ල සමනය කර නැත. 2013 වසරේ ජනගහනයෙන් 25%ක් පමණ HIV/AIDS ආසාදනය වී ඇත.&lt;ref name=&quot;avert&quot;&gt;{{cite web |date=2020-04-23 |title=HIV and Aids in Botswana |url=http://www.avert.org/aids-botswana.htm |access-date=2020-05-11 |website=Avert |publisher=AVERT International HIV &amp; Aids Charity}}&lt;/ref&gt; බොට්ස්වානාව වයස අවුරුදු 5 ට අඩු ළමුන් අතර ඉහළ මන්දපෝෂණ අනුපාතයන් සමඟ පොරබදමින් සිටින අතර එමඟින් පාචනය සහ වර්ධනය අඩාල වීම වැනි අනෙකුත් සෞඛ්‍ය ගැටළු වලට තුඩු දී ඇත.&lt;ref name=&quot;:9&quot;&gt;{{Cite web |date=2020-02-17 |title=Botswana Nutrition Profile |url=https://globalnutritionreport.org/resources/nutrition-profiles/ |access-date=2020-05-11 |website=Global Nutrition Report |language=en-GB}}&lt;/ref&gt;

==== සෞඛ්‍ය කර්මාන්තය ====
[[File:Scottish_Livingstone_Hospital_228.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Scottish_Livingstone_Hospital_228.jpg|thumb|මොලෙපොලෝල් හි ස්කොට්ලන්ත ලිවිංස්ටන් රෝහල]]
බොට්ස්වානාව හි සෞඛ්‍ය අමාත්‍යාංශය&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Ministry of Health |url=http://www.moh.gov.bw/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171024133244/http://www.moh.gov.bw/ |archive-date=24 October 2017 |access-date=10 September 2013}}&lt;/ref&gt; රට පුරා සෞඛ්‍ය සේවාවේ ගුණාත්මකභාවය සහ බෙදා හැරීම අධීක්ෂණය කිරීමේ වගකීම දරයි. ලෝක බැංකුවට අනුව උපතේදී ආයු අපේක්ෂාව 2009 දී 55 ක් වූ අතර, මීට පෙර 1990 දී 64.1 හි උපරිම මට්ටමෙන් 2002 දී 49 දක්වා අඩු විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=World Bank Botswana Data |url=http://data.worldbank.org/country/botswana |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110709120507/http://data.worldbank.org//country//botswana |archive-date=9 July 2011 |access-date=20 July 2011}}&lt;/ref&gt; බොට්ස්වානාව හි 2011 සංගණනයෙන් පසුව, වර්තමාන ආයු අපේක්ෂාව වසර 54.06ක් ලෙස ගණන් බලා ඇත.&lt;ref name=&quot;cia3&quot;&gt;{{Cite CIA World Factbook|country=Botswana|access-date=16 April 2014|year=2014}}&lt;/ref&gt;

බොට්ස්වානාව පිළිකා සංගමය ස්වේච්ඡා රාජ්‍ය නොවන සංවිධානයකි. මෙම සංගමය ජාත්‍යන්තර පිළිකා පාලනය සඳහා වූ සංගමයේ සාමාජිකයෙකි. පිළිකා රෝග නිවාරණය සහ සෞඛ්‍ය දැනුවත් කිරීමේ වැඩසටහන් සැපයීම, පිළිකා රෝගීන් සඳහා සෞඛ්‍ය සේවා වෙත ප්‍රවේශය පහසු කිරීම සහ පීඩාවට පත් වූවන්ට සහය සහ උපදේශන ලබා දීම තුළින් සංගමය දැනට පවතින සේවාවන් අතිරේක කරයි.&lt;ref name=&quot;UICC Cancer Association of Botswana&quot;&gt;{{cite web |title=Cancer Association of Botswana |url=http://www.uicc.org/membership/cancer-association-botswana |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130528080003/http://www.uicc.org/membership/cancer-association-botswana |archive-date=28 May 2013 |access-date=29 March 2013 |publisher=Union for International Cancer Control}}&lt;/ref&gt;

==== HIV/AIDS වසංගතය ====
[[File:Life_expectancy_in_select_African_countries,_1950–2019.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Life_expectancy_in_select_African_countries,_1950%E2%80%932019.jpg|thumb|තෝරාගත් දකුණු අප්‍රිකානු රටවල ආයු අපේක්ෂාව, 1950-2019. HIV/AIDS නිසා ආයු අපේක්ෂාව අඩු වී ඇත.]]
තෝරාගත් දකුණු අප්‍රිකානු රටවල ආයු අපේක්ෂාව, 1950-2019. HIV/AIDS නිසා ආයු අපේක්ෂාව අඩු වී ඇත.

උප සහරා අප්‍රිකාවේ වෙනත් තැන්වල මෙන්, ඒඩ්ස් හි ආර්ථික බලපෑම සැලකිය යුතු ය. පුනරාවර්තන අයවැය හිඟයන් සහ සෞඛ්‍ය සේවා සඳහා වියදම් ඉහළ යාම හේතුවෙන් 2002-3 දී ආර්ථික සංවර්ධන වියදම් 10% කින් කපා හැර ඇත. බොට්ස්වානාව ඒඩ්ස් වසංගතයෙන් දැඩි ලෙස පහර වැදී ඇත; 2006 දී උපතේදී ආයු අපේක්ෂාව අවුරුදු 65 සිට 35 දක්වා පහත වැටී ඇති බව ගණන් බලා ඇත.&lt;ref name=&quot;Kallings&quot;&gt;{{Cite journal|last=Kallings|first=LO|year=2008|title=The first postmodern pandemic: 25 years of HIV/AIDS|journal=J Intern Med|volume=263|issue=3|pages=218–43|doi=10.1111/j.1365-2796.2007.01910.x|pmid=18205765|doi-access=free|s2cid=205339589}}&lt;/ref&gt; කෙසේ වෙතත්, බොට්ස්වානාව හි 2011 සංගණනයෙන් පසු වත්මන් ආයු අපේක්ෂාව වසර 54.06 ලෙස ගණන් බලා ඇත.&lt;ref name=&quot;cia4&quot;&gt;{{Cite CIA World Factbook|country=Botswana|access-date=16 April 2014|year=2014}}&lt;/ref&gt; කෙසේ වෙතත් මෙහි ප්‍රස්ථාරයෙන් වසර 65 කට වැඩි කාලයක් පෙන්නුම් කරයි, එබැවින් ආයු අපේක්ෂාව පිළිබඳ පරස්පර තොරතුරු තිබේ.

බොට්ස්වානාව හි HIV/AIDS ව්‍යාප්තිය 2009 දී වයස අවුරුදු 15-49 අතර වැඩිහිටියන් සඳහා 25.4% සහ 2013 දී 21.9% ලෙස ඇස්තමේන්තු කර ඇත,&lt;ref name=&quot;Gap2&quot;&gt;{{cite web |year=2014 |title=The Gap Report |url=http://files.unaids.org/en/media/unaids/contentassets/documents/unaidspublication/2014/UNAIDS_Gap_report_en.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160620173755/http://files.unaids.org/en/media/unaids/contentassets/documents/unaidspublication/2014/unaids_gap_report_en.pdf |archive-date=20 June 2016 |access-date=21 June 2016 |publisher=UN AIDS |location=Geneva}}&lt;/ref&gt; උප සහරා අප්‍රිකානු රටවල ලෙසෝතෝ සහ එස්වාටිනි විසින් ඉක්මවා ඇත. මෙය 2013 වසරේ බොට්ස්වානාව ලෝකයේ තුන්වන ඉහළම ව්‍යාප්තිය ඇති ස්ථානයට පත් කරන අතරම &quot;වැළැක්වීමේ සහ ප්‍රතිකාර වැඩසටහන් වල ප්‍රමුඛයා&quot; වේ.&lt;ref name=&quot;Avert2&quot;&gt;{{cite web |title=HIV and Aids in Botswana |url=http://www.avert.org/aidsbotswana.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20090228211140/http://www.avert.org/aidsbotswana.htm |archive-date=28 February 2009 |access-date=21 June 2016 |publisher=Avert International Aids Charity}}&lt;/ref&gt; 2003 දී, රජය විසින් නොමිලේ හෝ මිල අඩු සාමාන්‍ය ප්‍රතිවෛරස් ඖෂධ ඇතුළත් පුළුල් වැඩසටහනක් මෙන්ම වෛරසය පැතිරීම නැවැත්වීමට සැලසුම් කරන ලද තොරතුරු ව්‍යාපාරයක් ආරම්භ කරන ලදී. 2013 දී, බොට්ස්වානාහි වැඩිහිටියන්ගෙන් 40% කට වැඩි පිරිසකට ප්‍රතිවෛරස් ප්‍රතිකාර සඳහා ප්‍රවේශය තිබුණි.&lt;ref name=&quot;Gap3&quot;&gt;{{cite web |year=2014 |title=The Gap Report |url=http://files.unaids.org/en/media/unaids/contentassets/documents/unaidspublication/2014/UNAIDS_Gap_report_en.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160620173755/http://files.unaids.org/en/media/unaids/contentassets/documents/unaidspublication/2014/unaids_gap_report_en.pdf |archive-date=20 June 2016 |access-date=21 June 2016 |publisher=UN AIDS |location=Geneva}}&lt;/ref&gt;  වයස අවුරුදු 15-19 අතර වයස් කාණ්ඩයේ, 2013 දී ව්‍යාප්තිය කාන්තාවන් සඳහා 6%ක් සහ පිරිමින් සඳහා 3.5%ක් ලෙස ගණන් බලා ඇත,&lt;ref name=&quot;Gap4&quot;&gt;{{cite web |year=2014 |title=The Gap Report |url=http://files.unaids.org/en/media/unaids/contentassets/documents/unaidspublication/2014/UNAIDS_Gap_report_en.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160620173755/http://files.unaids.org/en/media/unaids/contentassets/documents/unaidspublication/2014/unaids_gap_report_en.pdf |archive-date=20 June 2016 |access-date=21 June 2016 |publisher=UN AIDS |location=Geneva}}&lt;/ref&gt;  සහ 20-24 වයස් කාණ්ඩය සඳහා, කාන්තාවන් සඳහා 15% සහ පිරිමින් සඳහා 5%.&lt;ref name=&quot;Gap5&quot;&gt;{{cite web |year=2014 |title=The Gap Report |url=http://files.unaids.org/en/media/unaids/contentassets/documents/unaidspublication/2014/UNAIDS_Gap_report_en.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160620173755/http://files.unaids.org/en/media/unaids/contentassets/documents/unaidspublication/2014/unaids_gap_report_en.pdf |archive-date=20 June 2016 |access-date=21 June 2016 |publisher=UN AIDS |location=Geneva}}&lt;/ref&gt;  නව HIV තුරන් කිරීමේ ගෝලීය සැලැස්මේ UN AIDS කණ්ඩායම විසින් 2011 දී හඳුනාගත් ප්‍රමුඛතා රටවල් 21 න් එකක් බොට්ස්වානාව වේ. දරුවන් අතර ආසාදන සහ ඔවුන්ගේ මව්වරුන් ජීවත් කරවීම සඳහා.&lt;ref name=&quot;Gap6&quot;&gt;{{cite web |year=2014 |title=The Gap Report |url=http://files.unaids.org/en/media/unaids/contentassets/documents/unaidspublication/2014/UNAIDS_Gap_report_en.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160620173755/http://files.unaids.org/en/media/unaids/contentassets/documents/unaidspublication/2014/unaids_gap_report_en.pdf |archive-date=20 June 2016 |access-date=21 June 2016 |publisher=UN AIDS |location=Geneva}}&lt;/ref&gt;  2009 සිට 2013 දක්වා ළමුන් තුළ නව HIV ආසාදනයන් 50%කට වඩා අඩු වී ඇත. බොට්ස්වානාව හි HIV සමඟ කටයුතු කිරීමේදී බලාපොරොත්තු වන්නේ, 2013 වසරේ දී ගර්භනී HIV ආසාදිත කාන්තාවන්ගෙන් 10% කටත් අඩු ප්‍රමාණයක් ප්‍රතිවෛරස් ඖෂධ ලබා නොගත් අතර, වයස අවුරුදු 5 ට අඩු ළමුන්ගේ නව HIV ආසාදන සංඛ්‍යාවේ අනුරූප විශාල අඩුවීමක් (50% ට වැඩි) .&lt;ref name=&quot;Gap7&quot;&gt;{{cite web |year=2014 |title=The Gap Report |url=http://files.unaids.org/en/media/unaids/contentassets/documents/unaidspublication/2014/UNAIDS_Gap_report_en.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160620173755/http://files.unaids.org/en/media/unaids/contentassets/documents/unaidspublication/2014/unaids_gap_report_en.pdf |archive-date=20 June 2016 |access-date=21 June 2016 |publisher=UN AIDS |location=Geneva}}&lt;/ref&gt;  එක්සත් ජාතීන්ගේ ගෝලීය සැලසුම් රටවල් අතර, බොට්ස්වානාව හි HIV ආසාදිතයන් ප්‍රතිවෛරස් නාශක ලබාගන්නා ඉහළම ප්‍රතිශතයක් ඇත. ප්‍රතිකාර: වැඩිහිටියන් සඳහා 75%ක් පමණ (වයස අවුරුදු 15+) සහ ළමුන් සඳහා 98%ක් පමණ වේ.&lt;ref name=&quot;Gap8&quot;&gt;{{cite web |year=2014 |title=The Gap Report |url=http://files.unaids.org/en/media/unaids/contentassets/documents/unaidspublication/2014/UNAIDS_Gap_report_en.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160620173755/http://files.unaids.org/en/media/unaids/contentassets/documents/unaidspublication/2014/unaids_gap_report_en.pdf |archive-date=20 June 2016 |access-date=21 June 2016 |publisher=UN AIDS |location=Geneva}}&lt;/ref&gt;

රටපුරා මවගෙන් දරුවාට සම්ප්‍රේෂණය වීම වැළැක්වීමේ වැඩසටහනක් සමඟින්, බොට්ස්වානාව විසින් ආසාදිත මව්වරුන්ගෙන් තම දරුවන්ට HIV සම්ප්‍රේෂණය වීම 40% සිට 4% දක්වා අඩු කර ඇත. ෆෙස්ටස් මෝගේ ගේ නායකත්වය යටතේ, බොට්ස්වානාව රජය HIV/AIDS වලට එරෙහිව සටන් කිරීම සඳහා බාහිර උපකාර ඉල්ලා සිටි අතර බිල් සහ මෙලින්ඩා ගේට්ස් පදනම, මර්ක් පදනම වෙතින් මුල් සහය ලබාගෙන අප්‍රිකානු විස්තීර්ණ HIV/AIDS හවුල්කාරිත්වය (ACHAP) පිහිටුවා ගන්නා ලදී. අනෙකුත් මුල් හවුල්කරුවන් අතර බොට්ස්වානා-හාවර්ඩ් ඒඩ්ස් ආයතනය, හාවඩ් මහජන සෞඛ්‍ය පාසල සහ බොට්ස්වානා-උපෙන් හවුල්කාරිත්වය පෙන්සිල්වේනියා විශ්ව විද්‍යාලය ඇතුළත් වේ. 2011 UNAIDS වාර්තාවට අනුව, ප්‍රතිකාර සඳහා විශ්වීය ප්‍රවේශය - 80% හෝ ඊට වැඩි ආවරණයක් ලෙස අර්ථ දක්වා ඇත - බොට්ස්වානාව හි සාක්ෂාත් කර ගෙන ඇත.&lt;ref&gt;{{Citation|title=World AIDS Day Report|url=http://www.unaids.org/en/media/unaids/contentassets/documents/unaidspublication/2011/JC2216_WorldAIDSday_report_2011_en.pdf|year=2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20130601011732/http://www.unaids.org/en/media/unaids/contentassets/documents/unaidspublication/2011/JC2216_WorldAIDSday_report_2011_en.pdf|publisher=UNAIDS|access-date=21 February 2012|archive-date=1 June 2013|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

බොට්ස්වානාව හි ඉහළ HIV ව්‍යාප්තිය සඳහා ඇති විය හැකි හේතු අතර සමගාමී ලිංගික හවුල්කාරිත්වයන්, ගණුදෙණු ලිංගිකත්වය, පරම්පරාගත ලිංගිකත්වය සහ රැකියා ලුහුබැඳීම සඳහා තම ප්‍රාදේශීය ප්‍රජාවෙන් පිටත සංචාරය කරන සැලකිය යුතු සංඛ්‍යාවක් ඇතුළත් වේ. බොහෝ ලිංගික සම්බන්ධතා වල බහුවිධ ස්වභාවය සෞඛ්‍ය තත්වයට තවදුරටත් බලපායි.

=== සංචාරක කර්මාන්තය ===
[[File:Botswana.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Botswana.jpg|thumb|සෆාරි බෝට්ටුවක සංචාරකයෙක්]]
බොට්ස්වානාව සංචාරක සංවිධානය යනු&lt;ref&gt;[http://www.botswanatourism.co.bw/ Botswana Tourism Organisation] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090503122813/http://www.botswanatourism.co.bw/|date=3 May 2009}}. Botswanatourism.co.bw. Retrieved on 19 May 2017.&lt;/ref&gt; රටේ නිල සංචාරක කණ්ඩායමයි. මූලික වශයෙන්, සංචාරකයින් ගැබොරෝන් වෙත පැමිණෙන්නේ නගරයට අමුත්තන් සඳහා විවිධ ක්‍රියාකාරකම් ඇති බැවිනි. ලයන් පාර්ක් රිසෝට් යනු බොට්ස්වානාව හි පළමු ස්ථිර විනෝද උද්‍යානය වන අතර&lt;ref&gt;[http://www.lionpark.co.bw/ Lion Park Resort] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130708111109/http://www.lionpark.co.bw/|date=8 July 2013}}. Lionpark.co.bw (7 February 2013). Retrieved on 19 May 2017.&lt;/ref&gt; පවුල් සඳහා උපන් දින සාද වැනි උත්සව පවත්වයි. බොට්ස්වානාව හි අනෙකුත් ගමනාන්ත අතරට ගැබොරෝන් යාත්‍රා සමාජය සහ කලහාරි ධීවර සමාජය සහ ගැබොරෝන් වේල්ල සහ මොකොලෝඩි නේචර් රක්ෂිතය වැනි ස්වභාවික ආකර්ෂණ ස්ථාන ඇතුළත් වේ. බොට්ස්වානාව ගොල්ෆ් සංගමය (BGU) විසින් පවත්වාගෙන යනු ලබන ගොල්ෆ් පිටි ඇත.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20090808044920/http://www.botswanagolfunion.org.bw/ (BGU)]. Botswana Golf Union. Retrieved on 19 May 2017.&lt;/ref&gt; ෆාකලනේ ගොල්ෆ් වත්ත යනු ඩොලර් මිලියන ගණනක සමාජ ශාලාවක් වන අතර එය හෝටල් නවාතැන් සහ ගොල්ෆ් පිටි සඳහා ප්‍රවේශය යන දෙකම සපයයි. බොට්ස්වානාහි කෞතුකාගාරවලට ඇතුළත් වන්නේ:

* ගැබොරෝන්හි බොට්ස්වානාව ජාතික කෞතුකාගාරය
* කන්යේ හි II වන ක්ගෝසි බතෝන් (සෙගොපොට්සෝ) කෞතුකාගාරය
* මොලෙපොලෝල් හි I වන ක්ගෝසි සෙචෙල් කෞතුකාගාරය
* සෙරෝවේ III වන ඛාමා අනුස්මරණ කෞතුකාගාරය
* මවුන් හි නබේ කෞතුකාගාරය
* මොචුඩි හි පූතාඩිකොබෝ කෞතුකාගාරය
* ෆ්‍රැන්සිස්ටවුන් හි සුපා න්ග්වානෝ කෞතුකාගාර මධ්‍යස්ථානය

==මූලාශ්‍ර==
&lt;references responsive=&quot;&quot; /&gt;{{අප්‍රිකාවේ ස්වෛරී රාජ්‍ය සහ යැපෙන භූමි ප්‍රදේශ ලැයිස්තුව}}
[[Category:බොට්ස්වානා]]
[[ප්‍රවර්ගය:අප්‍රිකාව තුළ රටවල්]]
[[ප්‍රවර්ගය:එක්සත් ජාතීන්ගේ සාමාජික රාජ්‍ය]]</text>
      <sha1>12ti1h4o03aoo3n88236y6m6z1bdomn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>වහරක අභයරතනාලංකාර හිමි</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22620</id>
    <revision>
      <id>805238</id>
      <parentid>793838</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T06:38:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>805238</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23422" sha1="isble49nmvsjsu6qhyx1y7rwiovp0a4" xml:space="preserve">{{copyedit}}
{{Refimprove}}
[[ගොනුව:Waharaka_abhayarathana_aaryayan.jpg|frame|වහරක අභයරතනාලංකාර ස්වාමින්වහන්සේ‎]]කෑගල්ල දිස්ත්‍රික්කයේ දෙහිගම්පල් කෝරළයේ මෙගොඩගොඩ පත්තුවට අයත් රුවන්වැල්ල ප්‍රාදේශීය සභා බලප්‍රදේශයේ වහරක ගෝනගල්දෙණිය නැමැති සුන්දර ගම්මානයේ ජීවත් වූ වීරසිංහ ආරච්චිගේ හේරත් පෙරේරා සහ වීරසිංහ ආරච්චියේ දෝන එංගනෝනා යන දෙමාපියනට පිරිමි දරුවන් දෙදෙනෙකු ද එක් ගැහැණු දරුවකු ද වූහ.

පිරිමි දරුවන් දෙදෙනාගෙන් එක් අයෙකු 1950 වසරේ ජූලි මාසයේ එක්තරා දිනයක දී මෙලොව එළිය ලබයි. ඔහු නමින් වීරසිංහ ආරච්චිගේ අබේරත්න නම් වෙයි.

දෙමාපිය සෙවණේ හැදී වැඩෙන මෙම දරුවා පාසල් අධ්‍යාපනය ලැබීමට සුදුසු වයස එළඹෙද්දී වහරක මහා විද්‍යාලයට ඇතුළත් වෙයි. එම විද්‍යාලයේ පූර්ව ජ්‍යෙෂ්ඨය හොඳින් සමත් වූ ඔහු වයස අවු: 18 දී &quot;තුල්ටෙක්ස්&quot; නමින් හැඳින් වූ තුල්හිරිය පේශකර්ම ආයතනයේ සේවා නියුක්තිකයෙකු වෙයි. 1985 වසර දක්වා ම පූගොඩ පේශකර්ම ආයතනයේ සේවාවෙහි යෙදී ඇති අතර, ඒ කාලසීමාව තුළ යම් යම් භාවනා ම ය අත්දැකීම් තුළින් නැගුණු අධ්‍යාත්මික ශක්තියක් ද ගොඩනැගී තිබූ බැවින්, 1985 වසරේ දී තම රැකියාවට සමුදීමට තීරණය කැර ඇත.

1986 වසර තම මනෝමය ශක්තිය උපයෝගී කැරගෙන අධ්‍යාත්මික භෞතික වශයෙන් විද්‍යමානකැර ලොවට හෙළි දක්වන කාලසීමාවේ ආරම්භය යැයි කීවොත් එය නිවැරැදි ය.

බුදු දහමේ පෙන්වා දී තිබෙන්නේ ධ්‍යාන, සමාධි ආදී ක්‍රම තුළින් අධ්‍යත්මික ශක්තිය වර්ධනය කැරගත් කෙනෙකුට යම් යම් විශේෂ හැකියාවන් ලැබීමේ ශක්තිය පිහිටන බව යි.

ඒ අනුව තවමත් ගිහිවතේ සිටින, අපේ කථාවේ නායක අබේරත්න මහතාණන් වෙතින් ද යම් යම් ගුප්ත හැකියාවන් ක්‍රමයෙන් බලගැන්විණි. එයට ම තවත් හේතුපාදක වූ ජන්ම කුශල මූලයන් ද බලපා ඇත.

එයට හේතු පාදක වූ කථා මූලයේ අතීතාවර්ජන කථා සාරාංශය මෙසේ ය.

අනන්ත සසරේ එනවිට සමහර පින්වතුන්ගේ විවිධ යහපත් ප්‍රාර්ථනා තිබෙනවා. ඒ අනුව ලොවුතුරා බුදුවරයෙකු වීමට වාග් ප්‍රණිධාන, මනෝ ප්‍රණිධාන විසි අසංඛ්‍ය කල්ප ලක්‍ෂයක් පාරමී දම් පුරා තවත් සම්මා සම්බුදුවරයෙකුගෙන් නියත විවරණ ගත යුතු වෙයි. නියත විවරණ ගත් පසු ප්‍රඥා අධික බෝසතාණන්වහන්සේ නමකට සාරසංඛ්‍ය කල්ප ලක්‍ෂයක් පාරමී දම් පිරිය යුතු වෙයි. ඒ වගේ ම ශ්‍රාවක පාරමීතා පුරන උතුමන්ට ඒ ඒ තත්ත්වයන්ට පත්වීමට එවැනි පෙරුම් පිරිය යුතු වෙනත් කාලසීමාවන් ද පවතින බව ධර්‍මයේ දැක්වෙයි.

ඒ අනුව කෙනෙකු සක්විති රාජ්‍යත්‍වය බලාපොරොත්තුවෙන් ද, කිසියම් රටක රාජ්‍ය නායක තනතුර ලබාගැනීමට ද පෙරුම් පුරන්නෝ සිටිය හැකි වෙත්. ඒ අතර, ලෝකෝත්තර පැතුම් අරමුණු කරගෙන ලොව්තුරා සම්මා සම්බුද්ධ වීමටත්, පච්චේක බුද්ධ වීමටත්, අග්‍රශ්‍රාවක වීමටත්, අසූමහා ශ්‍රාවක වීමටත්, පෙරුම් පුරන උතුමෝ ද ලෝ සතුන් අතර වෙති.

එසේ ම බුද්ධ ශාසනයක් පිරිහී යන කාලයක නිර්මල බුදුදහම ලොවට මතුකර නැවැත නගා සිටුවන්නට ශ්‍රාවක පාරමිතා පිරූ උත්තමයින් ද වරින් වර ලොව පහල විය හැකි ය.

වර්තමානය වන විට ද බුදුදහමේ යම් යම් අර්ථ විපරිතයන් ට ලක්වීමෙන් නිර්මල බුදුදහම යටපත් වී ඇත. එසේ යටපත් වී ඇති නිර්මල බුදුදහම නැවත මතුකරලීමේ උතුම් අභිලාශයෙන් වහරක අබේරත්න මහතාණන්ටත් අනන්ත වූ සසර ගමනේ පින් රැහැන තුළ එක්තරා අවධීන් 2 ක දී එවැනි උතුම් ප්‍රාර්ථනාවන් දෙකක් පහල වී ඇති අතර, එය දැනට අප කියවා ඇති ත්‍රිපිටකාශ්‍රිත හෝ වෙනත් ග්‍රන්ථයකින් උපුටාගත නොහැක්කේ ඒ සියලු දත්ත භාවනාවේ සමාධි අවස්ථාවේ එක්තරා කඩඉමක දී මනසට ගෝචර වූ අත්දැකීමක් නිසාවෙනි.

පළමු ප්‍රාර්ථනාව දිගහැරෙන්නේ දීපංකර බුදුපියාණන්වහන්සේගෙන් ගෞතම බුදුපියාණන්වහන්සේ සුමේධ නම් තාපස ව ඉපි ද නියත විවරණ ගන්නා කාලසීමාවේ දී තමන් (අබේරත්න මහතාණන්) තම යහළුවෙකුත් සමඟ ගොවිතැන් කටයුතු කරන ගොවියන් ලෙස ඉපැදීමෙනි.

සුමේධ තාපසතුමා ගෞතම බුදුන් ලෙස බුද්ධත්වය ලැබීමට දිපංකර බුදුරජාණන්වහන්සේගේ පාදමූලයේ බිම දිගාවී නියත විවරණ ගන්නා ලෝ කම්පනයවන ඒ උතුම් මොහොතේ තමන් සහ තම යහළුවා ද එය දැක මහත් සතුටින් ප්‍රමෝදයට පත් ව තමන් හා දෙදෙනා ම අනාගත ප්‍රර්ථනාවක් කරන්නෙ මැ යි සිතමින් ප්‍රාර්ථනාවන් කැර ඇති අතර, එය දීපංකර බුදුපියාණන්වහන්සේ දැනගෙන ඒ මොහොතේ විස්තර කැර තිබෙන්නේ දෙදෙනා ම අනාගත බුද්ධ ශාසනයක දී විශේෂ පුද්ගලයින් වන බව යි.

දෙවන අවධිය දිග හැරෙන්නේ, එනම්, ගෞතම බුදුරජාණන්වහන්සේගේ සිට ආපසු පසු පසට ගත්විට එනම්, කාශ්‍යප, කෝණාගමන ආදී වශයෙන් බුද්ධාන්තර 10 ක දී හෝ අටවිසි බුදුවරුන්ගේ නාමයෙන් තණ්හංකර බුදුපියාණන්වහන්සේගෙන් ආරම්භ ව මේධංකර, සරණංකර ආදී බුද්ධාන්තර 18 කට පසු ව 19 වැනි බුද්ධාන්තරයේ දී කිණිහිරි බෝධියට පිට දී සම්මා සම්බුද්ධත්‍වයට පත්වූ සිද්ධාර්ථ නම් සම්මා සම්බුදුපියාණන්වහන්සේගේ කාලයේ දී ප්‍රාර්ථනා පරිදි ලබාගත් ශ්‍රාවක පාරමිතාවක් වශයෙනි.

ඒ කාලසීමාවේ දී මහා සිටුවරයෙකු වශයෙන් ඉපිද සිටිය දී සිද්ධාර්ථ බුදුපියාණන්වහන්සේ ප්‍රමුඛ ශ්‍රාවක මහරහතන්වහන්සේ ලෝක සත්‍වයාට කරන මහා සේවාව දැක තමන්ටත් ශාසනය වෙනුවෙන් මෙවැනි අති උදාර සේවාවක් කිරීමට හැකිනම් යනුවෙන් අදහස් පහල වී, ඒ අනුව ලොව්තුරා බුදු කෙනෙකුගේ දහම පිරිහී යටපත් ව යන කාලයක එය නැවත නගා සිටුවීමේ අදහසින් සුදු නෙළුම් මලේ හැඩයට සෑදූ කිරිබත් කැට ලක්‍ෂයකින් සමන්විත කිරිපිඬු දානයක් නෙළුම් මල් සුවඳින් සාදා සිද්ධාර්ථ බුදුහිමියන් ප්‍රමුඛ මහරහතන්වහන්සේ වෙනුවෙන් පුරා දින හතක් තිස්සේ මෙම ප්‍රාර්ථනාව හිතේ තබාගෙන දානය පිළිගන්වා ඇත.

එසේ සත් දින අවසානයේ කිරිපිඬු දානය පූජා කැර තම අභිමත ප්‍රාර්ථනාව හිතේ තබාගෙන බුදු සිරිපා පියුමට පසඟ පිහිටුවා වඳිනවාත් සමඟ ම &quot;දරුව ඔබේ ඔය ප්‍රාර්ථනාව ඉටුවන කාලයක් මතු උදාවෙයි., ඒ සඳහා වීර්යය, බලය ගන්නාවිට සිතිවිලි වැඩෙන්නේ යැ&quot; යි කියමින් මහා බුද්ධාශිර්වාදයක් සිදුකොට ඇත.

ඒ පාරිශුද්ධ වූ ප්‍රාර්ථනය මල්ඵල ගැන්වීමේ අදහසින් ප්‍රථම මංගල බෝධි පූජාව පොල්ගහවෙල උඩපනලිය ගෝඨාභය රජමහා විහාරයේ දී ආරම්භ විය. ඒ අනුව ආම්ර්භ වූ මෙම සෙත් ශාන්ති බෝධි පූජා ම ය ප්‍රතිකාර ක්‍රමය ක්‍රමයෙන් ගිජිදාගම, මීරිගම කලුගල්ලෙන ආරණ්‍යය, මීරිගම කලුඅග්ගල විහාරය යන ස්ථානවල දී ද හුණුමුල්ල ආදී තැන්වලට ද ව්‍යාප්ත විය.

මෙම සෙත්ශාන්ති ක්‍රමයත් සමඟ පහල වූ විශේෂ ශක්තීන් 4 ක් බලගැන්වී ඇත. එසේ බලගැන්වුණු ශක්තීන් වනුයේ,

1. ලෝකයේ පරිණාමය
2. සත්ත්වයාගේ පරිණාමය
3. සත්ත්වයාගේ ලෙඩරෝග
4. සත්ත්වයාගේ කර්ම ශක්තිය යන්න යි.

සමාධිගත ව සිටින අවස්ථාවක දී මෙම කරුණු 4 ට අදාළ ව පොත්ගුල් 4 ක් නියෝජනය කරමින් යතුරු 4 ක් තම සුරත මත දෘශ්‍යමාන වී ඇත.

මෙයින් සත්ත්වයාගේ ලෙඩරෝග ලෙස දෘශ්‍ය වූ යතුර මගින් සමාධි ම ය බෙහෙත් ඖෂධ දීමේ හැකියාව ද

සත්ත්වයාගේ කර්ම ශක්තිය ලෙස දෘශ්‍ය වූ යතුර මගින් ලෙඩරෝග සෑදීමට නිධානය වූ හේතු සාධක ඉස්මතු වීම ද දැක්විය හැකි ය.

සත්ත්වයාගේ පරිණාමය යන යතුරින් සංකේත වූයේ සත්ත්වයා පෙර භවයක යම් අවස්ථාවක ආරම්භ ව මේ භවයේ මරණය කරා යාමේ දී හා ඉන් අනතුරු ව කෙසේ සිදුවෙමින් ගලා යන්නේ ද යන්න දැකීමේ හැකියාව යි.

ලෝක පරිණාමය යන පොත්ගුලට අදාල යතුරින් සංකේතවත් කරන්නේ ලෝකයේ පෙර සිට වර්තමානය දක්වාත් ඉන් අනතුරුවත් පෙළගස්වා දැකීමේ හැකියාව යි.

සත්ත්වයාගේ ලෙඩරෝග හා සත්ත්වයාගේ කර්ම ශක්තිය සංකේතවත් කරමින් දෘශ්‍යමාන වූ යතුරු දෙකෙන් එයට අදාළ ව සමාධි බෙහෙත් ඹෟෂධ හා එයට කළයුතු වත්පිළිවෙත් අළලා කෙරෙන විශේෂ බෝධි වන්දනා ක්‍රමයකින් සෙත සැලසීමේ සේවාවක් ලෙස ආම්රභ වූ මෙම ශාසනික කර්තව්‍යය සැදැහැවත් පින්වතුන් අතර සීඝ්‍රයෙන් ප්‍රචලිත වන්නට වූයේ කිසිවෙකු නොසිතූ පරිද්දෙනි.

1977 වර්ෂයේ දී චන්‍ද්‍රලතා නැමැති තරුණිය සමඟ අතිනත ගත් අබේරත්න මහතාණන්ට ලසන්ති ප්‍රියදර්ශනී වීරසිංහ ලෙස දුවෙකුත් කපිල වීරසිංහ නමින් පුතෙකුත් ලබන්නෝ ය.

දුව හා පුතා අධ්‍යාපනය ලබමින් සිටින අතර වාරයේ තම අධ්‍යාත්මික සේවාව ද නොකඩවා කරගෙන යමින් සිටි අබේරත්න මහතාණන්ට 2004 වර්ෂයේ දී කිසියම් වූ පෙරළියක් ඇතුළතින් සිදුවන බවක් දැනී ඇත.

මෙම අත්භවයට අත්බැව් 4 කට පෙර පැවිදි වී එහිදී දහම් ඇස පහල වී මේ අත්භවයේ උත්පත්තිය ලබන්නේ ජාත සෝතාපන්න උතුමෙකු වශයෙනි. එහි ප්‍රතිඵලයක් වශයෙන් එය නැවත මල්ඵල ගැන්වීමේ උදාර හෝරාව 2004 දී ඉස්මතු විය.

ඒ අනුව 2004 වසරේ දී සිය ගුරු පූජෝත්තමයාණන්වහන්සේ ලෙස සියම් මහ නිකායයේ දඹදෙණි හත්පත්තුවේ ද්විතීය සංඝනායක සද්ධර්ම කීර්ති ශ්‍රී රේවත පූජ්‍ය දියකෙළිනාවල මේධංකර නායක ස්වාමීන්වහන්සේ යටතේ උතුම් පැවිදි දිවියට පත්වූයේ &quot;වහරක අභයරතනාලංකාර හිමියන්&quot; ලෙසිනි.

තමන් වහන්සේ පැවිදි වී නොබෝ දිනකින් තම ගිහි කළ බිරිඳ වූ චන්‍ද්‍රලතා මහත්මිය වහරක චන්‍ද්‍රකාංචනා සිල්මාතාව ලෙසත්, ලසන්ති ප්‍රියදර්ශනී දියණිය, වහරක සඳුනි කාංචනා සිල්මාතාව ලෙසත්, කපිල වීරසිංහ පුතු වහරක කලණ රතනාලංකාර හිමි ලෙසත් සියල්ලෝ ගිහි බන්ධනයෙන් මිදී උතුම් පැවිදි දිවියට පත්වූහ.

ගිහි කල තමන්ට උරුමයෙන් ලද ඉඩම වර්තමානය වන විට උතුම් පුණ්‍ය භූමියකට දායාද කොට ඇති අතර, එය නමින් වහරක ගෝනගල්දෙණිය අරියචින්තාශ්‍රම බෞද්ධ විහාරස්ථානය ලෙස හඳුන්වයි.

නායක ස්වාමීන්වහන්සේ මේ වන විට රාජ්‍ය අංශයේ මෙන් ම පෞද්ගලික අංශයේ රූපවාහිනී නාලිකා මෙන් ම ගුවන්විදුලි නාලිකා තුළින් ද විවිධ මාතෘකා ඔස්සේ ධර්‍මදේශනා පවත්වා ශ්‍රාවක හදවත් නව මාවතකට යොමුකැර ඇත. එසේ ම වහරක මූලස්ථාන කේන්‍ද්‍රයේ දී මෙන් ම ඉන් පරිබාහිර ස්ථානවල දී ද පවත්වා ඇති ධර්‍මදේශනා දහස් ගණනකි.

එවැනි දේශානාවලින් බොහොමයක් අඩංගු සංයුක්ත තැටි &quot;නිවන් වඩන සිරි සදහම්&quot; ලෙසින් අංක 105 ක් ද., චේතෝ විමුක්තිය, ප්‍රඥා විමුක්තිය., සුවදායක ජීවිතය, සජීවී දහම ලෙසින් තවත් සංයුක්ත තැටි පෙළක් ද නිකුත් වී ඇත.&lt;ref&gt;[https://www.waharaka.com/cds &quot;දේශානා අඩංගු සංයුක්ත තැටි&quot;], 'https://www.waharaka.com/cds'&lt;/ref&gt;

එසේ ම කියවීමේ රුචිය ඇති අය සඳහා &quot;ශ්‍රී සද්ධර්මයෙන් බිඳක්&quot;, සැඟවුණු බොදු මග කල එළි දකී. පෙරදා දෙසූ දහම්, අධ්‍යාත්මයේ විද්‍යාව පිළිබිඹු කරන බුද්ධ වන්දනාව, ආර්ය මෛත්‍රී භාවනාවෙන් ලබන සැනසීම, අපි නිවන් දකිමු., කරණීය මත්ත සූත්‍රය හා තවත් කිහිපයක් දහම් ග්‍රන්ථ ලෙස ද නිකුත් වී ඇති අතර ඒ දහම් ග්‍රන්ථ 3 න් බොහෝ දහම් පිපාසිත සිත් සතන් හි දහම් විඩාව නිමවී ඇත.

අන්තර්ජාලය හරහා දහම් ශ්‍රවණය කිරීමට ඇවැසි අය වෙනුවෙන් දහම් ගබඩාවන් අඩංගු web අඩවි 20 ක් පමණ එළි දක්වා ඇත.

ඒ වගේ ම නායක ස්වාමීන්වහන්සේ ගේ ධර්‍ම දේශනා ඇසුරින් සකස් කරන ලද හරවත් ලිපි ඇතුළත් දහම් සඟරාවක් &quot;හෙළ බොදු පියුම&quot;&lt;ref&gt;[http://www.helabodhupiyuma.net &quot;හෙළ බොදු පියුම ප්‍රධාන වෙබ් අඩවිය&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180224083127/http://www.helabodhupiyuma.net/ |date=2018-02-24 }}, 'www.helabodhupiyuma.net'&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.waharaka.com/magazines &quot;හෙළ බොදු පියුම සඟරා එකතුව&quot;], 'www.waharaka.com/magazines'&lt;/ref&gt; නමින් සෑම මසකම පුන් පොහෝ දින ඉතා අඩු මිලට නිකුත් වේ.

මේ සියල්ල වහරක අභයරතනාලංකාර ස්වාමීන්වහන්සේ ගේ පුණ්‍ය මහිමයේ ප්‍රතිඵල යැ යි ලොවට හඬගා කියන්නට ඇවැසි නොවේ.

==බාහිර සබැඳි==
* [https://waharaka.com වහරක අභයරතනාලංකාර හිමි]
* [http://aaryadharma.org ආර්ය ධර්ම වෙබ් අඩවිය] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170509191132/http://aaryadharma.org/ |date=2017-05-09 }}

[[Category:භික්‍ෂූහූ]]
[[ප්‍රවර්ගය:Theravada Buddhist monks from Sri Lanka]]</text>
      <sha1>isble49nmvsjsu6qhyx1y7rwiovp0a4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>බුධ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>23841</id>
    <revision>
      <id>805201</id>
      <parentid>801700</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T04:02:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>805201</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34667" sha1="ic219ixw0d4xteu00mumqtkru1nel46" xml:space="preserve">{{කෙටි විස්තරය|සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ ග්‍රහලෝකයකි}}
{{Infobox planet
| bgcolour = #D8BBA6
| name = බුධ
| symbol = [[File:Mercury symbol (fixed width).svg|24px|☿]]
| image = [[ගොනුව:Mercury in color - Prockter07 centered.jpg|240px|Mercury]]
| caption = [[MESSENGER]] බුධගේ ව්‍යාජ-වර්ණ ඡායාරූපයක්
| orbit_ref =&lt;ref name=horizons&gt;{{cite web
  | date=April 7, 2008 | first=Donald K. | last=Yeomans
  | url=http://ssd.jpl.nasa.gov/?horizons
  | title=HORIZONS System
  | publisher=NASA JPL | accessdate=2008-04-07 }}&lt;/ref&gt;
| epoch = [[J2000]]
| විහේලිකය = 69,816,900 km&lt;br /&gt;0.466&amp;nbsp;697 [[Astronomical unit|AU]]
| උපහේලිකය = 46,001,200 km&lt;br /&gt;0.307&amp;nbsp;499 AU
| semimajor = 57,909,100 km&lt;br /&gt;0.387&amp;nbsp;098 AU
| eccentricity = 0.205&amp;nbsp;630&lt;ref name=&quot;nssdcMercury&quot; /&gt;
| period = [[දවස|පෘථිවි දින]] 87.9691&lt;br /&gt;බුධ ([[සූර්‍ය දින]]) 0.5
| synodic_period = දින 115.88&lt;ref name=&quot;nssdcMercury&quot; /&gt;
| avg_speed = තත්පරයට කි.මී. 47.87&lt;ref name=&quot;nssdcMercury&quot; /&gt;
| inclination = 7.005° [[en:Ecliptic]]&lt;br /&gt;3.38° [[en:Ecliptic#Ecliptic and planets|Sun’s equator]]&lt;br /&gt;6.34° to [[en:Invariable plane]]&lt;ref name=meanplane&gt;{{cite web
  |date=2009-04-03
  |title=The MeanPlane (Invariable plane) of the Solar System passing through the barycenter
  |url=http://home.comcast.net/~kpheider/MeanPlane.gif
  |accessdate=2009-04-03|archiveurl=http://web.archive.org/20090420194536/home.comcast.net/~kpheider/MeanPlane.gif|archivedate=2009-04-20}} (produced with [http://chemistry.unina.it/~alvitagl/solex/ Solex 10] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150524145440/http://chemistry.unina.it/~alvitagl/solex/ |date=2015-05-24 }} written by Aldo Vitagliano; see also [[Invariable plane]])&lt;/ref&gt;
| asc_node = 48.331°
| arg_peri = 29.124°
| mean_anomaly = 174.796°
| satellites = නැත
| physical_characteristics = yes
diameter = 4,880 km
| mean_radius = 2,439.7&amp;nbsp;±&amp;nbsp;1.0&amp;nbsp;km&lt;ref name=nasa&gt;{{cite web
  | date=May 28, 2009 | first=Kirk | last=Munsell
  | coauthors=Smith, Harman; Harvey, Samantha
  | url=http://solarsystem.nasa.gov/planets/profile.cfm?Object=Mercury&amp;Display=Facts
  | title=Mercury: Facts &amp; Figures
  | work=Solar System Exploration
  | publisher=NASA | accessdate=2008-04-07 }}
&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Seidelmann2007&gt;{{cite journal
  | last= Seidelmann| first= P. Kenneth
  | coauthors= Archinal, B. A.; A’hearn, M. F.; et al.
  | title= Report of the IAU/IAGWorking Group on cartographic coordinates and rotational elements: 2006
  | journal= Celestial Mechanics and Dynamical Astronomy
  | volume=90 | pages=155–180 | year=2007
  | doi=10.1007/s10569-007-9072-y
  | url=http://adsabs.harvard.edu/doi/10.1007/s10569-007-9072-y
  | accessdate=2007-08-28 | issn = 0923-2958 }}&lt;/ref&gt;
| flattening = 0&lt;ref name=Seidelmann2007/&gt;
| surface_area = 7.48{{e|7}}&amp;nbsp;km²&lt;ref name=nasa/&gt;
| volume = 6.083{{e|10}}&amp;nbsp;km³&lt;ref name=nasa/&gt;&lt;br /&gt;0.056 Earths
| mass = 3.3022{{e|23}}&amp;nbsp;kg&lt;ref name=nasa/&gt;
| density = 5.427&amp;nbsp;g/cm³&lt;ref name=nasa/&gt;
| surface_grav = තත්පරයට මීටර් 3.7&lt;ref name=nasa/&gt;
| escape_velocity = තත්පරයට කි.මී. 4.25&lt;ref name=nasa/&gt;
| sidereal_day = දින 58.646&lt;br /&gt;1407.5&amp;nbsp;[[hour|h]]&lt;ref name=nasa/&gt;
| rot_velocity = {{convert|10.892|km/h|m/s|abbr=on}}
| axial_tilt = 2.11′&amp;nbsp;±&amp;nbsp;0.1′&lt;ref name=Margot2007&gt;{{cite journal| last=Margot | first=L.J.| coauthors=Peale, S. J.; Jurgens, R. F.; Slade, M. A.; Holin, I. V.| title=Large Longitude Libration of Mercury Reveals a Molten Core| url=https://archive.org/details/sim_science_2007-05-04_316_5825/page/n65 | journal=Science| year=2007 | volume=316 | pages=710–714| doi=10.1126/science.1140514
| bibcode=2007Sci...316..710M| pmid=17478713| issue=5825 }}&lt;/ref&gt;
| right_asc_north_pole = පැය 18 මිනිත්තු 44 තත්පර 2&lt;br /&gt;281.01°&lt;ref name=&quot;nssdcMercury&quot; /&gt;
| declination = 61.45°&lt;ref name=&quot;nssdcMercury&quot; /&gt;
| albedo = 0.119 ([[en:Bond albedo|bond]])&lt;br /&gt;
0.106 ([[en:Geometric albedo|geom.]])&lt;ref name=&quot;nssdcMercury&quot; /&gt;
| magnitude = −2.3 සිට 5.7&lt;ref name=ephemeris&gt;{{cite web|last=Espenak|first=Fred|date=July 25, 1996|url=http://eclipse.gsfc.nasa.gov/TYPE/mercury2.html| title=Twelve Year Planetary Ephemeris: 1995–2006|work=NASA Reference Publication 1349|publisher=NASA|accessdate=2008-05-23 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nssdcMercury&quot; /&gt;
| angular_size = 4.5&quot; – 13&quot;&lt;ref name=&quot;nssdcMercury&quot; /&gt;
| temperatures = yes
| temp_name1 = 0°N, 0°W &lt;!-- Vasavada et al. 1999--&gt;
| min_temp_1 = 100 K &lt;!-- (-173 °C) --&gt;
| mean_temp_1 = 340 K &lt;!-- (67 °C) --&gt;
| max_temp_1 = 700 K &lt;!-- (427 °C) --&gt;
| temp_name2 = 85°N, 0°W
| min_temp_2 = 80 K &lt;!-- (-193 °C) --&gt;
| mean_temp_2 = 200 K &lt;!-- (-73 °C) --&gt;
| max_temp_2 = 380 K &lt;!-- (106.85 °C) --&gt;
| pronounce =  {{IPAc-en|en-us-Mercury.ogg|ˈ|m|ɜr|k|j|ər|i}}
| atmosphere = yes
| surface_pressure = ඉතා අඩුය
| atmosphere_ref=&lt;ref name=&quot;nssdcMercury&quot;&gt;{{cite web|title=Mercury Fact Sheet |url=http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/mercuryfact.html|publisher=[[NASA]] Goddard Space Flight Center | date=November 30, 2007 |accessdate=2008-05-28 }}&lt;/ref&gt;
| atmosphere_composition = 42% අණුක [[ඔක්සිජන්]]&lt;br /&gt;29.0% [[සෝඩියම්]]&lt;br /&gt;22.0% [[හයිඩ්‍රජන්]]&lt;br /&gt;6.0% [[හීලියම්]]&lt;br /&gt;0.5% [[පොටෑසියම්]]&lt;br /&gt;[[ආගන්]], [[නයිට්‍රජන්]] සහ [[කාබන් ඩයොක්සයිඩ්]] සුළු වශයෙන්
}}

'''බුධ''' යනු [[හිරු|හිරුගේ]] සිට පළමු වැනියට පිහිටි [[සෞරග්‍රහ මණ්ඩලය|සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ]] කුඩාම [[ග්‍රහලෝක|ග්‍රහලෝකය]] වේ. හිරුට ආසන්නයේම පිහිටා අති මෙය කි.මි.4,887 ක විශ්කම්භයකින් යුක්තය. අධික උෂ්ණත්වයකින් යුතු මෙම ග්‍රහයා තුල ජලය නොමැත.දිවාකාලයේ උෂ්ණත්වය කෙල්වින් 673කි.එය රාත්‍රියට 175 කි. මෙහි ජීවී වාසයක් නොමැත. මෙහි චුම්බක ක්ෂේත්‍රය පෘථිවිය මෙන් 1% කි.අභ්‍යන්තර මදය ද්‍රව යකඩවලින් සමන්විත වීම එයට හේතුවයි. ඉලිප්සාකාර කක්ෂයක සූර්යයා වටා ගමන් කරන බුධ ග්‍රහයා තමා වටා භ්‍රමණය වීමට පෘථිවි දින 58ක් සහ පැය 15ක් ගත වන අතර සූර්යයා වටා එක් වරක් භ්‍රමණය වීමට දින 88ක් ගත වේ.

භෞතික ලෙස බුධ ග්‍රහයාගේ පෙනුම [[චන්ද්‍රයා|චන්ද්‍රයාගේ]] පෙනුමට සමාන වේ. එය ආවාට විශාල ප්‍රමාණයකින් සමන්විත අතර ස්වභාවික චන්ද්‍රිකා හෝ එහි [[වායුගෝලය|වායුගෝලයක්]] ඇති බව සනාථ වී නැත. බුධ ග්‍රහයා සතුව විශාල යකඩ හරයක් ඇති අතර එමඟින් පෘථිවි‍යේ චුම්බක ක්ෂේත්‍රයෙන් 1% ක් පමණ වන චුම්බක ක්ෂේත්‍රයක් උත්පාදනය කරයි. එය අසාමාන්‍ය ලෙස ඝන ග්‍රහයක් වී ඇත්තේ එහි හරය විශාල වීම නිසාය. බුධ ග්‍රහයාගේ මතුපිට උෂ්ණත්වය 90 – 700 k ( -180 සිට 430 සෙල්සියස්) දක්වා වන අතර සුර්යයාට පහලින් ඇති ලක්ෂය උණුසුමින් වැඩිම ස්ථානය වන අතර ධ්‍රැව අසල ඇති ආවාටවල පතුල සීතලම ස්ථානය වේ. 

බුධ ග්‍රහයා පිළිබඳ සිදුකර ඇති වාර්තාගත නිරීක්ෂණ ක්‍රිස්තු පූර්ව පළමු සහශ්‍රය දක්වා දිව යන අතර ක්‍රිස්තු පූර්ව හතරවන සියවසට පෙර ග්‍රීක තාරකා විද්‍යාඥයින් විසින් විශ්වාස කලේ එම ග්‍රහයා වස්තුන් දෙකක් බවය. [[ගොනුව:Mercury Internal Structure.svg|thumb|left|1. කබොල—100–300&amp;nbsp;km ඝන&lt;br /&gt; 2. පිට කබොල—600&amp;nbsp;km ඝන&lt;br /&gt; 3. මැද—1,800&amp;nbsp;km අර්ධවිෂ්කම්භය]]උදෑසන ඉර නැගෙන විට පමණක් දුටු ග්‍රහයා ඇපලෝ ලෙසටත් ඉර බැස යන විට දුටු ග්‍රහයා හර්මිස් ලෙසත් ඔවුන් විසින් නම් කරන ලදි. Mercury නමැති බුධ ග්‍රහයාගේ ඉංග්‍රීසි නම රෝමානු ජාතිකයන් විසින් තබන ලද අතර ඔවුහු එය නම් කළේ රෝමානු දෙවි මර්කරි සිහිපත් වීමට ය. ඔවුහු එය ග්‍රීක දෙව් හර්මිස්ට සම කළහ. බුධ ග්‍රහයාගේ තාරකා ලකුණ ලෙස භාවිතා වන්නේ නවීකරණය කරන ලද හර්මිස්ගේ Caduceus එකය.

බුධ ග්‍රහයාට උප ග්‍රහයන් නැත.මතුපිට ගිනි කඳු පිපිරීමෙන් නිර්මාණය වූ ආවාට (craters)වලින් යුක්තය.වායු ගෝලයක් නොමැති බැවින් ග්‍රහක සහ [[උල්කාපාත]] කඩා වැටීමේ අවදානම වැඩිය.බුධ ග්‍රහයා [[සෞරග්‍රහ මණ්ඩලය#අභ්‍යන්තර ග්‍රහලෝක සහ බාහිර ග්‍රහලෝක|අභ්‍යන්තර ග්‍රහලෝකයක්]] ලෙස හැදින්⁣වේ.

==  අභ්‍යන්තර ව්‍යුහය ==
පෘථිවිය වැනි පාෂාණමය දේහයක් සහිත බුධ ග්‍රහයා භෞමික ග්‍රහයින් හතරෙන් එකකි. කුඩාම භෞමික ග්‍රහයා මෙය වන අතර එහි සමකය හරහා විෂ්කම්භය 4879 km වේ. බුධ ග්‍රහයා සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ විශාලතම ස්වභාවික චන්ද්‍රිකා වන [[ගැනිමීඩ් (චන්ද්‍රයා)|ගැනීමීඩ්]] සහ [[ටයිටන් (චන්ද්‍රයා)|ටයිටන්]] වලට වඩා ප්‍රමාණයෙන් කුඩා ය. බුධ ග්‍රහයා 70% ක් ලෝහ වලින් සහ 30% ක් සිලිකාමය ද්‍රව්‍ය වලින් සමන්විත ‍වේ. මෙම ග්‍රහයාගේ ඝනත්වය (5.43 g/cm3), සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ ග්‍රහයන්ගෙන් දෙවැනියට වැඩිම ඝනත්වය වේ. එය පෘථිවියේ ඝනත්වයට වඩා අඩු වන්නේ ස්වල්ප වශයෙනි. ගුරුත්වාකර්ෂණ සංකෝචන බලපෑම ඉවත් කළහොත් බුධ ග්‍රහයා සෑදි ඇති ද්‍රව්‍ය තවත් ඝනත්වයෙන් වැඩි වන අතර සංකෝචනය නොවු ඝනත්වය 5.3g/cm3 වන අතර එවිට පෘථිවියේ ඝනත්වය 4.4g/cm3 වේ.

1.ක‍බොල්ල	 100 – 200 km ඝනකමින් යුක්තය

2.ප්‍රාවරණය	 600 km ඝනකමින් යුක්තය

3.හරය 	 1800 km අරයක් සහිතය


බුධ ග්‍රහයාගේ ඝනත්වය මඟින් එහි අභ්‍යන්තර ව්‍යුහය පිළිබඳ නිගමන ලබා ගත හැකිය. පෘථිවියේ වැඩි ඝනත්වයට හේතුව ගුරුත්වාකර්ෂණ සංකෝචනය වන අතර බුධ ග්‍රහයා ඊට වඩා ඉතා කුඩා වන අතර ඇතුලු ප්‍ර‍දේශ එතරම් තදින් සංකෝචනය වී නැත. ‍එබැවින් එයට මෙතරම් ඉහළ ඝනත්වයක් හිමිවන්නට නම් එහි හරය විශාලවීම සහ යකඩ වලින් පිරී තිබිය යුතුය. භූ විද්‍යාඥයින් විසින් ඇස්තමේන්තු කර ඇති ආකාරයට බුධ ග්‍රහයාගේ හරය එහි පරිමාවෙන් 42% ක් වන අතර පෘථිවිය සදහා මෙම ප්‍රතිශතය 17% කි. මෑත කාලීන පර්යේෂණ වලින් හෙළි වන්නේ බුධ ග්‍රහයා සතුව ද්‍රව වූ හරයක් ඇති බවයි.

හරය වටා කි.මී. 600 ක ප්‍රාවරණය ඇති අතර ඉතිහාසයේ දී බුධ ග්‍රහයා සමග විශාල දේහයක් ගැටීමෙන් එහි මුල් මැන්ටල ද්‍රව්‍ය බොහොමයක් ඉන් ඉවත් වී විශාල හරයට සාපේක්ෂව තුනී ප්‍රාවරණයක් ඉතිරි වන්නට ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ. 

බුධ ග්‍රහයාගේ ක‍‍‍බොල්ල කි.මී. 100-200 දක්වා ඝනකමකින් යුක්තය. බුධ ග්‍රහයාගේ මතුපිට පෘෂ්ඨයේ ඇති එක් විශේෂ ලක්ෂණයක් වන්නේ කිලෝමීටර ගණනාවක් දුරට විහිදෙන හෙල්වැටි දක්නට ලැබීමය. බුධ ග්‍රහයාගේ කබොල්ල ඝන තත්වයේ පවතින අවස්ථා‍වේදී එහි හරය සහ ප්‍රාවරණය සීතලවී සංකෝචනය වීම නිසා මෙම හෙල්වැටි සෑදෙන්නට ඇති බව විශ්වාස කෙරේ. 

සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ ඇති අනෙකුත් ප්‍රධාන ග්‍රහයන් සැමට වඩා වැඩි යකඩ සංයුතියක් බුධ ග්‍රහයා සතුය. මෙය පැහැදිලි කිරීමට මත බොහොමයක් ඉදීරිපත් වී ඇත. බොහෝ දෙනා විසින් පිලිගත් මතය වන්නේ මුල් කාලයේ දී බුධ ග්‍රහයාගේ ලෝහ - සිලිකා අනුපාතය සාමාන්‍ය කොන්ඩ්‍රයිට් ධූම කේතු වලට සමාන වන්නට ඇති බවය. මෙම අනුපාතය සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ ඇති සාමාන්‍ය පාෂාණ ද්‍රව්‍ය වල ලක්ෂණයක් බවට විශ්වාස කෙ‍රේ. කෙසේ නමුදු සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ මුල් ඉතිහාසයේ දී බුධ ග්‍රහයා සමග ඇති වූ ගට්ටනයකින් එහි මුල් ප්‍රාවරණය සහ කබොල්ලෙන් වැඩි ප්‍රමාණයක් ගැලවී ගොස් හරය වැඩි වශයෙන් ඉතිරිවන්නට ඇත. පෘථිවි චන්ද්‍රයා සෑදුනු අයුරු පැහැදිලි කිරීමටත් මෙවැනිම ක්‍රියාවලියක් යෝජනා වී ඇත.
[[ගොනුව:4_Terrestrial_Planets_Size_Comp_True_Color.png|thumb| පෘථිවි ප්‍රමාණය සමග සැසඳිම (වම සිට දකුණට): බුද, [[සිකුරු]], [[පෘථිවිය]], සහ [[අඟහරු]]]]

== පෘෂ්ඨයේ භූ විද්‍යාව ==
[[ගොනුව: Mercury_in_color_c1000_700_430.png |thumb|alt=tiny globe|Messenger මඟින් සම්ප්‍රේෂණය කරනු ලැබු බුධ ග්‍රහයාගේ ප්‍රථම අධි විභේදන දර්ශනය]]
බුධ ග්‍රහයාගේ මතුපිට පෘෂ්ඨය චන්ද්‍රයාගේ පෘෂ්ඨයට සමාන වන අතර, විශාල තැනිතලා සහ ගැඹුරු ආවාට වලින් සමන්විත ය. ඉන් පෙනී යන්නේ එය වසර බිලියන ගණනක් තිස්සේ භූ විද්‍යාත්මකව නිෂ්ක්‍රීයව තිබී ඇති බවය. බුධ ග්‍රහයාගේ භූ විද්‍යාව පිළිබඳ අපගේ දැනුම 1975 මරිනර් යානය මත හා භෞමික නිර්ක්ෂණ මත තීරණය ‍වී ඇති බැවින් භෞමික ග්‍රහයින්ගෙන් අවම ලෙස තේරුම් ගෙන ඇති ග්‍රහයා මෙය වේ. මෑතක දී ගුවන්ගත කල Messenger අභ්‍යවකාශ යානයෙන් ලැබෙන දත්ත මඟින් මේ පිළිබඳව දැනුම වැඩි දියුණු වනු ඇත. උදාහරණ ලෙස මකුලුවෙක් (Spider) ලෙස හඳුන්වන විහිදී යන ද්‍රෝණිකා සහිත අසාමාන්‍ය ආවාටයක් විද්‍යාඥයින් විසින් සොයා ගෙන ඇත. 

වසර බිලියන 4.6 කට පෙර බුධ ග්‍රහයාගේ බිහිවීමෙන් ඉතා කෙටි කලක් තුල වල්ගාතරු හා ග්‍රහකවලින් බරපතල ප්‍රහාර එයට එල්ල වී තිබේ. ඉන්පසුව ද වරින් වර බරපතල ප්‍රහාරවලට එය ලක් වී තිබේ.

එම කාලයේදී ඉතා දරුණු ලෙස ග්‍රහ පෘෂ්ඨය මත ආවාට සෑදී ඇති අතර එය වෙත පැමිණෙන වස්තූන්ගේ වේගය අඩු කිරීමට හැකි වායුගෝලයක් බුධ ග්‍රහයා සතු නොවීම නිසා එහි මුළු පෘෂ්ඨයෙහිම පාහේ ආවාට සෑදී ඇත. මේ කාලයේ දී එහි ගිනි කඳු ක්‍රියාකාරී වූ අතර '‍ක‍රෝලිස් බේසම' වැනි ආවාට සම්පූර්ණයෙන් ම ‍ලෝ දිය (මැග්මා) වලින් පිරී ගොස් සද තලා බිම් බවට පත් වී ඇත.
== වායුගෝලය ==
දීර්ඝ කාලයක් තිස්සේ සැලකිය යුතු වායු ගෝලයක් රදවා ගැනීමට බුධ ග්‍රහයාගේ ගුරුත්වය ප්‍රමාණවත් නොවෙයි. [[හයිඩ්‍රජන්|හයිඩ්‍රජඩන්]], [[හීලියම්]], [[ඔක්සිජන්]], [[සෝඩියම්]], [[කැල්සියම්]] හා [[පොටෑසියම්]] අඩංගු විරල වායුගෝලයක් බුධ සතුය. එහි වායු ගෝලය අස්ථායීය. පරමාණු අඛණ්ඩව ක්ෂය වන අතර විවිධාකාර ප්‍රභව මගින් යලි පිරවේ. හයිඩ්‍රජන් හා හීලියම් පරමාණු ඇතැම් විට පැමිණෙන්නේ අභ්‍යවකාශයට ඇදී යාමට පෙර සුර්යය සුළං බුධගේ චුම්භක ගෝලය තුළට විසරණය වීමෙනි. හීලියම්, සෝඩියම් හා පොටෑසියම් සදහා තවත් ප්‍රභවයක් වන්නේ බුධගේ කබෝල්ල තුළ ඇති මූලද්‍රව්‍යයන්ගේ විකිරණශීලි ක්ෂය වීමයි. බුධ මතුපිට උල්කාශ්ම ගැටීම නිසා පැමිණි ජල වාෂ්පද ඇතැම් විට දැක ගත හැක.
           
චුම්භක ක්ෂේත්‍රය හා චුම්භක ගෝලය දින 59 ක සෙමින් සිදු වන භ්‍රමණයක් පවතී. බුධට සැලකිය යුතු දළ වශයෙන් ගෝලීය චුම්භක ක්ෂේත්‍රයක් ඇත. මැරීනර් 10 මගින් ලබාගත් මිනුම් අනුව එය පෘථිවිය මෙන් 1.1% වාරයක් ප්‍රබල වේ. බුධගේ චුම්භක ක්ෂේත්‍රය ද්වීද්‍රවීය වන අතර ග්‍රහලෝකයේ භ්‍රමණ අක්ෂය සමග ඒක රේඛීය වේ. මෙම ක්ෂේත්‍රයද පෘථිවි චුම්භක ක්ෂේත්‍රය මෙන්ම උත්පාදනය වී ඇති බව පෙනේ. ද්‍රව හර අමුද්‍රව්‍යයන් හෝ අඩ වශයෙන් ඝන හරයක් වටකරගත් ජනකයකින් එය උත්පාදනය වී ඇත. එහි ද්‍රව්‍ය පවත්වා ගැනීමට සැකසී ඇති යාන්ත්‍රණයක් නම් ඉහළ කාක්ෂික විකේන්ද්‍රතාවක් පවතින කාලවලදී ප්‍රබල උදම් ආචරණයන් ඇතිවීමය.

බුධගේ චුම්භක ක්ෂේත්‍රය ග්‍රහලෝකය වටා පවතින සුර්යය සුළං පරාවර්තනයට ප්‍රමාණවත්ය. එමගින් චුම්භක ගෝලය ඇති වේ. එයද චුම්භක ගෝලය තුළදී සුර්යය සුළං ප්ලස්මාවන් රදවා ගැනීමට සමත් වන අතර එය ග්‍රහලෝකයේ කාලගුණ වෙනස්වීම්වලට දායකවේ.

== නිරීක්ෂණය කිරිම ==
[[ගොනුව: Mercury_in_color_c1000_700_430.png |thumb|alt=tiny globe|MESSENGER යානයෙන් ලබා ගත් බුධ ග්‍රහයාගේ ඡායාරූපයකි]]
බුධ ග්‍රහයාගේ දීප්තිය - 2.0 සිට 5.5 දක්වා වන අතර එය [[සිරියස්|සීරියස්ට]] වඩා දීප්තිමත් බවින් වැඩිය. බුධ ග්‍රහයා සූර්යයාට ආසන්නව පිහිටන නිසා සුර්යයාගේ දීප්තියට මුවා වීමෙන් එය නිරීක්ෂණය කිරීමට අපහසු වේ. එය නිරික්ෂණය කල හැක්කේ හිමිදිරි පාන්දර හෝ සවස් කාලයේ දී කෙටි කාල පරිච්ඡේදයක දී පමණි. හබල් ස්පේස් දුරදක්නයෙන් එය කිසිලෙසකින්වත් නිරීක්ෂණය කල නොහැකිය. ඒ දුරදක්නය සතුව සූර්යයාට ඉතා සමීපයෙන් එය නාභිගත වීම වළක්වන ආරක්ෂක උපක්‍රමයක් ඇති බැවිනි. 

චන්ද්‍රයා මෙන් බුධ ග්‍රහයාද පෘථිවියේ සිට බලන කල විවිධ අවධි පෙන්නුම් කරයි. අධර හමුවීමේ දී එය අලුත් වන අතර උත්තර හමුවීමේ දී එය සම්පූර්ණ වේ. මෙම අවස්ථා දෙකේදීම එය නොපෙනී යයි. 

බුධ ග්‍රහයාගේ අධර හමුවීම සෑම දින 116 කට වරක් ම සිදුවේ. නමුත් මෙම කාල පරාසය දින 111 සිට 121 දක්වා විය හැකිය. බුධ ග්‍රහයා පෘථිවියට ආසන්නවම පැමිණෙන විට පෘථිවිය හා එය අතර දුර 82 Gm වේ. 

පෘථිවියේ දක්ෂිණ අර්ධගෝලයට වඩා හොඳින් උත්තර අර්ධගෝලයේ සිට බුධ ග්‍රහයා දැකගත හැකිය. වෙනත් ග්‍රහලෝක බොහොමයක් මෙන්ම බුධ ග්‍රහයාද පූර්ණ සූර්ය ග්‍රහණයක දී දැක ගැනීමට පුළුවනි. 

බුධ ග්‍රහයා පෘථිවියේ සිට බලන කල වැඩි ම දීප්තියකින් දිස්වන්නේ එහි හතරෙන් පංගුවක අවධියේ සිට සම්පූර්ණ වන අවධිය අතරතුරේ දීය. මේ අවධියේ දී පෘථිවියේ සිට බුධ ග්‍රහයාට ඇති දුර වැඩි නමුත් ග්‍රහ පෘෂ්ඨයේ වැඩි ප්‍රමාණයක් ආලෝකමත් වන බැවින් මේ අවධියේ දී වැඩිම දීප්තියකින් දිස් වේ. නමුත් සිකුරු ග්‍රහයා සැලකු විට නම් වැඩිම දීප්තියක් දක්නට ලැබෙන්නේ පෘථිවියේ සිට අවම දුරකින් පිහිටන අඩ සඳ හැඩැති අවධියේ දීය.

==කාක්ෂික හා භ්‍රමණය==
ග්‍රහලෝක අතර වඩාත් විකේන්ද්‍රික වන්නේ බුධගේ කාක්ෂිකයයි. සුර්යයාගේ සිට දුර කිලෝමීටර් මිලියන 46 සිට 70 දක්වා විචලනය වන එහි විකේන්ද්‍රිකතාව 0.21 කි. කාක්ෂිකය සම්පුර්ණ කිරීමට දින 88 ක් ගත වේ. ජ්‍යාමිතික වාන්තාකාර කාක්ෂිකය එකම උප ප්‍රධාන අක්ෂ දරයි. උප හේලිකය ආසන්නයේදී ග්‍රහලෝකයේ ඉහළ ප්‍රවේගය සෑම දින 5 ක කාලපරාසයකටම එය ආවරණය කරන විශාල දුරින් පැහැදිලි වේ. ගෝල වල ප්‍රමාණයන් ඒවායේ හිරුගේ සිට ඇති දුරට ප්‍රතිලෝමව සමානුපාතික වේ. සුර්යය කේන්ද්‍රික විචලනය වන දුර ප්‍රමාණයන් නිරූපණයට එය යොදා ගනී. භ්‍රමණ කාක්ෂික අනුනාදය 3:2 වන ග්‍රහලෝකයේ අක්ෂය වටා භ්‍රමණය සුර්යයා ගේ සිට විචලනය වන දුර සමග සංයෝජනය වී ඇති අතර මතුපිට උෂ්ණත්වයේ සංකිර්ණ විචලතාවයන් ඇති කරයි. 

බුධගේ කාක්ෂිකය පෘතුවි කාක්ෂික තලයට අංශක 7 ක් ආනත වන අතර එය රූපයේ වම්පස දක්වා ඇත. එහි ප්‍රතිඵලයක් වශයෙන් සුර්යයාගේ මුහුණත හරහා බුධගේ සම්ප්‍රේෂණයන් ඇති වන්නෙ‍් ග්‍රහලෝකය සුර්යයා හා පෘතුවිය අතර පවතින එහි තලය හරහා යන විට පමණි. මෙය දළ වශයෙන් අවුරුදු 7 කට වරක් ඇති වෙයි. 

බුධගේ අක්ෂයේ ආනතිය 0.01 අංශක පමණක් වේ. මෙය බ්‍රහස්පතිට වඩා 300 වාරයක් කුඩා වේ. එය දෙවන කුඩාතම අක්ෂයේ ආනතිය දරණ ග්‍රහලෝකය වන අතර ආනතිය අංශක 3.1 කි. මෙහි අර්ථය වන්නේ ප්‍රදේශීය මධ්‍යන්‍යයේදී බුධගේ සමකයේ සිටින නිරීක්ෂකයෙකුට ශිකරයෙන් උතුරට හෝ දකුණට අංශක 0.01 කට වඩා  කිසිදා හිරු දැක ගත නොහැක. විලෝමය වශයෙන් ධ්‍රැවයන් අසලදී සුර්යයා අංශක 0.01 කට වඩා කිසිදා ශිතිජයෙන් ඉහළ නොනගී. 

බුධගේ මතුපිට ඇතැම් තැන්වල නිරීක්ෂකයෙකුට හිරු අඩක් නගිනු දැක ගත හැකිය. ඒ අතරම යලිත් හිරු නැගීමට පෙර එය ආපසු බැසීම දැක ගත හැකිය. මේ සියල්ල බුධගේ එක් දිනයක් තුළ දැක ගත හැක. මීට හේතු වන්නේ උපහේලිකයට දින 4 ක‍ට පෙර බුධගේ කෝණික කාක්ෂික ප්‍රවේගය එහි කෝණික භ්‍රමණ ප්‍රවේගයට සර්වසම වන බැවින් උප හේලිකයේදී සුර්යයාගේ දෘෂ්‍ය චලනයක් දැක ගත නොහැකි බැවිනි. බුදගේ කෝණික කාක්ෂික ප්‍රවේගය ඉන් අනතුරුව කෝනික භ්‍රමණ ප්‍රවේගය ඉක්මවා යයි. එබැවින් හිරු දිස් වන්නේ ප්‍රතිගාමි දිශාවලක ගමන් කරන ලෙසය. මෙම ලක්ෂ්‍ය වලදී උපහේලිකයෙන් දින 4 කට පසුව සුර්යයාගේ සාමාන්‍ය දෘෂ්‍ය චලනය යලි ලගා කර ගැනේ.

== බාහිර සබැදි ==
* [http://history.nasa.gov/SP-423/sp423.htm Atlas of Mercury—NASA] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110309045046/http://history.nasa.gov/SP-423/sp423.htm |date=2011-03-09 }}
* [http://planetarynames.wr.usgs.gov/jsp/SystemSearch2.jsp?System=Mercury Gazeteer of Planetary Nomenclature - Mercury (USGS)]
* [http://www.solarviews.com/eng/mercury.htm SolarViews.com—Mercury]
* [http://www.astronomycast.com/astronomy/episode-49-mercury/ Astronomy Cast: Mercury]
* [https://web.archive.org/web/20080222023906/http://www.geody.com/?world=mercury Geody Mercury] World’s search engine that supports [[NASA World Wind]], [[Celestia]], and other applications.
* [https://web.archive.org/web/20080512003707/http://btc.montana.edu/messenger/Interactives/ANIMATIONS/Day_On_Mercury/day_on_mercury_full.htm A Day On Mercury] flash animation
* [http://www.psrd.hawaii.edu/Archive/Archive-Mercury.html Mercury articles in Planetary Science Research Discoveries]
* [http://www.esa.int/export/esaSC/120391_index_0_m.html ‘BepiColombo’, ESA’s Mercury Mission]
* [http://messenger.jhuapl.edu/ ‘Messenger’, NASA’s Mercury Mission]

== ආශ්‍රිත ==
{{reflist}}

{{සෞරග්‍රහ මණ්ඩලය}}
[[ප්‍රවර්ගය:සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ ග්‍රහලෝක]]
[[ප්‍රවර්ගය:ග්‍රහලෝක]]
[[ප්‍රවර්ගය:සෞරග්‍රහ මණ්ඩලය]]
[[ප්‍රවර්ගය:තාරකා විද්‍යාව]]</text>
      <sha1>ic219ixw0d4xteu00mumqtkru1nel46</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>කුමාර් සංගක්කාර</title>
    <ns>0</ns>
    <id>24091</id>
    <revision>
      <id>805173</id>
      <parentid>803924</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T21:50:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>805173</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="67358" sha1="p7lyol1v9ozw46hgwb2lif60qj9hnsd" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව ක්‍රිකට්ක්‍රීඩකයා චරිතාපදානය
|          playername = කුමාර් සංගක්කාර
|             country = ශ්‍රී ලංකාව
|             country_adj = ශ්‍රී ලංකා
|            fullname = කුමාර් චොක්ශානද සංගක්කාර
|               image = Kumar Sangakkara bat in hand.JPG
|             caption =

|            nickname = සංගා {{!}} GOAT of Cricket (GOAT යනු Greatest Of All Time එනම් සදාකාලිකවම ශ්‍රේෂ්ඨ)
|              living = true
|          dayofbirth = 27
|        monthofbirth = 10
|         yearofbirth = 1977
|        placeofbirth = [[මාතලේ]]
|      countryofbirth = [[ශ්‍රී ලංකාව]]
|               height= මීටර් 1.78    
|             batting = වමත්
|             bowling = දකුණත් [[පිට දඟ|පා දඟ]]
|                role = [[කඩුළු රකින්නා]], පිතිකරු
|       international = true
|       testdebutdate =ජූලි 20 
|       testdebutyear = 2000
|    testdebutagainst = දකුණු අප්‍රිකාව
|             testcap = 84
|        lasttestdate = ජනවාරි 3-7

|        lasttestyear = 2015
|     lasttestagainst = නවසීලන්තය
|        odidebutdate = ජූලි 5
|        odidebutyear = 2000
|     odidebutagainst = පකිස්ථානය
|              odicap = 93
|         lastodidate = මාර්තු 18
|         lastodiyear = 2015
|      lastodiagainst = දකුණු අප්‍රිකාව 
|            odishirt = 11
|               club1 = [[නොන්ඩෙස්ක්‍රිප්ට්ස් ක්‍රිකට් ක්‍රීඩා සංගමය|එන්සීසී]]
|               year1 = 1997–වර්තමානය
|               club2 = [[කිංග්ස් XI පංජාබ්]]
|               year2 = 2008–2010
|               club3 = [[වොර්වික්ෂයර් ප්‍රාන්ත ක්‍රිකට් ක්‍රීඩා සංගමය|වෝර්වික්ෂයර්]]
|               year3 = 2007
|               club4 = [[ඩෙකෑන් චාර්ජර්ස්]]
|               year4 = 2011
|               club5 = [[සරේ ප්‍රාන්ත පිළ]]
|               year5 = 2015–වර්තමානය
|             columns = 4
|             column1 = [[ටෙස්ට් ක්‍රිකට්|ටෙස්ට්]] තරග
|            matches1 = 130
|               runs1 = 12,203
|            bat avg1 = 58.66
|           100s/50s1 = 38/51
|          top score1 = 319
|         deliveries1 = 84
|            wickets1 = 0
|           bowl avg1 = –
|            fivefor1 = –
|             tenfor1 = –
|       best bowling1 = –
|  catches/stumpings1 = 178/20
|             column2 = [[එක් දින ජාත්‍යන්තරය|එදිජා]]
|            matches2 = 404
|               runs2 = 14,234
|            bat avg2 = 41.98
|           100s/50s2 = 25/93
|          top score2 = 169
|         deliveries2 = –
|            wickets2 = –
|           bowl avg2 = –
|            fivefor2 = –
|             tenfor2 = –
|       best bowling2 = –
|  catches/stumpings2 = 402/99
|             column3 = [[පළමු-පෙල ක්‍රිකට්|පපෙ]]
|            matches3 = 230
|               runs3 = 17,829
|            bat avg3 = 51.07
|           100s/50s3 = 52/76
|          top score3 = 319
|         deliveries3 = 246
|            wickets3 = 1
|           bowl avg3 = 150.00
|            fivefor3 = 0
|             tenfor3 = 0
|       best bowling3 = 1/13
|  catches/stumpings3 = 347/33
|             column4 = [[ලැයිස්තු ඒ ක්‍රිකට්|ලැඒ]]
|            matches4 = 504
|               runs4 = 18,141
|            bat avg4 = 42.68
|           100s/50s4 = 34/114
|          top score4 = 169
|         deliveries4 = –
|            wickets4 = –
|           bowl avg4 = –
|            fivefor4 = –
|             tenfor4 = –
|       best bowling4 = –
|  catches/stumpings4 = 506/124
|                date = 11 ජුනි
|                year = 2015
|              source = http://www.espncricinfo.com/srilanka/content/player/50710.html ඊඑස්පීඑන්ක්‍රික්ඉන්ෆෝ
|Caption=කුමාර් සංගක්කාර වර්ෂ 2012දී ICC සම්මාන උළෙලේදී  වසරේ ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයා, වසරේ ටෙස්ට් ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයා සහ ලොව ජනප්‍රියම ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයා යන සම්මාන ත්‍රිත්වයෙන් පිදුම් ලැබූ අවස්තාව.}}

'''[[කුමාර්]] සංගක්කාර''' (උපත 27 ඔක්තෝම්බර් 1977, [[මාතලේ]], ශ්‍රී ලංකාව) යනු [[ශ්‍රී ලංකා ජාතික ක්‍රිකට් කණ්ඩායම]]හි සාමාජිකයෙක් මෙන්ම හිටපු නායකයාද වේ. ඔහු මුල් පෙළ වමත් පිතිකරුවෙකි. ඔහු කඩුළු රකින්නා හා මුල් පෙළ පිතිකරුවෙක් ලෙස ක්‍රීඩා කිරීමට පුරුදුව සිටියත්, ටෙස්ට් ක්‍රීඩාවේ කඩුළු රැකීමෙන් ඉවත්වීමත් සමගම ඔහුගේ පිතිකරණයේ සැලකිය යුතු වෙනසක් ඇති විය. ඔහුගේ ක්‍රීඩා දිවියේ අවස්ථා කීපයකදිම ලොව අංක 1 ටෙස්ට් පිතිකරු බවට පත් වීමට ඔහුට හැකි විය.&lt;ref&gt;http://www.espncricinfo.com/ci-icc/content/story/489668.html&lt;/ref&gt; ලෝක කුසලානයේදි ඉන්දියාවට එරෙහිව ලද පරාජයත් සමගම ඔහු නායකත්වයෙන් ඉවත් විය. ඩොනල්ඩ් බ්‍රැඩ්මන් ට(12)  පසුව ලොව වැඩිම ටෙස්ට් ද්විතව ශතක ගණනක් රැස්කර ඇත්තේ සංගක්කාර (11) වේ. ඔහු සිය 11වන ටෙස්ට් ද්විත්ව ශතකය 2015 ජනවාරි  4 දින නවසීලන්තයෙ වෙලින්ටන් හිදී [[නවසීලන්ත ජාතික ක්‍රිකට් කණ්ඩායම|නවසීලන්තයට]] ඒරෙහිව ලබාගන්නා ලදී.&lt;ref&gt;http://uk.eurosport.yahoo.com/22102011/63/sangakkara-hits-double-century.html&lt;/ref&gt;

==මුල් කාලය==
කුමාරි වෙදආරච්චි චොක්ශන්ද්‍රා මුදලිගේ සහ චොක්ශාන්ද වෙදාඅරච්චි සංගක්කාරට දාව 1977දී [[මාතලේ]] දී කුමාර සංගක්කාර උපත ලබන ලදි. සංගක්කාර ඔහුගේ මූලික හා ද්වීතීක අධ්‍යාපනය ලැබුවේ [[නුවර]] නගරයේ තිබෙන ප්‍රමුඛතම පාසලක් මෙන්ම ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාංගනයක් (අස්ගිරිය ක්‍රීඩාංගණය) හිමි ලෝකයේ එකම පාසල වන ත්‍රිත්ව විද්‍යාලයෙනි. වරක් ඔහු වසරේ විශිෂ්ඨම ශිෂ්‍යයාට පිරිනමන The Ryde Gold Medal සම්මානයෙන්ද පිදුම් ලැබීය.&lt;ref name=teacher/&gt; 1996 වසරේ පාසලේ ප්‍රධාන ශිෂ්‍ය නායක දූරය දැරීමටද ඔහුට හැකි විය. සංගක්කාර පාසල් සමයේදී ක්‍රිකට් හා ටෙනිස් ක්‍රීඩා සඳහා විශේෂ දක්ෂතාවක් පෙන්වූ අතර ඒ හේතුවෙන් වරක් පාසලේ එවකට විදුහල්පතිව සිටි ලෙනාඩ් ද අල්විස් මහතා විසින් සංගක්කාරගේ මවට ඔහුව ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාවෙන්ම ඉහලට යවන ලෙසද ඉල්ලීමක්ද කොට ඇත.&lt;ref name=teacher&gt;[http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 Cricket world.com | ''Principal Delighted With Former Student Sangakkara''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} retrieved 3 March 2008 {{Wayback | url=http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} &lt;!-- Bot retrieved archive --&gt; | date=20071202092104}&lt;/ref&gt; මොහු පිලිබඳ අමුතුවෙන් සඳහන් කිරීම අනවශ්‍යය.මේ වන විට ලොව හොදම පිතිකරුවන් අතරින් පෙරමුණ ගෙන සිටී.2015 ලෝක කුසලානයේදී තරග හතරකදී පිට පිට ශතක 4 ක් වාර්තා කරමින් , ක්‍රිකට් වාර්තා පොත  මෙතෙක් සටහන් නොවූ කඩ ඉමක් කරා ගෙනයාමට සමත්ව සිටී .
== ආශ්‍රිත==	
මොහු පිලිබඳ අමුතුවෙන් සඳහන් කිරීම අනවශ්‍යය.මේ වන විට ලොව හොදම පිතිකරුවන් අතරින් පෙරමුණ ගෙන කුසලානයේදී තරග හතරකදී පිට පිට ශතක 4 ක් වාර්තා කරමින් , ක්‍රිකට් වාර්තා පොත  මෙතෙක් සටහන් නොවූ කඩ ඉමක් කරා ගෙනයාමට සමත්ව සිටී .</text>
      <sha1>p7lyol1v9ozw46hgwb2lif60qj9hnsd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සෝමාලියාව</title>
    <ns>0</ns>
    <id>30754</id>
    <revision>
      <id>805268</id>
      <parentid>728084</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T10:17:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>805268</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="41371" sha1="1odxkqn69798a6i1nl6cvnksbuy12t2" xml:space="preserve">{{Infobox country
| conventional_long_name = සෝමාලියාවේ ෆෙඩරල් ජනරජය
| common_name            = සෝමාලියාව
| native_name            = {{native name|so|Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya}}&lt;br /&gt;{{native name|ar|جمهورية الصومال الفيدرالية|italics=off}}&lt;br /&gt;{{small|{{transliteration|ar|Jumhūriyah aṣ-Ṣūmāl al-Fīdirāliyah}}}}
| image_flag             = Flag of Somalia.svg
| flag_caption           = ජාතික ධජය
| image_coat             = Coat of arms of Somalia.svg
| symbol_type            = රාජ්‍ය ලාංඡනය
| coa_size               = 100
| national_anthem        = {{lang|so|[[Qolobaa Calankeed]]}}&lt;br /&gt;{{lang|ar|علم أي امة}}&lt;br /&gt;&quot;සෑම ජාතියකටම තමන්ගේම ධජයක් ඇත&quot;&lt;br /&gt;&lt;div style=&quot;display:inline-block;margin-top:0.4em;&quot;&gt;[[File:Somalian national anthem, performed by the United States Navy Band.oga]]&lt;/div&gt;
| image_map              = Somalia (orthographic projection).svg
| capital                = මොගඩිෂු
| coordinates            = {{Coord|2|2|N|45|21|E|type:city}}
| largest_city           = capital
| official_languages     = {{hlist|සෝමාලි භාෂාව|අරාබි භාෂාව&lt;ref name=&quot;factbook&quot;&gt;{{cite web |title=Somalia |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/somalia |website=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |date=10 November 2021 |access-date=24 January 2021 |archive-date=25 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210125103534/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/somalia/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;}}
| national_languages     = 
| religion               = [[සුන්නි ඉස්ලාම්]] (නිල රාජ්‍ය ආගම)&lt;ref name=&quot;factbook&quot;/&gt; &lt;!-- check factbook references before changing! --&gt;
| demonym                = සෝමාලි&lt;ref name=&quot;factbook&quot;/&gt;
| government_type        = [[ෆෙඩරල්]] පාර්ලිමේන්තු [[ව්‍යවස්ථාමය ජනරජය]]
| leader_title1          = ජනාධිපති
| leader_name1           = හසන් ෂෙයික් මොහොමඩ්
| leader_title2          = අගමැති
| leader_name2           = හම්සා අබ්ඩි බාර්රේ
| leader_title3          = සෙනෙට් සභාවේ කථානායක
| leader_name3           = අබ්දි හෂි අබ්දුල්ලාහි
| leader_title4          = සභාවේ කථානායක
| leader_name4           = ඒඩන් මැඩෝබ්
| legislature            = ෆෙඩරල් පාර්ලිමේන්තුව
| upper_house            = සෙනට් සභාව
| lower_house            = ජනතා සභාව
| sovereignty_type       = 
| established_event1     = පුන්ට් ඉඩම්
| established_date1      = ක්‍රි.පූ. 2350
| established_event2     = මැක්රෝබියා
| established_date2      = ක්‍රි.පූ. 980
| established_event3     = බාබේරියා
| established_date3      = ක්‍රි.පූ. 100
| established_event4     = ආඩාල් සුල්තාන්
| established_date4      = 9 වැනි සියවස&lt;ref name=&quot;Encyamer&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Lewis |first=I. M. |url=https://books.google.com/books?id=Cd0mAQAAMAAJ |title=Peoples of the Horn of Africa: Somali, Afar and Saho |date=1969 |publisher=International African Institute |pages=140 |language=en}}&lt;/ref&gt;
| established_event5     = මොගඩිෂු සුල්තාන්
| established_date5      = 10 වැනි සියවස
| established_event6     = ඉෆාට්හි සුල්තාන්
| established_date6      = 13 වැනි සියවස
| established_event7     = අජුරාන් සුල්තාන්
| established_date7      = 13 වැනි සියවස
| established_event8     = හිරාබ් ඉමාමේට්
| established_date8      = 16 වැනි සියවස
| established_event9     = ගෙලේඩි සුල්තාන්
| established_date9      = 1695-1911
| established_event10    = මජීර්ටීන් සුල්තාන්
| established_date10     = 1648–1927
| established_event11    = හොබියෝ සුල්තාන්
| established_date11     = 1878–1927
| established_event12    = ඉසාක් සුල්තාන්
| established_date12     = 1749–1884
| established_event13    = [[බ්‍රිතාන්‍ය සෝමාලිලන්තය]]
| established_date13     = 1884
| established_event14    = [[ඉතාලි සෝමාලිලන්තය]]
| established_date14     = 1889
| established_event15    = සෝමාලිලන්ත ප්‍රාන්තය සමඟ ස්වාධීනත්වය සහ එකමුතුව
| established_date15     = 1960 ජූලි 1
| established_event16    = වත්මන් ව්‍යවස්ථාව
| established_date16     = 2012 අගෝස්තු 1
| area_km2               = 637,657&lt;ref name=&quot;factbook&quot;/&gt;
| area_rank              = 43 වෙනි &lt;!--should be same as listed on [[List of countries and dependencies by area]]--&gt;
| area_sq_mi             = 246,200 &lt;!--Do not remove per [[WP:Manual of Style/Dates and numbers]]--&gt;
| percent_water          = 
| population_estimate    = 18,143,378&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://data.worldbank.org/country/SO |title=World Bank Open Data |access-date=4 April 2024 |archive-date=30 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231130043543/https://data.worldbank.org/country/SO |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
| population_estimate_year = 2023
| population_estimate_rank = 78 වෙනි
| population_density_km2 = 27.2&lt;ref name=&quot;WPP_2022&quot;&gt;{{cite web|url=https://population.un.org/wpp/Download/Standard/MostUsed/|title=United Nations, Department of Economic and Social Affairs, Population Division (2022). World Population Prospects 2022, Online Edition.|publisher=United Nations, Department of Economic and Social Affairs, Population Division|website=population.un.org|access-date=16 July 2022|archive-date=11 July 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220711213112/https://population.un.org/wpp/Download/Standard/MostUsed/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
| population_density_sq_mi = 41.73 &lt;!--Do not remove per [[WP:Manual of Style/Dates and numbers]]--&gt;
| population_density_rank = 199 වෙනි
| GDP_PPP                = {{increase}} ඇ.ඩො. බිලියන 34.03&lt;ref name=&quot;IMFWEO.SO&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.imf.org/external/datamapper/profile/SOM |title=World Economic Outlook Database, April 2024 Edition. (Somalia) |publisher=[[International Monetary Fund]] |website=IMF.org |date=26 April 2024 |access-date=26 April 2024 |archive-date=4 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240304140751/https://www.imf.org/external/datamapper/profile/SOM |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
| GDP_PPP_year           = 2023
| GDP_PPP_rank           = 145 වෙනි
| GDP_PPP_per_capita     = {{increase}} ඇ.ඩො. 2,060&lt;ref name=&quot;IMFWEO.SO&quot; /&gt;
| GDP_PPP_per_capita_rank = 181 වෙනි
| GDP_nominal            = {{increase}} ඇ.ඩො. බිලියන 12.8&lt;ref name=&quot;IMFWEO.SO&quot; /&gt;
| GDP_nominal_year       = 2023
| GDP_nominal_rank       = 152 වෙනි
| GDP_nominal_per_capita = {{increase}} ඇ.ඩො. 775&lt;ref name=&quot;IMFWEO.SO&quot; /&gt;
| GDP_nominal_per_capita_rank = 178 වෙනි
| Gini                   = 36.8&lt;!--number only--&gt;
| Gini_year              = 2017
| Gini_change            = &lt;!--increase/decrease/steady--&gt;
| Gini_ref               = &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/field/gini-index-coefficient-distribution-of-family-income/country-comparison/ |title=Gini Index coefficient|publisher=[[The World Factbook]]|access-date=24 September 2024}}&lt;/ref&gt;
| Gini_rank              = 
| HDI                    = &lt;!--number only--&gt;0.380
| HDI_year               = 2022&lt;!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year--&gt;
| HDI_change             = steady &lt;!--increase/decrease/steady--&gt;
| HDI_ref                = &lt;ref name=&quot;UNHDR&quot;&gt;{{cite web|url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2023-24reporten.pdf|title=Human Development Report 2023/24|language=en|publisher=[[United Nations Development Programme]]|date=13 March 2024|access-date=13 March 2024|archive-date=13 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240313164319/https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2023-24reporten.pdf|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
| HDI_rank               = 193 වෙනි
| currency               = සෝමාලි සිලිං
| currency_code          = SOS
| time_zone              = [[නැගෙනහිර අප්‍රිකානු වේලාව|EAT]]
| utc_offset             = +3
| utc_offset_DST         = 
| time_zone_DST          = 
| drives_on              = දකුණ
| calling_code           = +252
| cctld                  = [[.so]]
| ethnic_groups          = {{plainlist|
* සෝමාලි: 85%
* වෙනත්: 15%
}}
| ethnic_groups_ref      = &lt;ref name=&quot;factbook&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Lewis|first=I. M.|url=https://books.google.com/books?id=k3QwAQAAIAAJ|title=Peoples of the Horn of Africa: Somali, Afar, and Saho|date=1998|publisher=Red Sea Press|isbn=978-1-56902-104-0|language=en}}&lt;/ref&gt;
| ethnic_groups_year     = 2021
}}

'''සෝමාලියාව''',{{efn|{{IPAc-en|s|ə|ˈ|m|ɑː|l|i|ə|,_|s|oʊ|-}} {{respell|sə|MAH|lee|ə|,_|soh|-}};&lt;ref&gt;{{Citation |last=Jones |first=Daniel |author-link=Daniel Jones (phonetician) |title=English Pronouncing Dictionary |editor=Peter Roach |editor2=James Hartmann |editor3=Jane Setter |place=Cambridge |publisher=Cambridge University Press |orig-year=1917 |year=2003 |isbn=3-12-539683-2 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{MerriamWebsterDictionary|Somalia}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Dictionary.com|Somalia}}&lt;/ref&gt; {{langx|so|Soomaaliya}} {{IPA|so|soːmaːlija|}}, [[Osmanya script]]: 𐒈𐒝𐒑𐒛𐒐𐒘𐒕𐒖; {{langx|ar|الصومال|aṣ-Ṣūmāl}}}} නිල වශයෙන් '''සෝමාලියා ෆෙඩරල් ජනරජය''',{{efn|&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2 October 2012 |title=Federal Republic of Somalia |url=http://www.somaliweyn.com/pages/news/Aug_12/Somalia_Constitution_English_FOR_WEB.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130124010543/http://www.somaliweyn.com/pages/news/Aug_12/Somalia_Constitution_English_FOR_WEB.pdf |archive-date=24 January 2013 |access-date=20 February 2024 |website=somaliweyn.com}}&lt;/ref&gt; {{Langx|so|Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya}}; {{Langx|ar|جمهورية الصومال الفيدرالية}}}} මහාද්වීපික අප්‍රිකාවේ නැගෙනහිර දෙසින් පිහිටි රට වේ. රට අප්‍රිකාවේ නැගෙනහිර අඟෙහි පිහිටා ඇති අතර බටහිරින් [[ඉතියෝපියාව]], වයඹ දෙසින් [[ජිබුටි]],&lt;ref name=&quot;:32&quot;&gt;{{cite web |title=Somalia |url=https://www.britannica.com/place/Somalia |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211112230316/https://www.britannica.com/place/Somalia |archive-date=12 November 2021 |access-date=11 January 2021 |publisher=Britannica}}&lt;/ref&gt; නිරිත දෙසින් [[කෙන්යාව]], උතුරින් ඒඩන් බොක්ක සහ නැගෙනහිරින් ඉන්දියන් සාගරය මායිම් වේ. අප්‍රිකාවේ ප්‍රධාන භූමියේ දිගම වෙරළ තීරය සෝමාලියාවට ඇත.&lt;ref name=&quot;FactbookCoastline22&quot;&gt;{{cite web |title=Coastline |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2060.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170716042040/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2060.html |archive-date=16 July 2017 |access-date=3 August 2013 |work=[[The World Factbook]] |publisher=[[Central Intelligence Agency]]}}&lt;/ref&gt; සෝමාලියාවේ ඇස්තමේන්තුගත ජනගහනය මිලියන 18.1,{{UN_Population|ref}}&lt;ref&gt;{{cite web |title=World Bank Open Data |url=https://data.worldbank.org/country/SO |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231130043543/https://data.worldbank.org/country/SO |archive-date=30 November 2023 |access-date=4 April 2024}}&lt;/ref&gt; ඉන් මිලියන 2.7ක් ජීවත් වන්නේ අගනුවර සහ විශාලතම නගරය වන මොගඩිෂු හි ය. එහි පදිංචිකරුවන්ගෙන් 85% ක් පමණ වාර්ගික සෝමාලි ජාතිකයන් වන අතර රටේ නිල භාෂාවන් සෝමාලි සහ අරාබි වේ, නමුත් පළමු භාෂාව මූලික භාෂාව වේ. සෝමාලියාව අරාබි ලෝකය සමඟ ඓතිහාසික හා ආගමික බැඳීම් ඇත.&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Studies|first=American University (Washington, D. C. ) Foreign Area|url=https://books.google.com/books?id=R0pyAAAAMAAJ&amp;dq=Somali+arab+ties&amp;pg=PA235|title=Area Handbook for Somalia: Co-authors: Irving Kaplan [et Al.] Research and Writing Were Completed on June 15, 1969|date=1969|publisher=U.S. Government Printing Office|pages=235|language=en}}&lt;/ref&gt; ඒ නිසා සෝමාලියාවේ ජනතාව මුස්ලිම්,&lt;ref&gt;{{cite web |date=1 December 2005 |title=Middle East Policy Council – Muslim Populations Worldwide |url=http://www.mepc.org/workshops/popstat.asp |archive-url=https://web.archive.org/web/20061214023655/http://www.mepc.org/workshops/popstat.asp |archive-date=14 December 2006 |access-date=27 June 2010 |publisher=Mepc.org}}&lt;/ref&gt; ඔවුන්ගෙන් බහුතරයක් සුන්නි.&lt;ref name=&quot;Abdullahi 2001 12&quot;&gt;{{Harvnb|Abdullahi|2001|p=1}}.&lt;/ref&gt;

පුරාතනයේදී සෝමාලියාව වැදගත් වාණිජ මධ්‍යස්ථානයක් විය.&lt;ref&gt;John Kenrick 1855) ''Phoenicia'', B. Fellowes, p. 199.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Casson|first1=Lionel|title=Ancient Trade and Society|date=1984|publisher=Mich.|isbn=0-8143-1740-5|page=235|url=https://books.google.com/books?id=9iu6AAAAIAAJ|access-date=25 May 2015|archive-date=5 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160805112006/https://books.google.com/books?id=9iu6AAAAIAAJ|url-status=live}}&lt;/ref&gt; මධ්‍යතන යුගයේදී, අජුරාන් සුල්තාන් රාජ්‍යය, අදල් සුල්තාන් රාජ්‍යය සහ ගෙලේඩිහි සුල්තාන් රාජ්‍යය ඇතුළු ප්‍රබල සෝමාලියානු අධිරාජ්‍යයන් කිහිපයක් ප්‍රාදේශීය වෙළෙඳාමේ ආධිපත්‍යය දැරීය. 19 වන ශතවර්ෂයේ අගභාගයේදී, සෝමාලි සුල්තාන්වරුන් ඉතාලි සහ බ්‍රිතාන්‍ය අධිරාජ්‍යයන් විසින් යටත් විජිතයක් බවට පත් කරන ලදී,&lt;ref name=&quot;Truhart, P. 1984 pp.72&quot;&gt;Truhart, P. (1984). Regents of nations: systematic chronology of states and their political representatives in past and present : a biographical reference book. pp.72&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Suárez|first1=Jorge Alejandro|title=Geopolítica de lo Desconocido: Una visión diferente de la Política Internacional|isbn=979-8393720292|page=227}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Encyclopædia Britannica, inc, Encyclopædia Britannica, Volume 1, (Encyclopædia Britannica: 2005), p.163&lt;/ref&gt; ඔවුන් විසින් මෙම ගෝත්‍රික ප්‍රදේශ සියල්ල යටත් විජිත දෙකකට ඒකාබද්ධ කරන ලදී: ඉතාලි සෝමාලිලන්තය සහ බ්‍රිතාන්‍ය සෝමාලිලන්තය.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Laitin|1977|p=8}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Issa-Salwe2&quot;&gt;{{cite book|author=Abdisalam M. Issa-Salwe|title=The Collapse of the Somali State: The Impact of the Colonial Legacy|publisher=Haan Associates|year=1996|isbn=1-874209-91-X|location=London|pages=34–35}}&lt;/ref&gt; 1960 දී, සිවිල් රජයක් යටතේ ස්වාධීන සෝමාලි ජනරජයක් පිහිටුවීමට ප්‍රදේශ දෙක ඒකාබද්ධ විය.&lt;ref name=&quot;Illustrated Library 1967 338.2&quot;&gt;''The Illustrated Library of The World and Its Peoples: Africa, North and East'', Greystone Press: 1967, p. 338.&lt;/ref&gt; උත්තරීතර විප්ලවවාදී කවුන්සිලයේ (SRC) සියාඩ් බැරේ 1969 දී බලය අල්ලාගෙන සෝමාලි ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය පිහිටුවමින්, රටේ උතුරේ සෝමාලිලන්ත නිදහස් සටන ම්ලේච්ඡ ලෙස මර්දනය කිරීමට උත්සාහ කළේය.&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Kapteijns|first=Lidwien|title=Clan Cleansing in Somalia: The Ruinous Legacy of 1991|date=18 December 2012|publisher=University of Pennsylvania Press|isbn=978-0-8122-0758-3|url=https://books.google.com/books?id=PBvfTmzsZ-0C&amp;q=declared+economic+warfare+on+somalis+from+the+northwestern&amp;pg=PA84|access-date=13 July 2021|archive-date=7 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230207231426/https://books.google.com/books?id=PBvfTmzsZ-0C&amp;q=declared+economic+warfare+on+somalis+from+the+northwestern&amp;pg=PA84|url-status=live}}&lt;/ref&gt; 1991 දී සෝමාලියානු සිවිල් යුද්ධය ආරම්භ වීමත් සමඟ SRC බිඳ වැටුණි.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Council on Foreign Relations |url=https://www.cfr.org/backgrounder/Somaliland_Parade |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180509080323/https://www.cfr.org/backgrounder/Somaliland_Parade |archive-date=9 May 2018 |access-date=26 February 2022}}&lt;/ref&gt; සෝමාලියාවේ සංක්‍රාන්ති ජාතික රජය (TNG) 2000 දී පිහිටුවන ලද අතර, ඉන් අනතුරුව 2004 දී සෝමාලියාවේ සංක්‍රාන්ති ෆෙඩරල් රජය (TFG) පිහිටුවීමෙන් පසුව, සෝමාලියානු සන්නද්ධ හමුදාවන් යළි පිහිටුවන ලදී.&lt;ref name=&quot;Nytsnnpm&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2011/06/24/world/africa/24somalia.html?partner=rssnyt&amp;emc=rss|title=Harvard-Educated Technocrat Chosen as Somalia Premier|author=Jeffrey Gettleman|date=23 June 2011|newspaper=The New York Times|access-date=23 June 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20181128005934/https://www.nytimes.com/2011/06/24/world/africa/24somalia.html?partner=rssnyt&amp;emc=rss|archive-date=28 November 2018|author-link1=Jeffrey Gettleman|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2006 අවසානයේ, එක්සත් ජනපදයේ පිටුබලය ලත් ඉතියෝපියානු ආක්‍රමණයක් ඉස්ලාමීය උසාවි සංගමය (ICU) පෙරලා දැමූ අතර, එය ඉතියෝපියානු හමුදා ආක්‍රමණයක් යටතේ මොගඩිෂු හි TFG ස්ථාපනය කිරීමට හේතු විය.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Samatar|first=Abdi Ismail|date=2007|title=Ethiopian Invasion of Somalia, US Warlordism &amp; AU Shame|url=https://www.jstor.org/stable/20406369|journal=Review of African Political Economy|volume=34|issue=111|pages=155–165|issn=0305-6244|via=[[JSTOR]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Mueller-2018&quot;&gt;{{Cite journal|last=Mueller|first=Jason C.|date=2018-01-02|title=The Evolution of Political Violence: The Case of Somalia's Al-Shabaab|url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/09546553.2016.1165213|journal=Terrorism and Political Violence|language=en|volume=30|issue=1|pages=116–141|doi=10.1080/09546553.2016.1165213|issn=0954-6553|s2cid=148494845}}&lt;/ref&gt; ඉතියෝපියානු හමුදාවන්ට එරෙහිව දිග්ගැස්සුනු ගැටුමක් දියත් කළ දැඩි මතධාරී කණ්ඩායමක් වන අල්-ෂබාබ් ඇතුළු විවිධ කැරලිකාර කන්ඩායම්වලට දැඩි සත්කාර ඒකකයේ ඛණ්ඩනය මතු වූ පසුකාලීන කැරැල්ලෙන් දැකගත හැකි විය.&lt;ref name=&quot;Mueller-2018&quot; /&gt; අල්-ෂබාබ් ඉක්මනින්ම ප්‍රථම වතාවට භෞමික පාලනය තහවුරු කිරීමට පටන් ගත් අතර,&lt;ref name=&quot;Cook-2023&quot;&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=D97AEAAAQBAJ|title=The Rule Is For None But Allah|publisher=[[Oxford University Press]]|year=2023|isbn=9780197690390|editor-last=Cook|editor-first=Joana|pages=111|editor-last2=Maher|editor-first2=Shiraz}}&lt;/ref&gt; 2008 අග වන විට කැරලිකාරීත්වය ඉතියෝපියානු හමුදාව සෝමාලියාවේ බොහෝ ප්‍රදේශවලින් පලවා හැරියේය.&lt;ref name=&quot;Samatar-2013&quot;&gt;{{Citation|last=Samatar|first=Abdi Ismail|title=The Production of Somali Conflict and the Role of Internal and External Actors|date=2013|url=https://www.jstor.org/stable/j.ctt183p650.14|work=The Horn of Africa|pages=156–177|editor-last=Bereketeab|editor-first=Redie|series=Intra-State and Inter-State Conflicts and Security|publisher=Pluto Press|doi=10.2307/j.ctt183p650.14|isbn=978-0-7453-3311-3|jstor=j.ctt183p650.14|access-date=2024-01-11}}&lt;/ref&gt; 2009 දී නව TFG රජයක් පිහිටුවන ලදී.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2008/dec/29/somali-president-resigns|title=Somali president resigns amid power struggle|last=Rice|first=Xan|date=2008-12-29|work=[[The Guardian]]|access-date=2024-09-23|language=en-GB|issn=0261-3077}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:35&quot;&gt;{{cite news|url=http://edition.cnn.com/2009/WORLD/africa/01/31/somalia.election.president/|title=Moderate Islamist picked as Somali president|date=January 31, 2009|access-date=2011-07-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20090202115625/http://edition.cnn.com/2009/WORLD/africa/01/31/somalia.election.president/|archive-date=February 2, 2009|publisher=CNN|url-status=live|df=mdy-all}}&lt;/ref&gt; 2012 මැද භාගය වන විට, TFG සහ අප්‍රිකානු සංගමයේ හමුදාවන්ට එරෙහිව සටන් කිරීමේදී අල්-ෂබාබ්ට එහි බොහෝ ප්‍රදේශ අහිමි විය.&lt;ref name=&quot;Aasratdocwau2&quot;&gt;{{cite news|url=http://english.alarabiya.net/views/2012/08/08/231008.html|title=Somalia rising after two decades of civil war and unrest|author=Muddassar Ahmed|date=8 August 2012|access-date=9 August 2012|archive-url=http://archive.wikiwix.com/cache/20120810180135/http://english.alarabiya.net/views/2012/08/08/231008.html|archive-date=10 August 2012|publisher=Al Arabiya|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; එම වසරේම, අල්-ෂබාබ් අල්-කයිඩාවට පක්ෂපාතී බවට ප්‍රතිඥා දුන්නේය.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-16979440|title=Somalia's al-Shabab join al-Qaeda|date=2012-02-10|work=[[BBC News]]|access-date=2024-11-16|language=en-GB}}&lt;/ref&gt; කැරලිකරුවන් තවමත් මධ්‍යම සහ දකුණු සෝමාලියාවේ බොහෝ ප්‍රදේශ පාලනය කරයි,&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |title=Al-Shabab |url=https://www.cfr.org/backgrounder/al-shabab |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210202020617/https://www.cfr.org/backgrounder/al-shabab |archive-date=2 February 2021 |access-date=2022-02-13 |website=Council on Foreign Relations |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-54690561|title=Somalia conflict: Al-Shabab 'collects more revenue than government'|date=2020-10-26|work=BBC News|access-date=2022-02-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20220928121250/https://www.bbc.com/news/world-africa-54690561|archive-date=28 September 2022|language=en-GB|url-status=live}}&lt;/ref&gt; සහ රජයේ පාලන ප්‍රදේශ වල බලපෑම් ඇති කරයි,&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; ජිලිබ් නගරය කැරලිකරුවන්ගේ තථ්‍ය අගනුවර ලෙස ක්‍රියා කරයි.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Kenyan troops seize al-Shabaab base in Somalia |url=https://www.aa.com.tr/en/world/kenyan-troops-seize-al-shabaab-base-in-somalia/455875 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230930234435/https://www.aa.com.tr/en/world/kenyan-troops-seize-al-shabaab-base-in-somalia/455875 |archive-date=30 September 2023 |access-date=2022-02-13 |website=www.aa.com.tr}}&lt;/ref&gt;

නව තාවකාලික ව්‍යවස්ථාවක් 2012 අගෝස්තු මාසයේදී සම්මත කරන ලදී,&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://gulfnews.com/news/region/somalia/somali-leaders-adopt-draft-constitution-1.1039429|title=Somalia: Somali Leaders Adopt Draft Constitution|access-date=23 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120624013903/http://gulfnews.com/news/region/somalia/somali-leaders-adopt-draft-constitution-1.1039429|archive-date=24 June 2012|publisher=ANP/AFP|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-africa-19075685|title=Somali leaders back new constitution|date=1 August 2012|work=[[BBC News]]|access-date=2 August 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20201011154026/https://www.bbc.co.uk/news/world-africa-19075685/|archive-date=11 October 2020|url-status=live}}&lt;/ref&gt; සෝමාලියාව සම්මේලනයක් ලෙස ප්‍රතිසංස්කරණය කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.xinhuanet.com/english/indepth/2012-08/02/c_131757152.htm|title=Somalia's newly-endorsed constitution widely hailed|access-date=2 August 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20131007224547/http://news.xinhuanet.com/english/indepth/2012-08/02/c_131757152.htm|archive-date=7 October 2013|agency=Xinhua News Agency|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; එම මාසයේම, සෝමාලියාවේ ෆෙඩරල් රජය පිහිටුවන ලදී&lt;ref name=&quot;Fcacsunesinpshm2&quot;&gt;{{cite news|url=http://allafrica.com/stories/201208220474.html|title=Somalia: UN Envoy Says Inauguration of New Parliament in Somalia 'Historic Moment'|date=21 August 2012|newspaper=Forum on China-Africa Cooperation|access-date=24 August 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121014234626/http://allafrica.com/stories/201208220474.html|archive-date=14 October 2012|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; සහ අල්-ෂබාබ් නිතර එහි ප්‍රහාර එල්ල කලද, මොගඩිෂුහි ප්‍රතිසංස්කරණ කාල පරිච්ඡේදයක් ආරම්භ විය.&lt;ref name=&quot;Aasratdocwau2&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |author=Dinfin Mulupi |date=21 June 2012 |title=Mogadishu: East Africa's newest business destination? |url=http://www.howwemadeitinafrica.com/mogadishu-east-africas-newest-business-destination/17661/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120627101741/http://www.howwemadeitinafrica.com/mogadishu-east-africas-newest-business-destination/17661/ |archive-date=27 June 2012 |access-date=26 June 2012}}&lt;/ref&gt; ඒක පුද්ගල දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=LDCs at a Glance {{!}} Department of Economic and Social Affairs |url=https://www.un.org/development/desa/dpad/least-developed-country-category/ldcs-at-a-glance.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220329160054/https://www.un.org/development/desa/dpad/least-developed-country-category/ldcs-at-a-glance.html |archive-date=29 March 2022 |access-date=2023-02-12 |website=www.un.org}}&lt;/ref&gt; මානව සංවර්ධන දර්ශකය,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Overview |url=https://www.worldbank.org/en/country/somalia/overview |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20101112224025/http://www.odi.org.uk/resources/details.asp?id=4997&amp;title=working-across-borders-harnessing-potential-cross-border-activities-improve-livelihood-security-horn-africa-drylands |archive-date=12 November 2010 |access-date=2023-02-12 |website=World Bank |language=en}}&lt;/ref&gt; සහ බිඳෙනසුලු රාජ්‍ය දර්ශකය වැනි ප්‍රමිතිකවල ශ්‍රේණිගත කිරීම මගින් සෝමාලියාව ලෝකයේ අඩුම සංවර්ධිත රටවල් අතර වේ.&lt;ref&gt;{{cite web |date=14 June 2023 |title=Fragile States Index 2023 |url=https://fragilestatesindex.org/2023/06/14/fragile-states-index-2023-annual-report/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230728111230/https://fragilestatesindex.org/2023/06/14/fragile-states-index-2023-annual-report/ |archive-date=28 July 2023 |access-date=15 February 2024 |publisher=Fund for Peace}}&lt;/ref&gt; එය ප්‍රධාන වශයෙන් පශු සම්පත්, විදේශයන්හි සේවය කරන සෝමාලියානුවන්ගෙන් ලැබෙන මුදල් සහ විදුලි සංදේශ මත පදනම් වූ අවිධිමත් ආර්ථිකයක් පවත්වාගෙන ගොස් ඇත.&lt;ref name=&quot;Cbsef2&quot;&gt;{{cite web |title=Central Bank of Somalia – Economy and Finance |url=http://www.somalbanca.org/economy-and-finance.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090124192809/http://somalbanca.org/economy-and-finance.html |archive-date=24 January 2009 |access-date=30 December 2010 |publisher=Somalbanca.org}}&lt;/ref&gt; එය එක්සත් ජාතීන්,&lt;ref&gt;{{cite web |title=Member States |url=https://www.un.org/en/about-us/member-states |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220913235534/https://www.un.org/en/about-us/member-states |archive-date=13 September 2022 |access-date=27 August 2021 |website=United Nations}}&lt;/ref&gt; අරාබි ලීගය,&lt;ref&gt;{{cite web |title=Member States |url=http://www.lasportal.org/ar/aboutlas/Pages/CountryData.aspx |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231008070830/http://www.lasportal.org/ar/aboutlas/Pages/CountryData.aspx |archive-date=8 October 2023 |access-date=27 August 2021 |website=League of Arab States |language=ar}}&lt;/ref&gt; අප්‍රිකානු සංගමය,&lt;ref&gt;{{cite web |title=Member State Profiles |url=https://au.int/en/memberstates |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171107025239/https://au.int/en/memberstates |archive-date=7 November 2017 |access-date=27 August 2021 |website=African Union}}&lt;/ref&gt; නොබැඳි ව්‍යාපාරය,&lt;ref&gt;{{cite web |title=Non-Aligned Movement (NAM) &amp;#124; What is the Non-Aligned Movement? |url=https://www.nti.org/learn/treaties-and-regimes/non-aligned-movement-nam/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210818080939/https://www.nti.org/learn/treaties-and-regimes/non-aligned-movement-nam/ |archive-date=18 August 2021 |access-date=27 August 2021 |website=Nuclear Threat Initiative}}&lt;/ref&gt; නැගෙනහිර අප්‍රිකානු ප්‍රජාව,&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-67522844|title=Somalia joins East African Community|date=2023-11-24|access-date=2023-11-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20231126051518/https://www.bbc.com/news/world-africa-67522844|archive-date=26 November 2023|language=en-GB|url-status=live}}&lt;/ref&gt; සහ ඉස්ලාමීය සහයෝගීතා සංවිධානයේ සාමාජිකයෙකි.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Member States |url=https://www.oic-oci.org/states/?lan=en |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221120203028/http://www.oic-oci.org/states/?lan=en |archive-date=20 November 2022 |access-date=27 August 2021 |website=Organisation of Islamic Cooperation}}&lt;/ref&gt;

== ඉතිහාසය ==

=== ප්‍රාග් ඉතිහාසය ===
{{Excerpt|සෝමාලියාවේ ඉතිහාසය|ප්‍රාග් ඉතිහාසය|inline=yes}}

=== පෞරාණික හා සම්භාව්‍ය යුගය ===
{{Excerpt|සෝමාලියාවේ ඉතිහාසය|පෞරාණික හා සම්භාව්‍ය යුගය|inline=yes}}

=== ඉස්ලාමයේ උපත සහ මධ්‍යකාලීන යුගය ===
{{Excerpt|සෝමාලියාවේ ඉතිහාසය|ඉස්ලාමයේ උපත සහ මධ්‍යකාලීන යුගය|inline=yes}}

=== මුල් නූතන යුගය සහ අප්‍රිකාව සඳහා පොරබැදීම ===
{{Excerpt|සෝමාලියාවේ ඉතිහාසය|මුල් නූතන යුගය සහ අප්‍රිකාව සඳහා පොරබැදීම|inline=yes}}

=== නිදහස (1960-1969) ===
{{Excerpt|සෝමාලියාවේ ඉතිහාසය|නිදහස (1960-1969)|inline=yes}}

=== සෝමාලි ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය (1969-1991) ===
{{Excerpt|සෝමාලියාවේ ඉතිහාසය|සෝමාලි ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය (1969-1991)|inline=yes}}

=== කුමන්ත්‍රණය ===
{{Excerpt|සෝමාලියාවේ ඉතිහාසය|කුමන්ත්‍රණය|inline=yes}}

=== සෝමාලියා සිවිල් යුද්ධය ===
{{Excerpt|සෝමාලියාවේ ඉතිහාසය|සෝමාලියා සිවිල් යුද්ධය|inline=yes}}

=== සංක්‍රාන්ති ආයතන ===
{{Excerpt|සෝමාලියාවේ ඉතිහාසය|සංක්‍රාන්ති ආයතන|inline=yes}}

=== ඉස්ලාමීය අධිකරණ සංගමය ===
{{Excerpt|සෝමාලියාවේ ඉතිහාසය|ඉස්ලාමීය අධිකරණ සංගමය|inline=yes}}

=== සංක්‍රාන්ති ෆෙඩරල් රජය ===
{{Excerpt|සෝමාලියාවේ ඉතිහාසය|සංක්‍රාන්ති ෆෙඩරල් රජය|inline=yes}}

=== අල් ෂබාබ් කැරැල්ල ===
{{Excerpt|සෝමාලියාවේ ඉතිහාසය|අල් ෂබාබ් කැරැල්ල|inline=yes}}

=== සංක්‍රාන්ති කාලපරිච්ඡේදයේ අවසානය ===
{{Excerpt|සෝමාලියාවේ ඉතිහාසය|සංක්‍රාන්ති කාලපරිච්ඡේදයේ අවසානය|inline=yes}}

=== ෆෙඩරල් රජය ===
{{Excerpt|සෝමාලියාවේ ඉතිහාසය|ෆෙඩරල් රජය|inline=yes}}

== භූගෝලය ==
{{Excerpt|සෝමාලියාවේ භූගෝලය||inline=yes}}

=== පරිපාලන අංශ ===
{{Excerpt|සෝමාලියාවේ භූගෝලය|පරිපාලන අංශ|inline=yes}}

=== ස්ථානය ===
{{Excerpt|සෝමාලියාවේ භූගෝලය|ස්ථානය|inline=yes}}

=== ජලය ===
{{Excerpt|සෝමාලියාවේ භූගෝලය|ජලය|inline=yes}}

=== වාසස්ථාන ===
{{Excerpt|සෝමාලියාවේ භූගෝලය|වාසස්ථාන|inline=yes}}

=== පරිසරය ===
{{Excerpt|සෝමාලියාවේ භූගෝලය|පරිසරය|inline=yes}}

=== දේශගුණය ===
{{Excerpt|සෝමාලියාවේ භූගෝලය|දේශගුණය|inline=yes}}

=== වනජීවී ===
{{Excerpt|සෝමාලියාවේ භූගෝලය|වනජීවී|inline=yes}}

== දේශපාලනය සහ රජය ==
{{Excerpt|සෝමාලියාවේ දේශපාලනය සහ රජය||inline=yes}}

=== විදේශ සබඳතා ===
{{Excerpt|සෝමාලියාවේ දේශපාලනය සහ රජය|විදේශ සබඳතා|inline=yes}}

=== හමුදා ===
{{Excerpt|සෝමාලියාවේ දේශපාලනය සහ රජය|හමුදා|inline=yes}}

=== මානව හිමිකම් ===
{{Excerpt|සෝමාලියාවේ දේශපාලනය සහ රජය|මානව හිමිකම්|inline=yes}}

== ආර්ථිකය ==
{{Excerpt|සෝමාලියාවේ ආර්ථිකය||inline=yes}}

=== කෘෂිකර්මය ===
{{Excerpt|සෝමාලියාවේ ආර්ථිකය|කෘෂිකර්මය|inline=yes}}

=== මුදල් සහ ගෙවීම් පද්ධතිය ===
{{Excerpt|සෝමාලියාවේ ආර්ථිකය|මුදල් සහ ගෙවීම් පද්ධතිය|inline=yes}}

=== බලශක්ති සහ ස්වභාවික සම්පත් ===
{{Excerpt|සෝමාලියාවේ ආර්ථිකය|බලශක්ති සහ ස්වභාවික සම්පත්|inline=yes}}

=== විදුලි සංදේශ සහ මාධ්‍ය ===
{{Excerpt|සෝමාලියාවේ ආර්ථිකය|විදුලි සංදේශ සහ මාධ්‍ය|inline=yes}}

=== සංචාරක ව්‍යාපාරය ===
{{Excerpt|සෝමාලියාවේ ආර්ථිකය|සංචාරක ව්‍යාපාරය|inline=yes}}

=== ප්‍රවාහනය ===
{{Excerpt|සෝමාලියාවේ ආර්ථිකය|ප්‍රවාහනය|inline=yes}}

== ජනවිකාසය ==
{{Excerpt|සෝමාලියාවේ ජනවිකාසය||inline=yes}}

=== භාෂා ===
{{Excerpt|සෝමාලියාවේ ජනවිකාසය|භාෂා|inline=yes}}

=== නාගරික ප්‍රදේශ ===
{{Excerpt|සෝමාලියාවේ ජනවිකාසය|නාගරික ප්‍රදේශ|inline=yes}}

=== ආගම් ===
{{Excerpt|සෝමාලියාවේ ජනවිකාසය|ආගම්|inline=yes}}

=== සෞඛ්‍ය ===
{{Excerpt|සෝමාලියාවේ ජනවිකාසය|සෞඛ්‍ය|inline=yes}}

=== අධ්‍යාපනය ===
{{Excerpt|සෝමාලියාවේ ජනවිකාසය|අධ්‍යාපනය|inline=yes}}

== සංස්කෘතිය ==
=== ආහාර පිසීම ===
{{Excerpt|සෝමාලියාවේ සංස්කෘතිය|ආහාර පිසීම|inline=yes}}

=== සංගීතය ===
{{Excerpt|සෝමාලියාවේ සංස්කෘතිය|සංගීතය|inline=yes}}

=== සාහිත්‍ය ===
{{Excerpt|සෝමාලියාවේ සංස්කෘතිය|සාහිත්‍ය|inline=yes}}

==== සමකාලීන ====
{{Excerpt|සෝමාලියාවේ සංස්කෘතිය|සමකාලීන|inline=yes}}

=== ක්‍රීඩා ===
{{Excerpt|සෝමාලියාවේ සංස්කෘතිය|ක්‍රීඩා|inline=yes}}

=== ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය ===
{{Excerpt|සෝමාලියාවේ සංස්කෘතිය|ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය|inline=yes}}

== සටහන් ==
&lt;references group=&quot;lower-alpha&quot; /&gt;
== යොමු කිරීම් ==
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව|colwidth=30em}}{{සැකිල්ල:අප්‍රිකාවේ ස්වෛරී රාජ්‍ය සහ යැපෙන භූමි ප්‍රදේශ ලැයිස්තුව}}
[[ප්‍රවර්ගය:අප්‍රිකාව තුළ රටවල්]]
[[ප්‍රවර්ගය:එක්සත් ජාතීන්ගේ සාමාජික රාජ්‍ය]]</text>
      <sha1>1odxkqn69798a6i1nl6cvnksbuy12t2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>බෝමන් අධිවේගී මාර්ගය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>36574</id>
    <revision>
      <id>805203</id>
      <parentid>801418</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T04:16:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>805203</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18262" sha1="c9q7po3j1aza7o0fh8vk6h827hd2l5j" xml:space="preserve">{{Infobox road

|name=ෆ්‍රැන්ක් බෝමන් අධිවේගී මාර්ගය
|maint=[[Indiana Department of Transportation|INDOT]]
|length_mi=15.46
|length_round=2
|length_ref=&lt;ref name=&quot;length&quot;&gt;{{google maps |url=http://maps.google.com/maps?f=d&amp;hl=en&amp;saddr=Portage,+Indiana&amp;daddr=Lansing,+Illinois&amp;layer=&amp;sll=41.58258,-87.228012&amp;sspn=0.087827,0.160675&amp;ie=UTF8&amp;om=1&amp;z=12&amp;ll=41.576159,-87.377014&amp;spn=0.175672,0.32135 |title=බෝමන් අධිවේගී මාර්ගය |accessdate= April 16, 2007}}&lt;/ref&gt;
|established=
|direction_a=West
|terminus_a={{Jct|state=IL|I|80|I|94|US|6}} [[Kingery Expressway]] near [[Munster, Indiana|Munster]]
|junction={{Jct|state=IN|I|65}} in [[Gary, Indiana|Gary]]
|direction_b=East
|terminus_b={{Jct|state=IN|I|94|I|80|I|90|Toll}} in [[Lake Station, Indiana|Lake Station]]
|counties=[[Lake County, Indiana|Lake]]
|system={{infobox road/browselinks/USA|type=I}}&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;{{infobox road/browselinks/USA|type=US}}
}}

'''ෆ්‍රැන්ක් බෝමන් අධිවේගී මාර්ගය''' ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ පිහිටි නැගෙනහිර සහ බටහිර යා කරනු ලබන මහා මාර්ගයකි. එය ගගනගාමියෙකු සහ හිටපු පෙරදිග ගුවන් සමාගමෙහි අධ්‍යක්ෂකවරයෙකු වන [[ෆ්‍රැන්ක් බෝමන්]] නමින් නම් කරනු ලැබූවේ ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ [[ඉන්දියනා]] ප්‍රාන්තය විසිනි. මෙම මාර්ගය 80 (ඓ-80), ඓ-94, සහ ඇමරිකා එක්සත් ජනපද මහා මර්ග 6 (US 6)මෙන්ම එක්සත් ජනපද 41 මාර්ගයෙහි සුළු කොටසක් අතර විසිරී පවතී. මෙම මාර්ගය [[ඉලිනොයිස්]] ප්‍රාන්තයේ සිට [[ලේක්-පෝර්ට්‍ර්]] දක්වා විහිදී පවතී. එය [[ඉන්දියානා ටෝල් රෝඩ්]] මංසන්දියට මඳක් නැගෙනහිරින් පිහිටා ඇත. මෙම අධිවේගී මාර්ගය ප්‍රවාහන නීති රීති සමුතියේ ප්‍රධාන  මංතීරු 18,27 වන කොටස යටතේ හඳුන්වනු ලැබේ. 1-94 යටතේ දැනට පවතින සහ ‍ඉදිරි ගොඩනැගීමේ ව්‍යාපෘති සම්මුතියේ අධාර සමඟින් [[අන්තර් ප්‍රාන්ත 69]] දක්වා දීර්ඝ කිරීමට තේරී පත්වී ඇත. 
 
බෝමන් අධිවේගී මාර්ගය භාණ්ඩ හුවමාරු කරගැනීමේ ප්‍රධාන සහ පොදු මාර්ගයකි. එය [[ඉන්දියනා ටෝල් රෝඩ්]] මාවතට 
සහ [[චිකගෝ අහස් මාර්ගය]] සිට උතුරට ඇති ස්වාධීන විකල්ප මාර්ගයක් වේ. 1950 දී එය කොටස් වශයෙන් ගොඩනැගීම අරම්භ වූ අතර එහි [[ඉලිනොයිස්]] අනුපිටපතෙහි පරිදි [[කින්ගරි අධිවේගී මාර්ගය]] ප්‍රතිස්ංස්කරණය 2004&lt;ref name=&quot;timeline&quot;&gt;{{cite web |author= Staff |url= http://www.state.in.us/dot/div/specialprojects/borman/about/time.html |title=Time Line |work= Borman Expressway Reconstruction Project |accessdate= April 16, 2007 |publisher= [[Indiana Department of Transportation]] |archiveurl= http://web.archive.org/web/20070328060356/http://www.state.in.us/dot/div/specialprojects/borman/about/time.html |archivedate= March 28, 2007 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; වසරේදි ආරම්හ විය. 2007 සහ 2008 වසර වල සිදුවු ගංවතුර හෙතුවෙන් මාර්ගය වසා දැමූ නමුත් ඉදිරියේදි එවැනි සිදුවීම් වැලැක්වීම සඳහා ක්‍රියමාර්ග ගෙන ඇත. 

== ගමන් මග විස්තරය ==
[[Image:Eastbound Borman Expressway, Hammond, Indiana.jpg|thumb|left|හැම්මොන්ඩ් හි පිහිටි බොර්මන් අධිවේගී මාර්ගය]]
මෙම අධිවේගී මාර්ගයේ ගමන් මාර්ගය [[කින්ගරි අධිවේගී මාර්ගය]] සහ බොර්මන් අධිවේගී මාර්ගය හමුවන ස්ථානය දක්වා ප්‍රාන්ත තීරුව ඔස්සේ විහිඳී පවතී. එය US 41 [[ප්‍රාන්ත මාර්ගය 912]] (SR 912, ක්ලයින් මාවත, සහ|I-65) වැනි තවත් මාර්ග 11ක් සමඟ අන්තර් හුවමාරු සිදුවේ. [[ඉන්දියානා ටෝල් රෝඩ්]] හිදී මෙම මාර්ගය 1-80ක් පුර්වදිශාමුක්ඛ වේ. එය ටෝල් රෝඩ් මාර්ගයට පසුව වර්තමානයේදී 1-94 ලෙස නම් කර ඇත. මෙම මාර්ගය පුර්වදිශාමුඛව [[මිචිගන් නගරය]] සහ [[ඩෙට්‍රොඉට්]] සමඟ සම්බන්ධ වේ. ඩෙට්‍රොඉට් වනුයේ 1-94, ඉන්දියානා-ඉලිනොයිස් පර්යන්තයේ සහ මිචිගන් ඔස්සේ පුර්වදිශාමුඛව පවතින පාලන නගරයකි. {{clear}}

== ඉතිහාසය ==
වර්තමානයේ බෝමන් අධිවේගී මාර්ගය ලෙස හැඳින්වුවද එය ආරම්භයේදී ට්‍රයි-ස්ටේට් මහා මාර්ගය ලෙස හැඳින්විය. 1949&lt;ref name=&quot;hammond&quot;&gt;{{cite web |author= Staff |url= http://www.hammondindiana.com/history2.htm |title= City of Hammond History |accessdate= April 16, 2007 |publisher= City of [[Hammond, Indiana]]}}&lt;/ref&gt; වර්ශයේ දී එය හොඩනැහීම ආරම්භ විය. මෙය කින්ඩ්‍ර් අධිවේගී මාර්ගය හරහා පැවති අතර අවසානයෙදී  ඉලිනොයිහි&lt;ref name=&quot;nwi&quot;&gt;{{cite news |first= Keith |last= Benman |title= Region's first free expressway built in 'another time'&amp;nbsp; |work= [[The Times of Northwest Indiana]] |location= Munster, IN |url= http://www.nwitimes.com/news/opinion/article_0b17bc6c-6474-53aa-8f61-fa22b1125be4.html |date= April 1, 2007 |accessdate= April 3, 2007 |archive-url= https://web.archive.org/web/20120927214820/http://www.nwitimes.com/news/opinion/article_0b17bc6c-6474-53aa-8f61-fa22b1125be4.html |archive-date= September 27, 2012 |url-status= dead}}&lt;/ref&gt; [[ට්‍රයි-ස්ටේට් ටෝල්වේ]] සම්ඟ සම්බන්ධ වේ.  එය මූලාරම්භයේදි ඉන්දියානා &lt;ref&gt;{{cite web |author= Staff |url= http://www.in.gov/indot/2337.htm |title= Facts &amp; Photos |publisher= Indiana Department of Transportation |accessdate= August 3, 2011}}&lt;/ref&gt; ප්‍රාන්තයේ SR 420 ලෙස නම් විය.US 6 දකුණු කලුමෙට් මාර්ගයේදී අපසරනය වන අතර කලුමෙට් මාර්ගය හ රිඩ්ජ් මවත &lt;ref name=&quot;indot 1963-64&quot;&gt;{{cite map |publisher= Indiana State Highway Department |title= Official Indiana State Map |url= http://highwayexplorer.com/showScannedMap.php?id=278 |edition= 1963–64 |year= 1963 |cartography= ISHD |accessdate= April 16, 2007 |archive-date= October 12, 2012 |archive-url= https://web.archive.org/web/20121012105152/http://highwayexplorer.com/showScannedMap.php?id=278 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt; දක්වා දිව යයි. 


විවිධ අවස්ථාවන් වලදී අධිවේගී මාර්ගය ඉන්දියානාපොලිස් මහාමාර්ගය සිට බ්‍ර් මාවත දක්වා විස්ථාරනය කරන ලදී. පසුව පුළුල් ලෙස ජොර්ජියා මාර්ගයට සහ අවසානයේ ටෝල් මාවත &lt;ref name=&quot;nwi&quot; /&gt; දක්වා විස්ථාරනය කරන ලදී.
පසු කාලයකින් අන්තර් ප්‍රාන්ත මහා මාර්ග නීතිය මගින් මෙම අධිවේගී මාර්ගය 1-80, [[1-90]] සහ [[1-294]] ලෙසද නම් කරන ලදී. එමෙන්ම බටහිර ටෝල් මාවත 1-94 ලෙස නම් වූ අතර එය අවසානයේ වර්තමානය වන විට බොර්මන් සමඟ අන්තර් හුවමාරුවක් ගොඩ නැගින. &lt;ref name=&quot;indot 1963-64&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;dimapco&quot;&gt;{{cite map |publisher=DX Oil |title=Dimapco Indiana State Map |url=http://highwayexplorer.com/showScannedMap.php?id=95 |edition=1960s |cartography=Dimapco |accessdate=April 16, 2007 |archive-date=October 12, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121012105244/http://highwayexplorer.com/showScannedMap.php?id=95 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; අධිවේගී මාර්ගය 1965 වර්ශයේදී පමණ පුනටර්ංකිත කරන ලදී. රියදුරන් මාර්ගය ම්ඟ හරවා ගැනීමෙන් වැළැක්වීම සඳහා 1-90 සහ 1-94 ලෙස තිබූ අධිවේගී මාර්ගය පසුව බොර්මන් 1-80/1-94 ලෙස විය. US 6 මාර්ගය ඒ වන විට රිප්ලි මාර්ගය දක්වා විස්තරණය කර තිබුණි. එමෙන්ම 1-294 ට්‍රි-ප්‍රාන්තයේ ටෝල් මාවත දක්වා සීමාකර තිබුනි. බොර්මන් අධිවේගී මාර්ගය ෆ්‍රැන්ක් බෝමන් නමින් නම් වූ පසු [[ග්‍රේ]] &lt;ref&gt;{{cite web |author= Staff|url= http://www.in.gov/dot/div/specialprojects/borman/about/frank.html |accessdate= March 18, 2007 |title= Frank Borman |work= Borman Expressway Reconstruction Project |publisher= Indiana Department of Transportation |archiveurl= http://web.archive.org/web/20070328134505/http://www.in.gov/dot/div/specialprojects/borman/about/frank.html |archivedate= March 28, 2007 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; නගරයේ උපන් සහ [[ඇපලො 8]] අභ්‍යවකාශ මෙහෙයුම් සේනාපති නමින් එය නම් විය.     

=== ප්‍රතිනිර්මාණකරනය===
[[Image:Borman and Cline Avenue Interchange.jpg|left|thumb|250px|බොර්මන් අධිවේගී මාර්ගය තෙවන තලයේ අන්තර්හුවමාරුව- ක්ලින් මාවත.]]
2004 &lt;ref name=&quot;timeline&quot; /&gt; වසරේදී බොර්මන් මාර්ගය නවීකරණය ආරම්භ කරන ලදී. කින්ඩ්‍ර් සහ බොර්මාන් හි නවීකරණය කිරීමේ විශේෂ අරමුණ වූයේ අධිවේගී මාර්ගයේ සිදුවන ප්‍රමාදයන් අවම කිරීමයි. නවීකරණය කරන ලද බොර්මාන් මාර්ගය ම්ං තීරු 8ක් පළල වන අතර අතිරේක අන්තර් හුවමාරු හා [[රැස් කිරීමේ - බෙදා හැරීමේ]] මාර්ගද සමන්විතය. ඉලිනොයිස් ජනපදය සහ පිටවීම 2 (1-65 දක්ෂිණ බැවුම සිට ඉන්දියනාපොලිස්) අතර නවීකරණ කටයුතු 2007 දී නිමකරන ලදී. අන්තර් රාජ්‍ය 65 අන්තර් හුවමාරු නවීකරණ ව්‍යාපෘතිය 2009 දී තවදුරටත් ක්‍රියත්මක වන ලදී. මේ ව්‍යපෘතිය සදහා බොර්මන් සිට මධ්‍යම ප්‍රවේශය &lt;ref name=&quot;about&quot;&gt;{{cite web |author= Staff |url=http://www.state.in.us/dot/div/specialprojects/borman/about/about.html |title=About the Borman Expressway Reconstruction Project |work= Borman Expressway Reconstruction Project |accessdate= April 16, 2007 |publisher= Indiana Department of Transportation |archiveurl= http://web.archive.org/web/20070327105750/http://www.state.in.us/dot/div/specialprojects/borman/about/about.html |archivedate= March 27, 2007 |url-status= dead}}&lt;/ref&gt; දක්වා පදික වේදිකාව ප්‍රතිස්තාපනය කිරීමද ඇතුලත්ය. 

බොර්මන් සහ ක්ලින් මාවත් අන්තර්හුවමාරැව පාර්ශ්වික වශයෙන් [[cloverleaf]] අන්තර්හුවමාරැවකි. ඉහලින් වූ පාලම් මාර්ග ද්විත්වය දකුණු දෙසට යන ක්ලින් මාර්ගයේ මාර්ග තදබදය නැගෙනහිර දෙසට වන බොර්ම්න් අධිවේගී මාර්ගය දෙසට ඒකාබද්ධ කිරීම සහ උතුරු දෙසට යොමුවන ක්ලින් මාර්ගයේ තදබදය බටහිර දෙසට යොමුවන බොර්මන් මාර්ගය සමඟ ඒකබද්ධ කරයි. ඉතිරිවන බෑවුම් මඟ [[cloverleaf]]  සැලසුම &lt;ref name=&quot;google_maps_cline&quot;&gt;{{google maps |url= http://maps.google.com/maps?f=q&amp;hl=en&amp;geocode=&amp;sll=37.0625,-95.677068&amp;sspn=29.496064,59.765625&amp;ie=UTF8&amp;ll=41.570316,-87.432289&amp;spn=0.013581,0.029182&amp;z=15 |title= Borman Expressway at Cline Avenue |accessdate= March 22, 2008}}&lt;/ref&gt; සම්පූර්ණ කරයි. {{clear}}

=== ගං වතුර ===
2008 සැප්තැම්බර් මස 13 වන සෙනසුරාදා දින ආසන්න වශයෙන් පෙ.ව 9ට [[මඪ්‍යම කලාපය (උතුරු ඇමරිකා)|CDT]] පමණ බොර්මාන් අධිවේගී මාර්ගයේ දෙපසට ඇති සියළුම මාර්ග පථ් වසා තැබින. 

== නිෂ්ක්‍රාන්ති පාඨය ==
{{jcttop|exit|state=IN|county=Lake|length_ref=&lt;ref name=&quot;indot&quot;&gt;{{cite web |url= http://www.in.gov/indot/files/StateWide_2004.pdf |title= INDOT Roadway Referencing System |format=PDF |publisher= Indiana Department of Transportation |author= Staff |accessdate= December 14, 2010}}&lt;/ref&gt;}}
{{INint|exit
|location=Hammond
|lspan=4
|mile=0.00
|road={{Jct|state=IL|I|94|I|80|US|6|dir1=west|dir2=west|dir3=west|city1=Chicago}}
|notes=Illinois state line}}
{{INint|exit
|mile=0.87
|exit=1
|type=concur
|road={{Jct|state=IN|US|41|dir1=north|name1=Calumet Avenue|city1=Hammond|city2=Munster}}
|notes=Western end of US&amp;nbsp;41 concurrency}}
{{INint|exit
|mile=2.39
|exit=2
|type=concur
|road={{Jct|state=IN|US|41|dir1=south|SR|152|dir2=north|name2=Indianapolis Boulevard|city1=Hammond}}, [[Highland, Lake County, Indiana|Highland]]
|notes=Eastern end of US&amp;nbsp;41 concurrency; serves [[Purdue University Calumet]]}}
{{INint|exit
|mile=3.35
|exit=3
|road=Kennedy Avenue
|notes=Serves Visitors' Center}}
{{INint|exit
|state=IN
|location=Gary
|lspan=5
|mile=4.92
|exit=5
|road={{Jct|state=IN|SR|912|name1=Cline Avenue|city1=East Chicago|city2=Griffith}}
|notes=Serves [[Gary/Chicago International Airport]]}}
{{INint|exit
|mile=6.44
|exit=6
|road=Burr Street
|notes=}}
{{INint|exit
|mile=8.96
|exit=9
|road=Grant Street
|notes=}}
{{INint|exit
|mile=9.92
|exit=10
|road={{Jct|state=IN|SR|53|name1=Broadway}}
|notes=Serves [[Indiana University Northwest]]}}
{{INint|exit
|mile=11.01–&lt;br&gt;11.80
|exit=11&lt;br&gt;12
|road={{Jct|state=IN|I|65|Toll||to2=to|city1=Indianapolis}}
|notes=Signed as exits 11 (south) and 12 (north) eastbound and exits 12A (south) and 12B (north) westbound; freeway narrows from 4 to 3 lanes}}
{{INint|exit
|state=IN
|location=Lake Station
|lspan=3
|mile=12.68
|exit=13
|road=Central Avenue
|notes=Eastbound exit and westbound entrance}}
{{INint|exit
|mile=15.00
|exit=15
|type=concur
|road={{Jct|state=IN|US|6|dir1=east|SR|51|to3=to|US|20|name3=Ripley Street}}
|notes=Eastern end of US&amp;nbsp;6 concurrency; signed as exits 15A (south/east) and 15B (north); westbound exit 15B is part of exit 16}}
{{INint|exit
|mile=15.51
|exit=16
|type=concur
|road={{Jct|state=IN|I|94|I|80|dir1=east|I|90|Toll|dir2=east}}
|notes=Eastern end of I-80 concurrency; eastern terminus of Borman Expressway; road continues east as I-94 }}
{{legendRJL}}

== යොමුව ==
{{reflist}}

== බාහිර ඇමුණුම් ==
* [http://www.in.gov/dot/div/trafficwise/ Traffic information on the Borman and I-65] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080410093335/http://www.in.gov/dot/div/trafficwise/ |date=2008-04-10 }}
* [http://www.in.gov/dot/div/specialprojects/borman/index.html Borman Expressway Reconstruction Project] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070926223523/http://www.in.gov/dot/div/specialprojects/borman/index.html |date=2007-09-26 }}</text>
      <sha1>c9q7po3j1aza7o0fh8vk6h827hd2l5j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සියෙරා ලියෝන්</title>
    <ns>0</ns>
    <id>41652</id>
    <revision>
      <id>805263</id>
      <parentid>783883</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T09:27:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>805263</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32981" sha1="oed3uids8ln5oeem5nyvbq8xh57jtnx" xml:space="preserve">{{Infobox country
| conventional_long_name = සියෙරා ලියොන් ජනරජය
| common_name            = සියෙරා ලියොන්
| native_name            = {{native name|kri|Ripɔblik fɔ Siera Liɔn}}
| image_flag             = Flag of Sierra Leone.svg
| alt_flag               = 
| flag_caption           = ජාතික ධජය
| image_coat             = Coat of arms of Sierra Leone.svg
| symbol_type            = ජාතික ලාංඡනය
| national_motto         = &quot;එකමුතුව, නිදහස, යුක්තිය&quot;
| national_anthem        = &quot;[[උසස් අපි ඔබව උසස් කරමු, නිදහස් රාජධානිය]]&quot;{{parabr}}{{center|[[File:Sierra Leone's national anthem.ogg]]}}
| image_map              = Sierra Leone (orthographic projection).svg
| map_caption            = {{map caption|location_color=dark green}}
| capital                = ෆ්‍රීටවුන්
| coordinates            = {{Coord|08|30|00|N|12|06|00|W|type:adm1st_region:SL-W|display=inline,title}}
| largest_city           = capital
| official_languages     = [[ඉංග්‍රීසි භාෂාව|ඉංග්‍රීසි]]&lt;!-- DO NOT add [[Bengali language]] here. Please start a conversation at the talk page to reach a consensus before adding Bengali language to this parameter. --&gt;
| national_languages     = [[ක්‍රියෝ භාෂාව|ක්‍රියෝ]]{{citation needed|date=September 2024}}
| languages_type         = Spoken and national languages&lt;ref&gt;{{cite web |editor1-first=M. Paul |editor1-last=Lewis |editor2-first=Gary F. |editor2-last=Simons |editor3-first=Charles D. |editor3-last=Fennig |year=2015 |title=Liberia |website=[[Ethnologue]] |edition=18th |location=Dallas, Texas |publisher=SIL International |url=http://www.ethnologue.com/country/lr/languages}}&lt;/ref&gt;
| ethnic_groups          = {{unbulleted list
|35.5% මෙන්ඩේ ජනතාව
|33.2% ටෙම්නේ ජනතාව
|6.4% ලිම්බා ජනතාව (සියෙරා ලියොන්)
|4.4% කොනෝ ජනතාව
|3.4% සියරා ලියොන්හි ෆුලා ජනතාව
|2.9% සුසු ජනතාව
|2.9% ලොකෝ ජනතාව
|2.8% කොරන්කෝ ජනතාව
|2.6% ෂර්බ්‍රෝ ජනතාව
|2.4% සියරා ලියොන්හි මැන්ඩිංගෝ ජනතාව
|1.3% සියෙරා ලියොන් ක්‍රියෝල් ජනතාව
}}
| ethnic_groups_year     = 2015&lt;ref name=&quot;Census2015&quot;/&gt;
| religion               = {{unbulleted list
|78% ඉස්ලාම්
|21% ක්‍රිස්තියානි
|1% වෙනත්
}}
| religion_ref           = &lt;ref name=religions /&gt;
| demonym                = සියෙරා ලියෝනියන්
| government_type        = [[ඒකීය රාජ්‍යය]] [[ජනාධිපති ක්‍රමය]] [[ජනරජය]]
| leader_title1          = ජනාධිපති
| leader_name1           = {{nowrap|[[ජුලියස් මාඩා බයෝ]]}}
| leader_title2          = උප ජනාධිපති
| leader_name2           = {{nowrap|[[මොහොමඩ් ජුල්ඩේ ජලෝහ්]]}}
| leader_title3          = ප්‍රධාන ඇමති
| leader_name3           = {{nowrap|[[ඩේවිඩ් සෙන්ගේ]]}}
| leader_title4          = කථානායක
| leader_name4           = {{nowrap|[[අබාස් චර්නෝර් බුන්ඩු]]}}
| legislature            = පාර්ලිමේන්තුව
| sovereignty_type       = [[ස්වාධීනත්වය]]
| sovereignty_note       = [[එක්සත් රාජධානිය]] වෙතින්
| established_event1     = ඩොමීනියන්
| established_date1      = 1961 අප්‍රේල් 27
| established_event2     = ජනරජය
| established_date2      = 1971 අප්‍රේල් 19
| area_km2               = 71,740
| area_rank              = 117 වෙනි &lt;!-- Area rank should match [[List of countries and dependencies by area]] --&gt;
| area_sq_mi             = 27,699
| percent_water          = 1.1
| population_estimate    = 8,908,040&lt;ref&gt;{{Cite CIA World Factbook|country=Sierra Leone|access-date=22 June 2023|year=2023}}&lt;/ref&gt;
| population_estimate_year = 2023
| population_estimate_rank = 100 වෙනි
| population_density_km2 = 124
| population_density_sq_mi = 321
| population_density_rank = 114 වෙනි&lt;sup&gt;a&lt;/sup&gt;
| GDP_PPP                = {{increase}} ඇ.ඩො. බිලියන 18.942&lt;ref name=&quot;IMFWEO.SL&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2023/October/weo-report?c=724,&amp;s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&amp;sy=2020&amp;ey=2028&amp;ssm=0&amp;scsm=1&amp;scc=0&amp;ssd=1&amp;ssc=0&amp;sic=0&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1 |title=World Economic Outlook Database, October 2023 Edition. (SL) |publisher=[[International Monetary Fund]] |website=IMF.org |date=10 October 2023 |access-date=21 October 2023}}&lt;/ref&gt;
| GDP_PPP_year           = 2024
| GDP_PPP_rank           = 154 වෙනි
| GDP_PPP_per_capita     = {{increase}} ඇ.ඩො. 2,189&lt;ref name=&quot;IMFWEO.SL&quot; /&gt;
| GDP_PPP_per_capita_rank = 177 වෙනි
| GDP_nominal            = {{Increase}} ඇ.ඩො. බිලියන 4.558&lt;ref name=&quot;IMFWEO.SL&quot; /&gt;
| GDP_nominal_year       = 2024
| GDP_nominal_rank       = 155 වෙනි
| GDP_nominal_per_capita = {{Increase}} ඇ.ඩො. 527&lt;ref name=&quot;IMFWEO.SL&quot; /&gt;
| GDP_nominal_per_capita_rank = 185 වෙනි
| Gini                   = 33.7 &lt;!----&gt;
| Gini_year              = 2024
| Gini_change            = &lt;decrease-&gt;
| Gini_ref               = &lt;ref&gt;{{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?locations=SL |title=GINI index (World Bank estimate) – Sierra Leone |website=[[World Bank]] |access-date=22 March 2020}}&lt;/ref&gt;
| HDI                    = 0.458 &lt;!--number only--&gt;
| HDI_year               = 2024&lt;!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year--&gt;
| HDI_change             = decrease &lt;!--increase/decrease/steady--&gt;
| HDI_ref                = &lt;ref&gt;{{Cite web |date=13 March 2024 |title=HUMAN DEVELOPMENT REPORT 2023-24 |url=http://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2023-24reporten.pdf |website=[[United Nations Development Programme]] |publisher=United Nations Development Programme |pages=274–277 |language=en}}&lt;/ref&gt;
| HDI_rank               = 184 වෙනි
| currency               = සියෙරා ලියොනියානු ලියොන්
| currency_code          = SLE
| time_zone              = GMT
| utc_offset             = {{sp}}
| date_format            = දිදි/මාමා/වවවව
| drives_on              = දකුණ
| calling_code           = +232
| cctld                  = [[.sl]]
| footnote_a             = 2007 අගය මත පදනම්ව ශ්‍රේණිගත කිරීම
| religion_year          = 2020
}}
'''සියෙරා ලියෝන්''', ({{IPAc-en|s|i|ˌ|ɛr|ə|_|l|i|ˈ|oʊ|n|(|i|)|audio=En-us-Sierra Leone.ogg}}, &lt;small&gt;also&lt;/small&gt; {{IPAc-en|UK|s|i|ˌ|ɛər|ə|_|-}}, {{IPAc-en|US|ˌ|s|ɪər|ə|_|-}};&lt;ref&gt;{{citation|last=Wells|first=John C.|title=Longman Pronunciation Dictionary|year=2008|edition=3rd|publisher=Longman|isbn=9781405881180}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite Merriam-Webster|Sierra Leone|access-date=22 April 2019}}&lt;/ref&gt; {{lang-kri|Salone}}&lt;ref&gt;{{citation|title=Salone Definition|url=https://glosbe.com/kri/en/Salone}}&lt;/ref&gt;) නිල වශයෙන් '''සියෙරා ලියෝන් ජනරජය''' බටහිර අප්‍රිකාවේ නිරිතදිග වෙරළ තීරයේ පිහිටි රටකි. එය ගිනිකොන දෙසින් ලයිබීරියාවෙන් සහ උතුරින් ගිනියාවෙන් මායිම් වේ. එහි භූමි ප්‍රමාණය වරග කිලෝමීටර් 71,740 (වර්ග සැතපුම් 27,699) වේ.&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |title=Sierra Leone (country) |encyclopedia=Encarta Encyclopedia |url=http://encarta.msn.com/encyclopedia_761563681/Sierra_Leone.html |access-date=19 February 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080228134322/http://encarta.msn.com/encyclopedia_761563681/Sierra_Leone.html |archive-date=28 February 2008 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; එය සවානා සිට වැසි වනාන්තර දක්වා නිවර්තන දේශගුණයක් සහ පරිසරයක් ඇත. 2023 සංගණනයට අනුව, සියෙරා ලියොන් හි ජනගහනය 8,908,040කි.&lt;ref name=&quot;Census2015&quot;&gt;{{cite web |title=Sierra Leone 2015 Population and Housing Census National Analytical Report |url=https://sierraleone.unfpa.org/sites/default/files/pub-pdf/National%20Analytical%20Report.pdf |access-date=28 March 2020 |website=Statistics Sierra Leone |df=dmy}}&lt;/ref&gt; ෆ්‍රීටවුන් යනු එහි අගනුවර මෙන්ම විශාලතම නගරයයි. රට පරිපාලන කලාප පහකට බෙදා ඇති අතර, ඒවා තවදුරටත් දිස්ත්‍රික්ක 16කට බෙදා ඇත.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=6 September 2017 |title=National Electoral Commission – Press Release |url=http://necsl.org/index_files/2017_Press_Releases/Completed_RegistrationPressRelease2017.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171114202122/http://necsl.org/index_files/2017_Press_Releases/Completed_RegistrationPressRelease2017.pdf |archive-date=14 November 2017 |access-date=1 February 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.africareview.com/news/Sierra-Leone-unveils-new-geographical-map/979180-4041036-4x8dfaz/index.html|title=Sierra Leone unveils new geographical map|work=Africa Review|access-date=1 February 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180221142807/http://www.africareview.com/news/Sierra-Leone-unveils-new-geographical-map/979180-4041036-4x8dfaz/index.html|archive-date=21 February 2018|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

සියෙරා ලියොන් යනු ඒකමණ්ඩල පාර්ලිමේන්තුවක් සහ සෘජුවම තේරී පත් වූ ජනාධිපතිවරයෙකු සහිත ජනාධිපති ජනරජයකි. එය ලෞකික රාජ්‍යයකි. එහි ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවෙන් රාජ්‍යය සහ ආගම වෙන් කිරීම සහ හෘද සාක්ෂියේ නිදහස (සිතීමේ නිදහස සහ ආගම යන දෙකම ඇතුළත් වේ).&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Sierra Leone |url=https://www.state.gov/reports/2020-report-on-international-religious-freedom/sierra-leone/ |access-date=2024-03-06 |website=United States Department of State |language=en-US}}&lt;/ref&gt; මුස්ලිම්වරු ජනගහනයෙන් හතරෙන් තුනක් වන අතර සැලකිය යුතු ක්‍රිස්තියානි සුළුතරයක් සිටිති. සැලකිය යුතු ලෙස, ආගමික ඉවසීම ඉතා ඉහළ ය: එය සමාජ සම්මතයක් මෙන්ම ජාතියේ සංස්කෘතික අනන්‍යතාවයේ කොටසකි.&lt;ref&gt;United Nations (5 July 2013), [https://news.un.org/en/story/2013/07/443992-inter-religious-cooperation-can-be-vital-asset-rebuilding-sierra-leone-un &quot;Inter-religious cooperation can be vital asset for rebuilding Sierra Leone – UN expert&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230922225953/https://news.un.org/en/story/2013/07/443992-inter-religious-cooperation-can-be-vital-asset-rebuilding-sierra-leone-un |date=2023-09-22 }}. [https://news.un.org/en/story/2013/07/443992-inter-religious-cooperation-can-be-vital-asset-rebuilding-sierra-leone-un Archived] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230922225953/https://news.un.org/en/story/2013/07/443992-inter-religious-cooperation-can-be-vital-asset-rebuilding-sierra-leone-un |date=2023-09-22 }}. Retrieved October 26, 2021.&lt;/ref&gt;

සියෙරා ලියොන් හි වත්මන් භෞමික වින්‍යාසය ඓතිහාසික අදියර දෙකකින් බ්‍රිතාන්‍ය අධිරාජ්‍යය විසින් පිහිටුවන ලදී: 1808 දී, වහල් වෙළඳාම අහෝසි කිරීමෙන් පසු ආපසු පැමිණෙන අප්‍රිකානුවන් නැවත පදිංචි කිරීම සඳහා වෙරළබඩ සියෙරා ලියොන් ජනපදය ආරම්භ කරන ලදී. පසුව 1896 දී, 1884-1885 බර්ලින් සමුළුවේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස අභ්‍යන්තර ආරක්ෂක කලාපය නිර්මාණය විය. මෙය සියෙරා ලියොන් ජනපදය සහ ආරක්‍ෂක ප්‍රදේශය හෝ බ්‍රිතාන්‍ය සියෙරා ලියොන් ලෙස භූමි ප්‍රදේශය විධිමත් ලෙස පිළිගැනීමට හේතු විය.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Hargreaves|first=J. D.|date=January 1956|title=IV. The Establishment of the Sierra Leone Protectorate and the Insurrection of 1898|url=https://www.cambridge.org/core/journals/cambridge-historical-journal/article/abs/iv-the-establishment-of-the-sierra-leone-protectorate-and-the-insurrection-of-18981/3AF7D282B682C6DF80D06C0ED396E68A|journal=Cambridge Historical Journal|language=en|volume=12|issue=1|pages=56–80|doi=10.1017/S1474691300000330|issn=2051-9818}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;UNITED NATIONS INTEGRATED PEACEBUILDING OFFICE IN SIERRA LEONE. [https://unipsil.unmissions.org/about-sierra-leone-history ABOUT SIERRA LEONE: HISTORY.] [https://unipsil.unmissions.org/about-sierra-leone-history Archived]. Retrieved October 26, 2021.&lt;/ref&gt; සියෙරා ලියොන් මහජන පක්ෂයේ (SLPP) අගමැති ශ්‍රීමත් මිල්ටන් මාර්ගයිගේ නායකත්වය යටතේ 1961 දී එක්සත් රාජධානියෙන් නිදහස ලබා ගත් විට, රට පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය රාජ්‍යයකට සංක්‍රමණය වූ අතර එය සියෙරා ලියොන් ඩොමීනියන් ලෙස නම් කරන ලදී.&lt;ref name=&quot;Humphrey&quot;&gt;{{Cite journal|last=Fisher|first=Humphrey J.|date=December 1969|title=Elections and Coups in Sierra Leone, 1967|url=https://www.cambridge.org/core/journals/journal-of-modern-african-studies/article/abs/elections-and-coups-in-sierra-leone-1967/F7F447FA2BE820E80298249E540C2DC4|journal=The Journal of Modern African Studies|language=en|volume=7|issue=4|pages=611–636|doi=10.1017/S0022278X00018863|issn=1469-7777}}&lt;/ref&gt;

1971 දී, සියලු මහජන කොංග්‍රසයේ (APC) අගමැති සියාකා ස්ටීවන්ස් යටතේ, රට නව ව්‍යවස්ථාවක් සම්මත කර ගත් අතර, සියරා ලියොන් ජනාධිපති ජනරජයක් බවට පරිවර්තනය කරන ලද අතර, ස්ටීවන්ස් මංගල ජනාධිපතිවරයා ලෙස පත් විය. 1978 දී, ස්ටීවන්ස් APC එකම නීත්‍යානුකූලව පිළිගත් පාර්ශවය ලෙස ප්‍රකාශ කළේය. 1985 දී ඔහුගෙන් පසුව ජෝසප් සයිදු මෝමෝ පත් විය. 1991 දී මොමෝහ් විසින් නව ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවක් පැනවීමෙන් බහු-පක්ෂ පද්ධතියක් නැවත හඳුන්වා දෙන ලදී. එම වසරේම, ආන්ඩුව සහ විප්ලවවාදී එක්සත් පෙරමුණ (RUF) කැරලිකාර කණ්ඩායම අතර දිග්ගැස්සුනු සිවිල් යුද්ධයක් ආරම්භ විය. බහුවිධ කුමන්ත්‍රණ මගින් සංලක්ෂිත ගැටුම වසර 11ක් පුරා පැවතුනි. ECOMOG බලකායන් සහ පසුව එක්සත් රාජධානිය විසින් මැදිහත් වීමෙන් 2002 දී RUF පරාජයට පත් වූ අතර, සාපේක්ෂ ස්ථාවරත්වයේ කාල පරිච්ඡේදයක් සහ යුද්ධයේ විනාශයෙන් ගොඩ ඒමට උත්සාහ කළේය. ඉතිරිව ඇති ප්‍රධාන දේශපාලන පක්ෂ දෙක වන්නේ APC සහ SLPP ය.

සියෙරා ලියෝන් යනු සංස්කෘතිකමය වශයෙන් විවිධ වූ රටකි, ආසන්න වශයෙන් වාර්ගික කණ්ඩායම් 18 ක නිවහනක් වන අතර, ටෙම්නේ සහ මෙන්ඩේ ජනයා ප්‍රමුඛ වේ. නිදහස් කරන ලද අප්‍රිකානු-ඇමරිකානු, අප්‍රිකානු-කැරිබියානු වහලුන්ගෙන් සහ නිදහස් වූ අප්‍රිකානුවන්ගෙන් පැවත එන ක්‍රියෝල් ජනතාව ජනගහනයෙන් 1.2% ක් පමණ වෙති. ඉංග්‍රීසි රාජ්‍ය භාෂාව වන අතර ක්‍රියෝ යනු ජනගහණයෙන් 97%ක් කතා කරන භාෂා භාෂාවයි. දියමන්ති, රන්, බොක්සයිට් සහ ඇලුමිනියම් වැනි ස්වභාවික සම්පත් වලින් රට පොහොසත් ය. 2019 වසරේ නවතම සමීක්ෂණයට අනුව, ජනගහනයෙන් 59.2%ක් බහුමාන දරිද්‍රතාවයෙන් පීඩාවට පත්වන අතර අතිරේක 21.3%ක් එයට ගොදුරු වේ.&lt;ref name=&quot;:12&quot;&gt;{{Cite web |date=2023 |title=Multidimensional Poverty Index 2023 Sierra Leone |url=https://hdr.undp.org/sites/default/files/Country-Profiles/MPI/SLE.pdf |access-date=26 July 2024 |website=United Nations Development Programme Human Development Reports}}&lt;/ref&gt; සියෙරා ලියොන් එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය, අප්‍රිකානු සංගමය, බටහිර අප්‍රිකානු රාජ්‍යයන්ගේ ආර්ථික ප්‍රජාව (ECOWAS) සහ පොදු රාජ්‍ය මණ්ඩලීය ජාතීන් ඇතුළු ජාත්‍යන්තර සංවිධාන කිහිපයක සාමාජිකත්වය පවත්වාගෙන යයි.

== නිරුක්තිය ==
සියෙරා ලියොන් එහි නම ලැබී ඇත්තේ එහි අගනුවර වන ෆ්‍රීටවුන් අසල සිංහ කඳුකරයෙනි. 1462 දී පෘතුගීසි ගවේෂකයෙකු වූ පේද්‍රෝ ද සින්ට්‍රා විසින් සෙරා ලියෝවා (පෘතුගීසි සඳහා 'සිංහ කඳු') ලෙස නම් කරන ලදී, නූතන නාමය වැනේසියානු අක්ෂර වින්‍යාසයෙන් ව්‍යුත්පන්න වී ඇත, එය වැනේසියානු ගවේෂකයෙකු වන අල්විස් කැදමොස්ටෝ විසින් හඳුන්වා දෙන ලද අතර පසුව අනෙකුත් යුරෝපීය සිතියම් සාදන්නන් විසින් එය අනුගමනය කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite book|title=The Handbook of Sierra Leone|first=Thomas Nelson|last=Goddard|publisher=G. Richards limited|year=1925|pp=11–12|chapter=Early History|url=https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=uc1.$b68981&amp;seq=35}}&lt;/ref&gt;

== ඉතිහාසය ==

=== මුල් ඉතිහාසය ===
{{Excerpt|සියෙරා ලියෝන් හි ඉතිහාසය|මුල් ඉතිහාසය|inline=yes}}

=== යුරෝපීය වෙළඳාම ===
{{Excerpt|සියෙරා ලියෝන් හි ඉතිහාසය|යුරෝපීය වෙළඳාම|inline=yes}}

=== මුල් පෘතුගීසි අන්තර්ක්‍රියා ===
{{Excerpt|සියෙරා ලියෝන් හි ඉතිහාසය|මුල් පෘතුගීසි අන්තර්ක්‍රියා|inline=yes}}

=== ලන්ඩනයේ කළු දුප්පතුන් ===
{{Excerpt|සියෙරා ලියෝන් හි ඉතිහාසය|ලන්ඩනයේ කළු දුප්පතුන්|inline=yes}}

==== කළු පක්ෂපාතී අය නැවත පදිංචි කිරීම ====
{{Excerpt|සියෙරා ලියෝන් හි ඉතිහාසය|කළු පක්ෂපාතී අය නැවත පදිංචි කිරීම|inline=yes}}

==== නිදහසේ පළාත පිහිටුවීම ====
{{Excerpt|සියෙරා ලියෝන් හි ඉතිහාසය|නිදහසේ පළාත පිහිටුවීම|inline=yes}}

=== නෝවා ස්කොටියානුවන් ===
{{Excerpt|සියෙරා ලියෝන් හි ඉතිහාසය|නෝවා ස්කොටියානුවන්|inline=yes}}

=== ජැමෙයිකානු මෙරූන් සහ නිදහස් අප්‍රිකානුවන් ===
{{Excerpt|සියෙරා ලියෝන් හි ඉතිහාසය|ජැමෙයිකානු මෙරූන් සහ නිදහස් අප්‍රිකානුවන්|inline=yes}}

=== යටත් විජිත යුගය (1800-1961) ===
{{Excerpt|සියෙරා ලියෝන් හි ඉතිහාසය|යටත් විජිත යුගය (1800-1961)|inline=yes}}

=== නිදහස සහ පශ්චාත් නිදහස් යුගය ===
{{Excerpt|සියෙරා ලියෝන් හි ඉතිහාසය|නිදහස සහ පශ්චාත් නිදහස් යුගය|inline=yes}}

==== 1960 නිදහස් සමුළුව ====
{{Excerpt|සියෙරා ලියෝන් හි ඉතිහාසය|1960 නිදහස් සමුළුව|inline=yes}}

==== නිදහස (1961) සහ මාර්ගායි පරිපාලනය (1961-1964) ====
{{Excerpt|සියෙරා ලියෝන් හි ඉතිහාසය|නිදහස (1961) සහ මාර්ගායි පරිපාලනය (1961-1964)|inline=yes}}

==== මිල්ටන් මාර්ගයිගේ ගේ අභාවයෙන් පසු සහ ඇල්බට් මාර්ගයිගේ ධුර කාලය (1964-1967) ====
{{Excerpt|සියෙරා ලියෝන් හි ඉතිහාසය|මිල්ටන් මාර්ගයිගේ ගේ අභාවයෙන් පසු සහ ඇල්බට් මාර්ගයිගේ ධුර කාලය (1964-1967)|inline=yes}}

==== 1967 මහ මැතිවරණය සහ හමුදා කුමන්ත්‍රණ (1967-1968) ====
{{Excerpt|සියෙරා ලියෝන් හි ඉතිහාසය|1967 මහ මැතිවරණය සහ හමුදා කුමන්ත්‍රණ (1967-1968)|inline=yes}}

==== එක්-පක්ෂ රාජ්‍යය සහ 'ජනරජයේ' උදාව (1968-1991) ====
{{Excerpt|සියෙරා ලියෝන් හි ඉතිහාසය|එක්-පක්ෂ රාජ්‍යය සහ 'ජනරජයේ' උදාව (1968-1991)|inline=yes}}

=== සියෙරා ලියොන් සිවිල් යුද්ධය (1991-2002) සහ NPRC පාලන තන්ත්‍රය (1992-1996) ===
{{Excerpt|සියෙරා ලියෝන් හි ඉතිහාසය|සියෙරා ලියොන් සිවිල් යුද්ධය (1991-2002) සහ NPRC පාලන තන්ත්‍රය (1992-1996)|inline=yes}}

==== කබාගේ ධුර කාලය: රජය, &quot;නව ජනරජයක උදාව&quot;, AFRC සහ සිවිල් යුද්ධයේ අවසානය (1996-2007) ====
{{Excerpt|සියෙරා ලියෝන් හි ඉතිහාසය|කබාගේ ධුර කාලය: රජය, &quot;නව ජනරජයක උදාව&quot;, AFRC සහ සිවිල් යුද්ධයේ අවසානය (1996-2007)|inline=yes}}

=== 2007 මහ මැතිවරණය සහ ඉන් ඔබ්බට ===
{{Excerpt|සියෙරා ලියෝන් හි ඉතිහාසය|2007 මහ මැතිවරණය සහ ඉන් ඔබ්බට|inline=yes}}

=== ඉබෝලා වසංගතය සමග අරගලය (2014-2016) ===
{{Excerpt|සියෙරා ලියෝන් හි ඉතිහාසය|ඉබෝලා වසංගතය සමග අරගලය (2014-2016)|inline=yes}}

== භූගෝලය ==
{{Excerpt|සියෙරා ලියෝන් හි භූගෝලය||inline=yes}}

=== ජෛව විවිධත්වය ===
{{Excerpt|සියෙරා ලියෝන් හි භූගෝලය||inline=yes}}

== රජය සහ දේශපාලනය ==
{{Excerpt|සියෙරා ලියෝන් හි රජය සහ දේශපාලනය||inline=yes}}

=== පාර්ලිමේන්තුව ===
{{Excerpt|සියෙරා ලියෝන් හි රජය සහ දේශපාලනය|පාර්ලිමේන්තුව|inline=yes}}

=== අධිකරණය ===
{{Excerpt|සියෙරා ලියෝන් හි රජය සහ දේශපාලනය|අධිකරණය|inline=yes}}

=== විදේශ සබඳතා ===
{{Excerpt|සියෙරා ලියෝන් හි රජය සහ දේශපාලනය|විදේශ සබඳතා|inline=yes}}

=== හමුදා ===
{{Excerpt|සියෙරා ලියෝන් හි රජය සහ දේශපාලනය|හමුදා|inline=yes}}

=== නීතිය ක්‍රියාත්මක කිරීම ===
{{Excerpt|සියෙරා ලියෝන් හි රජය සහ දේශපාලනය|නීතිය ක්‍රියාත්මක කිරීම|inline=yes}}

=== මානව හිමිකම් ===
{{Excerpt|සියෙරා ලියෝන් හි රජය සහ දේශපාලනය|මානව හිමිකම්|inline=yes}}

=== ලෝක පාලන මුල පිරීම්වල නායකත්වය ===
{{Excerpt|සියෙරා ලියෝන් හි රජය සහ දේශපාලනය|ලෝක පාලන මුල පිරීම්වල නායකත්වය|inline=yes}}

=== පරිපාලන අංශ ===
{{Excerpt|සියෙරා ලියෝන් හි රජය සහ දේශපාලනය|පරිපාලන අංශ|inline=yes}}

== ආර්ථිකය ==
{{Excerpt|සියෙරා ලියෝන් හි ආර්ථිකය||inline=yes}}

=== කෘෂිකර්මය ===
{{Excerpt|සියෙරා ලියෝන් හි ආර්ථිකය|කෘෂිකර්මය|inline=yes}}

=== පතල් කැණීම ===
{{Excerpt|සියෙරා ලියෝන් හි ආර්ථිකය|පතල් කැණීම|inline=yes}}

=== ප්‍රවාහන යටිතල පහසුකම් ===
{{Excerpt|සියෙරා ලියෝන් හි ආර්ථිකය|ප්‍රවාහන යටිතල පහසුකම්|inline=yes}}

=== සියෙරා ලියොන්හි බලශක්ති ===
==== දළ විශ්ලේෂණය ====
{{Excerpt|සියෙරා ලියෝන් හි ආර්ථිකය|දළ විශ්ලේෂණය|inline=yes}}

==== සූර්ය බලශක්තිය ====
{{Excerpt|සියෙරා ලියෝන් හි ආර්ථිකය|සූර්ය බලශක්තිය|inline=yes}}

==== ජල විදුලි බලය ====
{{Excerpt|සියෙරා ලියෝන් හි ආර්ථිකය|ජල විදුලි බලය|inline=yes}}

== ජනවිකාසය ==
{{Excerpt|සියෙරා ලියෝන් හි ජනවිකාසය||inline=yes}}

=== ආගම් ===
{{Excerpt|සියෙරා ලියෝන් හි ජනවිකාසය|ආගම්|inline=yes}}

=== ජනවාර්ගික කණ්ඩායම් ===
{{Excerpt|සියෙරා ලියෝන් හි ජනවිකාසය|ජනවාර්ගික කණ්ඩායම්|inline=yes}}

=== ස්ත්‍රී පුරුෂ සමානාත්මතාවය ===
==== ගෘහස්ත ====
{{Excerpt|සියෙරා ලියෝන් හි ජනවිකාසය|ගෘහස්ත|inline=yes}}

==== යුද්ධය ====
{{Excerpt|සියෙරා ලියෝන් හි ජනවිකාසය|යුද්ධය|inline=yes}}

==== කාන්තා ආර්ථිකය ====
{{Excerpt|සියෙරා ලියෝන් හි ජනවිකාසය|කාන්තා ආර්ථිකය|inline=yes}}

=== අධ්‍යාපනය ===
{{Excerpt|සියෙරා ලියෝන් හි ජනවිකාසය|අධ්‍යාපනය|inline=yes}}

== සෞඛ්‍ය ==
{{Excerpt|සියෙරා ලියෝන් හි සෞඛ්‍ය||inline=yes}}

=== හදිසි වෛද්‍ය ප්‍රතිචාර ===
{{Excerpt|සියෙරා ලියෝන් හි සෞඛ්‍ය|හදිසි වෛද්‍ය ප්‍රතිචාර|inline=yes}}

=== ආවේණික හා බෝවෙන රෝග ===
{{Excerpt|සියෙරා ලියෝන් හි සෞඛ්‍ය|ආවේණික හා බෝවෙන රෝග|inline=yes}}

=== මාතෘ හා ළමා සෞඛ්‍ය ===
{{Excerpt|සියෙරා ලියෝන් හි සෞඛ්‍ය|මාතෘ හා ළමා සෞඛ්‍ය|inline=yes}}

=== මානසික සෞඛ්‍ය ===
{{Excerpt|සියෙරා ලියෝන් හි සෞඛ්‍ය|මානසික සෞඛ්‍ය|inline=yes}}

=== පානීය ජල සැපයුම ===
{{Excerpt|සියෙරා ලියෝන් හි සෞඛ්‍ය|පානීය ජල සැපයුම|inline=yes}}

=== 2014 ඉබෝලා පැතිරීම ===
{{Excerpt|සියෙරා ලියෝන් හි සෞඛ්‍ය|2014 ඉබෝලා පැතිරීම|inline=yes}}

== සංස්කෘතිය ==
=== බහු විවාහය ===
{{Excerpt|සියෙරා ලියෝන් හි සංස්කෘතිය|බහු විවාහය|inline=yes}}

=== ආහාර සහ සිරිත් විරිත් ===
{{Excerpt|සියෙරා ලියෝන් හි සංස්කෘතිය|ආහාර සහ සිරිත් විරිත්|inline=yes}}

=== මාධ්‍ය ===
{{Excerpt|සියෙරා ලියෝන් හි සංස්කෘතිය|මාධ්‍ය|inline=yes}}

=== කලා ===
{{Excerpt|සියෙරා ලියෝන් හි සංස්කෘතිය|කලා|inline=yes}}

=== ක්‍රීඩා ===
{{Excerpt|සියෙරා ලියෝන් හි සංස්කෘතිය|ක්‍රීඩා|inline=yes}}

== සංචාරක ව්‍යාපාරය ==
{{Excerpt|සියෙරා ලියෝන් හි සංචාරක ව්‍යාපාරය||inline=yes}}

== මූලාශ්‍ර ==
{{reflist}}</text>
      <sha1>oed3uids8ln5oeem5nyvbq8xh57jtnx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සව් ඇට</title>
    <ns>0</ns>
    <id>42981</id>
    <revision>
      <id>805258</id>
      <parentid>803650</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T08:54:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>805258</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6083" sha1="ghzq7g9i1ph233iae9uw2buzyg6n4l8" xml:space="preserve">{{අනාථ ලිපිය|date=ජූනි 2013}}
[[සේගෝ ගස|සේගෝ ගසේ]] බොඩය හෝ මංඤොක්කා අල පිටිකර සාදාගන්නා වියලි ආහාර ද්‍රව්‍යයකි. මෙම වර්ග දෙකම රසයෙන් සහ භෞතික තත්ත්‍ව බෙහෝදුරට සමානවේ.සවි කැද උෂ්ණ රොග සදහා යොග්‍ය බව ජනප්‍රවාදයේ පවතින ඉමහත් කතාවකි
==සව් ඇට වර්ග==

===සේගෝ සව්===
[[File:Sago1.jpg|thumb|right|සේගෝ සව් හාල්]]
[[File:Sago (Metroxylon sagu) in New Guinea.jpg|thumb|right|නිව් ගිනියෙහි සේගෝ පාම් ගස් (''[[මෙට්‍රොක්සිලෝන් සගූ]]'') ]]
'''සේගෝ''' යනු බොහෝ නිවර්තන පාම් , විශේෂයෙන් ''[[මෙට්‍රොක්සිලෝන් සගූ]]'', කඳන්හී සවිවර මධ්‍යයෙන් හෝ මජ්ජාවෙන් හෝ නිස්සාරණය කෙරෙන  [[පිටි]] වර්ගයකි.
===මංඤොක්කා සව්===
[[File:Tapioca-1.jpg|thumb|right|මංඤොක්කා සව් හාල්]]

==සව් වලින් සාදන ආහාර==
* සව් කැඳ
* සව් පුඩිං


{{Taxobox
| name = සව් ගස
| image =
| regnum = Plantae
| ordo = Arecales
| familia = Arecaceae
| genus = ''Metroxylon''
| species = ''M. sagu''
| binomial = ''Metroxylon sagu''
}}

'''සව් ඇට''' (ඉංග්‍රීසි: Sago) යනු ඇතැම් නිවර්තන තල් ශාකවල කඳෙහි අඩංගු පිෂ්ඨය භාවිතයෙන් නිෂ්පාදනය කරන ආහාර ද්‍රව්‍යයකි. විශේෂයෙන් ''Metroxylon sagu'' නමැති සව් තල් ශාකය සව් පිෂ්ඨය ලබාගැනීම සඳහා වැදගත් වේ. මෙම පිෂ්ඨය කුඩා කැට හෝ මුතු ආකාරයට සකස් කර ආහාර සඳහා භාවිත කරනු ලබයි.

== නිෂ්පාදනය ==

සව් පිෂ්ඨය ප්‍රධාන වශයෙන් සව් ගසේ කඳෙන් ලබා ගනී. ගසේ කඳ තුළ ඇති පිෂ්ඨමය කොටස වෙන්කර, ජලය යොදා සෝදා පෙරා පිෂ්ඨය ලබාගනී. පසුව එය වියළා කුඩා කැට හෝ මුතු ආකාරයට සකස් කරනු ලබයි.

වෙළෙඳපොළේ ඇති සව් ඇටවල ප්‍රමාණය සහ හැඩය නිෂ්පාදන ක්‍රමය අනුව වෙනස් විය හැකිය.

== ව්‍යාප්තිය ==

සව් තල් ශාකය දකුණු-නැගෙනහිර ආසියාවේ සහ පැසිෆික් දූපත් ආශ්‍රිත නිවර්තන ප්‍රදේශවල වර්ධනය වේ. ඉන්දුනීසියාව, මැලේසියාව සහ පැපුවා නිව්ගිනියාව වැනි රටවල සව් පිෂ්ඨය සාම්ප්‍රදායික ආහාරයක් ලෙස වැදගත් වේ.

== පෝෂණ ගුණය ==

සව් ඇට ප්‍රධාන වශයෙන් කාබෝහයිඩ්‍රේට් සහ පිෂ්ඨයෙන් සමන්විත වේ. එහි ප්‍රෝටීන්, මේදය සහ තන්තු ප්‍රමාණය සාපේක්ෂව අඩුය. එබැවින් එය ශක්තිය ලබාදෙන ආහාර ද්‍රව්‍යයක් ලෙස භාවිත කරයි.

== ආහාරමය භාවිත ==

සව් ඇට විවිධ ආහාර සහ පාන වර්ග සකස් කිරීම සඳහා භාවිත වේ.

* සව් කැඳ සකස් කිරීම.
* සව් පුඩිං සහ අතුරුපස සකස් කිරීම.
* කිරි සහ සීනි සමඟ පානයක් ලෙස සකස් කිරීම.
* පලතුරු සහ වෙනත් අමුද්‍රව්‍ය සමඟ අතුරුපස සකස් කිරීම.
* විවිධ ආසියානු සාම්ප්‍රදායික ආහාර නිෂ්පාදනය.

ශ්‍රී ලංකාවේ ද සව් ඇට කිරි, සීනි සහ වෙනත් රසකාරක සමඟ පිස සකස් කරන ආහාරයක් ලෙස භාවිත වේ.

== කාර්මික භාවිත ==

සව් පිෂ්ඨය ඇතැම් ආහාර නිෂ්පාදන සහ කාර්මික ක්‍රියාවලීන් සඳහා ද භාවිත කරනු ලබයි. පිෂ්ඨය මත පදනම් වූ නිෂ්පාදන සකස් කිරීමේදී ද මෙය වැදගත් වේ.

== ආශ්‍රිත ලිපි ==

* [[පිෂ්ඨය]]
* [[කාබෝහයිඩ්‍රේට්]]
* [[තල් ශාක]]
* [[ආහාර]]

== මූලාශ්‍ර ==

* [https://www.fao.org FAO - Food and Agriculture Organization]
* [https://web.archive.org/web/20200415061345/http://powo.science.kew.org/ Plants of the World Online - Kew]
* [https://www.cabi.org CABI - Sago Palm]

[[ප්‍රවර්ගය:ආහාර]]
[[ප්‍රවර්ගය:පිෂ්ඨය]]
[[ප්‍රවර්ගය:කාබෝහයිඩ්‍රේට්]]
[[ප්‍රවර්ගය:ආසියානු ආහාර]]</text>
      <sha1>ghzq7g9i1ph233iae9uw2buzyg6n4l8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>නාඌරූ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>44473</id>
    <revision>
      <id>805187</id>
      <parentid>798074</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T02:18:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>805187</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="115601" sha1="oaty659eah5xrvbm3fp8q2womc694pv" xml:space="preserve">{{about|රට දුපත|ටැන්සානියානු ගම |නවුරු, ටැන්සානියාව}}
{{coord|0|32|S|166|56|E|display=title|type:country|name=Nauru}}

{{Infobox country
| conventional_long_name = නාඌරු ජනරජය
| common_name            = නාඌරු
| native_name            = {{native name|na|Repubrikin Naoero}}&lt;ref&gt;{{cite book |editor-last1=Franks |editor-first1=Patricia C. |editor-last2=Bernier |editor-first2=Anthony |date=2018 |title=International Directory of National Archives |url= |location= |publisher=Rowman &amp; Littlefield |page=263 |isbn=}}&lt;/ref&gt;
| image_flag             = Flag of Nauru.svg
| flag_caption           = ධජය
| image_coat             = Coat of arms of Nauru.svg
| symbol_type            = ලාංඡනය
| national_motto         = &quot;දෙවියන් වහන්සේගේ කැමැත්ත පළමුව&quot;
| national_anthem        = [[Nauru Bwiema]] (Nauruan)&lt;br /&gt;&quot;අපේ නිජබිම වන නාඌරූ&quot;{{parabr}}{{center|}} [[File:Nauru Bwiema.ogg]]
| image_map              = NRU orthographic.svg
| map_width              = 250px
| capital                = [[යාරෙන් දිස්ත්‍රික්කය|යාරෙන්]] (''තත්‍යානුකූල''){{efn|නාඌරූ රාජ්‍යයට නිල අගනුවරක් නොමැති නමුත් පාර්ලිමේන්තු ආසනය යාරෙන් වේ.&lt;ref name=directory&gt;{{cite book |title=Worldwide Government Directory with Intergovernmental Organizations |year=2013 |page=1131 |publisher=CQ Press}}&lt;/ref&gt;}}
| coordinates            = {{Coord|0|31|39|S|166|56|06|E|type:country}}
| official_languages     = {{plainlist|
*[[නාඌරූ භාෂාව|නාඌරූ]]&lt;ref name=directory/&gt;
*[[ඉංග්‍රීසි භාෂාව|ඉංග්‍රීසි]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://ronlaw.gov.nr/nauru_lpms/Links/LEGISLATIVE-DRAFTING%20MANUAL-Nauru.pdf |title=REPUBLIC OF NAURU Revenue Administration Act Act No. 15 of 2014 |access-date=28 January 2023 |quote=All Bills are to be drafted in English, the official language of Nauru. |archive-date=9 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230309065917/http://ronlaw.gov.nr/nauru_lpms/Links/LEGISLATIVE-DRAFTING%20MANUAL-Nauru.pdf |url-status=live }}&lt;/ref&gt;{{efn|ජනගහනයෙන් බහුතරයක් විසින් ඉංග්‍රීසි බහුලව කතා කරන අතර එය නාඌරූ වැසියන් සමඟ රාජ්‍ය, නීති සම්පාදනය සහ වාණිජ කටයුතු වලදී බහුලව භාවිතා වේ. නාඌරූ හි ඉතිහාසය සහ ඕස්ට්‍රේලියාව සමඟ ඇති සම්බන්ධතාවය නිසා, [[ඕස්ට්‍රේලියානු ඉංග්‍රීසි]] ප්‍රමුඛ ප්‍රභේදය වේ.&lt;ref name=CIA/&gt;&lt;ref name=state/&gt;}}}}
| demonym                = නාඌරූ වැසියන්
| government_type        = [[පක්ෂග්‍රාහී නොවන ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයක්]] යටතේ විධායක ජනාධිපති ධුරයක් සහිත ඒකීය පාර්ලිමේන්තු ජනරජයක්&lt;ref&gt;{{cite web |title=Nauru's Constitution of 1968 with Amendments through 2015 |url=https://constituteproject.org/constitution/Nauru_2015.pdf?lang=en |website=constituteproject.org |access-date=17 March 2023 |archive-date=17 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230317104820/https://constituteproject.org/constitution/Nauru_2015.pdf?lang=en |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
| leader_title1          = ජනාධිපති
| leader_name1           = [[ඩේවිඩ් අඩෙයෑන්ග්]]
| leader_title2          = පාර්ලිමේන්තුවේ කථානායක
| leader_name2           = [[මාකස් ස්ටීවන්]]
| legislature            = පාර්ලිමේන්තුව
| sovereignty_type       = ස්වාධීනත්වය
| established_event1     = 1967 නාඌරූ නිදහස් පනත
| established_date1      = 1968 ජනවාරි 31
| area_km2               = 21
| area_rank              = 193 වෙනි &lt;!-- Should match [[List of countries and dependencies by area]] --&gt;
| area_sq_mi             = 8.1 &lt;!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--&gt;
| percent_water          = 0.57 &lt;!--% of Nauru's area taken up by Buada Lagoon--&gt;
| population_estimate    = 11,919{{UN_Population|ref}}
| population_estimate_rank = 227 වෙනි
| population_estimate_year = 2024
| population_census      = 12,000&lt;ref name=&quot;Nauru Census&quot;&gt;{{cite web |title=National Report on Population ad Housing |url=http://www.spc.int/prism/nauru/PublicDocuments/Census/Nauru_2011_Census_Report_FINAL.pdf |publisher=Nauru Bureau of Statistics |accessdate=9 June 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150924120203/http://www.spc.int/prism/nauru/PublicDocuments/Census/Nauru_2011_Census_Report_FINAL.pdf |archivedate=24 September 2015 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
| population_census_year = 2011
| population_census_rank = 
| population_density_km2 = 480
| population_density_sq_mi = 1,243 &lt;!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--&gt;
| population_density_rank = 25 වෙනි
| GDP_PPP                = ඩොලර් මිලියන 132&lt;ref name=imf&gt;{{cite web |url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2017/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=58&amp;pr.y=9&amp;sy=2017&amp;ey=2022&amp;scsm=1&amp;ssd=1&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1&amp;c=836&amp;s=NGDPD,NGDPDPC,PPPGDP,PPPPC,LP&amp;grp=0&amp;a= |title=Report for Selected Countries and Subjects |publisher=International Monetary Fund |access-date=1 October 2018 |archive-date=2 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210502023235/https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2017/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=58&amp;pr.y=9&amp;sy=2017&amp;ey=2022&amp;scsm=1&amp;ssd=1&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1&amp;c=836&amp;s=NGDPD,NGDPDPC,PPPGDP,PPPPC,LP&amp;grp=0&amp;a= |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
| GDP_PPP_year           = 2021
| GDP_PPP_rank           = 192 වෙනි
| GDP_PPP_per_capita     = ඩොලර් 9,995&lt;ref name=imf/&gt;
| GDP_PPP_per_capita_rank = 94 වෙනි
| GDP_nominal            = ඩොලර් මිලියන 150&lt;ref name=imf/&gt;
| GDP_nominal_year       = 2022
| GDP_nominal_rank       = 
| GDP_nominal_per_capita = ඩොලර් 10,125&lt;ref name=imf/&gt;
| GDP_nominal_per_capita_rank = 
| Gini                   = &lt;!--number only--&gt;
| Gini_year              = 
| Gini_change            = &lt;!--increase/decrease/steady--&gt;
| Gini_ref               = 
| Gini_rank              = 
| HDI                    = 0.703 &lt;!--number only--&gt;
| HDI_year               = 2023&lt;!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year--&gt;
| HDI_change             = increase&lt;!--increase/decrease/steady--&gt;
| HDI_ref                = &lt;ref&gt;{{Cite web |date=13 March 2024 |title=Human Development Report 2023/2024 |url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2023-24reporten.pdf|url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240313164319/https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2023-24reporten.pdf |archive-date=13 March 2024 |access-date=13 March 2024 |publisher=United Nations Development Programme}}&lt;/ref&gt;
| HDI_rank               = 124 වෙනි
| currency               = [[ඕස්ට්‍රේලියානු ඩොලරය]]
| currency_code          = AUD
| time_zone              = UTC+12&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://ronlaw.gov.nr/nauru_lpms/files/acts/e9004de516a6dc7f15596cdc573a7058.pdf |publisher=Department of Justice and Border Control |title=Nauru Standard Time Act 1978 |date=21 December 1978 |accessdate=11 September 2020 |archive-date=15 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210415110312/http://ronlaw.gov.nr/nauru_lpms/files/acts/e9004de516a6dc7f15596cdc573a7058.pdf |url-status=live }} Because of the peculiar way the legislation is worded the legal time is not GMT+12.&lt;/ref&gt;
| utc_offset             = 
| utc_offset_DST         = 
| time_zone_DST          = 
| drives_on              = වම
| calling_code           = +674
| cctld                  = [[.nr]]
| largest_city           = ඩෙනිගොමොඩු
}}

'''නාඌරූ''' ({{IPAc-en|lang|audio=en-us-Nauru.ogg|n|ɑː|ˈ|u:|r|uː}} {{respell|nah|OO|roo}}) නිල වශයෙන් '''නාඌරු ජනරජය'''[[දකුණු පැසිෆික් සාගරයේ | පැසිෆික් සාගරය]] [[මයික්‍රොනීසියාව|මයික්‍රොනීසියාවේ]] හි පිහිටි දුපත් රටක් වන අතර පෙරකළ ප්ලෙසන්ට් දුපත (ප්‍රීතිමත් දුපත) ලෙස හැදින් වුනි. අද එය නිල වශයෙන් නාඌරූ  ජනරජය ලෙස හඳුන්වයි. එහි සමීපතම රාජ්‍යය වන්නේ කි .මී.300 ක් නැගෙනහිරින් පිහිටි [[කිරිබාටි]] රජයේ බනබා දිවයිනයි. නාඌරූ යනු [[භූමිප්‍රමාණය අනුව රටවල් හා ප්‍රාදේශීය භූමිප්‍රදේශ නාමාවලිය|ලෝකයේ කුඩාම ජනරජය]] වන අතර එය වර්ග කි.මී.21ක් තුල 9378 ක ජනගහණයකින් යුක්ත වේ. නාඌරූ  රාජ්‍යය දෙවැනි වන්නේ [[ජනගහන අනුව රටවල් නාමාවලිය|ලෝකයේ ජනගහන අඩුම රාජ්‍යය]] වන [[වතිකානුව|වතිකානු නගරය]] ට පමණි. 

19 වන සියවසේ අග භාගයේ දී [[ජර්මන් අධිරාජ්‍යය |ජර්මන් අධිරාජ්‍යයා]] විසින් යටත් විජිතයක් ලෙස ප්‍රකාශ කල මෙහි [[පොලිනිසියානු]] හා මයික්රොනිසියානු ජනවර්ග වාසය කරති.[[පළමුවන ලෝක යුද්ධය| පළමුවන ලෝක යුද්ධයෙන්]] පසුව එය ඕස්ටේ‍්‍රලියාව, නවසීලන්තය හා එක්සත් රාජධානිය එක්ව පාලනය කරනු ලබන [[ජාතීන්ගේ සංගමය |ජාතීන්ගේ සංගමයෙහි (ලීගය) ]] අධීක්ෂණ මණ්ඩලයකට යටත් විය. [[දෙවන ලෝක යුද්ධය | දෙවැනි ලෝක යුද්ධය]] සමයේදී [[ජපානය |ජපන්]] සේනාංක විසින් පැසිෆික් හරහා අතුරු මාර්ගයක් ලෙස යොදා ගත් අතර අවසන් වීමෙන් පසු 1968 දී  නිදහස් රාජ්‍යයක් බවට පත් විය.

නාඌරූ පොස්ෆේට් කඳු සහිත දුපතක් වන අතර, මතුපිට පරිසරය තුල පොහොසත් පොස්ෆේට් සංචිත වලින් යුක්ත වූ අතර ඒවා එළිමහන් පතල් කර්මාන්තයට බෙහෙවින් උපකාරී වුනි. 2011 පමණ වන විටත් රට සතුව පොස්ෆේට් නිධි පැවතියත් ඒවා වාණිජ වශයෙන් නිස්සාරය තත්වයේ නොමැත.&lt;ref&gt;{{cite web|author=හෝගන්, සී මයිකල්   |year=2011|url=http://www.eoearth.org/article/Phosphate?topic=49557|title=පොස්ෆේට් |work=ලෝකයේ විශ්වකෝෂය |publisher=විද්‍යාව හා පරිසරය පිළිබද ජාතික කවුන්සිලය|accessdate=17 ජුනි 2012}}&lt;/ref&gt;  1960 අග භාගයේ හා 1970 මුල් භාගය අතර තුර වැඩිම ඒක පුද්ගල ආදායම ලබන ස්වෛරී රාජ්‍යය බවට නාඌරූ  රාජ්‍යය පුරසාරම් දෙඩුවද පොස්ෆේට් සම්පත හීන වීමත් , පතල් කැණීම හේතුවෙන් පරිසරය විනාශ වීමත් නිසා එහි වටිනාකම අඩු වන්නට විය. මේ හේතුවෙන් නාඌරූ  රාජ්‍යය තුල අදායම වැඩි කර ගැනීමට රට බදු පාරාදීසයක් කිරීම හා [[මුදල් විශුද්ධිකරණය | නීති විරෝධී මුදල් ]] ශෝධනය  කිරීමත් සිදු කරන ලදී. 2001 සිට 2008 දක්වා කාලය තුල [[නාඌරූ  රැදවුම් කදවුර]] පවත්වා ගෙන යාමට ඉඩ දීම නිසා [[ඕස්ට්‍රේලියාව|ඕස්ටේ‍්‍රලියානු රජයෙන්]] ආධාර මුදල් ලබා ගෙන ඇත.

නාඌරූ ජනරජයේ ජනාධිපති ස්ප්රෙන්ට් ඩබ්විදෝ දහ අටදෙනුකුගෙන්  සමන්විත [[ඒක-මණ්ඩල ව්‍යවස්ථාදායකය|ඒක මණ්ඩල]] පාර්ලිමේන්තුවක් පාලනය කරයි. නාඌරූ  දේශය [[එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය | එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයෙහි]] , [[පොදු රාජ්‍ය මණ්ඩලය | පොදු රාජ්‍යය මණ්ඩලයෙහි]],  [[ආසියානු සංවර්ධන බැංකුව|ආසියානු සංවර්ධන බැංකුවේ]] සහ [[පැසිෆික් දුපත් සංගමයෙහි]] සාමාජිකත්වය දරයි. ඊට අමතරව [[ ඔලිම්පික් ක්‍රීඩා|ඔලිම්පික් තරඟ]] වලට සහ  [[පොදු රාජ්‍යය මණ්ඩල තරඟ]] වලට ද නාඌරූ  දේශය සහභාගී ඇත. මෑතකදී ජාතිය්‍යන්තර ශක්ති ප්‍රතිසංස්කරණ අධිකාරියෙහි ([[IRENA]]) සාමාජිකත්වය ද ලබා ගත්තේය.

==ඉතිහාසය==
[[File:Nauruan-warrior-1880ers.jpg|thumb|left|upright|නාඌරූයානු වීර වරයෙක් , 1880]]
නාඌරූ වල මුල් පදිංචි කරුවන් වන පොලිනිසියානු හා මයික්රොනිසියානු ජනයා පැවතගෙන එන්නේ මිට අවුරුදු 3000 කට පෙර සිටයි. &lt;ref name=&quot;UNCCD&quot;&gt;{{cite web|author=ආර්ථික සංවර්ධනය හා පරිසර දෙපාර්තමේන්තුව නාඌරූ|year=2003|url=http://web.archive.org/web/20110722013720/http://www.unccd.int/cop/reports/asia/national/2002/nauru-eng.pdf |title=කාන්තාරකරණය වැලැක්වීමේ පළමු වාර්තාව එක්සත් ජාතීන්ගේ සම්මුතිය |publisher=UNCCD|accessdate=25 ජුනි 2012}}&lt;/ref&gt; නාඌරූ  හි සාම්ප්‍රදායික ව ජන ගෝත්‍රික වර්ග 12ක් සිටි අතර ඒ බව සංකේත වත් කිරීමට නාඌරූ  වල ජාතික කොඩියේ තරු 12ක් පිළිබිඹු කොට ඇත.&lt;ref&gt;{{cite journal|last=වෙඉට්|first=බ්‍රේන්ඩන්|title=On සිතියම්විද්‍යාමය පතාකිය|journal=සිතියම්විද්‍යාමය: ජාත්‍යන්තර භූ විද්‍යා හා ජීව  දෘෂ්ටි කල්පන ජර්නලය|year=2007|volume=42|issue=3|pages=251-262|doi=10.3138/carto.42.3.251}}&lt;/ref&gt; සාම්ප්‍රදායික ව , නාඌරූයානු  වරු තමන්ගේ [[මාතෘවංශය]] අනුගමනය කරයි. එරට වැසියන් ගේ ජිවනෝපාය ලෙස [[ධිවර කර්මාන්තය]] සිදු කරන අතර, ඔවුන් කුඩා ඉබිජා මසුන් අල්ලා ගෙන මිරිදිය පරිසරයේ හුරුකරමින් බවුඩා කලපුවේ ඇති කර ආහාර ට ගනී.  ඔවුන්ගේ වෙනත් ආහාර ලෙස පොල් හා පන්දානුස් ගෙඩි යොදාගනී. &lt;ref name=pollock&gt;{{Cite book| author=පොලොක්, නැන්සි ජේ |chapter=5:  පැසිෆික් සාගරයේ සමාජ සුසාධ්‍යකරණය සුභ විධි ස්ථූලත්වය. නාඌරූ කාරක අධ්‍යයනය |editor=දී ගරිණි අයි|title=ස්ථූලත්වයෙහි සමාජ බලපෑම|pages=87-111|publisher=Routledge|year=1995}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=spennemann/&gt; නාඌරූ  යන වචනය ඔවුන්ගේ නාඌරූයානු භාෂාවේ එන ''Anáoero,'' (&quot;මම මුහුදට යනවා&quot;) වචනයෙන් බිඳී ආ එකක් විය හැක. &lt;ref name=west&gt;{{cite encyclopedia|encyclopedia=ආසියා හා ඕසිනියා රටවල ජනතාවගේ විශ්වකෝෂය|title=නාඌරූයානු ජාතිකත්වය |pages=578-580|last=බටහිර|first=බාබරා ඒ|isbn=9781438119137|year=2010|publisher=Infobase මුද්‍රණ}}&lt;/ref&gt;

1798 තල්මසුන් දඩයමේ යෙදුනු බ්‍රිතාන්‍ය නාවික කපිතාන්වරයෙකු වන ජෝන් ෆියන් නාඌරූ දේශයට ගිය ප්‍රථම බටහිර ජාතිකයා වන අතර ඔහු එම රට ප්‍රීතිමත් දේශය ලෙස නම් කළේය. 1830 දී පමණ තල්මසුන් දඩයමේ යෙදෙන යුරෝපිය ජාතිකයන් හා වෙළදුන් ඔවුන්ගේ විවිධ අවශ්‍යතා සඳහා විශේෂයෙන් පිරිසුදු ජලය සඳහා නාඌරූ  ජනයා සමග සම්බන්ද වුහ.&lt;ref name=spennemann&gt;{{cite journal|last=Spennemann|first=Dirk HR|journal=Aquaculture International|date=ජනවාරි 2002|volume=10|issue=6|pages=551-562|doi=10.1023/A:1023900601000|title=Traditional milkfish aquaculture in Nauru}}&lt;/ref&gt; ඒ අතර කාලය තුල යුරෝපිය නැව් වලින් පැමිණෙන අතරමං වූ පුද්ගලයන් දුපත තුල වාසය කිරීමට පටන් ගත්හ.දුපත් වාසී ජනයා ආහාර වෙනුවට මධ්‍යසාරිය අඩංගු [[පොල් රා|පොල් වයින්]] හා ගිනිඅවි හුවමාරු කිරීම මගින් වෙළදාම් කිරීම ආරම්භ කරන ලදී.  &lt;ref&gt;{{cite journal|last=Marshall|first=Mac|coauthors=Marshall, Leslie B|title=Holy and unholy spirits: The Effects of Missionization on Alcohol Use in Eastern Micronesia|journal=Journal of Pacific History|date=ජනවාරි 1976|volume=11|issue=3|pages=135-166|doi=10.1080/00223347608572299}}&lt;/ref&gt; 1878 දී ආරම්භ වූ දස වසරක නාඌරූ  ගෝත්‍රික යුද්ධය සඳහා මෙම ගිනිඅවි යොදා ගෙන ඇත.&lt;ref&gt;{{cite journal|journal= ජාත්‍යන්තර සහ සංසන්දනාත්මක නීති නිව් යෝර්ක් නීති පාසැල් ජර්නලය|title=නාඌරූ සහ ඕස්ටේ‍්‍රලියාව|author=රෙයිස් රේමන් ඊ බාල|volume=16|issue=1-2|year=1996|url=http://heinonline.org/HOL/LandingPage?collection=journals&amp;handle=hein.journals/nylsintcom16&amp;div=6&amp;id=&amp;page=}}&lt;/ref&gt;

1888 දී නාඌරූ  ජර්මන් ඒකබද්ධ පාලනයට යටත් විය, එහිදී ජර්මන්යේ [[මාෂල් දූපත් | මාෂල් දුපත්]] රැකවරණයට යටත් විය. &lt;ref name=firth&gt;{{cite journal|last=Firth|first=Stewart|title=German labour policy in Nauru and Angaur, 1906-1914|journal=The Journal of Pacific History|date=ජනවාරි 1978|volume=13|issue=1|pages=36-52|doi=10.1080/00223347808572337}}&lt;/ref&gt; එම නිසා යුද්ධය අවසන් වූ අතර දුපතේ පාලනයට රජවරු පත් කරන ලදී. ඔවුන්ගෙන් වඩා ප්‍රසිද්ධ වූයේ ඖවෙයිඩා රජතුමායි.1888 දී [[ගිල්බට් දුපත|ගිල්බට් දුපතේ]] සිට ක්‍රිස්තියානි මිෂනාරින් මෙරටට පැමිණ ඇත.&lt;ref name=hill/&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Ellis, AF|year=1935|title=Ocean Island and Nauru&amp;nbsp;- their story|url=https://archive.org/details/oceanislandnauru0000albe|publisher=Angus and Robertson Limited|pages=[https://archive.org/details/oceanislandnauru0000albe/page/29 29]-39}}&lt;/ref&gt; ජර්මන්වරු රට හදුන්වා ඇත්තේ නවදෝ නොහොත් දනාවරෝ යන නම් වලිනි.&lt;ref&gt;{{cite book|title=Deutsche Rundschau für Geographie und Statistik|author=Hartleben, A|year=1895|page=429}}&lt;/ref&gt; නාඌරූ  දේශය අවුරුදු 30ක් ජර්මන්වරු විසින් පාලනය කර ඇති අතර නාඌරූ  ගෝත්‍රික කාන්තාවක් හා විවාහ වූ රොබට් රස්ච් නම් ව්‍යාපාරිකයා 1890 දී එහි පළමු පාලකයා බවට පත් විය.&lt;ref name=hill&gt;{{cite book|last=Hill|first=Robert A (ed)|title=The Marcus Garvey and Universal Negro Improvement Association Papers|year=1986|publisher=කැලිෆෝර්නියා විශ්වවිද්යාලය මුද්‍රණ|isbn=9780520058170|chapter=2: Progress Comes to Nauru|volume=5}}&lt;/ref&gt;

නාඌරූ  වල [[පොස්ෆේට්]] ඇති බව සොයා ගෙන ඇත්තේ 1990 දී ඇල්බට් ෆුලර් එලිස් විසිනි.&lt;ref name=firth/&gt; පැසිෆික් පොස්ෆේට් සමාගම විසින් 1906 දී ජර්මනිය සමග කළ ගිවිසුමක් මගින් පළමු පොස්ෆේට් නැව්ගත කිරීම සිදු කර ඇත. &lt;ref name=autogenerated1&gt;{{cite journal|last=Manner|first=HI|coauthors=Thaman, RR; Hassall, DC|title=Plant succession after phosphate mining on Nauru|url=https://archive.org/details/australian-geographer_1985-05_16_3/page/185|journal=Australian Geographer|date=මැයි 1985|volume=16|issue=3|pages=185-195|doi=10.1080/00049188508702872}}&lt;/ref&gt; 1914 දී [[පළමුවන ලෝක යුද්ධය]] ආරම්භ වීමත් සමගම ඕස්ටේ‍්‍රලියානු සේනාංක විසින් අල්ලා ගත් අතර ඕස්ටේ‍්‍රලියාව, නවසීලන්තය හා එක්සත් රාජධානිය එක්ව 1919 දී නාඌරූ  දුපත් ගිවිසුම අත්සන් කරන ලදී. ඉන්පසු එහි නිධි වල අයිතිය පැවරුනේ බ්‍රිතාන්‍ය පොස්ෆේට් සමාගමටයි (BPC).&lt;ref name=gowdy&gt;{{cite journal|journal=Land Economics|volume=75|issue=2|title=The Physical Destruction of Nauru|url=https://archive.org/details/sim_land-economics_1999-05_75_2/page/333|author=Gowdy, John M; McDaniel, Carl N|date=May 1999|pages=333-338}}&lt;/ref&gt;

නාඌරූ  ජනගහනයෙන් 18% ක්  1920 දී ඇතිවූ ඉන්ෆ්ලුවෙන්සා උණ වසංගතය නිසා මරණයට පත් විය. 1923 දී [[ජාතීන්ගේ සංගමය |ජාතීන්ගේ සංගමයෙහි (ලීගය) ]] විසින් එහි භාරකත්වය ඕස්ටේ‍්‍රලියාවට පවරන ලදී. මෙහිදී නවසීලන්තය හා එක්සත් රාජධානිය යන රටවල් ද සහය පාලනය සඳහා එක් කෙරෙනි.&lt;ref&gt;{{cite journal|last=Shlomowitz|first=R|title=Differential mortality of Asians and Pacific Islanders in the Pacific labour trade|journal=Journal of the Australian Population Association|date=නොවැම්බර් 1990|volume=7|issue=2|pages=116-127|pmid=12343016}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite journal|last=Hudson|first=WJ|title=Australia's experience as a mandatory power|journal=Australian Outlook|date=අප්‍රේල්  1965|volume=19|issue=1|pages=35-46|doi=10.1080/10357716508444191}}&lt;/ref&gt; එහෙත් 1940 දෙසැම්බර් 6 හා 7 දින වල උපකාරක යුධ ප්‍රහාරක නැව් වන කොමෙට් හා ඔරිඔන් විසින් නාඌරූ  දුපත තුල නවත්වා තිබු සැපයුම් නැව් පහක් මුහුදුබත් කරන ලදී. එමෙන්ම එම කොමෙට් නැව නාඌරූ  වල පොස්ෆේට් කැණීම් කරන ස්ථාන,  තෙල් ගබඩා හා නැව් භාණ්ඩ නැව් ගත කරන කැන්ටිලීවරය  ද ෂෙල් ප්‍රහාර එල්ල කරන ලදී. &lt;ref&gt;{{cite book|last=Waters|first=SD|title=German raiders in the Pacific|year=2008|publisher=Merriam Press|isbn=9781435757608|edition=3rd|page=39}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bogart&gt;{{cite journal|author=Bogart, Charles H|title=Death off Nauru|pages=8-9|date=නොවැම්බර් 2008|5=CDSG Newsletter|url=http://cdsg.org/reprint%20PDFs/CDSGNnov08.pdf|accessdate=16 ජුනි 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121103164456/http://cdsg.org/reprint%20PDFs/CDSGNnov08.pdf|archivedate=3 November 2012|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

[[File:Nauru Island under attack by Liberator bombers of the Seventh Air Force.jpg|left|thumb|එක්සත් ජනපද 

ගුවන් හමුදාව නාඌරූ  වල ජපන් ගුවන්ධාවන පථයකට බෝම්බ දමන අවස්ථාවක් 1943&lt;ref name=PacMag/&gt;]]
1942 අගෝස්‌තු 25 [[ජපානය |ජපන්]] සේනාංක නාඌරූ  දිවයින තුල කදවුරැ ලා ගත් අතර ජපනුන් විසින් දුපත තුල ගුවන්ධාවන පථයක් සාදන ලදී. &lt;ref name=bogart/&gt; එයට පසුව පළමු වතාවට 1943 මාර්තු 25 දින බෝම්බ ප්‍රහාරක් ද මිත්‍ර පාර්ශික රටවල් විසින් එල්ල කල අතර එමගින් දුපතට පැමිණෙන සැපයුම් සිමා කරන ලදී. ජපනුන් විසින් නාඌරූ  වැසියන් 1200 ක් කම්කරුවන් ලෙස [[චුක් දුපත්]] වලට යවන ලදී.&lt;ref name=PacMag&gt;{{cite journal|author=Haden, JD|year=2000|url=http://166.122.164.43/archive/2000/april/04-03-19.htm|title=Nauru: a middle ground in World War&amp;nbsp;II|journal=Pacific Magazine|accessdate=16 ජුනි 2012|archive-date=8 February 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120208125727/http://166.122.164.43/archive/2000/April/04-03-19.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; නාඌරූ, ඇමරිකානු සේනාංක විසින් අතුරු මාර්ගයක් ලෙස යොදා ගත් අතර අවසානයේ 1945 සැප්තැම්බර් 13 දින ඇමරිකානු සේනාංක විසින් මුදා ගත් අතර එහිදී එවකට දුපත් භාර කොමදෝරු හයසාකි සෝයිදා [[ඕස්ටේ‍්‍රලියානු හමුදාව|ඕස්ටේ‍්‍රලියානු හමුදා]] හා [[ඕස්ටේ‍්‍රලියානු රාජකීය නාවික හමුදාව(ඕස්ටේ‍්‍රලියාව)|ඕස්ටේ‍්‍රලියානු රාජකීය නාවික හමුදාවට]] භාර වුනි. &lt;ref&gt;{{cite web|first1=Akira |last1= Takizawa |first2=Allan |last2=Alsleben |url= http://www.dutcheastindies.webs.com/japan_garrison.html |title=Japanese garrisons on the by-passed Pacific Islands 1944-1945 |date=1999-2000 |work=Forgotten Campaign: The Dutch East Indies Campaign 1941-1942}}&lt;/ref&gt; ''එච්.එම්.ඒ.එස්. ඩයමන්ටිනා (කේ377)'' යුධ නැවේ ප්‍රථම අණදෙන නිලධාරී වන ලුතිනන් ජෙනරාල් වෙර්දොන් ස්ටුරෙඩී නියෝජනය කරමින් බ්‍රිගේඩියර් ජේ.ආර්. ස්ටේවන්සන් එම යටත් වීම පිළිගන්නා ලදී. &lt;ref&gt;''The Times'', 14&amp;nbsp;සැප්තැම්බර් 1945&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://trove.nla.gov.au/ndp/del/article/971354|title=Nauru Occupied by Australians; Jap Garrison and Natives Starving|newspaper=The Argus|date=15 සැප්තැම්බර් 1945|accessdate=30 දෙසැම්බර් 2010}}&lt;/ref&gt; 1946 ජනවාරි මාසයේ BPC සතු ට්‍රියෙන්සා නම් නැවෙන් ජපන්  හමුදා විසින් චුක් දුපත්වල සේවයට යොදා ගත් නාඌරූ  වැසියන් ගෙන් බේරී සිටි නාඌරූ  වැසියන් 737 ක් නැවත දුපතට රැගෙන එන ලදී. &lt;ref&gt;{{cite book|author=Garrett, J|year=1996|title=Island Exiles|publisher=ABC|isbn=0-7333-0485-0|pages=176-181}}&lt;/ref&gt; 1947 දී නැවත නාඌරූ  වල භාරකාරත්වය ඕස්ටේ‍්‍රලියාව, නවසීලන්තය හා එක්සත් රාජධානිය යන රටවල් වලට භාර කරන ලදී. &lt;ref name=highet/&gt;

1966 දී නාඌරූ  රජය ස්වෛරී රාජ්‍යයක් බවට පත් වූ අතර ඉන්පසු අවුරුදු දෙකක විව්‍යස්ථාව සංශෝධනය කින් පසුව 1968 දී ජනාධිපති හැමර් දිරෝබෙර්ට් යටතේ නිදහස් රටක් බවට පත් වුණි. &lt;ref name=davidson&gt;{{cite journal|last=Davidson|first=JW|title=The republic of Nauru|journal=The Journal of Pacific History|date=ජනවාරි 1968|volume=3|issue=1|pages=145-150|doi=10.1080/00223346808572131}}&lt;/ref&gt; 1967 දී නාඌරූ  ජනතාව විසින් බ්‍රිතාන්‍ය පොස්ෆේට් සමාගමට අයිති නිධි මිලදී ගත් අතර 1970 දී එම නිධි වල අයිතිය නාඌරූ  පොස්ෆේට් සමාගමට පැවරිණි.&lt;ref name=autogenerated1 /&gt; එම අදායම නිසා නාඌරූ  වැසියන්ට පැසිෆික් කලාපය තුල අනිත් රටවල් වලට සාපේක්ෂව ඉහල ජිවන මට්ටමක් ලබා දීමට සමත් විය.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/programmes/from_our_own_correspondent/7296832.stm|title=Nauru seeks to regain lost fortunes|author=Squires, Nick| date=15 මාර්තු 2008|publisher=BBC News Online|accessdate=16 මාර්තු 2008}}&lt;/ref&gt; 1989 දී නාඌරූ  රජය විසින් නාඌරූ  වල ඕස්ටේ‍්‍රලියානු පරිපාලනය මගින් පොස්ෆේට් පතල් කර්මාන්තය හරහා සිදු වූ පරිසර හානියට පිළියම් නොකිරීමට , [[ජාත්‍යන්තර අධිකරණය]] ඉදිරියේ ඕස්ටේ‍්‍රලියාවට  එරෙහිව නඩු පවරණ ලදී. මේ හේතුව නිසා ඕස්ටේ‍්‍රලියානු රජය උසාවි ක්‍රියාමාර්යෙන් පිටින් ප්‍රශ්නය නිරාකරණ කර ගැනීමට සමහර පොස්ෆේට් සහිත ස්ථාන හා පතල් කර්මාන්තයෙන් පසු ඉතිරි වූ ස්ථාන පුනුරුථාපනය කිරීමට එකඟ විය.&lt;ref name=highet&gt;{{cite journal|author=Highet, K; Kahale, H|year=1993|url=http://www.icj-cij.org/docket/index.php?p1=3&amp;p2=3&amp;code=naus&amp;case=80&amp;k=e2|title=Certain Phosphate Lands in Nauru|journal=American Journal of International Law|volume=87|pages=282-288|access-date=18 March 2013|archive-date=11 May 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110511143145/http://www.icj-cij.org/docket/index.php?p1=3&amp;p2=3&amp;code=naus&amp;case=80&amp;k=e2|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|series=ICJ Pleadings, Oral Arguments, Documents|title=Case Concerning Certain Phosphate Lands in Nauru (Nauru v. Australia) Application: Memorial of Nauru|date=ජනවාරි 2004|isbn=978-92-1-070936-1|publisher=United Nations, International Court of Justice}}&lt;/ref&gt;

==දේශපාලනය==
[[File:Nauru-parliament.jpg|thumb|right|නාඌරූ  ජනරජයේ පාර්ලිමේන්තුව]]

නාඌරූ  යනු [[නීතිය-පාර්ලිමේන්තු කාර්ය පටිපාටිය | පාර්ලිමේන්තුවකින්]] පාලනය වන රජයක් සහිත ජනරජයකි..&lt;ref name=davidson/&gt; ජනාධිපති රටේ ප්‍රධාන පුද්ගලයා මෙන්ම [[විධායකය (රජය)|රජයේ ප්‍රධාන පුද්ගලයාද]] වේ. දහ අටදෙනුකුගෙන්  සමන්විත [[ඒක-මණ්ඩල ව්‍යවස්ථාදායකය|ඒක මණ්ඩල]] පාර්ලිමේන්තුව සැම අවුරුදු තුනකට වතාවක් මැතිවරණයක් මගින් තෝරා ගනු ලැබේ. පාර්ලිමේන්තුව විසින් ජනාධිපති වරයා තෝරා ගැනීම සිදු කරනු ලබන්නේ ඔවුන්නේ අතරිනි. තෝරා ගත් ජනාධිපති තමන්ට අභිමත පරිදි සාමාජිකයන් පහක් හෝ හයක් සහිත කැබිනට් මණ්ඩලයක් පත් කර ගනී. &lt;ref&gt;{{cite journal|last=Levine|first=Stephen|coauthors=Roberts, Nigel S|title=The constitutional structures and electoral systems of Pacific Island States|journal=Commonwealth &amp; Comparative Politics|date=නොවැම්බර් 2005|volume=43|issue=3|pages=276-295|doi=10.1080/14662040500304866}}&lt;/ref&gt; නාඌරූ  දේශපාලන පක්ෂ සඳහා විධිමත් ක්‍රියාපටිපාටියක් නොමැත, තරඟකරුවන් ඉදිරිපත් වෙන්නේ ස්වාධින ලෙසය.වත්මන් පාර්ලිමේන්තුව තුලද දහ අටදෙනාගෙන් දහතුන් දෙනෙක්ම එසේ  ස්වාධින ලෙස ඉදිරිපත් වූ අයයි. නාඌරූ  වල දැනට ක්‍රියාකාරී  දේශපාලනය කරන ප්‍රධාන පක්ෂ හතරකි ඒවා නම් නාඌරූ  පක්ෂය, නාඌරූ  ප්‍රජාතාන්ත්‍රවාදී පක්ෂය, නාඌරූ   පළමු පක්ෂය , මධ්‍යම පක්ෂය. රජය තුල ඇති සහයෝගය සන්ධාන ගත වීම් වලට පවුල් අතර තිබෙන සම්බන්ද තාවය පදනම් කරගෙන වීම විශේෂ කරුණකි.&lt;ref&gt;{{cite journal|last=Anckar|first=D|coauthors=Anckar, C|title=Democracies without Parties|url=https://archive.org/details/sim_comparative-political-studies_2000-03_33_2/page/225|journal=Comparative Political Studies|date=මාර්තු 2000|volume=33|issue=2|pages=225-247|doi=10.1177/0010414000033002003}}&lt;/ref&gt;

1992 සිට 1999 දක්වා නාඌරූ  තුල පැවතියේ දේශීය පාලන ක්‍රමයක් වන නාඌරූ  දුපත් සභාවයි(NIC).නම  දෙනෙකුගෙන් සමන්විත මෙම සභාව නිර්මාණය කරේ නගර සේවා සැපයීමේ අරමුණිනි.1999 දී මෙම සභාව විසිරුවා හරිනු ලැබූ අතර එය සතුව තිබු සියලු වත්කම් බැරකම් රටේ රජයට පවරා ගන්නා ලදී. &lt;ref&gt;{{cite journal|author=Hassell, Graham; Tipu, Feue|date=මැයි 2008|url=http://www.austlii.edu.au/au/journals/ComJlLocGov/2008/3.html|title=Local Government in the South Pacific Islands|journal=Commonwealth Journal of Local Governance|volume=1|issue=1|pages=6-30}}&lt;/ref&gt; නාඌරූ  තුල [[දේපල නීතිය|ඉඩම් භුක්ති ක්‍රමය]] වෙනස්ය. සියලුම නාඌරූ  ජනතාව සතුව රටේ ඕනෑම ඉඩමකට යම්කිසි අයිතියක් කිමට පුලුවන් වේ, ඒසේ  වන්නේ එම ඉඩම තම පවුලේ අය හෝ තමාගේ හෝ පවුලේ කණ්ඩායමේ නම් පමණි. රජය හෝ රජයට අදාල සංස්ථා වලට කිසිදු ඉඩමක් අයිති නැත. එසේ ආයතනයක් ඉඩම පරිභෝජන කරේ නම් ඔවුන් ඉඩම් අයිතිකරුට බදු මුදල් ගෙවිය යුතුය. නාඌරූයානු නොවන කිසිදු පුද්ගලයෙකුට දුපතේ ඉඩම් වලට අයිතිවාසිකම් කිව නොහැක. &lt;ref name=UNCCD/&gt;

1989 සිට 2003 දක්වා කාලය තුල නාඌරූ  පාලක මණ්ඩලය 17 වතාවක් වෙනස් විය. &lt;ref name=DFAT&gt;{{cite web|publisher=Australian Department of Foreign Affairs and Trade|url=http://www.dfat.gov.au/geo/nauru/nauru_brief.html|title=Republic of Nauru Country Brief|date=නොවැම්බර් 2005|accessdate=2 මැයි 2006}}&lt;/ref&gt; 2003 මාර්තු මාසයේදී තම නිල කාමරය තුලදී බර්නාර්ඩ් ඩොවීයෝගෝ මරණයට පත් වූ අතර ඉන්පසු ලුඩ්විග් ස්කෝටි ජනාධිපති ලෙස පත් විය. 2004 දී පසුව නැවතත් සම්පුර්ණ ධුර කාලය සඳහා ජනපති ධුරයට පත් විය. 2007 දෙසැම්බර් මාසයේදී [[විශ්වාසභංගයකින්]] පැරදී ස්කෝටි ජනපති ධුරයෙන් ඉවත් විය. ඒ සඳහා පත්වුයේ මාර්කස් ස්ටෙෆාන්ය. ඔහුත් 2011 නොවැම්බර් මාසයේදී ඉල්ලා අස් විය. ඉන්පසුව ෆ්‍රේරෙඩි පිට්චර් ජනපති ධුරයට පත් විය. ෆ්‍රේරෙඩි පිට්චර් ද ස්ප්රෙන්ට් ඩබ්විදෝ විසින් ගෙනආ  විශ්වාසභංගයකින් පැරදී ජනපති ධුරයෙන් ඉවත් විය. ඉන්පසුව ස්ප්රෙන්ට් ඩබ්විදෝ ජනපති ධුරයට පත් විය. &lt;ref&gt;{{cite journal|last=Connell|first=John|title=Nauru: The first failed Pacific State?|url=https://archive.org/details/round-table_2006-01_95_383/page/47|journal=The Round Table|date=ජනවාරි 2006|volume=95|issue=383|pages=47-63|doi=10.1080/00358530500379205}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/news/world-asia-pacific-15433901|publisher=BBC News|accessdate=17 ජුනි 2012|date=24 ඔක්තෝම්බර් 2011|title=Nauru profile}}&lt;/ref&gt;

නාඌරූ  සතුව සංකීර්ණ නීති පද්ධතිය ඇත. අග්‍ර විනිශ්චකරු විසින් පාලනය කරනු ලබන ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය, ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව ප්‍රධාන කොට පවත්වා ගෙන යයි. අනිත් නීතිමය ප්‍රශ්න විනිශ්චකරුවන් දෙදෙනෙකු විසින් මෙහෙයවන අභියාචනාධිකරණය ඉදිරිපත් කල හැක. පාර්ලිමේන්තුවට අධිකරණයේ විනිශ්චයන් වෙනස් කිරීමට අයිතියක් නැත. නමුත් අභියාචනාධිකරණය මගින් දෙනු ලබන තීරණ සම්බන්දයෙන් ඇපෑලක් [[ඕස්ටේ‍්‍රලියානු මහාධිකරණය|ඕස්ටේ‍්‍රලියානු මහාධිකරණයට]] ඉදිරිපත් කල හැක. &lt;ref&gt;{{cite web|title=Nauru (High Court Appeals) Act (Australia) 1976|url=http://www.austlii.edu.au/au/legis/cth/consol_act/ncaa1976254|publisher=Australian Legal Information Institute|accessdate=7 August 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|last=Dale|first=Gregory|title=Appealing to Whom? Australia's ‘Appellate Jurisdiction’ Over Nauru|journal=International &amp; Comparative Law Quarterly|year=2007|volume=56|issue=3|doi=10.1093/iclq/lei186}}&lt;/ref&gt; නමුත් මෙවැනි සිද්ධීන් සිදුවන්නේ කලාතුරකිනි. පහල උසාවි වශයෙන් දිස්ත්‍රික් අධිකරණ හා පවුල් අධිකරණ පවතින අතර ඒවාහි පාලනය ඒ ඒ පළාත් භාර මහේස්ත්‍රාත් විසින් කරන අතර ඔහු ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය ලේකම් වරයා ද වේ.මිට අමතරව අර්ධ-අධිකරණ වශයෙන් පොදු සේවා ඇපෑල මණ්ඩල, පොලිස් ඇපෑල මණ්ඩල ඇත. මේවා හිදී මුලාසනය ගන්නේද අග්‍ර විනිශ්චකරුයි. &lt;ref name=state&gt;{{cite web|url=http://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/16447.htm|title=Background Note: Nauru|publisher=State Department Bureau of East Asian and Pacific Affairs|date=සැප්තැම්බර් 2005|accessdate=11 මැයි 2006}}&lt;/ref&gt;

===පරිපාලන ඒකක===
නාඌරූ  පරිපාලන දිස්ත්‍රික්ක දහ හතරකට බෙදා වෙන්කර ඇත. ඒවා ජන්ද කොට්ඨාශ අටකට වෙන්කර ඇත. &lt;ref name=state/&gt;

[[File:නාවුරු_පරිපාලන_දිස්ත්‍රික්ක_දහ_හතරකට_බෙදා_වෙන්කර_ඇත._ඒවා_ජන්ද_කොට්ඨාශ_අටකට_වෙන්කර_ඇත.png|center|360px|Map of Nauru]]
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|- class=&quot;hintergrundfarbe6&quot;
! නො. ||  දිස්ත්‍රික්කය || කලින් භාවිතා &lt;br /&gt; කල නම || ප්‍රදේශය&lt;br /&gt; හෙක්ටයාර || ජනගහනය &lt;br /&gt;(2005) || ගම්මාන &lt;br&gt;ගණන || ජන ඝණත්වය &lt;br&gt;මිනිස් / හෙක්ටයාර
|-
| style=&quot;text-align:right;&quot;| 1 || [[අයිවෝ දිස්ත්‍රික්කය |අයිවෝ]] || ආයූ || style=&quot;text-align:right;&quot;| 100 || style=&quot;text-align:right;&quot;| 1,092 || style=&quot;text-align:right;&quot;| 8 || style=&quot;text-align:right;&quot;| 10.9
|-
| style=&quot;text-align:right;&quot;| 2 || [[ඇනබර් දිස්ත්‍රික්කය|ඇනබර්]] || ඇනිබ්වෝර් || style=&quot;text-align:right;&quot;| 143 || style=&quot;text-align:right;&quot;| 502 || style=&quot;text-align:right;&quot;| 15 || style=&quot;text-align:right;&quot;| 3.5
|-
| style=&quot;text-align:right;&quot;| 3 || [[ඇනීටන් දිස්ත්‍රික්කය|ඇනීටන්]] || ඇනීටාන් || style=&quot;text-align:right;&quot;| 100 || style=&quot;text-align:right;&quot;| 516 || style=&quot;text-align:right;&quot;| 12 || style=&quot;text-align:right;&quot;| 5.2
|-
| style=&quot;text-align:right;&quot;| 4 || [[ඇනිබරේ දිස්ත්‍රික්කය |ඇනිබරේ]] || එනිබොඩි || style=&quot;text-align:right;&quot;| 314 || style=&quot;text-align:right;&quot;| 160 || style=&quot;text-align:right;&quot;| 17 || style=&quot;text-align:right;&quot;| 0.5
|-
| style=&quot;text-align:right;&quot;| 5 || [[බෙයිටි දිස්ත්‍රික්කය |බෙයිටි]] || බෙයිඩි || style=&quot;text-align:right;&quot;| 123 || style=&quot;text-align:right;&quot;| 572 || style=&quot;text-align:right;&quot;| 15 || style=&quot;text-align:right;&quot;| 4.7
|-
| style=&quot;text-align:right;&quot;| 6 || [[බෝයි දිස්ත්‍රික්කය | බෝයි]] || බොයි || style=&quot;text-align:right;&quot;| 66 || style=&quot;text-align:right;&quot;| 795 || style=&quot;text-align:right;&quot;| 4 || style=&quot;text-align:right;&quot;| 12.0
|-
| style=&quot;text-align:right;&quot;| 7 || [[බවුඩා දිස්ත්‍රික්කය |බවුඩා]] || ඇරේනිබෙක් || style=&quot;text-align:right;&quot;| 266 || style=&quot;text-align:right;&quot;| 716 || style=&quot;text-align:right;&quot;| 14 || style=&quot;text-align:right;&quot;| 2.7
|-
| style=&quot;text-align:right;&quot;| 8 || [[දෙනිගොමොදු දිස්ත්‍රික්කය|දෙනිගොමොදු]] || දෙනිකොමොටු || style=&quot;text-align:right;&quot;| 118 || style=&quot;text-align:right;&quot;| 2,827 || style=&quot;text-align:right;&quot;| 17 || style=&quot;text-align:right;&quot;| 24.0
|-
| style=&quot;text-align:right;&quot;| 9 || [[ඊවා දිස්ත්‍රික්කය|ඊවා]] || ඊයා || style=&quot;text-align:right;&quot;| 117 || style=&quot;text-align:right;&quot;| 318 || style=&quot;text-align:right;&quot;| 12 || style=&quot;text-align:right;&quot;| 2.7
|-
| style=&quot;text-align:right;&quot;| 10 || [[ඉජිව් දිස්ත්‍රික්කය|ඉජිව්]] || ඉජිබ් || style=&quot;text-align:right;&quot;| 112 || style=&quot;text-align:right;&quot;| 303 || style=&quot;text-align:right;&quot;| 13 || style=&quot;text-align:right;&quot;| 2.7
|-
| style=&quot;text-align:right;&quot;| 11 || [[මෙනන් දිස්ත්‍රික්කය |මෙනන්]] || මෙනන් || style=&quot;text-align:right;&quot;| 288 || style=&quot;text-align:right;&quot;| 1,830 || style=&quot;text-align:right;&quot;| 18 || style=&quot;text-align:right;&quot;| 6.4
|-
| style=&quot;text-align:right;&quot;| 12 || [[නිබෝක් දිස්ත්‍රික්කය |නිබෝක්]] || එනිබෙක් || style=&quot;text-align:right;&quot;| 136 || style=&quot;text-align:right;&quot;| 432 || style=&quot;text-align:right;&quot;| 11 || style=&quot;text-align:right;&quot;| 3.2
|-
| style=&quot;text-align:right;&quot;| 13 || [[උබෝයි දිස්ත්‍රික්කය |උබෝයි]] || ඌබෝ || style=&quot;text-align:right;&quot;| 97 || style=&quot;text-align:right;&quot;| 335 || style=&quot;text-align:right;&quot;| 6 || style=&quot;text-align:right;&quot;| 3.5
|-
| style=&quot;text-align:right;&quot;| 14 || [[යාරෙන් දිස්ත්‍රික්කය|යාරෙන් ]] || මෝර්කුවා || style=&quot;text-align:right;&quot;| 150 || style=&quot;text-align:right;&quot;| 820 || style=&quot;text-align:right;&quot;| 7 || style=&quot;text-align:right;&quot;| 5.5
|- style=&quot;background: #CCC;&quot; | class=&quot;sortbottom&quot;
| &amp;nbsp; || '''නාඌරූ ''' || නායෝරෝ || style=&quot;text-align:right;&quot;| 2,130 || style=&quot;text-align:right;&quot;| 11,218 || style=&quot;text-align:right;&quot;| 169 || style=&quot;text-align:right;&quot;| 5.3
|}

==විදේශ සබඳතා==
1968 දී නිදහස් රටක් බවට පත් වීමෙන් අනතුරුව නාඌරූ  [[පොදු රාජ්‍ය මණ්ඩලය | පොදු රාජ්‍යය මණ්ඩලයේ]] විශේෂ සාමාජිකයෙක් ලෙස එක් විය පසුව 2000 වසරේදී නාඌරූ දේශයට එහි පුර්ණ සාමාජිකත්වය හිමි විණි. &lt;ref name=&quot;UN&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.un.int/nauru/overview.html|title=Republic of Nauru Permanent Mission to the United Nations|accessdate=10 මැයි 2006|publisher=United Nations}}&lt;/ref&gt; තවද 1991 වසරේදී [[ආසියානු සංවර්ධන බැංකුවේ| ආසියානු සංවර්ධන බැංකුව ]] සාමාජිකත්වය ද 1999 දී එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයේ සාමාජිකත්වය ද ලබා ගත්තේය. &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.commonwealth-of-nations.org/Nauru/Organisations/Nauru_in_the_Commonwealth|accessdate=18 ජුනි 2012|title=Nauru in the Commonwealth|publisher=Commonwealth of Nations}}&lt;/ref&gt; නාඌරූ  [[පැසිෆික් දුපත් සංගමය|පැසිෆික් දුපත් සංගමයෙහි]] ද සාමාජික රටකි, දකුණු පැසිෆික් කලාපීය දේශගුණික වැඩසටහන , දකුණු පැසිෆික් කොමිසම , දකුණු පැසිෆික් ව්‍යහාරික භූ විද්‍යා කොමිසම යන සංගම් වලද සාමාජිකයෙකි. &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.state.gov/outofdate/bgn/nauru/111187.htm|publisher=US State Department|title=Nauru (04/08)|year=2008|accessdate=17 ජුනි 2012}}&lt;/ref&gt; එක්සත් ජනපද [[වායුගෝලීය විකිරණ මිනුම්ගත කිරීමේ වැඩසටහන|වායුගෝලීය විකිරණ මිනුම්ගත කිරීමේ වැඩසටහනෙහි]] දේශගුණික විපර්යාස ගැන පර්යේෂණ සඳහා නාඌරූ  දුපත යොදාගනී. &lt;ref&gt;{{cite journal|last=Long|first=Charles N|coauthors=McFarlane, Sally A|title=Quantification of the Impact of Nauru Island on ARM Measurements|journal=Journal of Applied Meteorology and Climatology|date=මාර්තු 2012 |volume=51 |issue=3 |pages=628-636 |doi=10.1175/JAMC-D-11-0174.1}}&lt;/ref&gt;

නාඌරූ  දේශය සතුව [[ආරක්ෂක හමුදාවක් නොමැති රටවල්|ආරක්ෂක හමුදාවක් නොමැත]]. නමුත් සිවිල් ආරක්ෂාව උදෙසා කුඩා පොලිස් බලකායක් ඇත.&lt;ref name = &quot;CIA&quot;/&gt; නාඌරූ  රජය හා ඕස්ට්‍රේලියානු රජය අතර ඇතිකරගත් අවිධිමත් ගිවිසුමකින් නාඌරූ දේශයෙහි ආරක්ෂාව සම්බන්ධයෙන් වගකීම ඕස්ට්‍රේලියාව සතු වේ. &lt;ref name=CIA/&gt; 2005 දී  නාඌරූ  රජය හා ඕස්ට්‍රේලියානු රජය අතර ඇති කරගත් අවබෝධතා ගිවිසුමක් මගින් ප්‍රාග්ධන ආධාර හා තාක්ෂණික ආධාර ලබා ගත් අතර එම ආධාර අතර වාණිජ කටයුතු ලේකම් කාර්යාලයට අය-වැය වාර්තාව සකස් කිරීම උපදෙස් ලබා දීම, සෞඛ්‍යය හා අධ්‍යාපන සේවා සඳහා උපදෙස් ලබා දීමක් ද සිදු විණි. &lt;ref name=DFAT/&gt; මෙම ආධාර සැපැයුණේ නාඌරූ රජය විසින් ඕස්ට්‍රේලියානු රජයේ දේශපාලන රැකවරණය පතා එන විදේශිකයන් ඕස්ට්‍රේලියාවට ඇතුල් කර ගැනීමට පෙර රඳවාගනිමින් රජයට ලබා දුන් උදව්වලට ප්‍රතිඋපකාර වශයෙනි. නාඌරූ නිල රාජ්‍යය මුදල් ලෙස [[ඕස්ට්‍රේලියානු ඩොලර්]] භාවිතා කරයි. &lt;ref name=state/&gt;

නාඌරූ තම එක්සත් ජාතීන්ගේ මණ්ඩලයේ සාමාජිකත්වය වාණිජ අරමුණු සඳහා යොදා ගත් අතර එයට උදාහරණ ලෙස [[චීනය|චීනය (මහජන  චීන සමුහාණ්ඩුව) ]] හා [[තායිවානය]] අතර ප්‍රශ්නයේ දී නාඌරූ  පාර්ශ්ව දෙකෙන්ම උදව් ලබා ගත් අතර [[තනි චීනයක් යන පදනමට]] සහය දුන්නේ නාඌරූ දේශය ඊට පෙර ඔවුන් ඒ සඳහා ගෙන තිබූ තිරණය වෙනස් කරමිනි.  2002 ජූලි 21 දින නාඌරූ  රජය චීනය (මහජන  චීන සමුහාණ්ඩුව) සමග රාජ්‍යයත්‍රාත්ත්‍රික සබඳතා ඇරැඹූ අතර ඒ සදහා ඔවුන් ඇ.ඩොලර් මිලියන 130 ලබා ගත් අතර &lt;ref name=harding&gt;{{Cite news|author=හාඩ්න්, ලුක්|url=http://www.guardian.co.uk/world/2009/dec/14/nauro-recognises-abkhazia-south-ossetia |title=කුඩා නාඌරූ දේශය අලුතින් සෑදුණු රටවල් පිළිගනී |newspaper=ගාර්ඩියන් |date= 14 දෙසැම්බර් 2009|accessdate=22 ජුනි 2010}}&lt;/ref&gt; ඊට දින දෙකකට පසු තායිවානයද නාඌරූ රජය සමග රාජ්‍යයත්‍රාත්ත්‍රික සබඳතා ඇරැඹී ය. 2005 වසරේ මැයි 14 වන දින නැවතත් තායිවානය ද නාඌරූ  රජය සමග රාජ්‍යයත්‍රාත්ත්‍රික සබඳතා අලුත් කරන ලදී. &lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.taipeitimes.com/News/front/archives/2005/05/15/2003254718|newspaper=තායිපේ ටයිම්ස්|date=15 මැයි 2005|title=නාඌරූ රජය තම දායකත්වය චීනයේ සිට තායිවානයට මාරු කරනලදී|author=සු, ජෝය්|accessdate=18 ජුනි 2012}}&lt;/ref&gt; ඒ සමගම  එම මාසයේම 31 වන දින  නැවතත් චීනය ද නාඌරූ  රජය සමග රාජ්‍යයත්‍රාත්ත්‍රික සබඳතා අලුත් කරන ලදී. &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.accessmylibrary.com/article-1G1-136916820/china-officially-severs-diplomatic.html|publisher=ආසියා පැසිෆික් බුද්ධි වයරය |date=31 මැයි 2005|accessdate=18 ජුනි 2012|title=චීනය නාඌරූ සමග දේශපාලන සබඳතා ඇති කර ගනී.|archiveurl=https://archive.is/YnYV2|archivedate=2013-01-16}}&lt;/ref&gt; නමුත් අද දක්වා මහජන  චීන සමුහාණ්ඩුවේ නියෝජිත කාර්යාලයක් නාඌරූ වල පිහිටා ඇත. &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.gov.cn/misc/content_162880.htm|title=චීන තානාපති කාර්යාලය නාඌරූ|accessdate=18 ජුනි 2012|date=18 ජනවාරි 2006|publisher=චීන රජය}}&lt;/ref&gt;

2008 දී නාඌරූ  රාජ්‍යය [[කොසොවෝ | කොසොවෝ රාජ්‍යය]] නිදහස් රටක් ලෙස පිළිගත් අතර, 2009 දී නාඌරූ රාජ්‍යය [[ජෝර්ජියා (රට)|ජෝර්ජියාවෙන්]] වෙන් වූ [[ඇබ්කාසියා|ඇබ්කාසියාව]] ද නිදහස් රටක් ලෙස පිළිගත්තේය. රුසියාව, නිකරගුවාව හා වෙනිසුලාව යන රටවල් වලින් පසු එසේ පිළිගත් හතරවෙනි රාජ්‍යය වන්නේ නාඌරූයි. මෙම පිළිගැනීමට උදව්වක් ලෙස රුසියාව විසින් ඇ.ඩොලර් මිලියන 50 ක මානුෂිය ආධාර ලබා දුන් බවට වාර්තා වෙයි. &lt;ref name=harding/&gt; 2008 ජූලි 15 දින නාඌරූ රාජය නිවේදනයක් නිකුත් කරමින් කියා සිටියේ ඔවුන් වරාය ප්‍රතිසංස්කරණ වැඩසටහන රුසියානු ආධාර මත අරඹන බවයි. නමුත් රජය කියා සිටියේ ආධාර ලැබීමට හේතුව ඇබ්කාසියාව හා දකුණු ඔසීටෙෂීයා වෙනුවෙන් පෙනී සිටීම නොවන බවයි. &lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.rnzi.com/pages/news.php?op=read&amp;id=54715|title= රුසියානු ආධාර වලින් පසු නාඌරූ තව තවත් අපනනය අදායම ඉහල යෑමක් බලාපොරොත්තු වේ.|date=15 ජූලි 2010|publisher=ජාත්‍යන්තර නවසීලන්තය රේඩියෝව|accessdate=15 ජූලි 2010}}&lt;/ref&gt;

නාඌරූ ජනරජයට ලැබෙන ආදායමෙන් සැළකිය යුතු ප්‍රමාණයක් ලැබෙන්නේ ඕස්ට්‍රේලියානු ආධාර වශයෙනි. 2001 දී නොර්වීජියානු නැවක් වන ''එම්.වී ටැම්පා'' විසින් බේරාගැනුණු මීටර් 20 ක බෝට්ටුවක සිරවී සිටි ඕස්ට්‍රේලියාවට නීති විරෝධී ලෙස සංක්‍රමණය වීමට තැත් කළ 438 ක සරණාගතයෝ පිරිසක් නාඌරූ දුපතේ රැඳැවුණ හ. එ සේ රඳවනු ලැබුණේ නාඌරූ ඕස්ට්‍රේලියානු රජයේ [[පැසිෆික් විසඳුම]] සමග එක් වී තිබීම නිසාය. ඕස්ට්‍රේලියානු ආධාර වලට ප්‍රතිඋපකාර ලෙස නාඌරූ රජය සරණාගතයන් තම දුපත තුළ රඳවාගැන්ම සිදු කරයි. &lt;ref&gt;{{cite journal|url=http://www.austlii.edu.au/au/journals/MarStudies/2002/2.html|author=වයිට්, මයිකල්|title=එම්.වී ටැම්පාප්‍රශ්නය හා ඕස්ට්‍රේලියානු අත පෙවීම් ;- August 2001|year=2002|journal=මුහුදු වාර්තා|accessdate=18 ජුනි 2012}}&lt;/ref&gt; 2005 නොවැම්බර් වන විට 2001 දී පැමිණි සරණාගතයන් ගෙන් දෙදෙනෙකු පමණක් නාඌරූ දුපත රැඳී සිටි අතර ඔවුන් මොහොමඩ් සාගර් සහ මොහොමඩ් ෆයිසාල් ය. &lt;ref name=&quot;TheAge&quot;&gt;{{cite news|author=ගොර්දොන්,එම්|date=5 නොවැම්බර් 2005|url=http://www.theage.com.au/news/national/naurus-last-two-asylum-seekers-feel-the-pain/2005/11/04/1130823401609.html|title=නාඌරූ වල අවසාන දෙදෙනා දුක් විඳී|newspaper=ද එජ්|accessdate=8 මැයි 2006}}&lt;/ref&gt; පසුව 2007 දී මොහොමඩ් සාගර් පුනුරුත්ථාපනය කැරිණි. 2006 අග භාගයේ දී හා 2007 මුල් කාලයේ දී ඕස්ට්‍රේලියානු රජය විසින් ඕස්ට්‍රේලියානු රජයේ දේශපාලන රැකවරණය පතා ආ තවත් සරණාගත කණ්ඩායම් කිහිපයක් නාඌරූ දූපතේ රැඳැවුණ හ. &lt;ref&gt;{{cite web|date=12 පෙබරවාරි  2007|url=http://www.abc.net.au/news/2007-02-12/nauru-detention-centre-costs-2m-per-month/2193118|title=නාඌරූ සරණාගත කඳවුරු වලට මිලියන දෙකක් මාසයකට|publisher=ABC පුවත්|accessdate=12 පෙබරවාරි  2007}}&lt;/ref&gt;  2008 දී සරණාගත කඳවුර වසාදැමිණි. &lt;ref name=state/&gt; නමුත් 2012 දී ඕස්ට්‍රේලියානු රජය පැසිෆික් විසඳුම නැවතත් යොදාගැනීම නිසා සරණාගත කඳවුර නැවත විවෘත කැරිණි. &lt;ref name=&quot;SBS World News Australia&quot;&gt;{{cite news|date=16 August 2012|url=http://www.sbs.com.au/news/article/1683062/Asylum-bill-passes-parliament|publisher=SBS ලෝක පුවත් ඕස්ටේ‍්‍රලියාව|title=දේශපාලන රුකවරණ බිල සම්මත වීම|accessdate=18 August 2012|archive-date=29 August 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120829090418/http://www.sbs.com.au/news/article/1683062/Asylum-bill-passes-parliament|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

==භූ විෂමතා==
[[File:Aerial view of Nauru.jpg|thumb|ගුවනේදී නාඌරූ පෙනෙන අයුරු]]

නාඌරූ යනු [[සමකය]]ට කිලෝමිටර් 42(සැතපුම් 26) ක් දකුණෙන් සාගරයේ නිරිත දිගට වන්නට පිහිටා තිබෙන වර්ග කිලෝමිටර් 21 (වර්ග සැතපුම් 8) ක වපසරියකින් යුත් &lt;ref name=&quot;CIA&quot; /&gt; ඉලිප්සාකාර හැඩයකින් යුක්ත දුපතකි. දුපත වටවී ඇත්තේ කොරල් පර වලිනි, ඒවා බාදිය අවස්ථාව වලදී හා තැනින් තැන පිහිටි කොරල් පර මුදුන් වලින් පිටටත දක්නට ලැබේ. &lt;ref name=state/&gt;  පරයේ  පිහිටි ම  දුපත තුල නැව් තොටුපලක් ඉදි කිරීම වලක්වන අතර, පරයේ සමහර ඉවුරු දිගේ කුඩා බෝට්ටු වලට දුපත තුලට පැමිණිය හැක. &lt;ref&gt;{{cite web|page=234|url=http://www.sprep.org/att/IRC/eCOPIES/Countries/Nauru/11.pdf|author=Thaman, RR; Hassall, DC|publisher=South Pacific Regional Environment Programme|title=Nauru: National Environmental Management Strategy and National Environmental Action Plan}}&lt;/ref&gt; දුපත් භුමියේ සිට මුහුද දක්වා මිටර් 150 සිට 300 (අඩි 490 සිට 980) දක්වා දිවෙන සාරවත් වෙරළ ආශ්‍රිත පටු තීරයක් පිහිටයි. &lt;ref name=state/&gt;

නාඌරූ වල මධ්‍යම සානුව වටා කොරල් පර පිහිටා ඇත. මුහුදු මට්ටමේ සිට මීටර් 71 ක් (අඩි 221) උස කොමාන්ඩ් රීඩ්ජ්  සානුවේ උසම ස්ථානය වේ. &lt;ref&gt;{{cite book|title=Geology and hydrogeology of carbonate islands |url=https://archive.org/details/isbn_0444815201 |year=1997 |publisher=Elsevier |isbn=9780444815200 |editors=වැචෙර්, එච් ලෙනාර්ඩ් ; කූඉන්, Terrence M|chapter=24: Geology and Hydrogeology of Nauru Island|author=Jacobson, Gerry; Hill, Peter J; Ghassemi, Fereidoun|page=[https://archive.org/details/isbn_0444815201/page/716 716]}}&lt;/ref&gt; නාඌරූ වල සාරවත්ම ප්‍රදේශ වන්නේ [[පොල්|පොල් ගස්]] හොඳට වැවෙන පටු වෙරළ තිරයට අදාල ප්‍රදේශයි.  බවුඩා කලපුව ආශ්‍රිත ප්‍රදේශ කෙසෙල් , [[අන්නාසි]], එළවලු, පන්දානුස් ගස් හා තද ලී ඇති ස්වදේශික ශාකයක් වන ටමානෝ ගස් වැවේ. &lt;ref name=state/&gt;

නාඌරූ යනු පැසිෆික් සාගරයේ ඇති හොඳම පොස්ෆේට් කඳු සහිත රටවල් තුනෙන් එකකි.( අනෙක් දුපත් වන්නේ [[කිරිබාති රටට]] අයත් [[බනබා දුපත]] හා [[ප්‍රංශ පොලිනේසියාවට]] අයත් [[මකටියා දුපත|මකටියා දුපතයි]] ). මේ වන විට පොස්ෆේට් සංචිත බොහොමයක් අවසන් වී ඇත. මධ්‍යම සානුව තුල සිදු කල පොස්ෆේට් කැණීම් නිසා තැනින් තැන කඩතොළු වූ මීටර් 15 (අඩි 49) ක් පමණ උසට හුණුගල් ශිකර වලින් සැදුනු නිසරු භුමි ප්‍රදේශ ඇති විය. නාඌරූ දුපතේ 80% පමණ ගොඩබිම් භුමි ප්‍රදේශයක් මෙම පොස්ෆේට් කැණීම් නිසා විනාශයට ලක් විය, එමෙන්ම අවට ඇති මුහුදු විශේෂ ආර්ථික කලාපය|විශේෂ ආර්ථික කලාපයට එහි බලපෑම් එල්ල විය. 40% පමණ වූ මුහුදු ජීවින් මිය යාමට හේතු වුයේ අපතේ ගලා ගිය පොස්ෆේට් සහ රොන්මඩ හේතුවෙනි.&lt;ref name=state/&gt;&lt;ref name = UNCCC&gt;{{cite web|author=නාඌරූ රජය|year=1999|url=http://unfccc.int/resource/docs/natc/naunc1.pdf|title=දේශගුණ වෙනස් වීම;- ප්‍රතික්‍රියාව|work=පළමු ජාතික සන්නිවේදනය|publisher=එක්සත් ජාතීන්ගේ දේශගුණ වෙනස්වීම පිළිබද සම්මුතිය |accessdate=9 සැප්තැම්බර් 2009}}&lt;/ref&gt;

නාඌරූ වල ඇත්තේ සීමිත ස්වභාවික ජල සම්පත් ප්‍රමාණයකි. වහලේ සවි කල ජල ටැංකි තුල වැසි ජලය එකතු වුවද බොහෝ වැසියන් ප්‍රයෝජනයට ගන්නේ නාඌරූ වල පහසුකම් සපයන ආයතනය මගින් පවත්වා ගෙන යනු ලබන මුහුදු ජලයෙහි ලවණ ඉවත් කරන ජල පවිත්‍රාගාර තුනෙන් ලබා දෙන ජලයයි.සමකයට හා සාගරයට ලංව පිහිටීම නිසා නාඌරූ වල දේශගුණය උණුසුම් හා තෙතමනය අවුරුද්ද පුරා ඒකාකාරිව පවතී. නොවැම්බර් හා පෙබරවාරි මාස වල [[මෝසම් වැසි]] ලැබෙන අතර සුළි-සුළං ඇති නොවේ. වාර්ෂික වර්ෂා පතනය ඒකාකාරි නොවන අතර එයට හේතුව [[එල්නිනෝ | ලා නිනා]] ආචරණයයි. මේ නිසා සමහර කාල වල නියං තත්වයන් වාර්තා වේ. &lt;ref name = &quot;UNCCD&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title=Affaire de certaines terres à phosphates à නාඌරූ |year=2003|publisher=ජාත්‍යන්තර අධිකරණය|isbn=9789210709361|pages=107-109}}&lt;/ref&gt; නාඌරූ වල දවල් කාලයේ සාමාන්‍ය උෂ්ණත්වය සෙල්සියස් අංශක  26 (ෆැරන්හයිට් අංශක 79)  සිට සෙල්සියස් අංශක 35(ෆැරන්හයිට් අංශක 95) ද , රාත්‍රී කාලයේ සාමාන්‍ය උෂ්ණත්වය සෙල්සියස් අංශක 22  (ෆැරන්හයිට් අංශක 72)  සිට සෙල්සියස් අංශක 34 (ෆැරන්හයිට් අංශක 93) ද වේ. &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.cawcr.gov.au/projects/PCCSP/pdf/6._Nauru_GH_poster.pdf |title=පැසිෆික් දේශගුණ වෙනස් වීම විද්‍යා වැඩසටහන|accessdate=10 ජුනි 2012|publisher=ඕස්ටේ‍්‍රලියානු රජය |archiveurl=http://web.archive.org/web/20120227175200/http://www.cawcr.gov.au/projects/PCCSP/pdf/6._Nauru_GH_poster.pdf|archivedate=2012-02-27}}&lt;/ref&gt;

නාඌරූ දුපතක් නිසා [[දේශගුණය]] හා [[සාපේක්ෂ මුහුදු මට්ටම වෙනස් වීම|මුහුදු මට්ටම]] විටින් විට වෙනස් වේ. [[පෘථිවිය උණුසුම්වීම|ගෝලීය උෂ්ණත්වය]] නිසා ඇතිවෙන මුහුදුබත් වීමේ බලපෑමට ලක් වෙන රටවල් අතරින් නාඌරූ හත් වෙනි ස්ථානයෙහි ඇත. &lt;ref&gt;{{cite news|url=http://upfront.scholastic.com/top_news/2011/11/a-sinking-feeling|title=අමුතු හැගීමක් ; පැසිෆික් සාගරයේ පොඩි රටක නාඌරූ ජනාධිපති දේශගුණ වෙනස් වීමට කලබල වන්නේ ඇයි ?|author=ස්ටෙෆාන්, මාර්කස්|newspaper=නිව් යෝර්ක් ටයිම්ස්|date=නොවැම්බර් 2011|accessdate=18 ජුනි 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20140110192822/http://upfront.scholastic.com/top_news/2011/11/a-sinking-feeling|archive-date=2014-01-10|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; දුපතේ 80% ක පමණ භුමි ප්‍රදේශයක් උසස්ව පිහිටියද පොස්ෆේට් නිධි කැනීම් නිසා විනාශ වී ගිය ඉඩම් පුනුරුත්ථාපනය කරන තෙක් ඒවා ජනශුන්‍ය ව පවතිනු ඇත. &lt;ref name = UNCCC/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.cawcr.gov.au/projects/PCCSP/pdf/6_PCCSP_Nauru_8pp.pdf|accessdate=18 ජුනි 2012|title=නාඌරූ වල වර්තමාන හා අනාගත දේශගුණය |publisher=ඕස්ටේ‍්‍රලියානු දේශගුණය හා කාලගුණ පිළිබද පර්යේෂණ ආයතනය|archiveurl=http://web.archive.org/web/20120227174421/http://www.cawcr.gov.au/projects/PCCSP/pdf/6_PCCSP_Nauru_8pp.pdf|archivedate=2012-02-27}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:90%; text-align:center; font-size:90%; line-height: 1.1em; margin:auto;&quot;
!colspan=14| යාරෙන් දිස්ත්‍රික්කය තුල දේශගුණ දත්ත, නාඌරූ
|-
|style=&quot;width:08em&quot; align=&quot;center&quot;| මාසය || ජනවාරි || පෙබරවාරි  || මාර්තු || අප්‍රේල් || මැයි || ජුනි || ජූලි  || අගෝස්තු || සැප්තැම්බර් || ඔක්තෝම්බර් || නොවැම්බර්  || දෙසැම්බර් || වාර්ෂික
|-
| වාර්තා වුනු උපරිම උෂ්ණත්වය °C (°F) || style=&quot;background:#FF3300;color:#000000;text-align:center;&quot; | 34(93) || style=&quot;background:#FF1F00;color:#000000;text-align:center;&quot; | 37(99) ||  style=&quot;background:#FF2C00;color:#000000;text-align:center;&quot; | 35(95) || style=&quot;background:#FF2C00;color:#000000;text-align:center;&quot; | 35(95) || style=&quot;background:#FF4100;color:#000000;text-align:center;&quot; | 32(90) || style=&quot;background:#FF4100;color:#000000;text-align:center;&quot; | 32(90) || style=&quot;background:#FF2C00;color:#000000;text-align:center;&quot; | 35(95) || style=&quot;background:#FF3A00;color:#000000;text-align:center;&quot; | 33(91) || style=&quot;background:#FF2C00;color:#000000;text-align:center;&quot; | 35(95) || style=&quot;background:#FF3300;color:#000000;text-align:center;&quot; | 34(93) || style=&quot;background:#FF2500;color:#000000;text-align:center;&quot; | 36(97) || style=&quot;background:#FF2C00;color:#000000;text-align:center;&quot; | 35(95) || style=&quot;background:#FF1F00;color:#000000;text-align:center;&quot; | 37(99)
|-
|මධන්‍යය උපරිම උෂ්ණත්වය °C (°F) || style=&quot;background:#FF4F00;color:#000000;text-align:center;&quot; | 30(86) || style=&quot;background:#FF4F00;color:#000000;text-align:center;&quot; | 30(86) || style=&quot;background:#FF4F00;color:#000000;text-align:center;&quot; | 30(86) || style=&quot;background:#FF4F00;color:#000000;text-align:center;&quot; | 30(86) || style=&quot;background:#FF4F00;color:#000000;text-align:center;&quot; | 30(86) ||style=&quot;background:#FF4F00;color:#000000;text-align:center;&quot; | 30(86) || style=&quot;background:#FF4F00;color:#000000;text-align:center;&quot; | 30(86) || style=&quot;background:#FF4F00;color:#000000;text-align:center;&quot; | 30(86) || style=&quot;background:#FF4F00;color:#000000;text-align:center;&quot; | 30(86) || style=&quot;background:#FF4800;color:#000000;text-align:center;&quot; | 31(88) || style=&quot;background:#FF4800;color:#000000;text-align:center;&quot; | 31(88) || style=&quot;background:#FF4800;color:#000000;text-align:center;&quot; | 31(88) || style=&quot;background:#FF4D00;color:#000000;text-align:center;&quot; | 30.3(86.5)
|-
|මධන්‍යය  අවම උෂ්ණත්වය °C (°F) || style=&quot;background:#FF7100;color:#000000;text-align:center;&quot; | 25(77) || style=&quot;background:#FF7100;color:#000000;text-align:center;&quot; | 25(77) || style=&quot;background:#FF7100;color:#000000;text-align:center;&quot; | 25(77) || style=&quot;background:#FF7100;color:#000000;text-align:center;&quot; | 25(77) || style=&quot;background:#FF7100;color:#000000;text-align:center;&quot; | 25(77) ||style=&quot;background:#FF7100;color:#000000;text-align:center;&quot; | 25(77) || style=&quot;background:#FF7100;color:#000000;text-align:center;&quot; | 25(77) || style=&quot;background:#FF7100;color:#000000;text-align:center;&quot; | 25(77) || style=&quot;background:#FF7100;color:#000000;text-align:center;&quot; | 25(77) || style=&quot;background:#FF7100;color:#000000;text-align:center;&quot; | 25(77) ||style=&quot;background:#FF7100;color:#000000;text-align:center;&quot; | 25(77) || style=&quot;background:#FF7100;color:#000000;text-align:center;&quot; | 25(77) || style=&quot;background:#FF7100;color:#000000;text-align:center;&quot; | 25(77) 
|-
| වාර්තා වුනු  අවම උෂ්ණත්වය °C (°F) || style=&quot;background:#FF8D1B;color:#000000;text-align:center;&quot; | 21(70) ||style=&quot;background:#FF8D1B;color:#000000;text-align:center;&quot; | 21(70) || style=&quot;background:#FF8D1B;color:#000000;text-align:center;&quot; | 21(70) || style=&quot;background:#FF8D1B;color:#000000;text-align:center;&quot; | 21(70) || style=&quot;background:#FF9429;color:#000000;text-align:center;&quot; | 20(68) ||style=&quot;background:#FF8D1B;color:#000000;text-align:center;&quot; | 21(70) || style=&quot;background:#FF9429;color:#000000;text-align:center;&quot; | 20(68) ||style=&quot;background:#FF8D1B;color:#000000;text-align:center;&quot; | 21(70) || style=&quot;background:#FF9429;color:#000000;text-align:center;&quot; | 20(68) || style=&quot;background:#FF8D1B;color:#000000;text-align:center;&quot; | 21(70) || style=&quot;background:#FF8D1B;color:#000000;text-align:center;&quot; | 21(70) || style=&quot;background:#FF8D1B;color:#000000;text-align:center;&quot; | 21(70) || style=&quot;background:#FF9429;color:#000000;text-align:center;&quot; | 20(68)
|-
| [[වැස්ස|වර්ෂාපතනය]] මිලි මීටර් (අඟලට)  || style=&quot;background:#00005C;color:#FFFFFF;text-align:center;&quot; | 280(11.02)|| style=&quot;background:#000061;color:#FFFFFF;text-align:center;&quot; | 250(9.84)||style=&quot;background:#0000E2;color:#FFFFFF;text-align:center;&quot; | 190(7.48) ||style=&quot;background:#0000D9;color:#FFFFFF;text-align:center;&quot; | 190(7.48) ||style=&quot;background:#4C4CFF;color:#FFFFFF;text-align:center;&quot; | 120(4.72) || style=&quot;background:#5555FF;color:#FFFFFF;text-align:center;&quot; | 110(4.33) ||style=&quot;background:#1F1FFF;color:#FFFFFF;text-align:center;&quot; | 150(5.91) || style=&quot;background:#3D3DFF;color:#FFFFFF;text-align:center;&quot; | 130(5.12) ||style=&quot;background:#4646FF;color:#FFFFFF;text-align:center;&quot; | 120(4.72) || style=&quot;background:#6969FF;color:#FFFFFF;text-align:center;&quot; | 100(3.94) ||style=&quot;background:#4646FF;color:#FFFFFF;text-align:center;&quot; | 120(4.72) ||style=&quot;background:#00005C;color:#FFFFFF;text-align:center;&quot; | 280(11.02)||style=&quot;background:#0000F6;color:#FFFFFF;text-align:center;&quot; | 2,080(81.89
|- 
|වාර්ෂික වර්ෂාපතනය (දවස්)  || style=&quot;background:#3939FF;color:#FFFFFF;text-align:center;&quot; | 16 || style=&quot;background:#3F3FFF;color:#FFFFFF;text-align:center;&quot; | 14 ||style=&quot;background:#5E5EFF;color:#FFFFFF;text-align:center;&quot; | 13 || style=&quot;background:#7272FF;color:#FFFFFF;text-align:center;&quot; | 11 ||style=&quot;background:#8F8FFF;color:#FFFFFF;text-align:center;&quot; |  9 || style=&quot;background:#8C8CFF;color:#FFFFFF;text-align:center;&quot; |  9 || style=&quot;background:#6A6AFF;color:#FFFFFF;text-align:center;&quot; | 12 || style=&quot;background:#5252FF;color:#FFFFFF;text-align:center;&quot; | 14 || style=&quot;background:#7272FF;color:#FFFFFF;text-align:center;&quot; | 11 || style=&quot;background:#8383FF;color:#FFFFFF;text-align:center;&quot; | 10 ||style=&quot;background:#5959FF;color:#FFFFFF;text-align:center;&quot; | 13 || style=&quot;background:#4545FF;color:#FFFFFF;text-align:center;&quot; | 15|| style=&quot;background:#5F5FFF;color:#FFFFFF;text-align:center;&quot; | 152
|-
!colspan=14| මූලාශ්‍රය 1 = [http://www.weatherbase.com/weather/weather.php3?s=542049&amp;refer=&amp;cityname=Yaren-District-Yaren-Nauru&amp;units=metric] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121019155236/http://www.weatherbase.com/weather/weather.php3?s=542049&amp;refer=&amp;cityname=Yaren-District-Yaren-Nauru&amp;units=metric |date=19 October 2012 }}
|-
|}

==ආර්ථිකය==
[[File:Nauru satellite.jpg|thumb|නාඌරූ වල චන්ද්‍රිකා ජායාරුපයක් 2002 එක්සත් ජනපද බලශක්ති පිළිබද දෙපාර්තමේන්තුව - වායුගෝලීය විකිරණ මිනුම්ගත කිරීමේ වැඩසටහ ]]

මුහුදු කුරුල්ලන්ගේ මළ පැහැරීම් (වසුරු) නිසා ඇතිවූ පොස්ෆේට් නිධි තැන්පතු මත මුළුමනින්ම යැපුණු නාඌරූ ජනයාගේ ආර්ථිකය ඉහළම මට්ටමේ පැවතියේ 1980 මුල් භාගයේදී ය. අවශ්‍යතා බොහොමයක් ආනනයන කරන අතර සමහර සම්පත් දුපතේ ඇත. &lt;ref name=state/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|publisher=බී බී සී|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/332164.stm|title=පොඩි දුපතට ලොකු වැඩක්|accessdate=10 මැයි 2006}}&lt;/ref&gt; නාඌරූ පොස්ෆේට් සමාගම &lt;ref name=state/&gt; මගින් නිෂ්පාදනය කරනු ලැබූ රොන්පොස් තවමත් සුළු පරිමාණ කැනීම් මගින් නිෂ්පාදනය කෙරේ.රජය විසින් එමගින් ලැබෙන අදායමෙන් කොටසක් නාඌරූ පොස්ෆේට් රාජකීය භාරය සදහා තැම්පත් කරනු ලැබේ. එම භාරය මගින් පොස්ෆේට් කර්මාන්තයේ නියැලුණු සේවකයන්ගේ දිගුකාලින ආයෝජන සඳහා ආධාර මුදල් ලබා දීම සිදු කරයි. &lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.atimes.com/oceania/ae26ah01.html|accessdate=19 ජුනි 2012|title=නාඌරූ රාජ්‍යයේ වටිනාකම පිරිහීමට ලක්වීම|newspaper=ඒසියා ටයිම්ස්|author=සෙනෙවිරත්න, කාලිංග|date=26 මැයි 1999|archive-date=25 September 2000|archive-url=https://web.archive.org/web/20000925113247/http://atimes.com/oceania/AE26Ah01.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; එහෙත් කළමණාකරන දුර්වලතා හේතුවෙන් මෙම භාරයේ ස්ථිර වත්කම් අඩුවෙමින් පවතියි. මෙයට උදාහරණ ලෙස 1993 දී ''Leonardo the Musical'' ආයතනය මූල්‍ය කඩා වැටීම. &lt;ref name=mellow&gt;{{cite web|url=http://www.bloomberg.com/apps/news?pid=newsarchive&amp;sid=aYRrEEKDq05Y&amp;refer=australia|accessdate=19 ජුනි 2012|title=කඵ සල්ලි ජාවාරම් හේතුවෙන් නාවුරු රාජ්‍යයට කැලැල් ඇති වීම|author=මෙලර්, විලියම්|date=1 ජුනි 2004|publisher=බ්ලූම්බර්ග්}}&lt;/ref&gt; සිඩ්නි නගරයේ තිබු මර්කිව් හෝටලය &lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.smh.com.au/articles/2004/07/08/1089000294157.html|title=නාඌරූ රාජ්‍යයේ නීතිමය ප්රණහාර හුවමාරු කරගැනීම අරඔයි|author=ස්කෙආන්, ක්රේජ්|newspaper=සිඩ්නි මෝර්නින්ග් හෙරල්ඩ්|date= 9 ජූලි 2004|accessdate=19 ජුනි 2012}}&lt;/ref&gt;  සහ මෙල්බෝර්න් වල නාඌරූ නිවස යන ආයතන 2004 වසරේදී විකුණනු ලැබුවේ ණය පියවා ගැනීමට සහ නාඌරූ ගුවන් සේවය සතු එකම [[බෝයින් 737]] ගුවන් යානයෙහි අයිතිය 2005 දෙසැම්බර් වලදී නැවත ලබා ගැනීමටයි. නාඌරූ ගුවන් සේවයෙහි වැඩ කටයුතු සාමාන්‍ය තත්වයට පත්වුයේ 2006 දී ඒ වෙනුවට බෝයින් 737 -300 ගුවන් යානයක් නැවත යෙද වීමෙනි. &lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.theage.com.au/articles/2004/04/17/1082140116981.html?from=storyrhs|title=නාඌරූ රාජ්යිය පවරා ගැනීම|newspaper=ද ඒජ්|accessdate=9 මැයි 2006|accessdate=19 ජුනි 2012}}&lt;/ref&gt; 2005 දී සමාගම විසින් මෙල්බෝර්න් හි  Savoy Tavern වැඩබිම ඇ.ඩොලර් මිලියන 7.5 කට විකුණා දැමුණි.  &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.rnzi.com/pages/news.php?op=read&amp;id=15983 |title=නාවුරු අවසාන ධනයද මෙල්බර්න් වලදී විකුණයි;- report |publisher=RNZI |date=8 අප්‍රේල්  2005 |accessdate=22 ජුනි 2010}}&lt;/ref&gt;

මෙම භාරයේ වටිනාකම 1991 දී  ඕස්ටේ‍්‍රලියානු.ඩොලර් බිලියන 1.3 සිට 2002 දී [[ඕස්ටේ‍්‍රලියානු ඩොලර්]] මිලියන 138 බවට අඩුවිය. &lt;ref name = &quot;ADB&quot;/&gt; දැනට රජයේ වියදම පවා පියවා ගැනීමට පවා මුදල් හිග කමක් ඇත. උදාහරණක් ලෙස නාඌරූ ජාතික බැංකුව දැන් බංකොලොත් වී ඇත. CIA World Factbook තක්සේරුවට අනුව 2005 දී [[ඒක පුද්ගල අදායම]] ඇ.ඩොලර් 5000 ක් වූ අතර &lt;ref name=&quot;CIA&quot;/&gt; 2007 දී ආසියානු සංවර්ධන බැංකුවේ තක්සේරුවට අනුව එය ඇ.ඩොලර් 2400 - 2715 අතර විය.&lt;ref name=&quot;CER-NAU-2007&quot;&gt;{{cite web| url= http://web.archive.org/web/20110607064452/http://www.adb.org/Documents/CERs/NAU/CER-NAU-2007.pdf | title= රටවල් වල ආර්ථික වාර්තා - නාඌරු  | publisher=ආසියානු සංවර්ධන බැංකුව |accessdate=20 ජුනි 2012}}&lt;/ref&gt;

පෞද්ගලික බදු අයකිරීමක් නාඌරූ වල නොමැත. රුකියා විරහිත ප්‍රතිශතය 90% පමණ වේ. රැකියා කරන එනම් රැකියාවක් සහිත පුද්ගලයන් ගෙන් 95% රජයේ රැකියා කරන්නන් වේ. &lt;ref name=CIA/&gt;&lt;ref name=&quot;Economist&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.economist.com/displaystory.cfm?story_id=884045|title=සත්යා ලෙසම අහිමි වීම|newspaper=ද එකනොමිට්ස්|date=20 දෙසැම්බර් 2001|accessdate=2 මැයි 2006}}&lt;/ref&gt; ආසියානු සංවර්ධන බැංකුවට අනුව රජය විසින් ආර්ථික සංවර්ධනය සදහා කටයුතු කලත් නිධි කැණීම් වෙනුවට විකල්පක් නොමැති කමින් විදේශ ආධාර මත යැපීමට සිදු වී ඇත.&lt;ref name=&quot;ADB&quot;&gt;{{cite web|publisher=ආසියානු සංවර්ධන බැංකුව|year=2005|url=http://web.archive.org/web/20110607071938/http://www.adb.org/Documents/Books/ADO/2005/nau.asp|title=ආසියානු සංවර්ධන පෙර දැක්ම 2005&amp;nbsp;- නාඌරූ |accessdate=2 මැයි 2006}}&lt;/ref&gt; සංචාරක ව්‍යාපාරය රටේ ප්‍රධාන අදායම් මාර්ගයක් නොවේ. &lt;ref name=pitic&gt;{{cite web|url=http://www.pitic.org.au/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=62&amp;Itemid=118|accessdate=19 ජුනි 2012|publisher=නාඌරූ වාණිජ හා ආයෝජන කොමිසම|title=නාඌරූ}}&lt;/ref&gt;

[[File:Karst following phosphate mining on Nauru.jpg|thumb|left|පොස්ෆේට් පතල් කර්මාන්තයෙන්  පසු (ගුවානෝ පෝර - කුරුළු වසුරු) ඉතුරු වූ [[හුණුගල්]] ශිකර.]]

1990 දී නාඌරූ රජය බදු මගින් විශාල ලෙස අදායම් ඉපයූ අතර විදේශිකයන්ට ගමන් බලපත්‍ර මුදලට ලබාදීම සිදුකරන ලදී.  &lt;ref name=&quot;NY Times&quot;&gt;{{cite news | url=http://www.nytimes.com/2000/12/10/magazine/the-billion-dollar-shack.html | title=ඩොලර් බිලියනයක කුඩා කුටිය| accessdate=19 ජූලි 2011 | date=10 දෙසැම්බර් 2000 | newspaper=නිව්යෝර්ක් ටයිම්ස්}}&lt;/ref&gt; කළු සල්ලි ජාවාරම් කිරීම වැලැක්වීම උදෙසා පිහිටුවා ඇති [[අන්තර් ජාතික වාණිජ කටයුතු මෙහෙයුම් බලකා ආයතනය]] (FATF)  පවසන පරිදි නාඌරූ දේශය [[මුදල් විශුද්ධිකරණය|කළු සල්ලි ජාවාරම් කිරීම]] වැලැක්වීම උදෙසා කටයුතු [[FATF අපලේඛණය ලැයිස්තුව |නොකරන රටවල් 15 ව]] අතරට අයත් විය. 1990දී ඇ.ඩොලර් 25,000 පමණක් ඇතිව( වෙනත් අවශ්‍යතා බල නොපායි) බලයලත් ඕනෑම බැංකුවකට එරට බැංකු කටයුතු ආරම්භ කල හැක. FATF ආයතනයේ බලපෑම මත 2003 දී විදේශීය නීතිවිරෝධී මුදල් ආයෝජන පිලිබදව නීති සම්පාදන කෙරිණි. මේ හේතුවෙන් රට තුල [[චකිත මුදල්]] ජාවාරම් කිරීම අඩු වූ අතර , 2005 දී FATF ආයතනය නාඌරූ දේශය කළු සල්ලි ජාවාරම් කිරීම වැලැක්වීම උදෙසා කටයුතු නොකරන රටවල් ලැයිස්තුවෙන් ඉවත් කෙරෙනි. &lt;ref&gt;{{cite web|publisher=FATF|date=13 ඔක්තෝම්බර් 2005|url=http://www.fatf-gafi.org/dataoecd/13/36/35497629.pdf |title=නාවුරු  ලැයිස්තුවෙන් ඉවතට|accessdate=11 මැයි 2006}}&lt;/ref&gt;

2001 සිට 2007 දක්වා එරටේ ප්‍රධාන අදායම් මාර්ගය [[නාඌරූ රැදවුම් කදවුර]] බවට පත් වුනි. 2008 දී එය වසා දැමීමෙන් නාඌරූ බලධාරීන්ට බලවත් ප්‍රශ්න වලට මුහුණ දුන් අතර, &lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.theage.com.au/news/national/nauru-fears-gap-when-camps-close/2007/12/10/1197135374481.html|title=නාවුරු හි රැඳවුම් හල වැසීම|author=ටොප්ෆිල්ඩ් හෙවෙල්|newspaper=ද ඒජ්|date=11 දෙසැම්බර් 2007|accessdate=19 ජුනි 2012}}&lt;/ref&gt; 2008 පෙබරවාරි මාසයේ එවකට විදෙස් කටයුතු ඇමති දෙස්තර. කයිරෙන් කෙකේ මහතා පැවසු පරිදි මෙම රැදවුම් කදවුර වසා දැමීමෙන් නාඌරූ වැසියන් 100 කට රැකියා අහිමි වූ අතර එය සෘජුව හෝ වක්‍රව නාඌරූ රටේ ජනගහනයෙන් 10% කට බලපෑ බවයි. මෙලෙස එකවර පවුල් විශාල සංඛ්‍යවකට අදායම් මාර්ග නොමැති වීමත් ඔවුන්ට සුභ සාධක පහසුකම් සැපයීමේ නොහැකියාවත් නිසා විරැකියාව විශාල ප්‍රශ්නයක් බවට පත් වී ඇත.  &quot;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.theage.com.au/nauru-hit-by-detention-centre-closure/20080207-1qs6.html|title=නාවුරු හි රැඳවුම් හල වැසීම|newspaper=ද ඒජ්|date=7 පෙබරවාරි 2008|accessdate=19 ජුනි 2012}} {{භින්න වූ සබැඳි|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

==ජන විකාශනය==
[[File:Nauru Denigomodu-Nibok.jpg|right|thumb|දෙනිගොමොදු සහ නිබෝක් දිස්ත්‍රික්ක, නාඌරූ ]]

2011 ජූලි වන විට එහි ජනගහනය 9378 කි. &lt;ref name=CIA/&gt; මිට පෙර මෙහි ජනගහනය මෙයට වඩා වැඩි වූ අතර නමුත් කිරිබාති හා [[ටුවාලු]] රට වලින් පැමිණි විදේශිකයන් පෙරලා එම රටවල් කරා යැවීම නිසා ජනගහනය ක්‍රමයෙන් අඩු විය. පොස්ෆේට් පතල් කර්මාන්තයේ සේවකයන්ට සිදු කල ගෙවීම් විශාල වශයෙන්  කප්පාදු කිරීම  නිසා විදේශිකයන් පෙරලා එම රටවල් කරා යැවීම දිරිමත් වුණි. &lt;ref name=&quot;CER-NAU-2007&quot;/&gt; ඔවුන්ටම විශේෂ වූ පැසිෆික් දුපත් භාෂාවක් වන [[නාඌරූයන්]] රාජ්‍යය භාෂාව වේ. එම භාෂාව 96% ක නාඌරූයානු ජන වර්ග ගෘහ ආශ්‍රිතව කතා කරනු ලබයි. &lt;ref name=&quot;CER-NAU-2007&quot;/&gt;  ඉංග්‍රීසි බහුලව කතා කරන අතර රාජ්‍යය කටයුතු හා වෙළද කටයුතු එය වඩාත් යොදා ගනී. නාඌරූයන් භාෂාව රටෙන් පිට බහුල භාවිතයක් නොමැත. &lt;ref name=CIA/&gt;&lt;ref name=state/&gt;

රටේ ප්‍රධාන [[ ජනවර්ග සමූහය|ජනවර්ග සමූහ]] 58% [[නාඌරූවන්]] ද, 26% අනෙකුත් පැසිෆික් දුපත් වැසියන් ද, 8% [[යුරෝපීය ජාතීන්|යුරෝපීය ජාතීන්ද]] , 8% චීන ජාතිකයන් ද වේ. &lt;ref name=CIA/&gt; ප්‍රධාන ආගම ක්‍රිස්තියානි වන අතර එහි දී 2/3 [[ප්‍රොතෙස්තන්ත නිකාය]] 1/3 [[රෝමානු කතෝලික]] ද වේ. &lt;ref name=state/&gt; මිට අමතරව සැලකිය හැකි තරමේ [[ බහායි දහම|බහායි ආගම]] අදහන 10% ජනගහනයක් ( ලෝකය තුල බහායි ආගම අදහන ලොකුම ප්‍රතිශතයක් සහිත රට) ද  &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.adherents.com/largecom/com_bahai.html |title=ඇඩර්නට් ඩොට් කොම්හි විශාලම බහායි ආගමික ප්‍රජාව|publisher=ඇඩර්නට් ඩොට් කොම් |accessdate=22 ජුනි 2010}}&lt;/ref&gt;, බෞද්ධයන් 9% ක් ද , මුස්ලිම් 2.2% ක් ද සිටි. [[ආගම ඇදහීමේ නිදහස]]  ව්‍යවස්ථාව මගින් ලබා දී ඇති අතර, නමුත් සාන්තුවරුන්ගේ අවසන් දවසේ ක්‍රිස්තුස්ගේ පල්ලිය හා යෙහෝවාදෙවිගේ සාක්ෂිකරුවන් යන ආගම් වල ඇදහිලි සිමා කොට ඇත. බොහෝ විට මේ ආගම් අදහන්නේ රජය විසින් දුපතේ පවත්වා ගෙන යනු ලබන නාඌරූ පොස්ෆේට් සංස්ථාවේ විදෙස් සේවකයන් වේ.&lt;ref&gt;{{cite web|publisher=ඇමරිකා එක්සත් ජනපද රාජ්යන දෙපාර්තමේන්තුව|year=2003|url=http://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2003/24314.htm|title=ජාත්‍යන්තර ආගමික නිදහස් වාර්ථාව 2003- නාඌරූ;- නාඌරූ|accessdate=2 මැයි 2005}}&lt;/ref&gt;

නාඌරූ වල [[සාක්ෂරතාවය]] 97% වේ. අවුරුදු හයේ සිට පහළොව දක්වා ළමයින් සඳහා අධ්‍යාපනය අනිවාර්යය වේ, තවත් අනිවාර්යය නොවන අවුරුදු දෙකක අධ්‍යාපනයක් අ පවතී ( 11 හා 12 ශ්‍රේණි ). &lt;ref&gt;{{cite web|author=වකා බී |year=1999 url=http://www2.unesco.org/wef/countryreports/nauru/contents.html|title=යුනෙස්කෝ අධ්‍යාපන වාර්තාව 1999  නාඌරූ|accessdate=2 මැයි 2006}}&lt;/ref&gt; දකුණු පැසිෆික් විශ්වවිද්‍යාලය නමින් විශ්වවිද්‍යාලයක් ද නාඌරූ වල ඇත. ඊට පෙර එනම් විශ්වවිද්‍යාලය 1987 ආරම්භයට පෙර වැඩිදුර අධ්‍යාපනය සඳහා සිසුන්ට පිටරට රටවල් කර යෑමට සිදු වුනි. &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.usp.ac.fj/index.php?id=usp_nauru_home|accessdate=19 ජුනි 2012|title=USP නාඌරූ විශ්ව විද්යායලය|publisher=දකුණු පැසිෆික් විශ්වවිද්‍යාලය}}&lt;/ref&gt;

නාඌරූ වැසියන් ලෝකයේ වඩාත් [[ස්ථුල භාවය|තරබාරු නැතහොත් ස්ථුල භාවයෙන්]] පෙලෙන පුද්ගලයන් වේ: දුපතේ පිරිමින්ගෙන් 97% ගැහැණුන්ගෙන් 93% පමණ ඉක්මවා බරින් යුක්තය නැත්නම් ස්ථුල තාවයෙන් පෙලේ.&lt;ref name=TI.uk&gt;{{cite news|url=http://www.independent.co.uk/life-style/health-and-families/health-news/fat-of-the-land-nauru-tops-obesity-league-2169418.html|title=නාඌරූ ස්ථුලතා ලියිස්තුවේ  ඉහලට|date=26 දෙසැම්බර් 2010|newspaper=ඉන්ඩිපෙන්ඩන්ට්|accessdate=19 ජුනි 2012}}&lt;/ref&gt; මෙම හේතුව නිසා [[දියවැඩියාව|දියවැඩියා ආකාර 2]] තත්වයෙන් පෙළෙන ලෝකයේ විශාලතම රටක් ලෙස නම් කර ඇත. දුපත් ජනගහනයෙන් 40% මෙම තත්වය ට ගොදුරු වී ඇත. &lt;ref&gt;{{cite journal|author=කින්ග්, එච්; රෙවේර්ස් එම්|year=1993|title=වැඩිහිටි දියවැඩියාව දැන් තුන්වෙනි ලෝක ප්‍රශ්නයක් |journal=ජනවර්ගත්වය සහ රෝග|volume=3|pages=S67-74}}&lt;/ref&gt; වෙනත් ආහාර ගැනීම් පිලිබඳ ප්‍රශ්න අතර  [[වකුගඩු රෝග]] [[හෘදයාබාධය|හෲද රෝග]] සැලකිය හැක.  නාඌරූ වල 2009 දී උපතේදී ආයු අපේක්ෂාව පිරිමින් සඳහා අවුරුදු 60.6 ක්  හා ගැහැනුන් සඳහා අවුරුදු 68.0 වුණි.&lt;ref&gt;{{cite web|publisher=ලෝක සෞඛ්යඩය වාර්ථාව  2005. ලෝක සෞඛ්‍යය සංවිධානය|url=http://www.who.int/countries/nru/en/index.html|title=නාඌරූ |accessdate=2 මැයි 2006}}&lt;/ref&gt;

==සංස්කෘතිය==
නාඌරූ වැසියන් පැවතගෙන එන්නේ පොලිනිසියානු හා මයික්රොනිසියානු නාවික ජනතාවගෙනි. ජනප්‍රවාද යට අනුව ඔවුන් පැවතගෙන එන්නේ බීඋටනි නමින් හැදින්වෙන අද්‍යත්මික දුපත තුල වාසය කරනු ලැබූ නාඌරූ එජිබෝන්ග් නම් දේවතාවිය ගෙනි.එම ගෝත්‍රික ජන වර්ග දොළහෙන් වර්ග දෙකක්ම විසිවෙනි ශත වර්ෂය වනවිට වද වී ඇත. &lt;ref name=state/&gt; දෙවැනි ලෝක යුද්ධ යෙන් හා 1920 දී ඇති වූ ඉන්ෆුලුවෙන්සා වසංගතය පසු නාඌරූ දේශයේ නැගිටීම සනිහිටුවන් කරමින් සෑම ඔක්තෝම්බර් විසි හය දිනකම  අංගම් දවස පවත්වනු ලබයි. &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.un.int/nauru/angumday.html|accessdate=19 ජුනි 2012|publisher=යූ.එන්|title=නාඌරූ  අන්ගම් දිනය සමරයි}}&lt;/ref&gt; යටත් විජිත භාවය හා වර්තමාන බටහිර බලපෑම් නිසා ස්වදේශික සංස්කෘතිය වෙනස් කිරීමට බොහෝ සෙයින් බලපා ඇත.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.lawanddevelopment.org/docs/nauru.pdf|accessdate=19 ජුනි 2012|title=නාඌරූ: සොබාදහමේ විනාශය හා ජත්යනන්තර නීතිය|author=නසාල්, මේරි |date=අප්‍රේල්  2005|publisher=ලෝවන්ඩ් ඩිවලොප්මන්ට්}}&lt;/ref&gt; සමහර පරණ චාරිත්ව වාරිත්ව තවමත් සුරක්ෂිතව පවතින අතර, තවත් සමහර පාරම්පරික සංගීත, කලා කටයුතු,  කැටයම් සහ මාළු ඇල්ලීම් ක්‍රම තවමත් අනුගමනය කෙරේ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.republicofnauru.com/2012/06/culture-of-nauru.html|accessdate=19 ජුනි 2012|title=නාඌරූ සංස්කෘතිය|publisher=නාඌරූ}}&lt;/ref&gt;

[[File:Linkbelt1999-Finalspiel.jpg|thumb|ලින්ක්බෙල්ට් ඕවල් වල ඕස්ටේ‍්‍රලියානු පාපන්දු ක්‍රීඩා කිරීම ]]
දිනපතා නිකුත් වෙන පුවත්පත් නොමැති අතර ඒ වෙනුවට දෙසතියකට වරක් නිකුත් කෙරෙන පුවත් ප්‍රකාශනයක් පමණක් ඇත - මියැවේන් ක්ඕ ''Mwinen Ko''. රාජ්‍යය රුපවාහිනී විකාශයක් වන නාඌරූ රුපවාහිනිය(NTV) මගින් ඕස්ටේ‍්‍රලියාවේ හා නවසීලන්තයේ වැඩසටහන් දුපත තුල විකාශය කරනු ලබයි. මීට අමතරව රජය මගින් පවත්වාගෙන යන ගුවන්විදුලියක් වන නාඌරූ ගුවන්විදුලිය විසින් ඕස්ටේ‍්‍රලියානු ගුවන්විදුලියේ හා [[බීබීසී]] ගුවන්විදුලියේ වැඩසටහන් විසිරුවා හරියි.&lt;ref&gt;{{cite web|publisher=බීබීසී නිව්ස්|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/country_profiles/1134221.stm|title=ජනපදයේ ආකෘතිය: නාඌරූ|accessdate=2 මැයි 2006}}&lt;/ref&gt;

[[ඕස්ටේ‍්‍රලියානු පාපන්දු]] නාඌරූ වල ජනප්‍රිය ක්‍රීඩාව වේ. බර එසැලිම සහ ඕස්ටේ‍්‍රලියානු පාපන්දු රටේ ජාතික ක්‍රීඩාවන් වේ. කණ්ඩායම් අටක සහභාගිත්වයකින් පාපන්දු ලීගයක් ද පැවැත් වේ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.afl.com.au/development/international/internationalleagues/nauru/tabid/10343/default.aspx|accessdate=19 ජුනි 2012|title=නාඌරූ ඕස්ටේලියානු පාපන්දු සම්මේලනය|publisher=ඕස්ටේලියානු පාපන්දු  ලීගය}}&lt;/ref&gt; මීට අමතරව වොලිබෝල්, නෙට්බෝල්, ටෙනිස් සහ මාළු ඇල්ලීම ජනප්‍රිය ක්‍රීඩාවන් වේ. ගිම්හාන ඔලිම්පික් තරග වලට සහ [[පොදු රාජ්‍ය මණ්ඩලය | පොදු රාජ්‍යය මණ්ඩල තරඟ]] වලට රටක් වශයෙන් නාඌරූ දේශය ඉදිරිපත් වී ඇත..&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.sportingpulse.com/assoc_page.cgi?c=2-3847-0-0-0&amp;sID=172619|accessdate=20 ජුනි 2012|publisher=නාඌරූ ඔලිම්පික් ඔලිම්පික් කමිටුව |title=නාඌරූ ඔලිම්පික් කමිටුවේ ඉතිහාසය}}&lt;/ref&gt;

==වනසත්ව සහ වෘකෂලතා==
වෘකෂලතා ආදිය අඩු කමින් සහ පොස්ෆේට් පතල් කර්මාන්තයෙහි ප්‍රතිවිපාක නිසා දුපත තුල සතුන් විරල වේ. බොහෝ ස්වදේශික පක්ෂීන් ඔවුන්ගේ සුපුරුදු වාසස්ථාන අහිමිවීම නිසා දුපත තුල දක්නට නොමැති අතර සමහර විට ඔවුන් දුර්ලභ විශේෂ බවට පත් වී ඇත.&lt;ref&gt;[http://www.un.int/nauru/countryprofile.html නාඌරූ තොරතුරු - ආර්ථිකය, ඉතිහාසය, සංවර්ධනය, රජය, ජනතාව &lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt; වෘකෂලතා වල හිඟතාවය  දුපත තුල වනසත්ව ගහනය අඩු වීමට ප්‍රධාන හේතුව වේ. දේශීයව [[සනාල ශාක]] වර්ග හැටක් පමණ වාර්තා වී ඇති අතර ඒවා කිසිවක් [[ඒකදේශික (පරිසර විද්‍යාව) | ඒකදේශික]] නොවේ. පොල් ගස් වැවීම, පතල් කර්මාන්තය, අලුත්  විශේෂ  පරිසරයට හදුන්වා දීම වැනි කරුණු දේශීය වෘකෂලතා වල  පැවැත්ම සදහා බරපතල තර්ජනයක් වී ඇත.&lt;ref name=UNCCD/&gt; දුපත තුල ස්වදේශික භුමි වාසී [[ක්ෂරපායි]] විශේෂ නැති වුවත්,  ස්වදේශික කෘමි විශේෂ , ගොඩ කකුළුවන් (භුමි වාසී) සහ පක්ෂීන් ජිවත් වේ. ස්වදේශික විශේෂ අතරට නාඌරූ දුපතට අවේනික වූ  නාඌරූ සින්දු කියන බට කුරුල්ලා ද අයත් වේ. [[පොලිනිසියානු මියන්]] , පුසන්,  බල්ලන්, ඌරන් සහ කුකුලන්  වැනි සතුන් නැව් වලින් දුපතට හදුන්වා දුන් සත්ව විශේෂ වේ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.sprep.org/att/IRC/eCOPIES/Birdlife-Pacific/Important%20Bird%20Area%20Coverage%20by%20Country.htm|accessdate=18 ජුනි 2012|author=BirdLife International|title= නාඌරූ වල කුරුල්ලන්ගේ වැදගත් වාසභුමි |publisher=මහලේකම් කාර්යාලය - පැසිෆික් කලාපීය පරිසර වියාපෘතිය}}&lt;/ref&gt; සමුද්‍රික කොරල් පරයේ ජීවී විවිධත්වය නිසා මාළු බෑම  දුපතට පැමිණෙන විදේශිකයන්ගේ  ජනප්‍රිය අංගයකි, එමෙන් ම SCUBA කිමිදීම සහ මුහුද පතුලේ කිමිදීම ද ජනප්‍රිය අංගයකි.&lt;ref&gt;{{Citation |title=නාඌරූ වල පරිසර හිතකමි චාරිකා  - තිරසාර සංචාරක වියාපාර හා සංරක්ෂණය සදහා නීති &lt;!-- Bot generated title --&gt; |url=http://www.internationalwildlifelaw.org/NauruFish.html |access-date=18 March 2013 |archive-date=27 September 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120927023152/http://www.internationalwildlifelaw.org/NauruFish.html }}&lt;/ref&gt;{{portal|මයික්රොනිසියානු | ඕසිනියා}}

==මූලාශ්‍ර==
{{reflist|30em}}
* ''මෙම ලිපිය පහත වෙබ් අඩවියේ පොදු රාජ්‍යය වගන්ති පාඨ සමග සංයුක්ත වේ. [http://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/16447.htm එක්සත් ජනපද  රාජ්‍යය දෙපාර්තමේතුව ] &amp; [[ලෝක දත්තපොත |මධ්‍යම ඔත්තු සේවා ලෝක දත්තපොත ]].''

==ආශ්‍රිත==
* {{cite book|author=ගව්ඩි , ජෝන් එම්; මැකිනෙල් , කාර්ල් එන්  |year=2000|title=විකිනීමට දමා ඇති පාරාදීසය: උපමා කතාව |publisher=කැලිෆෝර්නියා විශ්වවිද්යාලය මුද්‍රණ|isbn=978-0-520-22229-8}}

==අඩවියෙන් බැහැර පිටු==
{{Sister project links|voy=Nauru}}
* [http://www.naurugov.nr/ නාඌරූ රජය  ]
* {{CIA World Factbook link|nr|නාඌරූ}}
* {{dmoz|Regional/Oceania/Nauru}}
* {{Wikiatlas|නාඌරූ}}
* [http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/nauru.htm නාඌරූ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080607085310/http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/nauru.htm |date=7 June 2008 }} ''UCB Libraries GovPubs''
* [http://www.bbc.co.uk/news/world-asia-pacific-15433616 නාඌරූ  රට ]  [[බීබීසී පුවත් ]]
* [http://www.discovernauru.com/ නාඌරූ සැරිසර ] නාඌරූ නිල සංචාරක වෙබ් අඩවිය
{{ඕෂනියාවේ ස්වෛරී රාජ්‍යයන් සහ පරායත්ත භූමි ප්‍රදේශ ලැයිස්තුව}}
[[Category:නාඌරූ| ]]
[[Category:ඉංග්‍රීසි කතා කරන රටවල් හා කලාප ]]
[[Category:පෙරකළ ජර්මන් යටත්විජිත ]]
[[Category:දුපත් රටවල්]]
[[Category:ප්‍රජාත්‍රන්ත්‍රිවාදී රටවල් ]]
[[Category:පොදු රාජ්‍යය මණ්ඩලයෙහි සාමාජිකයන්]]
[[Category:එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයෙහි සාමාජිකයන් ]]
[[Category:මයික්රොනිසියා]]
[[Category:ඕසිනියා රටවල්]]
[[Category:ජනරජ]]
[[Category:1968 දී ඇති කරන ලද රටවල් ]]
[[Category:පොදු රාජ්‍යය මණ්ඩලයෙහි ජනරජයන්]]</text>
      <sha1>oaty659eah5xrvbm3fp8q2womc694pv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ස්වයං වින්දනය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>45162</id>
    <revision>
      <id>805260</id>
      <parentid>801447</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T09:00:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>805260</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33351" sha1="sjgu8bptmz2qf0aiudw8kq6fnf5upqs" xml:space="preserve">{{pp-semi-protected|small=yes}}
[[ගොනුව:Caucasian man masturbating.jpg|thumb|ස්වයං වින්දනය - පිරිමි]]
ලිංගික ආශ්වාදයක් ලැබීමට, තමා විසින්ම ලිංගේන්ද්‍රිය හෝ උපකරණ භාවිතයෙන් (බොහෝ අවස්ථාවලදී [[සුරාන්තය]] දක්වා) උත්තේජනය කිරීම '''ස්වයං වින්දනය''' යනුවෙන් හැඳින් වේ. ස්වයං වින්දනයේ යෙදීම හේතුවෙන් කායික හෝ මානසික හෝ ගැටලු ඇතිවන බවට සාධක නොපවතින අතර නවීන වෛද්‍ය විද්‍යාවට අනුව ස්වයං වින්දනයේ යෙදීම යහපත් බව පිළිගනී.

සාමාන්‍ය අයෙකු ලිංගික උත්තේජනයට සංවේදී පෙදෙස් උත්තේජනය කරමින් තෘප්තියක් ලැබීම අරඹන්නේ වයස අවුරුදු 2 - 4 පමණ කාලයේ පටන් ය​. නමුත් දෙමාපිය විරෝධය වැනි හේතු සාධක නිසා යටපත්ව යන එම ක්‍රියාකාරකම් වැඩිවිය පැමිණීමත් සමඟ ම නැවත ඉස්මතු වේ.

පිරිමි ස්වයං වින්දනය= &quot;අතේ ගැසීම &quot;
නමද භාවිතා කරයි

කාන්තා ස්වයං වින්දනය = &quot;ඇගිල්ල ගැසීම &quot;
නමද භාවිතා කරයි.

== හැඳින්වීමට භාවිත යෙදුම් ==
[[ගොනුව:Masturbation1.jpg|thumb|ඇඟිලි වලින් පිරිමදිමින් ස්ත්‍රීන් ස්වයං වින්දනයේ යෙදීම.]]
ස්වයං වින්දනය යන්න ''Masturbation'' යන ඉංගිරිසි වදනේ සිංහලයට අනුරූප වචනය යයි සාමාන්‍යයෙන් භාවිතා වේ. ඉංගිරිසි ''Masturbation'' යන වචනයට ''ලිංගික එක් වීමකින් තොරව ලිංගේන්ද්‍රිය උත්තේජනය කිරීම (Non-penetrative sex)'' යන අරුත ද පවතී.

== භාවිත වන ක්‍රම ==
කිසියම් තැනැත්තෙකු සිය ලිංගික ප්‍රදේශය ස්පර්ශ කිරීම, මිරිකීම, ඇතිල්ලීම හෝ සම්බාහනය කිරීම හෝ කොට්ටයක් වැනි යම්කිසි වස්තුවක් මත තෙරපීමෙන් ඒ සිදු කිරීමත් ගුදය තුළට හෝ යෝනිය තුළට ඇඟිළි හෝ යම්කිසි වස්තුවක් ඇතුළු කිරීම සහ ශිෂ්ණය හෝ භගය හෙවත් යෝනි මුව (vulva) විද්‍යුත් ස්ථන්දකයක් (electric vibrator) ආධාරයෙන් උද්දීපනය කිරීමත් (මෙය යෝනිය තුළට හෝ ගුදය තුළටද ඇතුල් කළ හැකිය.) ස්වයං වින්දනය සඳහා භාවිත වන ක්‍රමවේද ලෙස හඳුනාගත හැකිය. එමෙන් ම ස්වයං වින්දනය අතරතුර තනපුඩු හෝ වෙනත් ශෘංගාරෝද්දීපක කලාපයන් ස්පර්ශ කිරීම, ඇතිල්ලීම හෝ කෙනිත්තීම ද සිදු විය හැකි ය. ගැහැනු පිරිමි දෙපිරිස ම සංවේදනය වැඩිදියුණු කිරීම සඳහා ලිහිසි ද්‍රව්‍යයන් ද භාවිතා කරති.

කාමෝද්දීපක ප්‍රකාශන නැරඹීමේ දී හෝ කියවීමේ දීත්, ලිංගිකමය මෙනෙහි කිරීම් හෝ පරිකල්පනයන් නිසාත්, වෙන යම් ශෘංගාරාත්මක උත්තේජනයනුත් විසින් ඇතිකරන ලිංගික ආවේගයන් මුදාහැරීම පිණිස ස්වයං වින්දනයට යොමු විය හැකි ය.

සමහරු මූත්‍ර මාර්ගයට [[Urethral sounding|urethral sounds]] වැනි උපකරණ ඇතුළු කර ගැනීමෙන් ද ලිංගික වින්දනය අත් කරගනිති. අනතුරුදායක ක්‍රියාවක් වුවත් ඇතැම් විට බෝල් පොයින්ට් පෑන් සහ උණකටු ද භාවිත කළ හැකි ය. ලිංගික සංසර්ගය සමරූපණය කරන (ව්‍යාජ/මනහ්කල්පිත සංසර්ගයකට ඉඩ සලසන) යාන්ත්‍රික මෙවලම් ද ඇතැම් අය විසින් භාවිතා කරති. 

=== '''පුරුෂයන්''' ===
ශිෂ්ණය ලිහිල් ව මිටින් ගෙන අත ඉහළ පහළ යැවීම පිරිමින් අතර වඩාත් ම ප්‍රචලිත ස්වයං වින්දන උපක්‍රමයයි. මෙයාකාරයෙන් උත්තේජනය කිරීමෙන් බොහෝවිට සුරතාන්තයත් ශුක්‍ර මෝචනයත් ළඟාකරගත හැකි ය. ශුක්‍ර මෝචනයට ආසන්න වත් ම හස්ත චලනයේ වේගය වැඩිවීම සහ ශුක්‍ර මෝචනයේ දී මෝචනය හේතුවෙන් ම වේගය බාල වීම සාමාන්‍යයෙන් සිදුවුවත් හස්ත චලනයේ වේගය විවිධ විය හැකි ය.

[[ගොනුව:Masturbating man2.JPG|thumb| [[ශිෂ්නය]] අතින් ඉහළ පහළ පිරිමදිමින් පිරිමින් ස්වයං වින්දනයේ යෙදීම.]]

චර්මඡේදනය කර තිබීම හෝ නොතිබීම මත පිරිමින්ගේ ස්වයං වින්දන උපක්‍රම එකිනෙකාගෙන් වෙනස් විය හැකි ය. එකකුගේ උපක්‍රමයේ යෙදීම තවකකුට දුෂ්කර වීමට හෝ සුවපහසුවෙන් තොර වූවක් වීමටත් පුළුවන. චර්මඡේදනයට ලක් නොවූ පිරිමින්ගේ ශිෂ්ණය බොහෝවිට උත්තේජනය වන්නේ පෙරසම ''දිවවීමෙනි'' (pumping). එනම් ශිෂ්ණ මුණ්ඩය ක්ෂණික ව පෙරසමින් වැසීයාම සහ යළි නිරාවරණය වීම සිදුවන පරිදි පෙරසම ශිෂ්ණ මුණ්ඩය දිගේ අතින් ඉහළ පහළ යැවීම ය. පෙරසමේ දිග ප්‍රමාණය මත ශිෂ්ණ මුණ්ඩය මුළුමනින් ම හෝ අඩ වශයෙන් වැසී යාම සිදු විය හැකි ය. 
=== '''ස්ත්‍රීන්''' ===
දබරැඟිල්ල සහ මැදැඟිල්ල හෝ ඉන් එක් ඇඟිල්ලක් යොදාගනිමින් ගැහැනියක විසින් සිය බාහිර ලිංගික ප්‍රදේශය (විශේෂයෙන් ම ඇයගේ භගමණිය) සෙමෙන් පිරිමැදීම හෝ දැඩි ව ඇතිල්ලීම ස්ත්‍රී ස්වයං වින්දනයට අයත් වේ. ජී-ලපය පිහිටා තිබෙන යෝනියේ ඉදිරිපස බිත්තිය පිරිමැදීම පිණිස ඇඟිල්ලක් හෝ කිහිපයක් යෝනියට ඇතුල් කිරීම ද ඇතැම්විට දැකිය හැකි ය. ස්ඵන්දකයන්, ඩිල්ඩෝවන් හෝ [[Ben Wa balls]] වැනි ස්වයං වින්දන මෙවලම් ද යෝනිය සහ භගමණිය උත්තේජනය කිරීමට දායක කර ගත හැකි ය. බොහෝ ස්ත්‍රීන් ස්වයං වින්දනය අතරතුර සිය නිදහස් අතින් පියයුරු සුරතල් කිරීම හෝ තනපුඩුවක් උත්තේජනය කරගැනීම සේ ම සමහරු ගුදීය  උත්තේජනය තුළින් ආස්වාදනයට පත්වීම ද දැකිය හැකි ය.

ඇතැම්විට ස්වයං වින්දනයේ දී (වෙසෙසින් ම අන්තර්ග්‍රාහනයක් සිදුවන විට) ලිහිසි ද්‍රව්‍යයන්/ස්නේහකයන් භාවිත වේ. නමුත් මෙය සැමට පොදු නොවන අතර බොහෝ ස්ත්‍රීන්ට සිය ස්වාභාවික ස්‍රාවයන් ප්‍රමාණවත් වෙයි.

උඩුකුරු ව හෝ යටිකුරු ව දිගාවීම,  හිඳගැනීම, උක්කුටික ව සිටීම, දනින් වැටී සිටීම හෝ සිටගෙන සිටීම සාමාන්‍යයෙන් දැකිය හැකි ඉරියව් වෙයි. ස්නානය කිරීමේ දී ගැහැනුන් කරාමයෙන් හෝ ෂවරයෙන් නික්මෙන දියපහර සිය භගමණිය සහ බාහිර ලිංගික ප්‍රදේශය වෙතට විද ගනිති. යටිකුරු ව දිගා වී හිඳිමින් ස්වයං වින්දනයේ යෙදීමේ දී ඇතැම් අය කලවා අතර දෑත් ඔබා ගැනීම, කොට්ටයක් සිරකර ගැනීම, ඇඳෙහි මිට්ටමකට තදකිරීම, සහකරුවකුගේ පයක් හෝ ගුලිකරගත් රෙදි පොට්ටනියක් ඔබාගැනීමත් බාහිර ලිංගික ප්‍රදේශය සහ භගමණිය ඒ මත තෙරපීමෙන් සහ ඇතිල්ලීමෙන් ලිංගික වින්දනය ලබාගැනීමත් (Dry humping) සිදුකරති.

සිටගෙන සිටින අතරතුර ස්වයං වින්දනයේ යෙදීමේ දී පුටුවක්, ගෘහ භාණ්ඩයක කෙළවරක්, හෝ රෙදි සෝදන යන්ත්‍රයක් පවා භගමණිය උත්තේජනය කිරීමට යොදාගත හැකිය. සමහරු භගමණිය එක එල්ලේ ම ස්පර්ශ කිරීමෙන් වැළකී ඒ මතට පීඩනයක් යෙදීමෙන් ද ස්වයං වින්දනයේ යෙදෙති. නිදසුනක් ලෙස යටඇඳුම මත අත්ල තෙරපීම දැක්විය හැකි ය.

එවක මැහුම්කාරියන් පයින් පාගන මහන මැෂින් ක්‍රියාකරවන අතරතුර මහන යන්ත්‍රයට ආසන්න වන පරිදි සිය පුටුවල අද්දරින්  අසුන්ගනිමින් සුරතාන්තය ළඟාකරගත් බව හැව්ලොක් එලිස් 1920දී සඳහන් කළේය.

සිය දෙපා එකිනෙක තදින් පටලවා ගැනීමත් ලිංගික ප්‍රදේශයන් පීඩනයට ලක් වන පරිදි දෙපාවල මාංශ පේශී මිරිකීමට ලක්කිරීමත් තුළින් ගැහැනුන්ට ඒ සඳහා විශේෂයෙන් යොමුවීමකින් තොර ව ලිංගික ව උත්තේජනය විය හැකි ය. මෙමගින් අවට සිටින අයට නොපෙනෙන පරිදි ප්‍රසිද්ධ ස්ථානක දී වුව ද ඔවුනට ස්වයං වින්දනය ලැබිය හැකිය. 

සිතුවිලි, විචිත්‍ර චින්තාවන් සහ පසුගිය අත්දැකීම් පිළිබඳ මතකයන් විසින් ලිංගික උද්දීපනයන් ඇතිවිය හැකි ය. සමහරු සිය අභිමතයකින් තොර ව හිටිවන ම සුරතාන්තයට පත්වුවත් ශාරීරික වශයෙන් උත්තේජනය කරගැනීමක් සිදු නොවන බැවින් මෙය ස්වයං වින්දනයක් ලෙස සැලකීම යුතු නැත.

== අනෝන්‍ය ස්වං වින්දනය ==
[[ගොනුව:A handjob.jpg|thumb|අනෝන්‍ය ස්වං වින්දනය.ස්ත්‍රියක් විසින් පුරුෂයෙකුගේ ශිශ්නය පිරිමැදීමෙන් උත්තේජනය ලබාදීම.]]
අනෝන්‍ය ස්වං වින්දනය යනු පුද්ගලයින් දෙදෙනකු හෝ ඊට වැඩි පිරිසක් එක්වී තම අත්වලින් අනෙකාගේ ලිංගික අවයව උත්තේජනය කිරීමයි.මෙය විරුද්ධ ලිංගිකයන් දෙදෙනකු අතර හෝ විරුද්ධ ලිංගිකයන් පිරිසක් අතර මෙන්ම සමලිංගික දෙදෙනකු හෝ පිරිසක් අතර වුවද සිදුවිය හැක.ඇතැම්විට එකිනෙකා සම්මුඛයේ එහෙත් එකිනෙකා ස්පර්ශ කිරීමකින් තොරව ස්වං විදනය කිරීම ද මෙයට අයත්ය.ස්ත්‍රියක හා පුරුෂයෙකු එකිනෙකාට සම්මුඛව හිදිමින් ස්වං වින්දනය සිදුකල හැකිය.කන්‍යාභාවය ආරක්ෂා කරගැනීම,ගැබ්ගැනීම් වළක්වා ගැනීම හා ලිංගිකව සම්ප්‍රේෂණය වන රෝග වලින් වැළකී සිටීමේ අරමුණින් බොහෝ විට මෙසේ එකිනෙකා ස්පර්ශයෙන් තොරව අනොන්‍ය ස්වං වින්දනයේ යෙදෙයි.කෙසේ වෙතත් එකිනෙකා ස්පර්ශ කරගනිමින් සිදුකරන ස්වං වින්දනයෙන් පවා කන්‍යාභාවයට ගර්භනීවීමකට හෝ ලිංගික රෝග ව්‍යාප්තියකට ඍජුව බලපාන්නේ නැත.මෙය ආරක්ෂාකාරී ලිංගික චර්‍යාවකි.


== ආගමික පසුබිම ==

=== '''බුදුදහම''' ===
ස්වයං වින්දනය පවක් ලෙස නොසැලකේ.&lt;ref&gt;[http://www.buddhanet.net/winton_s.htm බෞද්ධාගමික ලිංගික ආචාර ධර්ම] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070121042026/http://www.buddhanet.net/winton_s.htm |date=2007-01-21 }}​, වින්ටන් හිගින්ස්&lt;/ref&gt; නමුත් උපසම්පදා භික්ෂූන්ට එය ඇවතක් වශයෙන් දක්වා ඇත.

=== ක්‍රිස්තියානි ආගම ===
ස්වයං වින්දනය පවක් වශයෙන් හැදින්වේ.{{තහවුරු කරන්න}}

=== මුස්ලිම් ආගම් ===
ෂියා ඉස්ලාම් නිකායට අනුව ස්වයං වින්දනය හරාම් (අකැප) ය.&lt;ref&gt;{{cite book|url=http://www.al-islam.org/marriage-and-morals-islam-sayyid-muhammad-rizvi/chapter-three-islamic-sexual-morality-2-its#b-masturbation|chapter=3. The Islamic Sexual Morality (2) Its Structure|title=Marriage and Morals in Islam|first=Muhammad|last=Rizvi|date=1994|place=Scarborough, ON, Canada|publisher=Islamic Education and Information Center}}&lt;/ref&gt; සුන්නි ඉස්ලාම් දහමේ, මේ පිළිබඳව නොයෙක් මත පවතී. ඉමාම් මලික්ට අනුව එය සුන්නි දහමේ ද හරාම් ය.&lt;ref&gt;The Lawful And The Prohibited In Islam, Yusuf Al-Qardawi - 1997&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;The New Arab Man: Emergent Masculinities, Technologies, and Islam in the Middle East, p 168, Marcia C. Inhorn - 2012&lt;/ref&gt;  නමුත් අනෙක් ඉමාම්වරු තිදෙනාට අනුව ස්වයං වින්දනය, කාම මිථ්‍යාචාරයෙන් වැළකීමේ උපක්‍රමයක් ලෙස භාවිතා කරන්නේ නම් කැප ය​. කවරාකාරී හෝ ශුක්‍ර විමෝචනයකින් පසු ස්නානය අනිවාර් ය වේ.

=== හින්දු ආගම ===
හින්දු දහමට අනුව ගිහි සැප සෙවීම, මනුෂ්‍ය ජිවීතයේ ප්‍රධාන අරමුණු සතරෙන් එකකි.

කාම සූත්‍රය කිසි සේත්ම ස්වයං වින්දනය හෙළා දැක නොමැති අතර එය ස්වයං වින්දනයේ යෙදිය හැකි උපක්‍රම විස්තර කරයි.&lt;ref&gt;[http://books.google.co.in/books?id=cTx11dAXV3AC&amp;pg=PA125 How to Raise Kids Who Won't Hate You] ඇලන් තික් විසිනි.; පි.125&lt;/ref&gt;

== {{anchor|Health and psychological effects}}සෞඛ්‍යමය බලපෑම ==
වෙෙද්‍යමය පොදු එකඟතාව නම් ස්වයං වින්දනය යනු වෙෙද්‍ය විද්‍යාත්මකව සෞඛ්‍යමත් සහ මනෝවිද්‍යාත්මකව සාමාන්‍ය හැසිරීම් රටාවක් වේ.&lt;ref name=&quot;Merck&quot;&gt;{{cite book|year=2011|chapter=165 පරිච්චේදය. සෙක්ෂුවලිටි අැන්ඩ් සෙක්ෂුවල් ඩිසෝඩර්ස්
|chapterurl=http://www.merckmanuals.com/home/mental_health_disorders/sexuality/overview_of_sexuality.html|editor1-last=Porter|editor1-first=රොබට් එස්.|editor2-last=කැප්ලන්|editor2-first=ජස්ටින් එල්.|title=ද මර්ක් මැනුවල් ඔෆ් ඩයග්නොසිස් ඇන්ඩ් තෙරපි|edition=19th|location=වයිට්හවුස් සටේෂන්, NJ|publisher=මර්ක් ෂාර්ප් ඇන්ඩ් ඩොමී කොර්ප්., අ සබිසිඩයරි ඔෆ් මර්ක් ඇන්ඩ් ක., ඉන්කෝ.|isbn=978-0-911910-19-3}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Shpancer2010&quot;&gt;{{cite web|last=Shpancer|first=Noah|date=29 සැප්තැම්බර් 2010|title=දා මස්ටබේෂන් ගැප්. ද පේයින්ඩ් හිස්ට්‍රි ඔෆ් සෙල්ෆ් ප්ලෙෂර් |journal=සයිකොලොජි ටුඩේ|location=නිව්යොර්ක් සිටි|publisher=සසෙක්ස් පබිලිෂර්ස්|accessdate=27 ජූනි 2013|url=http://www.psychologytoday.com/blog/insight-therapy/201009/the-masturbation-gap|quote=කින්සී'ස් ඇන්ඩ් මාස්ටර්ස්ගේ ප්‍රකාශනය සහ ජොන්සන්ගේ සමීක්ෂණය, ස්වයං වින්දනය පොදු හා හානි රහිත බැව් හොළිදරව් කොට තිබේ. මෙම ප්‍රාථමික සත්‍යය බොහොමයක් අධ්‍යයන තුලින් තහවුරු කොට තිබෙන අතර තවදුරටත් ඒවායින් හෙළිදරව් කොට ඇත්තේ ස්වයං වින්දනය &quot;සැබෑ&quot; සම්බෝගය කෙරේ ආදේශකයක් නොවන බව හා අවධානම් සම්බෝගය පහසු නොකරවන්නක් බවයි.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Coon2010&quot;&gt;{{cite book|last1=කූන්|first1=ඩෙනිස්|authorlink1=|last2=මිටටර්|first2=ජෝන් O.|authorlink2=|title=ඉන්ට්‍රොඩක්ෂන් ටු සයිකොලොජි: ගේටවෙයිස් ටු මයින්ඩ් ඇන්ඩ් බිහේවියර්|edition=14|chapter=11. ජෙන්ඩර් ඇන්ඩ් සෙක්ෂුවලිටි|chapterurl=https://books.google.com/books?id=-4jCBAAAQBAJ&amp;pg=PA363|date=1 ජනවාරි 2015|publisher=සෙන්ගේජ් ලර්නිං|isbn=978-1-305-54500-7|page=363|quote=ස්වයං වින්දනය, හානිදායක හේතුකාරකයක් විය හැකි කුමන හෝ මාර්ගයක් තිබේද? වසර හැත්තෑවකට පෙර, ස්වයං වින්දනය සිහිවිකල්වීමට, වඳ භාවයට හෝ වෙනයම් එවැනි විකාර සහිත තත්වයන්ට ලක්වීමට හේතුකාරක විය හැකි බවට දරුවෙකුට පවසා තිබිය හැක. &quot;ස්වයං-දූෂණය,&quot; ලෙස එකල හඳුනාගත් එය, දීර්ඝ සහ අවාසනාවන්ත ආගමික හා වෙෙද්‍යමය අනනුමතියට ලක්වූ ඉතිහාසයක් සමග වැජඹී තිබිණි (කැරොල්, 2013). ස්වයං වින්දනය යනු සාමාන්‍ය ලිංගික හැසිරීම් රටාවක් බැව් නූතන අදහස වේ (Hogarth &amp; Ingham, 2009). අවබෝධාත්මක දෙමාපියන් මේ කරුණ සම්බන්ධව හොඳින් දැනුවත්ය. සිය රහස් අවයව ස්පර්ෂය, තවමත් බොහෝ දරුවන් දඬුවමට හෝ තමන් සිදුකලේ වැරැද්දක් යන්න සංවේදනයට ලක්කිරීම සිදුකෙරේ. මෙය අවාසනාවක් වන්නේ ස්වයං වින්දනය හානිකර නොවන දෙයක් නිසාවෙනි. මූලික ලෙසම මෙහි වූ එකම ඍණාත්මක බලපෑම් වන්නේ බිය ඇතිවීම, වැරදිකාරී බව, හෝ ස්වයං වින්දනය යනු &quot;නරක&quot; හෝ &quot;වැරදි&quot; දෙයක් ලෙස සිතීමට ඉගෙනගැනීම නිසා ඇතිවන වියවුල් සහිත බව වැනි දේ වේ. ජනයා &quot;ආරක්ෂිත සංසර්ග ක්‍රම&quot; අනුගමනය කෙරේ දිරිමත් කරනු ලබන අදාල වයස්හීදී, ස්වයං වින්දනය සියල්ලටම වඩා ආරක්ෂාකාරීම ආකාරය ලෙස ඉතිරිව පවතී.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Sigel2004&quot;&gt;{{cite journal|last=Sigel|first=Lisa Z.|date=සමර් 2004|title=මස්ටර්බේෂන්: ද හිස්ට්‍ර ඔෆ් ද ග්‍රේට් ටෙරර් බයි ජීන් ස්ටෙන්ර්ස්ජ; Ann Van Neck; Kathryn Hoffmann|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-social-history_summer-2004_37_4/page/1065|journal=ජර්නල් ඔෆ් සෝෂල් හිස්ට්‍රි|volume=37|series= |issue=4|pages=1065–1066|location=Oxford|publisher=ඔක්ස්ෆර්ඩ් යුනිවර්සිටි ප්‍රෙස්|issn=0022-4529|accessdate=|quote=|jstor=3790078|doi=10.1353/jsh.2004.0065}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Wood2005&quot;&gt;{{cite journal|last=Wood|first=Kate|date=මාර්තු 2005|title=මස්ටර්බේෂන් ඈස් අ මීන්ස් ඔෆ් ඇචීවින් සෙක්ෂුවල් හෙල්ත් බයි වොල්ටර් බොක්ටිං; ඇලී කොල්මන්|journal=කල්චර්, හෙල්ත් ඇන්ඩ් සෙක්ෂුවලිටි|volume=7|series= |issue=2|pages=182–184|location=ලන්ඩන්|publisher=ටේලර් ඇන්ඩ් ෆ්‍රැන්සිස්, ලිමිටඩ්.|jstor=4005453|issn=1369-1058|accessdate=|quote=}}&lt;/ref&gt; මර්ක් මැනුවල් ඔෆ් ඩයනොසිස් ඇන්ඩ් තෙරපි (Merck Manual of Diagnosis and Therapy) වෙෙද්‍ය ග්‍රන්ථයට අනූව, &quot;partner-oriented හැසිරීම නිෂේදනය කිරීම, ප්‍රසිද්ධියේ සිදුකිරීම, හෝ පීඩාවට හේතුවන තරම් අත්හල නොහැකි භාවය, ස්වයං වින්දනයේ අසාමාන්‍ය තත්වයන් ලෙස සැලකේ.&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.merckmanuals.com/home/mental-health-disorders/sexuality/overview-of-sexuality|title=ඕවර්වීව් ඔෆ් සෙක්ෂුවලිටි|author=George R. Brown, MD|work=මර්ක් මැනුවල්ස් ප්‍රොෆෙෂන්ල් වර්ෂන්|accessdate=16 නොවැම්බර් 2015}}&lt;/ref&gt;

ස්වයං වින්දනය මගින් [[නොමේරූ ශුක්‍රාණු]] නිපදවීම සිදු නොකරයි.&lt;ref name=&quot;Strassberg2015&quot;&gt;{{cite book|last1=Strassberg|first1=Donald S.|last3=පෙරල්මන්|first3=මයිකල් ඒ.|last2=මැකරෝනිස්|first2=ජූලියා ඊ.|year=2015|chapter=සෙක්ෂුවල් ඩිස්ෆන්ක්ෂන්ස්|chapterurl=https://books.google.nl/books?id=VoEZBAAAQBAJ&amp;pg=PA442&amp;lpg=PA442&amp;focus=viewport&amp;dq=editions:n7U-Dq0ClTsC&amp;hl=nl|editor1-last=බ්ලේනි|editor1-first=පෝල් එච්.|editor3-last=මිලන්|editor3-first=Theodore|editor2-last=Krueger|editor2-first=රොබට් එෆ්.|edition=තුන්වන|title=ඔක්ස්ෆෝඩ් ටෙක්ස් බුක් ඔෆ් සයිකොපැතොලොජි |location=NY|publisher=ඔක්ස්ෆොර්ඩ් යුනිවසිටි ප්‍රෙස්|pages=441–442|isbn=978-0-19-981177-9|oclc=879552995|accessdate=21 ඔක්තෝම්බර් 2015}}&lt;/ref&gt;

එක්සත් ජනපද, අමෙරිකානු මනෝ චිකිත්සක සංගමයේ ඩයනොස්ටික් ඇන්ඩ් ස්ටැටිස්ටිකල් මැනුවල් ඔෆ් මෙන්ටල් ඩිසෝඩර්ස් (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (DSM)) II (1968) යන ප්‍රකාශනය තෙක්, ස්වයං වින්දනය චිකිත්සාවට ලක් කල හැකි මානසික තත්වයක් විය.&lt;ref name=&quot;Ley2014&quot;&gt;{{cite book|author=David J. Ley|title=ද මිත් ඔෆ් සෙක්ස් ඇඩික්ෂන් |url=https://books.google.com/books?id=YlBQ8G56X7YC&amp;pg=PA12|date=10 ජූලි 2014|publisher=රෝමාන් ඇන්ඩ් ලිටිල්ෆීල්ඩ්|isbn=978-1-4422-1305-0|page=12}}&lt;/ref&gt; 1972 වර්ෂයේදී [[අමෙරිකානු වෙෙද්‍ය සංගමය]] විසින් ස්වයං වින්දනය කිරීම සාමාන්‍ය කරුණක් ලෙස ඒකමතිකව ප්‍රකාශයට පත්කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=ප්ලෑන්ඩ් පෙරන්ට්හුඩ් ෆෙඩරේෂන් ඔෆ් අමෙරිකා|first1=|author-link1=ප්ලෑන්ඩ් පෙරන්ට්හුඩ්|date=මාර්තු 2003|title=මස්ටර්බේෂන්: ෆ්‍රොම් මිත් ටු සෙක්ෂ්වල් හෙල්ත්|journal=කන්ටෙම්පරරි සෙක්ෂුවලිටි|location=මවුන්ට වර්නන්, IA|publisher=අමෙරිකන් ඇසෝසියේෂන් ඔෆ් සෙක්ස් එඩියුකේටර්ස්, කවුන්සිලර්ස්, ඇන්ඩ් තෙරපිස්ට්ස්|volume=37|issue=3|page=v|issn=1094-5725|oclc=37229308|quote=අවසානයේ අමෙරිකානු වෙෙද්‍ය ප්‍රජාව, ස්වයං වින්දනය සාමාන්‍ය කරුණකි යන්න 1972 අමෙරිකානු වෙෙද්‍ය සංගම ''හියුමන් සෙක්ෂුවලිටි'' ප්‍රකාශනයෙහි නිශ්චිතකොට ඇත, (රෝවන්, 2000).}}&lt;/ref&gt;

==මේවාද බලන්න ==
{{commons|Masturbation|ස්වයං වින්දනය}}
* [[ස්වප්න මෝචනය]]
* [[මුල් ළමාවියේ වින්දන හැසිරීම්]]
* [[ස්ත්‍රී ස්වයං වින්දනය]]
* [[ශුක්‍රාණු දන්දීම]]

== මූලාශ්‍ර​ ==
=== සටහන් ===
{{reflist|2}}
=== වැඩිදුර පරිශීලනය​ ===
&lt;!-- Eventually make all these into refs --&gt;== අඩවියෙන් බැහැර පිටු ==
* [http://www.newscientist.com/news/news.jsp?id=ns99993942 Masturbating may protect against prostate cancer], ''New Scientist'', July 16, 2003.
* [http://www.aboutmasturbation.com/ Masturbation Guide] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080228000100/http://www.aboutmasturbation.com/ |date=2008-02-28 }} Masturbation articles by sexologists
* [http://sexuality.about.com/od/masturbation/p/masturbation_fx.htm Health benefits of masturbation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090527142713/http://sexuality.about.com/od/masturbation/p/masturbation_fx.htm |date=2009-05-27 }}
* [http://www.afraidtoask.com/masturbate/History.htm History of Masturbation]
* [https://web.archive.org/web/20100102181242/http://clitical.com/ Clitical.com] An educational site devoted to female masturbation
* [https://web.archive.org/web/20110111150007/http://www.jackinworld.com/ JackinWorld] An educational site devoted to male masturbation
* [http://advancedmasturbation.com Male Masturbation Techniques] Illustrations and written descriptions.
*[https://www.youtube.com/watch?v=zOB4xTkSEpI ස්වයන්වින්දන්ය] 

{{Template group
|list =
{{Sex}}
}}

&lt;!--Categories--&gt;
&lt;!--Interwikis--&gt;

[[ප්‍රවර්ගය:ස්වයං වින්දනය| ]]
[[ප්‍රවර්ගය:පුරුදු]]
[[ප්‍රවර්ගය:ලිංගිකත්වය]]
[[ප්‍රවර්ගය:මනෝ වෛද්‍යවේදය]]
[[ප්‍රවර්ගය:මනෝවේදය]]</text>
      <sha1>sjgu8bptmz2qf0aiudw8kq6fnf5upqs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>කේරලයෙහි පතිත රතු වැස්ස</title>
    <ns>0</ns>
    <id>45928</id>
    <revision>
      <id>805174</id>
      <parentid>798880</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T21:59:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>805174</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15433" sha1="c5vhojf8l3v7juk4avvv26wi6vpcu57" xml:space="preserve">[[ගොනුව:WaterSample.jpg|thumb|වැසි ජලය නියැදිය (වමෙහි) සහ අංශුන් තැන්පත්වූ පසු (දකුණේ). වියලි අවසාදිතය (මැද).]]
[[ගොනුව:Red rain Kerala.jpg|thumb|මල නොබැඳෙන වානේ බඳුන් වල එකතු කළ වැසි ජලය]]

'''කේරලයෙහි පතිත රතු වැස්ස  සංසිද්ධිය''' යනු, 2001 ජූලි 25 දින සිට සැප්තැම්බර් 23 දක්වා, දකුණු [[ඉන්දියාව|ඉන්දියාවෙහි]], [[කේරලය|කේරල]] ප්‍රාන්තයෙහි,  රෙදි රෝස පැහැ ගැන්වීම සිදු කරමින්,   විකීර්ණ ලෙසින් (විටින් විට) රතු පැහැති ධාරානිපාත වැස්සක් පතිත වීමේ,  ''[[රතු වැස්ස]]''  සිද්ධියකි. &lt;ref name=&quot;gentleman&quot;&gt;{{උපන්‍යාස පුවත් | last=ජෙන්ට්ල්මන්  | first=ඇමිලියා | coauthors=රොබින් මැකී | url=http://observer.guardian.co.uk/world/story/0,,1723913,00.html | title=රෙඩ් රේන් කුඩ් හෑව් පෲව් දැට් ඒලියන්ස් හෑව් ලෑන්ඩඩ් | publisher=ගාර්ඩියන් අන්ලිමිටඩ් | accessdate=මාර්තු 12, 2006 | location=ලන්ඩනය | date=2006-03-05}}&lt;/ref&gt; කහ, කොළ, සහ කළු වැස්සද වාර්තා වී තිබුණි. &lt;ref name=hinduonet&gt;{{Citation |title=ජූලි 28, 2001, ද හින්දු: මල්ටිකලර් රේන් |url=http://www.hinduonnet.com/thehindu/2001/07/29/stories/0229000p.htm |access-date=2013-06-01 |archive-date=2010-09-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100906145123/http://www.hinduonnet.com/thehindu/2001/07/29/stories/0229000p.htm }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;L&amp;K 2006&quot;/&gt; &lt;ref name=BBC/&gt;1896දී පවා කේරලයේ වර්ණවත් වැසි වාර්තාවී, එයින් පසු බොහෝ වතාවක් වාර්තාවී තිබුණු අතර,&lt;ref name=CESS/&gt; වඩාත් මෑතදී වාර්තාවී තිබුණේ  2012 ජූනි මාසයේදීය. &lt;ref name=Epoch&gt;{{Citation |title=රෙඩ් රේන් ඉන් ඉන්ඩියා මේ හෑව් ඒලියන් ඔරිජින්, ආර්ෂ්ඩීප් සාරාඕ විසින්, ''එපොක් ටයිම්ස්'' 6 අගෝස්තු 2012 |url=http://www.theepochtimes.com/n2/science/red-rain-in-india-may-have-alien-origin-275252.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20150614050820/http://www.theepochtimes.com/n2/science/red-rain-in-india-may-have-alien-origin-275252.html |access-date=2015-10-18 |archive-date=2015-06-14}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Kannur&gt;{{උපන්‍යාස පුවත් | title = මෝනිං ෂවර් පේන්ට්ස් රූරල් කන්නූර් රෙඩ් | date = ජූනි 29, 2012 | url = http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-06-29/kozhikode/32472196_1_kannur-red-rain-rainwater | work = ද ටයිම්ස් ඔෆ් ඉන්ඩියා | accessdate = 2012-07-20}}&lt;/ref&gt;

ආලෝක අන්වීක්ෂ පරික්ෂණයකින් අනතුරුව, මුලින්ම අනුමාන කළේ වැස්ස වර්ණවත් වූයේ කල්පිත [[උල්කාව|උල්කා]] පිපුරුම් නිසා බව වුවද,&lt;ref name=CESS/&gt; [[ඉන්දියානු රජය]] විසින් අධිකාරි ලත් අධ්‍යයනයකින් අනතුරුව නිගමනයට එළඹියේ, වැස්ස වර්ණවත් වී ඇත්තේ ප්‍රාදේශීය බහුප්‍රජ භෞමික [[ඇල්ගී]] විශේෂයකින් වාතවාහීවූ [[බීජාණුව|බීජාණු]] නිසා බවයි. &lt;ref name=CESS &gt;{{උපන්‍යාස ජර්නල්  | last=සම්පත්   | first=එස්.  | coauthors=ඒබ්‍රහම්, ටී. කේ., සසි කුමාර්, වී., හා  මොහනන්, සී.එන්.  | title=කලර්ඩ් රේන්: අ රිපෝට් ඔන් ද ෆිනෝමිනන්  | journal= Cess-Pr-114-2001  | publisher=සෙන්ටර් ෆෝ අර්ත් සයන්ස් ස්ටඩීස් ඇන්ඩ් ට්‍රොපිකල් බොටැනික් ගාර්ඩ්න් ඇන්ඩ් රිසර්ච් ඉන්ස්ටිට්‍යුට්  | year=2001  | url=http://web.archive.org/web/20060613135746/http://www.geocities.com/iamgoddard/Sampath2001.pdf  | accessdate =අගෝස්තු 30, 2009|format=PDF |archiveurl=http://web.archive.org/web/20060613135746/http://www.geocities.com/iamgoddard/Sampath2001.pdf |archivedate=ජූනි 13, 2006}}&lt;/ref&gt;

මුලදී අවධානයට පාත්‍ර නොවූ කේරල වර්ණවත් වැසි, 2006 මුල් භාගයේදී පුළුල් අවධානයට ලක්වූයේ, වර්ණවත් අංශූන්,  [[පාරභෞම ජීවය |පාරභෞමික]] සෛල බවට ආන්දෝලනාත්මක තර්කයක්, [[කෝටයම්|කෝටයම්හී]], [[මහත්මා ගාන්ධි විශ්වවිද්‍යාලය|මහත්මා ගාන්ධි විශ්වවිද්‍යාලයෙහි]], [[ගොඩ්ෆ්‍රි ලුවිස්]]  සහ සන්තෝශ් කුමාර් විසින් යෝජනා කර ඇති බව,  ජන මාධ්‍ය විසින් වාර්තා කිරීමත් හා සමගය. &lt;ref name=&quot;L&amp;K 2006&quot;/&gt;&lt;ref&gt;[http://www.news.com.au/technology/panspermia-theorists-say-indias-red-rain-contains-life-not-seen-on-earth/story-e6frfro0-1225913620448 පැන්ස්පර්මියා තියරිස්ට්ස් සේ ඉන්ඩියාස් රෙඩ් රේන් කන්ටේන්ස් ලයිෆ් නොට් සීන් ඔන් අර්ත්] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100906170625/http://www.news.com.au/technology/panspermia-theorists-say-indias-red-rain-contains-life-not-seen-on-earth/story-e6frfro0-1225913620448 |date=2010-09-06 }}. ෆාර්කුවාර්, එස්. 3 සැප්තැම්බර් 2010&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස arXiv |eprint=1008.4960 |author1=රාජ්කුමාර් ගංගප්පා |author2=චන්ද්‍රා වික්‍රමසිංහ |author3=මිල්ටන් වේන්රයිට් |author4=සන්තෝශ් කුමාර් |author5=ගොඩ්ෆ්‍රි ලුවිස් |title=ග්‍රෝත් ඇන්ඩ් රිප්ලිකේෂන් ඔෆ් රෙඩ් රේන් සෙල්ස් ඇට් 121°C ඇන්ඩ් දෙයාර් රෙඩ් ෆ්ලොරසන්ස් |class=astro-ph.CO |year=2010}}&lt;/ref&gt; 2012, නොවැම්බර් 15 සිට 2012, දෙසැම්බර් 27 දින දක්වා විටින් විට, [[ශ්‍රී ලංකාව|ශ්‍රී ලංකාවේ]] නැගෙනහිර සහ උතුරු-මැද පළාත්වලින්ද රතු වැසි වාර්තා වී ඇති අතර,&lt;ref&gt;රෙඩ් රේන් ඉන් ශ්‍රී ලංකා ඉන් 2012 [http://www.fabpretty.com/mystery/red-rain-in-sri-lanka-in-2012/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151020052548/http://www.fabpretty.com/mystery/red-rain-in-sri-lanka-in-2012/ |date=2015-10-20 }}&lt;/ref&gt; එහි ශ්‍රී ලංකා වෛද්‍ය පර්යේෂණ ආයතනයෙහි විද්‍යාඥයින් විසින් ඒවායේ හේතුව නිර්ණය කිරීමට පරික්ෂණ කරමින් සිටිති. &lt;ref&gt;{{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=http://www.colombopage.com/archive_12B/Nov16_1353054110CH.php |access-date=2013-06-02 |archive-date=2015-09-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150923205557/http://www.colombopage.com/archive_12B/Nov16_1353054110CH.php }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.dailynews.lk/2012/11/17/news14.asp&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;චන්ද්‍රා වික්‍රමසිංහ පවසන්නේ, කහ වැසි යනු, ඒවායේ  වර්ධනයට පෙරාතුව රතු වැසි බවයි [http://www.lankasrinews.com/view.php?2bmM0e0dXO40ecBmA2a4fYc3d2K5V2c3KBJ243Ald222MAA2] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130701154448/http://www.lankasrinews.com/view.php?2bmM0e0dXO40ecBmA2a4fYc3d2K5V2c3KBJ243Ald222MAA2 |date=2013-07-01 }}&lt;/ref&gt;

==සිදුවීම==
[[ගොනුව:India Kerala Kottayam district.svg|thumb|right|120px|වඩාත් තීව්‍ර රතු වැසි පතනය ලද, කේරලයෙහි, [[කෝටයම් දිස්ත්‍රික්කය]]]]

2001, ජූලි 25 දිනදී, කේරල වර්ණ වැසි පතනය වීම ඇරඹුනේ, ප්‍රාන්තයේ දකුණු කොටසෙහි කෝටයම් සහ [[ඉඩුක්කී]] දිස්ත්‍රික්ක වලිනි. කහ, කොළ, සහ කළු වැසිද වාර්තා විය. &lt;ref name=hinduonet/&gt;&lt;ref name=&quot;L&amp;K 2006&quot;/&gt;&lt;ref name=BBC&gt;{{උපන්‍යාස පුවත් | last = රාමක්‍රිෂ්නන් | first = වෙන්කිටේශ් | url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/south_asia/1465036.stm | title = කලර්ඩ් රේන් ෆෝල්ස් ඔන් කේරල | publisher = BBC | accessdate = මාර්තු 6, 2006 | date=2001-07-30}}&lt;/ref&gt; ඊළඟ දින දහය තුලදී, රතු වැසි පතනය වීම් තවත් බොහෝමයක් වාර්තාවූ අතර, එම පකනයන්ගේ වාර ගණන සැප්තැම්බර අග වන විට හීනවී ගියේය. &lt;ref name=&quot;L&amp;K 2006&quot;/&gt; ස්වදේශිකයන් පවසන පරිදී, පළමු වර්ණවත් වැස්සට පෙරාතුව ඝෝෂාකාරී [[හෙණය|හෙණ ගැසීම් ]] හා විදුලි කෙටීම් පැවතුනු අතර, එයින් අනතුරුව  වෘක්ෂ ගොමු වලින් රැළිවැටිනු  &quot;පිළිස්සුනු&quot; අළු පැහැති කොළ ඇද හැලෙමින් පැවතිනි. රැළිවැටිනු කොළ සහ  හදිසියේ අතුරුදහන් වන හා යළි මතුවන [[දිය ළිඳ |ළිං]] මේ කාලයේදී මෙම ප්‍රදේශයෙන් වාර්තා විය. . &lt;ref name=&quot;indiatoday&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් | last = රාධක්‍රිෂ්නන් | first = එම්. ජී. | year = 2001 | url = http://www.indiatoday.com/webexclusive/dispatch/20010905/stephen.html | title = ස්කාර්ලට්ස් ඔෆ් ෆයර් | publisher = ඉන්ඩියා ටුඩේ | accessdate = මාර්තු 6, 2006
|archiveurl = http://web.archive.org/web/20041226194558/http://www.indiatoday.com/webexclusive/dispatch/20010905/stephen.html |archivedate = දෙසැම්බර් 26, 2004}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;timesofindia 20010806&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20080919032418/http://timesofindia.indiatimes.com/cms.dll/html/uncomp/articleshow?xml=0&amp;art_id=1008083877 මිස්ට්‍රි ඔෆ් ද ස්කාර්ලට් රේන්ස් ඇන්ඩ් අදර් ටේල්ස්] — [[ටයිම්ස් ඔෆ් ඉන්ඩියා]], 6 අගෝස්තු 2001&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;timesofindia 20010805&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20021130222422/http://timesofindia.indiatimes.com/cms.dll/html/uncomp/articleshow?art_id=1263018103 නවු වේලස් ෆෝම් ස්පොන්ටේනියස්ලි ඉන් කේරල] — [[ටයිම්ස් ඔෆ් ඉන්ඩියා]], 5 අගෝස්තු 2001 ( [[අන්තර්ජාල ලේඛනාගාරය]] වෙතින්)&lt;/ref&gt; එය දර්ශීය වශයෙන්, වර්ග කිලෝමීටර කිහිපයකට වඩා විශාල නොවූ, කුඩා ප්‍රදේශයන් පුරාවට පතනය වූ අතර, සමහරවිට එය කෙතරම් ස්ථානීය වූයේද යත්, රතු වැස්සට මීටරකිහිපයකට ඔබ්බෙන් සාමාන්‍ය වැස්ස පතනය විය. රතු වැසි පතනයන් දර්ශීය වශයෙන් පැවතියේ විනාඩි 20 කට අඩු වේලාවකි. &lt;ref name=&quot;L&amp;K 2006&quot;&gt;{{උපන්‍යාස ජර්නල් | last = ලුවිස්| first =ජී. | authorlink = | coauthors =කුමාර් ඒ.එස්. | year =2006 | month = | title =ද රෙඩ් රේන් ෆිනෝමිනන් ඔෆ් කේරල ඇන්ඩ් ඉට්ස් පොසිබල් එක්ස්ට්‍රාටෙරෙස්ට්‍රියල් ඔරිජින් | journal =ඇස්ට්‍රොෆිසික්ස් ඇන්ඩ් ස්පේස් සයන්ස් | volume = 302| issue = | pages = 175| id = | arxiv =astro-ph/0601022 | doi = 10.1007/s10509-005-9025-4  |bibcode = 2006Ap&amp;SS.302..175L }}&lt;/ref&gt; වැසි ජලය එක් එක්  [[මිලි ලීටරය|මිලි ලීටරයක්]] තුල  [[රතු]] අංශූන් මිලියන 9 ක් පමණ අඩංගු වූ අතර, වැසි ජලය එක් එක්  [[ලීටරය]] තුල දළ වශයෙන්, ඝන ද්‍රව්‍යය  [[මිලි ග්‍රෑමය|මිලි ග්‍රෑම්]] 100 ක් අඩංගු විය. පතනය වූයේ  යැයි ඇස්තමේන්තු ගත කළ මුළු රතු වැසි ප්‍රමාණය මතට මෙම අගයයන් [[බහිර්නිවේශනය|බහිර්නිවේශනය කිරීම]] තුලින්, කේරලය මත පතිතවූ රතු අංශු ප්‍රමාණය   {{පෙරලන්න|50000|කිග්‍රෑ|රාත්}} යැයි නිමානය කොට ඇත.&lt;ref name=&quot;L&amp;K 2006&quot;/&gt;

==ආශ්‍රිත==
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව|2}}</text>
      <sha1>c5vhojf8l3v7juk4avvv26wi6vpcu57</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>වීරඹුගෙදර ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>49076</id>
    <revision>
      <id>805209</id>
      <parentid>593406</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T04:47:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-59993-18</username>
        <id>82099</id>
      </contributor>
      <comment>/* ග්‍රාම නිළධාරි වසම් */</comment>
      <origin>805209</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4051" sha1="jl8nr1cilpev972sziv51skf98p4j4q" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව ජනාවාසය
|official_name          =වීරඹුගෙදර ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය    
|other_name             =
|native_name            = 
|nickname               = 
|settlement_type        =[[ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාස|ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය]]
|motto                  =
|image_skyline          =
|imagesize              = 
|image_caption          = 
|image_flag             = 
|flag_size              =
|image_seal             = 
|seal_size              =
|image_map              = 
|mapsize                = 
|map_caption            = 
|pushpin_map            =
|pushpin_label_position =bottom
|pushpin_mapsize=
|pushpin_map_caption    =
|subdivision_type       = රට
|subdivision_name       ={{ධජය|ශ්‍රී ලංකාව}}
|subdivision_type1      = [[ශ්‍රී ලංකාවේ පළාත්|පළාත]] 
|subdivision_name1      =[[වයඹ පළාත,ශ්‍රී ලංකාව|වයඹ පළාත]]
|subdivision_type2      = [[ශ්‍රී ලංකාවේ දිස්ත්‍රික්ක|දිස්ත්‍රික්කය]]
|subdivision_name2      =[[කුරුණෑගල දිස්ත්‍රික්කය]]
|subdivision_type3      = 
|subdivision_name3      =
|government_footnotes   =
|government_type        =
|leader_title           =
|leader_name            =
|established_title      =  
|established_date       = 
|area_magnitude         = 
|unit_pref                =Imperial 
|area_footnotes           =
|area_total_km2           = 
|area_land_km2            = 
|population_as_of               = 
|population_footnotes           =
|population_note                =
|population_total               =
|population_density_km2         =
|timezone               =ශ්‍රී ලංකාවේ සම්මත වේලාව 
|utc_offset             =+5:30
|latd=|latm= |lats= |latNS=N
|longd=|longm=|longs=|longEW=E
|elevation_footnotes    = 
|elevation_m            = 
|elevation_ft           = 
|postal_code_type       = 
|postal_code            =
|area_code              =
|blank_name             =
|blank_info             =
|website                = 
|footnotes              = 
}}

'''වීරඹුගෙදර ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය''' යනු,  [[ශ්‍රී ලංකාව|ශ්‍රී ලංකාවේ]], [[වයඹ පළාත,ශ්‍රී ලංකාව|වයඹ පළාතේ]],   [[කුරුණෑගල දිස්ත්‍රික්කය|කුරුණෑගල දිස්ත්‍රික්කයේ]], පිහිටි [[ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාස|ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසයකි]].
== ජනගහනය ==
== ගාම නිලදාරි වසම්-හුරුග්ගමුව,ක්ලෝවිස් වත්ත,වීරබුගෙදරහ් == 

== ප්‍රාදේශීය ලේකම්වරුන් ==

==ආශ්‍රිත ලිපි==
*[[ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාස]]
*[[ශ්‍රී ලංකාවේ පළාත්]]
*[[ශ්‍රී ලංකාවේ පරිපාලන දිස්ත්‍රික්ක]]

==මූලාශ්‍ර==
* [http://www.ds.gov.lk/ Divisional Secretariats Portal] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181227211754/http://www.ds.gov.lk/ |date=2018-12-27 }}


{{coord missing|ශ්‍රී ලංකාව}}


[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාස]]
[[ප්‍රවර්ගය:කුරුණෑගල දිස්ත්‍රික්කය]]</text>
      <sha1>jl8nr1cilpev972sziv51skf98p4j4q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>805210</id>
      <parentid>805209</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T04:48:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-59993-18</username>
        <id>82099</id>
      </contributor>
      <comment>/* ගාම නිලදාරි වසම්</comment>
      <origin>805210</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3949" sha1="24ehv9s1f9ydj6meomwl2t24ezvu77e" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව ජනාවාසය
|official_name          =වීරඹුගෙදර ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය    
|other_name             =
|native_name            = 
|nickname               = 
|settlement_type        =[[ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාස|ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය]]
|motto                  =
|image_skyline          =
|imagesize              = 
|image_caption          = 
|image_flag             = 
|flag_size              =
|image_seal             = 
|seal_size              =
|image_map              = 
|mapsize                = 
|map_caption            = 
|pushpin_map            =
|pushpin_label_position =bottom
|pushpin_mapsize=
|pushpin_map_caption    =
|subdivision_type       = රට
|subdivision_name       ={{ධජය|ශ්‍රී ලංකාව}}
|subdivision_type1      = [[ශ්‍රී ලංකාවේ පළාත්|පළාත]] 
|subdivision_name1      =[[වයඹ පළාත,ශ්‍රී ලංකාව|වයඹ පළාත]]
|subdivision_type2      = [[ශ්‍රී ලංකාවේ දිස්ත්‍රික්ක|දිස්ත්‍රික්කය]]
|subdivision_name2      =[[කුරුණෑගල දිස්ත්‍රික්කය]]
|subdivision_type3      = 
|subdivision_name3      =
|government_footnotes   =
|government_type        =
|leader_title           =
|leader_name            =
|established_title      =  
|established_date       = 
|area_magnitude         = 
|unit_pref                =Imperial 
|area_footnotes           =
|area_total_km2           = 
|area_land_km2            = 
|population_as_of               = 
|population_footnotes           =
|population_note                =
|population_total               =
|population_density_km2         =
|timezone               =ශ්‍රී ලංකාවේ සම්මත වේලාව 
|utc_offset             =+5:30
|latd=|latm= |lats= |latNS=N
|longd=|longm=|longs=|longEW=E
|elevation_footnotes    = 
|elevation_m            = 
|elevation_ft           = 
|postal_code_type       = 
|postal_code            =
|area_code              =
|blank_name             =
|blank_info             =
|website                = 
|footnotes              = 
}}

'''වීරඹුගෙදර ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය''' යනු,  [[ශ්‍රී ලංකාව|ශ්‍රී ලංකාවේ]], [[වයඹ පළාත,ශ්‍රී ලංකාව|වයඹ පළාතේ]],   [[කුරුණෑගල දිස්ත්‍රික්කය|කුරුණෑගල දිස්ත්‍රික්කයේ]], පිහිටි [[ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාස|ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසයකි]].
== ජනගහනය ==
== ගාම නිලදාරි වසම්- == 

== ප්‍රාදේශීය ලේකම්වරුන් ==

==ආශ්‍රිත ලිපි==
*[[ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාස]]
*[[ශ්‍රී ලංකාවේ පළාත්]]
*[[ශ්‍රී ලංකාවේ පරිපාලන දිස්ත්‍රික්ක]]

==මූලාශ්‍ර==
* [http://www.ds.gov.lk/ Divisional Secretariats Portal] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181227211754/http://www.ds.gov.lk/ |date=2018-12-27 }}


{{coord missing|ශ්‍රී ලංකාව}}


[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාස]]
[[ප්‍රවර්ගය:කුරුණෑගල දිස්ත්‍රික්කය]]</text>
      <sha1>24ehv9s1f9ydj6meomwl2t24ezvu77e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ශ්‍රී ලංකාවේ චිත්‍රපට ලැයිස්තුව</title>
    <ns>0</ns>
    <id>49147</id>
    <revision>
      <id>805245</id>
      <parentid>800267</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T07:57:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>805245</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2196" sha1="mqrylnz2tre4ufijskad52pnvgl3ow5" xml:space="preserve">{{සිංහල චිත්‍රපටි නාමාවලිය}}
චිත්‍රපටය පළමුව තිරගතකල දිනය අනුව [[ශ්‍රී ලංකාව|ශ්‍රී ලංකාවේ]] චිත්‍රපට දශක වලට වෙන්කර පහතින් දක්වා ඇත

==1940 දශකය==
*'''[[1940 දශකයේ සිංහල චිත්‍රපට ලැයිස්තුව]]'''

==1950 දශකය==
*'''[[1950 දශකයේ සිංහල චිත්‍රපට ලැයිස්තුව]]'''

==1960 දශකය==
*'''[[1960 දශකයේ සිංහල චිත්‍රපට ලැයිස්තුව]]'''

==1970 දශකය==
*'''[[1970 දශකයේ සිංහල චිත්‍රපට ලැයිස්තුව]]'''

==1980 දශකය==
*'''[[1980 දශකයේ සිංහල චිත්‍රපට ලැයිස්තුව]]'''

==1990 දශකය==
*'''[[1990 දශකයේ සිංහල චිත්‍රපට ලැයිස්තුව]]'''

==2000 දශකය==
*'''[[2000 දශකයේ සිංහල චිත්‍රපට ලැයිස්තුව]]'''

==2010 දශකය==
*'''[[2010 දශකයේ සිංහල චිත්‍රපට ලැයිස්තුව]]'''

==ආශ්‍රිත ලිපි==
* [[ශ්‍රී ලංකීය සිනමාව]]
* [[චිත්‍රපට]]

==බාහිර සබැදි==
*[https://web.archive.org/web/20231218095028/https://www.films.lk/ Lanka Sinhala Cinema Database - www.films.lk]
*[http://www.srilankafilmcorp.com/about/ National Film Corporation of Sri Lanka - Official Website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927044031/http://www.srilankafilmcorp.com/about/ |date=2007-09-27 }}
*[https://web.archive.org/web/20080313093458/http://www.imdb.com/Sections/Countries/SriLanka/ Sri Lankan film] at the [[Internet Movie Database]]
*[http://www.sandeshaya.org Sandeshaya Sri Lankan Film Information and Sinhala Film Details]

{{සිංහල සිනමාව}}
{{CinemaofSriLanka}}
{{list of lists |film}}

[[Category:Lists of Sri Lankan films| ]]</text>
      <sha1>mqrylnz2tre4ufijskad52pnvgl3ow5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සීතාවක මායාදුන්නේ රජ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>51606</id>
    <revision>
      <id>805145</id>
      <parentid>719427</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T17:18:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Wijaya Kumara</username>
        <id>73906</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>කොඩිය වෙනස් කරා</comment>
      <origin>805145</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17384" sha1="s8gns5pe6ql7a57qtllki6i7673kz1v" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව රජ
| name = මායාදුන්නේ 
| title = සීතාවක රජ
| image = [[ගොනුව:Flag of the Sitawaka Kingdom.svg|200px]]
| caption =
| reign = 1521–1581
| coronation = 1521
| titles =
| predecessor = [[දොන් ජුවන් ධර්මපාල රජ]]
| successor = [[පළමුවන රාජසිංහ රජ]]
| spouse =
| issue = ඔටුන්න හිමි මහා රජ්ජුරු බණ්ඩාර කුමරු &lt;br&gt;&lt;br/&gt; තිබිරිපොළ රජ්ජුරු බණ්ඩාර &lt;br&gt;&lt;br/&gt; සන්තාන බණ්ඩාර කුමරු&lt;br&gt;&lt;br/&gt;[[සුරීය දේවිය|සූරිය දේවි කුමරිය]]&lt;br&gt;&lt;br/&gt;[[මහා බිසෝ බණ්ඩාර දේවිය|ටිකිරි දේවි කුමරිය]] (සීතාවක මහා බිසෝ රැජින බණ්ඩාර)&lt;br&gt;&lt;br/&gt;ටිකිරි බණ්ඩාර කුමරු ([[පළමුවන රාජසිංහ රජ]])
| royal house = [[සිරි සඟ බෝ රාජවංශය]]
| father = [[හයවන විජයභාහු රජ]]
| mother = අනුලා කහතුඩා කිරවැල්ල බිසව(කිරවැල්ලේ මහා බිසෝ බණ්ඩාර)
| religion = [[බෞද්ධ]]
| birth_date = 1501
| birth_place = [[ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර කෝට්ටේ]], [[කෝට්ටේ රාජධානිය]]
| death_date = 1581
| death_place = අවිස්සාවේල්ල, [[සීතාවක රාජධානිය]]
| burial = [[සීතාවක රාජධානිය]]
}}

'''මායාදුන්නේ රජ'''  (1501–1581) [[සීතාවක රාජධානිය|සීතාවක රාජධානියේ]], 1521 සිට 1581 දක්වා වසර 60 ක කාලයක් රජකම් කළේය. මායාදුන්නේ 1505 දී මෙරටට පැමිණි [[පෘතුගීසි ජාතිය|පෘතුගීසි]] ජාතිකයන්ගේ සැඩපරුෂ සතුරෙක් විය. ඔහු තම ජීවිතයම කැපකරන ලද්දේ තම සොයුරු [[හත්වන බුවනෙකබාහු රජ|බුවනෙකබාහු]], හෙවත් [[කෝට්ටේ රාජධානිය|කෝට්ටේ රාජධානියේ]] රජ බලයෙන් පහ කර එයින් පෘතුගීසි කුමන්ත්‍රණ නිසා පීඩාවට පත්ව තිබූ ශ්‍රී ලංකාවේ නිදහස රැකගැනීමට ය. ඔහු නිතර තම සොයුරා වූ [[හත්වන බුවනෙකබාහු රජ|බුවනෙකබාහුගේ]] රාජ්‍යයට ආක්‍රමණ එල්ල කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Sri Lanka Sinhala Royal Family Genealogy|url=http://www.rootsweb.ancestry.com/~lkawgw/gen3000.html|publisher=Rootsweb|accessdate=12 December 2011}}&lt;/ref&gt;

==පෙර ජීවිතය==
මායාදුන්නේ උපත ලද්දේ 1501 දී [[කෝට්ටේ රාජධානිය|කෝට්ටේ රාජධානියේ]] පිහිටි [[ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර කෝට්ටේ|කෝට්ටේ]] නගරයේ දී ය. ඔහු 1509 සිට 1521 තෙක් කෝට්ටේ රජ කළ [[කෝට්ටේ සත්වන විජයබාහු රජ|සත්වන විජයබාහුගේ]] පුත්‍රයාය. මායාදුන්නේ [[කෝට්ටේ සත්වන විජයබාහු රජ|සත්වන විජයබාහුගේ]] හා ඔහුගේ අග බිසවගේ බාල පුතු විය. [[හත්වන බුවනෙකබාහු රජ|බුවනෙකබාහු]] හා [[රයිගම බණ්ඩාර]] ඔහුගේ සොයුරන් විය. [[හත්වන බුවනෙකබාහු රජ|බුවනෙකබාහු]] 1521 සිට 1551 දක්වා [[කෝට්ටේ රාජධානිය|කෝට්ටේ රාජධානියේ]] රජකම් කළේය.

===විජයබා කොල්ලය===
{{Main|විජයබා කොල්ලය}}

විජයබා කොල්ලය යනු 1521 දී සිදුවූ ඓතිහාසික සිද්ධියක් වන අතර එහිදී [[කෝට්ටේ රාජධානිය|කෝට්ටේ]] රජුගේ ([[කෝට්ටේ සත්වන විජයබාහු රජ|සත්වන විජයබාහු රජ]]) පුතුන් තිදෙන ඔවුන්ගේ පිය රජුට එරෙහිව කැරලි ගසමින් තම පියා මරා දමා රාජධානිය තමන් අතරෙහි බෙදා ගත්හ. [[සත්වන විජයබාහු රජ|සත්වන විජයබාහු]]  රජ හට ඔහුගේ පළමු විවාහයෙන් පුතුන් තිදෙනෙකු වූ අතර ඔවුහූ  බුවනෙකබාහු (පසුව කෝට්ටේ  [[හත්වන බුවනෙකබාහු රජ]] ), පරරාජසිංහ (පසුව [[රයිගම බණ්ඩාර]]) සහ මායාදුන්නේ (පසුව සීතාවක මායාදුන්නේ රජ) නම් වූහ. රජු දෙවන වරට විවාපත් වූ කිරිවැල්ලේ බිසව හට, ඇයගේ පළමු විවාහයෙන් දේවරාජා නම් පුතකු විය. ඔහුගේ දෙවන බිසවගේ ඉල්ලීම ප්‍රකාර, ඔටුන්න හිමි කුමරු බවට දේවරාජා නම් කෙරුමට පිය රජු විසින් තීරණය කර ඇති බව දැනගත් කුමරුවන් රජුට එදිරි වූහ. කුලියට ගත් විදේශිකයෙකු ලවා රජු මාලිගාව තුලදීම ඝාතනය කරවන ලදි. මෙම සිදුවීම හැඳින්වෙන්නේ විජයබා කොල්ලය යනුවෙනි.

==රාජ්‍යය කාලය==
මායාදුන්නේ [[විජයබා කොල්ලය|විජයබා කොල්ලයේ]] ප්‍රධානත්වයක් ගනිමින් තම පියාට එරෙහිව ක්‍රියා කිරීමෙන් පසු [[හත්වන බුවනෙකබාහු රජ|බුවනෙකබාහු]] ඔහු කෙරෙහි සැක කිරීමට පටන්ගත් අතර 1517 දී [[කොළඹ]]කොටුව තැනූ [[පෘතුගීසි ජාතිය|පෘතුගීසින්]] සමග සමීප සම්බන්ධතා පැවැත්වී ය. වැඩිකල් නොගොස් මායාදුන්නේ හට, [[සත්වන බුවනෙකබාහු රජ|බුවනෙකබාහු]] පෘතුගීසීන් සමග සහයෝගයෙන් ක්‍රිය කිරීම ගැන අප්‍රසාදය දැක්වූ මෙරට ප්‍රධානීන්ගේ හා ජනයාගන් විශාල ජනතා උපකාරයක් ලැබිණි. මායාදුන්නේ [[කෝට්ටේ රාජධානිය|කෝට්ටේ රාජධානියට]] විරුද්ධව ආක්‍රමණ කීපයකටම නායකත්වය ලබාදුන්න ද [[සත්වන බුවනෙකබාහු රජ|බුවනෙකබාහු]] විසින් [[පෘතුගීසි ජාතිය|පෘතුගීසින්ගේ]] සහයෙන් සීතාවක සේනා නැවත [[සීතාවක රාජධානිය|සීතාවකට]] පලවා හරින ලදී. මෙම සටන්වල පළමු අවධියේ දී මායාදුන්නේ හට [[පෘතුගීසි ජාතිය|පෘතුගීසින්ට]] විරුද්ධ ඉන්දියාවේ කැලිකහි රාජධානියෙන් උපකාර ලැබිණි. මායාදුන්නේ දිනක තමන්ට අයත් ප්‍රදේශයට මහා තර්ජනයක් වන බව වටහාගත් [[පෘතුගීසි ජාතිය|පෘතුගීසින්ට]] ඔහුව මර දැමීමට උවමනා විය. එහෙත් [[සත්වන බුවනෙකබාහු රජ|බුවනෙකබාහු]] [[සීතාවක රාජධානිය|සීතාවකට]] එරෙහි ආක්‍රමණ මුළුමනින්ම හැසිරවීමට ඔවුන්ට ඉඩදුන්නේ නැත.

1538 දී සිදු වූ, [[රයිගම බණ්ඩාර|රයිගම බණ්ඩාරගේ]] මරණයෙන් වසර කීපයකට පසුව මායාදුන්නේ රයිගම රාජධානියෙන් [[සීතාවක රාජධානිය|සීතාවකට]] ඈඳා ගන්නා ලදී. සීතාවක හා කෝට්ටේ අතර වේගයෙන් ගැටුම් ඇරඹුනේ මෙතැන් සිටය. මේ කාලයේ දී කෝට්ටේ සිටි [[දළදා වහන්සේ]] බාර වූ [[බුදු දහම|බෞද්ධ]] හිමිවරු [[පෘතුගීසි ජාතිය|පෘතුගීසින්]] [[බුදු දහම|බුදු දහමට]] විරුද්ධ බව වැටහුනු අවස්ථාවේදී ම[[දළදා වහන්සේ]] රහසිගතව [[සීතාවක රාජධානිය|සීතාවකට]] ගෙන ගොස් මායාදුන්නේගේ ආරක්ෂාව යටතේ තබන ලදී. දේශීය සම්ප්‍රදායට අනූව යම් පුද්ගලයෙක් අත [[දළදා වහන්සේ|දළදා වහන්සේගේ]] ස්වාමිත්වය ඇත්නම් ඔහුට [[ශ්‍රී ලංකාව]] තුළ සියලු රාජ්‍යයන්ට සිහසුනට අයිතිවාසිකමක් ඇත. මායාදුන්නේගේ ජනප්‍රසාදය ඉක්මනින් දේශය තුළ පැතිරී [[සත්වන බුවනෙකබාහු රජ|බුවනෙකබාහු]] රජුට ඇති ප්‍රසාදය තරමට ම වැඩී යත්ම [[සත්වන බුවනෙකබාහු රජ|බුවනෙකබාහු රජුටත්]] පසුව [[දොන් ජුවන් ධර්මපාල රජ|ධර්මපාල රජුටත්]] තවදුරටත් [[පෘතුගීසි ජාතිය|පෘතුගීසින්ගේ]] උදව් පිළිබඳ විශ්වාසය තැබීමට සිදු විය. මායාදුන්නේ [[කෝට්ටේ රාජධානිය|කෝට්ටේට]] එරෙහිව නිතර නිතර කළ ආක්‍රමණ නිසා [[කෝට්ටේ රාජධානිය|කෝට්ටේට]] අයත් වූ බොහෝ ප්‍රදේශ [[සීතාවක රාජධානිය|සීතාවකට]] ඈඳා ගැනීමට සිදු විය. පටන් [[කෝට්ටේ රාජධානිය|කෝට්ටේට]] දේශීය උපකාර හිඟ වූ විට [[පෘතුගීසි ජාතිය|පෘතුගීසින්]] ඉබේම එහි ආරක්ෂකයන් වූහ. මෙයින් [[කෝට්ටේ රාජධානිය|කෝට්ටේත්]] [[සීතාවක රාජධානිය|සීතාවකත්]] අතර වූ විරෝධය [[සීතාවක රාජධානිය|සීතාවක]] හා [[පෘතුගීසි ජාතිය|පෘතුගීසින්]] අතර විරෝධයක් බවට පත්විය.

===සිංහල–පෘතුගීසි යුද්ධය===
{{Main|සිංහල–පෘතුගීසි යුද්ධය}}
{{See also|මුල්ලේරියා සංග්‍රාමය}}

[[පෘතුගීසි ජාතිය|පෘතුගීසින්]] මෙරටින් ඉවත් කිරීමට උත්සහ ගත් මෙම [[සිංහල–පෘතුගීසි යුද්ධය|සිංහල–පෘතුගීසි යුද්ධයේ]] මායාදුන්නේ හා [[සීතාවක රාජධානිය]] වැදගත් කොටසක් විය. මෙම කාලයේ දී යුරෝපා ජාතියක්, පෙරදිග දී ලැබූ දරුණුතම පරාජය මෙරටින් වාර්තා විය. මායාදුන්නේ හා [[පළමුවන රාජසිංහ රජ|ඔහුගේ පුත්‍රයා]] [[මුල්ලේරියා සංග්‍රාමය|මුල්ලේරියා සංග්‍රාමයේ දී]] [[පෘතුගීසි ජාතිය|පෘතුගීසින්ට]] එරෙහිව සටන් කර ජය ගෙන, සීතාවක බලය එළිදරවු කළේය. ඒ අවස්ථාවේ [[පෘතුගීසි ජාතිය|පෘතුගීසින්ට]] ද විශාල අභියෝගයක් වන තරමටම ඔවුහු ශක්තිමත් ව සිටියහ. මුලු දිවයිනම පාලනය කිරීමට තිබූ අවස්ථාව [[පෘතුගීසි ජාතිය|පෘතුගීසින්ගෙන්]] ගිලිහී ගියේය.

==මරණය හා දායාදය==
තොරතුරුවලට අනුව ඔහු පෘතුගීසි ආක්‍රමණිකයන්ට එරෙහිව නැගී සිටි අතර මුලු [[ශ්‍රී ලංකාව|දිවයිනම]] ජය ගෙන ඔවුන්ව වළක්වන ලදී. මායාදුන්නේ ශ්‍රී ලංකාවේ සිටි උසස්ම රජෙකු ලෙස සැලකේ. ඔහු දයාබර පියෙකු විය.ඔහුගේ පුත් පළවෙනි රාජසිංහ කුමරා හට රජකම ගැනීමට වුවමනා විය.එනිසා පියා මැරීමට තැත් කළේය. මායාදුන්නේ රජු ඊට පෙර පසු මාළිගය අත්හැර වනගත විය.වනයේදී විවිධ දුක් පීඩා විඳිමින් ඔහු මිය ගියේය.ඒ ඔහු ඔහුගේ පියා(හයවන විජයබාහු රජු) මැරීමේ ප්‍රතිවිපාකයක් ලෙස එය  සිදුවිය .&lt;ref&gt;එහෙමනම්&lt;/ref&gt;1581 දී මරණයට පත් වන විට වයස අවුරුදු 80 ක් විය.

==වෙනත් පිටු==
* [[මහාවංස]]
* [[සිංහලේ රාජාවලිය]]
* [[ශ්‍රී ලංකාවේ අතීතය]]

==යොමුව==
{{Reflist}}

==වෙනත් වෙබ් පිටු==
* [http://www.rootsweb.ancestry.com/~lkawgw/gen3000.html Kings &amp; Rulers of Sri Lanka]

{{අනු-ඇරඹුම}}
{{අනු-වංශ|||1501||1581|}}
{{අනු-රාජ|}}
{{අනු-පෙර|before=[[දොන් ජුවන් ධර්මපාල රජ|ධර්මපාල]]}}
{{අනු-පදවිය|title=[[සීතාවක රාජධානිය|සීතාවක රජ]]|years=1521–1581}}
{{අනු-පසු|after=[[පළමුවන රාජසිංහ රජ|පළමු රාජසිංහ]]}}
{{අවසානය}}

{{සිරි සඟ බෝ රාජ වංශයේ රජවරු|state=expanded}}
{{Monarchs of the Sinhala Kingdom|state=collapsed}}
{{DEFAULTSORT:මායාදුන්නේ රජ}}
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ රජවරු]]
[[ප්‍රවර්ගය:සිංහල ජනයා]]
[[ප්‍රවර්ගය:1581දී සිදුවූ මරණ]]
[[ප්‍රවර්ගය:1501දී සිදුවූ උපත්]]
[[ප්‍රවර්ගය:සිරි සඟ බෝ රාජ වංශය]]
{{ශ්‍රී ලංකාව-ඉති-කොට}}</text>
      <sha1>s8gns5pe6ql7a57qtllki6i7673kz1v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>වෙබ් (වෙබ් බ්‍රවුසරය )</title>
    <ns>0</ns>
    <id>52287</id>
    <revision>
      <id>805243</id>
      <parentid>781160</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T07:18:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>805243</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="58945" sha1="49v7p38024515jb4d3btqelb9mhkbd1" xml:space="preserve">{{Infobox web browser
| name                   = GNOME
| title                  = වෙබ්
| logo                   = [[File:Epiphany 3.10.1.png|300px]]
| screenshot             = එපිෆනි 3.10.1.png
| caption                = එපිෆනි 3.10.1
| author                 = Marco Pesenti Gritti
| developer              = [[:en:The GNOME Project|GNOME වෙබ් බ්‍රවුසර් සංවර්ධකයන්]]
| released               = {{start date|2002|12|24}}&lt;ref name=&quot;epiphany-turns-7&quot; /&gt;
| frequently updated     = Don't remove this - it makes single release dates for GNOME software
| programming language   = [[:en:C (programming language)|C]] ([[:en:GTK+|GTK+]])
| operating system       = [[ලිනක්ස්]], [[:en:Berkeley Software Distribution|BSD]]
| engine                 = [[:en:WebKit|WebKitGTK+]] (පෙර [[:en:Gecko (software)||Gecko]])
| platform               = [[:en:GNOME|GNOME]]
| language               = භාෂාවන් 60කට අධිකව  
| genre                  = [[:en:Web browser|වෙබ් බ්‍රවුසර]]
| license                = [[:en:GNU General Public License|GPLv2]]+
| website                = [https://wiki.gnome.org/Apps/Web wiki.gnome.org/Apps/Web]
}}

'''වෙබ්''' (2003 සිට 2012 දක්වා '''එපිෆනි''' ලෙස මුලින්ම  හැන්දින්වූ) යනු [[GNOME]] desktop වටපිටාව සඳහා වූ [[නිදහස් මෘදුකංග]] [[වෙබ් බ්‍රවුසරය]]කි.මෙම බ්‍රවුසරය [[:en:Galeon|Galeon]] නිර්මාණකරුවන් අත්පත් කරගත් පසු GNOME ව්‍යාපෘතියේ කොටසක් ලෙස නිමැවුනු අතර GNOME සතු තාක්ෂණය සහ සැකසුම් භාවිත කරනු ලබයි.මෙය [[:en:GNOME Core Applications|GNOME හර යෙදවුම්]]වල කොටසකි.GNOME [[:en:Human interface guidelines|අතුරු මුහුණත් නිර්දේශනය]]ට අවශය පරිදි වෙබ්, සරල පහසු [[:en:Graphical user interface|ප්‍රස්තාරික අතුරුමුහුණත]]ක් භාවිත කරනු ලබන අතර,ප්‍රධාන වශයෙන්ම පරිශීලකයන්ට යොමු කරනු  ලබන්නේ සීමාසහිත අංගවලින් සමන්විත අතුරුමුහුණතකි.&lt;ref name=&quot;galeon-history_website&quot; /&gt;කෙසේ වෙතත් මෙහිදී තුන්වන පාර්ශවයන්ගේ කොටස්වලින් තොරව බ්‍රවුසරයේ ක්‍රියාකාරිත්වය හා හැඩ ගැසීම්  පාලනය කරගත හැකිය.&lt;ref name=&quot;FSM&quot; /&gt;

වෙනම සෑදූ [[වෙබ් විමසීම් එන්ජිම]]ක් වෙනුවට එපිෆනි ප්‍රථමයෙන්ම [[:en:Gecko (software)|Gecko වින්‍යාස එන්ජිම]] 2.20 සංස්කරණයේ සිට 2.28 සංස්කරණය දක්වා භාවිත කරන ලදී.මෙම යෙදීම නිසා සාමාන්‍ය වශයෙන් කුඩා සංවර්ධන කණ්ඩායමකට යම් තරමක නවතම [[:en:Web standards|වෙබ්  සම්මත]] භාවිතා කිරීමට ඉඩ ප්‍රස්ථාව ලබාදීමට හැකි විය.&lt;ref name=&quot;webkit-announcement&quot; /&gt; වෙබ්හි ලක්ෂණ අතර GNOME ආකෘතික කට්ටලය නැවත යෙදීම, [[:en:Smart Bookmarks|විශේෂ පොත් යොමුවන්]] සහ [[වෙබ් ඇප්ලිකේෂන් (වෙබ් බ්‍රවුසරය )|වෙබ් ඇප්ලිකේෂන්]] Desktop හා එකතු කිරීම් වැනි දේ අඩංගු විය.

වෙබ්හි [[මූලශ්‍ර කේත]] සටහන [[:en:GNU General Public License|GNU (GPL]]) බලපත්‍රය යටතේ ඇත.මෙහි ද්වි පරිගණක කේතයන් බොහෝ [[:en:Linux distribution|Linux නිකුතුවන්]]ගේ ඇසුරුම් ගබඩාවන් තුල හා [[:en:Berkeley Software Distribution|BSD නිකුතුවන්]] තුල අඩංගු වේ. &lt;ref name=&quot;ars_look_214&quot; /&gt;

== සංවර්ධනය ==

=== Galeon Fork===

එපිෆනි මුලින්ම සංවර්ධනය කරනු ලැබුවේ Marco Pesenti Gritti විසිනි.මොහු [[:en:Galeon|Galeon]]හි නිර්මාර්තෘවරයා ද වෙයි.[[Fork (වෙබ් බ්‍රවුසරය )|Fork]] ආරම්භ වූයේ Grittiගේ වෙනස් වීම නිසා හා Galeon සංවර්ධන කණ්ඩායමේ නව විශේෂාංගවල වෙනස් වීම් නිසාය.Gritti ඒකශෛලමය නිර්මාණය වෙත යොමු වූ අතර නඩත්තු කල හැකි වීම, පරිශීලන  ප්‍රසාරණය වැනි පරිශීලන ලක්ෂණ තවදුරටත් එකතු විය යුතු බවට Galeon සංවර්ධන කණ්ඩායම  තීරණය කළේය.මේ කාලයේදී ම GNOME ව්‍යාපෘතිය GNOME  [[:en:Human interface guidelines|මිනිස් අතුරු මුහුණතක් මාර්ගෝපදේශකය]] නිර්මාණය කල අතර එය පරිශීලන අතුරුමුහුණත්වල සරලභාවය වර්ධනය කරන්නක් විය.Galeon විශ්වාස කල පරිදි බොහෝ සංවර්ධකයන් එය [[:en:Power user|ප්‍රබල පරිශීලක]]  බ්‍රවුසරයක් තැනීමට අපොහොසත් වන බවට විශ්වාස කළේය.මෙහි ප්‍රතිපලයක් වශයෙන් Gritti, Galeon හි කේත ගබඩාව මූලික කරගෙන නව බ්‍රවුසරයක්  නිර්මාණය කල අතර බොහෝ අවධානම් හා ක්‍රියාකාරී නොවන විශේෂාංග ඉන් ඉවත් කළේය.

එපිෆනි, GNOME පරිශීලන අතුරුමුහුණතක් මර්ගෝපදේශණයන්ට අනුකුල බවට සැලකූ අතර එය බොහෝ සරල පරිශීලන අතුරුමුහුණතකින් සමන්විත විය.එමෙන්ම එපිෆනි සතුව එහි තේමා සකස්කරණයක් නොතිබූ අතර එය GNOME හි සකස්කරණයන් භාවිතා කරයි. &lt;ref name=&quot;galeon-history_website&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;FSM&quot; /&gt;

Gritti ඔහුගේ අභිප්‍රාය පැහැදිලි කරයි :

{{quotation| මොසිලා සතුව අනර්ඝ පරිවර්තන එන්ජිමක් පවතින විට, එහි නිරායාස XUL ආශ්‍රිත අතුරුමුහුණත තදබල හා ඉදිමුණ එකක් ලෙස සැලකින.තවද මද වේග සකසනයන් හිදී මෙනුවක් පහලට ගැනීම වැනි ඉතා සුළු කාර්යන්ට පවා එය අනුකුලතා නොදක්වයි.

එපිෆනිහි ඉලක්කය වන්නේ හැකිතරම් සරල අතුරුමුහුණතක් බ්‍රවුසරය වෙත ලබා දීමයි.මෙහිදී මතක තබා ගත යුතු දෙය වන්නේ සරල යනු සැමවිටම බලසම්පන්න නොවන බවයි.දැනට භාවිතා කරන සෑම බ්‍රව්සරයක්ම පාහේ ඉතා විශාල,ඉදිමුණ ඒවා බව අපගේ විශ්වාසයයි.එපිෆනි යනු සරලභාවය සහිත කුඩා බ්‍රව්සරයක් නමුත් එය තැපැල්, ප්‍රවෘත්ති කණ්ඩායම්, ලිපි ගොනු කලමනකරණයන් ,ක්ෂණික පණිවිඩ සේවාවන් හෝ කෝපි සැදීමට භාවිතාකරන්නක් නොවේ.[[:en:Unix philosophy|Unix චින්තනය]] වන්නේ එක දෙයක් කරන කුඩා මෙවලම් නිපදවීම හා එය හොඳින් ක්‍රියා කිරීමට සැකසීමයි.  |Marco Pesenti Gritti &lt;ref name=&quot;mozdev-home&quot;/&gt;}}

Fork ගෙන් පසුව Galeon සංවර්ධන කාර්ය ඉදිරියටම ගෙනගියත් එහි ගම්‍යතාවය නැති විය.මෙයට හේතුව [[:en:Mozilla|මොසිලා]] හඳුන්වාදුන් අලුත් ලක්ෂණ සහ වෙනස්කම් නව සංවර්ධන කණ්ඩායමට රැකගැනීමට නොහැකි වීමයි.අවසානයේ Galeon සංවර්ධනය නතර වූ අතර එපිෆනි වෙනුවට Galeon හි නව උසස් ලක්ෂණ සංවර්ධනයට සංවර්ධකයන් යොමු විය. &lt;ref name=&quot;FSM&quot; /&gt;

එපිෆනිහි පෙර දර්ශනයක් වුයේ විශේෂයෙන්ම Gnome සඳහා වෙබ් බ්‍රව්සරයක් නිපදවීමයි.

{{quotation| එපිෆනිහි ප්‍රධාන කාර්ය වන්නේ Gnome ඩෙස්ක්ටොප් සමග සම්බන්ද කරවීමයි.Gnome ට පිටස්තරව එපිෆනි භාවිතයට අප යොමු නොවේ.යමෙකු එසේ කිරීමට කැමැත්ත දක්වයි නම් එය එක් වාසියක් පමණි.&lt;ref name=&quot;mozdev-home&quot;/&gt; }}

Gritti තවදුරටත් එපිෆනි ව්‍යාපෘතිය හා Xan Lopez, Christian Persch හා Jean-Francois විසින් මෙහෙයවන Gnome ව්‍යාපෘතිය සමග තවදුරටත් සමබන්ධ නැත.&lt;ref name=&quot;FSM&quot; /&gt;එපිෆනි, [[:en:Linux distribution|ලිනක්ස් නිකුතුවන්ගේ]] නිරායාස වෙබ් බ්‍රව්සරය විය යුතු බවට ඇතැමුන් විශ්වාස කරන නමුත් පොදු ක්‍රියාමාර්ගය වන්නේ ඒ වෙනුවට [[:en:Firefox|firefox]] බෙදාහැරීමයි.නමුත් ඉතා කුඩා නිකුතුවන්හිදී Gnome මෙටා පැකේජ හා පැකේජ එකතුවන් තුල එපිෆනි ඇතුලත් කර ඇත.
&lt;ref name=&quot;gentoo_default-browser&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;arch_default-browser&quot; /&gt;

=== Gecko ආශ්‍රිත ===

එපිෆනි පළමුවන සංස්කරණය 2002 දෙසැම්බර් මස 24 නිකුත් විය . &lt;ref name=&quot;epiphany-turns-7&quot; /&gt;

වෙබ් පිටු ප්‍රදර්ශනය සඳහා එපිෆනි මුලින්ම භාවිතා කරන ලද්දේ Mozilla ව්‍යාපෘතියේ [[:en:Gecko (software)|Gecko වින්‍යාස එන්ජිම]]යි.එය [[:en:Mozilla|Mozilla]] [[:en:XUL|XUL]] අතුරුමුහුණත වෙනුවට Gnome හා සබැඳි [[:en:Graphical user interface|ප්‍රස්ථාරික පරිශීලක අතුරුමුහුණත]] භාවිතා කරන ලදි.&lt;ref name=&quot;dont-click_book&quot; /&gt; එපිෆනි හි සංවර්ධන වැඩපිළිවෙල බොහෝ විට නැඹුරු වුයේ විවිද වූ කුඩා,වැඩකට යෙදිය හැකි දියුණු කිරීම් කෙරෙහිය.&lt;ref name=&quot;new-text-entry_devblog&quot; /&gt; මේවා අතරින් සැලකිය යුතු දෙයක් වුයේ 1.8 ස්ථාවර සංස්කරණ ශ්‍රේණියේ වූ නව පාඨ ඇතුලත් කිරීමේ උපාංගයයි.මෙම අලුත් උපාංගය මුද්‍රණ ප්‍රදේශ තුල වූ අයිකන සඳහා සහයෝගය දැක්වූ අතර තොරතුරු ඉදිරිපත් කිරීමට අවශ්‍ය chrome අඩු කළේය.

එපිෆනි හි දෙවන ප්‍රධාන කඩයිම වුයේ 2.14 නිකුතුවයි. මෙය Gnome සංස්කරණ ක්‍රමාන්කිතය පිලිපැදි පළමු නිකුතුවයි.මෙය [[:en:NetworkManager|ජාල කලමනකරණය]]න් සහ [[:en:Smart Bookmarks|පොත් යොමුවන්]] ආශ්‍රිත ලක්ෂණයන් [[:en:XULRunner|XULRunner]] සමග සංස්කරණය කරන ලදි.
&lt;ref name=&quot;pi-1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;198_devblog&quot; /&gt;

=== web-kit ආශ්‍රිත ===
[[File:Epiphany 2.26.1 - 3.2.0.png|thumb|right|එපිෆනි 2.26.1 (වමේ) හා 3.2.0 (දකුණේ) අතුරුමුහුණත් සංසන්දනය]]
Gecko පසුඅන්තය ආශ්‍රිතව සංවර්ධන ක්‍රියාවලිය ගැටළු කිහිපයක් නිසා තදබල ලෙස පිඩාවට පත්විය.මෙම ගැටළු නිරාකරණය කිරීමට 2007 ජුලි මස එපිෆනි කණ්ඩායම Gecko පරිවර්තන එන්ජිමට ආදේශකයක් ලෙස [[:en:WebKit|WebKit]] සහය එකතු කරන ලදි. පසුඅන්තයේ සංවර්ධනයේ දියුණුවත් සමගම 2008 අප්‍රියෙල් 1 දා Gecko පරිවර්තන එන්ජිම භාවිතය නතර කරන බවටත් මේ සඳහා WebKit භාවිතා කරන බවටත් එපිෆනි කණ්ඩායම නිවේදනය කළේය.&lt;ref name=&quot;webkit-announcement&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;port-buddha&quot; /&gt; සංවර්ධන කණ්ඩායමේ ප්‍රමාණය හා නව පසුඅන්තය සැදීමේ සංකීර්ණතා නිසා 2.2 සංස්කරණ නැවත සත්‍ය සංවර්ධිත කේතයන් වෙනුවට දෝෂ නිරාකරණයන් සහිතව නිකුත් කිරීමට සිදුවිය.&lt;ref name=&quot;epiphany-loves-webkit&quot; /&gt; මෙම නිසා බ්‍රවුසර් සංවර්ධනය 2009 ජුලි 1 දක්වා අඩාල වී පැවතින. 
මෙම තත්වය නිරාකරණය වුයේ එපිෆනි කණ්ඩායම එපිෆනි 2.26 සංස්කරණය නිකුත් කරන බව ප්‍රකාශයට පත් කිරීමත් සමගය.අවසානයේදී WebKit ජව ගැන්වුන එපිෆනි 2.28 සංස්කරණය Gnome 2.28 සමග නිකුත් විය .&lt;ref name=&quot;gecko-eol&quot; /&gt; &lt;ref name=&quot;ars_garden&quot; /&gt;

Gnome 3.4 සංස්කරණයත් සමගම එපිෆනි, වෙබ් ලෙස නම් කරන ලදී.&lt;ref name=&quot;ra-3.4&quot; /&gt;

=== නිකුතුම්  ඉතිහාසය === 

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! නිකුතුව  !!දිනය   !! වෙනස්කම් &lt;ref name=&quot;gnome-rn&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;git_news&quot; /&gt;
|-
| 0.4 || දෙසැම්බර් 25,2002 &lt;ref name=&quot;ra-0.4&quot; /&gt;|| ප්‍රථම නිකුතුව            
|-
| 0.5 || අප්‍රියෙල් 13,2003 &lt;ref name=&quot;ra-0.5&quot; /&gt;|| පොත් යොමුවන් ඇදීමේ හැකියාව, අතිරේකව Go බොත්තම URL පටියට 
|-
| 0.6 ||  මැයි 4,2003 &lt;ref name=&quot;ra-0.6&quot; /&gt; ||  ලින්කු කුඩා තිරුන්ට ඇදීමේ හා හෙලීමේ හැකියාව , ආරක්ෂක අභිරුචින්  , පරිශීලක මුලික භාෂාව ස්වයංක්‍රීයව අනාවරණය කිරීමේ හැකියාව, නව ඉතිහාස සංවාද පුවරුව
|-
| 0.7 ||  ජුනි 7,2003 &lt;ref name=&quot;ra-0.7&quot; /&gt; ||   ලංකර බැලීමේ හැකියා පාලකය , කෑෂය මගහැර පිටුව නැවත පිරවීමේ හැකියාව .
|-
| 0.8 ||  ජූලි 13,2003 &lt;ref name=&quot;mzine_ephy-08&quot; /&gt;|| මෙවලම් තුඩු , වැඩි දියුණු වූ Gnome එකතුව , පොත් යොමු , ඇදීමේ හා හෙලීමේ හැකියාව
|-
| 0.9 ||  අගෝස්තු 22,2003 &lt;ref name=&quot;ra-0.9&quot; /&gt;|| දෝෂ නිරාකරණය කිරීම් පමණි 
|-
| 1.0 || සැප්තැම්බර් 8,2004 Gnome 2.04 &lt;ref name=&quot;ra-1.0&quot; /&gt;||   Mozillla සහය (1.6) 
|-
| 1.2  || මාර්තු 15,2004 Gnome 2.06 &lt;ref name=&quot;ra-1.2&quot; /&gt; ||   Mozilla සහය (1.7) 
|-
| 1.4  || සැප්තැම්බර් 13,2004 Gnome 2.10 &lt;ref name=&quot;ra-1.4&quot; /&gt; ||  
|-
| 1.6|| මාර්තු 9,2005 &lt;ref name=&quot;ra-1.6&quot; /&gt;||     විස්තාරණ කළමනාකරණය 
|-
| 1.8 ||සැප්තැම්බර් 5,2005 &lt;ref name=&quot;ra-1.8&quot; /&gt;||  පයිතන් එකතුව, අනුග්‍රහ සහ SSL අයිකන ප්‍රදර්ශන වීම්, gecko 1.8 සහය , දෝෂ පනිවිඩ සංදර්ශනය 
|-
| 2.14 || මාර්තු 12,2006 &lt;ref name=&quot;ra-2.14&quot; /&gt;|| XulRunner පසු අන්ත සහය , පොත් යොමු කළමනාකරණය &lt;ref name=&quot;topics_devblog&quot; /&gt;

|-
| 2.16  ||    සැප්තැම්බර් 6,2006 &lt;ref name=&quot;ra-2.16&quot; /&gt;|| ලින්කු සඳහා ඉතිහාස ආරක්ෂා කිරීම් &lt;ref name=&quot;stabler-stable_devblog&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;ephy216_rn&quot; /&gt;
|-


|-
| 2.18  ||    මාර්තු 12 ,2007  &lt;ref name=&quot;ra-2.18&quot; /&gt;|| මාර්ගගත පොත් යොමු තැන්පතුව &lt;ref name=&quot;foresight_devblog&quot; /&gt;, දැන්වීම් වලකනය සදහා අතුරුමුහුණත
|-


|-
| 2.20   ||    මාර්තු 12 ,2008 &lt;ref name=&quot;ra-2.20&quot; /&gt; || Gecko සිට Webkit දක්වා සංක්‍රමණය , PDF මුද්‍රණය, Gnome-vfs සිට GIO දක්වා සංක්‍රමණය
|-


|-
| 2.22  ||    සැප්තැම්බර් 14,2008  &lt;ref name=&quot;ra-2.22&quot; /&gt;|| Gecko සිට Webkit දක්වා සංක්‍රමණය , PDF මුද්‍රණය, Gnome-vfs සිට GIO දක්වා සංක්‍රමණය
|-


|-
| 2.24   ||    මාර්තු 31,2009 ,2007  &lt;ref name=&quot;ra-2.24&quot; /&gt;|| Gecko සිට Webkit දක්වා සංක්‍රමණය , PDF මුද්‍රණය, Gnome-vfs සිට GIO දක්වා සංක්‍රමණය
|-


|-
| 2.26  ||    සැප්තැම්බර් 24,2009&lt;ref name=&quot;ra-2.26&quot; /&gt; || Gecko සිට Webkit දක්වා සංක්‍රමණය , PDF මුද්‍රණය, Gnome-vfs සිට GIO දක්වා සංක්‍රමණය
|-

|-
| 2.28  ||    සැප්තැම්බර් 24,2009 &lt;ref name=&quot;ra-2.28&quot; /&gt;|| Gecko පසුඅන්තය ඉවත් විය,විතන්‍යන් සඳහා පයිතන් සහය ඉවත්විය,WebInspector සහය ලැබින  
|-


|-
| 2.30  ||    මාර්තු 31,2010  &lt;ref name=&quot;ra-2.30&quot; /&gt;|| කැඩුන SSL සහතික පත්‍ර අනතුරු ඇඟවීම , ව්‍යවහාර පිටු මෙනු සහය   
|-

|-
| 2.32   ||    සැප්තැම්බර් 29,2010  &lt;ref name=&quot;ra-2.32&quot; /&gt; || දෝෂ නිරාකරණය කිරීම් පමණි    
|-


|-
| 3.0   ||  අප්‍රියෙල් 6,2011   &lt;ref name=&quot;ra-3.0&quot; /&gt;|| අතුරුමුහුණත් chrome අවම කිරීම, භූ පිහිටුම් සහය  
|-

|-
| 3.2  ||   සැප්තැම්බර් 28,2011 &lt;ref name=&quot;ra-3.2&quot; /&gt;  || වෙනම පිහිටියා වූ අකුරු සැකැස්ම, වෙබ් යෙදුම් ප්‍රකාරය හඳුන්වාදීම     
|-

|-
| 3.4  ||   මාර්තු 28,2012 || එපිෆනි,වෙබ් ලෙස නම්විය, හැකියා වර්ධනය ,සුපිරි මෙනු හදුන්වාදීම     
|-

|-
| 3.6   || සැප්තැම්බර් 26,2012  &lt;ref name=&quot;ra-3.6&quot; /&gt; || දල විශ්ලේෂණ තිරය හා විශාල තිරය හඳුන්වාදීම    
|-

|-
| 3.8   ||  මාර්තු 27,2013  &lt;ref name=&quot;ra-3.8&quot; /&gt; || පෞද්ගලිකරණ ටැබය හඳුන්වාදීම,ඇඩෝබි ෆ්ලෑෂ් සහය, Webkit GTK2 සහය    
|-

|-
| 3.10   ||   සැප්තැම්බර් 26,2013   || නව මෙවලම් තීරුව ස්ථානගත්විම, නව Gnome මාතෘකා තීරුව     
|-

|-
| 3.11   ||  දෙසැම්බර් 20,2013   || 
|-

|-
| 3.12   ||    මාර්තු 25 ,2014  || ප්‍රධාන යාවත්කාලීන සංස්කරණය    
|-
|}

== ලක්ෂණ == 

වෙබ්, [[:en:WebKit|WebKit]] ආශ්‍රිත බ්‍රවුසර එන්ජිමක් වන අතර එය [[:en:HTML|HTML]] 4, [[:en:XHTML|XHTML]], [[:en:Cascading Style Sheets|CSS]]1, CSS2  සහ සැලකිය යුතු ලෙස [[:en:HTML5|HTML]] 5 සහ CSS 3&lt;ref name=&quot;webkit-secsupport&quot; /&gt; සඳහාද  සහය දක්වයි.මේ සඳහා [[:en:Safari (web browser)|වෙබ් පිරික්සුම්]] ,[[:en:Adobe Flash|ඇඩෝබි ෆ්ලෑෂ්]] සහයද ඇත.

=== Gnome එකතුව ===

වෙබ්, Gnome ආකෘති සහ සැලසුම් නැවත භාවිතා කරයි.&lt;ref name=&quot;linux-non-geeks_book&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;fedora-10_book&quot; /&gt; මේ නිසා වෙබ්හි පරිශීලක අතුරුමුහුණත් තේමාව Gnome තේමාවම වේ.තවද Gnome සතු බොහෝ ආකෘති හා සැකැස්මන් වෙබ් භාවිතා කරයි.

වෙබ් සමග එකටම සැදු අභිරුචි කළමනාකරණය සාදා ඇත්තේ පරිශීලකයාට මූලික බ්‍රවුසරය හා බැඳුනු සැකැස්මන් පමණක් ඉදිරිපත් වන ලෙසයි.අනෙකුත් උසස් සැකැස්මන් සාදා ඇත්තේ Gnome හි deconf (විධාන ක්‍රියාමාර්ගිකය )  හා dconf-editor (ප්‍රස්ථාරික ) මෙවලම් සමගයි.&lt;ref name=&quot;running-linux_book&quot; /&gt;

වෙබ් Gnome හි [[:en:Human interface guidelines|පරිශීලක අතුරු මුහුණත් මාර්ග නිර්දේශය]]&lt;ref name=&quot;suse-unleashed_book&quot; /&gt; පිලිපදී. උදාහරණයක් ලෙස වෙබ් 3.4 නිකුතුවේදී අතුරු මුහුණතේ යම් යම් වෙනස්කම් දැකිය හැකිය.&lt;ref name=&quot;ars-34_design&quot; /&gt;

=== පොත් යොමු ===

[[File:GNOME Web (Epiphany) v3.4 (2011, 09) -- bookmarks management.png|thumb|පොත් යොමු කළමනාකරණය හා වර්ගීකරණය]]
බොහෝ බ්‍රව්සර අනුපිලිවෙලට ඇති පත්‍රිකා ආශ්‍රිත [[:en:Bookmark (World Wide Web)|පොත් යොමු]] පද්ධතියක් භාවිතා කරනු ලබන අතර වෙබ්, වර්ගීකරණය කරන ලද පොත් යොමු පද්ධතියක්     භාවිතා කරයි.මෙහි වර්ගීකරණය නොකරන ලද ලෙස විශේෂ වර්ගයක පොත් යොමුවක්ද භාවිතා කරනු ලබයි.&lt;ref name=&quot;Wallen01Jul10&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;galeon-history_website&quot; /&gt; වෙබ් භාවිතා කරන තවත් [[:en:Smart Bookmarks|විශේෂ පොත් යොමුවක්]] වන්නේ දැකුම්කලු පොත් යොමුවන්ය. මෙහිදී පොත් යොමුවක් සමග උඩමතු බැලූ ඉතිහාසයන් ලිපින තීරුවෙන් ප්‍රවේශ කරයි.&lt;ref name=&quot;epiphany-smart-bookmarks&quot; /&gt;

===  අනුකූලතාවය === 

3.6 නිකුතුව වනතුරු ,වෙබ් විතන්‍ය පේනු වලින් සමන්විත විය.මෙම ඇසුරුම් වෙබ් සංවර්ධකයන් විසුරුවාහරින ලද නිල විතන්‍ය වලින් සමන්විත විය. 3.8 සංස්කරණයෙදී  මෙම පද්ධතිය ස්ථාවරත්ව හා නඩත්තු ගැටළු නිසා ඉවත් කරන ලදී.ඒ වෙනුවට නව ප්‍රසිද්ධ විතන්‍යන් හර යෙදීම් තුලට ඇතුලත් කරන ලදි.&lt;ref name=Lopez2012&gt;{{citation |last=Lopez|first=Xan|title=A heads up about extensions in 3.8|url=https://mail.gnome.org/archives/epiphany-list/2012-October/msg00006.html|accessdate=25 July 2013|work=epiphany mailing list }}&lt;/ref&gt;

පෙර විතන්‍යන් [[:si:C (ක්‍රමලේඛන භාෂාව)|C]] හෝ [[පයිතන්]] මගින් කේතනය කර ඇත.නමුත් WebKit යෙදුම්වලදී පයිතන් සහය ඉවත් කරන ලදී.&lt;ref name=&quot;gl-tp-ext&quot; /&gt;

3.6 සංස්කරණයේදී ඇතුලත් කරන ලද වෙබ් විතන්‍යන්: &lt;ref name=&quot;git-ext&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;gl-of-ext&quot; /&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! colspan=&quot;2&quot; | නිල වෙබ් විතන්‍යන්
|-
! ක්‍රියාවන් 
| සම්බන්ධ මෙනුවෙන් අභිමත අණකිරීම් නිකුත් කිරීම් 
|-
! දැන්වීම් වලකනය 
| [[:en:Adblock Plus|EasyList]] දායකත්වය ආශ්‍රිත  [[:en:Ad filtering|දැන්වීම් පෙරීම ]]
|-
! ස්වයංක්‍රීය නැවත ප්‍රවේශ ටැබය 
| කලින් කලට ටැබයක් නැවත ප්‍රවේශය 
|-
! සහතිකපත් 
| පිටුවක  [[:en:security certificate|සහතික පත්‍ර ]] දැන්වීම හා එය කළමනාකරණය 
|-
! හැසිරීම් 
| [[:en:Pointing device gesture|මුසික හැසිරීම් ]]සමග ක්‍රියාකිරීම 
|-
! Greasemonkey
| වෙබ් පිටුවක හැසිරීම සිමාකිරීමට [[:en:Greasemonkey|පරිශීලක අත්පත් ]] ධාවනය කිරීම 
|-
! HTML5Tube
| WebKit හි [[:en:HTML5 video|WebKit's HTML5 මාධ්‍ය වාදකය ]] මගින් [[:en:YouTube|Youtube]] video නැරඹීම 
|-
! පුවත් පෝෂ ග්‍රහකය 
| වෙබ් පිටුවකින් පිරිනමන පුවත් පෝෂ ග්‍රහකයට සම්බන්ධ වීම 
|-
! Push Scroll
| මැද මුසික ටිකියෙන් පිටුවක් ඇදීම 
|-
! Soup Fly
|SoupSession WebKit භාවිතා කරන දෝෂ නිරාකරණ මෙවලම 
|-
! Tab Key Tab Navigate
| ටැබ් යතුරෙන් ටැබ් අතර ගමන් කිරීම 
|-
! Tab States
| පසුබිම් ටැබයන්හි අඩංගු දෑ පෙන්වීම 
|}

නිල නොවන විතන්‍යන් කිහිපයක් තිබුනත් බොහෝ ඒවා වර්තමානයේදී සහය දක්වන්නේ නැත. &lt;ref name=&quot;gl-tp-ext&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;old-unofficial-ext&quot;/&gt;

=== වෙබ් යෙදුම්  ප්‍රකාරය === 
[[File:Wikipedia application launcher (Epiphany).png|thumb|left|වෙබ් යෙදුම් දියත්කරණය]]
[[File:GNOME Web (Epiphany) 3.2 (September 2011) in Web Application mode showing Wikipedia main page.png|thumb|right|විකිපීඩියාව desktop යෙදුමක් ලෙසින් ]] 
Gnome 3.2 &lt;ref name=&quot;gnome32_rn&quot;/&gt;සිට වෙබ් , වෙබ් භාවිතාවන් සඳහා දියත්කරණයන් වලට ඉඩ ප්‍රස්ථාව ලබා දෙන ලදි.&lt;ref name=&quot;web-application-mode_devblog&quot;/&gt; මෙම දියත්කරණයන් Dekstop සහ [[:en:GNOME Shell|Gnome Shell]] යන දෙවිදියෙන්ම ප්‍රවේශ විය හැකිය.උදාහරණයක් ලෙස මෙය [[:si:උබුන්ටු (පරිගණක මෙහෙයුම් පද්ධතිය)|උබුන්ටු]] &lt;ref name=&quot;install-wam-ubuntu_3rd&quot;/&gt;මත [[:en:Unity (user interface)|unity]] සමගද භාවිතා කල හැකිය. මෙම ලක්ෂණය [[:en:World Wide Web|විශ්ව විසිරි වියමන]] සහ ඩෙස්ක්ටොප් අතර සම්බන්දය වැඩි දියුණු කිරීමට ඉවහල් වේ. &lt;ref name=&quot;web-comes_devblog&quot;/&gt; මෙය සංවර්ධකයන්ගේ එක ඉලක්කයකි. මෙවැනිම වූ ලක්ෂණයන් වින්ඩෝස් මත වූ Google Chrome මත දැකිය හැකිය. මෙම කර්තව්‍ය සඳහාම [[:en:Mozilla Foundation|Mozilla පදනමේ  ]] පෙර නිර්මාණයක් වූ [[:en:Mozilla Prism|මොසිලා prism]] නිර්මාණය කරන ලදි. මෙය Chromeless &lt;ref name=&quot;mozilla-chromeless&quot;/&gt;ව්‍යාපෘතිය යටතේ අවලංගු කරන ලදී. දැනට එපිෆනි හි ප්‍රධාන අයිතමයන් තුල වෙබ් යෙදීම් කළමනාකරණය අඩංගු වේ.

දැනට එපිෆනිහි පළමු අවස්ථාවේදීම වෙබ් යෙදුම් හසුරුවාගත හැකිය.විශේෂ URI සබැඳියක් මගින් ප්‍රවේශ විය හැකි පිටුවකින් මෙම යෙදුම් අනාවරණය කරගත හැකිය.මෙම විසඳුම තාවකාලික එකක් වූ අතර මෙය සුලභ Gnome යෙදුම් කළමනාකරණය විසින් Gnome 3.4 දී ගොඩනැගීමට ප්‍රයත්න දැරුවත් අවසානයේදී එය ඉවත් විය.

== පද්ධති අවශ්‍යතා == 
 
වෙබ්,Gnome ඩෙස්ක්ටොප් වටපිටාවේ අංගයක් වීම නිසාම Gnome වේදිකාවෙන් තොරව මෘදුකාංග හා දෘඩාංග රඳා පැවතීම් නැත.නමුත් [[:en:The GNOME Project|Gnome ව්‍යාපෘතිය]] මීට අවශ්‍ය අවම අවශ්‍යතා හුවා දක්වන්නේ නැත.කෙසේවෙතත් Gnome 3 දැනට පවතින නවීන පරිගණකයක් මත ධාවනය විය හැකි බව පැවසේ. &lt;ref name=&quot;shell-hardware-requirements&quot;/&gt;
වෙබ් නිකුත් කරනු ලබන්නේ [[:en:Source code|මුලාශ්‍ර කේතය]]න් සමග හෝ [[:en:Linux distribution|ලිනක්ස් බෙදාහැරීම්]] සහ [[:en:Berkeley Software Distribution|BSD]] ද්විමය කේත ඇසුරුම් වශයෙන් පමණි.එම නිසා වෙබ් හි උපයෝජ්‍යතාව බෙදාහරින්නා මත රඳා පවතී.&lt;ref name=&quot;epiphany-downloads&quot; /&gt;වෙබ් විවිධාකාර වූ දෘඩාංග වේදිකාවන් මත ධාවනය කිරීමේ හැකියාව පවතී.මේ අතර [[:en:IA-32|i386]], [[:en:x86-64|amd64]] , සහ තවත් [[:en:Microarchitecture|ක්‍රියාවලි ආකෘති]]න් වේ. &lt;ref name=&quot;gentoo_default-browser&quot; /&gt;

== පිළිගැනීම  ==

Webkit ජවගැන්වුන එපිෆනි 2.28 සැප්තැම්බර් 2009 සමාලෝචනයේදී [[:en:Ars Technica|Ars Technica]] හි Ryan Paul පැවසුවේ &quot;Gnome 2.28 තුලදී එපිෆනි ඉතා ඉක්මනින් ක්‍රියාකරයි. Webkit භාවිතය බොහෝ Linux නිකුතුවන්දි පැමිණෙන Firefox හා එපිෆනි අතර වෙනසක් ඇතිකිරීමට ඉවහල් වේ. &quot; &lt;ref name=&quot;ars_garden&quot; /&gt;

2010 ජුලි එපිෆනි 2.30 සමාලෝචනයේදී Jack Wallen එය විස්තර කලේ කාර්යක්ෂම නමුත් වෙනස් බ්‍රව්සරයක් ලෙසයි.&quot;මම මුලින්ම එපිෆනි සමග වැඩ කිරීමේදී එය බොහෝ වෙබ් අඩවි වලදී ඇද වැටුනා.&lt;ref name=&quot;Wallen01Jul10&quot; /&gt;කුඩා ගවේශණයක් හා දෝෂ නිරාකරණය කිරීමකදී එහි ගැටලුව ඇත්තේ JavaScript මත බව මට තේරුණා.කුමක් හෝ හේතුවකට එපිෆනිහි නවතම නිකුතුව JavaScript සදහා කැමැත්තක් දක්වන්නේ නැත.මෙම ගැටලුව නිරාකරණය කල හැක්කේ JavaScript බලය නැති කිරීමෙන් පමණි.එනම් බොහෝ ලක්ෂණ බොහෝ වෙබ් අඩවි තුලදී ක්‍රියා නොකරයි.එමෙන්ම එම වෙබ් අඩවි වේගයෙන් ප්‍රවේශ විය හැකි බවත් මින් කියවෙනවා.එපිෆනි chrome හා firefox සම්පුර්ණයෙන්ම ප්‍රතිස්ථාපනය නොකලත් මා එය කලින් අවස්ථාවලට වඩා භාවිතා කෙරෙනවා.&lt;ref name=&quot;Wallen01Jul10&quot; /&gt; එය සතුව කුඩා පා සටහනක්,වේගවත් ආරම්භයක් හා පිරිසිදු අතුරුමුහුණතක් පවතිනවා  &quot;. 
&lt;ref name=&quot;Wallen01Jul10&quot;&gt;{{Cite news|url = http://www.ghacks.net/2010/07/01/epiphany-an-efficient-but-different-web-browser/|title = Epiphany: An efficient, but different, web browser|accessdate = 24 March 2011|last = Wallen|first = Jack|authorlink = |date=July 2010| work = Ghacks.net}}&lt;/ref&gt;

මාර්තු 2011 දි Veronica Henry එපිෆනි 2.32 සමාලෝචනය කලේ &quot;මෙය ප්‍රාථමික ඩෙස්ක්ටොප් බ්‍රව්සරයක් ලෙස භාවිතය බොහෝ පරිශීලකයන්ට අසීරු දෙයක් වේවි.අවම වශයෙන් මෙය ප්‍රාථමික  බ්‍රව්සරයක් බවට පත්කර ගැනීමටවත් සැකැස්මක් මෙහි නැත.නමුත් ඔබට වේගවත් වෙබ් ප්‍රවේශයක් අවශ්‍ය වූ විට එපිෆනි භාවිතා කල හැකිය.&quot; &lt;ref name=&quot;Train09Mar11&quot; /&gt;Henry එපිෆනිහි විතන්‍යන් අඩුකම හා firebug  හි අඩුකම විවේචනය කළේය.&lt;ref name=&quot;Train09Mar11&quot; /&gt;නමුත් [[:en:Firebug (software)|FireBug]] ට සමාන ක්‍රියාකාරීත්වයක් ලබා දෙන Webkit එන්ජිමේ වෙබ් පරීක්ෂක සහය මෙය සතුවේ.&lt;ref name=&quot;webinspector&quot;/&gt;

==මේවාත් බලන්න ==

* [[:en:List of web browsers|වෙබ් බ්‍රව්සර ලැයිස්තුවක් ]]
* [[:en:Comparison of web browsers|වෙබ් බ්‍රව්සර අතර සැසඳීමක් ]]

==මුලාශ්‍ර==
{{Reflist|30em|refs=
&lt;ref name=&quot;198_devblog&quot;&gt;{{citation |url=http://blogs.gnome.org/epiphany/2006/02/27/198-released-xulrunner/ |title=1.9.8 released; XULRunner |work=The GNOME Web Browser Developers |date=February 27, 2006 |accessdate=October 17, 2011 }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;arch_default-browser&quot;&gt;{{citation |url=http://www.archlinux.org/groups/i686/gnome/ |title=Group Details - gnome (i686) |work=[[Arch Linux]] website |date=dynamicly generated |accessdate=October 17, 2011 |access-date=April 8, 2014 |archive-date=October 21, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111021125429/http://www.archlinux.org/groups/i686/gnome/ }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;ars-34_design&quot;&gt;{{citation |url=http://arstechnica.com/business/news/2012/04/hands-on-gnome-34-arrives-introducing-significant-design-changes.ars |title=Hands-on: GNOME 3.4 arrives, introducing significant design changes |first=Ryan |last=Paul |work=[[Ars Technica]] |date=April 1, 2012 |accessdate=April 1, 2012 }}&lt;/ref&gt; 
&lt;ref name=&quot;ars_garden&quot;&gt;{{citation |url=http://arstechnica.com/open-source/news/2009/09/linux-garden-gets-a-new-gnome-with-version-228.ars |title=Linux garden gets a new GNOME with version 2.28 |first=Ryan |last=Paul |work=[[Ars Technica]] |date=September 24, 2009 |accessdate=October 16, 2011 }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;ars_look_214&quot;&gt;{{citation |url=http://arstechnica.com/open-source/news/2006/03/linux-20060328.ars/3 |title=A look at GNOME 2.14 |first=Ryan |last=Paul |work=[[Ars Technica]] |date=March 28, 2006 |accessdate=October 16, 2011 }} {{භින්න වූ සබැඳි|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;dont-click_book&quot;&gt;{{citation |url=http://books.google.com/books?id=IGFPnJpa5cIC |first=Scott |last=Granneman |title=Don't click on the blue e!: switching to Firefox |publisher=[[O'Reilly Media]] |publication-date=October 16, 2005 |publication-place=[[Sebastopol, CA]], [[USA]] |isbn=0-596-00939-9 |page=[http://books.google.com/books?id=IGFPnJpa5cIC&amp;pg=PT201 201] }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;ephy216_rn&quot;&gt;{{citation |url=http://live.gnome.org/Epiphany/RelNotes216 |title=Epiphany 2.16 Release Notes |date=March 2, 2008 |accessdate=October 17, 2011 |work=The GNOME Project |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080908075132/http://live.gnome.org/Epiphany/RelNotes216 |archivedate=September 8, 2008 }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;epiphany-downloads&quot;&gt;{{citation |url=https://wiki.gnome.org/Apps/Epiphany/Downloads |title=Epiphany/Downloads |work=The GNOME Project |accessdate=December 11, 2011 }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;epiphany-loves-webkit&quot;&gt;{{citation |url=http://blogs.gnome.org/xan/2008/04/06/epiphany-%e2%99%a5-webkit/ |title=Epiphany ♥ WebKit |first=Xan |last=Lopez |date=April 6, 2008 |accessdate=November 25, 2011 }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;epiphany-smart-bookmarks&quot;&gt;{{citation |url=http://projects.gnome.org/epiphany/smartbookmarks.html |title=Smart Bookmarks |work=The GNOME Project |accessdate=December 14, 2011 }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;epiphany-turns-7&quot;&gt;{{citation |url=http://blogs.gnome.org/epiphany/2009/12/24/epiphany-turns-7/ |title=Epiphany turns 7 |work=The GNOME Web Browser Developers |date=December 24, 2009 |accessdate=June 15, 2011 }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;fedora-10_book&quot;&gt;{{citation |url=http://books.google.com/books?id=yZ7Z6Wq3EdcC |first=Richard |last=Peterson |title=Fedora 10 Linux Desktop |publisher=Surfing Turtle Press |publication-date=June 15, 2008 |publication-place=[[San Francisco]], [[USA]] |isbn=0984103627 |page=[http://books.google.com/books?id=yZ7Z6Wq3EdcC&amp;pg=PA224 224] }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;foresight_devblog&quot;&gt;{{citation |url=http://blogs.gnome.org/epiphany/2007/03/04/foresight-and-epilicious/ |title=Foresight and Epilicious |work=The GNOME Web Browser Developers |date=March 4, 2007 |accessdate=October 16, 2011 }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;FSM&quot;&gt;{{citation |url=http://www.freesoftwaremagazine.com/books/ubuntu_applications/epiphany |title=Epiphany, the ultimate Gnome browser |accessdate=October 16, 2011 |last=Min |first=Andrew |work=The Ubuntu Applications book (under construction) |access-date=April 8, 2014 |archive-date=October 31, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081031231829/http://www.freesoftwaremagazine.com/books/ubuntu_applications/epiphany }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;galeon-history_website&quot;&gt;{{citation |url=http://galeon.sourceforge.net/links/history.php |title=Galeon, A History or, why Galeon is the way it is |last=DeRosia |first=Chris |date=July 29, 2003 |accessdate=October 16, 2011 |access-date=April 8, 2014 |archive-date=October 13, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111013014019/http://galeon.sourceforge.net/links/history.php }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;gecko-eol&quot;&gt;{{citation |url=http://blogs.gnome.org/epiphany/2009/07/01/gecko-end-of-life/ |title=Gecko end-of-life |work=The GNOME Web Browser Developers |date=July 1, 2009 |accessdate=November 25, 2011 }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;gentoo_default-browser&quot;&gt;{{citation |url=http://gentoo-portage.com/gnome-base/gnome/Dep#ptabs |title=Gentoo-Portage - gnome-base/gnome |work=Gentoo-Portage.com |date=dynamicly generated |accessdate=October 17, 2011 |access-date=April 8, 2014 |archive-date=November 11, 2004 |archive-url=https://web.archive.org/web/20041111002513/http://gentoo-portage.com/gnome-base/gnome/dep#ptabs }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;git-ext&quot;&gt;{{citation |url=http://git.gnome.org/browse/epiphany-extensions/tree/extensions |title=Extensions tree |work=The GNOME Project's [[Git (software)|git repository]] |accessdate=November 22, 2011 }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;git_news&quot;&gt;{{citation |url=http://git.gnome.org/browse/epiphany/plain/NEWS |title=''NEWS'' file |work=The GNOME Project's [[Git (software)|git repository]] |accessdate=October 17, 2011 }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=July 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;gl-of-ext&quot;&gt;{{citation |url=https://live.gnome.org/Epiphany/Extensions |title=Official Epiphany Extensions |work=The GNOME Project |accessdate=November 22, 2011 }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;gl-tp-ext&quot;&gt;{{citation |url=https://live.gnome.org/Epiphany/Extensions |title=Third Party Extensions for Epiphany 2.28 and later |work=The GNOME Project |accessdate=November 23, 2011 }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;gnome32_rn&quot;&gt;{{citation |url=http://library.gnome.org/misc/release-notes/3.2/#epiphany |title=GNOME 3.2 Release Notes |first1=Olav |last1=Vitters |first2=André |last2=Klapper |first3=Allan |last3=Day |work=The GNOME Project |date=September 28, 2011 |accessdate=October 16, 2011 |access-date=April 8, 2014 |archive-date=December 23, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121223210950/http://library.gnome.org/misc/release-notes/3.2/#epiphany }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;gnome-rn&quot;&gt;{{citation |url=http://library.gnome.org/misc/release-notes/ |title=GNOME Release Notes |work=The GNOME Project |accessdate=October 16, 2011 |access-date=April 8, 2014 |archive-date=November 14, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111114213459/http://library.gnome.org/misc/release-notes/ }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;install-wam-ubuntu_3rd&quot;&gt;{{citation |url=http://www.webupd8.org/2011/10/install-epiphany-320-with-web.html |title=Install Epiphany 3.2.0 with Web Application mode in Ubuntu 11.10 Oneiric Ocelot |first=Andrew |date=October 3, 2011 |accessdate=October 16, 2011 }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;linux-non-geeks_book&quot;&gt;{{citation |url=http://books.google.com/books?id=fTvN7BfU_WoC |first=Rickford |last=Grand |title=Linux for non-geeks: a hands-on, project-based, take-it-slow guidebook |publisher=[[No Starch Press]] |publication-date=October 16, 2004 |publication-place=[[San Francisco]], [[USA]] |isbn=1-59327-034-8 |pages=[http://books.google.com/books?id=fTvN7BfU_WoC&amp;pg=PA116 116&amp;ndash;117] }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mozdev-home&quot;&gt;{{citation |url=http://epiphany.mozdev.org/ |title=Epiphany's initial home page |author=Marco Pesenti Gritti |date=December 8, 2002 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20030424094846/http://epiphany.mozdev.org/ |archivedate=April 24, 2003 |accessdate=October 17, 2011 |access-date=April 8, 2014 |archive-date=April 24, 2003 |archive-url=https://web.archive.org/web/20030424094846/http://epiphany.mozdev.org/ }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mozilla-chromeless&quot;&gt;{{citation |title=Prism is now Chromeless |url=https://mozillalabs.com/blog/2011/02/prism-is-now-chromeless/ |first=Lloyd |last=Hilaiel |work=[[Mozilla Labs]] |date=February 11, 2011 |accessdate=November 14, 2011 |access-date=April 8, 2014 |archive-date=August 8, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110808002516/http://mozillalabs.com/blog/2011/02/prism-is-now-chromeless }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mzine_ephy-08&quot;&gt;{{citation |url=http://www.mozillazine.org/talkback.html?article=3440 |title=Epiphany 0.8.0 Released |work=[[mozillaZine]] |date=July 13, 2003 |accessdate=October 17, 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101126060025/http://mozillazine.org/talkback.html?article=3440 |archivedate=November 26, 2010 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;new-text-entry_devblog&quot;&gt;{{citation |url=http://blogs.gnome.org/epiphany/2005/08/03/new-text-entry-field-with-focus-indication-and-icons/ |title=New text entry field with focus indication and icons |work=The GNOME Web Browser Developers |date=August 3, 2005 |accessdate=October 17, 2011 }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;old-unofficial-ext&quot;&gt;{{citation |url=http://www.sstuhr.dk/epiphany-extensions/ |title=Old Unofficial Epiphany Extensions (doesn't work with newer versions of Epiphany) |first=Stefan |last=Stuhr |date=May 10, 2008 |accessdate=November 23, 2011 }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;pi-1&quot;&gt;{{citation |url=http://blogs.gnome.org/epiphany/2006/03/14/%cf%80-1/ |title=π -1 |work=The GNOME Web Browser Developers |date=March 14, 2006 |accessdate=October 16, 2011 }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;port-buddha&quot;&gt;{{citation |url=http://blogs.gnome.org/xan/2007/07/24/if-you-see-the-buddha-on-the-road-port-it-to-gtk/ |title=If you see the Buddha on the road, port it to GTK+ |first=Xan |last=Lopez |date=July 24, 2007 |accessdate=November 25, 2011 }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;ra-0.4&quot;&gt;{{citation |url=http://mail.gnome.org/archives/epiphany-list/2002-December/thread.html#00018 |title=&amp;#91;Epiphany&amp;#93; Epiphany 0.4 |first=Marco Pesenti |last=Gritti |date=December 25, 2002 |work=epiphany mailing list }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;ra-0.5&quot;&gt;{{citation |url=http://mail.gnome.org/archives/epiphany-list/2003-April/msg00028.html |title=&amp;#91;Epiphany&amp;#93; Epiphany 0.5.0 |first=Marco Pesenti |last=Gritti |date=April 13, 2003 |work=epiphany mailing list }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;ra-0.6&quot;&gt;{{citation |url=http://mail.gnome.org/archives/epiphany-list/2003-May/msg00022.html |title=&amp;#91;Epiphany&amp;#93; Epiphany 0.6.0 |first=Marco Pesenti |last=Gritti |date=May 4, 2003 |work=epiphany mailing list }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;ra-0.7&quot;&gt;{{citation |url=http://mail.gnome.org/archives/epiphany-list/2003-June/msg00053.html |title=&amp;#91;Epiphany&amp;#93; Epiphany 0.7.0 |first=Marco Pesenti |last=Gritti |date=June 7, 2003 |work=epiphany mailing list }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;ra-0.9&quot;&gt;{{citation |url=http://mail.gnome.org/archives/epiphany-list/2003-August/msg00150.html |title=&amp;#91;Epiphany&amp;#93; Epiphany 0.9.0 |first=Marco Pesenti |last=Gritti |date=August 22, 2003 |work=epiphany mailing list }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;ra-1.0&quot;&gt;{{citation |url=http://mail.gnome.org/archives/epiphany-list/2003-September/msg00043.html |title=&amp;#91;Epiphany&amp;#93; Epiphany 1.0 |first=Marco Pesenti |last=Gritti |date=September 8, 2003 |work=epiphany mailing list }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;ra-1.2&quot;&gt;{{citation |url=http://mail.gnome.org/archives/epiphany-list/2004-March/msg00045.html |title=Epiphany 1.2.0 |first=Marco Pesenti |last=Gritti |date=March 15, 2004 |work=epiphany mailing list }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;ra-1.4&quot;&gt;{{citation |url=http://mail.gnome.org/archives/epiphany-list/2004-September/msg00030.html |title=Epiphany 1.4.0 |first=Christian |last=Persch |date=September 13, 2004 |work=epiphany mailing list }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;ra-1.6&quot;&gt;{{citation |url=http://mail.gnome.org/archives/epiphany-list/2005-March/msg00003.html |title=Epiphany 1.6.0 |first=Christian |last=Persch |date=March 9, 2005 |work=epiphany mailing list }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;ra-1.8&quot;&gt;{{citation |url=http://mail.gnome.org/archives/epiphany-list/2005-September/msg00016.html |title=Epiphany and Epiphany-extensions 1.8.0 |first=Reinout |last=van Schouwen |date=September 5, 2005 |work=epiphany mailing list }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;ra-2.14&quot;&gt;{{citation |url=http://mail.gnome.org/archives/epiphany-list/2006-March/msg00075.html |title=Epiphany 2.14.0 released!  |first=Reinout |last=van Schouwen |date=March 12, 2006 |work=epiphany mailing list }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;ra-2.16&quot;&gt;{{citation |url=http://mail.gnome.org/archives/gnome-announce-list/2006-September/msg00042.html |title=Celebrating the release of GNOME 2.16!  |date=September 6, 2006 |accessdate=September 20, 2007 |work=gnome-announce mailing list |last=Newren |first=Elijah }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;ra-2.18&quot;&gt;{{citation |url=http://mail.gnome.org/archives/gnome-announce-list/2007-March/msg00056.html |title=Celebrating the release of GNOME 2.18!  |date=March 14, 2007 |accessdate=September 20, 2007 |work=gnome-announce mailing list |last=Newren |first=Elijah }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;ra-2.20&quot;&gt;{{citation |url=http://arstechnica.com/news.ars/post/20070919-gnome-2-20-officially-released.html |title=GNOME 2.20 officially released |first=Ryan |last=Paul |work=[[Ars Technica]] |date=September 19, 2007 |accessdate=September 20, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080918100702/http://arstechnica.com/news.ars/post/20070919-gnome-2-20-officially-released.html |access-date=September 20, 2007 |archive-date=September 18, 2008 }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;ra-2.22&quot;&gt;{{citation |url=http://mail.gnome.org/archives/gnome-announce-list/2008-March/msg00060.html |title=Celebrating the release of GNOME 2.22!  |date=March 12, 2008 |accessdate=March 12, 2008 |work=gnome-announce mailing list-list |last=Untz |first=Vincent }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;ra-2.24&quot;&gt;{{citation |url=http://mail.gnome.org/archives/gnome-announce-list/2008-September/msg00132.html |title=Celebrating the release of GNOME 2.24!  |date=September 24, 2008 |accessdate=September 27, 2008 |work=gnome-announce mailing list-list |last=Untz |first=Vincent }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;ra-2.26&quot;&gt;{{citation |url=http://mail.gnome.org/archives/gnome-announce-list/2009-March/msg00091.html |title=Celebrating the release of GNOME 2.26!  |date=March 18, 2009 |accessdate=March 18, 2009 |work=gnome-announce mailing list-list |last=Untz |first=Vincent }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;ra-2.28&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.osnews.com/story/22224/GNOME_2_28_Released |title=GNOME 2.28 Released |last=Holwerda |first=Thom |work=[[OSNews]] |date=September 24, 2009 |accessdate=April 5, 2009 }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;ra-2.30&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.osnews.com/story/23092/GNOME_2_30_Released |title=GNOME 2.30 Released |last=Holwerda |first=Thom |work=[[OSNews]] |date=March 31, 2010 |accessdate=April 4, 2010 }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;ra-2.32&quot;&gt;{{citation |url=http://mail.gnome.org/archives/gnome-announce-list/2010-September/msg00110.html |title=Celebrating the release of GNOME 2.32!  |first=Vincent |last=Untz |date=September 29, 2010 |work=gnome-announce mailing list }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;ra-3.0&quot;&gt;{{citation |url=http://mail.gnome.org/archives/gnome-announce-list/2011-April/msg00038.html |title=GNOME 3.0 Released |first=Vincent |last=Untz |date=April 6, 2011 |work=gnome-announce mailing list }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;ra-3.2&quot;&gt;{{citation |url=http://mail.gnome.org/archives/gnome-announce-list/2011-September/msg00120.html |title=GNOME 3.2 Released |first=Matthias |last=Clasen |date=September 28, 2011 |work=gnome-announce mailing list }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;ra-3.4&quot;&gt;{{citation |url=http://library.gnome.org/misc/release-notes/3.4/ |title=GNOME 3.4 Release Notes |first=September 28, |last=The GNOME Project |date=March 28, 2012 |work=gnome-announce mailing list |access-date=April 8, 2014 |archive-date=March 30, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120330034004/http://library.gnome.org/misc/release-notes/3.4/ }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;ra-3.6&quot;&gt;{{citation |url=http://library.gnome.org/misc/release-notes/3.6/ |title=GNOME 3.6 Release Notes |first=September 26, |last=The GNOME Project |date=September 26, 2012 |work=gnome-announce mailing list |access-date=April 8, 2014 |archive-date=December 30, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121230052356/http://library.gnome.org/misc/release-notes/3.6/ }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;ra-3.8&quot;&gt;{{citation |url=http://library.gnome.org/misc/release-notes/3.8/ |title=GNOME 3.8 Release Notes |first=March 27, |last=The GNOME Project |date=March 27, 2013 |work=gnome-announce mailing list }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=November 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;running-linux_book&quot;&gt;{{citation |url=http://books.google.com/books?id=9xrE5gokRQwC |first1=Matthias Kalle |last1=Dalheimer |first2=Matt |last2=Welsh |title=Running Linux |edition=March 28, 5 |publisher=[[O'Reilly Media]] |publication-date=March 28, 2006 |publication-place=[[Sebastopol, CA]], [[USA]] |isbn=978-0-596-00760-7 |page=[http://books.google.com/books?id=9xrE5gokRQwC&amp;pg=9PT94 94] }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;shell-hardware-requirements&quot;&gt;{{citation |url=http://live.gnome.org/GNOME3Myths |title=GNOME 3 Myths |chapter-url=http://live.gnome.org/GNOME3Myths#My_computer_and.2BAC8-or_graphics_card_isn.27t_powerful_enough_to_run_GNOME_3 |chapter=My computer and/or graphics card isn't powerful enough to run GNOME 3 |first=Andre |last=Klapper |work=The GNOME Project |date=October 13, 2011 |accessdate=December 11, 2011 }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;stabler-stable_devblog&quot;&gt;{{citation |url=http://blogs.gnome.org/epiphany/2007/01/30/a-new-stabler-stable-release/ |title=A new stabler stable release |work=The GNOME Web Browser Developers |date=January 30, 2007 |accessdate=October 16, 2011 }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;suse-unleashed_book&quot;&gt;{{citation |url=http://books.google.com/books?id=P_mbgQfn3ZAC |first=Michael |last=McCallister |title=SUSE Linux 10 unleashed |series=Unleashed Series |publisher=[[Sams Publishing]] |publication-date=October 16, 2006 |publication-place=[[USA]] |isbn=0-672-32726-0 |page=[http://books.google.com/books?id=P_mbgQfn3ZAC&amp;pg=PA225 225] }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;topics_devblog&quot;&gt;{{citation |url=http://blogs.gnome.org/epiphany/2006/01/22/topic-suggestions/ |title=Topic suggestions |work=The GNOME Web Browser Developers |date=January 22, 2006 |accessdate=October 17, 2011 }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Train09Mar11&quot;&gt;{{citation |url=http://www.trainsignaltraining.com/top-linux-browsers |title=Top 3 Alternative Linux Browsers |first=Veronica |last=Henry |work=Train Signal Training |date=March 9, 2011 |accessdate=March 25, 2011 }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;web-application-mode_devblog&quot;&gt;{{citation |url=http://blogs.gnome.org/xan/2011/08/31/web-application-mode-in-gnome-3-2/ |title=Web application mode in GNOME 3.2 |first=Xan |last=Lopez |date=August 31, 2011 |accessdate=October 16, 2011 }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;web-comes_devblog&quot;&gt;{{citation |url=http://blogs.gnome.org/xan/2011/04/11/the-web-comes-to-gnome-ready-or-not/ |title=The Web comes to GNOME, ready or not |first=Xan |last=Lopez |date=April 11, 2011 |accessdate=October 16, 2011 }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;webinspector&quot;&gt;{{citation |url=http://www.webkit.org/blog/197/web-inspector-redesign/ |title=Web Inspector Redesign |last=Hatcher |first=Timothy |work=Webkit developers [[blog]]s |date=September 30, 2008 |accessdate=October 18, 2011 }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;webkit-announcement&quot;&gt;{{citation |url=http://mail.gnome.org/archives/epiphany-list/2008-April/msg00000.html |title=ANNOUNCEMENT: The Future of Epiphany |first=Christian |last=Persch |work=epiphany mailing list-list |date=April 1, 2008 }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;webkit-secsupport&quot;&gt;{{citation |title=SpecSupport |url=https://trac.webkit.org/wiki/SpecSupport |work=[[WebKit]] project |accessdate=November 14, 2011 |access-date=April 8, 2014 |archive-date=October 19, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111019180040/http://trac.webkit.org/wiki/SpecSupport }}&lt;/ref&gt;
}}

==භාහිර සබැඳි ==
{{Commons category|Epiphany (software)}}
*{{නිල වෙබ් අඩවිය |http://projects.gnome.org/epiphany/}}
*[http://developer.gnome.org/hig-book/stable/ GNOME පරිශීලක අතුරුමුහුණත් නිර්දේශය] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130523000829/https://developer.gnome.org/hig-book/stable/ |date=2013-05-23 }}
*[http://www.raspberrypi.org/archives/5535 රාස්බෙරි පයි මත ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140401183842/http://www.raspberrypi.org/archives/5535 |date=2014-04-01 }}</text>
      <sha1>49v7p38024515jb4d3btqelb9mhkbd1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ලෝක විද්‍යා උළෙල</title>
    <ns>0</ns>
    <id>52430</id>
    <revision>
      <id>805234</id>
      <parentid>783810</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T06:29:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>805234</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17507" sha1="e2z765aad2fyughntlpsonhg5obrwk7" xml:space="preserve">[[Image:WSF logo 300.jpg|200px|The World Science Festival logo. |right|thumb]]

වාර්ෂික [[විද්‍යා උළෙලක්]] වන '''ලෝක විද්‍යා  උළෙල''', ලෝක විද්‍යා පදනමේ නිෂ්පාදනයකි.  එය 501(c) (3) දරන ලාභ සඳහා නොවන පදනමකි. එහි ප්‍රධාන ශාඛාව [[නිව්යෝක් හි පවතී]] .
.&lt;ref&gt;Non-profit status and chairman position from the foundation's 990-EZ form for 2006, accessible online via
{{Citation
|title=GuideStar
|url=http://www.guidestar.org
|accessdate=2008-06-11
|publisher=GuideStar USA, Inc.
|year=2008
}}. Current board of directors from {{Citation|last=World Science Festival|title=Board of directors|url=http://www.worldsciencefestival.com/about-us/board-of-directors|publisher=Science Festival Foundation|date=April 2008|accessdate=2008-06-08| archiveurl = http://web.archive.org/web/20080607125656/http://www.worldsciencefestival.com/about-us/board-of-directors| archivedate = June 7, 2008}}&lt;/ref&gt;
 
මෙම ආයතනයේ මෙභෙය වන්නේ විද්‍යාවෙන් දැනුවත් වූ, කුතුහලයෙන් අවදි වුණු විද්‍යාවේ වටිනාකම දන්නා සහ එහි වැදගත්කම අනාගතයට කියාපාන සමාජයක්  බිහිකිරීමටයි 

==අතීතය හා පසුබිම == 
ලෝක විද්‍යා  උළලෙහි  නිර්මාතෘ වන්නේ කොලොම්බියා  විශ්ව විද්‍යාලයේ ගණිත  හා භෞතික විද්‍යා මහාචාර්යවරයෙකු හා විද්‍යා ප්‍රබන්ධ කිහිපයකම ( &quot;The Elegant Universe&quot; සහ  &quot;The Hidden Reality&quot; ද  ඇතුළත්ව ) රචකයෙකු  වන [[ බ්‍රයන් ග්‍රීන් ]] සහ සිව්වරක් ජාතික ප්‍රවෘත්ති සඳහා  වන එමී සම්මානය දිනාගත්  මෙන්ම ප්‍රධාන ජාතික රුපවාහිනී ප්‍රවෘත්ති අංශයට සජීවී වාර්තා නිෂ්පාදනය කල ට්‍රේසි ඩේ විසිනි. ග්‍රීන්  වර්තමානයේ ලෝක විද්‍යා උළලෙහි සභාපතිවරයා වශයෙන් කටයුතු කරන අතර ඩේ එහි ප්‍රධාන විධායක නිලධාරියා වශයෙන් කටයුතු කරයි.

මෙම උත්සවයේ විශේෂාංග, විද්‍යාව මත පදනම් වූ ඒවා වන අතර වෘත්තීමය  රුපවාහිනී  හා සජීවී වේදිකාමය අංග වල මට්ටමට අනුකුලව පවතී .

සමාරම්භක ලෝක විද්‍යා උළෙල  2008 මැයි 28 සිට ජුනි පළමුදා දක්වා නිව් යෝර්ක් නගරය පුරා ස්ථාන 22ක පැවැත්වුණි. 
ටයිම්ස් පුවත්පත මගින් &quot;නව්‍ය සංස්කෘතික සංස්ථාපිතයක්&quot; වශයෙන් ආචාරක් ලැබූ මෙම උළෙලට විශේෂාංග 46ක්, පදික සල්පිලක් මෙන්ම එහි පළමු දිනයේදී එක්දින ලෝක විද්‍යා හමුවක් කොලොම්බියා විශ්ව විද්‍යාලයේදී පැවැත්වෙන්නට යෙදුණි. මෙම උළෙලට 120,000ක ජනකායක් සහභාගී වුහ.

== පොඩිත්තන් සඳහා ==
ලෝක විද්‍යා  උළලෙහි  නිර්මාතෘ වන්නේ කොලොම්බියා  විශ්ව විද්යාලයේ ගණිත  හාභෞතික විද්‍යා මහාචාර්යවරයෙකු හා විද්‍යා ප්‍රබන්ධ කිහිපයකම (&quot;The Elegant Universe&quot; සහ  &quot;The Hidden Reality&quot; ද  ඇතුළත්ව ) රචකයෙකු  වන බ්‍රයන් ග්‍රීන් සහ සිව්වරක් ජාතික ප්‍රවෘත්ති සඳහා  වන එමී සම්මානය දිනාගත්  මෙන්ම ප්‍රධාන ජාතික රුපවාහිනී ප්‍රවෘත්ති අංශයට සජීවී වාර්තා නිෂ්පාදනය කල ට්‍රේසි ඩේ විසිනි. ග්‍රීන්  වර්තමානයේ ලෝක විද්‍යා උළලෙහි සභාපතිවරයා වශයෙන් කටයුතු කරන අතර ඩේ එහි ප්‍රධාන විධායක නිලධාරියා වශයෙන් කටයුතු කරයි.

මෙම උත්සවයේ විශේෂාංග, විද්‍යාව මත පදනම් වූ ඒවා වන අතර වෘත්තීමය  රුපවාහිනී  හා සජීවී වේදිකාමය අංග වල මට්ටමට අනුකුලව පවතී .

සමාරම්භක ලෝක විද්‍යා උළෙල  2008 මැයි 28 සිට ජුනි පළමුදා දක්වා නිව් යෝර්ක් නගරය පුරා ස්ථාන 22ක පැවැත්වුණි. 
 
ටයිම්ස් පුවත්පත මගින් 'නව්‍ය සංස්කෘතික සංස්ථාපිතයක්' වශයෙන් ආචාරක් ලැබූ මෙම උළෙලට විශේෂාංග 46ක්, පදික සල්පිලක් මෙන්ම එහි පළමු දිනයේදී එක්දින ලෝක විද්‍යා හමුවක් කොලොම්බියා විශ්ව විද්‍යාලයේදී පැවැත්වෙන්නට යෙදුණි. මෙම උළෙලට 120,000ක ජනකායක් සහභාගී වුහ.

==අධ්‍යක්ෂක මඬුල්ල ==
* [[ඇලන් අයිඩා]]
* [[ජුඩිත් කොක්ස්]]
* [[ට්‍රේසි ඩේ]]
* [[බ්‍රයන් ග්‍රීන්]]
* [[ජිලියන් ස්මෝල්]]
* [[ටම්සෙන් ඇන් සිzෆ්]]
[http://worldsciencefestival.com/sponsors අනුග්‍රාහක භවතුන්ගේ ලැයිස්තුවක්] සඳහා ලෝක විද්‍යා උළෙලේ නිල වෙබ්අඩවිය බලන්න.

== පසුගිය සහභාගිකරුවන්  ==

[http://worldsciencefestival.com/participants පසුගිය සහභාගිකරුවන්ගේ ලැයිස්තුවක්] සඳහා ලෝක විද්‍යා උළෙලේ නිල වෙබ්අඩවිය බලන්න.

== 2013 උළෙල ==
'''මැයි 29 - ජුනි 2'''&lt;br /&gt;
සයවෙනි වාර්ෂික ලෝක  විද්‍යා උළෙල &quot;ස්පූකි ඇක්ෂන් &quot; එනම්, යථාර්ථ - නම්‍ය  ක්වන්ටම් යාන්ත්‍රික විද්‍යාවේ අපුර්ව ගුණ වලට විචිත්‍රව පණ පොවන වැඩසටහනකින් ආරම්භ විය. ඉහළ ප්‍රතිචාර මත නැවත ඉදිරිපත් කෙරුණු &quot;ස්පූකි ඇක්ෂන්&quot; වැඩසටහනේ මුලිකත්වය හිමි වුනේ[[බ්‍රයන් ග්‍රීන්]] , [[මාරියා ගෙස්ට්]] , [[කාල් හොවෙල්]] හා [[මයිකල් රොෂ්ට]] ය. ඊට අමතරව 2013 උළෙලේ [[ජේම්ස් වොට්සන්]], උළෙලෙහි අංගයක් වශයෙන්  බහු-පාඨමාලා අත්දැකීම් වැඩසටහනක් ලෙස  &quot;ඔන් දි ශෝල්ඩ'ස්  ඔෆ් ජයන්ට්ස්&quot; (&quot;On the Shoulder's of Giants&quot;) සහ&quot; දි ටේස්ට් ඔෆ් සයන්ස්&quot; (&quot;The Taste of Science&quot;) නම් වූ විද්‍යාඥයන් හා සූපවේදීන් එකතුවී ස්වාදු භෝජනකලා පරීක්ෂණ තුළින් දියුණු කළහැකි විද්‍යාත්මක අනාවරණයන්ට ඇති ස්ථානය දැක්වීය.

මෙම පස්දින පාඨමාලාවේ 50ක් පමණ විවිධ වූ වැඩසටහන් වලට  සහභාගිකරුවන් 200,000කට අධික පිරිසක් සහභගී වුහ. එම  වැඩසටහන් නිව් යෝර්ක් නගරය පුරා ස්ථාන 28ක පැවැත්වුණි. 

== 2012 උළෙල ==
'''මැයි  30 - ජුනි 3'''&lt;br /&gt;
පස්වෙනි සාංවත්සරිකය  උළෙල “විද්‍යාවට අභිවාහ්‍ය කලා උත්තමාචාරයක් ” වශයෙන් උත්සව සැමරුමක් ලෙස ආරම්භ විය. මෙම වැඩසටහනට ඇලන් අල්ඩා, [[ජෝෂුවා බෙල්]], [[ටොඩ් එලිසන්]], [[පෙයිජ් ෆුඅර්]],  [[ඩ්රු ගෙහ්ලින්ග්]], [[බ්‍රයන් ග්‍රීන්]], [[රෝස් හෙමින්ග්වේ]] , [[ඩේවිඩ් හිබ'ර්ඩ් (වේදිකා රංගනශිල්පී)|ඩේවිඩ් හිබ'ර්ඩ්]], [[MOMIX]], [[ඩෙබ්රා මොන්ක්]] , [[අර්න් ම'මාන්]], [[ජේම්ස් නෝටන්]], [[ඇබී ඔබ්‍රින්]], [[ටී. ඔලිවර් රීඩ්]] සහ [[ටීල් වික්ස්]] යන අය සහභාගී වුහ.

මෙම උළෙලට වැඩසටහන් හා විශේෂාංග 50ක් හා  ලක්ෂ 2ක පමණ පිරිසක් සහභාගි විය. &quot;ඉක්රස් ඇට් දි එජ් ඔෆ් ටයිම් &quot; (''Icrus at the edge of time''); &quot;දි එනවුන්ස්මන්ට්  ඔෆ් දි 2012 [[කව්ලි ප්ර්යිසෙස්]] &quot;; (''the announcement of the 2012 Kavli Prizes''); දෙවතාවක් පුට්ලිසර් සම්මානය දිනාගත්  [[එඩ්වර්ඩ් ඕ . විල්සන්]]  ගේ දෙවැනි වාර්ෂික ''ඔන්  ද ශෝල්ඩර්ස්  ඔෆ් ජයන්ට්ස්'' (''On the Shoulders of Giants'') කථාව මීට ඇතුළත් විය.

==2011 උළෙල== 
''' ජුනි 1 - ජුනි 5'''&lt;br /&gt;
සාංවත්සරිකය උළෙල ඇලන් අයිඩා  ගේ නව නාට්‍යක් වූ &quot;රේඩියන්ස්: දි පැෂන් ඔෆ් මාරි කියුරි&quot; (මාරි කියුරි ගේ මහත් ළැදිකම) හි පාඨයක් සමඟ ආරම්භ විය . දින 5ක් දක්වා පැවැත්වුණු මෙම 2001 උළලේදී , වැඩසටහන් හා විශේෂාංග 41ක්ද, 150ක සහභාගිකරුවන් හා කථිකයන් ද  සිටියහ. මෙය නැරඹීමට ආසන්න වශයෙන් 197,000ක පිරිසක් සහභාගී වූ අතර  110,000ක පිරිසක් අන්තර්ජාලයෙන් සජීවී නරඹන්නන් ලෙස සහභාගී වුහ.

==2010 උළෙල== 
''' ජුනි 2 - ජුනි 6'''&lt;br /&gt;
2010 වසර වර්ෂික විද්‍යා උත්සව උළෙලේ පළමු වර්ෂය ලෙස සනිටුහන් විය. මෙවර උළලේ ගෞරවාන්විත පුද්ගලයා වුයේ [[ස්ටීවන් ඩබ්.හොව්කින්]] ය.
ඇලන් අයිඩා [[යො-යෝ මා]] සහ [[ජෝන් ලික්ගෝ]] උත්සවය ඉදිරිපත්කරන්නවුන් අතර විය.
මෙම උළෙලේ වැඩසටහන් 40 අතර කලාකරු [[චක් ක්ලෝස්]] සහ ස්නායු විශේෂඥ [[ඔලිවර්  සැක්ස්]] යන දෙදෙනාටම උරුම වූ ප්රෝසොපැග්නොසියා හෙවත් ''මුහුණු  හැඳිනීමට  නොහැකිවීම'' පිළිබඳ වූ &quot;ස්ට්‍රේන්ජර්ස් ඉන් ද මිරර් &quot; (කැඩපතෙහි අමුත්තෝ) නම් කතාබහද ඇතුළත් විය.

==2009 උළෙල== 
''' ජුනි 10 - ජුනි 14'''&lt;br /&gt;
උළලෙහි දෙවන වසර වන විට එහි මුළු ප්‍රේක්ෂක  ප්‍රජාව 40,000 ක සිට 160,000 දක්වා වර්ධනය විය. මෙවර වැඩසටහන් අතර [[හේඩ්න් ග්‍රහලෝකාගාරයේ]] &quot;Digital Universe&quot;(''ඩිජිටල්  යුනිව'ස්'') නම් විශ්වයේ ත්‍රිමාණ ගමන් අත්දැකීමක්ද, ප්ලෙයස් ක්ලබ් හි [[The Moth]] (දි මොත්) කථා නාමාවලියේ දෙවැනි උපනිෂ්පාදනයක්ද අන්තර්ගත විය. 

==2008 උළෙල== 
{{ප්‍රධාන සටහන| ලෝක විද්‍යා උළෙල, 2008}}
'''මැයි 29 - ජුනි 1'''&lt;br /&gt;
ලෝක විද්‍යා උළලේ කුළුඳුල් වර්ෂයේදී වැඩසටහන් 44ක් නිෂ්පාදනය වූ අතර 129,000ක මුළු පිරිසක් සහභාගී වුහ. එහි 150කට අධික සහභාගිකරුවන්, කථිකයන් සහ ඉදිරිපත්කරුවන්ගෙන් 11දෙනෙක් නොබෙල් ත්‍යාග හිමිකරුවන් වීම විශේෂත්වයකි. මෙම උළෙල පැවැත්වුණු ස්ථාන අතර ස්වභාවික ඉතිහාසය පිළිඹඳ වූ ඇමෙරිකානු ජාතික කෞතුකාගාරය, ඇබිසීනියානු බෞතීස්ම පල්ලිය හා NYU ස්ක්ර්බෝල් මධ්‍යස්ථානය විය.මුළු ප්‍රේක්ෂකයන් 120,000කට අධික ප්‍රමාණයක් විය ..&lt;ref&gt;Venues and event numbers: {{Citation
 | last=Overbye
 | first=Dennis
 | url=http://www.nytimes.com/2008/06/03/science/03fest.html
 | newspaper=New York Times
 | date=June 3, 2008
 | year=2008b
 | title=An Overflowing Five-Day Banquet of Science and Its Meanings
 | pages=
 | accessdate=2008-06-05
 }}. Summit: {{Citation
 | last=Timmer
 | first=John
 | url=http://arstechnica.com/news.ars/post/20080528-first-kavli-prize-winners-in-new-fields-of-science-announced.html
 | newspaper=Ars Technica
 | date=May 28, 2008
 | year=2008b
 | title=First Kavli Prize winners in new fields of science announced
 | accessdate=2008-06-05
 | archive-url=https://web.archive.org/web/20081117012515/http://arstechnica.com/news.ars/post/20080528-first-kavli-prize-winners-in-new-fields-of-science-announced.html
 | access-date=2014-04-10
 | archive-date=2008-11-17
 }}. Attendance: {{Citation
 | last=Souccar
 | first=Miriam
 | title=City's Science Festival attracts record numbers
 | newspaper=Crain's New York Business
 | date=June 6, 2008
 | accessdate=2008-06-06
 | url=http://www.crainsnewyork.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/20080606/FREE/571186140/1047
 | access-date=2014-04-10
 | archive-date=2008-11-17
 | archive-url=https://web.archive.org/web/20081117012515/http://arstechnica.com/news.ars/post/20080528-first-kavli-prize-winners-in-new-fields-of-science-announced.html
 }}&lt;/ref&gt;

== මුලාශ්‍ර  ==
{{Reflist}}

== බාහිර සබැඳි  ==
* [http://www.worldsciencefestival.com/ World Science Festival Website]
* [http://worldsciencefestival.com/gala/ World Science Festival Gala]

[[Category:Culture of New York City]]
[[Category:Festivals in New York City]]
[[Category:Recurring events established in 2008]]
[[Category:Science festivals]]
[[Category:2008 establishments in New York]]
[[Category:Science and technology in New York]]</text>
      <sha1>e2z765aad2fyughntlpsonhg5obrwk7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ගෝලීයකරණය සහ චීනයේ කාන්තාවන්</title>
    <ns>0</ns>
    <id>52648</id>
    <revision>
      <id>805177</id>
      <parentid>779090</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T22:59:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>805177</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="62977" sha1="iu7gd527exklf7tfynoys9xivjxyi85" xml:space="preserve">{{See also|ගෝලීයකරණය}}
[[File:People's Republic of China (orthographic projection).svg|thumb|150px|මෙම ලෝකගෝලයේ [[චීනය]] ඉස්මතු කර ඇත.]]

'''චීනයේ කාන්තාවන් හට ගෝලීයකරණයේ බලපෑම''' යන මෙම අධ්‍යයනය මගින් අධ්‍යනය කරනු ලබන්නේ විසි වෙනි ශතවර්ෂයේදී [[ගෝලීයකරණය]] නිසා [http://en.wikipedia.org/wiki/Women_in_China චීන කාන්තාවන්]ගේ සිදුවූ සමාජීය හා දේශපාලන පෙරලියයි. ගෝලීයකරණය යනු [https://en.wikipedia.org/wiki/Trade වෙළඳ], [https://en.wikipedia.org/wiki/Investment ආයෝජන] හා [https://en.wikipedia.org/wiki/Information_technology තොරතුරු තාක්‍ෂණ] &lt;ref name=car&gt;Carnegie Endowment for the International Peace. (2009).''What is Globalization?''. Retrieved November 26, 2009. Retrieved from www.globalization101.org/What_is_Globalization.html.&lt;/ref&gt; ක්ෂේත්‍ර මගින් බලගැන්වූනු, පුද්ගල, භාණ්ඩ, සමාජීය හා රාජතාන්ත්‍රික සංකලනයයි. ගෝලීයකරණය හේතු කොට ගෙන චීන කාන්තාවන්ගේ අයිතීන් බලපෑම ට ලක්වෙන අතර ගෳහස්ථ දිවියට අදාළ විවාහය සහා [https://en.wikipedia.org/wiki/Primogeniture ප්‍රථමජන්මාධිකාරය] මෙන්ම, වෘත්තීය දිවිය ද බලපෑමට ලක්විය. නූතන ගෝලීයකරණ ක්‍රියාවලිය තුලදී මෙම විපර්යාස හේතුකොටගෙන ජීවන තත්වයන් හා කාන්තාවන්ට හිමි අවස්ථාවන් නොයෙක් කාලවකවානු වල දී යම් වෙනස්කම්වලට භාජනය විය.

පවතින දේශපාලන තත්වයන් සහා මතවාදීය මූලධර්ම මත ස්ත්‍රී සහා පුරුෂයන්ට සමාජයේ ලැබෙන ස්ථානය තීරණය වේ. [https://en.wikipedia.org/wiki/Orient පෙරදිග] මහත් බලපෑමක් කල [https://en.wikipedia.org/wiki/Confucianism කොන්ෆියුශියානු වාදය] [[චීන ඉතිහාසය#Imperial era|අධිරාජ්‍ය සමය]] (221-206 ක්‍රි.වූ) තුල පැවති අතර, [https://en.wikipedia.org/wiki/Morality සදාචාරය], චරිතය, සමාජ සම්බන්ධතාව, [https://en.wikipedia.org/wiki/Status_quo යථා තත්වය],&lt;ref name=main&gt;Main Concepts of Confucianism. (n.d.). Retrieved November 28, 2009. Retrieved from http://philosophy.lander.edu/oriental/main.html.&lt;/ref&gt; ''ජෙන්(jen)'' (මානව හිතවාදීත්වය), සමානාත්මතාවය සහ සැමටම අධ්‍යාපනය, කොන්ෆියුශියානු වාදයෙන් අවධාරණය කෙරිනි.&lt;ref name=ng&gt;Ng, R.M. (2009). College and character: What did Confucius Teach Us About the Importance of Integrating Ethics, Character, Learning, and Education? Journal of College &amp; Character, vol 10(4), pp 1-7.&lt;/ref&gt; නව-කොන්ෆියුශියානු වාදීන් සහ අධිරාජ්‍යවාදී පාලයකයන් මෙම මතයන් විශේෂයන්ම පවුල් පසුබිමේදී කාන්තාවන්ව කායික සහ සමාජීය වශයෙන් මර්ධනය කිරීම සදහා යොදාගන්නා ලදී. 19වෙනි සහ 20වෙනි ශතවර්ෂ වලදී චීන රජය ගෝලීයකරණයට නතු වීමත් සමගම මෙම සාම්ප්‍රදායික කොන්ෆියුශියානු මත සහ කාන්තාවගේ සමාජීය භුමීකාව වෙනසකට භාජනය විය. මඔ ත්සේ-තුං([https://en.wikipedia.org/wiki/Mao_Zedong Mao Zedong]) 1949දී [[චීන මහජන ජනරජය]] ස්ථාපනය කර පසු සාම්ප්‍රදායික මඔගේ මරණයෙන් පසුව [[කොමියුනිස්ට් වාදය]] පාලනය ආරම්භ වූ අතර වාණිජ, දේශපාලන සහ සමාජීය අංශයන්ගෙන් අන්තර්ජාතික මතිමතාන්තරයන්ගේ ආගමනයක් සිදුවිය.&lt;ref name=sun&gt;Sung, Y. W. (1991). The China- Hong Kong Connection: The Key to China’s Open Door Policy. pp. 1-183. New York: Cambridge University Press. ISBN 0-521-38245-9&lt;/ref&gt; 80 වෙනි දශකයේ පටන් නව කොමියුනිස්ට් පාලනය යටතේ, කාන්තා අයිතිවාසිකම් ව්‍යාපාරය නව පණක් ලබා ජාතික කර්තව්‍යයක් ලෙස [https://en.wikipedia.org/wiki/Modernization නවීකරණය] ප්‍රකට කරයි. 
[[File:Crowded Nanjing Road in Shanghai.jpeg|thumb|200px|ගෝලීයකරණයේ බලපෑම් විදහා දැක්වෙන, ලෝකයේ අනෙකුත් ජනාකීර්ණ නගර සිහි ගන්වන චීනයෙහි ජනාකීර්ණ වීදියකි.]]

ගම්බඳ පෙදෙස්හි තේ සහ වී වගාවන් සදහා කාන්තාවන් පවුලේ අනෙකුත් සාමාජිකයන් සමඟ සාම්ප්‍රදායික ගොවිතැනට හවුල් වෙති. නගරයන්හි, කර්මාන්ත ශාලාවල රැකියාකරන කන්තාවන්, නිවෙසින් බැහැරව වාසය කරති. මෙම කම්හල් සේවයිකින්ගෙන් බහුතරයක්, තම නිවෙස් වලට අදායම උපයන තරුණියන් ය. කර්මාන්තශාලා වල කාන්තා අයිතීන් සුරැකීම සඳහා වෘතීය සංගම් සහ සංවීධාන පිහිටවා ඈත. එම කාන්තාවන් තම නිවෙස් වල දරුවන් රැක බලාගෙන සහ ඉයුම් පියුම් කටයුතු සිදු කරනු ලැබේ. 


==බටහිරට ගැති බව==
බටහිර උගතුන් [https://en.wikipedia.org/wiki/Hierarchy අධරායනය] සහ [https://en.wikipedia.org/wiki/Victimology ගොදුරුකරගැනීම්] (උපහටනය) සම්ප්‍රදායික කාන්තාවන් හැදින්වීම සදහා භාවිතා කර ඇත. මෙම මත බහුතරයක් [https://en.wikipedia.org/wiki/Ideology සංකල්පවේදය] (මතවේද) සහ [https://en.wikipedia.org/wiki/Political_agenda දේශපාලන න්‍යායපත්‍රය] මත ගොඩ නැගී ඇත්තේ [https://en.wikipedia.org/wiki/Ethnocentrism මානවවංශ කේන්ද්‍රණය] &lt;ref name =ten&gt;Teng, J. E. (1996). The construction of the “traditional Chinese woman” in western academy: A critical review. ''Signs'', Vol 22 (1), pp. 115-151.&lt;/ref&gt; නොසලකා ය. චීන කාන්තාවන් පිළිබඳ මුල්ම යුරෝපීය සටහන් ගෙනෙන ලද්දේ 19 වෙනි සියවසේ [https://en.wikipedia.org/wiki/Missionary මිෂනාරි] (ධර්මදූථයො) සහ [https://en.wikipedia.org/wiki/Ethnology මානවවංශ වේදයන්] &lt;ref name =ten/&gt; විසිනි. මිෂනාරින්ට අවශ්‍ය වූයේ &quot;චීනය ශීෂ්ට සම්පන්න&quot; කිරීමටය. එය සදහා දුර්වලතා ඉස්මතු කිරීම සහ කැපකිරීම් මගින් මනා පිටුවහලක් ලැබුණි.&lt;ref name =ten/&gt; චීන සංස්කෘතිය සහ කොන්ෆියුශියානු මූලධර්ම පිළිබඳ බටහිර මතය සපත කිරීම සදහා මෙම කාන්තා අධරායනය බටහිර බුද්ධිමතුන් භාවිතා කරන දී.&lt;ref name =ten/&gt;

70 දශකයේ [https://en.wikipedia.org/wiki/Feminist_movement කාන්තා මතදාරීන්] ගේ ව්‍යාපාර නැගීමත් සමගම චීන කාන්තාවන් පිළිබඳ තොරතුරු ප්‍රකට විය.මෙම වක වානුවේ දී චීන කාන්තා අධ්‍යනය මුල් තැනක් ගත්තේ කාන්තා විමුක්තිය උදෙසා වන අතර, මෙයින් කාන්තා මතදාර ව්‍යාපාරයට අනුකම්පාව යොමු විය. මෙම අධ්‍යනයේ මාතෘකා සහ ක්‍රමවේද මෙම මතයට විශාල බලපෑමක් ඇති කරේය.&lt;ref name =ten/&gt; මෙම දෘෂ්ටිකෝණී වෙනසක් සමග, අවධානය යොමු වූයේ [https://en.wikipedia.org/wiki/Patriarch පීතෘමූලික පීඩනය]ට, සහ උපහටනයට ය. මෙම අධ්‍යනය මගින් පාද බන්ධනය සහ වැන්දඹුවන්ගේ [https://en.wikipedia.org/wiki/Chastity පතිවත] පරීක්ෂා කිරීම ආදී මත භේදයට තුඩු දෙන කරුණු සාකච්චා කෙරිනි.&lt;ref name =ten/&gt;  කාන්තා මතදාරීන් ඉදිරිපත් කර ලේඛනයන්ගේ දුර්වල, අවනත කාන්තාවන් පිළිබඳ තිබු මිථ්‍යා දුරු නොවිනි. මෙයින් පෙර නොඈඳී තිබු දිශාවකට නැඹුරුතාවයක් ඇතිවිය. කාන්තා මතදාරීන්ගේ අදහස වූයේ චීන කාන්තාවන් යනු &quot;සකල ලෝකයේම පසු පෙළ ගන්නා ස්ත්‍රී වර්ගයක් යනුයි&quot;.&lt;ref name =ten/&gt; මෙවැනි අදහස් වලින් පෙනී යන්නේ බටහිර කාන්තාවන් විසින් තමන්ට ඇතැයි සිතා සිටි සංස්කෘතික ශ්‍රෙෂ්ඨත්වයයි. කාලය, [[ජාතිය]], [https://en.wikipedia.org/wiki/Social_class පංති භේදය], කලාප හෝ වයස් තුලින් කෙතරම් වෙනස්වූවත් චීන කාන්තාවන් පිළිබඳ ලියවූ දෑහී, ඇයව හදුන්වාදෙන්නේ නිශ්චල, චීන සංස්කෘතියේ හුදු සැරසිල්ලක් ලෙසය. ඉතිහාසය තුල සිදු වූ කලාපීය වෙනස්කම් වලට බලපෑ දේශපාලන හෝ භූගෝලීය වෙනස්කම් හෝ සමාජීය හෝ ආර්ථික වෙනස්වීම් මෙහිදී නොසලකා හැරිණි.&lt;ref name =ten/&gt;

==කාන්තා පරිපීඩනයේ ඉතිහාසය==
===සාම්ප්‍රදායික ක්‍රම සහ කොන්ෆියුශියානු වාදය===
චීනයේ [[හන් රාජවංශය|හෑන් රජ පෙළපත්]] (ක්‍රි.පූ. 206 - ක්‍රි.ව. 220) සමයේ සිට නූතන යුගය (1840–1919) දක්වා, බුද්ධිමතුන් හා පාලකයන් හා විසින් පුරුෂාධිපත්‍යය [https://en.wikipedia.org/wiki/Patriarchal_society පීතෘමූලික සමාජය] පැවැත්විණි.&lt;ref name=&quot;Tamney&quot;&gt;Tamney, J. B., &amp; Chiang, L.H. (2002). ''Modernization, Globalization, and Confucianism in Chinese Societies.'' Westport, CT: Praeger. p. 130.&lt;/ref&gt;. චීනයේ කොන්ෆියුශියානු වාදය, පීතෘමූලික සමාජ සංවර්ධනයේ අඩිතාලම විය. එය ස්ත්‍රීපුරුෂභාවය (පුමි'තිරි බව) අනුව ඔවුන් ගේ පවුලේ එකිනෙකාගේ වගකීම් පිළිබඳ වෙනස විදිහා දැක්වී ය.&lt;ref name=&quot;Tamney&quot;/&gt; මෙම මතවාද [[තාං රාජවංශය|ටෑන් රජ පෙළපත්]] (618-907) සමයේ පැවතිණි. යුවතියන්ට කුඩා කල සිට තම පියවරුනට, තම ස්වාමිපුරුෂයාට සහ පසු කලෙක තම පිරිමි දරුවනට අවනත වීමට සිදුවිය.&lt;ref name=&quot;Tamney2&quot;&gt;Tamney, J. B., &amp; Chiang, L.H. (2002). ''Modernization, Globalization, and Confucianism in Chinese Societies.'' Westport, CT: Praeger. p. 131.&lt;/ref&gt; සොන්ග් රජපෙළපත් ([https://en.wikipedia.org/wiki/Song_Dynasty සොන්ග් රාජවංශය]) (960-1297) සමයේ දී, කොන්ෆියුශියානු බුද්ධිමතුන් පීතෘමූලික සම්ප්‍රදාය වැඩිදියුණු කළේ ස්ත්‍රීන්ට සහ කුඩා කල සිට පාදබන්ධනයට ලක් වූ යුවතියන් හට සම්බාධක පැනවීමෙනි.&lt;ref name=&quot;Tamney3&quot;&gt;Tamney, J. B., &amp; Chiang, L.H. (2002). ''Modernization, Globalization, and Confucianism in Chinese Societies.'' Westport, CT: Praeger. p. 132.&lt;/ref&gt;

===විවාහ දිවිය===
සම්ප්‍රදායක චීන විවාහ ක්‍රමය සකස් කරන ලද්දේ යුවතිපතීන්ගේ දෙමව්පියන් විසින්, ඔවුන්ගේ පවුල් අතර සම්බන්ධය පවුලේ පැවැත්ම තහවුරු වන පරිදි ය.&lt;ref name=&quot;Tamney4&quot;&gt;Tamney, J. B., &amp; Chiang, L.H. (2002). ''Modernization, Globalization, and Confucianism in Chinese Societies.'' p. 133. Westport, CT: Praeger.&lt;/ref&gt; නමුත් පස කාලීනව යෝ ඩය්නස්ටීය් ([https://en.wikipedia.org/wiki/Later_Zhou Chou Dynasty]) (951-960) &lt;ref name=&quot;Yao&quot;&gt;Yao, E. L. (1983). Chinese Women: Past &amp; Present (p. 17). Mesquite, TX: Ide House, Inc.&lt;/ref&gt; සමයේදී විවාහ විදි තුනක් ගොඩ නැගිණි. මෙම ක්‍රම 3 තුල චීන කාන්තාව මූලික කාර්‍යය වුයේ ළමුන් ප්‍රසූත කිරීමය.&lt;ref name=&quot;Yao2&quot;/&gt; පළමු විවාහ ක්‍රමය ග්‍රහණ විවාහයයි. එම ක්‍රමයේදී මනාලයා සන්ධ්‍යා කාලයේදී අනාගත මනාලියගේ නිවසට ගොස් මනාලියව &quot;බලෙන් පැහැරගෙන&quot; පැමිනෙයි.&lt;ref name=&quot;Yao&quot;/&gt; දෙවැනි විවාහ ක්‍රමය වූයේ මනමාලයා විසින් මනමාලිය මුදල් ගෙවා ලබා ගැනීම හෙවත් &quot;මිලට ගැණුම් විවාහයයි&quot;.&lt;ref name=&quot;Yao2&quot;&gt;Yao, E. L. (1983). Chinese Women: Past &amp; Present (p. 18). Mesquite, TX: Ide House, Inc.&lt;/ref&gt; එම විවාහ ක්‍රමයේදී බිරිද, සැමියාට අයති දේපළක් බවට පත්වන අතර ඇයව විකිණීමට හෝ හුවමාරු කිරීමට හැකි වීනි.&lt;ref name=&quot;Yao2&quot;/&gt; තෙවැනි විවාහ ක්‍රමය වන්නේ යෝජිත විවාහය ක්‍රමයයි. මෙම ක්‍රමය ඉෂ්ට වන්නේ කපුකම ආධාරයෙනි. කපුවා පවුල් දෙකටම තැරැව්කරුවකු ලෙස ක්‍රියා කරයි.&lt;ref name=&quot;Yao3&quot;&gt;Yao, E. L. (1983). Chinese Women: Past &amp; Present (p. 19). Mesquite, TX: Ide House, Inc.&lt;/ref&gt; මෙම ක්‍රමයට කපුවෙකු සම්බන්ධ නොවූයේ නම් එම විවාහය නොපිළිගතහැකි අතර සැමියා හට විවාහය අවලංගු කිරීමේ අය්තිය පවතී.&lt;ref name=&quot;Yao3&quot;/&gt; විවාහ වූ කාන්තාවගේ නිවසේ කාර්ය අධීන වන්නේ තම සැමියාගේ සමාජ පංතිය අනුවය. එනමුත් විවාහක ගැහැණියකගේ මූලික පරමාර්ථය වන්නේ පෙළපත් නාමය පවත්වාගෙන යාමට මෙලොවට පුතෙකු බිහිකිරීමයි.&lt;ref name=&quot;Yao4&quot;&gt;Yao, E. L. (1983). Chinese Women: Past &amp; Present (p. 22). Mesquite, TX: Ide House, Inc.&lt;/ref&gt; තවදුරටත් විවාහක ගැහැණියක් තම නැන්දම්මාට සහ සුළු-පියාට සැළකිය යුත්තේ තම දෙමව්පියන් ලෙසිනි.&lt;ref name=&quot;Yao4&quot;/&gt;

1950 විවාහ නීතිය ([https://en.wikipedia.org/wiki/New_Marriage_Law New Marriage Law]) පීහිටුයේ 1949දී චීන මහජන රජය ස්ථාපනයවූ පසූවය.&lt;ref name=&quot;China Today&quot;&gt;China Today. (2001). [[Chinese marriage|Marriage law]] Revisions Reflect Social Progress in China. Retrieved 5 November 2009. Retrieved from http://www.chinatoday.com.cn/English/e2001/e200103/hunyin.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100629155714/http://www.chinatoday.com.cn/English/e2001/e200103/hunyin.htm |date=2010-06-29 }}&lt;/ref&gt; මෙම නීතිය,වැඩවසම් විවාහ සාම්ප්‍රදාය විදහා දක්වූ යෝජිත සහ [https://en.wikipedia.org/wiki/Forced_marriage අනියම් විවාහ],පුරුෂ ශ්‍රේෂ්ඨත්වය සහ  ළමා අය්තිවාසිකම් පිළිබඳ නොසැලකිල්ලීමත්කම, අවලංගු කරේය.&lt;ref name=&quot;Tamney4&quot;/&gt; මෙම නීතිය වැඩිහිටියන් [https://en.wikipedia.org/wiki/Divorce දික්කසාද] වීමේ අය්තිය තහවුරු කර අතර, මෙය්න් නිදහස් විවාහ මනාපය ඇතුලත් කරගත් අතර වැඩිහිටි පරම්පරාව සතු ප්‍රබලත්වය තරුණ පරම්පරාවට පැවරීමට අනුග්‍රහයක් විය.&lt;ref name=&quot;Hershatter&quot;&gt;Hershatter, G. (2007). ''Women in China's Long Twentieth Century.'' (p. 16) Berkley, CA: University of California Press.&lt;/ref&gt;

===මැයි 4 ව්‍යාපාරය===
[[File:Chinese protestors march against the Treaty of Versailles (May 4, 1919).jpg|thumb|left|alt=protesters at the may fourth movement.| මැයි 4 සමූහ සටන ව්‍යාපාරයේහීදී විරෝධකයන්]]
&quot;නවසංස්කෘතික&quot; පෙරළිය ([https://en.wikipedia.org/wiki/New_Culture_Movement &quot;New Culture&quot; movement]) චීනයේ ඇරැඹුණේ 1916 වකවානුවේ දී ය. මෙය 1911 විප්ලවය ජනරජ ආණ්ඩුවක් පිහිටුවීමට හේතුකොටගෙන ඇති වූ අසාර්ථක ක්‍රියාකාරීත්වයෙන් පැනනැඟුණු සිදධියකි. මෙය 1920 වෙනි කාලපරිච්ඡේදය මුළුල්ලේ ගෙන ගිය හ.&lt;ref name=&quot;Asia&quot;&gt;Asia for Educators, Columbia University, Initials. (2009). Before and After the May Fourth Movement. Retrieved 5 November 2009. Retrieved from http://afe.easia.columbia.edu/special/china_1750_mayfourth.htm&lt;/ref&gt; 1919 මැයි 4 වෙනි දින ඇරැඹුණු මැයි 4 ව්‍යාපාරය ([https://en.wikipedia.org/wiki/May_Fourth_Movement May Fourth Movement]) ජාතික පීකිං විශ්වවිද්‍යාලයේ උගන්නා ශිෂ්‍යයන් ගේ මූලිකත්වයෙන් සිදුවූ ප්‍රදර්ශනයකි. ඔවුහු මෙහි දී කොන්ෆියුශියානු වාදය සහ සම්ප්‍රදායක සාරධර්ම වෙනස්කම් අවලංගු කිරීම කෙරෙහි විරුද්ධ වූ හ.&lt;ref name=&quot;Yao5&quot;/&gt; බොහෝ දෙනෙක් විශ්වාස කළේ චීනයේ පැවතෙන ප්‍රශ්න වලට විසඳුම වන්නේ සමානාත්මතාව [[ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය]] පිළිබඳ පැවතෙන අපරදිග සංකල්පන භාර ගැනීමය.&lt;ref name=&quot;Asia&quot;/&gt; එම ව්‍යාපාරය හවුල් උත්සාහය සහ [https://en.wikipedia.org/wiki/Propaganda සම්ප්‍රචාරණය] කෙරෙහි අවධාරණය යොමු කළ හෙයින් කාන්තාවෝ බොහෝ ප්‍රකාශන, නාට්‍ය නිෂ්පාදන සහ අරමුදල් රැස්කිරීම් වැනි සමූහ කර්තව්‍යයන් සදහා සම්බන්ධ වූ හ. මෙවැනි දෑ ඔවුනට වැඩිපුර පුරුෂ පක්ෂය සමඟ සමාජ සම්පර්කය වර්ධන කර ගැනීමට සහ ගෞරවය දිනාගැනීමට රුකුලක් විය.&lt;ref name=&quot;Yao5&quot;&gt;Yao, E. L. (1983). ''Chinese Women: Past &amp; Present'' (p. 127). Mesquite, TX: Ide House, Inc.&lt;/ref&gt;
{{-}}

==චීන කාන්තාවකගේ ගෘහ ජීවිතය==
===පාද බන්ධනය===
[[File:Natural vs. bound feet comparison, 1902.JPG|thumb|සාමාන්‍ය පාද ඇති ස්ත්‍රියක් (වම) සහ බද්ධ පාද ඇති ස්ත්‍රියක්ගේ සංසන්දනය.]]
[https://en.wikipedia.org/wiki/Foot_binding පාද බන්ධනය] යනු ස්ත්‍රියකගේ පදයේ ඇති වක්‍රය කඩා පාඟිලි පාදයට හේත්තුවන ආකාරයෙන් දැවටිමය. මෙයින් සිදුවන්නේ පාදය කුඩා තියුණු වක්‍රාකාර පෙනුමකින් සමන්විත වීමය.&lt;ref name=&quot;Problems for Women&quot;&gt;Hayes, Jeff (2008). &quot;Foot Binding and Problems Faced by Women&quot;, Facts and Details: China. Retrieved 5 November 2009. Retrieved from http://factsanddetails.com/china.php?itemid=104&amp;catid=4&amp;subcatid=21 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121028080223/http://factsanddetails.com/china.php?itemid=104&amp;catid=4&amp;subcatid=21 |date=2012-10-28 }}&lt;/ref&gt; මස් වැදුණු පාද මිනිසුන්ගේ ආශාවන් උත්සන්න කල අතර, විවාහය සදහා අවශ්‍ය වූ දෙයක් ලෙස [https://en.wikipedia.org/wiki/Generation පරම්පරාව]ගතව පැවැතෙන්නට විය.&lt;ref name=&quot;Problems for Women&quot;/&gt; ප්‍රමාණය කුඩාවී ඇති පාද සහිත ස්ත්‍රීන්ට පහසුකමක් ලෙස විශේෂ පාවහන් ([https://en.wikipedia.org/wiki/Lotus_shoes ලෝටස් පාවහන්]) නිෂ්පාදනය කර ඇත.&lt;ref name=&quot;Problems for Women&quot;/&gt; මෙය වේදනාකාරී ක්‍රියාවලියක් වූ නිසා බොහෝවිට කාන්තාවන්ට තම කාමරයට සීමිත වීමට සිදු විය.&lt;ref name=&quot;Problems for Women&quot;/&gt; පහත් පංති වලට අයති කාන්තාවන් ස්වල්පයකට පමණක් තම පාද බන්ධනය කිරීමට සිදුවන්නේ ඔවුන්ට තම නිවෙස්වල කටයුතු කිරීමට සාමාන්‍ය ලෙස ඇවිදීමට අවශ්‍ය නිසාය.&lt;ref name=&quot;Problems for Women&quot;/&gt; පාද බන්ධනය [https://en.wikipedia.org/wiki/Upper_class උසස් පංති] වල ස්ත්‍රියන්ගේ සහ ඔවුන්ගේ ධනය ඇඟවීමේ ලක්ෂණයක් බවට පත්විය.&lt;ref name=&quot;Problems for Women&quot;/&gt; 13 වෙනි ශතවර්ශයේ සිට ආරම්භවුනු මෙම සිරිත බොහෝ වරක් නීතියෙන් අවලංගු කර ඇත.&lt;ref name=&quot;Problems for Women&quot;/&gt; එනමුත් මෙය අවසාන වශයෙන් 1949 ආසන්‍යයේදී කෝමියුනිස්ට්වාදීන් බලයට පැමිණීමෙන් පසුව තහනමට ලක්විය.&lt;ref name=&quot;Problems for Women&quot;/&gt;

===කාන්තා පැහැරගැනීම්===
[https://en.wikipedia.org/wiki/Human_trafficking පැහැරගන්නා] තරුණ කාන්තාවන් මිනිස් කොල්ලකරුවන් පිරිස් විසින් දුර බැහැර පළාත් වලට රැගෙන ගොස් ඔවුන්ගේ වැදගත් [https://en.wikipedia.org/wiki/Documentation ලියකියවිලි] සතු කරගනු ලැබේ.&lt;ref name=&quot;Problems for Women&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Problems for Women&quot;/&gt; පැන ගියහොත් නීතියේ රැහැනට අසුවෙතැයි බියෙන් සිටින මේ කාන්තාවන්ව මිනිසුන් විසින් මිල දී ගනු ලැබේ.&lt;ref name=&quot;Problems for Women&quot;/&gt; ගැලවීමක් නොමැති බව දන්නා ඇතැම් කාන්තාවන් දරුවන් ලැබුණු පසු මෙම පවුල් වලටම පක්ෂ පාතීව කටයුතු කරති.&lt;ref name=&quot;Problems for Women&quot;/&gt; මාඕ ත්සි-තුන්ග්ගේ ([https://en.wikipedia.org/wiki/Mao_Zedong Mao Zedong]) පාළන සමයේදී මෙලස කාන්තාවන් විකිණීම නීතියෙන් තහනම් කල අතර&lt;ref name=&quot;Problems for Women&quot;/&gt; එලෙස මිලදීගන්නා පුද්ගලයන්ට සිර දඩුවම්ද මිනිස් ජාවාරම් කරුවන්ට මරණ දඩුවම්ද හිමි විය.&lt;ref name=&quot;Problems for Women&quot;/&gt;

===කොන්ෆියුශියානු වාදය සහ කොමියුනිස්ට් වාදය===
කොන්ෆියුශියානු වාදය ඇදැහු සමාජය [https://en.wikipedia.org/wiki/Patriarchy පීතෘමූලික]වූ අතර, [https://en.wikipedia.org/wiki/Kinship පෙළපත්] නාමය සහ පරම්පරාව පවත්වාගෙන යාමට හැකි කම නිසා කාන්තාව නීචා වීම බලාපොරොත්තු විය.&lt;ref name=&quot;Confucianism&quot;&gt;Hayes, Jeff (2008). &quot;Confucianism, Men and Women&quot; Facts and Details: China. Retrieved 5 November 2009. Retrieved from http://factsanddetails.com/china.php?itemid=105&amp;catid=4&amp;subcatid=21#02 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091127050507/http://factsanddetails.com/china.php?itemid=105&amp;catid=4&amp;subcatid=21#02 |date=2009-11-27 }}&lt;/ref&gt; කොමියුනිස්ට් වාදය යටතේ චීන සමාජයේ ව්‍යූහය වෙනස් වුන අතර එයින් චීන පවුල් ව්‍යූහයද වෙනස් විය. &lt;ref name=&quot;Guthrie&quot;&gt;Guthrie, Doug. (2008). &quot;China and Globalization: The Social, Economic and Political Transformation of Chinese Society&quot;. pp. 77- 86. London: Taylor &amp; Francis.&lt;/ref&gt; පැරණි 4 හෙවත් පැරණි අදහස්, පැරණි පුරුදු, පැරණි චාරිත්‍ර හා පැරණි සංස්කෘතිය, සංස්කෘතික විප්ලවය සමගම අත්හැර දැමිණි.&lt;ref name=&quot;Guthrie&quot;/&gt; ආර්ථික ප්‍රතිලාභ සම්පූර්ණයෙන්ම රජය සතු වූ අතර, ඉඩම් හා වත්කම් හිමිකරගෑනීමේ ඉඩ මහජනයාට මදි විය. [https://en.wikipedia.org/wiki/Collectivization සාමුහිකවගා] හේතුකොටගෙන පවුල් පදනම බිඳවැටුණ මෙන්ම කම්කරුවන්ගේ ධෛර්ය හා පවුල් පක්‍ෂපාතීත්වය මත මහත් බලපෑමක් ඇති කළේය.&lt;ref name=&quot;Guthrie&quot;/&gt;

[https://en.wikipedia.org/wiki/Cultural_Revolution සංස්කෘතික පෙරළියෙන්] පසු සම්ප්‍රදායක සමාජීය ව්‍යූහය තවදුරටත් නොසැලිකිල්ලට භාජනය විය.&lt;ref name=&quot;Guthrie&quot;/&gt; [https://en.wikipedia.org/wiki/Red_Guards_(China) රතු සොල්දාදුවන්] &quot;පංති සටනට&quot; එරෙහි වූවන් &quot;නැවත අධ්‍යාපනය&quot; සඳහා යැවීමත් සමග පවුල් බැදීම් ඉරි තලා ගියේය.&lt;ref name=&quot;Guthrie&quot;/&gt; එකම පව්ලේ පුද්ගලයන් එකිනෙකා සමග පස මිතුරු විය.කාන්තාවන්ට වඩා සම ස්ථානයක් ලැබුණු අතර යෝජිත විවාහ, [https://en.wikipedia.org/wiki/Concubinage අනියම් භාර්යා සේවනය], [https://en.wikipedia.org/wiki/Dowry දෑවැද්ද] හා [https://en.wikipedia.org/wiki/Child_marriage ළමා විවාහ] තහනම් වන ලෙස නීති රැසක් පැනවිණි. &lt;ref name=&quot;Guthrie&quot;/&gt; මේ තත්වයන් මත, කාන්තාවන්ට විවාහය සම අයිතිවාසිකමක් ලැබුණු අතර, දික්කසාද අයිතියද ලැබුණි.&lt;ref name=&quot;Guthrie&quot;/&gt;

සමසමාජ පාළනය තුල කාන්තාවට හිමි තැන මහත් සේ වැඩි දියුණු වූ අතර, නිවසෙන් පිට රැකියා කිරීමට අවස්ථා හිමි වුනි.&lt;ref name=&quot;Communism&quot;&gt;Hayes, Jeff (2008). &quot;Women Under Communism&quot;, Facts and Details:China, Retrieved 5 November 2009. Retrieved from http://factsanddetails.com/china.php?itemid=105&amp;catid=4&amp;subcatid=21#02 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091127050507/http://factsanddetails.com/china.php?itemid=105&amp;catid=4&amp;subcatid=21#02 |date=2009-11-27 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Communism&quot;/&gt; පාද බන්ධනය, ළමා විවාහ, [https://en.wikipedia.org/wiki/Prostitution ගණිකා වෘත්තිය] සහ [https://en.wikipedia.org/wiki/Arranged_marriage යෝජිත විවාහ] වලට ඉඩක් නොවීය.&lt;ref name=&quot;Communism&quot;/&gt; පළාත්බද ගැමි ලියන් තවමත් අධික සාක්ෂරතා ඌනතාවයකින් පෙලුනද, [https://en.wikipedia.org/wiki/Domestic_violence ගෘහස්ත ප්‍රචණ්ඩත්වය] බොහෝ සෙයින් අඩු වී ඇත.&lt;ref name=&quot;FactsAndDetails.com&quot;&gt;Hayes, Jeff (2008). &quot;Women in China&quot; Facts and Details: China, Retrieved 5 November 2009. Retrieved from http://factsanddetails.com/china.php?itemid=105&amp;catid=4&amp;subcatid=21 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091127050507/http://factsanddetails.com/china.php?itemid=105&amp;catid=4&amp;subcatid=21 |date=2009-11-27 }}&lt;/ref&gt; ඊට හේතුව වූයේ පහත් මට්ටමේ සිට පවතින, ඉහත සදහන් ඍනාත්මක කරුණු මර්දනය සදහා ඇති වැඩසටහන්ය.&lt;ref name=&quot;Village Women&quot;&gt;Hayes, Jeff (2008). &quot;Village Women&quot; Facts and Details: China. Retrieved 5 November 2009. Retrieved from http://factsanddetails.com/china.php?itemid=105&amp;catid=4&amp;subcatid=21#02 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091127050507/http://factsanddetails.com/china.php?itemid=105&amp;catid=4&amp;subcatid=21#02 |date=2009-11-27 }}&lt;/ref&gt;
 
===ජනගහන පාළනය===
ප්‍රතිසංස්කරණ කාලයේදී කොමියුනිස්ට් පාලකයන් විසින් [https://en.wikipedia.org/wiki/One_Child_Policy උපත් පාලනය] සීමා කරන ලදී.&lt;ref name=&quot;Guthrie&quot;/&gt; [https://en.wikipedia.org/wiki/Abortion ගබ්සා] කිරීම 1953දී නීත්‍යානුකූල කරනු අතර, 1954 වන විට පවුල් සැලසුම් පිලිබඳ අධ්‍යන කණ්ඩායම් ස්ථාපනය කෙරිනි.1956දී උපත් සීමා කිරීම පිළිබඳ යෝජනා උනාද එහි ඉක්මන් ප්‍රතිපල දැකගන්නට නොලැබුණු අතර, 1979දී සම්මත කළා [https://en.wikipedia.org/wiki/One_Child_Policy එක පව්ලකට එක දරුවෙක්] නීතිය අද දක්වාම ක්‍රියාත්මක වේ.&lt;ref name=&quot;Guthrie&quot;/&gt;

[https://en.wikipedia.org/wiki/Female_infanticide ගැහැණු ළදරු ඝාතනය] උපත් පාලනයේ තවත් පැති කඩකි.&lt;ref name=&quot;Guthrie&quot;/&gt; පවතින නීතිය නිසා බොහෝ පවුල් ගැහැණු දරුවෙකුට වඩා පිරිමි දරුවෙක් අගය කරති. නොයෙක් අධි තාක්ෂණික මෙවලම් ([https://en.wikipedia.org/wiki/Ultrasound අතිධ්වනිය]) මගින් නූපන් දරුවාගේ ලිංගය හදුනාගන්නා දෙමව්පියන්, ගැහැණු දරුගැබ මෙලෙස විනාශ කරති.&lt;ref name=&quot;Guthrie&quot;/&gt; වසරකට 200000ක් පමණ ගැහැණු කළල චීනයේ විනාශ කරන බව හෙළි වී ඇත. මීට අමතරව, ඇතැම් දෙමව්පියන් උපදින ගැහැණු දරුවන් රජයේ ලියාපදිංචි නොකර හෝ අත හැර දමනු ලැබේ.&lt;ref name=&quot;Guthrie&quot;/&gt; මෙයින් අධ්‍යාපනය සහ අනෙකුත් රජයෙන් ලැබෙන වරප්‍රසාද බුක්ති විදීමෙ අයිතිය ගැහැණු දරුවන්ට අහිමි වන අතර, මේ හේතුවෙන් චීනයේ [https://en.wikipedia.org/wiki/China_gender_gap#Side_effects_on_female_population ලිංගභේදය] ඇති වී ඇත. &lt;ref name=&quot;Guthrie&quot;/&gt;


==රැකියා ස්ථානයේ චීන කාන්තාවන්==
===රැකියා හිමි කාන්තාවන් පිළිබඳ ඉතිහාසය===
[[File:Rice fields mazandaran.jpg|thumb|left|180px|[[කුඹුරු]] වල වැඩකරන කාන්තාවන්.]]

අධිරාජ්‍ය සමය තුලදී, කාන්තාවන්ට නිළ තනතුරු දැරීමට ඉඩක් නොවීය. විශේෂයෙන් පාද බන්දනයට ලක්වූ කාන්තාවන්ට කම්කරු කටයුතු කිසිදා කල නොහැකි වූ නිසා ඔවුන්ට සිදු වූයේ නිවෙස්වල කටයුතු හෝ රෙදිපිළි කර්මාන්තයේ නිරත වීමටය.&lt;ref name=&quot;Working Women in China&quot;&gt;Hayes, Jeff (2008). &quot;Working Women in China-Facts and Details&quot;. Retrieved 5 November 2009. Retrieved from http://factsanddetails.com/china {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150712035318/http://factsanddetails.com/china |date=2015-07-12 }}.&lt;/ref&gt;

1949 සිට 1976 දක්වා [[චීන ඉතිහාසය|මාඕගේ පාලනය]] සමයේදී චීන කාන්තාවගේ ශ්‍රම දායකත්වය ගොවිතැන් සහ නාගරික කර්මාන්ත සඳහා අවශ්‍ය විය.එත් සමගම දේශපාලනයට සහ අධ්‍යාපනයට අවතීර්ණ වීමටද ඉඩකඩ සැලසුණි.&lt;ref name=&quot;Chinese Feminism Faces Globalization&quot;&gt;Perry, Susan H. Chinese Feminism Faces Globalization. Retrieved 2 Nov 2009. Retrieved from http://www.questia.com/googleScholar.qst;jsessionid=KwTGhzy305KmJZ25jjkRgHQ1TmFh1gPnhzZGTyCZpv6czQ1GMLf6!101686917!1275526282?docId=5002557820 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110605050228/http://www.questia.com/googleScholar.qst;jsessionid=KwTGhzy305KmJZ25jjkRgHQ1TmFh1gPnhzZGTyCZpv6czQ1GMLf6!101686917!1275526282?docId=5002557820 |date=2011-06-05 }}.&lt;/ref&gt; රජය කාන්තාවන්ට අධ්‍යාපනය සඳහා සහය දැක්වීමත් සමග, මහජන සමූආණ්ඩුව ඇති වීමට කලින් 200%ටත් අඩු පාසල් යන ශිෂ්‍යාවන්ගේ ප්‍රතිශතය මේ වන විට 96.2% දක්වා වැඩි වී තිබේ.&lt;ref name=&quot;Chinese Women&quot;&gt;China Daily. &quot;Chinese Women&quot;.Retrieved 5 November 2009. Retrieved from http://www.chinaculture.org/gb/en_aboutchina/2003-09/24/content_24139.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150923221936/http://www.chinaculture.org/gb/en_aboutchina/2003-09/24/content_24139.htm |date=2015-09-23 }}.&lt;/ref&gt; වැඩිහිටි කාන්තාවන්ගේ අධ්‍යාපන තත්වය ඉහළ දැමීම සහ සාක්ෂරතාව වැඩි කිරීම සදහා වැඩිහිටි සහ වෘතිමය අධ්‍යාපන ආයතන පීහිටවා තිබේ. කොමියුනිස්ට් පාලනයේ මුල් වසර 30 තුලදී කාන්තාවන්ට වූ වෙනස්කම් නැති වුනත්, තීරණ ගැනීම බලතල සහිත රැකියා ඔව්නට නොවීය.&lt;ref name=&quot;Working Women in China&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Chinese Feminism Faces Globalization&quot;/&gt;  

වර්තමානයේදී වැඩි කාන්තාවන් පිරිසක් රැකියාවල නියුක්ත වෙති. එකම රැකියාව සදහා පැදියක් ඔව්න්ට හිමිය. චීන් කාන්තාව සඳහා ඉහල ආර්ථීක තත්වයක් උදා කිරීම සඳහා රජය වැඩි වැඩ කොටසක් කරනු ලැබේ. 1949දී චීන සමූආණ්ඩුව පිහිටවීමත් සමඟ වැඩි කාන්තා පිරිසක් රැකියාවල නියුක්ත වෙති. තාම අනුපාතය ශ්‍රම බලකායෙන් 44% වන චීන කාන්තාව ලෝක ශ්‍රම බලකායෙන් 34.5% වේ.

===ගම්බද පෙදෙස්===
ගොවිතැනේදී කාන්තාව මූලික වශයෙන් නිෂ්පාදන අයිතිය දරණු ලැබේ.&lt;ref name=&quot;Woman-Work&quot;&gt;Davin, Delia (1976). ''Woman-Work: Women and the Party in Revolutionary China.'' p. 115. Oxford: Clarendon.&lt;/ref&gt; පැරණි චීනයේ කාන්තාවට ඉඩම් හිමිකමට ඉඩක් නොවීය. ඉඩම්වල අයිතිය පියා පුතු පරම්පරාවෙන් ලැබුණු අතර, පව්ලේ පුතකු නැති විට සමීප පිරිමි ඥාතියෙකුට ඉඩම් අයිතිය ලැබුණි. &lt;ref name=&quot;Woman-Work&quot;&gt;Davin, Delia (1976). ''Woman-Work: Women and the Party in Revolutionary China.'' p. 116. Oxford: Clarendon.&lt;/ref&gt; අඩු ජනගහනයක් ඇති පළාත්වල පුරුෂයන්ට වඩා කාන්තාවන් ගොවිතැන් වලට දායක වන්නේ ඒ පළාත් වල පවතින [[සල ගොවිතැන|සල ගොවිතැන්]] ක්‍රමය නිසාය. බොහෝ දුරට [https://en.wikipedia.org/wiki/Plough සීසාන] බොහෝ ජනයා වසන පළාත්වල පුරුෂ පාර්ශ්වය කාන්තාවන්ට වැඩ කෘෂිකර්මයට සහභාගී වේ.&lt;ref name=&quot;Women's Role in Economic Development&quot;&gt;Boserup, Ester (1970). ''Women's Role in Economic Development'' p. 35. Oxford: Allen and Unwin.&lt;/ref&gt; පැල සිටවන,අස්වැන්න නෙලන සහ රැගෙන යන වැඩ අධික කාල වලදී කාන්තාවන් කුඹුරු වල වැඩ සඳහා රැගෙන එනු ලැබේ. සහල් [https://en.wikipedia.org/wiki/Multiple_cropping දෙවර වගා] කරන ප්‍රදේශවල කාන්තා සහභාගීත්වය වැඩිය.&lt;ref name=&quot;Woman-Work&quot;&gt;Davin, Delia (1976). ''Woman-Work: Women and the Party in Revolutionary China.'' p. 119. Oxford: Clarendon.&lt;/ref&gt; තේ වගාව, ඌරු පාලනය, කුකුල් පාලනය, [https://en.wikipedia.org/wiki/Spinning_(textiles) කැටීම්], [https://en.wikipedia.org/wiki/Weaving විවීම්] සහ අනෙකුත් අත්කම් සඳහා ද කාන්තාවන්ගේ භූමිකාව ප්‍රභලය.&lt;ref name=&quot;Woman-Work&quot;&gt;Davin, Delia (1976). ''Woman-Work: Women and the Party in Revolutionary China.'' p. 120. Oxford: Clarendon.&lt;/ref&gt;

===නගරබද පෙදෙස්===
[[කාර්මීකරණය]] පදනම් කල ක්‍රියාත්මය වන චීන ආර්ථීක ප්‍රතිපත්ති අපනයන මත බොහෝවිට රඳා පවතින අතර එහිදී අඩු ශ්‍රම පිරිවැයකින් [[නිෂ්පාදනය|නිෂ්පාදන]] ලෝක වෙළඳ පොලට පාරිබෝගික භාණ්ඩ සැපයීම යානු තීරණාත්මක සාධකයකි.&lt;ref name=&quot;Gender and Change&quot;&gt;Lee, Eliza W.Y. (2003). ''Gender and Change in Hong Kong: Globalization, Postcolonialism, and Chinese Patriarchy''.pp. 1-224. UBC Press,ISBN 0-7748-0994-9, ISBN 978-0-7748-0994-8&lt;/ref&gt; තරුණ ගැමි කාන්තාවන්ට මේ නිසා නගරබද කර්මාන්තකර ඇදී එන්නට සිදු විය. බොහෝවිට [https://en.wikipedia.org/wiki/Export-oriented_industrialization කර්මාන්ත මුල් කරගත් කාර්මීකරණ] අපනයන අවස්ථා පදනම් කරගත් ඉලෙක්ට්‍රොනික විද්‍යව, සෙල්ලම්බඩු එකලස් කිරීම, ඇඳුම් මැසීම, සපත්තු එකලස් කිරීම වැනි ඒවායි. [[හොංකොං]] සහ [https://en.wikipedia.org/wiki/Shenzhen ශේන්ධෙන්] යානු අපනයන මුල් කරගත් වන අතර ශේන්ධිහි මිලියන 3ක් වූ ජනගහනයෙන් 70%ක්ම නගරබද පෙදෙස්වලින් නගරයට සංක්‍රමණය වූ කාන්තාවන්ය.&lt;ref name=&quot;Gender and Change&quot;/&gt;
  
බොහෝ පෞද්ගලික සේවයෝජකයින් කාන්තාවන් තම කාර්යමණ්ඩල වලට ගැනීමට මැලිකමක් දක්වන්නේ මතෘ ප්‍රසූත නිවාඩු සහ ප්‍රසුත ගාස්තු ඔවුන්ටම දැරිය යුතු වන නිසාය.&lt;ref&gt;Tatlow, Didi Kirsten. [http://www.nytimes.com/2010/11/26/world/asia/26iht-china.html?partner=rss&amp;emc=rss &quot;For China’s Women, More Opportunities, More Pitfalls.&quot;] ''[[nytimes.com]]'', 25 November 2010&lt;/ref&gt;

====ශ්‍රම සංක්‍රමණයට හේතු====
[[File:Seagate Wuxi China Factory Tour.jpg|thumb|right|180px|සේවකයන් අවසන් පරීක්ෂා කිරීම සහ පාරිභෝගිකයන්ට යැවීමට පෙර [https://en.wikipedia.org/wiki/Quality_assurance ගුණ රක්ෂණය] කිරීම [https://en.wikipedia.org/wiki/Disk_storage ඩිස්ක ආවයනය] පරීක්ෂාකිරීම ඔවුන්ගේ අඟල් 2.5 [https://en.wikipedia.org/wiki/Laptop ලැප්ටොප්] භාවිතය.]]
1984දී ස්ථිර පදිංචිය පිලිබඳ නීති ලිහිල් වීමත් සමඟ ජනතාවට නොයෙක් දිශා වලට සංක්‍රමණය පහසු විය. &lt;ref name=&quot;Female Migrant&quot;&gt;China-Labour. &quot;'Dagongmei' - Female Migrant Labourers.&quot; pp. 1-8. Retrieved 5 November 2009. Retrieved from http://www.china-labour.org.hk/en {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091027112136/http://www.china-labour.org.hk/en/ |date=2009-10-27 }}&lt;/ref&gt; ග්‍රාමීය පෙදෙස්වල තිබූ කාන්තාවන්ට අවස්ථා මදි කම සහ දරිද්‍රතාවයෙන් මිදීම සඳහා බොහෝ ජනයා මෑත කාලයේ නගරවලට ඇදී එන්නට විය. නගරවලිදී, බොහෝ කාන්තාවන්ට, අඩු වැටුපක් ලබාදෙන, එහෙත් පුහුණුවක් අවශ්‍ය නොවන කර්මාන්ත ආශ්‍රීත රැකියා රැසක් ලැබුණි. චීන සංඛ්‍යාලේඛන අනුව සංක්‍රමණික සේවකයන්ගේ ගැහැණු පිරිමි අනුපාතය 1ත 2ක් වන අතර හොංකොං සහ ශේන්ධෙන් නහරවල පමණක් සංක්‍රමණික සේවිකාවන් මිලියන 30ක් 40ක් පමණ ශ්‍රමයේ යෙදෙති.&lt;ref name=&quot;Female Migrant&quot;/&gt;

වසර 2003දී [https://en.wikipedia.org/wiki/Shenzhen_Special_Economic_Zone ශේන්ධෙන් විශේෂ ආර්ථීක කලාප]යේ සිටින මිලියන 5.5ක් වූ සංක්‍රමණික ජනයාගෙන් 70% කාන්තාවෝ වූහ. ශේන්ධෙහි නන්ෂාන් දිස්ත්‍රික්කයේ මුළු ශ්‍රම බලකායෙන් 80% සාමාන්‍යයෙන් 23වෙනි පසුවන කාන්තාවන්ය.&lt;ref name=&quot;Female Migrant&quot;/&gt; සේවායෝජකයන් වැඩිහිටි කාන්තාවන්ට හෝ පිරිමින්ට වඩා තරුණ කාන්තාවන් සේවයේ යෙදවීමට නැඹුරක් දක්වති. තරුණ කාන්තාවන්ට විවාහක කාන්තාවන්ට වැඩ ඕන ස්ථානයක රැකියා කිරීමට හැකියාව ඇති බව මෙන්ම, ඔවුන්ගේ තරුණ වයසත්, එම වයසේම පිරිමින්ට වැඩ අවිවාහක වීමේ වැඩි සම්භාවිතාවක්ද පැවතේ.&lt;ref name=&quot;Female Migrant&quot;/&gt; තරුණ ගැමි කාන්තාවන්ට වැඩි අවස්ථා ලැබීමට තවත් හේතුවක් වන්නේ ගැබ් ගැනීමට අඩු සම්භාවිතාවක් පවතීම් සහ වැඩි පය ගණනක් වැය කිරීමට හැකියාවයි. ඔවුන්ගේ කඩිසරකම සහ තම අයිතිවාසිකම් ඉල්ලීම්ට තරම් දැනුවත් කමක් නැති වීමද මෙයට තවත් රුකුල් දෙති. බොහෝවිට සංක්‍රමණික කාන්තාවන්ගේ අදාළ සේවා කාලය තුලදී ගැබ් නොගන්න බවට පොරොන්දු කරගන්නා ලියවිලි ලබා ගනු ලැබේ.&lt;ref name=&quot;Female Migrant&quot;/&gt;

බොහෝ ගැමි පවුල් විසින් පිරිමින් සිටියදී කාන්තාවන් නගරයට රැකියා සඳහා යවන්නේ, උපයන ආදායමින්, උසස් අධ්‍යාපනය ලබාගැනීමට වැඩි ඉඩකඩක් ඇති පිරිමි දරුවන් වෙනුවෙන් වැයකිරීමටය.&lt;ref name=&quot;Female Migrant&quot;/&gt; පිරිමින් සඳහා අධ්‍යාපනයේදී මුල් තැනක් දීම සාමාන්‍යක් වී ඇති චීනයේ ආර්ථීක අපහසුතා දැනුණු විගසම ගැහැණු දරුවන්ගේ අධ්‍යාපනය නවතා රැකියා සඳහා පිටත් කිරීම සුලබය. පව්ලේ දීර්ඝකාලීන ආර්ථීක ස්ථාවරත්වය සඳහා ගැහැණු දරුවන්ගේ බලපෑම අඩු නිසා ඔවුන්ට සෑම අතින්ම ලැබිය යුතුය යන ආකල්පය නැත. &lt;ref name=&quot;Female Migrant&quot;/&gt;

නව ක්‍රමය අනුව ග්‍රාමික වැසියන්ට නගරයට සංක්‍රමණය වීමට අවස්ථාව ලැබුනත් ඔවුන්ට ඇති ස්ථිර පදිංචියවත්, නගර වැසියන්ට ලැබෙන [https://en.wikipedia.org/wiki/Social_welfare සුභසාධන] නොලැබේ. මේ හේතුවෙන් සෞඛ්‍යය, නිවාස හෝ අධ්‍යාපන අවම පහසුකම්වත් නොමැති සංක්‍රමණික රැකියාවේදී පුද්ගලයන් රැසක් බිහි වී තිබේ. &lt;ref name=&quot;Female Migrant&quot;/&gt; විශේෂයෙන්ම බොහෝ තරුණ සංක්‍රමණික කාන්තාවෝ තම අයිතිවසිකම් ගැන දැණුමක් නොමැති අය ය.අද වනවිට, 90% පමණ සංක්‍රමණිකයන් පිරිසක් [[ගිවිසුම්]] ([https://en.wikipedia.org/wiki/Chinese_labour_law Labour Contract Law of the People's Republic of China]) රහිතව සේවය කරති.&lt;ref name=&quot;Female Migrant&quot;/&gt;

====අවක්‍රමණය====
කර්මාන්ත ශාලාවන්හි වැඩකරනා කාන්තාවන් &quot;''ඩැගොන්ග්මෙය්''&quot; යන නාමයෙන් හඳුන්වයි. සාමාන්‍යයෙන් මොවුන් ඛණ්ඩිත [https://en.wikipedia.org/wiki/Labor_market ශ්‍රම වෙළඳපොළ]ක අවිදිමත් හා අඩු වැටුප් ගෙවනා රැකියාවන් අත්විඳින තරුණ සංක්‍රමණික කාන්තාවන් වෙති. අපනයන ආශ්‍රිත කර්මාන්ත ශාලාවන්හි සේවය කරනා ශ්‍රමිකයන් [https://en.wikipedia.org/wiki/Minimum_wage අවම වැටුප්] හා අවම [https://en.wikipedia.org/wiki/Overtime අතිකාල] ගෙවීම් ලබා ගනියි. ඔවුන් කෑම වේල් හා [https://en.wikipedia.org/wiki/Factory කර්මාන්ත ශාලා]වෙහි නවාතැන් පහසුකම් සඳහා ගෙවීමක් සිදුකරන අතර කර්මාන්ත ශාලාවෙහි නීති කඩකළ අවස්තවාන්හි දඩ මුදල් ද ගෙවයි.  90 දශකය මැද භාගයේදී ෂෙන්සෙන් හි, දිනකට පැය 12ක් සෙල්ලම් බඩු නිපදවන කම්හලක සේවය කරනා සංක්‍රමණික කාන්තා ශ්‍රමිකයකුගේ දෛනික වැටුප ඇමෙරිකානු ඩෝලර් 1.10 ක් වුනි.&lt;ref name=&quot;Gender and Change&quot;/&gt;

මෙම තත්වයන් &quot;[https://en.wikipedia.org/wiki/Economic_surplus උපරිම අතිරික්ත] විසර්ජනය&quot; ඇතිකරයි. එනම්, සේවකයන්ගේ දෛනික ජීවිතය කර්මාන්ත ශාලාවේ නිෂ්පාදනය වටා ගෙතී ඇති මෙන්ම ප්‍රාදේශීය ආර්ථිකය මත ද රඳා පවතියි. රජය ස්ථානීය වෘත්තීය සමිති සඳහා ඉඩ නොදෙන අතර සේවකයන් නියෝජනය කිරීම සඳහා [https://en.wikipedia.org/wiki/All-China_Federation_of_Trade_Unions All-China Federation of Trade Unions] (ACFTU) යොදාගනියි.&lt;ref name=&quot;Gender and Change&quot;/&gt; [[වෘත්තීය සමිති]] පිහිටුවා ගැනීමට අවසර නොමැතිව සහ රාජ්‍ය ආයතනයක් වන ACFTU ඇතිව, සංක්‍රමණික කාන්තා ශ්‍රමිකයන්ට තම අයිතීන් සහ උචිත සැලකීම් ලබා ගැනීම ඉතා අසීරුය.&lt;ref name=&quot;Female Migrant&quot;/&gt; 2003 වසරේ මහජන විශ්වවිද්‍යාල සංඛ්‍යාලේඛනවලට අනුව සංක්‍රමණිකයින් ගෙන් 90% ගිවිසුම් නොමැතිව සේවය කරයි. මෙය චීනයේ කම්කරු නීති උල්ලංඝනය කිරීමකි. ACFTUයට අනුව,සංක්‍රමණික සේවකයන්ට බිලියන 100 යුවාන් පසු වැටුප් ලෙස ගනිමින් සිටී.&lt;ref name=&quot;Female Migrant&quot;/&gt; 

නොයෙකුත් සංවිධාන දැන් ශ්‍රමය ආශ්‍රිත අයිතීන් පිලිබඳ දැනුවත් කිරීම සහා නිවැරදි පුහුණු කිරීම තුලින් සංක්‍රමණික කාන්තා ශ්‍රමිකයින්ට සහය දී ඔවුන් සවිබල ගැන්වීමට උත්සහ කරයි. තම සේවා යෝජකයන්ට  හා ප්‍රාදේශීය කම්කරු කාර්යාංශයන්ට එරෙහිව චෝදනා කිරීමට සහය වීමට නීතිමය සායන පටන්ගෙන ඇත.&lt;ref name=&quot;Female Migrant&quot;/&gt; [[බෙයිජිං]] හි හුආන් (Hua Yi) යී ඇඟලුම් කම්හලෙහි කළමනාකාරිත්වය මගින් සංක්‍රමණික කාන්තා සේවකයින්ට නිසි ලෙස නොසැලකීම හා 24 දෙනෙකුට වැටුප් ලබා දීමෙන් වැළකීමේ වාර්තා වූ සිද්ධීන් අතරින් එකකි. මේ පිලිබඳ පැමිණිලි කිරීමෙන් පසුව, [https://en.wikipedia.org/wiki/Beijing_University බෙයිජිං විශ්වවිද්‍යාල]යේ Center for Women's Law Studies and Legal Services සහයෝගය ද ඇතිව  මෙම කාන්තාවන්ට පසු වැටුප් හා වන්දි ලෙස යුවාන් 170,000 ලැබුනි.&lt;ref name=&quot;Female Migrant&quot;/&gt;

සේවකයින් සහා සේවා යෝජකයින් අතර සබඳකම් අඩු වැටුප් කම්කරුවන් විශාල ප්‍රමාණයන්ට රැකියාවේ නියැලීමට හැකි කර්මාන්ත ශාලා සඳහා  තිබෙනා අවශ්‍යතාවය මෙන්ම, තරුණ කම්කරුවන් දුර පළාත්වල ඇති කම්හල්වල නිදන ශාලාවල ගතකරන ජීවිතයේ ඇති අනාරක්ෂිත බව ද පෙන්නුම් කරයි. තනිකඩ තරුණ කාන්තාවන් කුලී සේවයට ගැනීම [[කළමනාකරණය|කළමනාකාරීත්වයේ]] අවශ්‍යතාවයන්ට සුදුසුය. .&lt;ref name=&quot;Gender and Change&quot;/&gt; තරුණ කාන්තාවන් සේවයට බඳවා ගැනීම තුලින් කළමනාකාරිත්වයට [[ශ්‍රම බලකාය]] උපරිම ලෙස පාලනය කිරීමට හැකිය. පිරිමි සහා වයසින් වැඩි කාන්තා සේවකයින් හා සසඳන විට, තරුණ කාන්තාවන් කළමනාකාරීත්වයේ බලධාරීන්ට හා ඉල්ලීම් වලට අවනත වීමට වැඩි නැඹුරුවක් දක්වයි. &quot;වැඩපොළ පවුල වැනිය&quot; යන ප්‍රසිද්ධ පරිහරණය හිමිකරුවන් සහ කළමනාකරුවන් ගේ යෝජනාවක් වූයේ කම්කරුවන් මක්නිසාද වැඩපොළ පරිසරය තුළදී උපද්වාරික භාවයක් දරා ඇත්තේ බවය. වැඩපොළ තුලදී තිබෙන අසම බලතල සබඳකම් හේතුකොටගෙන පාලකයන් තම කාන්තා සේවකයන්ගෙන් තම හිස සෝදවා ගැනීමේ සිට ලිංගික අවශ්‍යතාවයන් ඉටු කරගැනීම දක්වා වන පුද්ගලික කර්තව්‍යයන් බලෙන්ම සපුරා ගන්න ලදී. &lt;ref name=&quot;Gender and Change&quot;/&gt;


==අමතර කියවීම්==
* [[චීනය]]
* [[කම්කරු නීතිය]]
* [[චීන ඉතිහාසය]]
* [[චීන ශිෂ්ඨාචාරය]]
* [[චීන කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ සභාපති]]
* [[චීනය වර්තමාන තත්වය]]
* [[යටත්ව සිටීමෙන් මිදීමේ දිනය]]


==නිර්දේශ==
{{reflist|2}}
{{Economy of China}}


{{DEFAULTSORT:Impact Of Globalization On Women In China}}
&lt;!--Categories--&gt;
[[Category:චීන ඉතිහාසය]]
[[Category:[[චීන ශිෂ්ඨාචාරය]]]]
[[Category:[https://en.wikipedia.org/wiki/Women_in_China Women in China]]]
[[Category:[https://en.wikipedia.org/wiki/Gender_studies Gender studies]]]
[[Category:[https://en.wikipedia.org/wiki/Category:Women's_rights_in_Asia Women's rights in Asia]]]
[[Category:[[චීනය වර්තමාන තත්වය]]]]
[[Category:[https://en.wikipedia.org/wiki/Globalization_in_China Globalization by location|China]]]</text>
      <sha1>iu7gd527exklf7tfynoys9xivjxyi85</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සී.එම්. පන්ක්</title>
    <ns>0</ns>
    <id>52865</id>
    <revision>
      <id>805264</id>
      <parentid>800300</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T09:40:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>805264</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="58294" sha1="gr6j829sifpmpz3tyalgvnftrofxwh9" xml:space="preserve">{{Infobox professional wrestler
|name                            = සී.එම්. පන්ක්
|birthname                   = ෆිලිප් ජැක් බෲක්ස්&lt;ref name=&quot;uspto&quot;&gt;{{cite web|url=http://tarr.uspto.gov/servlet/tarr?regser=serial&amp;entry=77142597|title=Latest Status Info|accessdate=2008-08-17| publisher=United States Patent and Trademark Office|date=August 7, 2008}}&lt;/ref&gt;
|names                          = සී.එම්. පන්ක්
|image                         = CM Punk 2.jpg|-- කරුණාකර, ශෝභන පින්තූර පරිහරණය සදහා පින්තූර එක් කිරීමෙන් වළකින්න. නිදහස් පින්තූර එක් කිරීම සෑමවිටම මේ යටතට අයත් වේ. ස්තූතියි.--&gt;
|caption                      = පන්ක්, 2011 පැවති [[:en:Nickelodeon Australian Kids' Choice Awards|Nickelodeon Australian Kids' Choice Awards]] හිදී
|height                        = අඩි 6 අගල් 2 (මීටර් 1.88)&lt;ref name=&quot;wwebio&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.wwe.com/superstars/raw/cmpunk/bio/|title=Bio| accessdate=2007-09-22|publisher=WWE}}&lt;/ref&gt;
|weight                       = රාත්තල් 218 (කිලෝග්‍රෑම් 99)&lt;ref name=&quot;wwebio&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.wwe.com/superstars/raw/cmpunk/bio/|title=Bio| accessdate=2007-09-22|publisher=WWE}}&lt;/ref&gt;
|birth_date                 = {{Birth date and age|1978|10|26}}
|birth_place               = [[:en:Chicago|චිකාගෝ]], [[:en:Illinois|ඉලිනොයි]], [[ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය|ඇ.එ.ජ.]]&lt;ref name=&quot;nndb&quot;/&gt;
|resides                       = චිකාගෝ, ඉලිනොයි, ඇ.එ.ජ.&lt;br&gt;[[:en:Milwaukee|මිල්වෞකි]], [[:en:Wisconsin|විස්කොන්සින්]], ඇ.එ.ජ.
|spouse                       = {{marriage|[[:en:AJ Lee|ඒ.ජේ ලී]]|June 13, 2014}}
|billed                         =  චිකාගෝ, ඉලිනොයි&lt;ref name=&quot;wwebio&quot;/&gt;
|trainer                        = [[:en:Ace Steel|ඒස් ස්ටීල්]]&lt;ref name=&quot;acesteel&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.wwe.com/superstars/raw/cmpunk/punkblogarchives/cmpunkblog012307|title=Congratulations to Ace|accessdate=2011-01-30|first=CM|last=Punk|date= January 23, 2007|publisher=WWE}}&lt;/ref&gt; &lt;br /&gt; ඩැනී ඩොමිනියන්&lt;ref name=&quot;punkshoot&quot; /&gt; &lt;br /&gt; කෙවින් කුයින්&lt;ref name=&quot;punkshoot&quot; /&gt; &lt;br /&gt; [[:en:Dave Taylor (wrestler)|ඩේව් ටේලර්]]&lt;ref name=&quot;wojick&quot;&gt;{{cite web|url=http://wrestlingclothesline.com/Wojcik-Punk.htm|title=Wojick Interview|accessdate=2006-09-26|last=Wojick|first=Alan|date=June 21, 2003|publisher=The Wrestling Clothesline|archiveurl=http://web.archive.org/web/20110718121916/http://wrestlingclothesline.com/Wojcik-Punk.htm|archivedate=August 3, 2012}}&lt;/ref&gt; &lt;br /&gt; [[:en:Dave Finlay|ෆිට් ෆින්ලේ]]&lt;ref name=&quot;wojick&quot; /&gt; &lt;br /&gt; [[:en:William Regal|විලියම් රීගල්]]&lt;ref name=&quot;wojick&quot; /&gt;
|debut                          = 1999&lt;ref name=officialsite&gt;{{cite web|url=http://cmpunk.com/fastfacts.php|accessdate=April 4, 2009|title=CM Punk Fast Facts| publisher=CMPunk.com|archiveurl=http://web.archive.org/web/20110708170714/http://cmpunk.com/fastfacts.php|archivedate=August 3, 2012}}&lt;/ref&gt;
|retired                        =  2014 ජනවාරි 26&lt;ref&gt;[http://www.redeyechicago.com/sports/redeye-cm-punk-is-an-artist-for-wrigley-field-cent-20140529,0,3545640.story &quot;CM Punk can paint. Who knew?&quot;, by Ernest Wilkins, ''Red Eye Chicago'']&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.pwinsider.com/article/87084/cm-punk-says-he-will-never-ever-ever-ever-be-inside-a-wrestling-ring-again.html?p=1&lt;/ref&gt;
|website                      = [http://www.cmpunk.com/ CMPunk.com]
|}}
'''ෆිලිප් ජැක් &quot;ෆිල්&quot; බෲක්ස්'''&lt;ref name=&quot;uspto&quot;&gt;{{cite web|url=http://tarr.uspto.gov/servlet/tarr?regser=serial&amp;entry=77142597|title=Latest Status Info|accessdate=2008-08-17| publisher=United States Patent and Trademark Office|date=August 7, 2008}}&lt;/ref&gt; ('''Phillip Jack &quot;Phil&quot; Brooks''') (උපත 1978 ඔක්තෝම්බර් 26),&lt;ref name=&quot;nndb&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.nndb.com/people/145/000161659/|title=CM Punk profile|accessdate=2007-09-22|publisher=NNDB.com}}&lt;/ref&gt; වඩා හොදින් හදුනන්නේ  '''සී.එම්. පන්ක්''' ('''CM Punk''') යන නමිනි. මොහු ඇමරිකාවේ [[මිශ්‍ර සටන් ශිල්ප|මිශ්‍ර සටන් ශිල්පියෙකු]], [[:en:comic book|කොමික් පොත්]] රචකයෙකු, නළුවකු සහ හිටපු [[:en:professional wrestling|වෘත්තීමය මල්ලවපොර ක්‍රීඩකයෙකු]] වේ. මොහුව වඩාත්ම හොදින් හඳුනන්නේ [[WWE]] ආයතනයේ මල්ලවපොර ක්‍රීඩකයෙකු ලෙසයි. එහි නව යුගයේ [[:en:WWE Championship|WWE ශූරතාව]] (WWE Championship) වැඩිම කාලයක් රදවාගෙන සිටි ක්‍රීඩකයා ලෙස ඉතිහාසයට එක්වේ. එම වාර්තාව පිහිටුවන ලද්දේ [[:en:Survivor Series (2011)|2011 නොවැම්බර් 20]] සිට [[:en:Royal Rumble (2013)|2013 ජනවාරි 27]] දක්වා දින 434 ක කාලයක් [[:en:WWE Championship|WWE ශූරතාව]] රදවාගනිමිනි. එය සෑම කාලයකදීම ගතහොත් හයවන [[:en:List of WWE World Heavyweight Champions|දීර්ගතම]] කාලයයි.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/raw/2012-12-03/are-long-title-reigns-cursed-26074369|title=Are long title reigns cursed?|accessdate=2013-01-28|publisher=WWE}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;wwetitle&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.wwe.com/inside/titlehistory/wwechampionship|title=WWE Championship title history|accessdate= February 5, 2012|publisher=WWE}}&lt;/ref&gt;

පන්ක් ඔහුගේ අවුරුදු 15 ක වෘත්තීමය මල්ලවපොර ක්‍රීඩා කාලය තුළ [[:en:Professional wrestling championship#World championships|ලෝක ශූරතා]] කිහිපයක්ම දිනා ඇත. [[:en:ROH World Championship|ROH ලෝක ශූරතාව]] (ROH World Championship) සහ [[:en:ECW World Heavyweight Championship|ECW ලෝක ශූරතාව]] (ECW World Championship) ද වරක් බැගින් ඇතුලත්ව, [[WWE]] ආයතනයේ [[:en:World Heavyweight Championship (WWE)|ලෝක හෙවිවේට් ශූරතාව]] (World Heavyweight Championship) තුන් වරක්ද, WWE ශූරතාව දෙවරක්ද දිනා ඇත. [[:en:World Tag Team Championship|ලෝක ටැග් ටීම් ශූරතාව]] (World Tag Team Championship) ([[:en:Kofi Kingston|කොෆී කිංග්ස්ටන්]] සමග) හා [[:en:WWE Intercontinental Championship|WWE ඉන්ටර්කොන්ටිනෙන්ටල් ශූරතාව]] (WWE Intercontinental Championship) දිනාගනිමින් 19 වන [[:en:Triple Crown Championship#WWE|WWE ත්‍රිපල් ක්‍රවුන් චැම්පියන්]] (Triple Crown Champion) හෙවත් ත්‍රිත්ව කුසලාන ශූරයා බවට පත්විය. එය දින 203 කදී&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.pwinsider.com/ViewArticle.php?id=35967&amp;p=1|title=CM PUNK MAKES WWE HISTORY WITH TITLE WIN|last=Woodward|first=Buck|date=January 19, 2009|accessdate=2012-03-07}}&lt;/ref&gt; සම්පුර්ණ කල අතර එය සම්පුර්ණ කල වේගවත්ම ක්‍රීඩකයා බවට ඉතිහාසගත වේ. ඔහු [[:en:ROH World Tag Team Championship|ROH ටැග් ටීම් ශූරතාව]] (ROH Tag Team Championship) දෙවරක් දිනා ගැනීමට සමත් විය ([[:en:Colt Cabana|කෝල්ට් කැබානා]] සමග). ඔහු දිනා ඇති මුළු ශූරතා ගණන 11 කි. ඔහු 2008 හා 2009 [[:en:Money in the Bank|මනී ඉන් ද බෑන්ක්]] (Money in the Bank) තරග ජයග්‍රහණය කර ඇත (එය දෙවතාවක් දිනු එකම ක්‍රීඩකයා වේ).&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://prowrestling.about.com/od/historyofwrestling/tp/moneyinthebank.htm|title= Money in the Bank|accessdate=2010-02-24|last=Cohen|first=Eric|publisher=about.com}}&lt;/ref&gt; එමෙන්ම WWE ආයතනයේ 2011 වසරේ පැවති [[:en:Slammy Award|ස්ලැමි සම්මාන]] (Slammy Award) උළෙලේදී වසරේ හොදම මල්ලවපොර ක්‍රීඩකයා (වසරේ සුපිරි තරුව) (Superstar of the Year) බවට පත්විය.&lt;ref name=&quot;Slammy11&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/raw/2011-12-12/2011-slammy-award-winners|title=2011 Slammy Award Winners|accessdate=2012-12-12|publisher=WWE|accessdate=2012-07-19|date=2012-12-12}}&lt;/ref&gt;

පන්ක් තම වෘතීමය මල්ලවපොර ජිවිතයේ කෙටි කලකදී [[:en:independent circuit|ස්වාධීන මාණ්ඩලික]] ප්‍රවර්ධන ශිල්පියෙකු බවට පත්වේ. මුලින්ම ඔහු [[:en:Ring of Honor|රින්ග් ඔෆ් ඔනර්]] (Ring of Honor (ROH)) ක්‍රීඩකයන් ලැයිස්තුවේ සාමාජිකයෙකු බවට පත් විය. එමෙන්ම [[:en:Ring of Honor#ROH Wrestling Academy|ROH රෙස්ලින් පුහුණු පාසලේ]] (ROH Wrestling Academy) ප්‍රථම ප්‍රධාන පුහුණුකරු බවට පත් විය. ඒ ඔහු ROH හි තරග වදින කාලයේදීමය. පන්ක් එම ආයතනයේ ඇති ශූරතා දෙකම දිනාගැනීමට සමත් විය. 2005 වසරේදී ඔහු [[:en:WWE|WWE]] ආයතනය හා එක්වන අතර එහිදී ඔහුව ආයතනයේ ප්‍රවර්ධන කටයුත්තක් සදහා [[:en:Ohio Valley Wrestling| ඔහියෝ වැලි රෙස්ලින්]] (Ohio Valley Wrestling (OVW)) ආයතනයට සම්බන්ධ කරන ලදී. එහිදී ඔහු ඔහියෝ වැලි රෙස්ලින් ආයතනයේ ඇති සියලුම මල්ලවපොර ශූරතා ද දිනාගැනීමට සමත් විය. 2006 ජුනි 24 දින ඔහු තම මංගල රුපවාහිනී දැක්ම ඉදිරිපත් කළේය, ඒ [[:en:ECW|ECW]] හි (එකල පැවති WWE ආයතනයේ එක් අංගයක්) තම කුසලතා දක්වමින්ය. මත්පැන්, මත්ද්‍රව්‍ය, දුම්වැටි බාවිතා නොකිරීම නිසා ඔහු [[:en:Straight edge|Straight Edge]] කෙනෙකු වේ.&lt;ref name=&quot;punkshoot&quot;&gt;{{cite web|author=CM Punk|url=http://www.rfvideo.com/browseproducts/Shoot-with-CM-Punk.html|title=Shoot with CM Punk|format=DVD|publisher=RF Video|date=November 2003|accessdate=2007-04-14}}&lt;/ref&gt;{{#Tag:ref|Straight Edge යනු මත්පැන්, මත්ද්‍රව්‍ය, දුම්වැටි බාවිතා නොකරන අය සදහා ලබා දෙන නාමයකි. මෙය ගෞරව නාමයක් ලෙසද සැලකිය හැක. වැඩි විස්තර සදහා ඉංග්‍රීසි විකියේ ඇති [[:en:Straight Edge|Straight Edge]] පිටුව බලන්න.|group =n}} මල්ලවපොර තරග තුලදී ඔහුගේ චරිතය හොද ([[:en:Face (professional wrestling)|hero]]) හෝ නරක ([[:en:Heel (professional wrestling)|villain]]) වුවත් ප්‍රේක්ෂකාගාරයේ සිටින ප්‍රේක්ෂකයන්ගේ ප්‍රතිචාර එකලෙස ලබාගැනීමට හා ඔවුන් ප්‍රබෝධමත්ව තබාගැනීමට ඔහු සමත්කම් දක්වයි.&lt;ref name=&quot;punkshoot&quot;/&gt; ඔහු මල්ලවපොර ක්‍රීඩකයන් කිහිප දෙනෙකුවම පුහුණු කර තිබේ.&lt;ref name=WrestlersTrained&gt;{{cite web|url=http://www.cagematch.de/?id=2&amp;nr=80&amp;page=14|title=Managers and wrestlers trained}}&lt;/ref&gt;

== ජීවිතයේ මුල් අවධිය == 
බෲක්ස් උපත ලැබුවේ [[ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය|ඇමරිකාවේ]] චිකාගෝදීය. ඔහු හැදී වැඩුනේ ඒ අසල නගරයක් වූ [[:en:Lockport, Illinois|ලොක්පෝර්ට්]] හිය.&lt;ref&gt;https://twitter.com/CiNDER_JOE/status/614535331463888896&lt;/ref&gt;  ඔහු ඔහුගේ පවුලේ දරුවන් පස් දෙනාගෙන් එක් අයෙකුය; ඔහුගේ පියා ඉංජිනේරුවකු වූ අතර ඔහුගේ මව ගෘහණියක් විය. ඔහු අධ්‍යාපනය ලැබුවේ [[:en:Lockport Township High School| ලොක්පෝර්ට් ටවුන්ශිප් උසස් පාසලේය.]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://articles.chicagotribune.com/2009-04-05/sports/0904040374_1_wrestling-wwe-champion-cm-punk|title=Local guy makes it big on World Wrestling Entertainment|last=Arroyave|first=Luis|date=April 5, 2009|accessdate=August 12, 2015|work=Chicago Tribune}}&lt;/ref&gt;

==මල්ලවපොර ජීවිතය==
===මල්ලවපොර ජීවිතයේ මුල් අවධිය (1999–2000)===
[[ගොනුව:Punkindependent.jpg|thumb|2002 නොවැම්බර් 23 දින සී.එම්. පන්ක්, ඩැනී ඩොමිනියන් සමග [[:en:Grayslake, Illinois|ඉලනොයිස් ප්‍රාන්තයේ, ග්‍රයිස්ලේක්]] හි පැවති [[:en:National Wrestling Alliance|NWA Midwest]] අංගයේදී.]]

පන්ක්, [[:en:Backyard Wrestling| බැක්යාඩ් රෙස්ලින් ෆෙඩ්‍රේශන්]] (Backyard Wrestling federation) හෙවත් ලූනැටික් රෙස්ලින් ෆෙඩ්‍රේශන් (Lunatic Wrestling Federation) ආයතනයෙන් තම මල්ලවපොර ජීවිතය අරබයි. ඒ 1990 දශකයේ අගබාගයේ ඔහුගේ මිතුරෙකු හා ඔහුගේ සහෝදරයා වන මයික් බෲක්ස් සමගිනි. ඔහු සී.එම්. පන්ක් යන නම භාවිතය ආරම්භ කලේ සී.එම්. වෙනෝම් නම් ක්‍රීඩකයා සමග චික් මැග්නට්ස් නම් කණ්ඩායමට එක්වීමෙන් පසුය. පසුව පන්ක් සමග වෙනත් ක්‍රීඩකයෙකු එම කණ්ඩායමේ ක්‍රීඩා කළේය.&lt;ref name=&quot;chickmagnets&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.chicagowrestling.com/AL/al-cmvenom-12-17-01.htm |title=CM Venom Interview|accessdate=2006-09-26|last=Lagattolla|first=Al|date=December 17, 2001|publisher=Chicago Wrestling|archiveurl=http://web.archive.org/web/20040222144349/http://www.chicagowrestling.com/AL/al-cmvenom-12-17-01.htm|archivedate=February 22, 2004}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;punkshoot&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;jon&quot;&gt;{{cite web|url=http://sports.ign.com/articles/748/748635p1.html| title=CM Punk Interview|accessdate=2007-03-19|last=Robinson|first=Jon|date=December 1, 2006|publisher=IGN}}&lt;/ref&gt; ඔහුගේ මිතුරන් මෙන් නොව පන්ක්ට නියම වශයෙන් අවශ්‍ය වුයේ මල්ලවපොර ක්‍රීඩකයකු වීමටයි, ඔහු එය හුදෙක් සරල විනෝදයකට එහා ගියදෙයක් ලෙස සැලකුවේය.&lt;ref name=&quot;punkshoot&quot; /&gt; [[:en:Mokena, Illinois|ඉලනොයිස් ප්‍රාන්තයේ , මොකේනා නුවර]] වේර්හවුස්හි ක්‍රීඩාකරන අතරතුර පන්ක්ට ඔහුගේ සොහොයුරා කුඩා ව්‍යාපාරයකින් ඩොලර් දහස් ගණනක මුදල් වංචා කරගෙන ඇති බව ආරංචි වන අතර, එමගින් ඔවුන් අතර අන්‍යෝන්‍යය භේදයක් ඇතිවේ. එදායින් පසුව ඔවුන් එකිනෙකා කතා කොට නැත.&lt;ref name=&quot;GomezPB2&quot;&gt;{{cite news|last=Gomez|first=Luis|url=http://articles.chicagotribune.com/2012-03-26/entertainment/chi-cm-punk-interview-rock-cena-wwe-20120326_1_pipe-bomb-beth-phoenix-wrestlemania|title=Pipe bomb! More from my interview with WWE Champ CM Punk|date=March 26, 2012|accessdate=April 5, 2012|publisher=Chicago Tribune|archive-date=April 2, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120402080744/http://articles.chicagotribune.com/2012-03-26/entertainment/chi-cm-punk-interview-rock-cena-wwe-20120326_1_pipe-bomb-beth-phoenix-wrestlemania|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;    

බැක්යාඩ් රෙස්ලින් ෆෙඩ්‍රේශන් ආයතනයට සමුදී ඔහු චිකාගෝ නුවර &quot;ස්ටීල් ඩොමීනියන්&quot; (&quot;Steel Dominion&quot;) නම් මල්ලවපොර පුහුණු පාසලට ඇතුළු වේ. එහිදී ඔහු වෘතීමය මල්ලවපොර ක්‍රීඩකයෙකු වීම සදහා [[:en:Ace Steel|ඒස් ස්ටීල්]],&lt;ref name=&quot;acesteel&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.wwe.com/superstars/raw/cmpunk/punkblogarchives/cmpunkblog012307|title=Congratulations to Ace|accessdate=2011-01-30|first=CM|last=Punk|date= January 23, 2007|publisher=WWE}}&lt;/ref&gt; ඩැනී ඩොමිනියන් හා කෙවින් කුයින් යටතේ පුහුණු වේ. පුහුණුවේ එක් අංගයක් ලෙස ඔහු ශාන්ත පෝල්, මිනෙසොටා හි ඇති ස්ටීල් ඩොමීනියන් රෙස්ලින් ආයතනයේ මල්ලවපොර ක්‍රීඩකයෙකු ලෙස ක්‍රීඩා කරන ලදී.&lt;ref name=&quot;punkshoot&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;wojick&quot;&gt;{{cite web|url=http://wrestlingclothesline.com/Wojcik-Punk.htm|title=Wojick Interview|accessdate=2006-09-26|last=Wojick|first=Alan|date=June 21, 2003|publisher=The Wrestling Clothesline|archiveurl=http://web.archive.org/web/20110718121916/http://wrestlingclothesline.com/Wojcik-Punk.htm|archivedate=August 3, 2012}}&lt;/ref&gt; ඔහුට එහිදී ස්කොට් කෝල්ටන් මුණ ගැසේ,&lt;ref name=&quot;punkcabana&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;joepunk&quot;&gt;{{cite video|url=http://www.wrestledvd.com/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=466&amp;Itemid=40|title=Straight Shootin' with Samoa Joe &amp; CM Punk|publisher=Ring of Honor|date=March 10, 2005|accessdate=2007-04-14|archive-date=2011-07-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20110718120751/http://www.wrestledvd.com/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=466&amp;Itemid=40|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ස්කොට් කෝල්ටන් යනු පසුව [[:en:Colt Cabana|කෝල්ට් කැබානා]] නමින් මල්ලවපොර ක්‍රීඩාවේ යෙදුනු ක්‍රීඩකයා වේ. පන්ක් සහ කැබානා හොදම මිතුරන් බවට පත් වන අතර, ඔවුන් ඔවුන්ගේ මුල් මල්ලවපොර ජීවිතය එක්ව ගත කළේය. ඔවුන් [[:en:independent circuit|ස්වාධීන මාණ්ඩලික]] ප්‍රවර්ධන කටයුතු වලදීද ප්‍රතිවාදීන් ලෙස හෝ මිත්‍රයන් ලෙස ක්‍රීඩා කළේය.&lt;ref name=&quot;punkcabana&quot; /&gt; ස්වාධීන මාණ්ඩලික ප්‍රවර්ධන කටයුතු වලදී ස්ටීල් ඩොමීනියන්හි උපාදිධාරීන් වන කෝල්ට් කැබානා, චුස්කී ස්මූත්, [[:en:Adam Pearce|ඇඩම් ප්‍රේස්]], පන්ක් සහ කළමනාකරු වූ [[:en:Dave Prazak|ඩේව් ප්‍රාසක්ගේ]] [[:en:Professional wrestling ස්ටබ්ලෙ|මිත්‍රසම්මුතිය]] ගෝල්ඩ් බොන්ඩ් මාෆියා (Gold Bond Mafia) නමින් නම්කරනු ලැබුවේය.&lt;ref name=&quot;punkshoot&quot; /&gt;   

=== ඉන්ඩිපෙන්ඩන්ට් රෙස්ලින් ඇසෝසියේෂන් මිඩ්-සවුත් (2000–2005) ===
පන්ක්ගේ පෙර මල්ලවපොර ජීවිතයේ [[:en:Professional wrestling promotion|ප්‍රවර්ධනයන්]] බොහොමයක් [[:en:Independent Wrestling Association Mid-South|ඉන්ඩිපෙන්ඩන්ඩ් රෙස්ලින් ඇසෝසියේෂන් මිඩ්-සවුත්]] හි (Independent Wrestling Association Mid-South (IWA Mid-South)) ඒවාය.&lt;ref name=&quot;punkshoot&quot; /&gt;

=== රින්ග් ඔෆ් ඔනර් සහ ටෝටල් නන්ස්ටොප් ඇක්ශන් රෙස්ලින් ආයතන ===

==== රේවන් නම් ක්‍රීඩකයා සමග ඇතිවූ ආරවුල (2002–2004) ====
[[ගොනුව:CM Punk Raven cage match.jpg|thumb|right|සී.එම්. පන්ක්, 2003 නොවැම්බර් 28 දින [[:en:Fairfield, Connecticut|කොනෙක්ටිකට් ප්‍රාන්තයේ ෆෙයාෆීල්ඩ්]] හි පැවති [[:en:Ring of Honor|රින්ග් ඔෆ් ඔනර්]] ආයතනයේ ''ද කන්ක්ලූශන්'' (''The Conclusion'') අංගයේදී [[:en:Raven (wrestler)|රේවන්ට]] එරෙහිව පැවති [[:en:Professional wrestling match types#Cages|කේජ් තරගය]] (cage match).]]
{{මේවාත් බලන්න|:en:Second City Saints|label 1=Second City Saints|:en:Raven's Nest#The Gathering|l2=The Gathering}}
පසුව පන්ක් [[:en:Ring of Honor|රින්ග් ඔෆ් ඔනර්]] (Ring of Honor (ROH)) ආයතනයට එක් වේ.&lt;ref name=&quot;punkshoot&quot; /&gt; එම ආයතනයේ ටික කලක් සිටියදී [[:en:Raven (wrestler)|රේවන්]] නම් ක්‍රීඩකයා සමග ආරවුලක් ඇතිවේ. එයට හේතුව වන්නේ රේවන්, පන්ක් සමග විශාල වශයෙන් [[:en:No Disqualification match|නෝ ඩිස්කොලිෆිකේශන් තරග]] (No disqualification match) ක්‍රීඩා කිරීමයි.&lt;ref name=ROHresults&gt;{{cite web|url=http://www.rohwrestling.com/pastresults/|accessdate=April 22, 2009|title=Ring of Honor event results|publisher=Ring of Honor| archiveurl = http://web.archive.org/web/20080822123049/http://www.rohwrestling.com/pastresults/| archivedate = August 22, 2008}}&lt;/ref&gt; ඔවුන් අතර වූ මෙම ආරවුල 2003 වසරේ ROH හි විශාලම ආරවුල ලෙස හැදින්වේ.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Dunn|first=JD|title=Dark Pegasus Video Review: Ring of Honor — One Year Anniversary Show|url=http://www.411mania.com/wrestling/video_reviews/40274/Dark-Pegasus-Video-Review:-Ring-of-Honor-%C3%B3-One-Year-Anniversary-Show.htm|publisher=411mania|accessdate=November 27, 2010|date=May 30, 2006}}&lt;/ref&gt; මෙම ආරවුලට හේතුව වූයේ පන්ක් මත්ද්‍රව්‍ය බාවිතා නොකරන නිසා පන්ක් විසින්, රේවන්ව රේවන්ගේ මතට හුරු වූ පියාට සමාන කරමින් ඔහුට අපහාසාත්මක වාග් ප්‍රහාර එල්ල කිරීමයි.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Dunn|first=JD|title=Dark Pegasus Video Review: Ring of Honor – Death Before Dishonor|url=http://www.411mania.com/wrestling/video_reviews/40724/Dark-Pegasus-Video-Review:-Ring-of-Honor---Death-Before-Dishonor.htm|publisher=411mania.com|accessdate=November 27, 2010|date=June 16, 2006}}&lt;/ref&gt; ඔවුන් අතර මෙම ආරවුල අවසන් වුයේ [[:en:Ring of Honor|Ring of Honor]] ආයතනයේ ''ද කන්ක්ලූශන්'' (''The Conclusion'') අංගයේදී [[:en:Raven (wrestler)|රේවන්ට]] එරෙහිව පැවති [[:en:Professional wrestling match types#Cages|කේජ් තරගය]] පන්ක් ජයගැනීමත් සමගයි.&lt;ref name=ROHresults/&gt; එම කාලය අතරතුරදීම පන්ක් [[:en:Total Nonstop Action Wrestling|NWA ටෝටල් නන්ස්ටොප් ඇක්ශන් රෙස්ලින් ආයතනයට]] (TNA) එක්විය. එහිදී ඔහු [[:en:Julio Dinero|ජූලියෝ ඩිනේරෝ]]ද සමගින් රේවන්ගේ පිරිසට එක් විය.&lt;ref name=&quot;punkshoot&quot; /&gt;

==== &quot;සමර් ඔෆ් පන්ක්&quot; (2004–2005) ====
[[ගොනුව:CM Punk ROH.jpg|thumb|left|සී.එම්. පන්ක් [[:en:Ring of Honor|රින්ග් ඔෆ් ඔනර්]] හිදී.]]
ROH හිදී පන්ක් [[:en:ROH World Championship|ROH ලෝක ශූරයා]] (ROH World Champion) වන [[:en:Samoa Joe|සැමෝවා ජෝයි]] සමග එම ශූරතාව සදහා තරග වදී. එය තරග 3කින් සමන්විත තරග මාලාවක් වූ අතර, ඉන් පළමු තරගය 2004 ජුනි 12 දින ''වර්ල්ඩ් ටයිට්ල් ක්ලැසික්'' (''World Title Classic'') නමින් ඔහියෝ ප්‍රාන්තයේ ඩයිටන් හීදී පැවැත්විය, එය මිනිත්තු 60 කට සීමා වූ තරගයක් වූ අතර එය ජය-පරාජයකින් තොරව නිමාවිය. 2004 ඔක්තෝම්බර් 16 දින චිකාගෝ වල පැවති දෙවන තරගයද&lt;ref name=&quot;joepunk&quot; /&gt; මිනිත්තු 60ක තරගයක් වූ අතර එයද ජය-පරාජයකින් තොරව නිමාවිය.&lt;ref name=ROHresults/&gt; එම තරගයේ DVD පටය රින්ග් ඔෆ් ඔනර් ආයතනයේ වැඩිම අදායමක් ඉපයූ DVD පටය බවට පත් විය. 2004 දෙසැම්බර් 4 දින ''ඕල්-ස්ටාර් එක්ස්ට්‍රාවැගන්සා 2'' (''All-Star Extravaganza 2'') නමින් කාල සීමා රහිතව පැවති 3වන තරගයෙන් ජෝයි ජයග්‍රහණය කිරීමත් සමග පන්ක් හා ජෝයි අතර පැවති මෙම තරග මාලාව අවසන් විය.&lt;ref name=ROHresults/&gt;

පන්ක් 2006 පෙබරවාරි 11 දින ROH හි අංගයක් වන &quot;අන්ස්ක්‍රිප්ටඩ් II&quot; (&quot;Unscripted II&quot;) සදහා විශේෂයෙන් සහභාගී විය, ඒ එම අංගය සදහා සහභාගීවීමට සිටි ROH ක්‍රීඩකයෙකු වන [[:en:Low Ki|ලෝ කී]] ඊට පෙර සතියේදී ROH ආයතනය හැරයාම නිසාවෙනි.&lt;ref name=ROHresults/&gt;

== පුද්ගලික ජීවිතය  ==
බෲක්ස් [[:en:Atheism|අනිශ්වරවාදියෙකි]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://twitter.com/CMPunk/status/274768091622289408|title=Twitter/CMPunk: @PipeBombAlert I'm an atheist.| accessdate=January 9, 2013|date=November 30, 2012|publisher=twitter|quote=@PipeBombAlert I'm an atheist.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://twitter.com/CMPunk/status/342078475529773056|title=Twitter/CMPunk: @ambenja yes.|quote=&quot;were you always an Atheist?&quot; yes.|accessdate=5 June 2013}}&lt;/ref&gt; එමෙන්ම ඔහු මාළු ඇතුළු අනෙකුත් මුහුදු ආහාර, ආහාරයට නොගනී ([[:en:Pescetarianism|Pescetarian]]).&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://twitter.com/CMPunk/status/185198024455241728|title=Twitter/CMPunk: &quot;@lKlMONO: @CMPunk Are you a Pescetarian?&quot; Correct.| accessdate=January 9, 2013|date=March 28, 2012|publisher=twitter|quote=&quot;@lKlMONO: @CMPunk Are you a Pescetarian?&quot; Correct. }}&lt;/ref&gt; එමෙන්ම ඔහු ඇමරිකාවේ අයිස් හොකී කණ්ඩායම් වන [[:en:Chicago Blackhawks|චිකාගෝ බ්ලැක්හොක්ස්]]&lt;ref name=Blackhawks&gt;{{cite web|url=https://twitter.com/CMPunk/status/342064304012529665|title=Twitter/@CMPunk: Readying the daggers. Lets go @NHLBlackhawks! #CHIvsLAK|quote=Readying the daggers. Lets go @NHLBlackhawks! #CHIvsLAK|accessdate=5 June 2013}}&lt;/ref&gt; කණ්ඩායමේ හා [[:en:Chicago Cubs|චිකාගෝ කබ්ස්]]&lt;ref name=Cubs&gt;{{cite web|url=https://twitter.com/CMPunk/status/342073283467943937|title=Twitter/@CMPunk: Chicago Cubs.|quote=&quot;Who's your fav sports team?&quot; Chicago Cubs.|accessdate=5 June 2013}}&lt;/ref&gt; කණ්ඩායමේ රසිකයෙකි. ඔහු නිදහස් වේලාවට [[:en:Comic book|කොමික් පොත්]] කියවීමට ආසා කරයි.&lt;ref name=PunkMarvelIntro&gt;{{cite web|url=http://www.wwe.com/inside/overtheropes/cm-punk-writes-introduction-to-marvel-comics-avengers-vs-x-men-26059962|title=CM Punk writes introduction to Marvel Comics' &quot;Avengers vs. X-Men&quot;|accessdate=5 June 2013}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=USAToday&gt;{{cite news|url=http://www.usatoday.com/story/life/2012/10/15/wwe-cm-punk-avengers-x-men-collection/1634211/|title=CM Punk pens intro for 'Avengers vs. X-Men' collection|accessdate=5 June 2013 | work=USA Today|date=October 15, 2012}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=MarveldotcomPunk&gt;{{cite web|url=http://marvel.com/news/story/19562/cm_punk_introduces_avengers_vs_x-men|title=CM Punk Introduces Avengers Vs. X-Men|accessdate=5 June 2013}}&lt;/ref&gt; වරක් ඔහු ඕල් ඇමරිකන් කොමික්ස් (All American Comics) නම් වෙළඳසැලකද සේවයකර තිබේ,&lt;ref name=PunkMarvelInterview&gt;{{cite web|url=http://marvel.com/news/story/11800/fightin_fanboys_wwes_cm_punk|title=Fightin' Fanboys: WWE's CM Punk|accessdate=5 June 2013}}&lt;/ref&gt; ඔහුගේ ප්‍රියතම කොමික් පොත [[:en:Preacher (comics)|ප්‍රීචර්]] (Preacher) නම් පොතයි.&lt;ref name=FaveComic&gt;{{cite web|url=https://twitter.com/CMPunk/status/342078136780988417|title=Twitter/CMPunk: @KenedyJJohnson Preacher|quote=&quot;What is your all time favorite comic book or graphic novel of all time? #subjecttoblock&quot; Preacher|accessdate=5 June 2013}}&lt;/ref&gt; වෘතීමය මල්ලවපොර ක්‍රීඩකයෙකු වන [[:en:Colt Cabana|කෝල්ට් කැබානා]] ඔහුගේ හොදම මිතුරෙකි, ඔවුන් දෙදෙනා මුණ ගැසී ඇත්තේ ස්ටීල් ඩොමීනියන් රෙස්ලින් (Steel Domain Wrestling) පුහුණු පාසලේ සිටියදීයි.&lt;ref name=&quot;punkcabana&quot;&gt;{{Cite video|url=http://www.rohwrestling.com/shoponline.asp?point=moreinfo&amp;catid=200&amp;id=1397|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070927174133/http://www.rohwrestling.com/shoponline.asp?point=moreinfo&amp;catid=200&amp;id=1397|archivedate=September 27, 2007|title=Straight Shootin' with CM Punk &amp; Colt Cabana|publisher=Ring of Honor|date=July 1, 2005|accessdate=2007-04-14|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; [[:en:Cliff Compton|ක්ලිෆ් කොම්ප්ටන්]] ද ඔහුගේ හොදම මිතුරෙකි. එමෙන්ම [[WWE]] ආයතනය ''සී.එම්. පන්ක්: බෙස්ට් ඉන් ද වර්ල්ඩ්'' (''CM Punk: Best in the World'')&lt;ref name=LarsDVD&gt;{{cite web|url=http://www.wwedvdnews.com/talent-list-interviewed-cm-punk-wwe-dvd/27397/|title=Talent List Interviewed for CM Punk DVD - Ace Steel, Chris Hero, Lita|accessdate=5 June 2013}}&lt;/ref&gt; නම් වාර්තාව සදහා ඉදිරිපත් කල [[:en:Rancid (band)|රැන්සිඩ්]] (Rancid) නම් සංගීත කණ්ඩායමේ [[:en:Lars Frederiksen|ලෝරස් ෆ්රෙඩ්රික්සන්]] ද පන්ක්ගේ හොදම මිතුරෙකි.

බෲක්ස්, 2014 ජුනි 13 වන දින ඒප්‍රිල් ජෙනෙට් මෙන්ඩිස් ව විවාහ කර ගත්තේය. ඇයව වඩාත් හොදින් හදුනන්නේ [[:en:AJ Lee|ඒ.ජේ. ලී]] නමින්ය.
&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://pwinsider.com/article/86286/cm-punkaj-lee-update.html|title=CM Punk—AJ Lee Update|date=June 14, 2014|accessdate=June 14, 2014|first=Dave|last=Scherer|publisher=PWInsider}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.f4wonline.com/more/more-top-stories/96-wwe/37493-cm-punk-wedding-note|title=C.M. Punk wedding note|date=June 14, 2014|accessdate=June 14, 2014|publisher=[[:en:Dave Meltzer#Wrestling Observer Newsletter|Wrestling Observer Newsletter]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- PLEASE REFRAIN FROM ADDING ANY DATING/COUPLE RUMORS. --&gt;

WWE ආයතනයේ වෛද්‍යවරයා වන ක්‍රිස්ටෝපර් එම්. අමාන් විසින් වරක් බෲක්ස්ගේ ඇතිවූ බැක්ටීරියා ආසාදනයක් පිළිබද වැරදි රෝග විනිශ්චයක් සිදුකල බව හා ක්‍රීඩා කිරීමේදී ඇතිවූ ආබාධ වලට නිවැරදිව ප්‍රතිකාර නොකළ බව බෲක්ස් විසින් කියා සිටියේය. එබැවින් ක්‍රිස්ටෝපර් එම්. අමාන් 2015 පෙබරවාරි 19 දින, [[:en:United States defamation law|අපකීර්තියට පත් කිරීම]] හා [[:en:Privacy laws of the United States|පෞද්ගලිකත්වයට හානි කිරීම]] යන කරුණු මත බෲක්ස්ට හා ස්කොට් කෝල්ටන්ට (කෝල්ට් කැබානාට) එරෙහිව නඩු මාර්ගයට පිවිසුණි,&lt;ref&gt;{{Citation |title=&quot;WWE ringside doctor files lawsuit against Colt Cabana, CM Punk&quot;, by George Slefo, ''Chicago Sun Times'' |url=http://chicago.suntimes.com/news/7/71/381966/wwe-ringside-doctor-files-lawsuit-colt-cabana-cm-punk |access-date=2015-10-14 |archive-date=2015-02-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150222123456/http://chicago.suntimes.com/news/7/71/381966/wwe-ringside-doctor-files-lawsuit-colt-cabana-cm-punk }}&lt;/ref&gt; ඔහු විසින් එක් විත්තිකරුවෙකුගෙන් ඩොල‍ර් මිලියන 1ක වන්දි මුදලක් ඉල්ලා සිටියේය.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.washingtonpost.com/blogs/early-lead/wp/2015/02/20/wwes-ringside-doctor-is-suing-cm-punk-and-colt-cabana-for-1-million/|title=WWE’s ringside doctor is suing CM Punk and Colt Cabana for $1 million|date=February 20, 2015|accessdate=February 22, 2015|first=Marissa|last=Payne|publisher=The Washington Post}}&lt;/ref&gt; මෙහිදී WWE ආයතනය අමාන් හට සහයෝගය පලකරමින් ප්‍රකාශයක් සහ වීඩියෝ පටයක් නිකුත් කළේය. එහි සදහන්ව තිබුනේ බෲක්ස් ඔහුගේ බැක්ටීරියා ආසාදනය පිළිබදව WWE ආයතනයේ කිසිදු අයෙකුට දැනුම්දී නොතිබූ බවයි.&lt;ref&gt;[http://sports.yahoo.com/blogs/mma-cagewriter/wwe-physician-slaps-cm-punk-with-defamation-lawsuit-221755871.html WWE physician slaps CM Punk with defamation lawsuit for podcast] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160110183255/http://sports.yahoo.com/blogs/mma-cagewriter/wwe-physician-slaps-cm-punk-with-defamation-lawsuit-221755871.html |date=2016-01-10 }} by Marcus Vangerburg of Yahoo Sports on February 20, 2015&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.wwe.com/inside/wwe-addresses-cm-punk-allegations-27130843|title=WWE addresses CM Punk's allegations|date=February 20, 2015|accessdate=April 24, 2015|publisher=WWE}}&lt;/ref&gt;

==දිනාගත් ශූරතා හා කෞශල්‍යය==
{{බහුවිධ රූපය
| align     = right
| direction = vertical
| width     = 200

| image1    = WWE Champion CM Punk.jpg
| caption1  = WWE ශූරතාව සමග.

| image2    = CM Punk Rosemont IL 081808.jpg
| caption2  = ලෝක හෙවිවේට් ශූරතාව පළමු වරට දිනාගත් අවස්ථාව.

| image3    = CM Punk wins IC in Chicago.jpg
| caption3  = WWE ඉන්ටර්කොන්ටිනෙන්ටල් ශූරතාව සමග.

| image4    = Punk Tag Champ.jpg
| caption4  = ලෝක ටැග් ටීම් ශූරතාව සමග.
}}

*'''[[:en:Independent Wrestling Association Mid-South|ඉන්ඩිපෙන්ඩන්ට් රෙස්ලින් ඇසෝසියේෂන් මිඩ්-සවුත්]]'''
**[[:en:IWA Mid-South Heavyweight Championship|අයි.ඩබ්ලිව්.ඒ. මිඩ්-සවුත් හෙවිවේට් ශූරතාව]] ([[:en:IWA Mid-South Heavyweight Championship#Title history|5 වරක්]])&lt;ref&gt;{{cite web|url= http://www.wrestling-titles.com/us/ky/iwams/iwams-h.html|accessdate=June 14, 2008|title=Independent Wrestling Association Mid-South Heavyweight Title|publisher=wrestling-titles.com}}&lt;/ref&gt;
**[[:en:IWA Mid-South Light Heavyweight Championship|අයි.ඩබ්ලිව්.ඒ. මිඩ්-සවුත් ලයිට් හෙවිවේට් ශූරතාව]] ([[:en:IWA Mid-South Light Heavyweight Championship#Title history|2 වරක්]])&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.wrestling-titles.com/us/ky/iwams/iwams-lh.html|accessdate=June 14, 2008|title=Independent Wrestling Association Mid-South Light Heavyweight Title|publisher=Wrestling-titles.com}}&lt;/ref&gt;

*'''ඉන්ටර්නැශනල් රෙස්ලින් කාටල්'''
**අයි.ඩබ්ලිව්.සී. ලෝක හෙවිවේට් ශූරතාව (1 වරක්)&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.solie.org/titlehistories/hwtiwc2.html|accessdate=June 14, 2008|last=Roelfsema|first=Eric|title=IWC – International Wrestling Cartel World Heavyweight Title history|publisher=Solie}}&lt;/ref&gt;

*'''මිඩ්-ඇමරිකන් රෙස්ලින්'''
**එම්.ඒ.ඩබ්ලිව්. හෙවිවේට් ශූරතාව (1 වරක්)&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.solie.org/titlehistories/hwtmaw.html|accessdate=June 14, 2008|last=Westcott|first=Brian|title=MAW – Mid-American Wrestling MAW Heavyweight Title history|publisher=Solie}}&lt;/ref&gt;

*'''[[:en:NWA Shockwave|එන්.ඩබ්ලිව්.ඒ. සයිබර්ස්පේස්]]'''
**[[:en:NWA Shockwave Tag Team Championship|එන්.ඩබ්ලිව්.ඒ. සයිබර්ස්පේස් ටැග් ටීම් ශූරතාව]] (1 වරක්)&lt;ref&gt;{{cite web|url= http://www.solie.org/titlehistories/ttcswf.html|accessdate=June 14, 2008|last=Westcott|first=Brian|title=NWA National Wrestling Alliance/Cyberspace Wrestling Federation CSWF/NWA Cyberspace Tag Team Title history|publisher=Solie}}&lt;/ref&gt; - [[:en:Julio Dinero|ජුලියෝ ඩිනේරෝ]] සමග

*'''[[:en:National Wrestling Alliance|එන්.ඩබ්ලිව්.ඒ. රෙවලූශන්]]'''
**එන්.ඩබ්ලිව්.ඒ. රෙවලූශන් හෙවිවේට් ශූරතාව (1 වරක්)&lt;ref name=&quot;owwpunk&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/profiles/c/c-m-punk.html|publisher=Online World of Wrestling|title= Wrestler Profiles}}&lt;/ref&gt;

*'''[[:en:Ohio Valley Wrestling|ඔහියෝ වැලි රෙස්ලින්]]'''
**[[:en:OVW Heavyweight Championship|ඕ.වී.ඩබ්ලිව්. හෙවිවේට් ශූරතාව]] ([[:en:OVW Heavyweight Championship#Title history|1 වරක්]])&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.solie.org/titlehistories/ovhtnwa.html| accessdate=June 14, 2008|last=Westcott|first=Brian|title=NWA – National Wrestling Alliance NWA Ohio Valley Wrestling Heavyweight/Ohio Valley Wrestling Heavyweight Title history|publisher=Solie}}&lt;/ref&gt;
**[[:en:OVW Southern Tag Team Championship|ඕ.වී.ඩබ්ලිව්. සදර්න් ටැග් ටීම් ශූරතාව]] ([[:en:OVW Southern Tag Team Championship#Title history|1 වරක්]])&lt;ref&gt;{{cite web|url= http://www.solie.org/titlehistories/ovsttnwa.html|accessdate=June 14, 2008|last=Westcott|first=Brian|title=NWA – National Wrestling Alliance NWA Ohio Valley Wrestling Southern Tag Team Title history|publisher=Solie}}&lt;/ref&gt; – [[:en:Steven Adkins|සෙත් ස්කයිෆයර්]] සමග 
**[[:en:OVW Television Championship|ඕ.වී.ඩබ්ලිව්. ටෙලිවිශන් ශූරතාව]] ([[:en:OVW Television Championship#Title history|1 වරක්]])&lt;ref&gt;{{cite web|url= http://www.solie.org/titlehistories/ovtvnwa.html|accessdate= June 14, 2008|title=NWA – National Wrestling Alliance NWA Ohio Valley Wrestling Hardcore/Ohio Valley Wrestling Television history|publisher=Solie}}&lt;/ref&gt;
**[[:en:Triple Crown Championship#List of OVW Triple Crown Champions|දෙවන ඕ.වී.ඩබ්ලිව්. ත්‍රිපල් ක්‍රවුන් චැම්පියන්]]

*'''''[[:en:Pro Wrestling Illustrated|ප්‍රෝ රෙස්ලින් ඉලස්ට්‍රේටඩ්]]'''''
**[[:en:Pro Wrestling Illustrated awards#Feud of the Year|පී.ඩබ්ලිව්.අයි. වසරේ හොදම ආරවුල]] (2011)&lt;ref&gt;{{cite journal|year=2012|journal=Pro Wrestling Illustrated|volume=33|issue=3|pages= 74–75}}&lt;/ref&gt; {{small| [[:en:John Cena|ජෝන් සීනාට]] එරෙහිව}}
**[[:en:Pro Wrestling Illustrated awards#Match of the Year|පී.ඩබ්ලිව්.අයි. වසරේ හොදම තරගය]] (2011)&lt;ref&gt;{{cite journal|year=2012|journal=Pro Wrestling Illustrated|volume=33|issue=3| pages=80–81}}&lt;/ref&gt; {{small|ජෝන් සීනාට එරෙහිව [[:en:Money in the Bank (2011)| මනී ඉන් ද බෑන්ක්]] හිදී}}
**[[:en:Pro Wrestling Illustrated awards#Most Popular Wrestler of the Year|පී.ඩබ්ලිව්.අයි. වසරේ වඩාත්ම ජනප්‍රිය මල්ලවපොර ක්‍රීඩකයා]] (2011)&lt;ref&gt;{{cite journal|year=2012|journal=Pro Wrestling Illustrated|volume=33|issue=3|pages=76–77}}&lt;/ref&gt;
**[[:en:Pro Wrestling Illustrated awards#Most Hated Wrestler of the Year|පී.ඩබ්ලිව්.අයි. වසරේ වඩාත්ම වෛරයට ලක්වූ මල්ලවපොර ක්‍රීඩකයා]] (2012)
**[[:en:Pro Wrestling Illustrated awards#Wrestler of the Year|පී.ඩබ්ලිව්.අයි. වසරේ හොදම මල්ලවපොර ක්‍රීඩකයා]] (2011, 2012)&lt;ref&gt;{{cite journal|year=2012|journal=Pro Wrestling Illustrated|volume=33| issue=3| pages=84–85}}&lt;/ref&gt;
**පී.ඩබ්ලිව්.අයි. විසින් [[:en:PWI 500|පී.ඩබ්ලිව්.අයි. 500]] යටතේ 2012 වසරෙදී ඔහුව හොදම ඒකල මල්ලවපොර ක්‍රීඩකයන් 500 අතර '''1 වන''' ස්ථානයේ පිහිටුවනු ලැබුවේය&lt;ref name=&quot;PWI112&quot;&gt;{{cite journal|year=2012|journal=Pro Wrestling Illustrated| volume=33|issue=7|issn= 1043-7576|pages=12–18}}&lt;/ref&gt;

*'''''[[:en:Revolver (magazine)|රිවෝල්වර්]]'''''
**&quot;මෝස්ට් මෙට්ල් ඇත්ලීට්&quot; සදහා ගෝල්ඩන් ගොඩ්ස් සම්මානය (2012)&lt;ref&gt;{{cite web|last=Passero|first=Mitch|url=http://www.wwe.com/inside/overtheropes/jericho-ruins-punks-moment|title=Chris Jericho ruins CM Punk's &quot;metal&quot; moment|date=April 12, 2012|accessdate=April 12, 2012|work=WWE}}&lt;/ref&gt;

*'''[[:en:Ring of Honor|රින්ග් ඔෆ් ඔනර්]]'''
**[[:en:ROH World Tag Team Championship|ආර්.ඕ.එච්. ටැග් ටීම් ශූරතාව]] ([[:en:List of ROH World Tag Team Champions|2 වරක්]])&lt;ref name=ROH&gt;{{cite web|url= http://www.rohwrestling.com/titlehistory/| accessdate=June 14, 2008|title=Ring of Honor official title histories|publisher=Ring of Honor| archiveurl = http://web.archive.org/web/20080610081305/http://www.rohwrestling.com/titlehistory/| archivedate = June 10, 2008}}&lt;/ref&gt; - [[:en:Colt Cabana|කෝල්ට් කැබානා]] සමග
**[[:en:ROH World Championship|ආර්.ඕ.එච්. ලෝක ශූරතාව]] ([[:en:List of ROH World Champions|1 වරක්]])&lt;ref name=ROH/&gt;

*'''සෙන්ට් පෝල් චැම්පියන්ශිප් රෙස්ලින්'''
**එස්.පී.සී.ඩබ්ලිව්. නදර්න් ස්ටේට් ලයිට් හෙවිවේට් ශූරතාව (1 වරක්)&lt;ref name=&quot;cagematchde&quot; /&gt;
**එස්.ඩී.ඩබ්ලිව්. නදර්න් ස්ටේ ටෙලිවිශන් ශූරතාව (2 වරක්)&lt;ref name=&quot;cagematchde&quot;&gt;{{cite web|url= http://www.cagematch.de/?id=2&amp;nr=00000080|title=Datenbank Profil – CM Punk|accessdate=September 26, 2006|publisher=Cagematch.de|language= German}}&lt;/ref&gt;

*'''[[:en:WWE|ව'ල්ඩ් රෙස්ලින් එන්ටර්ටෙයිමන්ට්/WWE]]'''
**[[:en:ECW World Heavyweight Championship|ECW ලෝක ශූරතාව]] ([[:en:List of ECW World Heavyweight Champions|1 වරක්]])&lt;ref&gt;{{cite web|url= http://www.wwe.com/classics/titlehistory/ecwchampionship/20070901punk|accessdate=June 14, 2008|title=CM Punk's first ECW Championship reign|publisher=WWE}}&lt;/ref&gt;
**[[:en:World Heavyweight Championship (WWE)|ලෝක හෙවිවේට් ශූරතාව]] ([[:en:List of World Heavyweight Champions (WWE)|3 වරක්]])&lt;ref&gt;{{cite web|url= http://www.wwe.com/inside/titlehistory/worldheavyweight/200806011|title=CM Punk's first World Heavyweight Championship reign|accessdate=June 30, 2008|publisher=WWE}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url= http://www.wwe.com/inside/titlehistory/worldheavyweight/2009042611|accessdate=June 9, 2009|title=CM Punk's second World Heavyweight Championship reign|publisher=WWE}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.wwe.com/inside/titlehistory/worldheavyweight/20090823|accessdate=August 23, 2009|title=CM Punk's third World Heavyweight Championship reign|publisher=WWE}}&lt;/ref&gt;
**[[:en:WWE World Heavyweight Championship|WWE ශූරතාව]] ([[:en:List of WWE World Heavyweight Champions|2 වරක්]])&lt;ref&gt;{{cite web|url= http://www.wwe.com/inside/titlehistory/wwechampionship/25026075|title=CM Punk's first WWE Championship reign|accessdate=July 17, 2011|publisher=WWE}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url= http://www.wwe.com/inside/titlehistory/wwechampionship/25045682|title=CM Punk's second WWE Championship reign|accessdate=November 20, 2011|publisher=WWE}}&lt;/ref&gt;{{#Tag:ref|පන්ක් තමන් පළමු වරට ශූරතාව දිනාගැනීමෙන් පසු එය රේ මිස්ටිරියෝ සහ ජෝන් සීනා සමග සංගාමී වශයෙන් තියාගනු ලැබුවා. ජෝන් සීනා පරාජය කිරීමෙන් පසුව පන්ක් ශූරයා බවට පත්වුණා, එහෙත් එය [[WWE]] ආයතනය විසින් ඔහු දෙවන වරට ශූරයා වූ බවට  හදුනාගත්තේ නැහැ.&lt;ref name=&quot;wwetitle&quot;&gt;&lt;/ref&gt;|group =n}}
**[[:en:World Tag Team Championship (WWE)|ලෝක ටැග් ටීම් ශූරතාව]] ([[:en:List of World Tag Team Champions (WWE)|1 වරක්]])&lt;ref&gt;{{cite web|url= http://www.wwe.com/inside/titlehistory/worldtagteam/20081027WorldTagChamps|accessdate=October 28, 2008|title=Punk and Kingston's first World Tag Team Championship reign|publisher=WWE}}&lt;/ref&gt; - [[:en:Kofi Kingston|කොෆී කිංග්ස්ටන්]] සමග
**[[:en:WWE Intercontinental Championship|WWE ඉන්ටර්කොන්ටිනෙන්ටල් ශූරතාව]] ([[:en:List of WWE Intercontinental Champions|1 වරක්]])&lt;ref&gt;{{cite web|url= http://www.wwe.com/inside/titlehistory/intercontinental/9155998|accessdate=February 26, 2009|title=CM Punk's first Intercontinental Championship reign|publisher=WWE}}&lt;/ref&gt;
**[[:en:Money in the Bank ladder match|මනී ඉන් ද බෑන්ක්]] ([[:en:Money in the Bank ladder match#2008|2008]], [[:en:Money in the Bank ladder match#2009|2009]])&lt;ref name=&quot;MITBResult&quot;&gt;{{cite web|first=Corey|last=Clayton|title=Perseverance makes Punk 'Mr. Money' in Orlando|url=http://www.wwe.com/shows/wrestlemania/matches/6464426/results/|archiveurl=http://web.archive.org/web/20080405163828/http://www.wwe.com/shows/wrestlemania/matches/6464426/results/|archivedate=April 5, 2008|publisher=WWE|date=March 30, 2008|accessdate=2012-03-12}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=MITB2&gt;{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/wrestlemania/25/matches/9426648|accessdate=January 30, 2011|date=April 5, 2009|last=Rote|first=Andrew|title=Twice as nice for CM Punk|publisher=WWE}}&lt;/ref&gt;
**[[:en:Triple Crown Championship#WWE|දහනම වන ත්‍රිපල් ක්‍රවුන් චැම්පියන්]]&lt;ref name=move1&gt;{{cite web|url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/2009/01/20/8082791.html|accessdate=May 1, 2009|last=Tylwalk|first=Nick|title=Raw: CM Punk rises, Vince falls in Chicago|publisher=Canoe.ca|quote=Canadian Online Explorer|work=SLAM! Wrestling}}&lt;/ref&gt;
**[[:en:Slammy Award|ස්ලැමි සම්මාන]] (7 වරක්)
***&quot;OMG&quot; මූමන්ට් ඔෆ් ද ඉයර් ([[:en:2008 Slammy Awards|2008]]) &lt;ref name=Slammy&gt;{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/raw/slammyawards08/|accessdate=January 28, 2009|date=December 8, 2008|title=2008 Slammy Awards|publisher=[[:en:WWE|WWE]]}}&lt;/ref&gt; - {{small|ලෝක හෙවිවේට් ශූරතාව සදහා මනී ඉන් ද බෑන්ක් තරගය ජය ගැනීම}}
***ශොකර් ඔෆ් ද ඉයර් ([[:en:Slammy Award#2009 Slammy Awards|2009]])&lt;ref name=Slammy2&gt;{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/raw/slammyawards09/|accessdate=January 2, 2010|date=December 14, 2009|title=2009 Slammy Awards|publisher=WWE}}&lt;/ref&gt; - {{small|ස්ටීල් කේජ් තරගය ජයග්‍රහණය කිරීමෙන් පසුව WWE ආයතනයෙන් පිටදී [[:en:Jeff Hardy|ජෙෆ් හාඩිට]] පහරදීම}}
***ඩිස්පිකබල් මී ([[:en:Slammy Award#2010 Slammy Awards|2010]])&lt;ref&gt;{{cite web|first=Greg|last=Adkins|title=Saluting the Slammys|url= http://www.wwe.com/shows/raw/archive/12132010/mainarticle/|publisher=WWE|accessdate=January 30, 2011|date=December 13, 2010}}&lt;/ref&gt; - {{small|[[:en:Rey Mysterio|රේ මිස්ටිරියෝ]] හා ඔහුගේ පවුලේ අයට අඩන්තේට්ටම් කිරීම}} 
***සුපර් ස්ටාර් ඔෆ් ද ඉයර් ([[:en:Slammy Award#2011 Slammy Awards|2011]])&lt;ref name=&quot;Slammy11&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/raw/2011-12-12/2011-slammy-award-winners|title=2011 Slammy Award Winners|accessdate=2012-12-12|publisher=WWE|accessdate=2012-07-19|date=2012-12-12}}&lt;/ref&gt; 
***&quot;පයිප් බොම්බ්&quot; ඔෆ් ද ඉයර් (2011)&lt;ref name=&quot;Slammy11&quot; /&gt;
***ටී-ෂර්ට් ඔෆ් ද ඉයර් (2011)&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/raw/2011-12-12/exclusive-slammy-awards-2011|title=WWE.com Exclusive Slammy Awards 2011|accessdate=2012-12-12|publisher=WWE}}&lt;/ref&gt;  – {{small|&quot;බෙස්ට් ඉන් ද වර්ල්ඩ් (Best in the World)&quot;}}
***එක්ස්ට්‍රීම් මූමන්ට් ඔෆ් ද ඉයර් ([[:en:Slammy Award#2013 Slammy Awards|2013]]) – {{small|[[:en:Hell in a Cell (2013)|හෙල් ඉන් අ සෙල්]] අංගයේදී [[:en:Paul Heyman|පෝල් හීමන්ගෙන්]] පළිගැනීමේ සිද්ධිය සදහා}}

*'''''[[:en:List of Wrestling Observer Newsletter awards|රෙස්ලින් ඔබ්සවර් නිවුස්ලෙටර්]]'''''
**[[:en:Dave Meltzer#Rating system|5 ස්ටාර් මැච්]](2004) &lt;small&gt; ඔක්තෝම්බර් 16 දින [[:en:Samoa Joe|සැමෝවා ජෝයි]] ට එරෙහිව ''ROH Joe vs. Punk II'' හිදී&lt;/small&gt;
**5 ස්ටාර් මැච් (2011) &lt;small&gt;ජූලි 17 ජෝන් සීනා ට එරෙහිව WWE මනී ඉන් ද බෑන්ක් හිදී&lt;/small&gt;
**[[:en:List of Wrestling Observer Newsletter awards#Best Gimmick|බෙස්ට් ගිමික්]] (2009, 2011)&lt;ref name=&quot;WON09&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.f4wonline.com/content/view/12105/137/|title=Feb. 1 2010 Observer Newsletter: 2009 Awards Issue, Possible biggest wrestling news story of 2010|last= Meltzer|first=Dave|publisher=Wrestling Observer Newsletter|date=January 27, 2010|accessdate=January 30, 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;WON11&quot;&gt;{{cite journal|last=Meltzer| first=Dave|date=January 30, 2012|title=Jan 30 Wrestling Observer Newsletter: Gigantic year-end awards issue, best and worst in all categories plus UFC on FX 1, death of Savannah Jack, ratings, tons and tons of news|journal=Wrestling Observer Newsletter|location=Campbell, CA|issn=10839593}}&lt;/ref&gt;
**[[:en:List of Wrestling Observer Newsletter awards#Best on Interviews|බෙස්ට් ඔන් ඉන්ටර්වීව්ස්]] (2011, 2012)&lt;ref name=&quot;WON11&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;WON12&quot;&gt;{{cite journal|last=Meltzer|first=Dave|date = January 23, 2013 | title = The 2012 Wrestling Observer Newsletter Annual Awards Issue | journal = Wrestling Observer Newsletter | location = Campbell, California | issn = 10839593 | url=http://www.f4wonline.com/component/content/article/110-wrestling-observer-newsletter/29425-the-2012-wrestling-observer-newsletter-annual-awards-issue}}&lt;/ref&gt;
**[[:en:List of Wrestling Observer Newsletter awards#Feud of The Year|වසරේ හොදම ආරවුල]](2009)&lt;ref name=&quot;WON09&quot;/&gt; &lt;small&gt;ජෙෆ් හාඩි ට එරෙහිව&lt;/small&gt;
**වසරේ හොදම ආරවුල (2011)&lt;ref name=&quot;WON11&quot;/&gt; &lt;small&gt;ජෝන් සීනා ට එරෙහිව&lt;/small&gt;
**[[:en:List of Wrestling Observer Newsletter awards#Match of the Year|වසරේ හොදම තරගය]] (2011)&lt;ref name=&quot;WON11&quot;/&gt; &lt;small&gt;ජූලි 17 දින ජෝන් සීනා ට එරෙහිව [[:en:Money in the Bank ladder match|WWE මනී ඉන් ද බෑන්ක්]] හිදී&lt;/small&gt;

==සටහන් හා ආශ්‍රිත==
;සටහන්
{{Reflist|group=n|2}}

;ආශ්‍රිත
{{Reflist|30em}}

==බාහිර සබැඳි==
{{Sister project links |wikt=no |commons=Phil Brooks |b=no |n=no |q=Phil Brooks |s=no |v=no |species=no |display=සී.එම්. පන්ක්}}
* නිල [https://web.archive.org/web/20140415103444/https://twitter.com/CMPunk Twitter] ගිණුම
* [http://www.youtube.com/user/ThisIsCMPunk YouTube] චැනලය
* [http://www.profightdb.com/wrestlers/cm-punk-467.html අන්තර්ජාල රෙස්ලින් දත්ත ගබඩාවේ සී.එම්. පන්ක් සදහා ඇති වාර්තා]
* [http://www.wwe.com/superstars/cmpunk CM Punk] සදහා WWE වෙබ් අඩවියේ ඇති ගිණුම
* වීඩියෝ පට සදහා [http://www.imdb.com/name/nm1516006/ IMDb] හි ඇති ගිණුම
* [http://www.ufc.com/fighter/cm-punk නිල UFC ගිණුම]

[[ප්‍රවර්ගය:මල්ලවපොර ක්‍රීඩකයෝ]]</text>
      <sha1>gr6j829sifpmpz3tyalgvnftrofxwh9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>රැම්සාර් සම්මුතිය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>53561</id>
    <revision>
      <id>805220</id>
      <parentid>679656</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T05:59:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>805220</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10208" sha1="md3w9227eqwbfpatpky7f40mjbmbqtd" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව ගිවිසුම
|name                = රැම්සාර් සම්මුතිය&lt;br&gt;Ramsar Convention
|long_name           =අන්තර්ජාතිකව වැදගත් වන තෙත් බිම් පිළිබඳව සම්මුතිය, විශේෂයෙන් ජලජ පක්ෂීන්ගේ ස්වභාවික වාසස්ථාන සංරක්ෂණය&lt;br&gt;Convention on Wetlands of International Importance, especially as Waterfowl Habitat'
|image               =Ramsar logo.svg
|image_width         =160
|caption             =ලාංඡනය
|type                =
|date_drafted        =
|date_signed         = 1971 පෙබරවාරි 2
|location_signed     = රම්සාර් ([[ඉරානය]])
|date_sealed         =
|date_effective      = 1975 දෙසැම්බර් 21 සිට
|condition_effective = රටවල් 7 කින් අනුමත කිරීම
|date_expiration     =
|signatories         =
|parties             = 168
|depositor           = යුනෙස්කෝ අධ්‍යක්ෂක ජෙනරාල්
|language            =
|languages           = ඉංග්‍රීසි, ප්‍රංශ, ජර්මන් හා රුසියන්
{{url|http://www.ramsar.org/}}|wikisource          =
}}

[[File:Wetland500.JPG|thumb|[[තෙත්බිම්|තෙත් බිමක්]]]]

'''රැම්සාර් සම්මුතිය''' ('''අන්තර්ජාතිකව වැදගත් වන තෙත් බිම් පිළිබඳව සම්මුතිය''') යනු, [[තෙත්බිම්]] සංරක්ෂණය කිරීම සහ ඒවා තිරසාර ලෙස භාවිතයට ගැනීම වෙනුවෙන්, ජාත්‍යන්තරව සකසා ගන්නා ලද සම්මුතියකි.&lt;ref name=ramsar&gt;[http://www.ramsar.org/cda/ramsar/display/main/main.jsp?zn=ramsar&amp;cp=1_4000_0__ රම්සාර් නිල වෙබ් අඩවිය], retrieved 2011-07-10&lt;/ref&gt; තෙත්බිම් බලයෙන් අල්ලාගැනීම, වර්ථමානයේදී හා අනාගතයේදී තෙත්බ්ම් විනාශයට පත් වීම වැළැක්වීම හා, තෙත් බිම් හී මූලික පාරිසරික විද්‍යාත්මක ක්‍රියාකාරීත්වයන් සහ ඒවායේ ආර්ථික, සංස්කෘතික, විද්‍යාත්මක සහ වින්දනීය වටිනාකම් හඳුනාගැනීම සඳහා, මෙම ගිවිසුම නිර්මාණය කොට ගෙන තිබෙයි. 1971 වසරේදී ගිවිසුම අත්සන් කල ස්ථානය වූ, [[ඉරානය|ඉරානයේ]] රැම්සාර් (ramsar) නගරයේ නමින්, මෙම සම්මුතිය නම් කර ඇත.

==සම්මුතියට එළැඹීම==
1971 පෙබරවාරි 2 වන දින ඉරානයේ රම්සාර් හී, එරට පරිසර දෙපාර්තමේන්තුව විසින් පවත්වනු ලැබූ සමුළුවකට සහභාගී වූ ජාතීන් විසින්, මෙම සම්මුතිය මුල්ම වරට වැඩිදියුණු කොට ක්‍රියාත්මක කල යුතු දෙයක් ලෙස සම්මත කර ගන්නා ලදී. 1975 දෙසැම්බර් 21 වන දින සිට මෙම සම්මත කර ගත් ගිවිසුම, බලාත්මක කිරීම ආරම්භ වුණි.

රැම්සාර් සම්මුතිය සතුව නිත්‍ය කාරක සභාවක්, විද්‍යාත්මක හා තාක්ෂණික සමාලෝචන කමිටුවක් සහ මහලේකම් කාර්යාලයක් පවතියි. මෙහි මූලස්ථානය [[ස්විට්සර්ලන්තය|ස්විට්සර්ලන්තයේ]], Gland හී පිහිටුවා තිබෙයි.

==රැම්සාර් තෙත්බිම්==
මේ වන විට (2013 නොවැම්බර් 2) අන්තර්ජාතිකව වැදගත් වන ලොව පුරා වූ තෙත් බිම් කලාප 2,168 පමණ ප්‍රමාණයක් (හෙක්ට්යාර් 206,632,105 පමණ වපසරියක), රැම්සාර් තෙත් බිම් ලෙස නම් කොට තිබෙයි.&lt;ref name=ramsar/&gt;

වැඩිම රම්සාර් තෙත් බිම් ප්‍රමාණයක් සහිත රට [[එක්සත් රාජධානිය]] (තෙත් බිම් 169ක්) වන අතර; විශාලතම රැම්සාර් තෙත් බිම [[කැනඩාව]] සතු වෙයි. (වර්ග කිලෝ මීටර 130000 ක් පමණ විශාල).&lt;ref&gt;[http://www.ramsar.org/cda/ramsar/display/main/main.jsp?zn=ramsar&amp;cp=1-36-123^23808_4000_0__ රම්සාර් කන්ට්‍රැක්ටිං පාර්ටීස්], retrieved 2009-11-07&lt;/ref&gt;

===ශ්‍රී ලංකාව===
[[ශ්‍රී ලංකාව|ශ්‍රී ලංකාවේ]] [[බූන්දල]] හා [[මාදු ගඟ]] අවට [[මාදු තෙත් බිම|තෙත් බිම් ප්‍රදේශය]], මෙම ගිවිසුමට යටත් මෙරට පවතින රැම්සාර් තෙත් බිම් කලාප වෙයි.

==ගිවිසුම්ගත පාර්ශ්වකරුවන්==
{{Main|රම්සාර් සම්මුතියේ ගිවිසුම්ගත පාර්ශ්වකරුවන්}}
1971 වසරේදී ජාතීන් 21ක් දෙනෙකුගේ එකඟතාවකින් ආරම්භ කරන ලද මෙම සම්මුතියට, 1999 වර්ෂය වන විට සාමාජිකයියෝ 119 දෙනෙකුත්, මේ වන විට, සාමාජිකයෝ 168 දෙනෙකුත් සම්බන්ධව සිටිති.&lt;ref&gt;http://www.ramsar.org/cda/en/ramsar-about-parties-parties/main/ramsar/1-36-123%5E23808_4000_0__&lt;/ref&gt; සෑම වර්ෂ තුනකට වතාවක් මෙම සම්මුතියට අදාලව සමුළුවාර (Conference of the Contracting Parties (CCP)) පැවැත්වෙන අතර, ඉන් ප්‍රථම සමුළුව 1980 වසරේදී [[ඉතාලිය|ඉතාලියේ]], Cagliari හීදී පවත්වනු ලැබිණි. 1982 වසරේ [[පැරිස්]] සමුළුවාරයේදී හා 1987 Regina සමුළුවාරයේදී, රම්සාර් සම්මුතියෙහි මුල් එකඟතාවලට සංශා්ධන කිහිපයක් එක් කෙරුණි.&lt;ref&gt;[http://www.ramsar.org/cda/ramsar/display/main/main.jsp?zn=ramsar&amp;cp=1-36-62_4000_0__ රම්සාර්: අ බ්‍රීෆ් හිස්ට්රි], retrieved 2009-11-07&lt;/ref&gt;

==ජාත්‍යන්තර සංවිධාන සහකරුවන්==
ජාත්‍යන්තර සංවිධාන සහකරුවන් (International Organization Partners (IOPs)) ලෙස හඳුන්වනු ලබන ප්‍රධාන ජාත්‍යන්තර සංවිධාන පහක් සමග, රැම්සාර් සම්මුතිය සමීප ලෙස කටයුතු කරයි. ඒවා නම් Birdlife International, පරිසර සංරක්ෂණය සඳහා වූ අන්තර්ජාතික එකමුතුව (International Union for Conservation of Nature (IUCN)), ජාත්‍යන්තර ජල කළමණාකරන ආයතනය (International Water Management Institute (IWMI)), Wetlands International සහ WWF International (World Wide Fund for Nature) යන සංවිධාන වෙයි. 

විශේෂඥ තාක්ෂණික උපදෙස් ලබාදීම, ක්ෂේත්‍ර අධ්‍යයනයන් සඳහා දායක වීම හා මූල්‍යමය ආධාර ලබාදීම වැනි දෑ මගින්, මෙම ජාත්‍යන්තර සංවිධාන සහකරුවන්, රම්සාර් සම්මුතියට සිය දායකත්වය ලබා දෙයි. මීට අමතරව ඔවුහූ, රම්සාර් සම්මුති සමුළුවාරයන්හීදී නිරික්ෂණ සාමාජිකයින් ලෙසත්, විද්‍යාත්මක හා තාක්ෂණික සමාලෝචන කමිටුවේදී පූර්ණ සාමාජිකයින් ලෙසත් ක්‍රියා කරයි.

==මේවාද බලන්න==
* [[ලෝක තෙත්බිම් දිනය]]
* [[තෙත්බිම්]]

==ආශ්‍රිත==
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}

==බාහිර සබැඳි==
{{Commons category}}
* [http://www.ramsar.org/ තෙත් බිම් පිළිබඳව රම්සාර් සම්මුතිය]
* [https://web.archive.org/web/20190916045938/http://climate-l.org/2008/06/20/ramsar-standing-committee-addresses-climate-change-and-biofuels/ රැම්සාර් ස්ටෑන්ඩිං කොමිටී ඇඩ්‍රස් ක්ලයිමේට් චේන්ජ්]


[[ප්‍රවර්ගය:1971 ඉරානය]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ ගිවිසුම්]]</text>
      <sha1>md3w9227eqwbfpatpky7f40mjbmbqtd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>මිල්ටන් මල්ලවාරච්චි</title>
    <ns>0</ns>
    <id>53963</id>
    <revision>
      <id>805211</id>
      <parentid>803095</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T05:01:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 2 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>805211</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42530" sha1="5qxbg5b2l5nu8xo01y3457ps4xdicb6" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව පුද්ගලයා
| name        = මිල්ටන් මල්ලවාරච්චි
| image       =
| image_size  =
| caption     =
| birth_name  = සුමනසිරි මල්ලවාරච්චි දොන්
| birth_date  = 7 අප්‍රේල් 1944
| birth_place = [[ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර කෝට්ටේ|කෝට්ටේ]], [[ශ්‍රී ලංකාව]]
| death_date  = 10 මාර්තු 1998 (වයස 53)
| death_place = [[කොළඹ]]
| death_cause =
| resting_place = කනත්ත සුසාන භූමිය, බොරැල්ල
| resting_place_coordinates =
| residence   =
| nationality = {{ධජනිරූපකය|ශ්‍රී ලංකාව}} ශ්‍රී ලාංකික
| other_names =
| known_for   = ප්‍රවීන ජනප්‍රිය ගායක
| education   = කෝට්ටේ ආනන්ද ශාස්ත්‍රාලය
| employer    =
| occupation  = ගායක, සංගීත නිර්මාණකරු, චිත්‍රපට පසුබිම් ගායක
| title       =
| networth    =
| height      =
| weight      =
| term        =
| predecessor =
| successor   =
| party       =
| boards      =
| religion    = බෞද්ධ
| spouse      = ස්වර්ණා (විවාහය 1973)
| partner     =
| children    = [[රනිල් මල්ලවආරච්චි|රනිල්]], හර්ෂණී, නදීජා, තාරක
| father      = උපසේන මල්ලවාරච්චි
| mother      = ඇග්නස් වික්‍රමාරච්චි
| relatives   = පවන් (මුණුබුරා)
| signature   =
| website     =
| footnotes   =
}}
'''මිල්ටන් මල්ලවාරච්චි''' (උපන් නම '''සුමනසිරි මල්ලවාරච්චි දොන්'''; 1944 අප්‍රේල් 7 – 1998 මාර්තු 10) ශ්‍රී ලාංකික ප්‍රවීන ජනප්‍රිය ගායකයෙක්, සංගීත නිර්මාණකරුවෙක් සහ චිත්‍රපට පසුබිම් ගායකයෙකි. &quot;ප්‍රේම ගීතවල කුමාරයා&quot; ලෙස හැඳින්වුණු ඔහු 1970 සහ 1980 දශකවල ශ්‍රී ලංකාවේ වඩාත් ජනප්‍රිය ගායකයන් අතරින් කෙනෙකු වූ අතර, වසර ගණනාවක් ප්‍රසංග වේදිකාවේ වැඩිම ඉල්ලුමක් තිබූ ගායකයා විය.&lt;ref name=&quot;morning&quot;&gt;{{cite news |last=Wijesinghe |first=Dimithri |title='Eda Raa': Celebrating the voice of Milton Mallawarachchi |url=https://www.themorning.lk/articles/ZCMl4uleUMh54B4tm01f |work=The Morning |date=13 September 2026 |access-date=31 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;st1998&quot;&gt;{{cite news |author=Ranat |title=That voice, those songs |url=https://www.sundaytimes.lk/980315/plus9.html |work=The Sunday Times |date=15 March 1998 |access-date=31 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;dn2019&quot;&gt;{{cite news |last=Fernando |first=Subash |title=Mesmerizing melodies of Milton Mallawarachchi |url=https://archives1.dailynews.lk/2019/03/28/tc/181477/mesmerizing-melodies-milton-mallawarachci |work=Daily News |date=28 March 2019 |access-date=31 October 2026}} {{භින්න වූ සබැඳි|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; හින්දි චිත්‍රපට තනු සිංහල ජනප්‍රිය සංගීතය ආධිපත්‍යය දැරූ යුගයක, ඔහු සිය ගායන දිවිය ගොඩනඟා ගත්තේ සම්පූර්ණයෙන්ම ස්වතන්ත්‍ර සිංහල තනු මත වන අතර, ඉන් බොහොමයක් ඔහු විසින්ම නිර්මාණය කරන ලදී.&lt;ref name=&quot;dn2009&quot;&gt;{{cite news |last=Jayawardana |first=Ruwini |title=Maestro who touched deepest emotions of people |url=https://archives.dailynews.lk/2009/03/10/fea20.asp |work=Daily News |date=10 March 2009 |access-date=31 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ld2018&quot;&gt;{{cite news |last=රන්ජිත් කුමාර |first=ඒ. ඩී. |title=ගුරුතුමී ට්‍රිලීෂියා සමඟ එක වේදිකාවේ සම්මාන ලැබූ ගායකයා |url=https://www.lankadeepa.lk/Columns/%E0%B6%9C%E0%B6%BB%E0%B6%AD%E0%B6%B8-%E0%B6%A7%E0%B6%BB%E0%B6%BD%E0%B7%82%E0%B6%BA-%E0%B7%83%E0%B6%B8%E0%B6%9F-%E0%B6%91%E0%B6%9A-%E0%B7%80%E0%B6%AF%E0%B6%9A%E0%B7%80-%E0%B7%83%E0%B6%B8%E0%B6%B8%E0%B6%B1-%E0%B6%BD%E0%B6%B6-%E0%B6%9C%E0%B6%BA%E0%B6%9A%E0%B6%BA/2-525845 |work=ලංකාදීප |date=19 March 2018 |access-date=31 October 2026}}&lt;/ref&gt; දශක තුනකට ආසන්න කාලයක් තුළ ඔහු ගීත 850කට අධික සංඛ්‍යාවක් ගායනා කළ අතර, චිත්‍රපට 100කට අධික සංඛ්‍යාවකට පසුබිම් ගායනය කළේය. 1984 දී හොඳම පසුබිම් ගායකයාට හිමි [[සරසවිය සම්මාන|සරසවිය සම්මානය]] ඔහුට හිමි විය.&lt;ref name=&quot;divaina&quot;&gt;{{Cite web |title=It has been 18 years since Milton passed away. |url=https://www.divaina.com/2016/03/11/cineart02.html |access-date=2021-04-11 |website=Divaina}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;st1998&quot; /&gt; ජනප්‍රිය ගායක [[රනිල් මල්ලවආරච්චි|රනිල් මල්ලවාරච්චි]] මිල්ටන්ගේ වැඩිමහල් පුත්‍රයායි. ඔහුගේ ජීවිතය පදනම් කරගත් ''[[එදා රෑ]]'' චරිතාපදාන චිත්‍රපටය 2026 දී තිරගත විය.

==මුල් ජීවිතය==
මිල්ටන් මල්ලවාරච්චි 1944 අප්‍රේල් 7 වන දින [[ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර කෝට්ටේ|කෝට්ටේ]] දී උපසේන මල්ලවාරච්චි සහ ඇග්නස් වික්‍රමාරච්චි යුවළගේ එකම දරුවා ලෙස උපත ලැබීය. පියා ගැන කිසිවක් නොදැන හැදුණු ඔහු, දිළිඳුකම මැද මව විසින් ඇති දැඩි කරන ලද අතර, පවුල මිරිහානේ පන්සල් ඉඩමක පිහිටි පොල් අතු සෙවිලි කළ නිවසක ජීවත් විය.&lt;ref name=&quot;ld2018&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mawrata1&quot;&gt;{{cite web |last=බණ්ඩාර රාජගුරු |first=අනුර |title=යන්න... පොරකකා ගිහින් බලන්න 'එදා රෑ...'! හැබැයි ඊට කලින් මිල්ටන් මල්ලවාරච්චිගේ මේ දුක්මුසු කතාව කියවලම යන්න…! |url=https://sinhala.mawratanews.lk/exclusive/do-read-this-poignant-story-of-milton-mallawarachchi-before-you-leave/ |website=මව්රට පුවත් |date=27 September 2026 |access-date=31 October 2026}}&lt;/ref&gt;

මිල්ටන් කෝට්ටේ ආනන්ද ශාස්ත්‍රාලයෙන් අධ්‍යාපනය ලබා ඇත. හතර වන ශ්‍රේණියේදී පාසලේ ගායන තරගයකින් ඔහු පළමු ස්ථානය දිනාගත්තේය. කුඩා කල ඔහු මොහොමඩ් රෆී, මුකේෂ් සහ තලත් මහමුද් ගයූ හින්දි චිත්‍රපට ගීතවලට දැඩි ලෙස ඇලුම් කළේය. ඔහුගේ ගුරුවරියක වූ ට්‍රිලීෂියා අබේකෝන් (පසුව නිළි ට්‍රිලීෂියා ගුණවර්ධන) පන්තියේදී හින්දි ගීතයක් ගායනා කළ නිසා වරක් ඔහුට දඬුවම් කළාය.&lt;ref name=&quot;ld2018&quot; /&gt;

පාසලෙන් පසු ඔහු වැලිකඩ සමූපකාරයේ බිල්පත් ලිපිකරුවෙකු ලෙසත්, පසුව නවලෝක සමාගම් සමූහයේ ලිපිකරුවෙකු හා මුදල් අයකැමියෙකු ලෙසත් සේවය කළේය.&lt;ref name=&quot;divaina&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;morning&quot; /&gt; අමතර ආදායමක් සඳහා සති අන්තවල ඉදිකිරීම් ස්ථානවල වැඩ කිරීම ඇතුළු නොයෙක් රැකියාවල ද නිරත විය.&lt;ref name=&quot;mawrata1&quot; /&gt;

==ගායන දිවිය==
===ආරම්භය (1965–1969)===
සංගීතයට තිබූ ඇල්ම නිසා මිල්ටන් මඟුල් ගෙවල් සහ සාද උත්සවවල ගායනා කරමින් ඩොලක් වාදනය කළේය. 1960 දශකයේ මැද භාගයේදී ඔහු කණ්ඩායම් දෙකක් සමඟ ගායනා කළේය: හර්බට් රන්ජිත් පීරිස් (පසුව චිත්‍රපට අධ්‍යක්ෂක) සමඟ පිහිටුවාගත් ශාක්‍යයන්ස් කණ්ඩායමේ ප්‍රධාන ගායකයා ලෙස ''දෝස්ති'', ''අර්සු'', ''බ්‍රහ්මචාරි'' වැනි හින්දි චිත්‍රපටවල ජනප්‍රිය ගීත මඟුල් ගෙවල්වල සහ පදුරු සාදවල ගායනා කළ අතර,&lt;ref name=&quot;ld2018&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;slrecords&quot;&gt;{{cite web |title=Milton Mallawarachchi |url=https://www.srilankanrecords.com/milton-mallawarachchi.html |website=Srilankan Records – LP, EP &amp; Gramophone |access-date=31 October 2026}}&lt;/ref&gt; නොයෙල් රණසිංහ මෙහෙයවූ ලා සිලනියන්ස් කැලිප්සෝ කණ්ඩායම සමඟද ගායනා කළේය. ඔහු සොයාගැනීමට මඟ පෑදුවේ ලා සිලනියන්ස් කණ්ඩායමේ පටිගත කිරීම්ය.&lt;ref name=&quot;ld2018&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;dn2009&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;st2013&quot;&gt;{{cite news |last=Weerasuriya |first=Sanath |title=Milton Mallawarachchi comes alive again at Nelum Pokuna |url=https://www.sundaytimes.lk/130106/magazine/milton-mallawarachchi-comes-alive-again-at-nelum-pokuna-26915.html |work=The Sunday Times |date=6 January 2013 |access-date=31 October 2026}}&lt;/ref&gt;

ඔහුගේ ආරම්භය පහසු නොවීය. ඇතැමුන් ඔහුගේ හඬ &quot;සංගීතමය නොවන&quot; හඬක් ලෙස මුලින් ප්‍රතික්ෂේප කළ අතර,&lt;ref name=&quot;dn2017&quot;&gt;{{cite news |last=Devapriya |first=Uditha |title=Milton Mallawarachchi: The voice of a thousand love letters |url=https://archives1.dailynews.lk/2017/03/15/features/110395/milton-mallawarachchi-voice-thousand-love-letters |work=Daily News |date=15 March 2017 |access-date=31 October 2026}} {{භින්න වූ සබැඳි|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; බස් ගාස්තුවට මුදල් නොමැති නිසා ඔහු සහ ගීත රචක සුනිල් ධර්මසේන වරක් හඬ පරීක්ෂණයකට දුම්රිය මාර්ගය දිගේ පයින් ගියහ.&lt;ref name=&quot;ld2021&quot;&gt;{{cite news |last=විදානපතිරණ |first=රොඩ්නි |title=මිල්ටන්ගේ ''අපූරු'' අමනාපකම් |url=https://www.lankadeepa.lk/Rasawitha/%E0%B6%B8%E0%B6%BD%E0%B6%A7%E0%B6%B1%E0%B6%9C-%E0%B6%85%E0%B6%B4%E0%B6%BB-%E0%B6%85%E0%B6%B8%E0%B6%B1%E0%B6%B4%E0%B6%9A%E0%B6%B8/57-588235 |work=ලංකාදීප |date=3 April 2021 |access-date=31 October 2026}}&lt;/ref&gt; ඔහු සමඟ අවිධිමත් හමුවලදී හින්දි ගීත ගායනා කළ සංගීතඥ [[වික්ටර් රත්නායක]] ඔහුගේ මුල් කාලයේ මඟපෙන්වන්නෙකු විය.&lt;ref name=&quot;dn2017&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;ld2018&quot; /&gt;

ලා සිලනියන්ස් කණ්ඩායම සරසවි චිත්‍රාගාරයේ ගීත පටිගත කරමින් සිටියදී මිල්ටන්ගේ හඬ ගැන අවධානය යොමු කළ ශබ්ද ශිල්පී මර්වින් රුද්‍රිගු, ඔහුගේ ගීත පටිගත කරන ලෙස ගෞරි සමාගමේ නිෂ්පාදක පැට්‍රික් කොරේරාගෙන් ඉල්ලා සිටියේ, ඔහු &quot;ලංකාවේ ජිම් රීව්ස්&quot; බවට පත්විය හැකි බව පවසමිනි.&lt;ref name=&quot;dn2009&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;ld2018&quot; /&gt; කොරේරා [[කරුණාරත්න අබේසේකර]] රචිත ගීත හතරක් ඔහුට ලබා දුන් අතර, ඉන් පළමු ගීතය වූ '''ඔරුවක පාවෙන රෑ ඝන අඳුරේ''' සඳහා සංගීතඥ මොහොමඩ් සාලි හාමෝනියම ආධාරයෙන් ස්වතන්ත්‍ර තනුවක් නිර්මාණය කළේය.&lt;ref name=&quot;ld2018&quot; /&gt; මෙම ගීත හතර 1969 දී එක්ස්වී ලේබලය යටතේ විනාඩියට වට 78 තැටි දෙකක් ලෙස නිකුත් විය.&lt;ref name=&quot;slrecords&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;dn2017&quot; /&gt; ''ඔරුවක පාවෙන'' ක්ෂණිකව ජනප්‍රිය වූ අතර, එම තැටි ශ්‍රී ලංකාවේ නිකුත් වූ අවසන් චිත්‍රපට නොවන 78 තැටි ලෙස සැලකේ.&lt;ref name=&quot;divaina&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;dn2009&quot; /&gt; ගීත ජනප්‍රිය වීමත් සමඟ ඔහුට රසික ලිපි ගලා ආ අතර, ඒවාට පිළිතුරු ලිවීමට මිතුරෝ උදව් කළහ.&lt;ref name=&quot;ld2021&quot; /&gt;

===ස්වතන්ත්‍ර තනු===
හින්දි චිත්‍රපට ගීත ගායනා කරමින් හැදී වැඩුණද, මිල්ටන් කිසිදා හින්දි තනුවලට ලියූ සිංහල ගීත ගායනා නොකළ අතර, පසුව ඔහු එය අභිමානයෙන් පැවසීය.&lt;ref name=&quot;ld2018&quot; /&gt; 1960 දශකයේ අගභාගයේ සහ 1970 දශකයේ දේශීය සංගීත ක්ෂේත්‍රය හින්දි තනු පිළිබඳ උමතුවකින් ආධිපත්‍යය දැරූ අතර, වික්ටර් රත්නායක, [[ක්ලැරන්ස් විජේවර්ධන]] සහ [[ප්‍රියා සූරියසේන]] වැනි සමකාලීනයන් සමඟ මිල්ටන් ස්වතන්ත්‍ර නිර්මාණ මත සිය අනන්‍යතාව ගොඩනඟා ගත්තේය.&lt;ref name=&quot;dn2009&quot; /&gt; ප්‍රතික්ෂේප කිරීම් සහ බාධක මැද වුවද, හොඳ හඬක් සහ ගුණාත්මක ගීත තාවකාලික ප්‍රවණතා අභිබවා පවතිනු ඇතැයි විශ්වාස කළ ඔහු ඒවා අනුගමනය නොකළේය. ඔහුගේ ජනප්‍රිය ගීත බොහොමයක් ඔහුගේම තනු මත නිර්මාණය විය.&lt;ref name=&quot;ld2018&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;dn2009&quot; /&gt;

ඔහු [[කරුණාරත්න අබේසේකර]], [[චිත්‍රානන්ද අබේසේකර]], [[ප්‍රේමකීර්ති ද අල්විස්]], [[කේ. ඩී. කේ. ධර්මවර්ධන]], ධර්මසිරි ගමගේ, [[අජන්තා රණසිංහ]], [[ක්ලැරන්ස් විජේවර්ධන]] වැනි ප්‍රවීන ගීතරචකයන් රචිත ගීත බොහොමයක් ගායනා කර ඇත.

===ප්‍රසිද්ධියට පත්වීම (1970–1974)===
''ඔරුවක පාවෙන'' ගුවන්විදුලි ශ්‍රාවකයන් අතර ජනප්‍රිය වීමත් සමඟ, ගුවන්විදුලි නිවේදක [[ප්‍රේමකීර්ති ද අල්විස්]] සහ ආරියදාස පීරිස්ගේ සහාය ඇතිව හඬ පරීක්ෂණය සමත් වූ ඔහු, 1970 දී [[ශ්‍රී ලංකා ගුවන් විදුලි සංස්ථාව|ශ්‍රී ලංකා ගුවන්විදුලි සංස්ථාවේ]] &quot;A&quot; ශ්‍රේණියේ ගායකයෙකු විය.&lt;ref name=&quot;dn2017&quot; /&gt; ඉන්පසු පැට්‍රික් කොරේරා නිෂ්පාදනය කළ ''මධු මල'', ''පියාපත් සලා'' ඇතුළු ගීත විස්තීරණ තැටි (EP) ලෙස නිකුත් විය.&lt;ref name=&quot;slrecords&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;ld2018&quot; /&gt; සංගීතඥ පැට්‍රික් දෙනිපිටිය විදුලි ගිටාර්, කීබෝඩ් සහ ඩ්‍රම්ස් යොදා ඔහුගේ ගීතවලට නවීන හඬක් ලබා දුන්නේය.&lt;ref name=&quot;dn2019&quot; /&gt;

1971 දී ''පූජිතයෝ'' චිත්‍රපටයේ [[ප්‍රේමසිරි කේමදාස]]ගේ සංගීතයට ගීතයක් ගායනා කරමින් ඔහු චිත්‍රපට පසුබිම් ගායනයට පිවිසියේය.&lt;ref name=&quot;dn2017&quot; /&gt; වික්ටර් රත්නායක ඔහු අධ්‍යක්ෂ [[සතිස්චන්ද්‍ර එදිරිසිංහ]]ට හඳුන්වා දුන් අතර, ඔහුගේ ''මාතර ආච්චි'' චිත්‍රපටයේ තේමා ගීතය වූ '''රන් දේදුණු රන් පාටින්''' මිල්ටන් ගායනා කළේය.&lt;ref name=&quot;ld2018&quot; /&gt;

ජිම් රීව්ස්ගේ රසිකයෙකු වූ මිල්ටන් බටහිර ස්වරූපයක් සහිත ගීත පටිගත කිරීමට කැමති වූ අතර, එය ඔහු ක්ලැරන්ස් විජේවර්ධන වෙත යොමු කළේය.&lt;ref name=&quot;dn2019&quot; /&gt; 1974 දී ඔහු ක්ලැරන්ස් විජේවර්ධන සහ සුපර් ගෝල්ඩන් චයිම්ස් කණ්ඩායම සමඟ ජෙම්ටෝන් ලේබලය සඳහා '''එදා රෑ''' ඇතුළු ගීත හතරක් පටිගත කළේය. [[කේ. ඩී. කේ. ධර්මවර්ධන]] රචනා කළ මෙම ගීත මිල්ටන්ගේම තනුවලට නිර්මාණය වූ අතර, ක්ලැරන්ස් විසින් සංගීත සංයෝජනය කරන ලදී. ගීත හතරම ක්ෂණිකව ජනප්‍රිය විය.&lt;ref name=&quot;dn2019&quot; /&gt; ඔහුගේ බිරිඳට අනුව, 1973 දී ඔහු ඇයට විවාහ යෝජනාව ඉදිරිපත් කරන විට ඔහු එතරම් ප්‍රසිද්ධ නොවූ නමුත්, 1974 දී ඔවුන්ගේ පළමු පුතා උපදින විට ඔහු අතිශය ජනප්‍රිය, පසුබිම් ගායකයෙකු ලෙස ඉහළ ඉල්ලුමක් ඇති ගායකයෙකු බවට පත්ව සිටියේය.&lt;ref name=&quot;divaina2026&quot;&gt;{{cite news |last=විතාන |first=දිනේෂ් |title=ඔරුවක පාවෙන ගැයූ කාලෙදීම අපේ ආදර ගීතයත් ගැයුණා |url=https://www.divaina.lk/features/104169 |work=දිවයින |date=25 September 2026 |access-date=31 October 2026}}&lt;/ref&gt;

===ජනප්‍රියත්වයේ උච්චතම කාලය (1974–1984)===
1970 දශකය පුරා සහ 1980 දශකයේ මුල් භාගයේ මිල්ටන් රටේ වඩාත් ජනප්‍රිය ගායකයන් අතර විය. ඔහුගේ ප්‍රේම ගීතවලට ඇලුම් කළ තරුණ පරපුර අතර ඔහුට විශාල රසික පිරිසක් සිටියහ.&lt;ref name=&quot;st1998&quot; /&gt; දිවයින පුරා ප්‍රසංගවල වැඩිම ඉල්ලුමක් තිබූ ගායකයා ඔහු විය.&lt;ref name=&quot;dn2019&quot; /&gt; එම යුගයේ ප්‍රමුඛතම චිත්‍රපට පසුබිම් ගායකයා එච්. ආර්. ජෝතිපාල වුවද, ප්‍රේම ගීත සහ විරහ ගී ගායනයෙහි මිල්ටන්ට සමකළ හැකි අයෙකු නොවූ බව සැලකේ.&lt;ref name=&quot;dn2009&quot; /&gt;

ඔහු දිගටම ක්ලැරන්ස් විජේවර්ධන සහ සුපර් ගෝල්ඩන් චයිම්ස් සමඟ ගීත පටිගත කළ අතර, '''අවසර නැත මට''' ඇතුළු ජනප්‍රිය ගීත රැසක් බිහි විය. [[රුක්මණී දේවී]] සමඟ ද ඔහු යුග ගීයක් ගායනා කළේය.&lt;ref name=&quot;dn2019&quot; /&gt; ඔහුගේ සාර්ථකම ගීතයක් වූ [[අජන්තා රණසිංහ]] රචිත, ධර්මරත්න සහෝදරයන්ගේ මෙල්රෝයි ධර්මරත්න සංගීතවත් කළ '''මේ මයි ගහ යට''' 1976 දී සිල්වර්ලයින් ලේබලය යටතේ නිකුත් විය.&lt;ref name=&quot;dn2019&quot; /&gt; ඔහු ස්ටැන්ලි පීරිස් සහ [[සරත් දසනායක]] වැනි සංගීතඥයන් සමඟ ද කටයුතු කළේය.&lt;ref name=&quot;dn2019&quot; /&gt;

1978 දී ඔහු සිංහල සංගීත ඉතිහාසයේ පළමු පූර්ව පටිගත කළ සංගීත කැසට් පටය ''Any Time Any Where'' නමින් නිකුත් කළ අතර, එය පසුව නම වෙනස් කර නැවත නිකුත් විය. විජය රාමනායක තරංග ලේබලය යටතේ නිෂ්පාදනය කළ එහි සරත් දසනායක සහ ක්ලැරන්ස් විජේවර්ධන සංගීත සංයෝජනය කළ ගීත 14ක් විය.&lt;ref name=&quot;dn2019&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;ld2021&quot; /&gt; ඒ අනුව ග්‍රැමෆෝන් යුගයේ අවසානයේත්, කැසට් යුගයේ ආරම්භයේත් ගීත පටිගත කළ ගායකයෙකු ලෙස ඔහු සැලකේ.&lt;ref name=&quot;dn2009&quot; /&gt;

චිත්‍රපටවල [[ගාමිණී ෆොන්සේකා]]ගේ ප්‍රධාන ගායන හඬ වූයේ මිල්ටන්ය. ''ආශා දෑසින්'' (1978), [[ලෙස්ටර් ජෙම්ස් පීරිස්]]ගේ ''අහසින් පොළොවට'' (1978) සහ ''අපේක්ෂා'' චිත්‍රපටවල ඔහු ගැයූ ගීත ජනප්‍රිය විය. ''අපේක්ෂා'' චිත්‍රපටයේ '''සඳ තනිවෙලා''' ගීතය ඒ අතර වේ.&lt;ref name=&quot;dn2019&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;slrecords&quot; /&gt; 1984 ජූලි 21 වන දින සේන සමරසිංහගේ ''ඈතින් ඈතට'' චිත්‍රපටයේ [[ප්‍රියා සූරියසේන]] සහ ග්‍රේෂන් ආනන්ද සමඟ ගැයූ '''කැන්දන් යන්නම් රන් මල් මාලා දාලා''' ගීතය සඳහා ඔහු හොඳම පසුබිම් ගායකයාට හිමි සරසවිය සම්මානය දිනාගත්තේය. එම උළෙලේදීම ඔහුගේ පැරණි ගුරුවරිය වූ ට්‍රිලීෂියා ගුණවර්ධන හොඳම සහාය නිළියට හිමි සම්මානය දිනාගැනීම විශේෂත්වයකි.&lt;ref name=&quot;ld2018&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;dn2017&quot; /&gt;

සේන සමරසිංහ අධ්‍යක්ෂණය කළ ''නිල්ල සොයා'', ''ආශා දෑසින්'', ''මල් කැකුළු'' සහ ''චංචල රේඛා'' වැනි චිත්‍රපට රැසකට ද ඔහු ගායනා කළේය.&lt;ref name=&quot;sarasaviya2026&quot;&gt;{{cite news |title=ජනප්‍රිය සිනමාවේ ස්වර්ණමය පරිච්ඡේදයක නිමාව |url=https://sarasaviya.lk/%E0%B6%A2%E0%B6%B1%E0%B6%B4%E0%B7%92%E0%B7%8A%E0%B6%BB%E0%B6%BA-%E0%B7%83%E0%B7%92%E0%B6%B1%E0%B6%B8%E0%B7%8F%E0%B7%80%E0%B7%9A-%E0%B7%83%E0%B7%8A%E0%B7%80%E0%B6%BB%E0%B7%8A%E0%B6%AB/ |work=සරසවිය |date=5 February 2026 |access-date=31 October 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260213130415/https://sarasaviya.lk/%E0%B6%A2%E0%B6%B1%E0%B6%B4%E0%B7%92%E0%B7%8A%E0%B6%BB%E0%B6%BA-%E0%B7%83%E0%B7%92%E0%B6%B1%E0%B6%B8%E0%B7%8F%E0%B7%80%E0%B7%9A-%E0%B7%83%E0%B7%8A%E0%B7%80%E0%B6%BB%E0%B7%8A%E0%B6%AB/ |archive-date=13 February 2026 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 1980 දශකයේ මැද භාගයේදී සමරසිංහගේ ශ්‍රී ලංකා–පාකිස්තාන හවුල් නිෂ්පාදන වූ ''සදාකල් රැඳේවා'' (1984) සහ ''සිංහ පැටව්'' (1985) චිත්‍රපටවල පාකිස්තාන නළු ජාවෙඩ් ෂේක් වෙනුවෙන් ගායනා කළේ මිල්ටන්ය. එම චිත්‍රපටවල ඔහු [[චන්ද්‍රලේඛා පෙරේරා]] සමඟ යුග ගී ගායනා කළේය.&lt;ref name=&quot;sarasaviya2026&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;filmslk-sr&quot;&gt;{{cite web |title=Sadakal Randewa |url=https://www.films.lk/sadakal-randewa-Sinhala-film-2365.html |website=Sinhala Cinema Database (films.lk) |access-date=31 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;filmslk-sp&quot;&gt;{{cite web |title=Sinha Petawu |url=https://www.films.lk/sinha-petawu-Sinhala-film-1738.html |website=Sinhala Cinema Database (films.lk) |access-date=31 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite AV media |title=Min Perath Oba – Sinha Pataw sinhala Movie song |url=https://www.youtube.com/watch?v=Oq9JYsyxVZg |publisher=Champ Music |via=YouTube |access-date=31 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite AV media |title=Asha Ron – Film Sadakal Randewa |url=https://www.youtube.com/watch?v=1PzYPCG_88g |publisher=Champ Music |via=YouTube |access-date=31 October 2026}}&lt;/ref&gt; සමරසිංහගේ ''දෝංකාරය'' (1987), ''ඔට්ටුයි බැරුවට'' (1993) සහ ''සාගර පෙරලිය'' (1998) චිත්‍රපටවලට ද ඔහු ගායනා කළේය. ''දෝංකාරය'' චිත්‍රපටයේ ඔහු චන්ද්‍රලේඛා පෙරේරා සමඟ යුග ගීයක් ගායනා කළ අතර, ''ඔට්ටුයි බැරුවට'' චිත්‍රපටයේ [[ගාමිණී ෆොන්සේකා]] වෙනුවෙන් ගායනා කළේය.&lt;ref name=&quot;infolanka&quot;&gt;{{cite web |title=Milton Mallawarachchi |url=https://www.infolanka.com/miyuru_gee/art/milton.html |website=Miyuru Gee – Library of Sri Lankan Music |publisher=Infolanka |access-date=31 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;filmslk-sena&quot;&gt;{{cite web |title=Sena Samarasinghe |url=https://www.films.lk/sinhala-cinema-artist-sena-samarasinghe-684.html |website=Sinhala Cinema Database (films.lk) |access-date=31 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite AV media |title=Chandralekha Perera &amp; Milton Mallawarachchi: Paata Malak Hinawewee (Film: Dhonkaraya) |url=https://www.facebook.com/watch/?v=723998278253285 |publisher=Infolanka Miyuru Gee |via=Facebook |access-date=31 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ottui&quot;&gt;{{cite AV media |title=Inna Wewi Damwalak Se – Milton Mallawarchchi (Ottui Baruwata Movie) |url=https://www.youtube.com/watch?v=NLrfGoDX-_4 |publisher=Champ Music |via=YouTube |access-date=31 October 2026}}&lt;/ref&gt; සමස්තයක් ලෙස ඔහු චිත්‍රපට 100කට අධික සංඛ්‍යාවකට පසුබිම් ගායනය කළේය.&lt;ref name=&quot;st1998&quot; /&gt;

රූපවාහිනිය නොතිබූ යුගයක, සිලෝන් ටොබැකෝ සමාගම අනුග්‍රහය දැක්වූ විවිධ ප්‍රසංගවලට මිල්ටන් නිසා දහස් ගණනක් ප්‍රේක්ෂකයෝ ආකර්ෂණය වූහ. ප්‍රේක්ෂකයෝ නැවත නැවතත් ගීත ඉල්ලමින් ඔහුට වේදිකාවෙන් ඉවත්වීමට ඉඩ නොදුන්හ.&lt;ref name=&quot;st1998&quot; /&gt; ගුවන් ගමන් පිළිබඳ බිය නිසා බොහෝ ආරාධනා ප්‍රතික්ෂේප කළ ඔහු කිසිදා විදෙස් රටක ප්‍රසංගයක් නොපැවැත්වීය.&lt;ref name=&quot;mawrata1&quot; /&gt;

===පසු කාලය (1985–1998)===
තරංග ලේබලයෙන් පසු ඔහු සිංලංකා ලේබලය සඳහා ගීත පටිගත කළ අතර, 1990 දශකය දක්වා ජනප්‍රිය ගීත රැසක් නිකුත් විය. සිය දරුවන් සිව්දෙනා වෙනුවෙන් ද ඔහු ගීත ගායනා කළේය.&lt;ref name=&quot;divaina&quot; /&gt; පාකිස්තාන, නේපාල සහ බංග්ලාදේශ චිත්‍රපටවල සිංහල හඬකැවූ පිටපත් සඳහා ද ඔහු සිංහල ගීත ගායනා කළේය.&lt;ref name=&quot;divaina&quot; /&gt; 1996 දී ඔහු සිය පුත් රනිල්ගේ පළමු ඇල්බමය සඳහා රනිල් සමඟ ගීතයක් පටිගත කළේය.&lt;ref name=&quot;dn2009&quot; /&gt;

ඔහු අවසන් වරට පටිගත කළ ගීතය ''සෙනෙහස බිඳුවක්'' ඇල්බමයට අයත් විය. 1997 දී ඔහු ගායනා කළ චිත්‍රපට දෙකක් ඔහුගේ අභාවයෙන් පසු තිරගත විය.&lt;ref name=&quot;divaina&quot; /&gt;

==ගායන ශෛලිය==
මිල්ටන් විශේෂයෙන් ප්‍රේම ගීත, විශේෂයෙන්ම අහිමි වූ හෝ නොලැබුණු ප්‍රේමය පිළිබඳ ගීත ගායනයෙහි ප්‍රවීණයෙක් විය.&lt;ref name=&quot;dn2019&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;dn2009&quot; /&gt; විචාරකයෝ ඔහුගේ හඬ උණුසුම්, ආදරණීය සහ වහා හඳුනාගත හැකි හඬක් ලෙස විස්තර කරති.&lt;ref name=&quot;morning&quot; /&gt; හඬේ පරාසය අතින් ඔහුට තිබූ අඩුව ඔහු වචන උච්චාරණය සහ අවංක හැඟීම්බර ගායනය මඟින් පිරිමසා ගත්තේය.&lt;ref name=&quot;dn2017&quot; /&gt; පැහැදිලි කතා පුවතක් සහිත ගීත තෝරාගත් ඔහු, ශ්‍රාවකයාගේ සිත් ඇදගන්නා තනුවක් සොයාගැනීමට විශේෂ අවධානයක් යොමු කළේය. සැක්සෆෝනය සහ ගිටාරය සහිත සැහැල්ලු සංගීතයට ඔහු කැමති විය.&lt;ref name=&quot;dn2009&quot; /&gt;

==පෞද්ගලික ජීවිතය==
1973 දෙසැම්බර් 23 වන දින ඔහු ස්වර්ණා සමඟ විවාහ විය. ඔහුගේ මව එම වසරේ මුල් භාගයේ මියගිය අතර, යුවළ කුලී නිවසක විවාහ දිවිය ආරම්භ කර පසුව උඩහමුල්ලේ සිය නිවස ඉදිකරගත්හ.&lt;ref name=&quot;divaina2026&quot; /&gt; [[කරුණාරත්න අබේසේකර]] රචිත '''ඈත එපිට දුර ආකාසේ... ස්වර්ණ වර්ණ තරුවක් විලසේ''' ගීතය මිල්ටන් ඔහුගේ බිරිඳ ස්වර්ණා වෙනුවෙන් ගයන ලදී.&lt;ref name=&quot;dn2009&quot; /&gt; ඔවුනට රනිල්, හර්ෂණී, නදීජා සහ තාරක යන දරුවෝ සිව්දෙනෙක් වූහ.&lt;ref name=&quot;dn2009&quot; /&gt;

වැඩිමහල් පුත් [[රනිල් මල්ලවආරච්චි|රනිල් මල්ලවාරච්චි]] ද ගායකයෙකු වන අතර, ප්‍රසංගවලදී පියාගේ ගීත ගායනා කරමින් ඔහුගේ උරුමය ඉදිරියට ගෙන යයි.&lt;ref name=&quot;observer2021&quot;&gt;{{cite news |last=Thambawita |first=Isuru |title=Ranil Mallawarachchi continues his father's legacy |url=https://archives1.sundayobserver.lk/node/51249 |work=Sunday Observer |date=17 October 2021 |access-date=31 October 2026}}&lt;/ref&gt; බාල පුත් තාරක ද ගායකයෙකු වන අතර, වාණිජ ගුවන් නියමුවෙකු ලෙස පුහුණුව ලැබූ රනිල්ගේ පුත් පවන් ද සීයාගේ ගීත ගායනා කරයි.&lt;ref name=&quot;st2024b&quot;&gt;{{cite news |title=Memories of Milton Mallawarachchi |url=https://www.sundaytimes.lk/240915/magazine/memories-of-milton-mallawarachchi-571144.html |work=The Sunday Times |date=15 September 2024 |access-date=31 October 2026}}&lt;/ref&gt;

ශ්‍රද්ධාවන්ත බෞද්ධයෙකු වූ මිල්ටන් දිනපතා පන්සිල් රැක්කේය. කුඩා කල සිටම ඔහු [[ගංගොඩවිල සෝම හිමි|ගංගොඩවිල සෝම හිමියන්]] සමඟ සමීප විය.&lt;ref name=&quot;ld2018&quot; /&gt; ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාවට දැඩි ලෙස ඇලුම් කළ ඔහු ටෙස්ට් සහ එක්දින තරග නැරඹීමට ගිය අතර, [[බන්දුල වර්ණපුර]], [[රෝයි ඩයස්]], [[දුලිප් මෙන්ඩිස්]] වැනි ශ්‍රී ලංකාවේ මුල් ටෙස්ට් ක්‍රීඩකයන්ගේ මිතුරෙකු විය.&lt;ref name=&quot;st1998&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mawrata1&quot; /&gt;

==අභාවය==
මිල්ටන් මල්ලවාරච්චි 1998 මාර්තු 10 වන දින, 53 වන වියේදී කොළඹ නවලෝක රෝහලේදී මිය ගියේය.&lt;ref name=&quot;dn2009&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;morning&quot; /&gt; ඔහුගේ දේහය කනත්ත සුසාන භූමියේ තැන්පත් කර ඇත.

==උරුමය==
ඔහුගේ අභාවයෙන් දශක ගණනාවකට පසුවද මිල්ටන්ගේ ගීත ගුවන්විදුලියේ සහ රූපවාහිනියේ නිතර විකාශය වන අතර, සාද, පාසල් ක්‍රිකට් තරග සහ සමාජ උත්සවවල ගායනා කෙරේ.&lt;ref name=&quot;dn2009&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;dn2017&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;st2024b&quot; /&gt;

ඔහුට උපහාර පිණිස පැවැත්වූ පළමු ප්‍රසංගය 2013 ජනවාරි 19 වන දින කොළඹ නෙළුම් පොකුණ රඟහලේදී පැවැත්විණි. එහි ඔහුගේ පුත් රනිල්, මුණුබුරා සහ ඔහු සමඟ කටයුතු කළ ගායක ගායිකාවෝ ගායනා කළහ.&lt;ref name=&quot;st2013&quot; /&gt; ඉන්පසු 2024 පෙබරවාරියේ ''The Legacy of Clarence &amp; Milton'' ප්‍රසංගය සහ ''Memories of Milton Mallawarachchi'' ප්‍රසංග මාලාව ඇතුළු උපහාර ප්‍රසංග රැසක් පැවැත්විණි.&lt;ref name=&quot;st2024a&quot;&gt;{{cite news |last=Weerasuriya |first=Sanath |title=The Legacy of 'Clarence and Milton' comes alive in Colombo |url=https://www.sundaytimes.lk/240204/magazine/the-legacy-of-clarence-and-milton-comes-alive-in-colombo-546973.html |work=The Sunday Times |date=4 February 2024 |access-date=31 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;st2024b&quot; /&gt;

2026 ජූලි මාසයේදී ගීත රචක සහ මාධ්‍යවේදී ධම්මික සල්වතුර ''දිවි ගමනේ ගිම් නිවූ මිනිසා'' නමින් ඔහුගේ චරිතාපදානය පළ කළේය.&lt;ref&gt;{{cite news |last=සමරකෝන් |first=ප්‍රදීප් ප්‍රසන්න |title=මාධ්‍යවේදී ධම්මික සල්වතුර ලියූ මිල්ටන්ගේ ජීවිත කතාව අද එළිදකී |url=https://www.divaina.lk/features/87126 |work=දිවයින |date=3 July 2026 |access-date=31 October 2026}}&lt;/ref&gt; අරුණ ජයවර්ධන අධ්‍යක්ෂණය කළ, [[රොෂාන් රවීන්ද්‍ර]] මිල්ටන්ගේ චරිතය රඟපෑ ඔහුගේ ජීවිතය පදනම් කරගත් ''[[එදා රෑ]]'' චරිතාපදාන චිත්‍රපටය 2026 සැප්තැම්බර් 18 වන දින තිරගත විය. එය ඔහුගේ පුත් රනිල් සහ ලේලිය නිරාෂා සම-නිෂ්පාදනය කළ අතර, රනිල්, තාරක සහ පවන් මල්ලවාරච්චි නැවත පටිගත කළ මිල්ටන්ගේ ගීත 26ක් චිත්‍රපටයේ අඩංගු වේ.&lt;ref name=&quot;stfilm&quot;&gt;{{cite news |last=Fernando |first=Susitha R. |title=Milton on screen – much awaited movie by cinema, music lovers |url=https://www.sundaytimes.lk/260913/magazine/milton-on-screen-much-awaited-movie-by-cinema-music-lovers-656650.html |work=The Sunday Times |date=13 September 2026 |access-date=31 October 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;hiru2&quot;&gt;{{cite news |title=Milton's Eda Raa breaks records with local and int'l release |url=https://www.hirunews.lk/en/entertainment/492822/miltons-eda-raa-breaks-records-with-local-and-intl-release |work=Hiru News |date=7 October 2026 |access-date=31 October 2026}}&lt;/ref&gt; නිෂ්පාදකයන්ට අනුව චිත්‍රපටය ශ්‍රී ලංකා බොක්ස් ඔෆිස් වාර්තා කිහිපයක් තැබූ අතර,&lt;ref name=&quot;hiru2&quot; /&gt; මව්රට පුවත් වාර්තා කළ පරිදි එහි ආදායම රුපියල් මිලියන 809 ඉක්මවීය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=අවුරුදු 80ක සිංහල සිනමා ඉතිහාසයේ මිල්ටන්ගේ 'එදා රෑ' කඩන්න බැරි බොක්ස් ඔෆීස් වාර්තා තියයි! |url=https://sinhala.mawratanews.lk/exclusive/miltons-eda-raa-sets-box-office-records-in-80-years-of-cinema-history/ |website=මව්රට පුවත් |access-date=31 October 2026}}&lt;/ref&gt;

==ආශ්‍රේයයන්==
{{Reflist}}

==ආශ්‍රිත==

* [http://en.wikipedia.org/wiki/Milton_Mallawarachchi මිල්ටන් මල්ලවාරච්චිගේ ඉංග්‍රීසි විකිපීඩියා පිටුව]

{{DEFAULTSORT:මල්ලවාරච්චි, මිල්ටන්}}
[[ප්‍රවර්ගය:චරිත කතා]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකිකයෝ]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයෝ]]
[[ප්‍රවර්ගය:ලාංකික සිංහලයෝ]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික ගායකයෝ]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික සංගීතඥයෝ]]
[[ප්‍රවර්ගය:1944 උපත්]]
[[ප්‍රවර්ගය:1998 මරණ]]
{{Sinhala music|state=collapsed}}</text>
      <sha1>5qxbg5b2l5nu8xo01y3457ps4xdicb6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>මානව ගෙනෝම ව්‍යාපෘතිය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>56385</id>
    <revision>
      <id>805208</id>
      <parentid>798232</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T04:42:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>805208</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17401" sha1="hihrvykfvgmhcqm0hh08dzd2w15mplf" xml:space="preserve">[[File:Dna-split.png|thumb|upright=1.2|[[ඩී.එන්.ඒ ප්‍රතිවලිත වීම]]]]
මානව [[ජාන විද්‍යාව|ජාන විද්‍යා]] ඉතිහාසයේ මෙතෙක් ආරාම්භ වු විශාලතම ව්‍යාපෘතිය&lt;ref&gt;{{cite web|author = |url= http://battelle.org/docs/default-document-library/economic_impact_of_the_human_genome_project.pdf|title= Economic Impact of the Human Genome Project – Battelle| work= |date=|publisher= | accessdate=1 August 2013}}&lt;/ref&gt; වනුයේ '''මානව ගෙනෝම ව්‍යාපෘතිය''' '''(Human Genome Project (HGP))''' හෙවත් මිනිස් ගෙනෝමයේ අඩංගු සම්පුර්ණ නියුක්ලියෝටයිඩ අනුපිළීවෙළ හඳුනාගැනිම සහ සිතියම් ගතකිරිමේ ව්‍යාපෘතියයි.&lt;ref&gt;{{cite video | quote =රොබට් කෘල්විච් |date=2001-04-17 |url=http://www.pbs.org/wgbh/nova/genome/ |title=Cracking the Code of Life |format =Television Show |publisher=PBS}}&lt;/ref&gt;
[[වර්ණදේහ]] 46 ක් තුල අන්තර්ගත මානව ගෙනෝමයේ සමස්ත නියුක්ලියොටයිඩ අනුපිළීවෙළ හඳුනාගනිමින් එවා සිතියම්ගත කිරිම සදහා අරඹන ලදී.
&lt;br /&gt;
මෙය [[ඇමරිකාව|ඇමරිකානු]] රජයේ මුලිකත්වය යටතේ වසර 1990 දි අරඔන ලද ව්‍යාපෘතියකි.
මෙහිදි සිදුකරන ලද පර්යේෂණයන් [[එංගලන්තය]], [[ප්‍රංශය]], [[ජපානය]], [[ඕස්ට්‍රේලියාව]] වැනි රටවල් 18 ක වු පර්යේෂනාගාරයන් තුල සිදු කරන ලදි.&lt;ref&gt;[http://www.genome.gov/11006943 Human Genome Project Completion: Frequently Asked Questions&lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt;
&lt;br /&gt;
වසර [[1999]] වන විට මාන ගෙනෝමයෙන් 90% ක් පමණ ඉහළ නිරවද්‍යයතාවයකින් හඳුනාගෙන තිබුණී.
වසර [[2003]] වන විට මානව ගෙනෝමයෙන් 99% ක් පමණ හඳුනාගෙන තිබු අතර එවායේ නිරවද්‍යයතාවය 99.99% පමණ ඉහළ අගයකින් යුක්තව වන බව ප්‍රකාශයට පත් කර තිබුණී. ඉහළ නිරවද්‍යයතාවයක් පවත්වා ගැනිම සදහා සැම [[ජාන]] කොටසකම වු භෂ්ම අනුක්‍රමයන් කිහිපවරක් (4-5) පරික්ෂා කරනු ලැබ තිබේ.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.scientificamerican.com/article.cfm?id=personal-genome-sequencing&amp;print=true |title=Genome Sequencing for the Rest of Us |publisher=Scientific American |date= 2010-06-28 |accessdate=2010-08-13 | first=Katherine | last=Harmon}}&lt;/ref&gt;

== මුලික අරමුණ ==
ආරම්භයේ එහි මුලික අරමුණ වුයේ වසර 2003 වන විට...
*ආසන්න වශයෙන් මිනිස් ගෙනෝමයේ අඩංගු ජාන 10,000 ක් හඳුනා ගැනිම (විශේෂයෙන් මෙම ව්‍යාපෘතිය තුලදි අරමුණු කරන ලද්දේ ඉයුක්‍රොමැටින් ([[ජාන]] දරන [[DNA]] ) සියල්ලම හඳුනා ගැනිමය.&lt;ref&gt;{{Citation |title=An Overview of the Human Genome Project&lt;!-- Bot generated title --&gt; |url=http://www.genome.gov/12011238 |access-date=2014-12-24 |archive-date=2015-07-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150704182421/http://www.genome.gov/12011238 }}&lt;/ref&gt;
*එම ජානවල අඩංගු සියළුම භෂ්ම අනුක්‍රමයන් හඳුනාගැනිම.&lt;ref name=ighsc&gt;{{cite journal |author=International Human Genome Sequencing Consortium (IHGSC) |year=2004 |url=http://www.nature.com/nature/journal/v431/n7011/full/nature03001.html |title=Finishing the euchromatic sequence of the human genome |journal=Nature |volume=431 |pages=931–945 |doi=10.1038/nature03001 |pmid=15496913 |issue=7011|bibcode = 2004Natur.431..931H }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web| spencer g= |title= International Human Genome Sequencing Consortium
Describes Finished Human Genome Sequence|date=20 December 2004|work=NIH Nes Release publisher= National Institutes of Health}}&lt;/ref&gt;
*එවා සිතියම් ගත කිරිම.&lt;ref&gt;{{cite book|page=108|url=http://books.google.com/?id=yzFFAQAAIAAJ|quote=...brought to light about 1200 protein families. Only 94 protein families, or 7%, appear to be vertebrate specific|title=Design and information in biology: From molecules to systems|isbn=9781853128530|author1=Bryant|first1=J. A|year=2007}}&lt;/ref&gt;
*ජාන සම්බන්ධ පර්යේෂණයන් සිදුකිරිමේදි මතුවන සදාචාරත්මක සහ වෙනත් ගැටළුකාරි තත්වයන් හඳුනාගැනිම.&lt;ref name=human&gt;{{cite web|author = Human Genome Information Archive|url= http://www.ornl.gov/sci/techresources/Human_Genome/project/about.shtml|title= About the Human Genome Project| work= |date=|publisher=U.S. Department of Energy &amp; Human Genome Project program | accessdate=1  August 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|author = Genetics Home Reference|url=http://ghr.nlm.nih.gov/handbook/hgp/elsi |title= What were some of the ethical, legal, and social implications addressed by the Human Genome Project?| work=ghr.nlm.nih.gov |year=2013|publisher= | accessdate=1 August 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Greely|first=Henry|title=The Code of Codes: Scientific and Social Issues in the Human Genome Project|url=https://archive.org/details/codeofcodesscien00hood|year=1992|publisher=Harvard University Press|location=Cambridge, Massachusetts|isbn=0-674-13646-2|pages=[https://archive.org/details/codeofcodesscien00hood/page/264 264]–65}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|author = US Department of Health and Human Services|url=http://www.hhs.gov/ocr/privacy/hipaa/understanding/index.html|title=Understanding Health Information Privacy}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Rheinberger|first=H.J.|title=Living and Working with the New Medical Technologies|date=2000|publisher=Cambridge University Press|location=Cambridge|page=20}}&lt;/ref&gt;

== ගෙනෝම ව්‍යාපෘතියෙන් හඳුනාගත් ජානයන් කිහිපයක් ==
*'''5 වන [[වර්ණදේහ|වර්ණදේහය]]''' තුල මානව ගෙනෝමයෙන් 6% ක් එනම් නියුක්ලියෝටයිඩ මිලියන 194 ක් අඩංගු වේ.මෙම වර්ණදේහය තුල වු ජාන විකෘතිතාවයන් වලින් හටගන්නා රෝග තත්වයන් ලෙස මහා අන්ත්‍රයේ පිළීකා තත්වයන්, චර්ම පිළීකා තත්වයන්, ලියුකේමියා තත්වයන් දැක්විය හැකිය.&lt;ref name=naid&gt;{{cite journal|author =Naidoo N, Pawitan Y, Soong R, Cooper DN, Ku CS |url= |title=Human genetics and genomics a decade after the release of the draft sequence of the human genome | journal=Hum Genomics |volume= 5|issue=6 |pages= 577–622| year=2011 |pmid=22155605 |pmc=3525251 |doi=10.1186/1479-7364-5-6-577}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Gonzag&gt;{{cite journal|author = Gonzaga-Jauregui C, Lupski JR, Gibbs RA|url= |title=Human genome sequencing in health and disease | journal= Annu Rev Med|volume= 63|issue=1 |pages=35–61 | year=2012 |pmid= 22248320|doi=10.1146/annurev-med-051010-162644}}&lt;/ref&gt;
*'''16 වන වර්ණදේහය''' තුල මිනිස් ගෙනෝමයෙන් 3% ක් අන්තර්ගත වේ. [[පියයුරු පිළිකා]], පුරස්ථී ග්‍රන්ථීයේ පිළිකා, PCKD වැනි රෝග තත්වයන් ඇතිවිමට හේතුවන ජාන දරනු ලබයි.&lt;ref name=Gonzag/&gt;
*'''19 වන වර්ණදේහය''' තුල මානව ගෙනෝමයෙන් 2% ක් අඩංගු වේ. [[දියවැඩියාව]], [[මේද]] තැම්පත්විම වැනි තත්වයන්ට හේතුවන [[ජාන]] පවති.&lt;ref name=www&gt;{{cite journal|author =Snyder M, Du J, Gerstein M |url= |title=Personal genome sequencing: current approaches and challenges | journal=Genes Dev |volume=24 |issue=5 |pages=423–431 | year=2012 |pmid=20194435 |doi=10.1101/gad.1864110}}&lt;/ref&gt;
*'''22 වර්ණදේහය''' වඩාත් දිගු අනුක්‍රමයන් සහිත [[ජාන]] දරනු ලබයි. ජානයක භෂ්ම 1000 - 583,000 දක්වා පවති. ජාන 545 කට වැඩි ප්‍රමාණයක් දරනු ලබයි.&lt;ref name=www/&gt;

මානව ගෙනෝම ව්‍යාපෘතිය යටතේ පවතින තවත් උපව්‍යාපෘතියක් වනුයේ [[පිළීකා]] තත්වයන් සදහා හේතුවන ජාන (Cancer genomic project) හඳුනාගැනිමයි.හේ අනුව පිළීකා සැදිම සදහා හේතුවන [[ජාන]] 100කට වැඩි සංඛයාවක් හදුනාගෙන තිබේ.මේ ජානයන්ගෙන් බහුතරයක් ලියුකේමියා සහ [[වසා සෛල]] ආශ්‍රැතව හටගන්නා පිළීකා තත්වයන් සැදිම සදහා හේතුවේ. පිළීකා සදහා ප්‍රතිකාර කිරිමේදි මෙම ජානවල ක්‍රියාකාරිත්වයන් පදනම් කරගනිමින්ද ප්‍රතිකාර සිදු කරනු ලබයි.&lt;ref name=www/&gt;&lt;ref name=Gonzag/&gt;&lt;ref name=naid/&gt;

== මානව ගෙනෝම ව්‍යාපෘතියේ වැදගත්කම ==
*සම්පුර්ණ ගෙනෝමය (හෙටරෝක්‍රොමැටින්ද අන්තර්ගතවන පරිදි) පරික්ෂණ ඉදිරියට සිදු කළ හැකිවිම.&lt;ref&gt;{{cite web|url=  http://genome.ucsc.edu|title= An Overview of the Human Genome Project}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.ensembl.org&lt;/ref&gt;
*[[ජාන]] සම්බන්ධ [[ප්‍රවේණි විද්‍යාව|ප්‍රවේණීක]] රෝග හඳුනාගැනිම සදහා භාවිත කළ හැකිවිම. එමගින් රෝග හදුනාගැනිම දියුණුවිම සහ ප්‍රවේණීක රෝග කල්තියා හඳුනාගතහැකිවිම (Screening) වැනි දැ සදහා ඉඩප්‍රස්ථා ලැබි තිබේ.
*එමෙන්ම තනි ජානයකට වඩා වැඩි ක්‍රියාකාරිත්වයක බලපැම මඟින් ඇතිවන [[දියවැඩියාව]], [[හෘද රෝග]], ඇඳුම වැනි තත්වයන් හඳුනා ගැනිම සදහා භාවිත කිරිම
*[[DNA]] මත පදනම් වු රෝගියාට විශේෂීත වු ඖෂධ (pharmacogenomics) නිපදවිමට භාවිත කිරිම.
*[[ජාන චිකිත්සාව]] සහ ඖෂධ පාලන පද්ධති ඇතිකිරිම සදහා වැදගත් විම.
*එමෙන්ම වෙනත් ගෙනෝම සමඟ සැසැදිම මඟින් ගෙනෝම පරිනාමය පිළීබඳ අවබෝධයක් ලබා ගැනිම සදහා වැදගත් වේ.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Mardis|first1=E.|title=The impact of next-generation sequencing technology on genetics|url=https://archive.org/details/sim_trends-in-genetics_2008-03_24_3/page/133|journal=Trends in Genetics|date=2008|volume=24|issue=3|page=133|doi=10.1016/j.tig.2007.12.007 }}&lt;/ref&gt;

== අදාල ==
{{Reflist|2}}

== බාහිර සබැදි ==
* [http://www.ornl.gov/sci/techresources/Human_Genome/home.shtml මානව ගෙනෝම ව්‍යාපෘතිය] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080315062131/http://www.ornl.gov/sci/techresources/Human_Genome/home.shtml |date=2008-03-15 }} නිල තොරතුරු පිටුව
* [http://www.genome.gov ජාතික මානව ගෙනෝම පර්යේෂණ ආයතනය (NHGRI)]. NHGRI ජාත්‍යන්තර මානව ගෙනෝම ව්‍යාපෘතිය සෞඛ්‍ය දායකත්වය පිළිබඳ ජාතික ආයතනය. එහි ප්‍රාථමික අරමුණ ලෙස මිනිස් ජාන හදුනාගන්නා ලදී, සාර්ථකව 2003 අප්‍රේල් මසදී නිම කරන ලදී.
* [http://www.ornl.gov/sci/techresources/Human_Genome/publicat/hgn/hgn.shtml මානව ගෙනෝම පුවත්] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130512060335/http://www.ornl.gov/sci/techresources/Human_Genome/publicat/hgn/hgn.shtml |date=2013-05-12 }}
* [http://www.doegenomes.org/ HGP තොරතුරු පිටු]
* [http://www.yourgenome.org/ yourgenome.org: සැන්ගර් ආයතනය රාජ්‍ය තොරතුරු පිටු] 
* [http://www.ensembl.org/ Ensembl ව්‍යාපෘති]
* [http://genome.ucsc.edu UCSC genome browser]
* [http://www.nature.com/genomics/human/ ස්වභාවය සඟරාවේ මිනිස් ජාන බිහිදොර]
* [https://web.archive.org/web/20100420114125/http://genome.wellcome.ac.uk/ සාදරයෙන් පිලිගනිමු භාරය මානව ගෙනෝම වෙබ් අඩවිය] නොමිලේ ඔබ මිනිස් ජාන ගවේෂණය කිරීමට ඉඩ සම්පත්, ඔබගේ සෞඛ්‍ය හා ඔබේ අනාගතය.
* [http://www.ericdigests.org/2003-2/genome.html මානව ගෙනෝම පිළිබඳ ඉගෙනගන්න. 1 කොටස: විද්‍යා අධ්‍යාපනඥ අභියෝගයට ලක් කිරීම. එරික් ඩයිජස්ට්.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201128203512/http://www.ericdigests.org/2003-2/genome.html |date=2020-11-28 }}
* [http://www.ericdigests.org/2003-2/genome2.html මානව ගෙනෝම පිළිබඳ ඉගෙනගන්න. කොටස 2: විද්‍යා අධ්‍යාපනඥ සඳහා සම්පත්. එරික් ඩයිජස්ට්.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201128200747/http://www.ericdigests.org/2003-2/genome2.html |date=2020-11-28 }}
* [http://www.prospect.org/cs/articles?article=patenting_life මෙරිල් ගෝස්නර් මහතා විසින් ''පේටන්ට් ලයිෆ්''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110916042739/http://prospect.org/cs/articles?article=patenting_life |date=2011-09-16 }}
* [http://clinton4.nara.gov/WH/EOP/OSTP/html/00626_4.html Celera පිළිබඳ ක්රේග් වෙන්ටෙර්ගේ නිකුත් කිරීම පිළිබඳ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110514175551/http://clinton4.nara.gov/WH/EOP/OSTP/html/00626_4.html |date=2011-05-14 }}
* [http://www.pbs.org/wgbh/nova/genome/ ලයිෆ් සංගහය කියයි] එක්කෝ QuickTime හෝ RealPlayer ආකෘතියෙන් කොටස් 16 දී සත්කාරකත්වය දරනු ලබන සමස්ථ වැඩසටහන ඇතුළු වල ප්‍රවේණික තොරතුරු, විකේතනය තරඟය ලේඛනගත පැය 2 NOVA වැඩසටහනට සහ සම්බන්දිත වෙබ් අඩවිය.
* {{cite journal |author=Lone Dog L |title=ඔවුන් මොන ජානද? මානව ගෙනෝම ව්‍යාපෘතිය විවිධත්වය|journal=J Health Soc Policy |volume=10 |issue=4 |pages=51–66 |year=1999 |pmid=10538186 |url=http://www.haworthpress.com/store/ArticleAbstract.asp?sid=DS104W6XGPL58H9EKU06C2L1QSSP41VF&amp;ID=5707 |doi=10.1300/J045v10n04_04}}
* [https://repository.library.georgetown.edu/handle/10822/556935 බොහෝ මුල් ලේඛන]

[[ප්‍රවර්ගය:විද්‍යාව]]
[[ප්‍රවර්ගය:ජීව විද්‍යාව]]</text>
      <sha1>hihrvykfvgmhcqm0hh08dzd2w15mplf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>2016 අරණායක නායයාම</title>
    <ns>0</ns>
    <id>65820</id>
    <revision>
      <id>805157</id>
      <parentid>799775</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T19:04:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>805157</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2836" sha1="373q8priulvysxwrxt4xlgt80mjleqa" xml:space="preserve">{{current|සිදුවීම|date=2016 මැයි}}
{{තොරතුරුකොටුව සිදුවීම
| title                    = 2016 අරණායක නායයාම
| image                    = 
| image_size               = 
| caption                  = 
| date                     = 17 මැයි 2016
| map                      = 
| time                     = 
| place                    = [[අරණායක]], [[කෑගල්ල]], [[ශ්‍රී ලංකාව]]
| also known as            =
| cause                    = තද වැසි හේතුවෙන් [[නායයාම]]
| first reporter           =
| filmed by                =
| outcome                  =
| reported deaths          = ?
| reported injuries        =
| reported missing         = 144
| reported property damage = නිවාස 100 ක් පමණ විනාශ වීම&lt;ref&gt;{{cite news | url=http://www.colombopage.com/archive_16A/May18_1463549501CH.php | title=හන්ඩ්‍රඩ්ස් මිසිං ආෆ්ටර් ලෑන්ඩ්ස්ලයිඩ් ඉන් අරණායක, 13 බොඩීස් රිකවර්ඩ් | work=colombopage.com | date=18 මැයි 2016 | accessdate=19 මැයි 2016 | author= | archive-date=2016-05-19 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160519113454/http://www.colombopage.com/archive_16A/May18_1463549501CH.php | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 
| burial                   =
| inquiries                =
| inquest                  =
| arrests                  =
| url                      = 
| website                  = 
| notes                    =
}}
ක්‍රි.ව. 2016 මැයි 17 වන දින [[ශ්‍රී ලංකාව‍‍|ශ්‍රී ලංකාවේ]] [[කෑගල්ල පරිපාලන දිස්ත්‍රික්කය|කෑගල්ල දිස්ත්‍රික්කයට]] අයත්  [[අරණායක]] සිදුවූ නායයාමෙන්, පුද්ගලයෝ 144 දෙනෙක් (මැයි 19 වන විට)&lt;ref&gt;{{cite news | url=http://www.adaderana.lk/news.php?nid=35338 | title=144 මිසිං ඉන් අරණායක ලෑන්ඩ්ස්ලයිඩ්; ෆ්ලඩිං ඩෙත් ටෝල් ක්ලයිමිබිස් ටු 58 | work=[[අද දෙරණ]] | date=19 May 2016 | accessdate=19 May 2016 | author= | archive-url=https://web.archive.org/web/20160611162140/http://www.adaderana.lk/news.php?nid=35338 | archive-date=11 June 2016 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; අතුරුදන් විය.

==මූලාශ්‍ර==
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}

{{Natural disasters in Sri Lanka}}

[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ නායයෑම්]]</text>
      <sha1>373q8priulvysxwrxt4xlgt80mjleqa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>වයිකිං කඩුව</title>
    <ns>0</ns>
    <id>71852</id>
    <revision>
      <id>805236</id>
      <parentid>770836</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T06:37:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>805236</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40734" sha1="rk0gflvcv41u788zi29xnctoeu7zdcn" xml:space="preserve">'''වයිකිං යුගයෙහි කඩුව''' ('''වයිකිං කඩුව''' ලෙසින්ද) හෝ '''කැරොලිංජියන් කඩුව''' යනු [[මුල් මධ්‍යතන යුග‍|මුල් මධ්‍යතන යුගයන්හිදී]] බටහිර සහ උතුරු යුරෝපය තුලදී බහුලව භාවිතා කෙරුණු  [[මධ්‍යතන කඩුව|කඩු]] වර්ගයකි.

වයිකිං යුගය ([[:en:Viking_Age|Viking Age]]) හෙවත් කැරොලිංජියන් අවධිය ([[:en:Carolingian_era|Carolingian-era]]) ගොඩනැගී ඇත්තේ 8 වන සියවසේදී  මිරොවින්ජියන් කඩු ([[:en:Migration_Period_sword|Merovingian sword]]) (6 වන සහ 7 වන සියවසෙදී ෆ්රෑන්කිෂ් නිෂ්පාදන අසිපත, රෝමන් ස්පත ([[:en:Spatha|spatha]]) යන්නෙන් පැවත එන්නනකි.) ගෙන් වන අතර 11 වන සහ 12 වන සියවස් අතරතුරදී රෝමාකාර නයිට්වරුන්ගේ කඩුවක් ([[:en:Knightly_sword|Knightly sword]]) දක්වා දියුණු විය. &lt;ref&gt;{{cite book|last=Oakeshott|first=R.E.|title=The Archaeology of Weapons, Arms and Armour from Prehistory to the Age of Chivalry|year=1996|publisher=Dover Publications Inc.|location=New York|isbn= 978-0-486-29288-5}}&lt;/ref&gt;


== පාරිභාෂික ශබ්දමාලාව ==
[[ගොනුව:StuttgartPsalter_7v_detail.jpg|thumb|C.830 වර්ගයට අයත් ; Stuttgart Psalter (fol.7v) හිදී හාමු වූ , අසිපත් වලින් සන්නද්ද වූ මිනිසුන් දෙදෙනෙක් නිරුපනය වන චිත්‍රය.]]
වයිකිංවරුන්ගේ අසිපත ලෙස ප්‍රචලිත වුවත්, මෙම වර්ගයේ අසිපත් නිෂ්පාදනය කලේ ෆ්රෑන්කිෂ් අධිරාජ්‍යයේ ([[:en:Frankish_Empire|Frankish Empire]]) කැරොලිංජියන් යුගයේදීය ([[:en:Carolingian_era|Carolingian era]]) . 8 වන සියවසේදී ක්‍රිස්ටියන් ෆ්රන්සියා හි සොහොන් භාණ්ඩ ([[:en:Grave_goods|grave goods]]) අතුරුදහන් වීමත් , මහත්ද්වීපික යුරෝපයේ බොහෝ සොයාගැනීම් අහම්බෙන් ගo  ඉවුරු වලින් හමුවන සොයා ගැනීම් වලට සීමා වුවත් වයිකිං යුගයේ ([[:en:Viking_Age|Viking Age]]) ස්කැන්ඩිනෙවියානු මිත්‍යාදෘෂ්ටික ([[:en:Nordic_paganism|pagan]]) සොහොන් තුල තිබී ෆ්‍රෑන්ක් නිෂ්පාදන  කඩු තුල ගොනුවක් සොයා ගැනීමත් නිසා “වයිකිං” ([[:en:Viking|Viking]]) යන නම මෙම කඩු සමග සම්බන්ධ විය.&lt;ref&gt;V. D. Hampton,[http://scholarworks.wmich.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1038&amp;context=hilltopreview &quot;Viking Age Arms and Armor Originating in the Frankish Kingdom&quot;], The Hilltop Review 4.2 (2011), 36&amp;ndash;44.&lt;/ref&gt;


8 වන සහ 10 වන සියවස් වලදී අසිපත්, &quot;කැරොලිංජියන් ([[:en:Carolingian_dynasty|Carolingian]]) කඩු&quot; ලෙස නම් කළ අතර,&lt;ref&gt;Goran Bilogrivić, ''Carolingian Swords from Croatia –  New Thoughts on an Old Topic'', Studia Universitatis Cibiniensis X (2013).
Madeleine Durand-Charre, &quot;Merovingian and Carolingian swords&quot;, ''Microstructure of Steels and Cast Irons'', Engineering Materials and Processes, Springer Science &amp; Business Media (2013), 16ff.&lt;/ref&gt; while swords of the late Viking Age  and the beginning [[High Middle Ages]] (late 10th to early 12th centuries) blend into the category of [[Norman sword]]s or the early development of the [[knightly sword]].

== ඉතිහාසය ==
[[ගොනුව:Malles,_chiesa_di_san_benedetto,_ritratto_del_fondatore_della_chiesa,_affresco_IX_secolo.jpg|thumb|Carolingian අසිපතේ කොපුවේ නිරූපිතය ( South Tyrol හි St.Benedict in Mals වෙත ප්‍රදනය කරන කරන ලදයි සැලකෙන ආලේඛි චිත්‍රය - 9 වැනි සියවසේ මුල්භාගයට අයත්ය).]]
චාර්ලිමේන්([[:en:Charlemagne|Charlemagne]]) රාජ්‍ය සමයේදී, කඩු කොපුවක් සමඟ අසිපතක (ස්පාටා හෙවත් ලෝන්ග්ස්වර්ඩ්) වටිනාකම ඝන([[:en:Solidi|Solidi]])
([[:en:Lex_Ribuaria|Lex Ribuaria]])හතක් විය. දැනට වුවද අසිපත්, අවි ආයුධ වලට වඩා මිල අධික නමුත් මිරොවින්ජියන් සමයේදී මෙන් සීමා කරන ලද්දක් නොවන අතර චාර්ලිමේන් රජුගේ තුරඟ සෙනාවේ සාමාජිකයන්ට පමණක් අසිපත් දරා සිටීමේ ඉඩ සලසා දී තිබිණි. 9 වන සියවස අගභාගයේදී රෙජිනෝ ගේ ([[:en:Regino's_Chronicle|Regino's Chronicle]])ක්රොනිකල් සිදුකළ යෝජනාවකට අනුව තුරඟ සේනාවේ ([[:en:Warhorse|Warhorse]]) ප්‍රධාන අවිය බවට අසිපත සළකන ලදි. 

8 වන සියවසේ අග භාගයේ සිට 10 වන සියවස දක්වා කාලයේදී අනුක්රමයෙන් කටුපොරොව ([[:en:Seax|Sax]]) වෙනුවට කඩුව යොදා ගැනුණි. මන්ද, 8 වන සියවසේදී ප්රංශයේ තව දුරටත් සුසාන භාණ්ඩ තැන්පත් නොකරන නිසා, මහාද්වීපික සොයා ගැනීම් බොහෝ දුරට ගං ඉවුරු (බොහෝ නිර්වායු තත්ව ඇති ස්ථාන ලෝහ භාණ්ඩ ආරක්ෂා වීමට හේතු වන නිසා) වලින් අහම්බෙන් හමු වෙන සොයා ගැනීමකට සීමා වූ අතර, 
කැරොලිංජියන් කඩු පිළිබඳ වර්තමාන අවශේෂ උදාහරණ උතුරු හා නැගෙනහිර සංස්කෘතීන්හි මිත්‍යා මත සුසාන චාරිත්‍ර වල බලපෑමට තවමත් ලක් වී ඇත. 

9 වන සියවසේදී රටා පෑස්සුම් ([[:en:Pattern_welding|Pattern Welding]]) භාවිතයත් සමඟ ගුණාත්මක බවින් ඉහල වානේ ලබා ගත හැකි විය. වඩා හොඳ වානේ, පටු තල නිෂ්පාදනය සඳහා යොදා ගත් අතර 9 වන සියවසේ අසිපත්, 8 වන සියවසට වඩා විෂධ තුඩකින්ද, සමබර වීමේ ලක්ෂය මිට දෙසටද යොමු වී ඇත. කප්ලන්ඩ්(1990) ඉදිරිපත් කර ඇති පරිදි මෙම සංවර්ධනය ක‍ටුපොරොව නැති වී යාම තවත් වැඩි කර ඇති සේම කඩුව ඉතා ඉක්මනින් කැපී පෙනෙන දෙයක් බවට පත් කර ඇත්තේ සංක්‍රමණික කාලයේදී බොහෝ හානිකර පලිස් හෝ ආයුධ පහර දීම් වලට යොදා ගන්නා අතරතුරදීය. වැඩි දියුණු කළ ඵලය, උපමාරු දැමීම හා බර ඒකාබද්ධ කොට තනි ආයුධයක් ලෙස තනා ඇත්තේ ක‍ටු පොරොව අනවශ්‍ය බව පෙනවා දෙමිනි.&lt;ref&gt;Simon Coupland, [http://deremilitari.org/2014/02/carolingian-arms-and-armor-in-the-ninth-century/ &quot;Carolingian Arms and Armor in the Ninth Century&quot;], ''Viator: Medieval and Renaissance Studies'' 21 (1990).&lt;/ref&gt;


ෆ්රෑන්ක් කඩු වල බොහෝ විට ඛණ්ඩක තුනක් හෝ පහක් සහිත ගෝලාකාර හැඩයක් තිබුණි. මෙය 8 වන සියවසේ පූර්ව අවධියේ නොතිබූ ස්වදේශික ෆ්රෑන්ක් වර්ධනයක් වන අතර නිර්මාණයන්ගෙන් කාලය අනුව වෙනස් වන රූපමය කලාව නිරූපණය කෙරේ. උදා: ස්ටට්ගාට් ගීතිකා පොත ( [[:en:Stuttgart_Psalter|Stuttgart Psalter]]), ඩිට්‍රැට් ගීතිකා පොත, ලොතර් ශුභාරංචි පොත් ([[:en:Lothar_Gospels|Lothar Gospels]]) සහ බර්න් සයිකොමකියා ([[:en:Bern_Psychomachia|Bern Psychomachia]]) අත්පිටපත් මෙන්ම දකුණු තෛරොල් පළාතේ මැල්ස් සභාව ( [[:en:St._Benedikt_(Mals)|the church in Mals, South Tyrol]]) තුළ පවුරේ බිතු සිතුවම්.මේ ආකාරයට කඩු තල තුල ශිලා ලිපි ලීවීමේ සිරිත ෆ්‍රෑන්ක් නව නිපැයුමක් ලෙස චාර්ලිමෙන් රජ සමයේ වන අතර අල්ෆ්බර්ට් ([[:en:Ulfberht|Ulfberht]])  තල ගොනුවල වුවත් ඉහල මධ්‍යතන යුගයේදී පැවතවිත් 12 වන සියවසේදී වඩාත් ජනප්‍රිය විය.වයිකිං යුගයේ තල ශිලා ලේඛණ බොහෝ පොදු වුවත්,වටිනා ලෝහ වලින් කඩු මිට සෑදීමේ සිරිත පවත ආවේ මිරෝවිජියන් කඩුවලින් ([[:en:Merovingian_sword|Merovingian sword]]) සහ පුළුල්ව පැතිරුනේ  8 වන සහ 9 වන සියවසයන්වලදී වුවත් 10 වන සියවස පුරාවට පරිහානියට පත් විය.දැනට ශුද්ධ රෝම අධිරාජ්‍යය ([[:en:Holy_Roman_Empire| Holy Roman Empire]]) ලෙස හදුන්වන 10 වන සියවසේ අගභාගයේ නිපදවන ලද බොහෝ කඩු,රුඋපමය වශයෙන් වයිකිං වලට අනුකුලව සරල වානේ මිටකින් යුතුය.&lt;ref&gt;Schulze-Dörrlamm (2012:623):
&quot;In den Waffenschmieden des Reiches sind während des  10.  Jahrhunderts  offenbar  nur  sehr  schlichte, unverzierte Eisenschwerter (Typ X) 84 mit einteiligem, halbkreisförmigem Knauf und gerader Parierstange, wenngleich mit gut geschmiedeter, damaszierter Klinge  hergestellt  worden,  wie  z. B.  das  Schwert  aus  dem  Lek  bei  Dorestad  (prov.  Utrecht / NL). Deshalb mögen den Kaisern der damaligen Zeit typische »Wikingerschwerter« mit ihren prächtig ausgestalteten, wuchtigen Griffen für
Repräsentationszwecke besser geeignet erschienen sein.&quot;&lt;/ref&gt;

කැරොලිංජියන් යුගයේ කඩු නිෂ්පාදනය පිළිබඳ ඉතා සුළු යොමු ප්‍රමාණයක් පවතියි,යොමු වලට අමතරව ''emundatores vel politores''  ට ශාන්ත ගැල් කන්‍යාරාමයේ ([[:en:Abbey_of_Saint_Gall|Abbey of Saint Gall]]) .&lt;ref&gt;W. Horn and E. Born, ''The Plan of St. Gall'', 3 vols. (Berkeley 1979) 2.190.&lt;/ref&gt; Two men sharpening swords, one using a grindstone the other a file, are shown in the Utrecht Psalter (fol. 35v)වැඩමුළුවකදී ඉදිරිපත් කර ඇත  ඩිට්‍රැට් ගීතිකා පොත (Utrecht Psalter) (fol. 35v)දී මිනිසුන් දෙදෙනෙක් කඩු මුවහත් කරන අකාරය පෙන්නුම් කරයි,එක මිනිසෙකු මුවහත් ගල පාවිච්ච් කරන අතර අනෙක් මිනිසා පීර භාවිතයෙන් කඩුව මුවහත් කරයි.

ස්කැන්ඩිනේවියානුව පුරා ෆ්රෑන්ක් තල බෙදාහැරීම සහ ඈත නැගෙනහිර වොල්ගා බල්ගේරියාව ([[:en:Volga_Bulgaria|Volga Bulgaria]]) තුල ෆ්රෑන්ක් අවි අපනයන සැලකිය යුතු වැදගත්කම සහතික කරයි , එසේ වුනත් කැරොලිංජියන් රජවරුන්864 දී සතුරන්ට ආයුධ අපනයනය වැළැක්වීමට උත්සාහ දරා ඇත; චාල්ස් වයිකිංවරුන්හට ([[:en:Charles_the_Bald|Charles the Bald]]) අවි ආයුධ විකිණීම කෙරෙහි මරණ දඬුවම නියම කොට ඇත.&lt;ref&gt;''Capitulare missorum in Theodonis villa datum secundum, generale c.'' 7; 
''Capitulare Bononiense''  10, 167; both decrees were included by [[Ansegisus]] in his collection of laws,  as articles 3.6 and 3.75 respectively; ''Edictum Pistense'' c. 25.&lt;/ref&gt; [[Ibn Fadlan]] in the 10th century notes explicitly that the [[Volga Vikings]] carried Frankish swords.&lt;ref&gt;cited after J. Brondsted, ''The Vikings'', ed. 2 (Harmondsworth 1965) 265.&lt;/ref&gt; 10 වන සියවසේ විසු [[:en:Ibn_Fadlan|Ibn Fadlan]]  වොල්ගා වයිකිංවරු ([[:en:Volga_Vikings|Volga Vikings]]) ෆ්රෑන්ක් කඩු දැරුව බව පැහැදිලිවම සටහන් කරයි. 869 දී [[:en:Camargue|Camargue]] වැටලූ අරාබි ජාතිකයන් අගරදගුරු රොට්ලන්ඩ් ([[:en:Rotland_of_Arles|Rotland of Arles]]) සඳහා වන්දියක් වශයෙන් කඩු 150 ඉල්ලා සිටියේය.

කැරොලිංජියන් කඩු කොපු දැවයෙන් හා සම් වලින් කරන ලදී.කඩු කොපුවල තිබු සැරසිලි පිළිබඳව අත් පිටපත් කීපයක නිරූපණය කරඇත (Stuttgart Psalter, Utrecht Psalter, Vivian Bible).එහි  කුඩා රූප ගනනාවක් මගින් කඩුව කඩු පටිය මගින් එල්ලා තැබීමේ ක්‍රමය පෙන්වයි.ඔවුන් කඩු කොපු හා බද පටි කිසිදාක පාහේ ආරක්ෂා කරන අතරතුර,ඔවුන්ගේ ලෝහ සවිකිරීම ස්කැන්ඩිනේවියානු රිදී ගබඩා හා ක්රෝසියන් සොහොන්වල සොයා ගෙන තිබේ.&lt;ref&gt;E. Wamers, &quot;Ein karolingischer Prunkbeschlag aus dem Römisch‑Germanischen Museum, Kö1n,&quot; ''Zeitschrift fur Archäologie des Mittelalters'' 9 (1981) 91-128.&lt;/ref&gt; A complete set seems to have included two to three oval or half-oval mounts, one large strap-end, a belt buckle and a trefoil mount. Their arrangement on the sword-belt has been reconstructed by Menghin (1973).&lt;ref&gt;W. Menghin, &quot;Aufhängevorrichtung and Trageweise zweischneidiger Langschwerter aus germanischen Gräbern des 5. bis 7. Jahrhunderts,&quot; ''Anzeiger des Germanischen Nationalmuseums'' (1973).&lt;/ref&gt;
 ඒ සම්පූර්ණ කට්ටලයට ඕවලාකාර හෝ අර්ධ ඕවලාකාර සවිකිරීම දෙකක් හෝ තුනක් ,එක් විශාල පටි අන්තයක්, ගාංචුවක් සහිත පටියක් සහ පෙති තුනේ සවිකිරීමක් ඇතුළත් වී ඇති බව පෙනේ.කඩු පටිය මත ඔවුන්ගේ සැකසීම් මෙන්ග්හින්(1973) මගින් ප්‍රතිසංස්කරණය කර ඇත.

== පද විචාරය ==
[[ගොනුව:Bewerkt_heft_van_ijzeren_zwaard_uit_de_Vikingentijd_(750-850),_opgevist_uit_de_Maas_bij_Den_Bosch,_Rijksmuseum_van_Oudheden,_Leiden.JPG|thumb|B වර්ගයට අයත් &quot;රන්-රෝද&quot; විසිතුරු පළදන සහිත කඩු මිටි හිසක් සහිත අසිපත C.750-850 වර්ෂ වලට අයත් නෙදර්ලන්තයේ Den Bosch හි Meuse නදියෙන් හමුවිණි.]]
[[ගොනුව:Bewerkt_heft_van_ijzeren_zwaard_uit_de_Vikingentijd_(750-850),_opgevist_uit_de_Maas_bij_Den_Bosch,_Rijksmuseum_van_Oudheden,_Leiden(2).JPG|thumb|D වර්ගයට අයත් &quot;රන් කම්බියෙන්&quot; කරන ලද විසිතුරු පළදනා සහිත කඩු මිටි හිසක් සහිත අසිපත C.750-850 වර්ග වලට අයත් අතර , හමු වී ඇත්තේ නෙදර්ලන්තයේ Meuse නදියේ Alburg ට ආසන්න කොටසෙනි.]]
[[ගොනුව:Galopin1913_8.1_hilt.jpg|thumb|10 වැනි සියවසට අයත් , frankish අසිපතේ කඩු මිටි හිස හමුවුයේ , සුවිශේෂී ලෙස ඛන්ඩිකමය වන ලෙස සැදු කඩු මිටි හිසේ ගෝලාකාර කොටසක්ද සමගිනි. ]]
මේ පිලිබදව විස්තරාත්මක අධ්‍යනයක් සිදුව ඇත්තේ ජෑන් පීටර්සන් ([[:en:Jan_Petersen_(historian)|Jan Petersen]]) නිසයි.

කඩු මිටෙහි ([[:en:Hilt|hilt]]) හැඩයට අදාළ දර්ශීය අදාළ කඩුවල වියුහයක් හදුන්ව දී ඇත.පීටර්සන් විසින් ඉදිරිපත් කල වරගීකරණය A සිට Z දක්වා වන කැපිටල් අක්‍ෂර වලින් දක්වනු ඇත.නොර්වේ රාජ්‍යයෙන් හමු වූ නිදර්ශක 110 ක ප්‍රමාණයක් පීටර්සන් විසින් ලැයිස්තු ගත කොට ඇත.මේවා අතුරින් 40ක් කඩු තලයේ දෙපසම මුවහත් අතර,67 ක් එක් පසක් පමණක් මුවහත්ය.නිදර්ශක තුනක පමණක් එය නිර්ණය කල නොහැක.

R. E. M.වීලර්  ([[:en:Mortimer_Wheeler|R.E.M. Wheeler]]) විසින් 1972 දී,පීටර්සන් විසින් ඉදිරිපත් කල කඩුවේ මිටි වලට අදාළ දර්ශීය විග්‍රහයක් කඩු තලයට අදාළ දර්ශීය විග්‍රහයක් ඒකාබද්ධකොට නවමු දර්ශීය විග්‍රහයක් ඉදිරිපත් කලේ I සිට IX දක්වා මට්ටම් 09 ක වර්ගීකරණයක් සමගිනි.

1991 වසරේදී ගෛබින් විසින් අතිරේක දර්ශීය ව්‍යුහයක් ඉදිරිපත් කලේ කඩු තල වල රූප  විද්‍යාත්මක ව්‍යුහයක් (1-4 දක්වා වර්ගීකරණයක් සහිත ) සහ කඩුමිට වල ගෝලාකාර කොටස පදනම් කොට ගත් දර්ශීය ව්‍යුහයක් (1-7 ක් දක්වා වර්ගීකරණයක් සහිත, අනු වර්ගද සහිතව ),ඒකාබද්ධ කරමිනි.මෙහිදී 8 වැනි සහ 12 වැනි ශතවර්ෂ වල ; නැගෙනහිර ෆ්රැන්සියා ([[:en:East_Francia|East Francia]]) (වයිකිං සහ න්යිට්ලි කඩු අතර වන සංක්‍රමණික නිර්මිත අවස්ථාද ඇතුලත්ව) දේශසීමාවන් හි භාවිත වූ කඩු විශේෂයන් කෙරේ අවධානය යොමු කෙරිණි. 

=== වීලර් දර්ශීය ව්‍යුහය ===
* වර්ගය I: කඩු මිට වර්ග  F, G, M, P, Q, Æ; 9 වන ශතවර්ෂයේ සිට පූර්ව 11 වැනි ශතවර්ශය දක්වා,කඩු මිට වල අග කොටස , ගෝලාකාර කොටස රහිත. &lt;br&gt;
* වර්ගය II: කඩු මිට වර්ග   A, B, C, H, I.නොර්වේ සම්භවයක් සහිත 9 වන ශතවර්ෂයේ මැදභායේ සිට 10 වැනි ශතවර්ෂයේ  මැදභාගය තෙක්.(නොර්වේ?);බරැති, ත්‍රිකෝණාකාර කඩු මිටි හිස සහිත,(මෙය මෙරෝවින්ගියන් කඩු ([[:en:Merovingian_sword|Merovingian sword]]) වර්ගයට අදාල සම්භවයක් සහිතයි).&lt;br&gt;
* වර්ගය III: කඩු මිටි වර්ග   D, E, R, S, T, U, V,9 වැනි ශතවර්ෂයේ මුල් භාගයේ සිට 10 වැනි ශතවර්ෂයේ මාධ්‍ය භාගය තෙක් (ඩෙන්මාර්ක?);ගෝලාකාර ත්‍රිත්ව - ඛණ්ඩිඛාමය කඩු මිටි හිස් සහිත.&lt;br&gt;
* වර්ගය IV: කඩු මිටි වර්ග  K, O, 8 වැනි සියවසේ අගභාගයේ සිට 10 වැනි සියවස දක්වා (ෆ්රන්කිෂ් ?);ගෝලාකාර ඛණ්ඩිකා 5 හෝ 07 ක් සහිත කඩු මිටි හිස් ඇත. &lt;br&gt;
* වර්ගය V, කඩු මිටි වර්ග  L, 9 වන සියවසේ මේද භාගයේ සිට 10 වැනි සියවසේ අගභාගය තෙක් (ඉන්ග්ලිෂ් );අතිශය දුර්ලභ &quot;වලින්ග්ෆොර්ඩ් වර්ගයේ &quot; කදුමිටි සහිත , ස්වදේශික ඇන්ග්ලෝ -සක්සෝන් සංවර්ධනයක් සහිත.&lt;br&gt;
* වර්ගය VI, කඩු මිටි වර්ග   L, 10 වන සියවසේ මුල් භාගයේ සිට 11 වන සියවසේ සියවසේ මද භාගය දක්වා  (ඩෙන්මාර්ක); ඛන්ඩිකා තුනක් සහිත ව්‍යුහයක් ව්‍යුත්පන්න කරන ලදී, ඩෙන්මාර්ක සම්භවයක් සහිත.&lt;br&gt;
* වර්ගය VII: කඩු මිට වර්ග  N, W, X;9 වැනි ශතවර්ෂයේ මැදභාගයේ සිට 11 වැනි ශතවර්ෂයේ අගභාගය තෙක්;ඔට්ටෝනියන් කල්ච්චේදයට අර්ධ ගෝලාකාර කඩු මිටි හිසක් සහිත සහ ඉහල මධ්‍යත යුගයේ සිට පැවත ආ &quot;බිම් මලක &quot; රූපාකාර කඩු මිටි ව්‍යුහය.&lt;br&gt;
* වර්ගය VIII සහ  IX,10 වැනි ශතවර්ෂයේ සිට 13 ශතවර්ෂය තෙක්,&quot;බ්‍රසිල්- නට්&quot; හෝ &quot;ටී-කෝසි&quot;නම් ඉහළ මධ්‍යතන යුගයට අයත් ගෝලාකාර කඩු මිටි හිස් ව්‍යුහ වල වර්ධනයක් සිදු විය.&lt;br&gt;
ඕකෙෂොට් දස්ර්ශීයවාදය ([[:en:Oakeshott_typology|Oakeshott typology]]) යනු වීලර්ගේ දර්ශීවාදයට ඉහළ මධ්‍යතන කඩු ( [[:en:Knightly_sword|high medieval swords]]) වර්ගය ඇතුළත් කිරීමෙන් ව්‍යුත්පන්න වූවකි. 

Artilength, fuller length, තලයේ පළල සහ තලය තියුණු වීමේ තීව්‍තාව..
* ආර සංක්‍රමණික යුගයේ හා පුරව වයිකින් යුගයේ (8 වන සියවස) පළමු වර්ගයට අයත් අසිපත්හි තලයේ දිග 70-80 cm  අතර වුයේ උපරිම පළල 60 cm ට අදාලව කඩුව මුවහත් වන ශිග්‍රතාව 80% ක් වන ලෙසිනි.අසිපතේ වලකටුව (fuller) නොගැබුරු හෝ සම්පුර්ණයෙන්ම නොමැති හෝ වියහැකියි.මෙහි තලය බොහෝ විට බැමි 4 ක් හෝ 5 ක් එක පසෙක දෘශ්‍යමාන වන ලෙස ,රටා පෑස්සුමකින් සරසා ඇත. 
* දෙවන වර්ගය,8 වන සියවසේ මැද භාගයේ සිට 10 වන සියවසේ මැද භාගය දක්වා විහිදේ.පළමු වර්ගයේ තලයට වඩා තරමක් දිගින් යුක්තයි, 74 සිට 83 cm වේ,සුවිශේෂී ලක්ෂණය නම් ඉතා පැහැදිළි මුවහත් වීමේ ශීග්‍රතාවයි. 
* තෙවන වර්ගය,දෙවන වර්ගය හා සමකාලීන සහ සමාන දිගකින් යුක්ත වේ (74 සිට 85&amp;nbsp;cm) නමුත් පළල් තලයක් සහිතයි(කඩු මිට 52 සිට 57mm පමණ වන).
* සිව්වෙනි වර්ගය අපර වයිකිං යුගය දක්වා  (10 වන සියවසේ මැද භාගයේ සිට 11 වන සියවසේ මැද භාගය දක්වා) අයත්ය මෙය 63-76 cm පමණ වන ලෙස කුඩා තලයන් අඩංගු වන ප්‍රවනතාවක් පෙන්වයි.
* පස්වන වර්ගය 10 වැනි සියවසේ මෙදභාගයේ දී සම්භවය වී, 11 සිට 12 වැනි සියවස වන විට Knightly නම් අසිපත් වර්ගයට වන සංක්‍රාමී ලක්ෂණ පෙන්වයි.වයිකින් යුගයේ වඩාත්ම දිගැති අසිපත් තල සහිත කඩු මේ වර්ගයට අයත් වන අතර , තලයේ දිග 84-91 cm පමණ වේ.මෙම තලයන් 12 වැනි සියවසේ කදුතල අභිලේඛන කලාවන්ට අයත් ''ME FECIT හා  ''IN NOMINE DOMINI රටාවන් හදුන්වා දෙයි.''''&lt;br&gt;


== ලෝහ විද්‍යාව ==
මුල් කාලීන සහ ඉහල මධ්‍යතන යුගයනහිදී යුරෝපිය කඩු වර්ගයන්ගේ දියුණුවට හේතු වුයේ ඉහළ ගුණාත්මකභාවයෙන් යුතු වනේ පැවතීමයි.සංක්‍රමණික කාලපරිච්චේදයේ සේම, මුල් ම්ධ්‍යකාලීන කඩු තලයකින්ද ප්‍රාථමික වශයෙන් නිපදවූයේ රටා පෑස්සුම් ([[:en:Pattern_welding|pttern welding]]) නම් ක්‍රමවේදනි,&lt;ref&gt;{{cite journal | last = Maryon | first = Herbert | author-link = Herbert Maryon | date = 1948 | title = A Sword of the Nydam Type from Ely Fields Farm, near Ely | journal = Proceedings of the Cambridge Antiquarian Society | series = | volume = XLI | issue = | pages = 73–76 | doi = 10.5284/1034398 }}&lt;/ref&gt;මෙය &quot;ව්‍යාජ ධමස්කස් &quot;වානේ නමින්ද හැදින්වේ.ස්වස්ථ කඩු තලයක්ම නිපදවීමට තරම් වන, ඉහළ ගුණාත්මක තත්වයේ වානේ නිෂ්පාදනය යුරෝපයේ එවකට සුලභ නොවිණි.බොහෝදුරට මේවා ගෙන්වුයේ මාධ්‍ය ආසියාවෙන් වූ අතර, හේතු වුයේ 8 වන සියවසේ සිට කොව වනේ කර්මාන්තය ස්ථාපිතව පැවතීමයි.ක්‍රි.පූ 1000 ට අනුව නිපදවු ඉහළ තත්වයේ කඩු කෝව වනේ වලින් සුසැදි තල වලින් සමන්විත විණි.අල්ෆ්බර්ට් කඩු නම් වූ වර්ගය නිපදවූයේ වඩා විවිදත්වයකින් යුතු වානේ සහ නිෂ්පාදන ක්‍රම වලිනි.එක් උදාහරණයක් වනුයේ මොරේවියාවේ නෙමිලනි නම් ප්‍රදේශයේ ඇති 10 වන සියවසට අදාළ සොහොන් ගැබකින් සොයාගත් කඩුවක් සතුව සවිගන්වූ කැපුම් තල මත පෑස්සුම් කල රටා-පෑස්සුම් හරයක් තිබීමයි.තවත් උදාහරණයක් වනුයේ ඉහළ තත්වයේ hypoeutectoid වානේ වලින් තනන ලද කඩුවක් හමුවීමයි.(මෙය බොහෝ දුරට මාධ්‍ය ආසියාවෙන් ආනයනය කරන ලද්දක් විය හැකියි.)&lt;ref&gt;David Edge, Alan Williams: ''[http://gladius.revistas.csic.es/index.php/gladius/article/download/50/51 Some early medieval swords in the Wallace Collection and elsewhere]'', Gladius XXIII, 2003, 191-210 (p. 203).&lt;/ref&gt; 

== විශිෂ්ට උදාහරණ ==
* Sæbø කඩුව ([[:en:Sæbø_sword|Sæbø sword]]) යනු  1825 දී නොර්වේහි ([[:en:Sogn|Sogn]]) පළාතේ Sæbø, Vikøyri හිදී සොහොන්  ගොඩල්ලකින් හමු වූ 9 වැනි සියවසට අයත් C  වර්ගයේ අසිපතකි.මෙහි තලයේ කොටන ලද අභිලේඛනය  නිසා සුවිශේෂී වන අතර එය රූනික (Runic) අක්ෂර වලින් කොටා ඇති බව Geoege Stephens (1867) පැවසයි.මේ නිසාම එය සුවිශේශී  වන්නේ වයිකින් යුගයේ අසිපත් වල මිටි හිස්ද රූනික අක්ෂර වලින් අභිලේඛනය කොට ඇති නිසාවෙනි.
* වත්මනෙහි පවා විද්‍යමාන වන, වවයිකින් යුගයට අයත් අතිශයින්ම බරැති කඩුවක් Fla හිදී හමු වූ අතර එය 9 වැනි සියවසට අයත් වේ.මුළු දිග 102.4 cm හා බර 1.9 kg වන මෙය දැනට ඔස්ලෙන්හි, සංස්කෘතික ඉතිහාසය කෞතුකගරයෙහි තැන්පත්කොට ඇත.&lt;ref name=C777&gt;Universitetets Oldsaksamling, Oslo C777 length: 102.4cm, blade length: 86 cm, weight 1.9 kg. Peirce (2002:36): &quot;it is extremely rare to find a Viking Age sword with an overall length of more than 1 metre. Even considering the huge pommel, this weapon has a very poor balance and consequently does not handle easily. [...] Petersen determined the weight of C777 as a massive 1.896 kg (4.17 lb).&quot;&lt;/ref&gt;
* ශාන්ත ස්ටෙෆන් අසිපත පීටර්සන්-T නම් වර්ගයට අයත් 10 වැනි සියවසට අයත් මෙම අසිපත තල්මස්දළ වලින් තැනු අසිපත් මිටි හිසකින් තනා Mammen නම් රටාවෙන් අලංකෘත කොට ඇත.මෙය දැනට ප්‍රග්හි (Prague) ශාන්ත විටස් (st.vitus) කැතිඩුලයේ භාණ්ඩාගාරයේ තැන්පත් කොට ඇත්තේ ශාන්ත ස්ටෙෆන් නම් හංගේරියානු රජුගේ මෞලී මංගල්‍යයේදී භාවිත කළ අසිපත වශයෙනි.&lt;ref&gt;Schulze-Dörrlamm (2012:630)&lt;/ref&gt;
* ලින්කන් අසිපත (විතම් නදියේ අසිපත) 10 වැනි සියවසට අයත් ජර්මානු/ඔටෝනියානු නිෂ්පාදිත තලයක් අඩංගු  පීටර්සන් -L වර්ගයට (එවිසන්ගේ &quot;Wallingfard Bridge&quot; වර්ගය) අයත් සහ ඇන්ග්ලෝ-සැක්සන් ශිල්පියෙක් අතින් එක් වූ අසිපත් මිටි හිසක් සහිත ,මෙම අසිපත සොයාගනු ලැබුවේ ලින්කන්හි Monks Abbey ට ප්‍රතිවිරුද්ධව  ඇති විතම් නදියෙනි.ඒ 1848 වසරේදීය.&lt;ref&gt;British Museum 1848,10-21,1  [http://www.thecollectionmuseum.com/assets/downloads/IS_arch_13_antiquities_from_the_witham_anglo_saxon_and_viking.pdf Antiquities from the River Witham, Archaeology Series No. 13, Lincolnshire Museums Information Sheet] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304055136/http://www.thecollectionmuseum.com/assets/downloads/IS_arch_13_antiquities_from_the_witham_anglo_saxon_and_viking.pdf |date=2016-03-04 }} (1979)&lt;/ref&gt;Peirce (1990) විසින් ඒ අසිපතට විශේෂ සදහනක් එක්කරන්නේ breath-taking නොහොත් &quot;හුස්ම පැහැරගන්නා&quot; නමිනි.&lt;ref&gt;Peirce, Ian (1990), &quot;The Development of the Medieval Sword c.850–1300&quot;, in Christopher Harper-Bill, Ruth Harvey (eds.), The Ideals and Practice of Medieval Knighthood III: Papers from the Fourth Strawberry Hill Conference, 1988, Boydell &amp; Brewer Ltd, pp. 139–158 (p. 144).&lt;/ref&gt;වත්මනෙහි විද්‍යමාන වන ඉතා සුවිශේෂී වයිකින් අසිපත් වන මෙය ,''Leutfrit නම් අසිපත් තල අභිලේඛනය දරන්න වූ ලොව ඇති අසිපත් දෙකකින් එකක්ද වේ.අනෙක් අසිපත Tatarstan  හි, kazan ඉතිහාසය කෞතුකාගාරයෙහි  (එවකට Volga Bulgeria නමින් හැදින්වේ )''  තැම්පත් කොට ඇත.මෙම අසිපතෙහි පසුපිටෙහි ද්විත්ව ලියවැල් ආකාර කැටයමක්ද දක්නට ඇත.&lt;ref&gt;[http://www.britishmuseum.org/research/collection_online/collection_object_details.aspx?objectId=65088&amp;partId=1 British Museum 1848,1021.1]. Kendrick, T. D. (1934): 'Some types of ornamentation on Late Saxon and Viking Period Weapons in England', Eurasia Septentrionalis Antiqua, ix, 396 and fig. 2; [[Herbert Maryon|Maryon, Herbert]]. (1950): 'A Sword of the Viking Period from the River Witham', The Antiquaries Journal, xxx, 175-79; '&lt;/ref&gt;
* Essen අසිපත Essen Abbey හි සංරක්ෂණය කොට ඇති මෙය 10 වන සියවසට අයත්ය.එම සියවසටම ආසන්න කලකදීම ගලවන ලද රන් අලෙපයකින්ද මෙය ඔපවත් වේ ඇත.
* Cawood අසිපත  සහ ඊට ආසන්නම ගැලපෙන Korsoygaden අසිපත මේවා වයිකින් අවධියට අයත් සුවිශේෂී කඩු වර්ගය ඉහළ මද්යතන අසිපත් වලින් පැවත එන මේ කඩු &quot;වයිකින් අසිපත්&quot; දර්ශවාදයට ඉතා හොදින් අනුකූලය.නමුත් Oakeshott (1991) විසින් 10 වැනි සියවසට අයත් මුලාරම්භයක් සහිත යැයි අදහස් කරයි.&lt;ref&gt;&quot;the runes inscribed upon the bronze collars which once held the grip at top and bottom [...] rather roughly incised in a rather 'home-made' style, have been positively dated as being no later than 1150 and unlikely to be much earlier than 1100. These datings have been made by two extremely eminent Runologists, Eric Moltke and O. Rygh, each independently corrobating the other's finding. On stylistic grounds and on the circumstances of its burial, Jan Petersen dated the sword to c. 1050&quot; Oakeshott (1991:76)&lt;/ref&gt;
[[ගොනුව:B1622_Lorange_1889_Tab_IV.jpg|thumb|පීටර්සන් ගෙන් වූ අභිලේඛනයක් සහ එහි සිතුවමක්.(1919)]]

== වැඩිදුර කියවීම් ==
* සංක්‍රමණ කාලය තුල අසිපත්.
* වියිකින් යුගයේ ආයුධ.
* Ulfberht
* Ingelrii

== යොමු ==
* Alfred Geibig, ''Beiträge zur morphologischen Entwicklung des Schwertes im Mittelalter'' (1991).
* P. Paulsen, ''Schwertortbänder der Wikingerzeit'' (1953).
* Ian G. Peirce, ''Swords of the Viking Age'', 2002.
* Jan Petersen, ''De Norske Vikingsverd'', 1919 ([[iarchive:DeNorskeVikingesverdEnTypologisk-kronologiskStudieOverVikingetidens_105|archive.org]]).
* Mechthild Schulze-Dörrlamm, [http://journals.ub.uni-heidelberg.de/index.php/jahrb-rgzm/article/view/15323 &quot;Schwerter des 10.] [http://journals.ub.uni-heidelberg.de/index.php/jahrb-rgzm/article/view/15323 Jahrhunderts als Herrschaftszeichen der Ottonen&quot;], ''Jahrbuch des Römisch-Germanischen Zentralmuseums'' 59 (2012) 609–651

== External links ==
* [http://www.vikingage.org/wiki/index.php?title=Swords Swords (vikingage.org)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171010054721/http://www.vikingage.org/wiki/index.php?title=Swords |date=2017-10-10 }}
* [http://weapon.wiglaf.co.uk/ Wiglaf's Weapon Widget] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110902012028/http://weapon.wiglaf.co.uk/ |date=2011-09-02 }} වයික්න් අසිපත් වල දත්ත සමුදාය.
* [http://www.vikingsword.com/petersen/ The Norwegian Viking Swords by Jan Petersen, translated by Kristin Noer] An online English translation of Jan Petersen's typology of Viking swords.
** [http://www.vikingsword.com/vbook/vtypes.pdf Petersen typology (vikingsword.com)]
* Christopher L. Miller, [https://myarmoury.com/feature_geibig.html The Sword Typology of Alfred Geibig] (myarmoury.com)</text>
      <sha1>rk0gflvcv41u788zi29xnctoeu7zdcn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ලේපිට මහ-කෑරලා</title>
    <ns>0</ns>
    <id>72801</id>
    <revision>
      <id>805233</id>
      <parentid>398268</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T06:29:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>805233</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17422" sha1="rgou4qcfgfd3rizlxk02ltgha50eibp" xml:space="preserve">{{Taxobox
| status = LC 
| status_system = IUCN3.1
| image =Greater Flameback Woodpecker (male).jpg
| image_width =
| image_caption = පිරිමි පක්ෂියෙක්; [[කෝඨගිරි]], [[ඉන්දියාව]]
| image2 = GreaterFlameback.jpg
| image2_width =
| image2_caption = ගැහැනු [[බටහිර ඝාට්ස්]] ලේපිට මහ-කෑරලා (''C. l. socialis''); [[සිර්සි, කර්ණාටක]] ([[ඉන්දියාව]])
| regnum = [[ඇනිමාලියා|Animalia]]
| phylum = [[කෝඩේටා|Chordata]]
| classis = [[ආවේස්|Aves]]
| subclassis = [[Neornithes]]
| infraclassis = [[Neognathae]]
| superordo = [[Neoaves]]
| ordo = [[Piciformes]]
| familia = [[Picidae]]
| subfamilia = [[Picinae]]
| tribus = [[Megapicini]]
| genus = '' [[Chrysocolaptes]]''
| species = '''''C. guttacristatus '''''
| binomial = ''Chrysocolaptes guttacristatus ''
| binomial_authority = ([[සැමුවෙල් ටිකල්|ටිකල්]], 1833)
| synonyms =
}}

'''ලේපිට මහ-කෑරලා''' (''Chrysocolaptes guttacristatus'') හෙවත් '''රන්පිට මහ-කෑරලා''', '''මහ රන්-පිට කෑරලා''' හෝ '''Malherbe's golden-backed woodpecker''' යන නම්වලින් හැඳින්වෙන්නේ [[කෑරලා|කෑරල්]] [[විශේෂය]]කි. පුළුල් වශයෙන් මෙම පක්ෂීන් [[ඉන්දියානු උපමහාද්වීපය]], දකුණු චීනය තෙක් නැගෙනහිර පෙදෙස්, [[මලය අර්ධද්වීපය]], [[සුමාත්‍රා]], බටහිර හා මධ්‍යම ජාවා සහ ඊසානදිග [[බෝර්නියෝ]] ප්‍රදේශවලින් හමුවේ.

==වර්ගීකරණය==
මෑතකාලීන වර්ගීකරණ සාක්ෂි අනුව&lt;ref&gt;Collar, N. J.'' (2011)&lt;/ref&gt; මෙම විශේෂය පහත විශේෂවලට භේදනය කළ යුතු බැව් පෙනීගොස් ඇත:

*ලේපිට මහ-කෑරලා, ('''''C. guttacristatus''''') ('''''C. lucidus''''' යන්න භේදනයක් නොව කාණ්ඩයක් ලෙස ගෙන ඇත)
*[[රත්පිට මහ-කෑරලා]], ('''''C. stricklandi'''''); [[ශ්‍රී ලංකාව]].
*[[ජාවා මහ-කෑරලා]] ('''''C. strictus'''''); නැගෙනහිර [[ජාවා]], [[බාලි]] සහ [[කැන්ජියන් දූපත්]]
*[[ලුසොන් මහ-කෑරලා]] ('''''C. haematribon'''''); උතුරු [[පිලිපීනය|පිලිපීනයේ]] ලුසොන්, පොලිලෝ, කැටන්ඩුවානේස් සහ මැරින්ඩුක්.
*[[කහ-මූණත් මහ-කෑරලා]] ('''''C. xanthocephalus'''''); නීග්‍රෝස්, ගුයිමාරාස්, පැනේ සහ ටිකාඕ පිලිපීන දූපත්
*[[පඬු-තිත් සහිත මහ-කෑරලා]] ('''''C. lucidus'''''); බොහොල්, ලෙයිටේ, සමාර්,බිල්රාන්, පැනාඕන්, මින්ඩැන්ඩෝ, බසිලාන් සහ සමාල් පිලිපීන දූපත්.
*[[රතු-හිසැති මහ-කෑරලා]] ('''''C. erythrocephalus'''''); බැලබැක්, පැලවාන්, බුසුවංගා සහ කැලමියන් පිලිපීන දූපත්

==විස්තරය==
ලේපිට මහ-කෑරලා දිගින් 33 cm පමණ වන විශාල [[කෑරලා|කෑරලෙකි]]. දර්ශීය කෑරල හැඩයෙන් යුත් මෙම පක්ෂීන්‍ට ඍජු [[සිළුව (පිහාටු)|සිළුවක්]] සහ දිගු ගෙලක් ඇත. [[උපවිශේෂ]] අතර වර්ණ ප්‍රභේදනයේ පුළුල් විවිධත්වයක් දැකගත හැක. බොහෝවිට මෙම පක්ෂීන්ගේ සලකුණු නොමැති රන්-කහ සිට අඳුරු දුඹුරු පැහැය දක්වා වන පිටක් සහ පියාපත් පිහිටයි. නිතඹ රතු පැහැති අතර, වල්ගය කළු පැහැති ය. පහළ පෙදෙස් අඳුරු සලකුණු සහිත සුදු (ඉරි හෝ පටි) හෝ ලා දුඹුරු පැහැති ය. හිස සුදු පැහැයට හුරු අතර, අඳුරු රටාවකින් යුක්ත විය හැක. නොඑසේනම් එය කහ, දුඹුරු හෝ රතු පැහැ විය හැක. ඍජු උල්වූ හොටය දිගු (හිසට වඩා දිගු ය) අතර, දිගු පාද ඇඟිලි සතරකින් යුත් [[යුගඅංගුලික]] පාදයකි. (ඇඟිලි දෙකක් ඉදිරියටත්, දෙකක් පසුපසටත් යොමුවූ) පාද ප්‍රධාන වශයෙන්ම අළු පැහැති ය. ඇසෙහි [[තාරා මණ්ඩලය]] සුදු පැහයේ සිට කහ පැහැය දක්වා විය හැක.&lt;ref name = gn9199&gt;Noske (1991), Grimmett ''et al.'' (1999)&lt;/ref&gt; 
[[File:Greater Goldenback (Chrysocolaptes lucidus) by Dharani Prakash.jpg|ඉන්දියාවේ කෝඨගිරි අසලින් හමුවූ පිරිමි රන්පිට මහ-කෑරලෙක්|thumbnail]]

පරිණත පිරිමි ලේපිට මහ-කෑරලුන් හට සැමවිටම පාහේ රතු සිළුවක් ඇත. ගැහැනු පක්ෂීන්ගේ උපවිශේෂ අනුව වර්ණය වෙනස්වන සිළුව්ක ඇත. උදාහරණයක් වශයෙන් දැක්වුවහොත් සුදු ලප සහිත කළු පැහැති, කහ හෝ ලා පැහැ ලප සහිත දුඹුරු වැනි ස්වරූපයක් ගත හැක. ලාබාල පක්ෂීන් ද ගැහැනු පක්ෂීන් සේම අඳුරු සිළුවක් දරන අතර, තාරා මණ්ඩලය දුඹුරු පැහැති ය.&lt;ref name = gn9199 /&gt;

[[File:Chrysocolaptes guttacristatus, Kerala.oga|thumb|left|[[ඉන්දියාව|ඉන්දියාවේ]] [[කේරළ]]යේ [[වායානද් දිස්ත්‍රික්කය|වායානද් දිස්ත්‍රික්කයේ]] දී පිටගත කෙරුණු ''C. l. socialis''ගේ ඇමතුම්]]

===සමාන විශේෂ===
[[Image:Chrysocolaptes gutticristatus.jpg|thumb|left|[[‍බටහිර ඝාට්ස්]] ලේපිට මහ-කෑරලා‍ගේ (''C. l. socialis'') හිසෙහි රටාන්; සිහින් සහ බෙදුණු කළු &quot;උඩුරැවුල&quot; හේතුවෙන් මොවුන් පෙනුමින් සමාන ''[[Dinopium]]'' කෑරලුන්ගෙන් වෙන්කර හඳුනාගත හැක.]]
සුදු-සහ-කළු-හිසැති ලේපිට මහ-කෑරල් උපවිශේෂ පා ඇඟිලි තුවන් දරන ඇතැම් ''[[Dinopium]]'' කෑරල් විශේෂවලට සමානත්වයක් පෙන්වයි. නමුත් ඔවුන් සමීප සම්බන්ධයක් නොදක්වයි. [[රත්-කෑරලා]] (''D. benghalense'') සහ [[පොදු රත්-කෑරලා]] (''D. javanense'') මෙන් නොව, ලේපිට මහ-කෑරලාගේ අඳුරු උඩුරැවුල් තීරු සුදු (මේ නිසා ඈතට නොපෙනේ) තීරුවලින් වෙන්වී ඇත. නමුත් ''stricklandi'' විශේෂයේ හැර, ඔවුන්ගේ පසුපස ගෙල සුදු (කළු නොවේ) පැහැති ය. ශ්‍රී ලංකාවේ පක්ෂීන් තුළ ද ''Dinopium'' විශේෂවල මෙන් අඳුරු පැහැය ගෙල තෙක් නොවිහිදේ. ශ්‍රී ලංකාවෙන් බැහැරව හමුවන කළු-සහ-සුදු-හිසැති මහ-කෑරලුන්ගේ ගෙලවල් පාර්ශ්විකව කළු පැහැයෙන් සීමා වූ සුදු පැහැ ගෙලකින් සමන්විත ය. නමුත් ''Dinopium'' විශේෂවල ඇත්තේ කළු ගෙලක් සහ ඉහළ පිටුපස පෙදෙසකි. ඔවුන්ගේ ගෙලෙහි සිහින් සුදු තීරු දැකගත හැක. මෙම කෑරලුන් ප්‍රමාණයෙන් කුඩා අතර, හිසට වඩා කෙටි හොටයක් සහ අඳුරු තාරා මණ්ඩලයකින් යුක්ත ය.&lt;ref name = gn9199 /&gt;

විශාල සහ කුඩා [[විශේෂය]]න්ගේ පිල්කළඹ තුළ සිදුවූ [[අභිසාරී පරිණාමය]] සෙසු කෑරලුන් තුළ ද දැකගත හැක. නිදසුන් ලෙස [[උතුරු ඇමරිකාව|උතුරු ඇමරිකානු]] [[සිහින් පිහාටු සහිත කෑරලා]] (''&quot;Picoides&quot; pubescens'') සහ [[ස‍ලෝම කෑරලා]] (''&quot;P.&quot; villosus''), [[නිවර්තන]] [[එක්සත් ජනපදය|ඇමරිකානු]] [[දුම්වන්-දුඹුරු කෑරලා]] (''&quot;P.&quot; fumigatus'') සහ ඇතැම් ''[[Veniliornis]]'' නැතහොත් [[පළලිරි කෑරලා]] (''V. lignarius'') සහ [[දාම් වැනි කෑරලා]] (''V. mixtus'') මෙන්ම ඇතැම් [[දකුණු ඇමරිකාව|දකුණු ඇමරිකානු]] ''[[Piculus]]'' සහ ''&quot;[[Picoides]]&quot;'' විශේස දැක්විය හැක. මෙම කිසිදු පක්ෂියකු සමූහවාසී වශයෙන් ගැවසෙන බවක් වාර්තා වී නොමැත. ඔවුන්ගේ ප්‍රමාණයෙන් වෙනස්කම් සහ [[වාසස්ථාන]] අභිරුචි හේතුවෙන් එතරම් තරගකාරීත්වයක් ඇති නොවේ. මේ නිසා අනුකරණය පිළිබඳ සාමාන්‍ය සාධක වලංගු නොවන බැව් පෙනේ.&lt;ref&gt;Weibel &amp; Moore (2005), Moore ''et al.'' (2006)&lt;/ref&gt;

==පරිසරය==
මෙම [[කෑරලා|කෑරල්]] විශේෂය විවෘත වනාන්තර [[වාසස්ථාන]] සමග සම්බන්ධයක් දක්වයි. උදාහරණ වශයෙන් හිමාලයානු පාකඳු හෝ [[බටහිර ඝාට්ස්]] දැක්විය හැක‍. මෙම විශේෂය [[කඩොලාන]] වනාන්තරවල ද හමුවේ. මෙම විශේෂය මීට සමාන පෙනුමක් ඇති [[පොදු රත්-කෑරලා]] (''Dinopium javanense'') සමග සැසඳීමේ දී ඇතැම් වනාන්තර ප්‍රභේද සඳහා [[අනුවර්තනය (ජීව විද්‍යාව)|අනුවර්තනය]] වී ඇති බැව් පෙනේ. මේ අනුව ප්‍රදේශයේ ප්‍රමුඛව පවතින වනාන්තර වර්ගය අනුව, ''C. lucidus'' ඇතැම්විට වඩා වැඩියෙන් (උදා. [[තායිලන්තය|තායිලන්තයේ]]) හෝ වඩා අඩුවෙන් (උදා. [[මැලේසියා අර්ධද්වීපය]] තුළ) ''D. javanense''ට සාපේක්ෂව ව්‍යාප්ත වී පැවතිය හැක. නිදසුනක් ලෙස මැලේසියානු කඩොලාන වනාන්තර තුළ ලේපිට මහ-කෑරලා උසැති ''[[Avicennia alba]]'' ශාකවල ලැගීමට කැමැත්තක් දක්වන බැව් සොයාගෙන ඇත. නමුත් පොදු රත්-කෑරලා එම විශේෂය කෙරෙහි මෙන්ම ''[[Bruguiera parviflora]]'' සහ ''[[Sonneratia alba]]'' ශාක සඳහා ද විශේෂත්වයක් නොදක්වයි.&lt;ref name = gn9199 /&gt;

සෙසු කෑරලුන් සේම, ලේපිට මහ-කෑරලා ද උගේ හොටය ගස්වලින් ආහාර සාරා සොයාගැනීමට යොදාගනියි. උ‍ගේ යුගඅංගුලික ([[zygodactyl]]) පාද සහ රළු වල්ගය ආධාරයෙන් ගස්වල කඳට එදිරිව රැඳී සිටීමට උත්සාහ දරයි. දිගැති දිව ඉදිරියට විදීම මගින් දැව කොටස් අතර සැඟවී සිටින [[ආත්‍රොපෝඩාවන්]] ගොදුරු කරගනියි. ප්‍රදාන වශයෙන්ම කුඩා [[අපෘෂ්ඨවංශීන්]] මත යැපුණ ද, ලේපිට මහ-කෑරලුන් [[මල් පැණි]] උරාබීමට ද ප්‍රිය කරයි. ඔවුහු ගස්වල බෙණයක් තුළ සුදු පැහැ බිත්තර තුනක් හෝ හතරක් දමති.&lt;ref&gt;Grimmett ''et al.'' (1999)&lt;/ref&gt;

ව්‍යාප්ත වී සිටින ප්‍රදේශවල පුළුල්ව හමුවන ලේපිට මහ-කෑරලා [[IUCN]] ආයතනය විසින් [[අඩු අවදානමක් යොමු වූ]] විශේෂයක් ලෙස ප්‍රවර්ගීකරණය කොට ඇත.&lt;ref&gt;BLI (2008)&lt;/ref&gt;

==පාදක සටහන්==
{{reflist}}
{{taxonbar}}

==ආශ්‍රේයයන්==
{{commons|Chrysocolaptes lucidus}}
* {{IUCN2008|assessor=BirdLife International|assessor-link=BirdLife International|year=2008|id=141800|title=Chrysocolaptes lucidus|downloaded=20 May 2009}}
* Grimmett, Richard; Inskipp, Carol, Inskipp, Tim &amp; Byers, Clive (1999): ''Birds of India, Pakistan, Nepal, Bangladesh, Bhutan, Sri Lanka, and the Maldives''. Princeton University Press, Princeton, N.J.. &lt;small&gt;ISBN 0-691-04910-6&lt;/small&gt;
* Collar, N.J. 2011. Species limits in some Philippine birds including the Greater Flameback Chrysocolaptes lucidus. Forktail number 27: 29-38&lt;/small&gt;
* Moore, William S.; Weibel, Amy C. &amp; Agius, Andrea (2006): Mitochondrial DNA phylogeny of the woodpecker genus ''Veniliornis'' (Picidae, Picinae) and related genera implies convergent evolution of plumage patterns. ''[[ලිනේයානු සංගමයේ ජීව විද්‍යා ජර්නලය|Biol. J. Linn. Soc.]]'' '''87'''(4): 611–624. &lt;small&gt;{{doi|10.1111/j.1095-8312.2006.00586.x}}&lt;/small&gt; [http://bio.wayne.edu/profhtml/moore/PUBLICATIONS/MooreEtal2006Veniliornis.pdf PDF fulltext]
* Noske, Richard A. (1991): Field identification and ecology of the Greater Goldenback ''Chrysocolaptes lucidus'' in Malaysia. ''[[ෆෝර්ක්ටේල් (ජර්නලය)|Forktail]]'' '''6''': 72-74. [https://web.archive.org/web/20081011022201/http://www.orientalbirdclub.org/publications/forktail/6pdfs/Noske-Goldenback.pdf PDF fulltext]
* [[පැමලා සී. රැස්මුසන්|Rasmussen, Pamela C.]] &amp; Anderton, John C. (2005): ''[[Birds of South Asia &amp;ndash; The Ripley Guide]]''. Lynx Edicions, Barcelona. &lt;small&gt;ISBN 84-87334-67-9&lt;/small&gt;
* Weibel, Amy C. &amp; Moore, William S. (2005): Plumage convergence in ''Picoides'' woodpeckers based on a molecular phylogeny, with emphasis on convergence in downy and hairy woodpeckers. ''[[කොන්ඩෝර් (ජර්නලය)|Condor]]'' '''107'''(4): 797–809. &lt;small&gt;{{DOI|10.1650/7858.1}}&lt;/small&gt; (HTML abstract)

{{DEFAULTSORT:flameback, greater}}
[[Category:Chrysocolaptes|ලේපිට මහ-කෑරලා]]
[[Category:බංගලාදේශයේ පක්ෂීන්]]
[[Category:දකුණු ආසියාවේ පක්ෂීන්]]
[[Category:අග්නිදිග ආසියාවේ පක්ෂීන්]]
[[Category:1833දී විස්තර කළ පක්ෂීන්|ලේපිට මහ-කෑරලා]]</text>
      <sha1>rgou4qcfgfd3rizlxk02ltgha50eibp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සූර්පනඛා</title>
    <ns>0</ns>
    <id>73376</id>
    <revision>
      <id>805162</id>
      <parentid>796719</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T19:30:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rotondus</username>
        <id>38531</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ආශ්‍රේයයන් */</comment>
      <origin>805162</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1935" sha1="l6nuyhz02iyukmj2h8uqd1fjkpe7a4t" xml:space="preserve">{{Infobox character
| image              = Rama_spurns_the_demon_lover.jpg
| alt                =ශූර්පනඛා අවමානයට පත් කිරීම
| caption            = ශූර්පනඛා අවමානයට පත් කිරීම, [[වෝර්වික් ගොබ්ල්]]ගේ සිතුවමකි, 1913
}}
'''ශූර්පනඛා''' ([[සංස්කෘත]]: शूर्पणखा, [[IAST]]: śūrpaṇakhā, සාහිත්‍යමය. ''[[කුල්ල|කුලු]] වැනි නිය ඇත්තිය'') යනු [[වාල්මිකී]]ගේ ''[[රාමායණ]]'' වීර කාව්‍යයේ එන චරිතයකි. ඇය [[ලංකා]]වේ රජු වූ [[රාවණ]] රජුගේ සොයුරියයි.&lt;ref name=johnson&gt;{{cite book|last1=Johnson|first1=W.J.|title=A Dictionary of Hinduism|url=https://archive.org/details/dictionaryofhind00unse|date=2009|publisher=Oxford University Press|location=Oxford|isbn=9780191726705|edition=1st|doi=10.1093/acref/9780198610250.001.0001/acref-9780198610250-e-2386|doi-broken-date=2018-09-11}}&lt;/ref&gt; ඇයව [[දෙමළ භාෂාව|දෙමළ]] බසින් ''සූර්පනගෛ'' ලෙසත්, [[ඉන්දුනීසියානු භාෂාව|ඉන්දුනීසියානු]] බසින් ''සර්පකනකා'' ලෙසත්, [[ඛමේර් භාෂාව|ඛමේර්]] බසින් ''සූර්පනඛාර්'' ලෙසත්, [[මැලේ භාෂාව|මැලේ]] බසින් ''සුරපණ්ඩකී'' ලෙසත් සහ, [[තායි භාෂාව|තායි]] බසින් ''සම්මනක්ඛා'' ලෙසත් හැඳින්වේ 

==ආශ්‍රේයයන්==
{{Reflist}}

{{Ramayana}}

[[ප්‍රවර්ගය:Characters in the Ramayana]]</text>
      <sha1>l6nuyhz02iyukmj2h8uqd1fjkpe7a4t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සැකිල්ල:රටේ දත්ත සීතාවක රාජධානිය</title>
    <ns>10</ns>
    <id>73497</id>
    <revision>
      <id>805138</id>
      <parentid>401542</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T17:14:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Wijaya Kumara</username>
        <id>73906</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>805138</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="343" sha1="jz9p1mcv6rb9ztaj2xpn6fy1c2q3i6f" xml:space="preserve">{{ {{{1&lt;noinclude&gt;|රටේ දත්තපෙන්වන්න&lt;/noinclude&gt;}}}
| alias = සීතාවක රාජධානිය
| shortname alias = සීතාවක
| flag alias = Flag of the Sitawaka Kingdom.svg
| size = {{{size|}}}
| name = {{{name|}}}
&lt;noinclude&gt;
| cat = සීතාවක රාජධානිය
&lt;/noinclude&gt;
}}</text>
      <sha1>jz9p1mcv6rb9ztaj2xpn6fy1c2q3i6f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සීතාවක පළමුවන රාජසිංහ රජු</title>
    <ns>0</ns>
    <id>74623</id>
    <revision>
      <id>805151</id>
      <parentid>719510</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T17:25:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Wijaya Kumara</username>
        <id>73906</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>805151</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26407" sha1="0bqt22llxktofilw40u008ks8lpnu39" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව රාජකීයයා|name=පළමුවෙනි රාජසිංහ|title=සීතාවක රජ|image=ටිකිරි කුමාරයා.jpg|reign=1581–1593|coronation=1581|predecessor=මායාදුන්නේ|successor=[[රාජසුරිය රජු]]|birth_date=1544|birth_place=ශ්‍රී ලංකාව|death_date=1593|death_place=ශ්‍රී ලංකාව|place of burial=[[Sri Lanka]]|father=මායාදුන්නේ}}පළමුවන රාජසිංහ රජතුමා &lt;ref&gt;[http://www.rootsweb.com/~lkawgw/wdsuriya.html the first up-country Sinhalese who ascended the throne] The Observer - December 29, 2002&lt;/ref&gt; [[සීතාවක රාජධානිය|සීතාවක රාජධානියේ]] රජතුමෙකි. එතුමාගේ මහත් එඩිතර බව හා දේශප්‍රේමීත්වය පිළිබඳව ඉතිහාසයේ සඳහන් වේ. එදා මුල්ලෙරියාවේදි පෙරේරා ද ලසර්දා ඇතුලු පෘතුගීසි හමුදා 1700ක් සමූල ඝාතනය කර යූරොපිය බලවේගයකට එරෙහිව මුහුන් දුන් ප්‍රථම රජු මෙතුමා වේ. මෙතුමාගෙ පිය රජු මායදුන්නෙ රජුට මෙන්ම මෙතුමාද පෘතුගීසි විරොඨි දැඩි ප්‍රතිපත්තියක් අනුගමනය කලේය.කොලඹ කොටුව වටලා 2වතාවක් පෘතුගීසින්ව පහදෙමින් පෘතුගීසින්ට හිසරදයක්ව සිටි මෙතුමා කන්ද උඩරට නොනප්පු බණ්ඩාර හා පැවති සටනෙන් පරාජය වී පසුබහිමින් සිටියදි රජුගෙ රාජකීය උද්‍යානය වූ පෙතන්ගොඩ උයනේදි උණ කටුවක් ඇනි බරපතල ලෙස රෝගාතුරු වී 1592 උකුත් වූහ. මෙම උන කටුව ඇනි රෝගාතුරු වී සිටින විට දොඩම්පෙ ගනිතයා නම් යකදුරකු රජුට විස බැන්ද බවත් සමහර මූලාශ්‍රවල සදහන් වේ.  [[සීතාවක රාජධානිය|සීතාවක රාජධානියේ]] [[මායාදුන්නේ රජ|මායාදුන්නේ]] රජතුමාට දාව ටිකිරි බණ්ඩාර නමින් උපත ලැබූ මෙතුමාට පෘතුගීසි හමුදා සමඟ සිදු කළ බිහිසුණු සටන් වලින් පසුව &quot;රාජසිංහ&quot; යන නාමය ලැබිණි. එහි සිංහයන්ගේ රජු හෝ රාජකීය සිංහයා යන තේරුම ඇත.

== සිහසුනට පත්වීම ==
සාමාන්‍යයෙන් මෙතුමා 1433 සිට 1544 දක්වා රජකම් කළ බවට වාර්තා වේ. නමුත් ද ක්වේරෝස්ට අනුව මායාදුන්නේ රජතුමා විසින් 1578 දී තම රාජධානිය රාජසිංහ රජතුමාට පවරන ලදී. 1581 දී මායාදුන්නේ රජතුමා මරණයට පත් විය. ඉන් පසු රාජසිංහ රජතුමා සිංහාසනයට පත් විය.&lt;ref&gt;{{cite book|author=Fernão de Queyroz|title=Conquista temporal e espiritual de Ceylaõ|year=1916}}&lt;/ref&gt; තම පියා වන මායාදුන්නේ රජතුමාගේ මරණය සමඟ රාජසිංහ රජතුමාගේ සම්බන්ධයක් ඇති බවට එකිනෙකට පරස්පර තොරතුරු විවිධ මූලාශ්‍රවල ඇත. [[කීර්ති ශ්‍රී රාජසිංහ රජ|කීර්ති ශ්‍රී රාජසිංහ]] රාජ සමයේදී තිබ්බොටුවාවේ බුද්ධරක්ඛිත ස්ථවිරයන් වහන්සේ විසින් ලියන ලද [[මහාවංශය|මහාවංසයේ]] 4වන පරිච්ඡේදයේ දී රාජසිංහ රජු විසින් මායාදුන්නේ පියරජුව ඝාතනය කළ බව සඳහන් වෙයි. චූල රාජාවලිය ද රජුගේ පීතෘ ඝාතනය ආනන්තරීය පාප කර්මයක් ලෙස බෞද්ධ භික්ෂූන් වහන්සේලා විසින් සැලකීම නිසා රජු සහ භික්ෂූන් වහන්සේ අතර ගැටුම් හට ගත බවත් එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස රජු බෞද්ධ විරෝධී පිළිවෙතක් අනුගමනය කළ බවත් සඳහන් කරයි. කෙසේ නමුත් ඉතිහාස විචාරකයන් විශ්වාස කරන්නේ රාජාවලිය හා අලකේශ්වර යුද්ධය වැනි වැදගත් මූලාශ්‍රවල මෙම පීතෘ ඝාතන සිද්ධිය සඳහන් නො වීම නිසා රජු විසින් තම පියරජුව ඝාතනය කිරීම සැක සහිත සහ මතභේදාත්මක කරුණක් බවයි. රෙබෙයිරෝ පවා රජුගේ පීතෘ ඝාතනයක් ගැන වාර්තා කර නැත. [[සෙංකඩගල]] රාජධානියට පැමිණි ලන්දේසී දූතයකු වන ස්පිල්බර්ජන් විසින් කන්ද උඩරට රාජධානියේ පමණක් රාජසිංහ රජුගේ පීතෘ ඝාතනයක් පිළිබඳ කට කතාවක් පැතිර යමින් තිබූ බව වාර්තා කර ඇත. ක්වේරෝස් යනු සීතාවක රාජසිංහ රජු කෙරෙහි නුරුස්නා ගතියක් තිබූ අයෙකු බව බොහෝ ඉතිහාසඥයන් දන්නා කරුණකි. මේ අනුව රාජසිංහ රජු පීතෘ ඝාතනයක් කළේ නම් ක්වේරෝස් විසින් අනිවාර්යයෙන්ම එය වාර්තා කරනු ඇත. ක්වෙරෝස්ගේ දීර්ඝ විස්තරය අනුව මායාදුන්නේ පියරජු මරණයට පත් වී ඇත්තේ 85වැනි වියේදී ස්වභාවික හේතුවකින් ය. ක්වෙරෝස්ට අනුව රාජසිංහ රජතුමා තම පිය රජුගේ අභාවය දැනගත් විට චිරප්‍රසිද්ධ [[කොළඹ කොටු‍ව|කොළඹ කොටුව]] වටලා සිටි අතර තුර ආපසු සීතාවක බලා පැමිණ ඇත.

== සංග්‍රාම ==
රජතුමාගේ මූලික යුද්ධය සිංහල රාජ්‍යත්වයේ ස්වෛරීබව ආරක්ෂා කිරීම උදෙසා පෘතුගීසීන්ට එරෙහිව සිදු කළ ද එතුමාට අනේක විධ ප්‍රාදේශීය නායකයන්ගේ අභ්‍යන්තර සේනා සමඟ සටන් කිරීමට ද සිදු විය. එම ප්‍රාදේශීය නායකයන්ට ඍජුව හෝ වක්‍රව [[පෘතුගාලය|පෘතුගීසි]] සේනාවල සහය ලැබිණි.

ටිකිරි බණ්ඩාර කුමරුගේ එවැනි එක් වික්‍රමයක් වූයේ එතුමාගේ මස්සිනා වූ වීදියේ බණ්ඩාර කුමරු සමඟ ඇති වූ සංග්‍රාමයයි. මායාදුන්නේ රජු විසින් එම යුධ ව්‍යාපාරය වීදියේ බණ්ඩාර කුමරු විනාශ කිරීම සඳහා ආරම්භ කරන ලද්දේ (1) මායාදුන්නේ රජුගේ දියණිය වූ ටිකිරි කුමරියට ඇගේ සැමියා වූ වීදියේ බණ්ඩාර කුමරු විසින් සිදු කළ අවමානය සහ (2) සෙංකඩගල පාලකයාට එරෙහිව මායාදුන්නේ රජු විසින් ඇරඹි යුද්ධයට උපකාර නො කිරීම යන හේතු නිසාය. සීතාවක සහ පෘතුගීසි ඒකාබද්ධ හමුදා විසින් පැලන්දේ පිහිටි වීදියේ බණ්ඩාර කුමරුගේ බලකොටුවට පහර දුන් අතර කුමරුව දෙවුන්දර දක්වා පළවා හැරීමටත් ටිකිරි කුමරියව අල්වා ගැනීමටත් ඔවුන්ට හැකි විය. සීතාවක හමුදාව මෙහෙයවන ලද්දේ දොළොස් වන වියේ පසු වූ ටිකිරි බණ්ඩාර කුමරු විසිනි. වීදියේ බණ්ඩාර කුමරු තම ඉතිරි හමුදාව සෙංකඩගල හමුදාව සමඟ ඒකාබද්ධ කර සීතාවක හමුදාවන්ට පහර දීම උදෙසා සල්පිටි කෝරළයට ළඟා විය. එහිදී ටිකිරි බණ්ඩාර කුමරු විසින් වීදියේ බණ්ඩාර කුමරුව නැවතත් පරාජයට පත් කරන ලදී. වීදියේ බණ්ඩාර කුමරු කන්ද උඩරටට පලා ගිය අතර සෙංකඩගල හමුදා සමඟ නැවත අලුත් නුවරට පැමිණියේ ය. අලුත්නුවර දී බිහිසුණු සංග්‍රාමයකින් පසු ටිකිරි බණ්ඩාර කුමරු විසින් වීදියේ බණ්ඩාර කුමරුව තීරණාත්මකව පරාජය කරන ලදී. අලකේශ්වර යුද්ධය කෘතියට අනුව මෙම සංග්‍රාමය අති බිහිසුණු සහ ඓතිහාසික වූ අතර මෙම සංග්‍රාමයෙන් පසු ටිකිරි බණ්ඩාර කුමරුට &quot;රාජසිංහ&quot; යන නාමය යෙදිණි. රාජාවලිය සඳහන් කරන්නේ රජුන්ගේත් රජු වූ සිංහයා යන අරුත ඇති රාජසිංහ යන විරුද නාමය මෙම සුප්‍රසිද්ධ සංග්‍රාමයෙන් පසු ටිකිරි බණ්ඩාර කුමරුට ලැබුණු බව ය.

රාජසිංහයන් විසින් පෘතුගීසින්ට එරෙහි තම යුද්ධය කරන අතර තුර දී කරලියද්දේ බණ්ඩාර රජු විසින් තම සෙංකඩගල රාජධානිය ආරක්ෂා කිරීම උදෙසා පෘතුගීසි හේවායන් යොදා ගන්නා ලදී. මෙම පෘතුගීසි ආක්‍රමණිකයන් සමඟ වූ සම්බන්ධතාවයෙන් කෝපාවිෂ්ට වූ රාජසිංහ රජතුමා පේරාදෙණියේ වීරසුන්දර මුදලිගේ උපකාර ඇතිව තම හමුදාව 1583 දී බලන කපොල්ල දක්වා මෙහෙයවා කරලියද්දේ බණ්ඩාරව පළවා හරින ලදී.

පෘතුගීසීන් සමඟ වූ මුල්ලේරියාව සටන අද දක්වාම ඇති අතිශය බිහිසුණුම සංග්‍රාමය වේ. සිංහල හමුදා විසින් මුළු පෘතුගීසි හමුදාවම පරාජය කරන ලදී. විස්තරයන්ට අනුව මුල්ලේරියාව වෙල් යාය පෘතුගීසි හේවායන්ගේ ලෙයින් රත් පැහැ ගැන් වී තිබී ඇත. යුරෝපීය හමුදාවක් ආසියා භූමියක දී ලැබූ දරුණුම පරාජය මෙය ලෙස සඳහන් වේ. ක්වෙරෝස්ට අනුව රජු විසින් කේරල හෙවත් මලබාර් හමුදාවන්ගේ සහය ඉල්ලා සිටිය ද රාජකීය නාවික හමුදාවක් නොමැති වීම නිසා සිංහල තොටුමුණු පෘතුගීසි ප්‍රහාරයන්ට නිරතුරුව ලක් විය. එනිසා කොළඹ කොටුවට 1581 දී හා 1587 දී එල්ල කළ වටලෑම් ප්‍රහාරයන් විශිෂ්ට ලෙස සිදු කළ ද තම අරමුණ වූ ආක්‍රමණිකයන් රටින් තුරන් කිරීම අත්හැර දැමීමට රජතුමාට සිදු විය.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Karunathilake|first=Halaliye|title=King Rajasinghe’s battle of Colombo|url=http://www.sundaytimes.lk/111204/FunDay/fut_01.html|work=Sri Lanka|publisher=Sunday times|accessdate=4 November 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Fernão de Queyroz|title=Conquista temporal e espiritual de Ceylaõ|year=1916}}&lt;/ref&gt;

== සීතාවක රාජධානියේ බිඳ වැටීම ==
රාජසිංහ රජු විසින් අරිට්ඨ කීවෙණ්ඩු නම් දකුණු ඉන්දීය සම්භවයක් ඇත්තෙකු තම අග්‍ර පුරෝහිත ලෙස පත් කළ අතර ඉන් අනතුරුව ඔහුගේ උපදෙස් අනුව කටයුතු කළේය. ඔහුට රජු විසින් මාන්නම්පෙරුම මොහට්ටාල නම් නම්බු නාමය ද ප්‍රදානය කරන ලදී. රජු විසින් තම යකඩ දෝලියේ උප බිසවකගේ දියණියක් මොහුට ආවාහ කර දීමට ද කටයුතු කරන ලදී. රජු හින්දු ආගම වැළඳ ගත බව ද සඳහන් වේ. රජු විසින් සීගිරිය, ශ්‍රී පාදස්ථානය ආදී වැදගත් බෞද්ධ සිද්ධස්ථාන ආශ්‍රිතව බ්‍රාහ්මණයන් පදිංචි කර වූ බවට ද වාර්තා වේ. එමෙන්ම මාන්නම්පෙරුම මොහට්ටාලගේ උපදෙස් පරිදි රජු බෞද්ධ සිද්ධස්ථාන ගණනාවක්ම විනාශ කළ බව ද සඳහන් වේ. සංඝනායක හිමිපාණන් වහන්සේලා සහ බෞද්ධ ජනයා අතර වූ අතෘප්තිය රාජධානියේ බිඳ වැටීමට බල පෑ ප්‍රධාන හේතුවක් විය. සෙංකඩගල රාජධානිය අත්පත් කර ගැනීම හා රාජකීයයන් විශාල ප්‍රමාණයක් මරා දැමීම ද රාජධානියේ පරිහානියට බල පෑ බව විශ්වාස කෙරේ. බුද්ධ ශාසනයට එරෙහිව රජුගේ කෲර ක්‍රියා නිසා සංඝනායක හිමිපාණන් වහන්සේලාගේ ද මැදිහත්වීමෙන් රාජ විරෝධී කැරලි පවා ඇති විය. මෙනිසා රජු සහ භික්ෂූන් වහන්සේලා අතර ගැටුම් ඇති විය. සත් කෝරලේ ප්‍රදේශයේ දී පොතුපල බණ්ඩාර කුමරු විසින් පෘතුගීසීන්ගේ ද සහය ඇතිව රජුට විරුද්ධව කැරැළි ගසන ලදී. මෙම කැරැල්ල මැඩපවත්වන ලද අතර කැරැල්ලට නායකත්වය දුන් සියල්ලන්ගේම හිස් ගසා දමන ලදී. මන්දාරම්පුර පුවත කෘතියට අනුව කොනප්පු බණ්ඩාර කුමරුවා සෙංකඩගල රජ කරවීම සඳහා භික්ෂූන් වහසේලා ද මැදිහත් වී ඇත. මෙම කුමන්ත්‍රණය එළිවීමෙන් පසු සිය ගණනක් භික්ෂූන් වහන්සේලා ඝාතනය කර ඇත. මන්දාරම්පුර පුවතට අනුව එක් අවස්තාවක දී භික්ෂූන් වහන්සේලා 121නමක් රාජසිංහ රජු විසින් ඝාතනය කර ඇත. ඒ අතර සීතාවක මහනායක ස්වාමීන් වහන්සේ ද සිටි බව එම කෘතිය සඳහන් කරයි. මායාදුන්නේ රජුට හා ටිකිරි බණ්ඩාර කුමරුට ලැබුණු ශක්තිමත් මහජන සහයට ප්‍රධාන හේතුවක් වූ මහා සංඝ රත්නයේ ආශීර්වාදය හා අනුශාසනාව මේ අනුව ඉතා ඉක්මනින් නැති විය.

මන්නාරම සිට සෙංකඩගලට පැමිණි කොනප්පු බණ්ඩාර කුමරු විසින් එහිදී කැරැල්ලක් මෙහෙයවන ලදී. පළමුව කොනප්පු බණ්ඩාර විසින් අරිට්ඨ කීවෙණ්ඩු යටතේ එවන ලද සේනාංකය ද දෙවනුව රාජසිංහ රජු විසින්ම මෙහෙයවන ලද සේනාංකය ද පරාජයට පත් කරන ලදී. රාජාවලියට අනුව රාජසිංහ රජු විසින් එකොළොස්වන වියේ පටන් මෙලෙස වික්‍රමාන්විත ලෙස සටන් කළ කිසිදු රජෙක් නොමැති වූ බව සඳහන් කරමින් තම සේනා සමඟ පසු බසින ලදී. රජු තවදුරටත් ප්‍රකාශ කර ඇත්තේ මේ පුද්ගලයාට බොහෝ කුසලතා ඇතිමුත් දැන් මාගේ හැකියාවන් සියල්ල අහිමි වී ඇති බවය. බලන කපොල්ලේදී සිදු වූ පරාජයෙන් පසු පසු බසින් සිටි රජු 1592 මාර්තු මාසයේ දී මරණයට පත් විය. අභාවයට හේතුව වී ඇත්තේ ආපසු සීතාවක බලා එන විට පෙතන්ගොඩ දී උන කටුවක් ඇනීමෙන් ඇති වූ තුවාලයක් නිසා ය. රාජාවලිය තවදුරටත් වාර්තා කරන්නේ දොඩම්පේ ගණිතයා විසින් රජුට හූනියමක් ද කළ බව ය. අලකේශ්වර හටනට අනුව රජුගේ දේහය මහනුවර හෙවත් එවක අගනුවර වූ සීතාවක දී භූමිදානය කර ඇත.

==සීතාවක පරපුර==

පිය රජු වූ මායාදුන්නේ රජු විසින් සීතාවක රාජසිංහ රජුට උරුම කරවූ සීතාවක රාජධානිය පළමුවන රාජසිංහ රජුට පසු නිශ්චිත උරුම කරුවෙකු නොමැති කම නිසා ව්‍යකූල විය. රජුට යකඩ දෝලි කුමර කුමරියන් රාශියක් වුවද රාජසිංහ රජුට පසු වැඩිම කළක් බලය පිහිටවාගන සිටියේ ලදරු නිකපිටියේ බණ්ඩාර කුමරුය. පෘතුගීසි සහයෙන් ඈඳාගත් රයිගම කුඩා රයිගම බණ්ඩාර කුමරුගේ බිරිඳ වූ තම්මිට කුඩා බිසෝ (පසුව [[ධර්ම කුමරු]](ධර්මසූරිය) ගේ බිරිඳ වූ අතර ධර්මසේන කුමරු ට උප්පත්තිය දුන්නේය) සීතාවක රාජ්‍යයේ පහළ කොටස් රයිගම වීදාගම වස්කඩුව ප්‍රදේශ පාලනය කළ බව මහාචාර්ය රිසිමන් අමරසිංහ මහතා ප්‍රකාශ කරයි. සීතාවක රාජ්‍යත්වය ගෙන ගිය රාජසූරිය කුමරු සහ ජයසූරිය කුමරුවන්ගේ පසු පෙළපත් අප්‍රකටයි. යකඩ දෝලි කුමරියක් මාන්නප්පෙරුම මුදලිට විවාහ කර දුන් අතර ඔවුනට ලැබුණේ ආබාධිත දරුවෙකු බව සඳහන් වේ.වර්ශකණ්ඩරාෂ්ටයට අනුව ධර්ම කුමරු ගේ (තම්මිට පෙරුමාල් බිසෝ බණ්ඩාර ගේ පුතු) පෙළපත රයිගම යකුන්දූවේ හිටිරාළලලාගේ නමින් තවමත් පැවතෙන බව කියැවේ. මඩුවන්වෙල විජයසුන්දර ඒකනායක මුදලි විවාහ පත් කරගත්තේ එම පෙළපතේ කුමාරිහාමි කෙනෙක් බව මඩුවන්වෙල පුරාණයේ සඳහන් වේ. කෝට්ටේ රජුට බිසවුන් සැපයූ කළුතර තුඩුගල මුඩිත්ත තෙන්නකෝන් පරපුර සමඟ සබඳතා පැවැත්වූ ධර්මසේන  රජ පෙළ පතක් පිළිබඳ තොරතුරු රැස්කල මහාචාර්ය රිසිමන් අමරසිංහ මහතා කළ සොයාබැලීම් වලට අනුව(සිතාවක රාජධානිය පුස්කොල පොත)ට අනුව ධරධර්මසූරිය කුමරුගේ පෙළපත උණම්බුවේ ,තුඩුගලගේ ,හිටිගේ,මැස්ටිය්ගේ,සුසෙව්හේවගේ ආදීනාමයන් ගෙන් තවමත් පැවතෙන බව කියැවේ.

==ලාංඡනය (ධජය)==
&lt;gallery class=&quot;center&quot;&gt;
File:Flag of the Sitawaka Kingdom.svg|සීතාවක රාජසිංහ රජුගේ රාජකීය සම්මතය.
&lt;/gallery&gt;

== සීතාවක රාජසිංහ රජු අරබයා කෙරුණු කෘතීන් ==
* {{YouTube|SiGX6YlefDM|Song &quot;kate kiri suwanda&quot;  in the film &quot;Sandeshaya|title=Song &quot;kate kiri suwanda&quot;  in the film &quot;Sandeshaya|id=SiGX6YlefDM}}

== මේවාත් බලන්න ==
* [[මහාවංසය]]
* ශ්‍රී ලංකාවේ රජවරු
* [[ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතිහාසය]]
* [[සීතාවක රාජධානිය]]

== ප්‍රභව ==
[[ශ්‍රී ලංකාවේ රජුන් සහ පාලකයන්]]

සීතාවක රාජධානිය&lt;br&gt;
මායාදුන්නේ හා රාජසිංහ රජවරු

== ආශ්‍රේය ==
{{Reflist}}

{{Monarchs of the Kingdom of Kandy|state=collapsed}}
{{Monarchs of the Sinhala Kingdom}}

[[ප්‍රවර්ගය:ලාංකික සිංහලයෝ]]
[[ප්‍රවර්ගය:සිංහලේ රජවරු]]
[[ප්‍රවර්ගය:රජවරු]]
[[ප්‍රවර්ගය:චරිත කතා]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ රජවරු]]

{{SriLanka-hist-stub}}</text>
      <sha1>0bqt22llxktofilw40u008ks8lpnu39</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>මස්තානි</title>
    <ns>0</ns>
    <id>75575</id>
    <revision>
      <id>805205</id>
      <parentid>764005</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T04:33:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>805205</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22703" sha1="qor3t8gl0nwwobvcv0fluggriz0jtzd" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව පුද්ගලයා
| image          = Mastani 28tt13.jpg
| alt = මස්තානිගේ රුව සිත්තර ඇසකින්
| caption        = මස්තානිගේ යැයි පැවසෙන සිතුවමක්
| birth_place    = මෞ සහානියා, [[බුන්දෙල්ඛාන්ද්]]
| death_date     = 1740
| death_place    = [[පාබල්, පූනේ|පාබල්]]
| spouse         = [[බාජි රාඕ I]]
| father         = [[ඡත්‍රසාල්]]
| mother         = [[රුහනි බේගම්]]
| children       = [[ෂාම්ෂෙර් බහදුර් I (ක්‍රිෂ්ණා රාඕ)]]
}}
'''මස්තානි''' යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ [[මරාථ අධිරාජ්‍යය|මරාථ]] [[පේෂ්වා]] [[බාජිරාඕ I|Iවන බාජිරාඕ]]ගේ දෙවන භාර්යාවයි.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://scroll.in/article/774506/how-bajirao-and-mastani-became-a-byword-for-doomed-romance|title=How Bajirao and Mastani became a byword for doomed romance}}&lt;/ref&gt; ඇය කලාව, සාහිත්‍යය සහ රණකාමය කෙරෙහි දස්කම් පෙන්වූ රූමත් අභීත කාන්තාවක බව පැවසේ.&lt;ref name=trib/&gt; ඇයට පේෂ්වා බාජිරාඕ බෙහෙවින් ඇලුම්කළේ ය. නමුත් ඔහුගේ මෑණියන් වූ රාධාබායි සහ සොහොයුරා වූ චිමාජිඅප්පා ඇයව නොසලකා හැරියහ.

==මුල්කාලීන දිවිය==
මස්තානි උපත ලැබූයේ [[බුන්දෙල්ඛාන්ද්]]හි [[රාජ්පුත්]] වංශයේ [[මහරාජා]] [[ඡත්‍රසාල්]]ට දාව ය. ඇය උපත ලැබූයේ මෞ සහානියා ප්‍රදේශයේ ය. (වර්තමානයේ [[මධ්‍ය ප්‍රදේශ්]]හි [[ඡතර්පූර් දිස්ත්‍රක්කය|ඡතර්පූර් දිස්ත්‍රික්කයේ]] ගම්මානයකි) [[ධුබේලා]]හි මස්තානි ජීවත් වූ මන්දිරයක් මස්තානි ‍මහල් ලෙස හඳුනාගෙන ඇත.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Raja Dinkar Kelkar Museum: Bajirao and Mastani |url=http://rajakelkarmuseum.com/default/collection/c-mastani.htm |access-date=2017-11-01 |archive-date=2016-09-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160923005256/http://rajakelkarmuseum.com/default/collection/c-mastani.htm }}&lt;/ref&gt;

==චරිතාපදානය==
[[Image:Peshwa Baji Rao I riding horse.jpg|thumb|පේෂ්වා Iවන බාජිරාඕ]]

මස්තානි වටා ගෙතුණු ජනප්‍රවාද රැසක් පවතියි. ඉන් වඩාත්ම ප්‍රකට ජනප්‍රවාදය නම් මස්තානි යනු [[බුන්දෙල්ඛාන්ද්]] පළාතේ [[පන්නා ප්‍රාන්තය|පන්නා ප්‍රාන්තයේ]] ආදිකර්තෘ වන [[බුන්දේලා]] [[රාජ්පුත්]] නායක මහරාජා [[ඡත්‍රසාල්]] (1649–1731) ගේ දියණිය බවයි.&lt;ref name=muse&gt;[http://www.rajakelkarmuseum.com/default/collection/c-mastani.htm Rajakelkar Museum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050308070945/http://www.rajakelkarmuseum.com/default/collection/c-mastani.htm |date=2005-03-08 }} accessed 3 March 2008&lt;/ref&gt; [[අලහබාද්]]හි [[මෝගල් අධිරාජ්‍යය|මෝගල්]] නිලධාරියකු වූ පතන් මොහම්මද් ඛාන් [[බංගාෂ්]] 1727-28 අතර කාලයේ ඡත්‍රසාල්ගේ රාජධානිය ආක්‍රමණය කළේ ය. ඡත්‍රසාල් බුන්දෙල්ඛාන්ද් අවට ආක්‍රමණයක නියැළී සිටි [[බාජිරාඕ I|Iවන බාජිරාඕ]]ගෙන් සහාය ඉල්ලා රහස් සංදේශයක් යැවී ය. බාජිරාඕ පැමිණ ඡත්‍රසාල්ව බේරාගත්තේ ය. මෙයට කෘතඥතාව පල කිරීමක් වශයෙන් ඡත්‍රසාල් සිය දියණිය වූ මස්තානි සමග [[ජාන්සි]], [[සාගර්, මධ්‍ය ප්‍රදේශ්|සාගර්]] සහ [[කල්පි]] ප්‍රදේශ ඇතුළත් සිය රාජධානියෙන් තුනෙන් එකක ප්‍රමාණයක් සහ රන් කාසි ලක්ෂ 33ක් බාජිරාඕට ලබාදුන්නේ ය. මස්තානි සමග විවාහයේ දී ඔහු බාජිරාඕට දියමන්ති පතලක් සහ ප්‍රයෝජනවත් ගම්මාන කිහිපයක් ද ප්‍රදානය කළේ ය.

කෙසේනමුත්, මේ පිළිබඳ ඓතිහාසික වාර්තා විවිධත්වයක් ගනියි. ඡත්‍රසාල් පිළිබඳ වෙනත් මතයක් අනුව කියැවෙන්නේ ඇය [[හයිදරාබාදයේ නිසාම්]]ගේ දියණිය බවයි. 1698දී ඡත්‍රසාල් විසින් නිසාම්ව පරාජය කළ අතර, මේ වනවිට මධ්‍ය ඉන්දියාවේ බලය අතින් ප්‍රමුඛත්වයට පත්ව සිටි බුන්දෙලාවරුන් සමග මිත්‍රශීලී සම්බන්ධතා පැවැත්වීමේ අරමුණින් යුතුව සිය දියණියව ඡත්‍රසාල්ට විවාහ කරදීමට ඔහුගේ භාර්යාව විසින් උපදෙස් දෙන ලදී.&lt;ref name=&quot;books.google.co.in&quot;&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=UkDi6rVbckoC&amp;pg=PA27&amp;dq=mastani+daughter+of+nizam&amp;hl=en&amp;ei=iw-LTtupB8yrrAe498H0AQ&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;ct=result&amp;resnum=1&amp;ved=0CC0Q6AEwAA|title=Advance Study in the History of Modern India (Volume-1: 1707-1803) - G.S.Chhabra - Google Books|publisher=Books.google.co.in|date=}}&lt;/ref&gt;

කෙසේනමුත් වඩාත් පිළිගැනෙන මතය නම්, ඇය ඡත්‍රසාල්ට දාව ඔහුගේ පර්සියානු මුස්ලිම් බිසව වූ රුහානි බායිට උපන් දියණිය බවයි. බොහෝ අවස්ථාවන්හි දී මස්තානි යනු බාජිරාඕගේ උපබිසවක හෝ අනියම් භාර්යාවක ලෙස සඳහන් වුව ද, සැබැවින්ම ඇය ඇය ඔහුගේ නීත්‍යානුකූලව විවාහ කරගත් භාර්යාවක වේ.&lt;ref&gt;[http://www.indiatvnews.com/news/india/mastani-grave-pabel-village-visited-by-hindus-and-muslims-55996.html How Bajirao’s Mastani united Hindus and Muslims after her death]&lt;/ref&gt;

අසුන් පැදවීම, හෙල්ලය විසි කිරීමට සහ අසිපත් හරඹ කෙරෙහි ශූරතා දැක්වූ මස්තානි, දක්ෂ නළඟමෙන්ම ගායිකාවක ද වූවා ය. ඇය යුධ ආක්‍රමණවල දී බාජිරාඕ සමග සහායට පිටත් වූවා ය. බාජිරාඕ‍ට දාව ඔහුගේ පළමු බිසව වූ [[කාෂිබායි]] සහ මස්තානි එකිනෙකාට මාස කිහිපයක වයස් පරතයක් ඇති පුතුන් බිහි කළහ. කාෂිබායිගේ පුත්‍රයාව [[රඝුනාත්රාඕ]] ලෙස නම්කෙරිණි. මස්තානිගේ පුත්‍රයා [[ෂාම්ෂෙර් බහදූර් I (ක්‍රිෂ්ණා රාඕ)|ෂාම්ෂෙර් බහදූර්]] වූ අතර, උපතේ දී ඔහු ක්‍රිෂ්ණා රාඕ නම් විය.

බාජිරාඕ ෂාම්ෂෙර් (පේෂ්වා) හට [[බන්දා, උත්තර් ප්‍රදේශ්|බන්දා]]හි ජාගිර් පදවිය පිරිනැමී ය. 1761 තෙවන [[පනිපත් සටන (1761)|පනිපත් සටනේ]] දී ඇ‍ගේ පුත්‍රයා [[අහමඩ් ෂා අබ්දාලි]]ට විරුද්ධව [[මරාථවරු|මරාථවරුන්]]ට පක්ෂව සටන් වැදුණේ ය.&lt;ref name=&quot;organiser.org&quot;&gt;{{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=http://www.organiser.org/dynamic/modules.php?name=Content&amp;pa=showpage&amp;pid=76&amp;page=35 |access-date=2017-11-01 |archive-date=2007-11-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071109022406/http://www.organiser.org/dynamic/modules.php?name=Content&amp;pa=showpage&amp;pid=76&amp;page=35 }}&lt;/ref&gt;

බාජිරාඕ විසින් සිය අර්ධ-මුස්ලිම් බිසව වූ මස්තානිට පෙම් කිරීමත්, කාෂිබායිව නොසලකා හැරීමත් ඔහුගේ මව වූ රාධාබායිගේ කෝපයට හේතු විය. රාධාබායිට අමතරව, බාජිරාඕගේ සොහොයුරා වූ චිමාජිඅප්පා මස්තානිව පිටුවහල් කිරීමට ද උත්සාහ දැරී ය. බාජිරාඕගේ පුත්‍ බාලාජි සිය පියාව අත්හැරීමට මස්තානිට බලකළේ ය. නමුත් මස්තානි එය ප්‍රතික්ෂේප කළා ය. බාජිරාඕ කෙරෙහි ඇය බලපෑම් කිරීම සහ කාෂිබායිව නොසලකා හැරීම පිළිබඳ කෝප වූ ඔවුහු බාජිරාඕ ආක්‍රමණයක් සඳහා පිටත්ව ගිය අවස්ථාවේ මස්තානිව කාලයක් [[නිවාස අඩස්සිය|නිවාස අඩස්සියේ]] රැඳවූහ.

මස්තානි කලක් [[පූනේ]]හි [[ෂානිවාර් වාදා]] මාලිගයේ බාජිරාඕ සමග ජීවත්ව තිබේ. මෙම මාලිගයේ ඊසානදිග කෙළවරෙහි මස්තානි මහල් නම් ගොඩනැගිල්ලකුත්, මස්තානි දාර්වාසා නැමැති බාහිර ද්වාරයකුත් දක්නට ලැබිණි. මස්තානි කෙරෙහි සිය පවුලෙන් ඇතිවූ විරෝධය නිසා, බාජිරාඕ පසුකලෙක එනම්, 1734දී [[කොත්රුද්]]හි මස්තානි වෙනුවෙන් වෙනම නිවහනක් ඉදිකරවා තිබේ.&lt;ref name=muse/&gt; මෙය ෂානිවාර් වාදා සිට මඳ දුරකින් පිහිටියේ ය. මෙම භූමිය වර්තමානයේ ''කාර්වේ'' මාවතේ ''මෘත්‍යුන්ජායි'' දෙවොල පිහිටි ස්ථානයේ දක්නට ලැබේ. කොත්රුද්හි මාලිගය ඉවත් කළ අතර, එහි කොටස් [[රාජා දින්කර් කේල්කර් කෞතුකාගාරය|රාජා දින්කර් කේල්කර් කෞතුකාගාරයේ]] විශේෂ අංශයක ප්‍රදර්ශනයට තබා ඇත.&lt;ref name=trib&gt;[http://www.tribuneindia.com/2000/20000220/spectrum/main3.htm Tribure India] accessed 3 March 2008&lt;/ref&gt;&lt;ref name=muse/&gt; බාජිරාඕගේ පාලන සමයයට අයත් මාලිග වාර්තාවල (බඛාර්) ඇය හා සම්බන්ධ කිසිදු සඳහනක් දක්නට නොලැබේ. ඉතිහාසඥයින් විශ්වාස කරන්නේ රාජා කේල්කර් කෞතුකාගාරයේ සහ [[වායි, මහාරාෂ්ට්‍ර|වායි]] කෞතුකාගාරයේ ඇති මස්තානි නිරූපිත සිතුවම් සත්‍ය නොවන බවයි.

මස්තානි අසුන් පැදවීමට සහ සටනට සමත්කම් දැක්වූයේ යැයි විශ්වාස කෙරේ. මාලිගයේ එදිනෙදා ගැටලුවල දී තීරණ ගැනීමට ඇය බාජිරාඕ පේෂ්වා හට සහාය වන්නට ඇත.

ජනප්‍රවාද අනුව, පූනේ-සාස්වාද් පාරේ දිවේ ගම්මානය අසල පිහිටි ජලාශය මස්තානිගේ අනුග්‍රහය මත අවට ගම්මානවල ජල අවශ්‍යතා සපුරාගැනීමට යොදා ගැනුණු බව පැවසේ.

==මරණය==
1740 අප්‍රේල් මස, [[ඛාර්ගොන්]]හි සිය බිම්වල විමර්ශනයක යෙදී සිටිය දී බාජිරාඕ උණ රෝගයක් වැළඳී හදිසියේම රෝගාතුර විය. (තාප ආඝාතයක් විය හැක) කාෂිබායි, චිමාජිඅප්පා සහ බාලාජි (නානාසහේබ්) ඛාර්ගොන් වෙත පැමිණියහ. ඔහුගේ අවමංගල්‍යයට සහභාගී වීමට මස්තානිට අවසර හිමි නොවිණි. 1740 අප්‍රේල් 28 දින [[නර්මදා ගඟ|නර්මදා ගං]] ඉවුරේ රාවේර් ඛේද්හි දී බාජිරාඕගේ සිරුර ආදාහනය කෙරිණි. ඉන් මඳ කලකට පසු, පූනේ අසල පාබල් ගම්මානයේ දී මස්තානි ද මරණයට පත් විය‍.

මස්තානි මියගියේ කෙසේ ද යන්න අභිරහසකි. ඇය සිය දිවි හානිකරගන්නට, ඝාතනය වන්නට හෝ සිය සැමියාගේ මරණය අසා කම්පනයෙන් මරණයට පත්වන්නට ඇතැයි යෝජනා වී ඇත. එක් ජනප්‍රවාදයකින් කියැවෙන්නේ ඇය [[සති (පූජාව)|සති]] පූජාව මගින් සිය දිවි හානිකරගත් බවයි.&lt;ref&gt;{{cite book|author=Jaswant Lal Mehta|title=Advanced Study in the History of Modern India 1707-1813|url=https://books.google.com/books?id=d1wUgKKzawoC&amp;pg=PA125|date=1 January 2005|publisher=Sterling Publishers Pvt. Ltd|isbn=978-1-932705-54-6|pages=125}}&lt;/ref&gt;

පාබල්හි පිහිටි මස්තානිගේ සොහොන මස්තානිගේ ''[[සමාධිය]]'' හෝ ''[[මසාර් (සොහොන්ගැබ)|මසාර්]]'' ලෙස හඳුන්වයි.&lt;ref name=&quot;Garima Mishra&quot;&gt;{{cite news|last1=Mishra|first1=Garima|title=Grave of Mastani: Hindus call it samadhi :), Muslims mazaar|url=http://indianexpress.com/article/cities/pune/grave-of-mastani-hindus-call-it-samadhi-muslims-mazaar/|accessdate=15 January 2016|work=Indian Express|date=20 November 2015}}&lt;/ref&gt;

==පැවතෙන්නන්==
කාෂිබායි විසින් මස්තානිගේ සය හැවිරිදි පුත් ෂාම්ෂෙර් බහදූර් තමන්ගේම දරුවකු ලෙස හදාවඩා ගන්නා ලදී. ඔහු‍ට [[බන්දා, උත්තර් ප්‍රදේශ්|බන්දා]]හි ජාගිර් සහ කල්පි පිරිනැමිණි.&lt;ref&gt;{{Citation |title=THE MASTANI MYSTERY By MITALI PAREKH, Ahmedabad Mirror, 13 September 2015 |url=http://www.ahmedabadmirror.com/others/sunday-read/The-Mastani-Mystery/articleshow/48938551.cms |archive-url=https://web.archive.org/web/20160805114902/http://www.ahmedabadmirror.com/others/sunday-read/The-Mastani-Mystery/articleshow/48938551.cms |access-date=1 December 2017 |archive-date=5 August 2016}}&lt;/ref&gt; බන්දාවේ නවාබ්වරුන් ඔහුගෙන් පැවතෙන්නන් වේ.&lt;ref&gt;{{Citation |title=The Nawabs of Banda |url=http://www.royalfamilyofindia.com/banda/ |access-date=2017-11-01 |archive-date=2017-10-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171022111613/http://www.royalfamilyofindia.com/banda/ }}&lt;/ref&gt; 1857දී, බන්දාවේ නවාබ් [[1857 ඉන්දියානු අරගලය|1857 ඉන්දියානු අරගලයේ]] දී [[ජාන්සියේ රාණි|ජාන්සියේ රැජින]]ට සහාය වූයේ ය.&lt;ref&gt;[http://www.amarujala.com/news/city/banda/banda-hindi-news/rani-of-jhansi-had-sought-help-from-the-nawab-of-banda-hindi-news/ नवाब बांदा को राखी भेजकर रानी लक्ष्मीबाई ने मांगी थी मदद, Amar Ujala, 29 August 2015]&lt;/ref&gt; ඔහුගෙන් පැවතෙන්නන් වර්තමානයේ භෝපාල්, ඉන්දෝර් සහ සේහෝර් ප්‍රදේශවල ජීවත් වේ.
[[File:Mastani.jpg|thumb|right|මස්තානි නිරූපිත සිතුවමක් - [[භූජ්]]හි [[අයිනා මහල්]]හි ප්‍රදර්ශනයට තබා ඇත.]]

==ජනප්‍රිය සංස්කෘතිය තුළ මස්තානි==
* බාජි රාඕ සහ මස්තානිගේ කථාපුවත ඇතුළත් ධිරුභායි දේසායි විසින් අධ්‍යක්ෂණය කළ ''මස්තානි'' නැමැති සලරුව 1955දී මුදාහැරිණි.&lt;ref&gt;{{IMDb title|id=0213863|title=Mastani}}&lt;/ref&gt;
* 1990 දශ‍කයේ නිෂ්පාදනය කෙරුණු &quot;රාවු&quot; නැමැති මරාථ කතාමාලාව බාජි රාඕ සහ මස්තානිගේ දිවිය අලලා ලියැවුණු එම නාමයම ඇති [[එන්. එස්. ඉනාම්දාර්]] නැමැති රචකයාගේ ඓතිහාසික නවකථාවක් ඇසුරෙන් නිපදවූවකි.
* ''ශ්‍රීමන්ත් පේෂ්වා බාජිරාඕ මස්තානි'' නැමැති කතාමාලාවක් [[ETV මරාථි]] නාළිකාවෙන් විකාශය විය.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.etv.co.in/e-tv-5/bajirao_mastani/index.html|title=ETV website|publisher=Etv.co.in|date=|accessdate=2013-12-03}}&lt;/ref&gt;
* [[සංජේ ලීලා භන්සාලි]] විසින් අධ්‍යක්ෂණය කළ 2015දී තිරගත වූ ''[[බාජිරාඕ මස්තානි (චිත්‍රපටය)|බාජිරාඕ මස්තානි]]'' නැමැති නාට්‍යමය චිත්‍රපටය තුළ මස්තානිගේ චරිතය නිරූපණය කරන ලද්දේ නිළි [[දීපිකා පාඩුකෝන්|දීපිකා පදුකෝන්]] විසිනි.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Jha|first=Subhash K|title=Bajirao Mastani review: This gloriously epic Priyanka, Deepika and Ranveer-starrer is the best film of 2015|url=http://www.firstpost.com/bollywood/bajirao-mastani-review-this-is-the-best-film-of-2015-2550464.html|publisher=[[ෆස්ට්පෝස්ට්|Firstpost]]|date=19 October 2015|accessdate=19 October 2015}}&lt;/ref&gt;

==ආශ්‍රේයයන්==
{{reflist|2}}

==වැඩිදුර කියවීමට==
{{commons category}}
* [[ඩී. ජී. ගොද්සේ|ගොද්සේ, ඩී. ජී.]] ''Mastānī'', Pôpyulara Prakāśana, 1989 ([[මරාථි භාෂාව|මරාථි]])
* ඈන් ෆෙල්ඩ්හෝස්. ''Images of women in Maharashtrian society''. SUNY Press (1998), [https://books.google.com/books?id=r_qf_OYAdqgC&amp;pg=PA70 පි. 70].
* ස්ටුවර්ට් ගොර්ඩ්න්. ''[[ද නිව් කේම්බ්‍රිජ් හිස්ට්‍රි ඔෆ් ඉන්ඩියා|The New Cambridge History of India]] වෙළු. 2 කොටස 4: The Marathas 1600-1818''. කේම්බ්‍රිජ් විශ්වවිද්‍යාලීය මුද්‍රණාලය (1993),[https://books.google.com/books?id=iHK-BhVXOU4C&amp;pg=PA130 පි. 130].

{{MarathaEmpire}}

[[Category:උපන් වර්ෂ නොදන්නා පුද්ගලයින්]]
[[Category:1740 මරණ]]
[[Category:රාජ්පුත්වරුන්]]
[[Category:ඉන්දියානු මුස්ලිම්වරුන්]]
[[Category:මරාථ අධිරාජ්‍යයේ කාන්තාවන්]]
[[Category:18වන සියවසේ ඉන්දියානු රාජකීයයන්]]
[[Category:ඉන්දියානු කාන්තා රාජකීයයන්]]</text>
      <sha1>qor3t8gl0nwwobvcv0fluggriz0jtzd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සංඛ්‍යා පද්ධති</title>
    <ns>0</ns>
    <id>76089</id>
    <revision>
      <id>805248</id>
      <parentid>472550</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T08:26:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <origin>805248</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2447" sha1="rgpplvs7om9mur4jr9rpu800ylr5acu" xml:space="preserve">තොරතුරු හා සන්නිවේදන තාක්‍ෂණ විෂය ඉගෙනීමේදී සංඛ්‍යා පද්ධති පිළිබඳ දැනුම ඉතා වදගත් ය. ප්‍රධාන වශයෙන් සංඛ්‍යා පද්ධති 4 කි. 
# ද්විමය සංඛ්‍යා පද්ධතිය 
# දශමය සංඛ්‍යා පද්ධතිය
# අශ්ටමය  සංඛ්‍යා පද්ධතිය
# ෂඩ් දශමය සංඛ්‍යා පද්ධතිය

== ද්විමය සංඛ්‍යා පද්ධතිය ==
{{main|ද්විමය සංඛ්‍යා පද්ධතිය}}
0 හා 1 ලෙස සංඛ්‍යා 2ක් භාවිතා වේ. පාදය දෙක වේ. භාවිතා කළ හැකි උපරිම අගය 1 වන අතර අවම අගය 0 වේ.

උදා : 110&lt;sub&gt;දෙක&lt;/sub&gt;   1010&lt;sub&gt;දෙක&lt;/sub&gt; 

== දශමය සංඛ්‍යා පද්ධතිය ==
0 සිට 9 දක්වා සංඛ්‍යා 10ක් භාවිතා වේ. පාදය දහය  වේ. භාවිතා කළ හැකි උපරිම අගය 9 වන අතර අවම අගය 0 වේ.

උදා : 156&lt;sub&gt;දහය&lt;/sub&gt;      563&lt;sub&gt;දහය&lt;/sub&gt; 

== අශ්ටමය  සංඛ්‍යා පද්ධතිය ==
0 සිට 7 දක්වා සංඛ්‍යා 8 ක් භාවිතා වේ. පාදය අට වේ. භාවිතා කළ හැකි උපරිම අගය 7 වන අතර අවම අගය 0 වේ.

උදා : 156&lt;sub&gt;අට&lt;/sub&gt;       563&lt;sub&gt;අට&lt;/sub&gt;  

== ෂඩ් දශමය සංඛ්‍යා පද්ධතිය ==
0 සිට 15 දක්වා සංඛ්‍යා 16 ක් භාවිතා වේ. පාදය දාසය  වේ. 0 සිට 9 දක්වා ඉලක්කම් 10ක් ද A සිට F දක්වා අක්ෂර 6ක් ද ලෙස අනුලක්‍ෂණ 16ක් භාවිතා වේ. ඒ අනුව මෙයට අදාල සංඛ්‍යා පහත පරිදිය.

0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 A B C D E F 

උදා : 15E&lt;sub&gt;දාසය&lt;/sub&gt;        56A &lt;sub&gt;දාසය&lt;/sub&gt;

{{ප්‍රවර්ගකරණය අවැසි පිටු|date=නොවැම්බර් 2026}}</text>
      <sha1>rgpplvs7om9mur4jr9rpu800ylr5acu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>අනුරාධ දූල්ලෑව විජයරත්න</title>
    <ns>0</ns>
    <id>76464</id>
    <revision>
      <id>805164</id>
      <parentid>803416</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T19:37:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>805164</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18135" sha1="rjaowi7heoyy25ixofn9nowv83f4o91" xml:space="preserve">
{{තොරතුරුකොටුව තනතුරුධාරි
| name                = අනුරාධ නිලේන්ද්‍ර දූල්ලෑව විජයරත්න
| order               = මහනුවර ශ්‍රී දළදා මාලිගාවේ &lt;br&gt;හිටපු වැඩබලන [[දියවඩන නිලමේ]] 
| order1              = උසස් අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශයේ&lt;br&gt; මහජන සම්බන්ධතා නිලධාරි
| order2              = අධිකරණ අමාත්‍යාංශයේ&lt;br&gt; පාර්ලිමේන්තු සම්බන්ධීකරණ ලේකම්
| order3              = සබරගමු පළාත් සභාවේ&lt;br&gt; කෑගල්ල දිස්‌ත්‍රික්‌ හිටපු මන්ත්‍රී
| image               = A. Wijeyeratne.JPG
| parliament          =
| majority            =
| term_start          = 
| term_end            =
| predecessor         =
| successor           =
| birth_date          = {{birth date and age|1962|3|22}}
| birth_place         = [[අනුරාධපුර පෞරාණික නගරය|අනුරාධපුරයේ දි]]
| death_place         = 
| nationality         = {{ධජනිරූපකය|ශ්‍රී ලංකාව}} [[ශ්‍රී ලංකාව|ශ්‍රී ලාංකික]]
| party               = [[එක්සත් ජාතික පක්ෂය]]
| occupation          = දේශපාලඥ සහ ආයෝජක
| otherparty          = 
| spouse              = දයාංගනි විජයරත්න 
| partner             = 
| relations           =
| children            = [[යනුෂි දූල්ලෑව විජයරත්න]]
| residence           = 168/7, ඇතුලත මල් පාර, කොළඹ 7.
| alma_mater          =[[රාජකීය විද්‍යාලය, කොළඹ]]&lt;br&gt;[[කිංස්වුඩ් විදුහල|කිංස්වුඩ් විද්‍යාලය, මහනුවර]]&lt;br&gt;ඩී.එස්.සේනානායක විද්‍යාලය, කොළඹ
| profession          = 
| net worth           = 
| religion            =[[ථේරවාද බෞද්ධ|බෞද්ධ]]
| signature           =
| website             =
| footnotes           =
}}
'''අනුරාධ නිලේන්ද්‍ර දූල්ලෑව විජයරත්න'''  ([[ඉංග්‍රීසි භාෂාව|ඉංග්‍රීසි]]:  '''Anuradha Neelendra Dullewe Wijeyeratne''') (1962 මාර්තු 22)  [[ශ්‍රී ලංකාව|ශ්‍රී ලාංකික]]  දේශපාලනඥයෙක්, එක්සත් ජාතික පක්ෂයේ ජ්‍යෙෂ්ඨ පාක්ෂිකයකු හා ආයෝජයකි.&lt;ref&gt; 
[https://web.archive.org/web/20190106050038/http://www.island.lk/2008/01/03/features6.html Dr.Nissanka Wijeyeratne by Professor.Carlo Fonseka]. The Island, සම්ප්‍රවේශය on 3rd January 2008.&lt;/ref&gt; 1931 වසරේ සිට වසර 90 කට වැඩි පරපුර තුනක දේශපාලන ඉතිහාසයක් ඇති පවුලකින් පැවත එන ඔහු
එක්සත් ජාතික පක්ෂයේ ජාතික විධායක කමිටුවේ සාමාජිකයකු ලෙස ද කටයුතු කල අතර සබරගමු පළාත් සභාවේ කෑගල්ල දිස්‌ත්‍රික්‌ මන්ත්‍රීවරයකු වශයෙන් 1988 වසරෙහිදී තේරී පත් විය.  බෞද්ධ කටයුතු කොමසාරිස්වරයා විසින් පත් කරන ලදූව මහනුවර ශ්‍රී දළදා මාලිගාවේ වැඩබලන [[දියවඩන නිලමේ]] තනතුර 1975 වසරේ සිට 2005 වසර තෙක් කිප වරක් හොබවා ඇත.&lt;ref&gt;[https://sinhala.mawratanews.lk/exclusive/why-doesnt-the-diyawadana-nilame-at-the-temple-of-the-tooth-relic-have-one-like-that/  විධායක ජනාධිපතිටත් ධූර කාල 2යි! දළදා මාලිගාවේ දියවඩන නිළමේට එහෙම එකක් නැත්තේ ඇයි? අවුරුදු 10ක් හොඳටම ඇති] {{භින්න වූ සබැඳි|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Mawrata News, සම්ප්‍රවේශය on 14 January 2025.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.worldgenweb.org/lkawgw/gen3147.html WIJEYERATNE – Family]&lt;/ref&gt;
එක්සත් ජාතික පක්ෂයෙන් 2020 පාර්ලිමේන්තු මහ මැතිවරණයට තරග කිරීමට ඔහුට ආරාධනා කර 2020 මාර්තු මාසයේදී [[මාවනැල්ල]] මැතිවරණ කොට්ඨාශයේ [[එක්සත් ජාතික පක්ෂය|එක්සත් ජාතික පක්ෂ]] ප්‍රධාන සංවිධායකවරයා ලෙස පත් කරන ලදී. 2020 මහ මැතිවරණයේ දී විජයරත්න පාර්ලිමේන්තුවේ [[කෑගල්ල පරිපාලන දිස්ත්‍රික්කය|කෑගල්ල දිස්ත්‍රික්]] අසුනකට ඉදිරිපත් වි පරාජයට පත් වු අතර ඔහු  
ගතානුගතිකත්ව අතිදක්ෂිණාංශික (දක්ෂිණාංශික ජනතාවාදය) මතවාදීව එක්සත් ජාතික පක්ෂ තුල ස්ථානගත වී ඇත.&lt;ref&gt;[https://elections.gov.lk/web/wp-content/uploads/media-release/22_Kegalle.pdf   2020 Parliamentary Election,  Kegalle Electoral District, Sri Lanka]&lt;/ref&gt;
 
==පූර්ව අවධිය හා අධ්‍යාපනය==
ඔහු ශ්‍රී ලංකාවේ කීර්තිමත් දේශපාලන පවුලකින් පැවත එන, නිදහස් අරගලයේ පුරෝගාමියෙකු වූ [[එඩ්වින් විජයරත්න|ශ්‍රීමත් එඩ්වින් විජයරත්න]] යන් ගේ මුණුපුරෙකි.  ශ්‍රීමත් එඩ්වින් විජයරත්න, ශ්‍රි ලංකාවේ ප්‍රථම අග්‍රාමාත්‍ය [[ඩී.එස්. සේනානායක|මහමාන්‍ය ඩී.එස්. සේනානායක]] ගේ රජයේ ස්වදේශ කටයුතු සහ ග්‍රාමීය සංවර්ධන කැබිනට් අමාත්‍යවරයා ලෙස කටයුතු කළ අතර, 1931 පැවති ප්‍රථම රාජ්‍ය මන්ත්‍රණ සභා මැතිවරණයෙන් අනතුරුව [[කෑගල්ල|කෑගල්ල මැතිවරණ කොට්ඨාශය]] නියෝජනය කළ පළමු මන්ත්‍රීවරයා ද විය.&lt;ref&gt;[http://archives.dailynews.lk/2007/10/20/fea03.asp An illustrious son of Sabaragamuwa]. Daily News, සම්ප්‍රවේශය on 20 October 2007.&lt;/ref&gt;
[[ගොනුව:Dr. A. R. B. Amarasinghe &amp; A.D Wijeyeratne at UNESCO.jpg|thumb|left|250px|එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයට අනුබද්ධ යුනෙස්කෝ (UNESCO) සංවිධානයේ [[ප්‍රංශය|ප්‍රංශයේ]] පිහිටි ප්‍රධාන මූලස්ථාන 1987 අන්තර් ජාතික මහා මණ්ඩල සැසිවාර දි අධිකරණ අමාත්‍යාංශයේ පාර්ලිමේන්තු සම්බන්ධීකරණ ලේකම් අනුරාධ දූල්ලෑව විජයරත්න හා අධිකරණ අමාත්‍යාංශයේ ලේකම් ආචාර්ය ඒ.ආර්.ඛි අමරසිoහ සමගින්]]
1962 මාර්තු 22 වන දින [[අනුරාධපුර පෞරාණික නගරය|අනුරාධපුරයේ දි]] උපත ලැබූ අනුරාධ, දරුවන් පස් දෙනෙකුගෙන් යුත් පවුලේ තෙවැන්නා විය, නෙරංජන්, මනෝ සහ ලංකේෂ් යන සොහොයුරන්ගෙන් සහ නිශංගනී නම් සොහොයුරියගෙන් සමන්විත වූ එම පවුලේ දෙමාපියන් වූයේ, මහනුවර ශ්‍රී දළදා මාලිගාවේ දියවඩන නිලමේ ධුරය මෙන්ම [[ජේ.ආර්. ජයවර්ධන]] රජය යටතේ අධ්‍යාපන, උසස් අධ්‍යාපන සහ අධිකරණ යන කැබිනට් අමාත්‍ය ධුර ද දැරූ [[නිශ්ශංක විජයරත්න|ආචාර්ය නිශ්ශංක විජයරත්න]] සහ රඹුක්කන මිදුම වලව්වේ නීටා දුල්ලෑව විජයරත්න ය.

අනුරාධ දුල්ලව විජයරත්න සිය ප්‍රාථමික අධ්‍යාපනය [[රාජකීය විද්‍යාලය, කොළඹ|කොළඹ රාජකීය විද්‍යාලයෙන් ද]], ද්විතීයික අධ්‍යාපනය මහනුවර [[කිංස්වුඩ් විදුහල|කිංස්වුඩ් විද්‍යාලයෙන්]] සහ කොළඹ ඩී.එස්. සේනානායක විද්‍යාලයෙන් ද ලබා ගත්තේය.


==ජීවන සටහන්==
උසස් අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශයේ මහජන සම්බන්ධතා නිලධාරි ධුරය හා අධිකරණ අමාත්‍යාංශයේ පාර්ලිමේන්තු සම්බන්ධීකරණ ලේකම් ධුරය ද දැරූ ඔහු එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයට අනුබද්ධ යුනෙස්කෝ (UNESCO) සංවිධානයේ [[ප්‍රංශය|ප්‍රංශයේ]] හා ඛුල්ගේරියාවේ පැවිති අන්තර් ජාතික මහා මණ්ඩල සැසිවාර ද [[ජපානය|ජපානයේ]] හා [[එක්සත් රාජධානිය|එක්සත් රාජධානියේ]] පැවිති ජාත්‍යන්තර සම්මේලන කිපයකම රාජ්‍යතාන්ත්‍රික නිලදූත සමාජිකයෙකු  ලෙස ශ්‍රී ලංකා රජය නියෝජනය කළේය.
==දේශපාලන දිවිය==
විජයරත්න දේශපාලන දිවිය ඇරඹුණේ  වර්ෂ 1984 දී [[එක්සත් ජාතික පක්‍ෂය|එක්සත් ජාතික පක්‍ෂයේ]] සමවාදි ශිෂ්‍ය පෙරමුණේ දැදිගම ආසනයේ සංවිධායක ලෙසිනි.  එම පක්ෂයේ ජාතික විධායක කමිටුවේ සමාජිකයෙකු ලෙස කටයුතු කල අතර වර්ෂ 1988 දි සබරගමු පළාත් සභාවේ කෑගල්ල දිස්‌ත්‍රික්‌ මන්ත්‍රීවරයෙකුද සහ දැදිගම සංවර්ධන සැලැසුම් කමිටුවේ සභාපති වශයෙන් ද සේවය කළාය. 
[[ගොනුව:Hon.Sirimavo Bandaranaike with Hon.Lalith Athulathmudali.JPG|thumb|right|260px|[[සිරිමාවෝ බණ්ඩාරනායක|සිරිමාවෝ බණ්ඩාරනායක මැතිනිය]]&lt;br&gt;හා [[ලලිත් ඇතුලත්මුදලි|ලලිත් ඇතුලත්මුදලි ඇමතිතුමා]]&lt;br&gt;අනුරාධ දූල්ලෑව විජයරත්න සමගින්]]
==වැඩබලන දියවඩන නිලමේ==
මල්වතු හා අස්ගිරි දේ පාර්ශවයයන්හි ගෞරවනිය මහා නායක ස්වාමීන් වහන්සේලා ගේ නිර්දේශය මත බෞද්ධ කටයුතු කොමසාරිස්වරයා විසින් පත් කරන ලදූව මහනුවර ශ්‍රී දළඳා මාලිගාවේ වැඩබලන [[දියවඩන නිලමේ]] තනතුර 1975 වසරේ සිට 2005 වසර තෙක් කිප වරක් ඔහු හොබවා ඇත.
==පෞද්ගලික ජීවිතය==
වර්ෂ 1985 දී දයාංගනි ගුණසේකර මෙනවිය සහ අනුරාධ විවාහ වූහ. ඔවුන් දෙපලගේ එකම දියණිය හෘද රෝග ‍විශේෂඥ 
වෛද්‍ය [[යනුෂි දූල්ලෑව විජයරත්න]] මහත්මියයි.  ඇය එක්සත් රාජධානියේ [[ලන්ඩන්]] නගරයේ  
[https://en.wikipedia.org/wiki/St_George%27s,_University_of_London සේන්ට් ඡෝඡස්, ලන්ඩන් විශ්ව විද්‍යාල රෝහලේ]  සේවය කරයි.&lt;ref&gt;[https://www.bcs.com/editorial/profile.asp?EditorID=73 British Cardiovascular Society] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170905141041/http://www.bcs.com/editorial/profile.asp?EditorID=73 |date=2017-09-05 }}. Articles By Dr.Yanushi Dullewe Wijeyeratne.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.researchgate.net/profile/Yanushi_Wijeyeratne/  Research Gate].&lt;/ref&gt;&lt;!--  Reference:   http://www.dailynews.lk/epaper/art.asp?id=2011/06/15/pg04_11&amp;pt=p&amp;h=   --&gt;&lt;!-- Reference: http://www.sundayobserver.lk/2010/05/23/spe50.asp --&gt;&lt;!-- &lt;ref&gt;[http://www.thisisnottingham.co.uk/Stroke-research-team-aiming-award/story-12257020-detail/story.html Stroke research team aiming for award].&lt;/ref&gt;--&gt;&lt;!--&lt;ref&gt;[http://www.dailynews.lk/2012/08/03/news32.asp Bedi Prize 2012 to Sri Lankan doctor]. Daily News, සම්ප්‍රවේශය on 3 August 2012.&lt;/ref&gt;--&gt;&lt;ref&gt;[http://archives.dailynews.lk/2013/03/11/fea21.asp  Sudden Cardiac Death in Young Adults]. Daily News, සම්ප්‍රවේශය on 11 March 2013.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.dailynews.lk/2016/07/04/features/86370  Blocking a heart block]. Daily News,  සම්ප්‍රවේශය on 4 July 2016.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.sgul.ac.uk/study/professional-education/st-georges-academic-training/being-a-clinical-academic/case-study-yanushi-wijeyeratne   Case study: Dr Yanushi Dullewe Wijeyeratne].St George's University of London., UK.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.sgul.ac.uk/profiles/yanushi-wijeyeratne#biography   Curriculum Vitae of Dr Yanushi Dullewe Wijeyeratne (NIHR Clinical Lecturer at St George's, University of London, UK. &amp; Cardiology Specialty Registrar and Fellow in Cardiac Electrophysiology and Implantable Cardiac Devices at St George's Hospital, London, UK)]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=DDD92M1i_0A  අද දෙරණ රුපවාහිනිය සමග හෘද රෝග ‍විශේෂඥ වෛද්‍ය යනුෂී දූල්ලෑව විජයරත්න මහත්මිය]&lt;/ref&gt;

==මේවාද බලන්න==
* [[:w:en:List of political families in Sri Lanka|ශ්‍රී ලංකාවේ දේශපාලන පවුල්]]
* [https://en.wikipedia.org/wiki/Anuradha_Dullewe_Wijeyeratne  අනුරාධ දූල්ලෑව විජයරත්න යන් ගේ ඉංග්‍රීසි විකිපීඩියා පිටුව]
==බාහිර සබැඳි==
* [http://www.worldgenweb.org/lkawgw/gen3147.html   විජයරත්න පරපුර] 
* [http://www.worldgenweb.org/lkawgw/gen3060.html   රත්වත්තේ පරපුර]
* [https://ceylontoday.lk/2024/10/03/vidyajyothi-dr-raja-de-silva-one-of-the-nations-greatest-and-most-cherished-archaeologists/  අනුරාධ දූල්ලෑව විජයරත්නයන් ලියු ලිපියක්] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241221142200/https://ceylontoday.lk/2024/10/03/vidyajyothi-dr-raja-de-silva-one-of-the-nations-greatest-and-most-cherished-archaeologists/ |date=2024-12-21 }}

==ආශ්‍රිත==
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}
{{reflist}}
{{DEFAULTSORT: විජයරත්න, අනුරාධ දූල්ලෑව}}
[[ප්‍රවර්ගය:1962 උපත්]]
[[Category:ජීවමාන ජනයා]]
[[Category:ජීවත්වන්නෝ]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකිකයෝ]]
[[ප්‍රවර්ගය:ලාංකික සිංහලයෝ]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයෝ]]
[[ප්‍රවර්ගය:කොළඹ රාජකීය විද්‍යාලයේ ආදි සිසුවෝ]]
[[ප්‍රවර්ගය:ලංකික දේශපාලනඥයෝ]]
[[ප්‍රවර්ගය:එක්සත් ජාතික පක්ෂයෙහි දේශපාලනඥයන්]]
[[ප්‍රවර්ගය:චරිත කතා]]</text>
      <sha1>rjaowi7heoyy25ixofn9nowv83f4o91</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ශ්‍රී ලංකාවේ පළාත් පාලන ඡන්ද විමසීම, 2018</title>
    <ns>0</ns>
    <id>76941</id>
    <revision>
      <id>805246</id>
      <parentid>804164</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T08:10:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>805246</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="119311" sha1="it9u6yl8weyrayv1zt9bvoawjz00yxi" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව මැතිවරණය
| election_name = ශ්‍රී ලංකාවේ පළාත් පාලන ඡන්ද විමසීම, 2018
| country = Sri Lanka
| type = parliamentary &lt;!-- DO NOT CHANGE - As per template, must be one of four: presidential, legislative, parliamentary or by-election. Parliamentary is used so that all fields are shown.--&gt;
| ongoing = no
| previous_election = ශ්‍රී ලංකාවේ පළාත් පාලන ඡන්ද විමසීම, 2011
| previous_year = 2011
| next_election = ඇල්පිටිය ප්‍රාදේශීය සභා මැතිවරණය, 2019
| next_year = 2019
| seats_for_election = ආයතන 340 ක සභිකයන් 8,327
| election_date = 10 පෙබරවාරි 2018
| turnout = 79.94%
| 1blank = Councillors
| 2blank = Local Authorities

&lt;!--      ශ්‍රී ලංකා පොදුජන පෙරමුණ     --&gt;
| image1 = [[ගොනුව:Mahinda Rajapaksa.jpg|100px]]
| leader1 = [[මහින්ද රාජපක්ෂ]]
| party1 = ශ්‍රී ලංකා පොදුජන පෙරමුණ
| alliance1 = 
| last_election1 = නැත{{දිඅස|පසුගිය මැතිවරණයට පෙර මේ පක්ෂය පිහිටුවා නොමැතිය.}} 
| seats_before1 = ''නව''
| seats1 = 
| seat_change1 = 
| popular_vote1 = '''5,006,837'''
| percentage1 = '''40.47%'''
| 1data1 = '''3,436'''
| 2data1 = '''231'''

&lt;!--     එක්සත් ජාතික පක්ෂය    --&gt;
| image2 = [[ගොනුව:R Wickremasinghe.jpg|100px]]
| leader2 = [[රනිල් වික්‍රමසිංහ]]
| party2 = එක්සත් ජාතික පක්ෂය
| alliance2 = 
| last_election2 = 
| seats_before2 = 1,157
| seats2 = 
| seat_change2 = 
| popular_vote2 = 3,640,620
| percentage2 = 29.42%
| 1data2 = 2,433
| 2data2 = 34

&lt;!--      එක්සත් ජනතා නිදහස් සන්ධානය     --&gt;
| image3 = [[ගොනුව:Maithripala- Russia (portrait).jpg|100px]]
| leader3 = [[Maithripala Sirisena]]
| party3 = එක්සත් ජනතා නිදහස් සන්ධානය
| alliance3 = 
| last_election3 = 
| seats_before3 = 2,639
| seats3 = 
| seat_change3 = 
| popular_vote3 = 1,497,234
| percentage3 = 12.10%
| 1data3 = 1,048
| 2data3 = 9
‍
&lt;!--      ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ     --&gt;
| image4 = [[ගොනුව:Anura Kumāra Disānāyaka (2019) - img 04.jpg|100px]]
| leader4 = [[අනුර කුමාර දිසානායක]]
| party4 = ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ
| alliance4 = 
| last_election4 = 
| seats_before4 = 74
| seats4 = 
| seat_change4 = 
| popular_vote4 = 710,932
| percentage4 = 5.75%
| 1data4 = 434
| 2data4 = 0

&lt;!--     දෙමළ ජාතික සන්ධානය     --&gt;
| image5 = [[ගොනුව:R. Sampanthan.jpg|100px]]
| leader5 = [[R. සම්පන්තන්]]
| party5 = දෙමළ ජාතික සන්ධානය
| alliance5 = 
| last_election5 = 
| seats_before5 = 282{{Efn-lr|name=currentseats}}
| seats5 = 
| seat_change5 = 
| popular_vote5 = 337,877
| percentage5 = 2.73%
| 1data5 = 417
| 2data5 = 41
| map_image = 
| map_size = 
| map_caption = 
}}
{{Politics of Sri Lanka}}


[[ශ්‍රී ලංකාව|ශ්‍රී ලංකාවෙහි]] '''පළාත් පාලන [[ශ්‍රී ලංකාවෙහි මැතිවරණ |මැතිවරණ]]''' 2018 පෙබරවාරි 10 දිනදී පැවැත්විය.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස පුවත් |title=ලෝකල් පෝල්ස් ෆික්ස්ඩ් ඔන් ෆෙබ් 10|url=http://www.sundaytimes.lk/article/1036618/local-polls-fixed-on-feb-10|accessdate=23 දෙසැම්බර් 2017|work=[[ද සන්ඩේ ටයිම්ස් (ශ්‍රී ලංකාව)|ද සන්ඩේ ටයිම්ස්]]|date=18 දෙසැම්බර් 2017|location=කොළඹ, ශ්‍රී ලංකාව }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Local polls fixed on Feb 10|url=http://www.sundaytimes.lk/article/1036618/local-polls-fixed-on-feb-10|access-date=23 December 2017|work=[[The Sunday Times (Sri Lanka)|The Sunday Times]]|date=18 December 2017|location=Colombo, Sri Lanka|archive-date=22 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171222092700/http://www.sundaytimes.lk/article/1036618/local-polls-fixed-on-feb-10|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;DN191217&quot;&gt;{{cite news|last1=Mudugamuwa|first1=Ishara|title=LG polls on February 10|url=http://dailynews.lk/2017/12/19/local/137753/lg-polls-february-10|access-date=23 December 2017|work=[[Daily News (Sri Lanka)|Daily News]]|date=19 December 2017|location=Colombo, Sri Lanka}}&lt;/ref&gt; මිලියන 15.7 ඡන්ද දායකයින් පිරිසක්, මන්ත්‍රිවරුන් 8,327 තෝරා පත්කර ගැනීමට ඡන්දය භාවිතා කරයි.{{Efn-lr|name=overhang}} පළාත් පාලන ආයතන 340 කට ([[ශ්‍රී ලංකාවේ මහනගර සභා |මහනගර සභා ]] 24ක්, [[ශ්‍රී ලංකාවේ නගර සභා |නගර සභා ]] 41ක් සහ  [[ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රාදේශීය සභා |ප්‍රාදේශීය සභා]]  275කට).&lt;ref name=&quot;DM181217&quot;&gt;{{cite news|last1=Jayasekera|first1=Sandun A.|last2=Bandara|first2=Kelum|title=LG polls on February 10|url=http://www.dailymirror.lk/142394/LG-polls-on-February-|access-date=23 December 2017|work=[[The Daily Mirror (Sri Lanka)|The Daily Mirror]]|date=18 December 2017|location=Colombo, Sri Lanka}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;DN211217&quot;&gt;{{cite news|last1=Liyanagama|first1=Lakdev|title=Selections before elections|url=http://www.dailynews.lk/2017/12/21/features/137950/selections-elections|access-date=23 December 2017|work=[[Daily News (Sri Lanka)|Daily News]]|date=21 December 2017|location=Colombo, Sri Lanka}}&lt;/ref&gt; මෙම ඡන්ද විමසීම ලංකාවේ විශාලතම ඡන්ද විමසීම වේ.&lt;ref name=&quot;DM181217&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;SO101217&quot;&gt;{{cite news|last1=Fernando|first1=Manjula|title=LG polls, with several firsts|url=http://archives1.sundayobserver.lk/2017/12/10/news/lg-polls-several-firsts|access-date=23 December 2017|work=[[Sunday Observer (Sri Lanka)|Sunday Observer]]|date=10 December 2017|location=Colombo, Sri Lanka}}&lt;/ref&gt; මිශ්‍ර මැතිවරණ ක්‍රමය යටතේ පැවති පළමු මැතිවරණය මෙය වූ අතර, එහිදී සාමාජිකයින්ගෙන් 60% ක් කොට්ඨාස පදනම මත ඡන්දය මගින්ද ඉතිරි 40% සංවෘත ලැයිස්තු සමානුපාතික නියෝජනය හරහා තේරී පත් විය.&lt;ref name=&quot;DFT051217&quot;&gt;{{cite news|last1=Dissanayake|first1=Chathuri|title=LG polls cost to hit Rs. 4 b|url=http://www.ft.lk/front-page/LG-polls-cost-to-hit-Rs--4-b/44-644557|access-date=23 December 2017|work=[[Daily FT]]|date=5 December 2017|location=Colombo, Sri Lanka}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;DN250817&quot;&gt;{{cite news|last1=Marasinghe|first1=Sandasen|last2=Mudalige|first2=Disna|title=Amended Local Government Elections Bill approved in Parliament|work=[[Daily News (Sri Lanka)|Daily News]]|date=25 August 2017|location=Colombo, Sri Lanka}}&lt;/ref&gt;

පෙරලිකාර  ලෙස, හිටපු [[ශ්‍රී ලංකා ජනාධිපති]] [[මහින්ද රාජපක්ෂ]] විසින් නායකත්වය දෙන ලද අලුතින් පිහිටුවන ලද [[ශ්‍රී ලංකා පොදුජන පෙරමුණ]], ඡන්දවලින් 40% ක් ලබා ගනිමින් වැඩිම ආසන සංඛ්‍යාවක් සහ පළාත් පාලන ආයතන ලබා ගනිමින් පළමු ස්ථානයට පත්විය.&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Riza|first1=M.|title=Sri Lanka ruling alliance suffers defeat in local polls|url=https://www.aljazeera.com/news/2018/02/sri-lanka-ruling-coalition-suffers-local-polls-180211094940172.html|access-date=6 May 2018|work=[[Al Jazeera Media Network|Al Jazeera]]|date=11 February 2018|location=Doha, Qatar}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Mahinda Rajapaksa heading for landslide victory in Sri Lanka local poll|url=http://indianexpress.com/article/world/mahinda-rajapaksa-sri-lanka-poll-election-slpp-5059518/|access-date=6 May 2018|work=[[The Indian Express]]|agency=[[Press Trust of India]]|date=11 February 2018|location=Noida, India}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;DM060318&quot;&gt;{{cite news|last1=Kanakarathna|first1=Thilanka|title=LG Election: SLPP obtained 40% votes; media miscalculated: Champika|url=http://www.dailymirror.lk/article/LG-Election-SLPP-obtained-votes-media-miscalculated-Champika-146817.html|access-date=6 May 2018|work=[[The Daily Mirror (Sri Lanka)|The Daily Mirror]]|date=6 March 2018|location=Colombo, Sri Lanka}}&lt;/ref&gt; [[ශ්‍රී ලංකාවේ අගමැති]] [[රනිල් වික්‍රමසිංහ]] නායකත්වය දුන් [[එක්සත් ජාතික පෙරමුණ (ශ්‍රී ලංකාව)|එක්සත් ජාතික පෙරමුණ]] 29% ඡන්ද ප්‍රතිශතයක් ලබා ගනිමින් දෙවන ස්ථානයට පත් වූ අතර, ජනාධිපති [[මෛත්‍රීපාල සිරිසේන]] නායකත්වය දුන් [[එක්සත් ජනතා නිදහස් සන්ධානය]] 12% ඡන්ද ප්‍රතිශතයක් ලබා ගනිමින් තෙවන ස්ථානයට පත් විය.&lt;ref name=&quot;DM060318&quot;/&gt; කෙසේ වෙතත්, සමහර පළාත් පාලන ආයතන වල බලය පිහිටුවීමට කිසිම පක්ෂයකට නොහැකි විය.&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Imtiaz|first1=Zahrah|title=Over 180 Local Govt. hung councils|url=http://www.dailynews.lk/2018/02/14/local/142796/over-180-local-govt-hung-councils|access-date=6 May 2018|work=[[Daily News (Sri Lanka)|Daily News]]|issue=14 February 2018|location=Colombo, Sri Lanka}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=At least 160 LG bodies hung; decisive votes ahead says TISL|url=http://www.ft.lk/news/At-least-160-LG-bodies-hung--decisive-votes-ahead-says-TISL/56-649488|access-date=6 May 2018|work=[[Daily FT]]|date=15 February 2018|location=Colombo, Sri Lanka}}&lt;/ref&gt;

==පසුබිම==
පළාත් පාලන ආයතන මැතිවරණවල අවසාන ප්‍රධාන වටය 2011 දී පැවැත්විණි, එවකට පළාත් පාලන ආයතන 335 න් 322 ක මැතිවරණ පැවැත්විණි.&lt;ref name=&quot;DN270717&quot;&gt;{{cite news|last1=Liyanagama|first1=Lakdev|title=Tough test ahead|url=http://www.dailynews.lk/2017/07/27/features/123333/tough-test-ahead?page=31|access-date=23 December 2017|work=[[Daily News (Sri Lanka)|Daily News]]|date=27 July 2017|location=Colombo, Sri Lanka}}&lt;/ref&gt; මුලතිව් දිස්ත්‍රික්කයේ තවත් පළාත් පාලන ආයතන දෙකක මැතිවරණ පැවැත්වීමට නියමිතව තිබුණද, 2009 දී සිවිල් යුද්ධය අවසන් වීමෙන් පසු අභ්‍යන්තරව අවතැන් වූ පුද්ගලයින් නැවත පදිංචි කිරීමේ ප්‍රමාදයන් හේතුවෙන් නැවත නැවතත් කල් දමන ලදී.&lt;ref name=&quot;ST280811&quot;&gt;{{cite news|last1=Kurukulasuriya|first1=Lasanda|title=LG elections and the story in numbers|url=http://www.sundaytimes.lk/110828/Columns/Lasandak.html|access-date=23 December 2017|work=[[The Sunday Times (Sri Lanka)|The Sunday Times]]|date=28 August 2011|location=Colombo, Sri Lanka}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Sri Lankan government to hold local government elections in Mullaitivu as soon as demining completed|url=http://www.colombopage.com/archive_11B/Oct11_1318313222CH.php|access-date=23 December 2017|work=Colombo Page|date=11 October 2011|location=Indianapolis, USA|archive-date=25 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171225035222/http://www.colombopage.com/archive_11B/Oct11_1318313222CH.php|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ඉතිරි පළාත් පාලන ආයතන 11 සඳහා මැතිවරණ පැවැත්වීමට නියමිතව නොතිබුනේ, ඒවායේ අවසන් මැතිවරණය 2008 හෝ 2009 දී පැවති බැවිනි.&lt;ref name=&quot;ST280811&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Poll battle heats up|url=http://www.nation.lk/2011/01/09/mynation.htm|access-date=23 December 2017|work=[[The Nation (Sri Lanka)|The Nation]]|date=9 January 2011|location=Colombo, Sri Lanka}}&lt;/ref&gt;  2011 සිට නව පළාත් පාලන ආයතන හයක් නිර්මාණය කර ඇත (මහා නගර සභා 1, දිස්ත්‍රික් සභා 5), එමඟින් මුළු පළාත් පාලන ආයතන සංඛ්‍යාව 341 (මහා නගර සභා 24, නගර සභා 41, දිස්ත්‍රික් සභා 276) දක්වා ඉහළ ගොස් ඇත.&lt;ref&gt;{{cite journal|url=http://www.documents.gov.lk/files/egz/2012/10/1778-06_E.pdf|date=2 October 2012|title=PART I : SECTION (I) — GENERAL Government Notifications PRADESHIYA SABHA ACT, No. 15 OF 1987 Order|journal=The Gazette of the Democratic Socialist Republic of Sri Lanka Extraordinary|volume=1778/6|location=Colombo, Sri Lanka|access-date=19 November 2017|archive-date=20 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220120230528/http://www.documents.gov.lk/files/egz/2012/10/1778-06_E.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|url=http://www.documents.gov.lk/files/egz/2016/12/1998-02_E.pdf|date=19 December 2016|title=PART I : SECTION (I) — GENERAL Government Notifications PRADESHIYA SABHA ACT, No. 15 OF 1987 Order|journal=The Gazette of the Democratic Socialist Republic of Sri Lanka Extraordinary|volume=1998/2|location=Colombo, Sri Lanka|access-date=15 November 2017|archive-date=20 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220120092636/http://www.documents.gov.lk/files/egz/2016/12/1998-02_E.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|url=http://www.documents.gov.lk/files/egz/2017/11/2043-57_E.pdf|date=2 November 2017|title=PART I : SECTION (I) — GENERAL Government Notifications PRADESHIYA SABHA ACT, No. 15 OF 1987 Order|journal=The Gazette of the Democratic Socialist Republic of Sri Lanka Extraordinary|volume=2043/57|location=Colombo, Sri Lanka|access-date=15 November 2017|archive-date=20 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220120114246/http://www.documents.gov.lk/files/egz/2017/11/2043-57_E.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=More than 2,000 women to be elected to local councils|url=http://www.sundaytimes.lk/171112/news/more-than-2000-women-to-be-elected-to-local-councils-268268.html|access-date=20 December 2017|work=[[The Sunday Times (Sri Lanka)|The Sunday Times]]|date=12 November 2017|location=Colombo, Sri Lanka}}&lt;/ref&gt;

පළාත් පාලන ආයතනයක සාමාන්‍ය ධුර කාලය වසර හතරක් වන නමුත් නීතියෙන් [[ශ්‍රී ලංකා රජය|මධ්‍යම රජයට]] මෙය තවත් වසරකින් දීර්ඝ කිරීමට ඉඩ සලසයි.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Postponing Polls|url=http://www.ceylontoday.lk/columns20170401CT20180430.php?id=930|access-date=23 December 2017|work=[[Ceylon Today]]|date=18 August 2017|location=Colombo, Sri Lanka|archive-date=25 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171225034849/http://www.ceylontoday.lk/columns20170401CT20180430.php?id=930|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Gnanadass|first1=Wilson|title=Parties jostle for council seats|url=http://www.nation.lk/2011/01/09/newsfe12.htm|access-date=23 December 2017|work=[[The Nation (Sri Lanka)|The Nation]]|date=9 January 2011|location=Colombo, Sri Lanka|archive-date=25 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171225035323/http://www.nation.lk/2011/01/09/newsfe12.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 2011 මාර්තු 17 වන දින මැතිවරණය පැවැත්වූ පළාත් පාලන ආයතන 234 (3 MC, 30 UC, 201 DC) හි නිල කාලය 2015 මාර්තු 31 වන දිනෙන් අවසන් වීමට නියමිතව තිබුණද 2015 මාර්තු 27 වන දින ඒවායේ නිල කාලය 2015 මැයි 15 දක්වා දීර්ඝ කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Terms of local government bodies extended|url=http://www.ft.lk/news/terms-of-local-government-bodies-extended/56-400919|access-date=24 December 2017|work=[[Daily FT]]|date=30 March 2015|location=Colombo, Sri Lanka}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Gammanpila|first1=Udaya|author-link1=Udaya Gammanpila|title=WHO CAN DISSOLVE LOCAL COUNCILS?|url=http://sandbox.ceylontoday.lk/76-89963-news-detail-who-can-dissolve-local-councils-the-guard-post-111.html|access-date=24 December 2017|work=[[Ceylon Today]]|date=12 April 2015|location=Colombo, Sri Lanka|archive-url=https://web.archive.org/web/20171225035139/http://sandbox.ceylontoday.lk/76-89963-news-detail-who-can-dissolve-local-councils-the-guard-post-111.html|archive-date=25 December 2017|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|url=http://www.documents.gov.lk/files/egz/2015/3/1907-50_E.pdf|date=27 March 2015|title=PART I : SECTION (I) — GENERAL Government Notifications MUNICIPAL COUNCILS ORDINANCE Order under Section 10 (2) (b)|journal=The Gazette of the Democratic Socialist Republic of Sri Lanka Extraordinary|volume=1907/50|location=Colombo, Sri Lanka|access-date=20 April 2025|archive-date=7 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231107113114/http://www.documents.gov.lk/files/egz/2015/3/1907-50_E.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ඉන්පසු මෙම පළාත් පාලන ආයතන 234 විසුරුවා හරින ලද අතර ඒවායේ පරිපාලනය රජය විසින් පත් කරන ලද විශේෂ කොමසාරිස්වරුන් යටතට පත් කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Santiago|first1=Melanie|title=Local Government Authorities to be dissolved on the 15th of May : Minister John Amaratunga|url=http://newsfirst.lk/english/2015/05/local-government-authorities-to-be-dissolved-on-the-15th-of-may-minister-john-amaratunga/93847|access-date=24 December 2017|work=[[News First]]|date=9 May 2015|location=Colombo, Sri Lanka|archive-date=25 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171225060612/http://newsfirst.lk/english/2015/05/local-government-authorities-to-be-dissolved-on-the-15th-of-may-minister-john-amaratunga/93847|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Local government bodies to be dissolved on May 15|url=http://www.adaderana.lk/news/30790/local-government-bodies-to-be-dissolved-on-may-15|access-date=24 December 2017|work=[[Ada Derana]]|date=9 May 2015|location=Colombo, Sri Lanka}}&lt;/ref&gt; 2011 ජූලි 23 දින මැතිවරණය පැවැත්වූ පළාත් පාලන ආයතන 65 (1 MC, 9 UC, 55 DC) හි නිල කාලය 2015 ජූලි 31 දින කල් ඉකුත් වූ අතර ඉන් පසුව ඒවායේ පරිපාලනය විශේෂ කොමසාරිස්වරුන් යටතට පත් කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Wijayapala|first1=Ranil|title=Local Govt. bodies get extended term|url=https://archives.sundayobserver.lk/2015/12/27/pol02.asp|access-date=24 December 2017|work=[[Sunday Observer (Sri Lanka)|Sunday Observer]]|date=27 December 2015|location=Colombo, Sri Lanka}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Official Terms of 65 More Local Government Institutions End from Today|url=http://www.hirunews.lk/114100/official-term-65-more-local-government-institutions-end-from-today|access-date=24 December 2017|work=Hiru News|date=31 July 2015}}&lt;/ref&gt; 2011 ඔක්තෝබර් 8 වන දින මැතිවරණය පැවැත්වූ පළාත් පාලන ආයතන 23 (16 MC, 1 UC, 6 DC) හි නිල කාලය 2015 ඔක්තෝබර් 15/31 දිනෙන් අවසන් වීමට නියමිතව තිබුණද 2015 ඔක්තෝබර් මාසයේදී ඔවුන්ගේ නිල කාලය 2015 දෙසැම්බර් 31 දක්වා දීර්ඝ කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Terms of LG bodies extended|url=http://dailynews.lk/2015/10/14/local/terms-lg-bodies-extended|access-date=24 December 2017|work=[[Daily News (Sri Lanka)|Daily News]]|date=14 October 2015|location=Colombo, Sri Lanka}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Term of LG bodies to be extended - President|url=http://www.adaderana.lk/news.php?nid=33563|access-date=24 December 2017|work=[[Ada Derana]]|date=26 December 2015|location=Colombo, Sri Lanka|archive-url=https://web.archive.org/web/20171225035053/http://www.adaderana.lk/news.php?nid=33563|archive-date=25 December 2017|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; පසුව මෙය 2016 ජුනි 30 දක්වා දීර්ඝ කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Fernando|first1=Tharushan|title=Gazette notification issued extending time period of local govt institutions|url=http://newsfirst.lk/english/2015/12/gazette-notification-issued-extending-time-period-of-local-govt-institutions/123059|access-date=24 December 2017|work=[[News First]]|date=31 December 2015|location=Colombo, Sri Lanka}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Term of LG bodies extended by 6 months|url=http://www.dailymirror.lk/article/term-of-lg-bodies-extended-by-6-months-100793.html|access-date=24 December 2017|work=[[The Daily Mirror (Sri Lanka)|The Daily Mirror]]|date=26 December 2015|location=Colombo, Sri Lanka}}&lt;/ref&gt; ඉන්පසු මෙම පළාත් පාලන ආයතන 23 විසුරුවා හරින ලද අතර ඒවායේ පරිපාලනය විශේෂ කොමසාරිස්වරුන් යටතට පත් කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Colombo Mayor to say goodbye, term of LG bodies not likely to be extended|url=http://www.adaderana.lk/news.php?nid=35872|access-date=24 December 2017|work=[[Ada Derana]]|date=30 June 2016|location=Colombo, Sri Lanka|archive-date=25 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171225035250/http://www.adaderana.lk/news.php?nid=35872|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Term of Office of 23 Local Government Bodies including the CMC will not be Extended|url=http://www.hirunews.lk/136893/term-office-23-local-government-bodies-including-cmc-will-be-extended|access-date=24 December 2017|work=Hiru News|date=1 July 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Ferdinando|first1=Shamindra|title=Muzammil irked by dissolution of local bodies|url=http://www.island.lk/index.php?page_cat=article-details&amp;page=article-details&amp;code_title=148043|access-date=24 December 2017|work=[[The Island (Sri Lanka)|The Island]]|date=4 July 2016|location=Colombo, Sri Lanka|archive-date=25 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171225203007/http://www.island.lk/index.php?page_cat=article-details&amp;page=article-details&amp;code_title=148043|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

2012 ඔක්තෝබර් 10 වන දින [[ශ්‍රී ලංකා පාර්ලිමේන්තුව|පාර්ලිමේන්තුව]] විසින් ''2012 අංක 21 දරන පළාත් පාලන ආයතන (විශේෂ විධිවිධාන) පනත'' සහ ''2012 අංක 22 දරන පළාත් පාලන ආයතන මැතිවරණ (සංශෝධන) පනත'' සම්මත කරන ලද අතර, එමඟින් පළාත් පාලන ආයතන සාමාජිකයින් තෝරා පත් කර ගැනීම සඳහා වූ මැතිවරණ ක්‍රමය සමානුපාතික නියෝජනය (PR) සිට මිශ්‍ර මැතිවරණ ක්‍රමයක් දක්වා වෙනස් කරන ලදී. එමඟින් සාමාජිකයින්ගෙන් 70% ක් කොට්ඨාස ක්‍රමයෙන්ද (FPTP) සහ ඉතිරි 30%  ලැයිස්තුව (PR) හරහා තෝරා පත් කරන ක්‍රමයක් යෝජනා විය.&lt;ref&gt;{{cite news|title=New election system for LG bodies passed|url=http://www.dailymirror.lk/22591/preferential-voting-system-abolished|access-date=23 December 2017|work=[[The Daily Mirror (Sri Lanka)|The Daily Mirror]]|date=10 October 2012|location=Colombo, Sri Lanka}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=LG elections amendment draft bills passed|url=http://www.adaderana.lk/news.php?nid=20020|access-date=23 December 2017|work=[[Ada Derana]]|date=10 October 2012|location=Colombo, Sri Lanka|archive-url=https://web.archive.org/web/20171225035202/http://www.adaderana.lk/news.php?nid=20020|archive-date=25 December 2017|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Local Authorities (Special Provisions) Act, No. 21 of 2012|url=http://www.documents.gov.lk/files/act/2012/11/21-2012_E.pdf|publisher=[[Parliament of Sri Lanka]]|access-date=23 December 2017|location=Colombo, Sri Lanka}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Local Authorities Elections (Amendment) Act, No. 22 of 2012|url=http://www.documents.gov.lk/files/act/2012/11/22-2012_E.pdf|publisher=[[Parliament of Sri Lanka]]|access-date=23 December 2017|location=Colombo, Sri Lanka}}&lt;/ref&gt; පළාත් පාලන ආයතනවල මන්ත්‍රීවරුන්ගේ සංඛ්‍යාව 4,500 සිට 8,000 දක්වා සැලකිය යුතු ලෙස වැඩි කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Satyapalan|first1=Franklin R.|title=More local govt. members under new election law|url=http://www.island.lk/index.php?page_cat=article-details&amp;page=article-details&amp;code_title=64243|work=[[The Island (Sri Lanka)|The Island]]|location=Colombo, Sri Lanka}}&lt;/ref&gt;

2012 දෙසැම්බර් 12 වන දින ශ්‍රී ලංකාවේ පළාත් පාලන සහ පළාත් සභා අමාත්‍ය ඒ. එල්. එම්. අතාවුල්ලා විසින් නව පළාත් පාලන ආයතන වල  සීමා නිර්ණය කිරීම සඳහා ජයලත් දිසානායකගේ ප්‍රධානත්වයෙන් යුත් පස් දෙනෙකුගෙන් යුත් ජාතික සීමා නිර්ණ කොමිසමක් පත් කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite journal|url=http://www.documents.gov.lk/files/egz/2012/12/1788-15_E.pdf|date=12 December 2012|title=PART I : SECTION (I) — GENERAL Government Notifications DECLARATION UNDER SUB SECTION (1) OF SECTION 3A OF THE LOCAL AUTHORITIES ELECTION ORDINANCE (CHAP. 262)|journal=The Gazette of the Democratic Socialist Republic of Sri Lanka Extraordinary|volume=1788/15|location=Colombo, Sri Lanka|access-date=20 April 2025|archive-date=7 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231107220759/http://www.documents.gov.lk/files/egz/2012/12/1788-15_E.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; බොහෝ ප්‍රමාදයකින් පසු කමිටුවේ අවසන් වාර්තාව 2015 ජුනි 19 වන දින පළාත් සභා සහ පළාත් පාලන අමාත්‍ය [[ෆයිසර් මුස්තාපා]] වෙත භාර දෙන ලදී.&lt;ref name=&quot;DM230617&quot;&gt;{{cite news|last1=Ayub|first1=M. S. M.|title=Is the Govt. really scared of elections|url=http://www.dailymirror.lk/article/Is-the-Govt-really-scared-of-131451.html|access-date=24 December 2017|work=[[The Daily Mirror (Sri Lanka)|The Daily Mirror]]|date=23 June 2017|location=Colombo, Sri Lanka}}&lt;/ref&gt; පැරණි ක්‍රමයෙන් තේරී පත් වූ සාමාජිකයින් සංඛ්‍යාව 595 සිට 5,081 දක්වා වැඩි කළ යුතු බව කමිටුව නිර්දේශ කළේය.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Ward-based electoral system for local authorities recommended|url=http://www.sundaytimes.lk/150628/news/ward-based-electoral-system-for-local-authorities-recommended-154990.html|access-date=24 December 2017|work=[[The Sunday Times (Sri Lanka)|The Sunday Times]]|date=28 June 2015|location=Colombo, Sri Lanka}}&lt;/ref&gt; 2015 අගෝස්තු 21 වන දින අදාල සීමා නිර්ණ කොට්ඨාස ගැසට් පත්‍රයක් මගින් ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Selvanayagam|first1=S. S.|title=CA stays operation of Gazette on delimitation of local authorities|url=http://www.ft.lk/news/CA-stays-operation-of-Gazette-on-delimitation-of-local-authorities/56-643872|access-date=24 December 2017|work=[[Daily FT]]|date=23 November 2017|location=Colombo, Sri Lanka}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|url=http://www.documents.gov.lk/files/egz/2015/8/1928-26_E.pdf|date=21 August 2015|title=PART I : SECTION (I) — GENERAL Government Notifications LOCAL AUTHORITIES ELECTIONS ORDINANCE (CHAPTER 262) Order under Section 3C|journal=The Gazette of the Democratic Socialist Republic of Sri Lanka Extraordinary|volume=1928/26|location=Colombo, Sri Lanka|access-date=20 April 2025|archive-date=7 December 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241207033632/http://www.documents.gov.lk/files/egz/2015/8/1928-26_E.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; නව කොට්ඨාස සීමා නිර්ණය එරෙහිව පැමිණිලි 1,000කට වඩා ලැබුණු අතර එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස රජය පැමිණිලි සමාලෝචනය කිරීම සඳහා අශෝක පීරිස්ගේ ප්‍රධානත්වයෙන් යුත් සීමා නිර්ණ අභියාචනා විමර්ශන කමිටුව පත් කළේය.&lt;ref name=&quot;DM230617&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Demarcation headache brings in new committee|url=http://www.sundaytimes.lk/151025/news/demarcation-headache-brings-in-new-committee-169193.html|access-date=24 December 2017|work=[[The Sunday Times (Sri Lanka)|The Sunday Times]]|date=15 October 2015|location=Colombo, Sri Lanka}}&lt;/ref&gt; අභියාචනා කමිටුවේ වාර්තාව 2017 ජනවාරි 17 වන දින ඇමති ෆයිසර් මුස්තාපා වෙත භාර දෙන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Delimitation reported handed over|url=http://www.dailymirror.lk/article/Delimitation-reported-handed-over-122303.html|access-date=24 December 2017|work=[[The Daily Mirror (Sri Lanka)|The Daily Mirror]]|date=17 January 2017|location=Colombo, Sri Lanka}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Dias|first1=Keshala|title=Delimitation Appeals Committee report handed over|url=http://newsfirst.lk/english/2017/01/159928/159928|access-date=24 December 2017|work=[[News First]]|date=17 January 2017|location=Colombo, Sri Lanka|archive-date=25 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171225102153/http://newsfirst.lk/english/2017/01/159928/159928|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; සංශෝධිත කොට්ඨාස පිලිබදව 2017 පෙබරවාරි 17 වන දින ගැසට් කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite journal|url=http://www.documents.gov.lk/files/egz/2017/2/2006-44_E.pdf|date=17 February 2017|title=PART I : SECTION (I) — GENERAL Government Notifications LOCAL AUTHORITIES ELECTIONS ORDINANCE (CHAPTER 262) Order under section 3D|journal=The Gazette of the Democratic Socialist Republic of Sri Lanka Extraordinary|volume=2006/44|location=Colombo, Sri Lanka|access-date=20 April 2025|archive-date=4 December 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241204145448/http://www.documents.gov.lk/files/egz/2017/2/2006-44_E.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

2016 පෙබරවාරි මාසයේදී පාර්ලිමේන්තුව විසින් &quot;2016 අංක 1 දරන පළාත් පාලන ආයතන මැතිවරණ (සංශෝධන) පනත&quot; සම්මත කරන ලද අතර එමඟින් පළාත් පාලන මැතිවරණවල අපේක්ෂකයින්ගෙන් 25% ක් කාන්තාවන් විය යුතුය.&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Warunasuriya|first1=Ashanthi|title=Increasing Female Participation In Elections|url=http://www.thesundayleader.lk/2016/02/21/increasing-female-participation-in-elections/|access-date=23 December 2017|work=[[The Sunday Leader]]|date=21 February 2016|location=Colombo, Sri Lanka|archive-date=25 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171225091944/http://www.thesundayleader.lk/2016/02/21/increasing-female-participation-in-elections/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Kaviratne|first1=Isuri Yasasmin|title=Women's experience and knowledge need to be incorporated in policy making: Empowering women|url=https://archives.sundayobserver.lk/2016/06/26/pol02.asp|access-date=23 December 2017|work=[[Sunday Observer (Sri Lanka)|Sunday Observer]]|date=26 June 2016|location=Colombo, Sri Lanka}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Local Authorities Elections (Amendment) Act, No. 1 of 2016|url=http://www.documents.gov.lk/files/act/2016/2/01-2016_E.pdf|publisher=[[Parliament of Sri Lanka]]|access-date=23 December 2017|location=Colombo, Sri Lanka}}&lt;/ref&gt; කුඩා පක්ෂ සහ වාර්ගික සුළුතරයන් නියෝජනය කරන අය නව මිශ්‍ර මැතිවරණ ක්‍රමය තමන්ට අවාසිදායක තත්ත්වයකට පත් කළ බවට පැමිණිලි කළ අතර එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස රජය FPTP සහ PR අතර අනුපාතය වෙනස් කිරීමට එකඟ විය.&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Nathaniel|first1=Camelia|title=Discussion Continues On Electoral System For LG Polls|url=http://www.thesundayleader.lk/2015/12/06/discussion-continues-on-electoral-system-for-lg-polls/|access-date=24 December 2017|work=[[The Sunday Leader]]|date=6 December 2015|location=Colombo, Sri Lanka|archive-url=https://web.archive.org/web/20171225091832/http://www.thesundayleader.lk/2015/12/06/discussion-continues-on-electoral-system-for-lg-polls/|archive-date=25 December 2017|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Nat. Govt. to part ways for local polls next year|url=http://www.sundaytimes.lk/151101/columns/nat-govt-to-part-ways-for-local-polls-next-year-169898.html|access-date=24 December 2017|work=[[The Sunday Times (Sri Lanka)|The Sunday Times]]|date=1 November 2015|location=Colombo, Sri Lanka}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Mudalige|first1=Disna|title=New amendment to mixed electoral system|url=http://dailynews.lk/2017/08/04/political/124241/new-amendment-mixed-electoral-system|access-date=24 December 2017|work=[[Daily News (Sri Lanka)|Daily News]]|date=4 August 2017|location=Colombo, Sri Lanka}}&lt;/ref&gt; 2017 අගෝස්තු 25 වන දින පාර්ලිමේන්තුව විසින් ''2017 අංක 16 දරන පළාත් පාලන ආයතන මැතිවරණ (සංශෝධන) පනත'' සම්මත කරන ලද අතර, එමඟින් FPTP සහ PR අතර අනුපාතය 70:30 සිට 60:40 දක්වා වෙනස් කරන ලදී. මෙමගින් යෝජිත මන්ත්‍රීවරුන් ගණන තවත් ඉහල ගියේය.&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Gunasekara|first1=Skandha|title=LG Elections (amendment) Bill passed|url=http://www.ceylontoday.lk/print20170401CT20170630.php?id=28527|access-date=24 December 2017|work=[[Ceylon Today]]|date=26 August 2017|location=Colombo, Sri Lanka|archive-date=25 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171225035009/http://www.ceylontoday.lk/print20170401CT20170630.php?id=28527|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Marasinghe|first1=Sandasen|last2=Mudalige|first2=Disna|title=LG elections bill passed|url=http://www.dailynews.lk/2017/08/26/local/126361/lg-elections-bill-passed|access-date=24 December 2017|work=[[Daily News (Sri Lanka)|Daily News]]|date=26 August 2017|location=Colombo, Sri Lanka}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Local Authorities Elections (Amendment) Act, No. 16 of 2017|url=http://www.documents.gov.lk/files/act/2017/8/16-2017_E.pdf|publisher=[[Parliament of Sri Lanka]]|access-date=24 December 2017|location=Colombo, Sri Lanka}}&lt;/ref&gt;

2017 නොවැම්බර් 15 වන දින ඡන්දදායකයින් හය දෙනෙකු විසින් 2017 පෙබරවාරි මාසයේ නිකුත් කරන ලද වාට්ටු සීමා නිර්ණය කිරීමේ ගැසට් පත්‍රයේ නීත්‍යානුකූලභාවය අභියෝගයට ලක් කරමින් අභියාචනාධිකරණයට පෙත්සමක් ගොනු කරන ලද අතර එය පළාත් පාලන ආයතන 208 කට බලපායි.&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Dias|first1=Keshala|title=Petition filed in Court of Appeal over Local Government Elections|url=http://newsfirst.lk/english/2017/11/court-appeal-files-petition-regard-holding-local-government-elections/176651|access-date=24 December 2017|work=[[News First]]|date=15 November 2017|location=Colombo, Sri Lanka|archive-url=https://web.archive.org/web/20171225050441/http://newsfirst.lk/english/2017/11/court-appeal-files-petition-regard-holding-local-government-elections/176651|archive-date=25 December 2017|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Ariff|first1=Yusuf|title=Petition filed against LG delimitation Gazette|url=http://adaderana.lk/news.php?nid=44212|access-date=24 December 2017|work=[[Ada Derana]]|date=15 November 2017|location=Colombo, Sri Lanka}}&lt;/ref&gt; 2017 නොවැම්බර් 22 වන දින අභියාචනාධිකරණය විසින් ගැසට් පත්‍රය ක්‍රියාත්මක කිරීම 2017 දෙසැම්බර් 4 වන දින දක්වා අත්හිටුවන ලද අතර එමඟින් පළාත් පාලන ආයතන 208 කට මැතිවරණ කැඳවීම වළක්වන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Sooriyagoda|first1=Lakmal|title=Court suspends delimitation gazette|url=http://www.dailynews.lk/2017/11/23/law-order/135402/court-suspends-delimitation-gazette|access-date=24 December 2017|work=[[Daily News (Sri Lanka)|Daily News]]|date=23 November 2017|location=Colombo, Sri Lanka}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=de Alwis|first1=Nathasha|title=Court of Appeal issue injunction on delimitation gazette|url=http://newsfirst.lk/english/2017/11/breaking-court-appeal-issues-interim-injunction-holding-lg-elections/177109|access-date=24 December 2017|work=[[News First]]|date=22 November 2017|location=Colombo, Sri Lanka|archive-url=https://web.archive.org/web/20171225054952/http://newsfirst.lk/english/2017/11/breaking-court-appeal-issues-interim-injunction-holding-lg-elections/177109|archive-date=25 December 2017|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;  පෙත්සමෙන් බලපෑමට ලක් නොවූ පළාත් පාලන ආයතන 93 කට නාමයෝජනා 2017 නොවැම්බර් 27 වන දින මැතිවරණ කොමිසම විසින් කැඳවන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite news|title=LG polls: Notice issued calling for nominations|url=http://www.dailymirror.lk/141146/LG-polls-Notice-issued-calling-for-nominations|access-date=24 December 2017|work=[[The Daily Mirror (Sri Lanka)|The Daily Mirror]]|date=27 November 2017|location=Colombo, Sri Lanka}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=de Alwis|first1=Nathasha|title=Nomination papers for upcoming LG Elections to be published|url=http://newsfirst.lk/english/2017/11/nomination-papers-upcoming-lg-elections-published/177360|access-date=24 December 2017|work=[[News First]]|date=27 November 2017|location=Colombo, Sri Lanka|archive-url=https://web.archive.org/web/20171225050438/http://newsfirst.lk/english/2017/11/nomination-papers-upcoming-lg-elections-published/177360|archive-date=25 December 2017|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ගැසට් පත්‍රයේ දෝෂ හේතුවෙන් පෙත්සමෙන් බලපෑමට ලක් නොවූ තවත් පළාත් පාලන ආයතන 40 කට නාමයෝජනා කැඳවිය නොහැකි විය.&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Nafeel|first1=Nushka|title=Nominations for 93 LG bodies from Dec. 11-14|url=http://www.dailynews.lk/2017/11/28/local/135821/nominations-93-lg-bodies-dec-11-14|access-date=24 December 2017|work=[[Daily News (Sri Lanka)|Daily News]]|date=28 November 2017|location=Colombo, Sri Lanka}}&lt;/ref&gt;

2017 නොවැම්බර් 30 වන දින නීතිමය පෙත්සම ඉල්ලා අස්කර ගන්නා ලද අතර, පසුව අභියාචනාධිකරණය ගැසට් පත්‍රය අත්හිටුවීම අවලංගු කළේය.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Petitions against LG Gazette withdrawn|url=http://www.dailymirror.lk/141386/Petitions-against-LG-Gazette-withdrawn|access-date=24 December 2017|work=[[The Daily Mirror (Sri Lanka)|The Daily Mirror]]|date=30 November 2017|location=Colombo, Sri Lanka}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Selvanayagam|first1=S. S.|title=CA dissolves Interim Order against Delimitation Gazette|url=http://www.ft.lk/news/CA-dissolves-Interim-Order-against-Delimitation-Gazette/56-644415|access-date=24 December 2017|work=[[Daily FT]]|date=1 December 2017|location=Colombo, Sri Lanka}}&lt;/ref&gt; පළාත් පාලන ආයතන 40 ක් සම්බන්ධයෙන් දෝෂ නිවැරදි කිරීමේ ගැසට් පත්‍රය 2017 දෙසැම්බර් 2 වන දින ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite journal|url=http://www.documents.gov.lk/files/egz/2017/12/2047-52_E.pdf|date=2 December 2017|title=PART I : SECTION (I) — GENERAL Government Notifications LOCAL AUTHORITIES ELECTIONS ORDINANCE (CHAPTER 262) Order under Section 3D|journal=The Gazette of the Democratic Socialist Republic of Sri Lanka Extraordinary|volume=2047/52|location=Colombo, Sri Lanka|access-date=20 April 2025|archive-date=14 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220614073112/http://www.documents.gov.lk/files/egz/2017/12/2047-52_E.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ඉතිරි පළාත් පාලන ආයතන 248 සඳහා නාමයෝජනා 2017 දෙසැම්බර් 4 වන දින මැතිවරණ කොමිසම විසින් කැඳවන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Mudugamuwa|first1=Maheesha|title=Nominations called for 248 local bodies|url=http://island.lk/index.php?page_cat=article-details&amp;page=article-details&amp;code_title=176080|access-date=24 December 2017|work=[[The Island (Sri Lanka)|The Island]]|date=5 December 2017|location=Colombo, Sri Lanka}}&lt;/ref&gt;

==Prior to the election==
විකල්ප ප්‍රතිපත්ති මධ්‍යස්ථානය විසින් පවත්වන ලද මත විමසුමකින් හෙළි වූයේ ප්‍රතිචාර දැක්වූවන්ගෙන් සියයට පනස් හයක් සභාග රජය දිගටම කරගෙන යා යුතු නැති බවයි.&lt;ref&gt;{{cite news|title= Beginning of end for Sri Lanka's coalition government |url=http://www.dailymirror.lk/article/Beginning-of-end-for-Sri-Lanka-s-coalition-government-147271.html |access-date=26 November 2018 |publisher=dailymirror.lk |date=15 March 2018}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%; margin:1em auto;&quot;
|-
! colspan=13 style=&quot;width:800px;&quot;|ශ්‍රී ලංකාවේ මෑත මැතිවරණ ප්‍රතිඵල
|-
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;width: 10em&quot;| මැතිවරණ දිනයන්
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;border-bottom:4px solid #1609F7; &quot;| [[එක්සත් ජනතා නිදහස් සන්ධානය]]
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;border-bottom:4px solid green; &quot;| [[එක්සත් ජාතික පක්ෂය]]
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;border-bottom:4px solid #ff0;&quot;| [[දෙමළ ජාතික සන්ධානය]]
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;border-bottom:4px solid #F90818;&quot; | [[ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ]]
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;border-bottom:4px solid #007B48;&quot; | [[ශ්‍රී ලංකා මුස්ලිම් කොංග්‍රසය]]
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;border-bottom:4px solid #000;&quot;| ස්වාධීන
|-  style=&quot;background:#e9e9e9; text-align:center;&quot;
! style=&quot;width: 4em&quot;| ඡන්ද
! style=&quot;width: 4em&quot;| %
! style=&quot;width: 4em&quot;| ඡන්ද
! style=&quot;width: 4em&quot;| %
! style=&quot;width: 4em&quot;| ඡන්ද
! style=&quot;width: 4em&quot;| %
! style=&quot;width: 4em&quot;| ඡන්ද
! style=&quot;width: 4em&quot;| %
! style=&quot;width: 4em&quot;| ඡන්ද
! style=&quot;width: 4em&quot;| %
! style=&quot;width: 4em&quot;| ඡන්ද
! style=&quot;width: 4em&quot;| %
|- style=&quot;height:50px&quot; 
|style=&quot;border-right:5px solid #1609F7; &quot;|[[ශ්‍රී ලංකාවේ පළාත් පාලන ඡන්ද විමසීම, 2011|2011 පළාත් පාලන ඡන්ද විමසීම]]
|style=&quot;font-weight:bold;&quot;|4,821,203
|style=&quot;font-weight:bold;&quot;|56.45%
|2,710,222
|31.73%
|255,078
|2.99%
|242,502
|2.84%
|140,727
|1.65%
|219,998
|2.58%
|-  style=&quot;height:50px; background:#eee;&quot;
|style=&quot;border-right:5px solid green; &quot;|[[ශ්‍රී ලංකාවේ ජනාධිපතිවරණය, 2015|2015 ජනාධිපතිවරණය]]
|5,768,090
|47.58%
|style=&quot;font-weight:bold;&quot;|6,217,162
|style=&quot;font-weight:bold;&quot;|51.28% {{Efn-lr|[[New Democratic Front (Sri Lanka)|New Democratic Front]] candidate led by the [[United National Party]]}}
|－
|－
|－
|－
|－
|－
|－
|－
|- style=&quot;height:50px&quot;
|style=&quot;border-right:5px solid green; &quot;|[[ශ්‍රී ලාංකික පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණය, 2015|2015 පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණය]]
|4,732,664
|42.38%
|style=&quot;font-weight:bold;&quot;|5,098,916
|style=&quot;font-weight:bold;&quot;|45.66% {{Efn-lr|[[යහපාලනය සඳහා වූ එක්සත් ජාතික පෙරමුණ]] figures}}
|515,963
|4.62%
|543,944
|4.87%
|44,193
|0.40%
|42,828
|0.38%
|}

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;margin:1em auto;&quot;
|-
! colspan=5 style=&quot;width:800px;&quot;| පෙර මැතිවරණ ජයග්‍රාකයින් මැතිවරණ කොට්ටාස අනුව
|-
! [[ශ්‍රී ලංකාවේ ජනාධිපතිවරණය, 2015|2015 ජනාධිපතිවරණය]]
! [[ශ්‍රී ලාංකික පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණය, 2015|2015 පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණය]]
|-
|[[File:Wahlbezirkskarte Praesidentschaft Sri Lanka 2015.svg|250px]]
|[[File:Sri Lankan parliamentary election, 2015 - polling divisions.svg|250px]]
|-
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;text-align:left;&quot;| එක් එක් මැතිවරණ දිස්ත්‍රික්කයෙන් හෝ මහ නගර සභාවෙන් වැඩිම ඡන්ද සංඛ්‍යාවක් ලබා ගනිමින් තේරී පත් වූ මන්ත්‍රීවරුන්:&lt;br/&gt;{{legend|#1609F7|[[එක්සත් ජනතා නිදහස් සන්ධානය]]}}{{legend|#1CAE05|[[එක්සත් ජාතික පක්ෂය]]/යහපාලනය සඳහා වූ එක්සත් ජාතික පෙරමුණ/[[නව ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පෙරමුණ (ශ්‍රී ලංකාව)|නව ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පෙරමුණ]]}}{{legend|#FFFF00|[[දෙමළ ජාතික සන්ධානය]]}}
|}

==Details==
===නාමයෝජනා===
2017 දෙසැම්බර් 11 සහ 14 අතර කාලය තුළ කිසිදු නීතිමය ගැටළුවක් නොමැතිව පළාත් පාලන ආයතන 93 ක් (මහා නගර සභාව 7, නගර සභාව 18, නගර සභාව 68) සඳහා නාමයෝජනා භාර දෙන ලදී.[73][74] නාමයෝජනා 523 ක් (ලියාපදිංචි දේශපාලන පක්ෂවලින් 466 ක්, ස්වාධීන කණ්ඩායම්වලින් 57 ක්) ලැබුණු අතර ඉන් 500 ක් පිළිගනු ලැබීය (ලියාපදිංචි දේශපාලන පක්ෂවලින් 447 ක්, ස්වාධීන කණ්ඩායම්වලින් 53 ක්) සහ ප්‍රතික්ෂේප කරන ලද 23 ක් (ලියාපදිංචි දේශපාලන පක්ෂවලින් 19 ක්, ස්වාධීන කණ්ඩායම්වලින් 4 ක්).[75]
&lt;ref&gt;{{cite news|title=Election Commission decides to call nominations for 93 Local Government bodies with no legal obstacle|url=http://www.ft.lk/news/Election-Commission-decides-to-call-nominations-for-93-Local-Government-bodies-with-no-legal-obstacl/56-644149|access-date=24 December 2017|work=[[Daily FT]]|date=27 November 2017|location=Colombo, Sri Lanka}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Ariff|first1=Yusuf|title=LG Polls: Nominations to be accepted from Dec 11|url=http://www.adaderana.lk/news/44454/lg-polls-nominations-to-be-accepted-from-dec-11|access-date=24 December 2017|work=[[Ada Derana]]|date=27 November 2017|location=Colombo, Sri Lanka}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=23 of 523 nomination papers rejected|url=https://www.newsradio.lk/2017/12/15/23-523-nomination-papers-rejected-commission/|access-date=24 December 2017|work=[[TNL TV|TNL]] Radio News|date=15 December 2017|location=Colombo, Sri Lanka|archive-url=https://web.archive.org/web/20171225035407/https://www.newsradio.lk/2017/12/15/23-523-nomination-papers-rejected-commission/|archive-date=25 December 2017|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ඉතිරි පළාත් පාලන ආයතන 248 සඳහා නාමයෝජනා භාර ගැනීම 2017 දෙසැම්බර් 18 සහ 21 අතර සිදු විය.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Accepting nominations for remaining 248 local government bodies begin today|url=http://www.colombopage.com/archive_17B/Dec18_1513570598CH.php|access-date=24 December 2017|work=Colombo Page|date=18 December 2017|location=Indianapolis, USA|archive-url=https://web.archive.org/web/20171219124850/http://www.colombopage.com/archive_17B/Dec18_1513570598CH.php|archive-date=19 December 2017|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Nominations for 248 LG Bodies from today|url=http://dailynews.lk/2017/12/18/local/137633/nominations-248-lg-bodies-today?page=3|access-date=24 December 2017|work=[[Daily News (Sri Lanka)|Daily News]]|date=18 December 2017|location=Colombo, Sri Lanka}}&lt;/ref&gt; නාමයෝජනා 1,582ක් (ලියාපදිංචි දේශපාලන පක්ෂවලින් 1,399ක්, ස්වාධීන කණ්ඩායම්වලින් 183ක්) ලැබුණු අතර ඉන් 1,553ක් පිළිගනු ලැබීය (ලියාපදිංචි දේශපාලන පක්ෂවලින් 1,379ක්, ස්වාධීන කණ්ඩායම්වලින් 174ක්) සහ 29ක් ප්‍රතික්ෂේප කරන ලදී (ලියාපදිංචි දේශපාලන පක්ෂවලින් 20ක්, ස්වාධීන කණ්ඩායම්වලින් 9ක්).&lt;ref&gt;{{cite news|title=Over 1500 nominations accepted in the second stage for elections of 248 local government bodies, 29 rejected|url=http://www.colombopage.com/archive_17B/Dec22_1513958930CH.php|access-date=24 December 2017|work=Colombo Page|date=22 December 2017|location=Indianapolis, USA|archive-date=24 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171224115440/http://www.colombopage.com/archive_17B/Dec22_1513958930CH.php|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=1553 groups seeks victory in LG polls|url=https://www.news.lk/news/sri-lanka/item/19052-1553-groups-seeks-victory-in-lg-polls|access-date=24 December 2017|work=news.lk|date=22 December 2017|location=Colombo, Sri Lanka|archive-date=25 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171225035033/https://www.news.lk/news/sri-lanka/item/19052-1553-groups-seeks-victory-in-lg-polls|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

2017 දෙසැම්බර් 18 වන දින මැතිවරණ කොමිසම නිවේදනය කළේ සියලුම පළාත් පාලන ආයතන 341 සඳහා මැතිවරණ 2018 පෙබරවාරි 10 වන දින පැවැත්වෙන බවයි.ඡන්ද මධ්‍යස්ථාන 13,000ක් පමණ භාවිතා කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Ariff|first1=Yusuf|title=Local Government election on February 10|url=http://www.adaderana.lk/news.php?nid=44861|access-date=24 December 2017|work=[[Ada Derana]]|date=18 December 2017|location=Colombo, Sri Lanka|archive-url=https://web.archive.org/web/20171223021525/http://adaderana.lk/news.php?nid=44861|archive-date=23 December 2017|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Local Government elections to be held on February 10|url=http://www.thesundayleader.lk/2017/12/18/local-government-elections-to-be-held-on-february-10/|access-date=24 December 2017|work=[[The Sunday Leader]]|date=18 December 2017|location=Colombo, Sri Lanka|archive-date=25 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171225091819/http://www.thesundayleader.lk/2017/12/18/local-government-elections-to-be-held-on-february-10/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;DFT191217&quot;&gt;{{cite news|last1=Gunasekara|first1=Skandha|title=LG polls on 10 February|url=http://www.ft.lk/front-page/LG-polls-on-10-February/44-645526|access-date=23 December 2017|work=[[Daily FT]]|date=19 December 2017|location=Colombo, Sri Lanka}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;CT191217&quot;&gt;{{cite news|last1=Riza|first1=Shaahidah|title=LG PollS on 10 Feb – EC|url=https://ceylontoday.lk/print20170401CT20170630.php?id=36654|access-date=24 December 2017|work=[[Ceylon Today]]|date=19 December 2017|location=Colombo, Sri Lanka|archive-date=25 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171225034949/https://ceylontoday.lk/print20170401CT20170630.php?id=36654|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; මැතිවරණය සඳහා රුපියල් බිලියන 4ක් පමණ වැය වනු ඇතැයි අපේක්ෂා කරන අතර රාජ්‍ය අංශයේ සේවකයින් ඇතුළු කාර්ය මණ්ඩලය 300,000ක් අවශ්‍ය වේ.&lt;ref name=&quot;SO101217&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;DFT051217&quot;/&gt; 2018 ජනවාරි 25 සහ 26 යන දිනවල තැපැල් ඡන්දය ප්‍රකාශ කිරීම සිදු කර ඇත.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Postal voting on January 25, 26|url=http://www.dailymirror.lk/article/Postal-voting-on-January--142817.html|access-date=25 December 2017|work=[[The Daily Mirror (Sri Lanka)|The Daily Mirror]]|date=25 December 2017|location=Colombo, Sri Lanka}}&lt;/ref&gt;

2018 ජනවාරි 30 වන දින ඇල්පිටිය දිස්ත්‍රික්කයේ මැතිවරණය වළක්වාලමින් ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය වාරණ නියෝගයක් නිකුත් කළේ, ඔවුන්ගේ නාමයෝජනා ලැයිස්තුව ප්‍රතික්ෂේප කිරීමට එරෙහිව ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී එක්සත් ජාතික පෙරමුණ විසින් ඉදිරිපත් කරන ලද පෙත්සමකට අනුව ය.&lt;ref&gt;{{cite news|title=SC order stays election for Elpitiya PS|url=http://www.sundaytimes.lk/article/1038573/sc-order-stays-election-for-elpitiya-ps|access-date=11 February 2018|work=[[The Sunday Times (Sri Lanka)|The Sunday Times]]|date=30 January 2018|location=Colombo, Sri Lanka|archive-url=https://web.archive.org/web/20180212084147/http://www.sundaytimes.lk/article/1038573/sc-order-stays-election-for-elpitiya-ps|archive-date=12 February 2018|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Ariff|first1=Yusuf|title=Court orders not to hold election for Elpitiya PS|url=http://www.adaderana.lk/news/45709/court-orders-not-to-hold-election-for-elpitiya-ps|access-date=11 February 2018|work=[[Ada Derana]]|date=30 January 2018|location=Colombo, Sri Lanka}}&lt;/ref&gt;

===ආසන සංඛ්‍යාව ගණනය ===
සෑම පළාත් පාලන ආයතනයකම ආසනවලින් සියයට 60ක් ඡන්ද විමසීමේදී (FPTP) ක්‍රමය යටතේ තේරී පත් විය. වැඩිම ඡන්ද ලබා ගන්නා අපේක්ෂකයා තේරී පත් වූ නියෝජිතයා ලෙස ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී. අනෙක් ආසනවලින් සියයට 40 තෝරා පත් කර ගනු ලැබුවේ තරඟ කරන සෑම දේශපාලන පක්ෂයක් හෝ ස්වාධීන කණ්ඩායමක් විසින්ම ලබාගත් ඡන්ද අනුපාතය මත ය. ආසන ගණනය කිරීම සම්පූර්ණ කිරීම සඳහා, දිස්ත්‍රික් තේරීම් භාර නිලධාරීන් පළමුව ඡන්දය දුන් වලංගු ඡන්ද සංඛ්‍යාව ගණනය කර එම සංඛ්‍යාව ලබා දී ඇති පළාත් පාලන ආයතනයක මැතිවරණය සඳහා ඉදිරිපත් කර ඇති මුළු ආසන සංඛ්‍යාවෙන් බෙදයි. මෙම සංඛ්‍යාව ආසනයකට ප්‍රකාශිත සාමාන්‍ය ඡන්ද සංඛ්‍යාව (X) නියෝජනය කරයි. දේශපාලන පක්ෂයක් හෝ ස්වාධීන කණ්ඩායමක් ලබාගත් ආසන ගණන (Y) හඳුනා ගැනීම සඳහා, දිස්ත්‍රික් තේරීම් භාර නිලධාරියා පළාත් පාලන ආයතනය තුළ පක්ෂයක් හෝ කණ්ඩායමක් ලබාගත් මුළු වලංගු ඡන්ද සංඛ්‍යාව (X) ගෙන එය ආසනයකට සාමාන්‍ය ඡන්ද සංඛ්‍යාවෙන් බෙදයි. අවසාන වශයෙන්, FPTP ක්‍රමය හරහා දැනටමත් දිනා ඇති ආසන සඳහා ගිණුම්ගත කිරීම සඳහා, දිස්ත්‍රික් තේරීම් භාර නිලධාරියා දේශපාලන පක්ෂයක් හෝ ස්වාධීන කණ්ඩායමක් ලබාගත් මුළු ආසන සංඛ්‍යාව (Y) ගෙන FPTP හරහා දිනාගත් මුළු සංඛ්‍යාව අඩු කරයි. ප්‍රතිඵලය වන්නේ සමානුපාතික නියෝජන ක්‍රමය යටතේ දේශපාලන පක්ෂයකට හෝ කණ්ඩායමකට හිමිවන ආසන සංඛ්‍යාවයි.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.ifes.org/sites/default/files/2018_ifes_sri_lanka_local_government_elections_faqs_final.pdf |title=Elections in Sri Lanka: 2018 local government elections: Frequently asked questions |date=5 February 2018 |website=International Foundation for Electoral Systems |format=PDF |access-date=13 October 2019 }}&lt;/ref&gt;

==පක්ෂ==
===එක්සත් ජනතා නිදහස් සන්ධානය===
එක්සත් ජනතා නිදහස් සන්ධානයේ ප්‍රධාන සංඝටක පක්ෂය වන ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂය, මැතිවරණයට වැඩි කලකට පෙර බෙදීමකට ලක් විය. හිටපු ජනාධිපති මහින්ද රාජපක්ෂට පක්ෂපාතී ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂ මන්ත්‍රීවරුන් තමන්ගේම දේශපාලන පෙරමුණක් නිර්මාණය කිරීම සඳහා ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂයෙන් වෙන් විය.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.lankanewspapers.com/2017/10/29/slfp-faces-decisive-moment-crucial-make-break-meeting-friday/|title=SLFP faces decisive moment, crucial make-or-break meeting on Friday - Sri Lanka News Papers - News Headlines from Colombo|date=29 October 2017|access-date=12 February 2018|archive-date=26 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171226040343/http://www.lankanewspapers.com/2017/10/29/slfp-faces-decisive-moment-crucial-make-break-meeting-friday/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 

පසුව [[එක්සත් ජනතා නිදහස් සන්ධානය]] සන්ධානයක් ලෙස සමහර ආසන සඳහා තරඟ කළ අතර ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂය අනෙක් ආසන සඳහා තනිවම තරඟ කළ අතර, දෙකම ජනාධිපති [[මෛත්‍රීපාල සිරිසේන]] විසින් මෙහෙයවනු ලැබීය. 1991 න් පසු [[ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂය]] තමන්ගේම මැතිවරණ සංකේතය යටතේ තරඟ කළ පළමු අවස්ථාව මෙය වේ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.dailynews.lk/2015/10/26/political/slfp-upfa-lg-elections|title=SLFP with UPFA for LG elections|access-date=12 February 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://archives1.sundayobserver.lk/2017/12/03/slfp-contest-under-upfa-ticket-amaraweera|title=SLFP to contest under UPFA ticket - Amaraweera|date=2 December 2017|access-date=12 February 2018}}&lt;/ref&gt;

===එක්සත් ජාතික පෙරමුණ ===
[[රනිල් වික්‍රමසිංහ]] නායකත්වය දරන පාලක [[එක්සත් ජාතික පක්ෂය]], [[චම්පික රණවක]] නායකත්වය දරන [[ජාතික හෙළ උරුමය]], [[රවුෆ් හකීම්]] නායකත්වය දරන [[ශ්‍රී ලංකා මුස්ලිම් කොංග්‍රසය]] සහ පලනි දිගම්බරන් නායකත්වය දරන [[දෙමළ ප්‍රගතිශීලී සන්ධානය]] ඇතුළු කුඩා පක්ෂ එක් කරමින් අලියා මැතිවරණ ලකුණ යටතේ [[එක්සත් ජාතික පෙරමුණ (ශ්‍රී ලංකාව)|එක්සත් ජාතික පෙරමුණ]] ලෙස තරඟ කළහ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.newsradio.lk/2017/11/02/jhu-contest-lg-election-unp/|title=JHU to contest the LG Election with the UNP - News Radio|last=SitePoint|date=2 November 2017|access-date=12 February 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20171107113031/https://www.newsradio.lk/2017/11/02/jhu-contest-lg-election-unp/|archive-date=7 November 2017|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.thesundayleader.lk/2017/10/29/slmc-decides-to-contest-with-unp/ |title=SLMC Decides To Contest With UNP &amp;#124; The Sunday Leader |publisher=Thesundayleader.lk |date=2017-10-29 |access-date=2018-02-12}}&lt;/ref&gt;

===ශ්‍රී ලංකා පොදුජන පෙරමුණ===
හිටපු ජනාධිපති [[මහින්ද රාජපක්ෂ]]ගේ නායකත්වයෙන් යුත් [[ශ්‍රී ලංකා පොදුජන පෙරමුණ]] (SLPP) පක්ෂය, මල් පොහොට්ටුව ඔවුන්ගේ මැතිවරණ සංකේතය ලෙස යොදා ගනිමින් තරඟ කළ අතර, මැතිවරණය සඳහා පැවති ආසනවලින් බහුතරයක් දිනා ගනිමින් දිවයිනේ පළාත් පාලන ආයතන බොහොමයක් බලය පිහිටුවීමට ඔවුන්ට හැකිවිය.&lt;ref&gt;{{cite web|author=admin |url=http://colombogazette.com/2017/11/27/sri-lanka-podujana-peramuna-makes-deposits-for-lg-polls/ |title=Sri Lanka Podujana Peramuna makes deposits for LG polls – Colombo Gazette |publisher=Colombogazette.com |date=2017-11-27 |access-date=2018-02-12}}&lt;/ref&gt;

===ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ===
[[ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ]]ද වෙනමම පක්ෂයක් ලෙස තරග කලේය.

==ප්‍රතිළුලය==
මැතිවරණයේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස පක්ෂවලට පළාත් පාලන ආයතන 340 න් 141 ක පමණක්  බහුතර ආසන දිනා ගැනීමට හැකි විය - පලාත් පාලන ආයතන 126 ක බලය [[ශ්‍රී ලංකා පොදුජන පෙරමුණ]]ද (SLPP), 5ක බලය [[එක්සත් ජාතික පෙරමුණ (ශ්‍රී ලංකාව)|එක්සත් ජාතික පෙරමුණටද]] (UNF), දෙකක් ස්වාධීන, දෙකක් ජාතික කොංග්‍රසයටද, දෙකක් [[දෙමළ ජාතික සන්ධානය]] (TNA), දෙකක් [[එක්සත් ජනතා නිදහස් සන්ධානය]]ටද (UPFA), එකක් [[ලංකා කම්කරු කොංග්‍රසය]] (CWC) සහ එකක් ඊලාම් මහජන ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පක්ෂය (EPDP) යන ආකාරයට ජයග්‍රහණය කලේය.&lt;ref name=&quot;News&quot;&gt;{{cite web|title=Local Authorities Elections 2018|url=https://election.news.lk/|publisher=[[Election Commission of Sri Lanka]] / news.lk|access-date=2 April 2018|location=Colombo, Sri Lanka|archive-date=7 May 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180507153357/https://election.news.lk/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ඉතිරි ආයතන 199 සමස්ත බහුතරයක් නොමැතිව පැවතිණ. මෙයින්, ආයතන 95ක [[ශ්‍රී ලංකා පොදුජන පෙරමුණ]] විශාලතම පක්ෂය විය, [[දෙමළ ජාතික සන්ධානය]] 36 කද, [[එක්සත් ජාතික පෙරමුණ (ශ්‍රී ලංකාව)|එක්සත් ජාතික පෙරමුණ]] 29 කද, [[ශ්‍රී ලංකා මුස්ලිම් කොංග්‍රසය]]  හතරකද, [[එක්සත් ජනතා නිදහස් සන්ධානය]] හතරකද, ස්වාධීනයින් තුනකද, CWC සහ දෙමළ ජාතික ජනතා පෙරමුණ  දෙක බැගින්ද, EPDP, එක්සත් ලංකා මහා සභාව, මුස්ලිම් ජාතික සන්ධානය , [[දෙමළ මක්කල් විදුතලයි පුලිකල්]] සහ [[දෙමළ එක්සත් විමුක්ති පෙරමුණ]] යන පක්ෂ වලට එක බැගින්ද විශාලතම පක්ෂය වි සිටියේය. ඉතිරි ආයතන 19 න් 19 ක්ම සම තත්ත්වයේ පැවතුනි (ආයතන 9 ක් SLPP/UNF, ACMC/UNF දෙකක්, TNA/TMVP දෙකක්, CWC/UNF එකක්, SLFP/SLPP එකක්, SLMC/SLPP/UPFA එකක්, SLMC/UNF එකක්, TNA/UNF එකක් සහ UNF/UPFA එකක් ලෙස සමවී තිබිණ).

===ජාතික වශයෙන්===
{| class=&quot;wikitable&quot; border=&quot;1&quot; style=&quot;font-size:100%; text-align:right; border:0px; margin-top:-1px; margin-bottom:0;&quot;
|+  2018 ශ්‍රී ලංකාවේ පළාත් පාලන මැතිවරණයේ සාරාංශය&lt;ref name=&quot;News&quot;/&gt;
! valign=bottom rowspan=2 colspan=2 width=&quot;350&quot;|සන්ධාන සහ පක්ෂ !! valign=bottom rowspan=2 width=&quot;75&quot;|ඡන්ද !! valign=bottom rowspan=2 width=&quot;60&quot;|% !! valign=bottom colspan=3|ආසන !! valign=bottom rowspan=2  width=&quot;40&quot;|ආයතන
|-
! width=&quot;50&quot;|කොට්ඨාස !! width=&quot;50&quot;|PR !! width=&quot;50&quot;|එකතුව

|- style=&quot;vertical-align:top;&quot;
| style=&quot;background-color:{{party color|Sri Lanka Podujana Peramuna}}&quot; width=&quot;1&quot;|&amp;nbsp; || {{Collapsible list|titlestyle=font-weight:normal;background:transparent;text-align:left |bullets=on |title=[[ශ්‍රී ලංකා පොදුජන පෙරමුණ]]
| [[ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී වාමාංශික පෙරමුණ]]{{Efn|name=DLF|[[ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී වාමාංශික පෙරමුණ]] එක් ආයතයක වෙනමත්, අනෙකුත් ආයතන වල [[ශ්‍රී ලංකා පොදුජන පෙරමුණ]] සමඟත් තරඟ කළේය.}}
| [[ලංකා සම සමාජ පක්ෂය]]{{Efn|name=LSSP|[[ලංකා සම සමාජ පක්ෂය]] ආයතන 12 කදී වෙන වෙනමත්, අනෙකුත් ආයතන හිදී [[ශ්‍රී ලංකා පොදුජන පෙරමුණ]] සමඟත් තරඟ කළේය.}}
| [[මහජන එක්සත් පෙරමුණ]]
| [[ජාතික නිදහස් පෙරමුණ]]
| පිවිතුරු හෙළ උරුමය
| [[ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂය]] (රාජපක්ෂ පාර්ශවය)
| තමිල් මක්කල් විඩුතලෙයි පුලිකල්{{Efn|name=TMVP|තමිල් මක්කල් විඩුතලෙයි පුලිකල්  අටකට වෙනමමද අනෙකුත් ආයතන වලට [[ශ්‍රී ලංකා පොදුජන පෙරමුණ]] සමගද තරඟ කළේය.}}
}}
| 5,006,837 || 40.47% || 3,255 || 181 || '''3,436''' || 126

|- style=&quot;vertical-align:top;&quot;
| style=&quot;background-color:{{party color|United National Front (Sri Lanka)}}&quot;|&amp;nbsp; || {{Collapsible list|titlestyle=font-weight:normal;background:transparent;text-align:left|bullets=on |title=[[එක්සත් ජාතික පෙරමුණ (ශ්‍රී ලංකාව) |එක්සත් ජාතික පෙරමුණ]]{{Efn|The [[යහපාලනය සඳහා වූ එක්සත් ජාතික පෙරමුණ|UNFGG]] [[එක්සත් ජාතික පක්ෂය|UNP]] හි නම සහ සංකේතය යටතේ තරඟ කළේය.}}
| [[සමස්ත ලංකා මක්කල් කොංග්‍රසය]]{{Efn|name=ACMC|[[සමස්ත ලංකා මක්කල් කොංග්‍රසය]] පළාත් පාලන ආයතන 37 ක් සඳහා වෙන වෙනම තරඟ කළ අතර අනෙකුත් පළාත් පාලන ආයතන සඳහා [[එක්සත් ජාතික පෙරමුණ (ශ්‍රී ලංකාව)]] සමඟ තරඟ කළේය.}}
| [[ජාතික හෙළ උරුමය]]
| [[ශ්‍රී ලංකා මුස්ලිම් කොංග්‍රසය]]{{Efn|name=SLMC|[[ශ්‍රී ලංකා මුස්ලිම් කොංග්‍රසය|SLMC]] පළාත් පාලන ආයතන 46 කදී වෙන වෙනමත්, අනෙකුත් පළාත් පාලන ආයතන 46 කදී [[එක්සත් ජාතික පෙරමුණ (ශ්‍රී ලංකාව)|UNF]] සමඟත් තරඟ කළේය.}}
| [[දෙමළ ප්‍රගතිශීලී සන්ධානය]]{{Efn|name=TPA|[[දෙමළ ප්‍රගතිශීලී සන්ධානය|TPA]] ලොස් ඇන්ජලීස් 14 කදී වෙන වෙනමත්, අනෙකුත් ලොස් ඇන්ජලීස් හිදී [[එක්සත් ජාතික පෙරමුණ (ශ්‍රී ලංකාව)|UNF]] සමඟත් තරඟ කළේය.}}
* [[ජාතික කම්කරු සංගමය (ශ්‍රී ලංකාව)|ජාතික කම්කරු සංගමය]]
* [[එක්සත් ප්‍රගතිශීලී සන්ධානය (ශ්‍රී ලංකාව)|එක්සත් ප්‍රගතිශීලී සන්ධානය]]
** [[ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනතා පෙරමුණ]]
* [[කඳුරට ජනතා පෙරමුණ]]
| [[එක්සත් ජාතික පක්ෂය]]
}}
| 3,640,620 || 29.42% || 872 || 1,561 || '''2,433''' || 5

|- style=&quot;vertical-align:top;&quot;
| style=&quot;background-color:{{party color|United People's Freedom Alliance}}&quot; |&amp;nbsp; || {{Collapsible list|titlestyle=font-weight:normal;background:transparent;text-align:left|bullets=on|title=[[එක්සත් ජනතා නිදහස් සන්ධානය]]{{Efn|[[එක්සත් ජනතා නිදහස් සන්ධානය]], ආයතන 208 කදී UPFA නමින් සහ ආයතන 120 කදී [[ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂය]] නමින් තරඟ කළේය.}}
| [[ලංකා කම්කරු කොංග්‍රසය]]{{Efn|name=CWC|[[ලංකා කම්කරු කොංග්‍රසය]] ආයතන 12 හිදී වෙනමත්, අනෙකුත් ආයතන හිදී [[එක්සත් ජනතා නිදහස් සන්ධානය]] සමඟත් තරඟ කළේය.}}
| ජාතික කොංග්‍රසය {{Efn|name=NC|[[ජාතික කොංග්‍රසය]] ආයතන 10 කදී වෙන වෙනමත්, අනෙකුත් ආයතන හිදී [[එක්සත් ජනතා නිදහස් සන්ධානය]] සමඟත් තරඟ කළේය.}}
| [[ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂය]] (සිරිසේන පාර්ශවය)
}}
| 1,497,234 || 12.10% || 204 || 844 || '''1,048''' || 2

|- 
| style=&quot;background-color:{{party color|Janatha Vimukthi Peramuna}}&quot;|&amp;nbsp; || style=&quot;text-align:left;&quot;|[[ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ]] || 710,932 || 5.75% || 1 || 433 || '''434''' || 0

|- style=&quot;vertical-align:top;&quot;
| style=&quot;background-color:{{party color|Tamil National Alliance}}&quot;|&amp;nbsp; || {{Collapsible list|titlestyle=font-weight:normal;background:transparent;text-align:left|bullets=on|title=[[දෙමළ ජාතික සන්ධානය]]{{Efn|The [[දෙමළ ජාතික සන්ධානය (TNA)]] [[ඉලංගෙයි තමිළ් අරසු කච්චි(ITAK)]] සලකුණු යටතේ තරග කරන ලදි.}}
| [[ඉලංගෙයි තමිළ් අරසු කච්චි]], , 
| [[ඊලාම් ජනතා විප්ලවවාදී විමුක්ති පෙරමුණ]]
| [[දෙමළ ඊළාම් ජනතා විමුක්ති සංවිධානය]]
}}
| 337,877 || 2.73% || 389 || 28 || '''417''' || 2

|- 
| style=&quot;background-color:{{party color|Independent politician}}&quot;|&amp;nbsp; || style=&quot;text-align:left;&quot;|ස්වාධීන || 374,132 || 3.02% || 93 || 181 || '''274''' || 2

|- style=&quot;vertical-align:top;&quot;
| style=&quot;background-color:{{party color|All Ceylon Tamil Congress}}&quot;|&amp;nbsp; || {{Collapsible list|titlestyle=font-weight:normal;background:transparent;text-align:left|bullets=on|title=ද්‍රවිඩ ජාතික ජනතා පෙරමුණ{{Efn|දෙමළ ජාතික ජනතා පෙරමුණ [[සමස්ත ලංකා දෙමළ කොංග්‍රසය|ACTC]] යන නාමය සහ සංකේතය යටතේ තරඟ කළේය.}}
| [[සමස්ත ලංකා දෙමළ කොංග්‍රසය]]
}}
| 85,198 || 0.69% || 45 || 57 || '''102''' || 0

|- 
| style=&quot;background-color:{{party color|Eelam People's Democratic Party}}&quot;|&amp;nbsp; || style=&quot;text-align:left;&quot;|ඊලාම් ජනතා ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පක්ෂය || 74,128 || 0.60% || 41 || 57 || '''98''' || 1

|- style=&quot;vertical-align:top;&quot;
| style=&quot;background-color:{{party color|Tamil United Liberation Front}}&quot;|&amp;nbsp; || {{Collapsible list|titlestyle=font-weight:normal;background:transparent;text-align:left|bullets=on|title=[[ද්‍රවිඩ එක්සත් විමුක්ති පෙරමුණ]]
| [[ඊලාම් ජනතා විප්ලවවාදී විමුක්ති පෙරමුණ]]
| [[ද්‍රවිඩ එක්සත් විමුක්ති පෙරමුණ]]
}}
| 72,493 || 0.59% || 22 || 56 || '''78''' || 0

|- 
| style=&quot;background-color:{{party color|Sri Lanka Muslim Congress}}&quot;|&amp;nbsp; || style=&quot;text-align:left;&quot;|[[ශ්‍රී ලංකා මුස්ලිම් කොංග්‍රසය]]{{Efn|name=SLMC}} || 92,897 || 0.75% || 44 || 29 || '''73''' || 0

|- style=&quot;vertical-align:top;&quot;
| style=&quot;background-color:{{party color|All Ceylon Makkal Congress}}&quot;|&amp;nbsp; || style=&quot;text-align:left;&quot;|{{Collapsible list|titlestyle=font-weight:normal;background:transparent;text-align:left|bullets=on|title=[[සමස්ත ලංකා මුස්ලිම් කොංග්‍රසය]]{{Efn|name=ACMC}}
| [[සමස්ත ලංකා මුස්ලිම් කොංග්‍රසය]]
| එක්සත් සාම සන්ධානය
}}
| 85,437 || 0.69% || 21 || 44 || '''65''' || 0

|- 
| style=&quot;background-color:{{party color|Ceylon Workers' Congress}}&quot;|&amp;nbsp; || style=&quot;text-align:left;&quot;|[[ලංකා කම්කරු කොංග්‍රසය]]{{Efn|name=CWC}} || 100,641 || 0.81% || 38 || 21 || '''59''' || 1

|- 
| || style=&quot;text-align:left;&quot;|[[දෙමළ මහජන විමුක්ති කොටි පක්ෂය]]{{Efn|name=TMVP}} || 44,062 || 0.36% || 14 || 23 || '''37''' || 0

|- style=&quot;vertical-align:top;&quot;
|  || style=&quot;text-align:left;&quot;|{{Collapsible list|titlestyle=font-weight:normal;background:transparent;text-align:left|bullets=on|title=[[දෙමළ ප්‍රගතිශීලී සන්ධානය]]{{Efn|name=TPA}}{{Efn|[[දෙමළ ප්‍රගතිශීලී සන්ධානය]] තරඟ කළේ [[එක්සත් ප්‍රගතිශීලී සන්ධානය (ශ්‍රී ලංකාව)|UPA]] යන නාමය සහ සංකේතය යටතේය.}}
| [[ජාතික කම්කරු සංගමය (ශ්‍රී ලංකාව)]]
| [[ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනතා පෙරමුණ]]
| [[කඳුරට ජනතා පෙරමුණ]]
}}
| 50,974 || 0.41% || 2 || 24 || '''26''' || 0
|}

{| class=&quot;wikitable collapsible collapsed&quot; style=&quot;font-size:100%; text-align:right; border:0px; margin-top:-1px; margin-bottom:0;&quot;
|-
! style=&quot;text-align:left; font-weight:normal; background:#F9F9F9&quot; colspan=&quot;2&quot; width=&quot;350&quot;|Others
| width=&quot;75&quot;|199,354 ||  width=&quot;60&quot;|1.61% ||  width=&quot;50&quot;|33 ||  width=&quot;50&quot;|95 ||  width=&quot;50&quot;|'''128''' ||  width=&quot;40&quot;|2

|- style=&quot;background:#EFEFEF;&quot;
| style=&quot;background-color:{{party color|National Congress (Sri Lanka)}}&quot; width=&quot;1&quot;|&amp;nbsp; || style=&quot;text-align:left;&quot;|[[National Congress (Sri Lanka)|National Congress]]{{Efn|name=NC}} || 26,465 || 0.21% || 18 || 8 || '''26''' || 2

|- style=&quot;background:#EFEFEF;&quot;
|  || style=&quot;text-align:left;&quot;|United National Freedom Front || 38,682 || 0.31% || 1 || 20 || '''21''' || 0

|- style=&quot;background:#EFEFEF;&quot;
|  || style=&quot;text-align:left;&quot;|National Front for Good Governance || 24,275 || 0.20% || 0 || 18 || '''18''' || 0

|- style=&quot;background:#EFEFEF;&quot;
|  || style=&quot;text-align:left;&quot;|National People's Party || 17,128 || 0.14% || 0 || 10 || '''10''' || 0

|- style=&quot;background:#EFEFEF;&quot;
|  || style=&quot;text-align:left;&quot;|Muslim National Alliance || 9,704 || 0.08% || 3 || 6 || '''9''' || 0

|- style=&quot;background:#EFEFEF;&quot;
|  || style=&quot;text-align:left;&quot;|United Lanka Great Council || 7,011 || 0.06% || 6 || 0 || '''6''' || 0

|- style=&quot;background:#EFEFEF;&quot;
|  || style=&quot;text-align:left;&quot;|[[Democratic United National Front]] || 11,187 || 0.09% || 0 || 5 || '''5''' || 0

|- style=&quot;background:#EFEFEF;&quot;
|  || style=&quot;text-align:left;&quot;|United Peace Alliance || 10,861 || 0.09% || 1 || 4 || '''5''' || 0

|- style=&quot;background:#EFEFEF;&quot;
|  || style=&quot;text-align:left;&quot;|United People's Party || 9,035 || 0.07% || 0 || 5 || '''5''' || 0

|- style=&quot;background:#EFEFEF;&quot;
| style=&quot;background-color:{{party color|Democratic Unity Alliance}}&quot; width=&quot;1&quot;|&amp;nbsp; || style=&quot;text-align:left;&quot;|Democratic Unity Alliance || 4,990 || 0.04% || 0 || 5 || '''5''' || 0

|- style=&quot;background:#EFEFEF;&quot;
|  || style=&quot;text-align:left;&quot;|Social Democratic Party of Tamils || 4,890 || 0.04% || 1 || 4 || '''5''' || 0

|- style=&quot;background:#EFEFEF;&quot;
|  || style=&quot;text-align:left;&quot;|People's Welfare Front || 6,782 || 0.05% || 1 || 2 || '''3''' || 0

|- style=&quot;background:#EFEFEF;&quot;
|  || style=&quot;text-align:left;&quot;|Democratic National Movement || 6,140 || 0.05% || 1 || 1 || '''2''' || 0

|- style=&quot;background:#EFEFEF;&quot;
|  || style=&quot;text-align:left;&quot;|Sri Lanka National Force || 4,592 || 0.04% || 0 || 2 || '''2''' || 0

|- style=&quot;background:#EFEFEF;&quot;
| style=&quot;background-color:{{party color|Communist Party of Sri Lanka}}&quot; width=&quot;1&quot;|&amp;nbsp; || style=&quot;text-align:left;&quot;|[[Communist Party of Sri Lanka]] || 3,049 || 0.02% || 0 || 1 || '''1''' || 0

|- style=&quot;background:#EFEFEF;&quot;
|  || style=&quot;text-align:left;&quot;|[[Sri Lanka People's Party]] || 2,747 || 0.02% || 0 || 1 || '''1''' || 0

|- style=&quot;background:#EFEFEF;&quot;
| style=&quot;background-color:{{party color|Lanka Sama Samaja Party}}&quot; width=&quot;1&quot;|&amp;nbsp; || style=&quot;text-align:left;&quot;|[[Lanka Sama Samaja Party]]{{Efn|name=LSSP}} || 2,684 || 0.02% || 0 || 1 || '''1''' || 0

|- style=&quot;background:#EFEFEF;&quot;
|  || style=&quot;text-align:left;&quot;|[[Liberal Party of Sri Lanka]] || 2,034 || 0.02% || 0 || 1 || '''1''' || 0

|- style=&quot;background:#EFEFEF;&quot;
|  || style=&quot;text-align:left;&quot;|Socialist Party of Sri Lanka || 1,522 || 0.01% || 0 || 1 || '''1''' || 0

|- style=&quot;background:#EFEFEF;&quot;
|  || style=&quot;text-align:left;&quot;|United Left Front || 1,474 || 0.01% || 1 || 0 || '''1''' || 0

|- style=&quot;background:#EFEFEF;&quot;
| style=&quot;background-color:{{party color|United Socialist Party (Sri Lanka)}}&quot; width=&quot;1&quot;|&amp;nbsp; || style=&quot;text-align:left;&quot;|[[United Socialist Party (Sri Lanka)|United Socialist Party]] || 1,162 || 0.01% || 0 || 0 || '''0''' || 0

|- style=&quot;background:#EFEFEF;&quot;
|  || style=&quot;text-align:left;&quot;|All Are Citizens All Are Kings Organization || 931 || 0.01% || 0 || 0 || '''0''' || 0

|- style=&quot;background:#EFEFEF;&quot;
| style=&quot;background-color:{{party color|Nava Sama Samaja Party}}&quot; width=&quot;1&quot;|&amp;nbsp; || style=&quot;text-align:left;&quot;|[[Nava Sama Samaja Party]] || 730 || 0.01% || 0 || 0 || '''0''' || 0

|- style=&quot;background:#EFEFEF;&quot;
|  || style=&quot;text-align:left;&quot;|Motherland People's Party || 521 || 0.00% || 0 || 0 || '''0''' || 0

|- style=&quot;background:#EFEFEF;&quot;
|  || style=&quot;text-align:left;&quot;|[[New Sinhala Heritage]] || 282 || 0.00% || 0 || 0 || '''0''' || 0

|- style=&quot;background:#EFEFEF;&quot;
| style=&quot;background-color:{{party color|Socialist Equality Party (Sri Lanka)}}&quot; width=&quot;1&quot;|&amp;nbsp; || style=&quot;text-align:left;&quot;|[[Socialist Equality Party (Sri Lanka)|Socialist Equality Party]] || 145 || 0.00% || 0 || 0 || '''0''' || 0

|- style=&quot;background:#EFEFEF;&quot;
| style=&quot;background-color:{{party color|Democratic Left Front (Sri Lanka)}}&quot; width=&quot;1&quot;|&amp;nbsp; || style=&quot;text-align:left;&quot;|[[Democratic Left Front (Sri Lanka)|Democratic Left Front]] || 134 || 0.00% || 0 || 0 || '''0''' || 0

|- style=&quot;background:#EFEFEF;&quot;
|  || style=&quot;text-align:left;&quot;|All Lanka Tamil Great Council || 117 || 0.00% || 0 || 0 || '''0''' || 0

|- style=&quot;background:#EFEFEF;&quot;
| style=&quot;background-color:{{party color|Democratic National Alliance (Sri Lanka)}}&quot; width=&quot;1&quot;|&amp;nbsp; || style=&quot;text-align:left;&quot;|[[Democratic National Alliance (Sri Lanka)|Democratic National Alliance]] || 45 || 0.00% || 0 || 0 || '''0''' || 0

|- style=&quot;background:#EFEFEF;&quot;
|  || style=&quot;text-align:left;&quot;|Our National Front || 35 || 0.00% || 0 || 0 || '''0''' || 0
|}

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:100%; text-align:right; border:0px; margin-top:-1px; margin-bottom:0;&quot;
|-
! style=&quot;text-align:left; font-weight:normal; background-color:{{party color|No overall control}}&quot; width=&quot;1&quot;|&amp;nbsp;
| colspan=6 align=left width=&quot;680&quot;|[[No overall control]] ||  width=&quot;39&quot;|199 
|}

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:100%; text-align:right; border:0px; margin-top:-1px; margin-bottom:0;&quot;
|- style=&quot;background-color:#E9E9E9; font-weight:bold&quot;
! style=&quot;text-align:left;&quot; colspan=&quot;2&quot; width=&quot;350&quot;|Valid Votes
| width=&quot;75&quot;|12,372,816 || width=&quot;60&quot;|100.00% || width=&quot;50&quot;|5,074 || width=&quot;50&quot;|3,634 || width=&quot;50&quot;|8,708 || width=&quot;40&quot;|340
|- 
| style=&quot;text-align:left;&quot; colspan=&quot;2&quot;|Rejected Votes || 210,970 || 1.68% || colspan=4|
|- 
| style=&quot;text-align:left;&quot; colspan=&quot;2&quot;|Total Polled || 12,583,786 || 79.94% || colspan=4|
|- 
| style=&quot;text-align:left;&quot; colspan=&quot;2&quot;|Registered Electors || 15,742,371 || colspan=5|
|}

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:100%; text-align:right; border:0px; margin-top:-1px; margin-bottom:0;&quot;
|-
! style=&quot;text-align:left; font-weight:normal; background:#F9F9F9&quot; colspan=&quot;2&quot; width=&quot;748&quot;|{{Collapsible list|titlestyle=font-weight:normal;background:transparent;text-align:left|bullets=|title=Footnotes:
| {{Notelist}}
}}
|}

===දිස්ත්‍රික්ක වශයෙන්===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-style=&quot;background:#ed9295&quot;
|[[ශ්‍රී ලංකා පොදුජන පෙරමුණ]] ජයග්‍රහණය කළ දිස්ත්‍රික්ක
|-style=&quot;background:#ffff75&quot;
|[[දෙමළ ජාතික සන්ධානය]] විසින් ජයග්‍රහණය කරන ලද දිස්ත්‍රික්ක
|-style=&quot;background-color: #66EE66;&quot;
|[[එක්සත් ජාතික පෙරමුණ (ශ්‍රී ලංකාව)|එක්සත් ජාතික පෙරමුණ]] විසින් ජයග්‍රහණය කරන ලද දිස්ත්‍රික්ක
|}
{| class=&quot;wikitable&quot; border=&quot;1&quot; style=&quot;font-size:75%; text-align:right;&quot;
|+ 2018 ශ්‍රී ලංකාවේ පළාත් පාලන මැතිවරණයේ දිස්ත්‍රික් ප්‍රතිඵල&lt;ref name=&quot;News&quot;/&gt;
! style=&quot;vertical-align:bottom;&quot; rowspan=4|[[Districts of Sri Lanka|දිස්ත්‍රික්කය]] !! style=&quot;vertical-align:bottom;&quot; rowspan=4|[[Provinces of Sri Lanka|පළාත]] !! colspan=5|[[ශ්‍රී ලංකා පොදුජන පෙරමුණ]] !! colspan=5|[[එක්සත් ජාතික පෙරමුණ (ශ්‍රී ලංකාව)|එක්සත් ජාතික පෙරමුණ]]  !! colspan=5|[[එක්සත් ජනතා නිදහස් සන්ධානය]] !! colspan=5|[[ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ]] !! colspan=5|[[දෙමළ ජාතික සන්ධානය]] !! style=&quot;vertical-align:bottom;&quot; rowspan=4|ඡන්ද භාවිතය
|-
! colspan=5 style=&quot;background:{{party color|Sri Lanka Podujana Peramuna}}&quot;| !! colspan=5 style=&quot;background:{{party color|United National Front (Sri Lanka)}}&quot;| !! colspan=5 style=&quot;background:{{party color|United People's Freedom Alliance}}&quot;| !! colspan=5 style=&quot;background:{{party color|Janatha Vimukthi Peramuna}}&quot;| !! colspan=5 style=&quot;background:{{party color|Tamil National Alliance}}&quot;|
|-
! style=&quot;vertical-align:bottom;&quot; rowspan=2|ඡන්ද !! style=&quot;vertical-align:bottom;&quot; rowspan=2|%  !! colspan=3|ආසන !! style=&quot;vertical-align:bottom;&quot; rowspan=2|ඡන්ද !! style=&quot;vertical-align:bottom;&quot; rowspan=2|%  !! colspan=3|ආසන !! style=&quot;vertical-align:bottom;&quot; rowspan=2|ඡන්ද !! style=&quot;vertical-align:bottom;&quot; rowspan=2|%  !! colspan=3|ආසන !! style=&quot;vertical-align:bottom;&quot; rowspan=2|ඡන්ද !! style=&quot;vertical-align:bottom;&quot; rowspan=2|%  !! colspan=3|ආසන !! style=&quot;vertical-align:bottom;&quot; rowspan=2|ඡන්ද !! style=&quot;vertical-align:bottom;&quot; rowspan=2|%  !! colspan=3|ආසන
|-
! W !! PR !!  T !! W !! PR !!  T !! W !! PR !!  T !! W !! PR !!  T !! W !! PR !!  T
|-style=&quot;background-color: #66EE66;&quot;
| style=&quot;text-align:left;&quot;|[[අම්පාර දිස්ත්‍රික්කය|අම්පාර]] || style=&quot;text-align:left;&quot;|[[Eastern Province, Sri Lanka|නැගෙනහිර]] || 88,098 || 22.15% || 96 || 4 || 100 || '''114,356''' || '''28.76%''' || '''40''' || '''65''' || '''105''' || 41,102 || 10.34% || 19 || 25 || 44 || 9,690 || 2.44% || 0 || 11 || 11 || 24,468 || 6.15% || 27 || 0 || 27 || 80.24%
|-style=&quot;background:#ed9295&quot;
| style=&quot;text-align:left;&quot;|[[අනුරාධපුර දිස්ත්‍රික්කය|අනුරාධපුර ]] || style=&quot;text-align:left;&quot;|[[North Central Province, Sri Lanka|උතුරු මැද]] || '''245,545''' || '''43.93%''' || '''193''' || '''0''' || '''193''' || 155,041 || 27.74% || 20 || 87 || 107 || 88,646 || 15.86% || 7 || 51 || 58 || 38,182 || 6.83% || 0 || 25 || 25 || - || - || - || - || - || 82.04%
|-style=&quot;background-color: #66EE66;&quot;
| style=&quot;text-align:left;&quot;|[[බදුල්ල  දිස්ත්‍රික්කය|බදුල්ල]] || style=&quot;text-align:left;&quot;|[[Uva Province|ඌව]] || 162,577 || 31.41% || 109 || 19 || 128 || '''169,132''' || '''32.68%''' || '''77''' || '''53''' || '''130''' || 104,406 || 20.17% || 32 || 54 || 86 || 34,132 || 6.59% || 0 || 26 || 26 || - || - || - || - || - || 81.98%
|-style=&quot;background:#ffff75&quot;
| style=&quot;text-align:left;&quot;|[[මඩකලපුව දිස්ත්‍රික්කය|මඩකලපුව]] || style=&quot;text-align:left;&quot;|[[Eastern Province, Sri Lanka|නැගෙනහිර]] || 408 || 0.14% || 0 || 0 || 0 || 44,619 || 15.26% || 13 || 24 || 37 || 45,031 || 15.40% || 24 || 14 || 38 || 1,003 || 0.34% || 0 || 0 || 0 || '''80,622''' || '''27.58%''' || '''69''' || '''6''' || '''75''' || 76.20%
|-style=&quot;background:#ed9295&quot;
| style=&quot;text-align:left;&quot;|[[කොළඹ දිස්ත්‍රික්කය|කොළඹ]] || style=&quot;text-align:left;&quot;|[[Western Province, Sri Lanka|බස්නාහිර]] || '''476,873''' || '''38.38%''' || '''185''' || '''34''' || '''219''' || 410,522 || 33.04% || 115 || 82 || 197 || 134,147 || 10.80% || 3 || 57 || 60 || 104,707 || 8.43% || 0 || 46 || 46 || - || - || - || - || - || 76.79%
|-style=&quot;background:#ed9295&quot;
| style=&quot;text-align:left;&quot;|[[ගාල්ල දිස්ත්‍රික්කය|ගාල්ල]] || style=&quot;text-align:left;&quot;|[[Southern Province, Sri Lanka|දකුණ]] || '''321,102''' || '''50.46%''' || '''238''' || '''3''' || '''241''' || 169,234 || 26.59% || 15 || 97 || 112 || 75,827 || 11.91% || 2 || 49 || 51 || 40,634 || 6.38% || 0 || 28 || 28 || - || - || - || - || - || 81.19%
|-style=&quot;background:#ed9295&quot;
| style=&quot;text-align:left;&quot;|[[ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කය|ගම්පහ]] || style=&quot;text-align:left;&quot;|[[Western Province, Sri Lanka|බස්නාහිර]] || '''655,554''' || '''49.19%''' || '''341''' || '''19''' || '''360''' || 395,360 || 29.66% || 68 || 143 || 211 || 136,298 || 10.23% || 6 || 63 || 69 || 102,177 || 7.67% || 0 || 54 || 54 || - || - || - || - || - || 78.64%
|-style=&quot;background:#ed9295&quot;
| style=&quot;text-align:left;&quot;|[[හම්බන්තොට දිස්ත්‍රික්කය|හම්බන්තොට]] || style=&quot;text-align:left;&quot;|[[Southern Province, Sri Lanka|දකුණ]] || '''199,018''' || '''49.94%''' || '''138''' || '''6''' || '''144''' || 101,702 || 25.52% || 21 || 50 || 71 || 41,059 || 10.30% || 1 || 28 || 29 || 51,029 || 12.81% || 0 || 32 || 32 || - || - || - || - || - || 83.08%
|-style=&quot;background:#ffff75&quot;
| style=&quot;text-align:left;&quot;|[[යාපනය දිස්ත්‍රික්කය|යාපනය]] || style=&quot;text-align:left;&quot;|[[Northern Province, Sri Lanka|උතුරු]] || 3,287 || 1.08% || 0 || 3 || 3 || 19,105 || 6.30% || 5 || 20 || 25 || 24,461 || 8.07% || 6 || 26 || 32 || 553 || 0.18% || 0 || 0 || 0 || '''105,947''' || '''34.94%''' || '''141''' || '''12''' || '''153''' || 65.81%
|-style=&quot;background:#ed9295&quot;
| style=&quot;text-align:left;&quot;|[[කළුතර දිස්ත්‍රික්කය|කළුතර]] || style=&quot;text-align:left;&quot;|[[Western Province, Sri Lanka|බස්නාහිර]] || '''350,382''' || '''46.55%''' || '''212''' || '''3''' || '''215''' || 235,118 || 31.24% || 56 || 94 || 150 || 79,000 || 10.50% || 2 || 48 || 50 || 47,754 || 6.34% || 1 || 30 || 31 || - || - || - || - || - || 81.75%
|-style=&quot;background:#ed9295&quot;
| style=&quot;text-align:left;&quot;|[[මහනුවර දිස්ත්‍රික්කය|මහනුවර]] || style=&quot;text-align:left;&quot;|[[Central Province, Sri Lanka|මධ්‍යම]] || '''360,732''' || '''41.41%''' || '''255''' || '''17''' || '''272''' || 303,053 || 34.79% || 109 || 111 || 220 || 109,749 || 12.60% || 7 || 72 || 79 || 37,184 || 4.27% || 0 || 24 || 24 || - || - || - || - || - || 81.15%
|-style=&quot;background:#ed9295&quot;
| style=&quot;text-align:left;&quot;|[[කෑගල්ල දිස්ත්‍රික්කය|කෑගල්ල]] || style=&quot;text-align:left;&quot;|[[Sabaragamuwa Province|SA]] || '''249,431''' || '''46.05%''' || '''171''' || '''7''' || '''178''' || 180,579 || 33.34% || 42 || 78 || 120 || 72,209 || 13.33% || 3 || 44 || 47 || 21,807 || 4.03% || 0 || 12 || 12 || - || - || - || - || - || 82.20%
|-style=&quot;background:#ffff75&quot;
| style=&quot;text-align:left;&quot;|[[කිලිනොච්චි දිස්ත්‍රික්කය|කිලිනොච්චි]] || style=&quot;text-align:left;&quot;|[[Northern Province, Sri Lanka|උතුරු]] || 474 || 0.75% || 0 || 0 || 0 || 3,009 || 4.73% || 0 || 3 || 3 || 3,174 || 4.99% || 0 || 5 || 5 || 488 || 0.77% || 0 || 0 || 0 || '''30,205''' || '''47.48%''' || '''33''' || '''1''' || '''34''' || 74.82%
|-style=&quot;background:#ed9295&quot;
| style=&quot;text-align:left;&quot;|[[කුරුණෑගල දිස්ත්‍රික්කය|කුරුණෑගල]] || style=&quot;text-align:left;&quot;|[[North Western Province, Sri Lanka|වයඹ]] || '''505,749''' || '''47.68%''' || '''325''' || '''8''' || '''333''' || 341,983 || 32.24% || 50 || 153 || 203 || 120,163 || 11.33% || 2 || 67 || 69 || 58,776 || 5.54% || 0 || 35 || 35 || - || - || - || - || - || 81.62%
|-style=&quot;background-color: #66EE66;&quot;
| style=&quot;text-align:left;&quot;|[[මන්නාරම දිස්ත්‍රික්කය|මන්නාරම]] || style=&quot;text-align:left;&quot;|[[Northern Province, Sri Lanka|උතුරු]] || 2,536 || 3.67% || 0 || 3 || 3 || '''23,587''' || '''34.14%''' || '''26''' || '''8''' || '''34''' || 5,993 || 8.67% || 0 || 8 || 8 || 91 || 0.13% || 0 || 0 || 0 || 19,487 || 28.21% || 25 || 3 || 28 || 80.36%
|-style=&quot;background:#ed9295&quot;
| style=&quot;text-align:left;&quot;|[[මාතලේ දිස්ත්‍රික්කය|මාතලේ]] || style=&quot;text-align:left;&quot;|[[Central Province, Sri Lanka|මධ්‍යම]] || '''151,130''' || '''47.19%''' || '''138''' || '''3''' || '''141''' || 107,117 || 33.44% || 26 || 65 || 91 || 36,287 || 11.33% || 4 || 30 || 34 || 15,413 || 4.81% || 0 || 12 || 12 || - || - || - || - || - || 80.74%
|-style=&quot;background:#ed9295&quot;
| style=&quot;text-align:left;&quot;|[[මාතර දිස්ත්‍රික්කය|මාතර]] || style=&quot;text-align:left;&quot;|[[Southern Province, Sri Lanka|දකුණ]] || '''275,767''' || '''53.48%''' || '''207''' || '''1''' || '''208''' || 135,672 || 26.31% || 17 || 84 || 101 || 50,803 || 9.85% || 0 || 37 || 37 || 47,922 || 9.29% || 0 || 33 || 33 || - || - || - || - || - || 81.48%
|-style=&quot;background:#ed9295&quot;
| style=&quot;text-align:left;&quot;|[[මොණරාගල දිස්ත්‍රික්කය|මොණරාගල]] || style=&quot;text-align:left;&quot;|[[Uva Province|ඌව]] || '''164,295''' || '''53.88%''' || '''113''' || '''1''' || '''114''' || 85,296 || 27.97% || 8 || 48 || 56 || 30,580 || 10.03% || 0 || 21 || 21 || 20,184 || 6.62% || 0 || 14 || 14 || - || - || - || - || - || 85.83%
|-style=&quot;background:#ffff75&quot;
| style=&quot;text-align:left;&quot;|[[මුලතිව් දිස්ත්‍රික්කය|මුලතිව්]] || style=&quot;text-align:left;&quot;|[[Northern Province, Sri Lanka|උතුරු]] || 2,291 || 4.11% || 1 || 1 || 2 || 8,279 || 14.85% || 5 || 7 || 12 || 4,580 || 8.22% || 0 || 7 || 7 || 394 || 0.71% || 0 || 0 || 0 || '''22,682''' || '''40.69%''' || '''30''' || '''2''' || '''32''' || 77.76%
|-style=&quot;background-color: #66EE66;&quot;
| style=&quot;text-align:left;&quot;|[[නුවර එළිය දිස්ත්‍රික්කය|නුවර එළිය]] || style=&quot;text-align:left;&quot;|[[Central Province, Sri Lanka|මධ්‍යම]] || 107,015 || 24.04% || 64 || 20 || 84 || '''165,597''' || '''37.20%''' || '''69''' || '''47''' || '''116''' || 44,793 || 10.06% || 13 || 23 || 36 || 11,365 || 2.55% || 0 || 8 || 8 || - || - || - || - || - || 81.04%
|-style=&quot;background:#ed9295&quot;
| style=&quot;text-align:left;&quot;|[[පොළොන්නරුව දිස්ත්‍රික්කය|පොළොන්නරුව]] || style=&quot;text-align:left;&quot;|[[North Central Province, Sri Lanka|උතුරු මැද]] || '''94,136''' || '''35.09%''' || '''51''' || '''11''' || '''62''' || 69,474 || 25.90% || 10 || 33 || 43 || 89,005 || 33.18% || 41 || 17 || 58 || 12,866 || 4.80% || 0 || 8 || 8 || - || - || - || - || - || 84.27%
|-style=&quot;background:#ed9295&quot;
| style=&quot;text-align:left;&quot;|[[පුත්තලම දිස්ත්‍රික්කය|පුත්තලම]] || style=&quot;text-align:left;&quot;|[[North Western Province, Sri Lanka|වයඹ]] || '''182,637''' || '''42.94%''' || '''124''' || '''9''' || '''133''' || 134,007 || 31.50% || 38 || 59 || 97 || 53,699 || 12.62% || 12 || 29 || 41 || 15,392 || 3.62% || 0 || 10 || 10 || - || - || - || - || - || 73.30%
|-style=&quot;background:#ed9295&quot;
| style=&quot;text-align:left;&quot;|[[රත්නපුර දිස්ත්‍රික්කය|රත්නපුර]] || style=&quot;text-align:left;&quot;|[[Sabaragamuwa Province|සබරගමුව]] || '''362,296''' || '''52.28%''' || '''230''' || '''2''' || '''232''' || 218,987 || 31.60% || 27 || 109 || 136 || 62,865 || 9.07% || 1 || 39 || 40 || 33,152 || 4.78% || 0 || 21 || 21 || - || - || - || - || - || 82.53%
|-style=&quot;background:#ed9295&quot;
| style=&quot;text-align:left;&quot;|[[ත්‍රිකුණාමලය දිස්ත්‍රික්කය|ත්‍රිකුණාමලය]] || style=&quot;text-align:left;&quot;|[[Eastern Province, Sri Lanka|නැගෙනහිර]] || '''37,638''' || '''16.99%''' || '''50''' || '''4''' || '''54''' || 35,736 || 16.14% || 10 || 28 || 38 || 28,969 || 13.08% || 12 || 21 || 33 || 4,395 || 1.98% || 0 || 2 || 2 || 32,446 || 14.65% || 33 || 3 || 36 || 82.29%
|-style=&quot;background:#ffff75&quot;
| style=&quot;text-align:left;&quot;|[[වවුනියාව දිස්ත්‍රික්කය|වවුනියාව]] || style=&quot;text-align:left;&quot;|[[Northern Province, Sri Lanka|උතුරු]] || 7,866 || 9.33% || 14 || 3 || 17 || 14,055 || 16.68% || 5 || 13 || 18 || 14,388 || 17.07% || 7 || 9 || 16 || 1,642 || 1.95% || 0 || 2 || 2 || '''22,020''' || '''26.13%''' || '''31''' || '''1''' || '''32''' || 75.03%
|- style=&quot;font-weight:bold&quot;
| colspan=2 style=&quot;text-align:left;&quot;|සමස්ත || 5,006,837 || 40.47% || 3,255 || 181 || 3,436 || 3,640,620 || 29.42% || 872 || 1,561 || 2,433 || 1,497,234 || 12.10% || 204 || 844 || 1,048 || 710,932 || 5.75% || 1 || 433 || 434 || 337,877 || 2.73% || 389 || 28 || 417 || 79.94%
|}

==මැතිවරණයෙන් පසු ==
පළාත් පාලන ආයතන විශාල සංඛ්‍යාවක් සමස්ත පාලනයකින් තොරව එල්ලී තිබීම නිසා, පළාත් පාලන ආයතනවල පාලනය ලබා ගැනීම සඳහා පක්ෂ අතර රහස් ගනුදෙනු සඳහා මාවත විවෘත විය.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Nearly half of LG bodies hung – TISL|url=http://www.island.lk/index.php?page_cat=article-details&amp;page=article-details&amp;code_title=179980|access-date=6 May 2018|work=[[The Island (Sri Lanka)|The Island]]|date=16 February 2018|location=Colombo, Sri Lanka}}&lt;/ref&gt; ප්‍රතිඵලයක් ලෙස, පළාත් පාලන ආයතන කිහිපයක නායකත්වය වැඩිම ආසන සංඛ්‍යාවක් දිනා ගත් පක්ෂය හැර වෙනත් පක්ෂයක් විසින් අල්ලා ගන්නා ලදී.&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Rubatheesan|first1=S.|title=Oddball council results no bar to extending voting system to provinces|url=http://www.sundaytimes.lk/180506/news/oddball-council-results-no-bar-to-extending-voting-system-to-provinces-293031.html|access-date=6 May 2018|work=[[The Sunday Times (Sri Lanka)|The Sunday Times)]]|date=6 May 2018|location=Colombo, Sri Lanka}}&lt;/ref&gt;

'''මධ්‍යම පළාත'''
* එක්සත් ජාතික පෙරමුණ විශාලතම තනි පක්ෂය වූ හැටන්-දික්ඔය නගර සභාවේ, සභාපති ලෙස CWC අපේක්ෂක සදයන් බාලචන්ද්‍රන්  තේරී පත් විය.&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Kuruluwansha|first1=Asela|last2=Jayawardene|first2=Feron|title=CWC gets Hatton–Dickoya UC Chairmanship|url=http://www.dailynews.lk/2018/03/27/political/146693/cwc-gets-hatton%E2%80%93dickoya-uc-chairmanship|access-date=2 April 2018|work=[[Daily News (Sri Lanka)|Daily News]]|date=27 March 2018|location=Colombo, Sri Lanka}}&lt;/ref&gt;
* මස්කෙළිය ප්‍රාදේශීය සභාවෙහි, CWC සහ එක්සත් ජාතික පෙරමුණ සම තත්ත්වයේ පැවති අතර, CWC අපේක්ෂක ෂෙන්බගවල්ලි සභාපති ලෙස තේරී පත් විය.&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Rajapaksha|first1=Ranjith|last2=Illangatillake|first2=Gamini Bandara|title=Tense situ. at Maskeliya PS|url=http://mirrorcitizen.dailymirror.lk/2018/03/29/tense-situ-at-maskeliya-ps/|access-date=2 April 2018|work=[[The Daily Mirror (Sri Lanka)|The Daily Mirror]]|date=29 March 2018|location=Colombo, Sri Lanka|archive-url=https://web.archive.org/web/20180507085515/http://mirrorcitizen.dailymirror.lk/2018/03/29/tense-situ-at-maskeliya-ps/|archive-date=7 May 2018|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* එක්සත් ජාතික පෙරමුණ විශාලතම තනි පක්ෂය වූ නුවරඑළිය ප්‍රාදේශීය සභාවෙහි, CWC අපේක්ෂක වී. යෝගරාජා සභාපති ලෙස තේරී පත් විය.&lt;ref&gt;{{cite news|title=CWC Establishes Administration in Nuwara Eliya Pradeshiya Sabha|url=http://www.hirunews.lk/187154/cwc-establishes-administration-in-nuwara-eliya-pradeshiya-sabha|access-date=2 April 2018|work=Hiru News|date=29 March 2018|location=Colombo, Sri Lanka}}&lt;/ref&gt;

'''නැගෙනහිර පළාත'''
* ACMC සහ UNF සම තත්ත්වයේ පැවති නින්දවූර් ප්‍රාදේශීය සභාවෙහි, ACMC අපේක්ෂක M. A. M. තාහීර් සභාපති ලෙස තේරී පත් විය.&lt;ref name=&quot;DN280318&quot;&gt;{{cite news|last1=Abdul Gafoor|first1=A. B.|title=UPA bags Sammanthurai, Nintavur PS Chairs|url=http://www.dailynews.lk/2018/03/28/local/146743/upa-bags-sammanthurai-nintavur-ps-chairs|access-date=2 April 2018|work=[[Daily News (Sri Lanka)|Daily News]]|date=28 March 2018|location=Colombo, Sri Lanka}}&lt;/ref&gt;
* ACMC සහ UNF සම තත්ත්වයේ පැවති සමන්තුරෙයි ප්‍රාදේශීය සභාවෙහි, ACMC අපේක්ෂක A. M. M. නව්සාඩ් සභාපති ලෙස තේරී පත් විය.&lt;ref name=&quot;DN280318&quot;/&gt;

'''උතුරු පළාත'''
* චාවකච්චේරි නගර සභාවේ, TNA අපේක්ෂක සිවමංගයි රාමනාදන් සභාපති ලෙස තේරී පත් විය.&lt;ref&gt;{{cite news|title=TNA takes control of Chavakachcheri Urban Council with support of EPDP, SLFP and UNP|url=http://www.tamilguardian.com/content/tna-takes-control-chavakachcheri-urban-council-support-epdp-slfp-and-unp|access-date=2 April 2018|work=[[Tamil Guardian]]|date=26 March 2018}}&lt;/ref&gt;
* EPDP විශාලතම තනි පක්ෂය වූ ඩෙල්ෆ්ට් DC හි, TNA අපේක්ෂක පිලිප් පැට්‍රික් රොෂාන් සභාපති ලෙස තේරී පත් විය.&lt;ref&gt;{{cite news|title=EPDO 'fortress' Neduntheevu cpatured by TNA|url=http://tamildiplomat.com/epdo-fortress-neduntheevu-captured-tna/|access-date=22 April 2018|work=Tamil Diplomat|date=7 April 2018}}&lt;/ref&gt;
* TNA විශාලතම තනි පක්ෂය වූ මාන්තයි නැගෙනහිර DC හි, UNF අපේක්ෂක මහාලිංගම් දයානන්දන් සභාපති ලෙස තේරී පත් විය.&lt;ref&gt;{{cite news|title=UNP beat TNA to capture Manthai East and TNA beat SLFP to capture Thunnukkai|url=http://tamildiplomat.com/unp-beat-tna-capture-manthai-east-tna-beat-slfp-capture-thunnukkai/|access-date=22 April 2018|work=Tamil Diplomat|date=19 April 2018}}&lt;/ref&gt;
* TNPF විශාලතම තනි පක්ෂය වූ පේදුරුතුඩුව නගර සභාවේ, TNA අපේක්ෂක ජෝසප් ඉරුතයරාජා සභාපති ලෙස තේරී පත් විය.&lt;ref&gt;{{cite news|title=EPDP backing hands control of Point Pedro Urban Council to TNA by one vote|url=http://www.tamilguardian.com/content/epdp-backing-hands-control-point-pedro-urban-council-tna-one-vote|access-date=2 April 2018|work=[[Tamil Guardian]]|date=27 March 2018}}&lt;/ref&gt;
* TNA විශාලතම තනි පක්ෂය වූ වවුනියාව නගර සභාවේ, EPRLF අපේක්ෂක ආර්. ගෞතමන් සභාපති ලෙස තේරී පත් විය.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Tussle between Tamil Parties and TNA loses Vavuniya TC to TULF - TNA members dispute with stalwarts|url=http://tamildiplomat.com/tussle-tamil-parties-tna-loses-vavuniya-tc-tulf-tna-members-dispute-stalwarts//|access-date=22 April 2018|work=Tamil Diplomat|date=17 April 2018}}&lt;/ref&gt;
* TNA විශාලතම තනි පක්ෂය වූ වේලනයි DC හි, EPDP අපේක්ෂක නමසිවායාම කරුණාමූර්ති සභාපති ලෙස තේරී පත් විය.&lt;ref&gt;{{cite news|title=TNA loses its new allies in Velanai Pradeshiya Sabai|url=http://tamildiplomat.com/tna-loses-new-allies-velanai-pradeshiya-sabai/|access-date=2 April 2018|work=Tamil Diplomat|date=30 March 2018}}&lt;/ref&gt;

'''වයඹ පළාත'''
* [[ශ්‍රී ලංකා පොදුජන පෙරමුණ]] සහ [[එක්සත් ජාතික පෙරමුණ, ශ්‍රී ලංකාව|එක්සත් ජාතික පෙරමුණ]] සම තත්ත්වයේ පසුවන කුරුණෑගල මහ නගර සභාවේ, ශ්‍රී ලංකා පොදුජන පෙරමුණේ අපේක්ෂක තුෂාර සංජීව විතාරණ නගරාධිපති ලෙස තේරී පත් විය.&lt;ref name=&quot;DM290318&quot;&gt;{{cite news|last1=Jayarathne|first1=Pushpakumara|last2=Shanthaudaya|first2=Ajithalal|last3=Padmasiri|first3=Prasanna|title=Kurunegala MC elects its Mayor from the SLPP|url=http://mirrorcitizen.dailymirror.lk/2018/03/29/kurunegala-mc-elects-its-mayor-from-the-slpp/|access-date=2 April 2018|work=[[The Daily Mirror (Sri Lanka)|The Daily Mirror]]|date=29 March 2018|location=Colombo, Sri Lanka|archive-url=https://web.archive.org/web/20180507085448/http://mirrorcitizen.dailymirror.lk/2018/03/29/kurunegala-mc-elects-its-mayor-from-the-slpp/|archive-date=7 May 2018|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* [[ශ්‍රී ලංකා මුස්ලිම් කොංග්‍රසය]] සහ [[එක්සත් ජාතික පෙරමුණ, ශ්‍රී ලංකාව|එක්සත් ජාතික පෙරමුණ]] සම තත්ත්වයේ පසුවන පුත්තලම නගර සභාවේ, ශ්‍රී ලංකා මුස්ලිම් කොංග්‍රසයේ අපේක්ෂක කේ. ඒ. බායිස් සභාපති ලෙස තේරී පත් විය.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Cops prevent UNP – SLMC clash|url=http://www.island.lk/index.php?page_cat=article-details&amp;page=article-details&amp;code_title=182215|access-date=2 April 2018|work=[[The Island (Sri Lanka)|The Island]]|date=28 March 2018|location=Colombo, Sri Lanka}}&lt;/ref&gt;

'''සබරගමුව පළාත'''
* ශ්‍රී ලංකා පොදුජන පෙරමුණ විශාලතම තනි පක්ෂය වූ අරණායක ප්‍රාදේශීය සභාවෙහි, සභාපති ලෙස එක්සත් ජාතික පෙරමුණේ අපේක්ෂක එස්. නිහාල් සෙනෙවිරත්න තේරී පත් විය.&lt;ref name=&quot;DN270318&quot;&gt;{{cite news|last1=Jayaratne|first1=Rohana|last2=Dhrmaratne|first2=Pradeep Kumara|title=UNP bags Tangalle UC, Aranayake PS chairs while Pohottuwa wins Dehiwela-Mt Lavinia|url=http://www.dailynews.lk/2018/03/27/local/146699/unp-bags-tangalle-uc-aranayake-ps-chairs-while-pohottuwa-wins-dehiwela-mt|access-date=2 April 2018|work=[[Daily News (Sri Lanka)|Daily News]]|date=27 March 2018|location=Colombo, Sri Lanka}}&lt;/ref&gt;

'''දකුණු පළාත'''
* [[එක්සත් ජාතික පෙරමුණ, ශ්‍රී ලංකාව|එක්සත් ජාතික පෙරමුණ]] විශාලතම තනි පක්ෂය වූ ගාල්ල මහ නගර සභාවේ, [[ශ්‍රී ලංකා පොදුජන පෙරමුණ|ශ්‍රී ලංකා පොදුජන පෙරමුණේ]] අපේක්ෂක ප්‍රියන්ත සහබන්දු ගොඩගේ නගරාධිපති ලෙස තේරී පත් විය.&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Sugathapala|first1=D. G.|title=SLPP's Priyantha Godage elected Galle Mayor|url=http://www.dailymirror.lk/147713/SLPP-s-Priyantha-Godage-elected-Galle-Mayor|access-date=2 April 2018|work=[[The Daily Mirror (Sri Lanka)|The Daily Mirror]]|date=23 March 2018|location=Colombo, Sri Lanka}}&lt;/ref&gt;
* [[එක්සත් ජාතික පෙරමුණ, ශ්‍රී ලංකාව|එක්සත් ජාතික පෙරමුණ]] විශාලතම තනි පක්ෂය වූ හම්බන්තොට මහ නගර සභාවේ, [[එක්සත් ජනතා නිදහස් සන්ධානය|එක්සත් ජනතා නිදහස් සන්ධානයේ]] අපේක්ෂක එරාජ් රවීන්ද්‍ර ප්‍රනාන්දු නගරාධිපති ලෙස තේරී පත් විය.&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Gamage|first1=Sanath|title=Pistol-wielding Eraj becomes Hambantota mayor again|url=http://mirrorcitizen.dailymirror.lk/2018/04/27/pistol-wielding-eraj-becomes-hambantota-mayor-again/|access-date=6 May 2018|work=[[The Daily Mirror (Sri Lanka)|The Daily Mirror]]|date=27 April 2018|location=Colombo, Sri Lanka|archive-url=https://web.archive.org/web/20180507085427/http://mirrorcitizen.dailymirror.lk/2018/04/27/pistol-wielding-eraj-becomes-hambantota-mayor-again/|archive-date=7 May 2018|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Irugalbandara|first1=Ramesh|title=Eraj Fernando elected Mayor of Hambantota|url=https://www.newsfirst.lk/2018/04/eraj-fernando-elected-mayor-of-hambantota/|access-date=6 May 2018|work=[[News First]]|date=26 April 2018|location=Colombo, Sri Lanka}}&lt;/ref&gt;
* ශ්‍රී ලංකා පොදුජන පෙරමුණ සහ එක්සත් ජාතික පෙරමුණ සම තත්ත්වයේ පැවති තංගල්ල නගර සභාවේ, එක්සත් ජාතික පෙරමුණේ අපේක්ෂක රවිඳු වෙදරාචහි සභාපති ලෙස තේරී පත් විය.&lt;ref name=&quot;DN270318&quot;/&gt;

'''ඌව පළාත'''
* එක්සත් ජාතික පෙරමුණ විශාලතම තනි පක්ෂය වූ බදුල්ල මහ නගර සභාවේ, ශ්‍රී ලංකා පොදුජන පෙරමුණේ අපේක්ෂක තුෂාර සංජීව විතාරණ නගරාධිපති ලෙස තේරී පත් විය.&lt;ref name=&quot;DM290318&quot;/&gt;

'''බස්නාහිර පළාත'''
* [[දෙහිවල-ගල්කිස්ස මහනගර සභාව|දෙහිවල-ගල්කිස්ස මහ නගර සභාවේ]], ශ්‍රී ලංකා පොදුජන පෙරමුණ සහ එක්සත් ජාතික පෙරමුණ සම තත්ත්වයේ පැවති අතර, ශ්‍රී ලංකා පොදුජන පෙරමුණේ අපේක්ෂක නාවලගේ ස්ටැන්ලි ඩයස් නගරාධිපති ලෙස තේරී පත් විය.&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Dharmapala|first1=H. M.|title=SLPP's Stanley Dias elected as Dehiwala-Mount Lavinia Mayor|url=http://www.dailymirror.lk/article/SLPP-s-Stanley-Dias-elected-as-Dehiwala-Mount-Lavinia-Mayor-147805.html|access-date=2 April 2018|work=[[The Daily Mirror (Sri Lanka)|The Daily Mirror]]|date=26 March 2018|location=Colombo, Sri Lanka}}&lt;/ref&gt;
* ශ්‍රී ලංකා පොදුජන පෙරමුණ විශාලතම තනි පක්ෂය වූ කටුනායක-සීදුව නගර සභාවේ, එක්සත් ජාතික පෙරමුණේ අපේක්ෂක සරත් පීරිස් සභාපති ලෙස තේරී පත් විය.&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Ariff|first1=Yusuf|title=UNP's Sarath Peiris elected Chairman of Katunayake-Seeduwa UC|url=http://www.adaderana.lk/news/46547/unps-sarath-peiris-elected-chairman-of-katunayake-seeduwa-uc|access-date=2 April 2018|work=[[Ada Derana]]|date=23 March 2018|location=Colombo, Sri Lanka}}&lt;/ref&gt;
* එක්සත් ජාතික පෙරමුණ විශාලතම තනි පක්ෂය වූ මීගමුව මහ නගර සභාවේ, ශ්‍රී ලංකා පොදුජන පෙරමුණේ අපේක්ෂක වර්ණකුලසූරිය මෝසස් දයාන් ලන්සා නගරාධිපති ලෙස තේරී පත් විය.&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Feranndo|first1=Hubert|title=SLPP's Dayan Lanza elected Negombo Mayor|url=http://www.dailymirror.lk/147715/SLPP-s-Dayan-Lanza-elected-Negombo-Mayor|access-date=2 April 2018|work=[[The Daily Mirror (Sri Lanka)|The Daily Mirror]]|date=23 March 2018|location=Colombo, Sri Lanka}}&lt;/ref&gt;
* එක්සත් ජාතික පෙරමුණ විශාලතම තනි පක්ෂය වූ සීතාවකපුර නගර සභාවේ, ශ්‍රී ලංකා පොදුජන පෙරමුණේ අපේක්ෂක කේ. ඒ. රණවීර සභාපති ලෙස තේරී පත් විය.&lt;ref&gt;{{cite news|title=SLPP's Ranaweera elected Seethawakapura Mayor|url=http://www.dailymirror.lk/148402/SLPP-s-Ranaweera-elected-Seethawakapura-Mayor|access-date=22 April 2018|work=[[The Daily Mirror (Sri Lanka)|The Daily Mirror]]|date=7 April 2018|location=Colombo, Sri Lanka}}&lt;/ref&gt;

==සටහන්==
{{notelist|30em}}

==ආශ්‍රිත==
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව|30em}}

{{ශ්‍රී ලාංකික මැතිවරණ }}
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ පළාත් පාලන මැතිවරණ]]</text>
      <sha1>it9u6yl8weyrayv1zt9bvoawjz00yxi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>මහා බිසෝ බණ්ඩාර දේවිය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>78973</id>
    <revision>
      <id>805146</id>
      <parentid>461814</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T17:19:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Wijaya Kumara</username>
        <id>73906</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>805146</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1973" sha1="sxn72lgwsycyhaoebuzu8bgfklycbrp" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව රාජකීයයා
| name           = මහා බිසෝ බණ්ඩාර දේවිය&lt;br&gt;([[Queen Maha Biso Bandara]])
| title          = සීතාවක රැජිණ 
| image          = [[ගොනුව:Flag of the Sitawaka Kingdom.svg|200px]]
| caption        = 
| reign          = 1593–1594
| coronation     =
| othertitles    = 
| full name      =
| predecessor    = [[රාජසුරිය රජු|Rajasuriya of Sitawaka]] 
| successor      = [[නිකපිටියේ බණ්ඩාර කුමාරයා|Nikapitiye Bandara of Sitawaka]] 
| royal house    = සිරි සඟබෝ රාජ වංශය
| royal anthem   =
| father         = [[මායාදුන්නේ රජ]] 
| mother         = 
| relations       = [[සීතාවක පළමුවන රාජසිංහ රජ]]&lt;br&gt; [[ සුරීය දේවිය]]
| birth_date  =
| birth_place = [[සීතාවක රාජධානිය]], [[ශ්‍රී ලංකාව]]
| death_date  = 1617
| death_place = [[ගෝව]]
| place of burial= [[ගෝව]]
| spouse         = 
| heir           =
| queen          =
| consort        =
| spouse 1       = 
| spouse 2       = 
| offspring      = 
| royal house    =
| dynasty        =
| royal anthem   =
}}
මහා බිසෝ බණ්ඩාර දේවිය ( Maයනු [[මායාදුන්නේ රජ]]ගේ දියණියයි.[[ පළමුවන  රාජසිංහ රජ ]]ගේ නැගණියයි.[[සුරීය දේවිය]]ගේ සොයුරියයි.[[වීදිය බණ්ඩාර]]ගේ නෑණන්ඩීයි.[[සීතාවක රාජධානිය ]]යේ රැජිණිනියකි(1593-1594).[[නිකපිටියේ බණ්ඩාර කුමාරයා]] රාජ්‍යත්වයට පත් වන තෙක් රාජ්‍ය විචාරිය.</text>
      <sha1>sxn72lgwsycyhaoebuzu8bgfklycbrp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>රාජසුරිය රජු</title>
    <ns>0</ns>
    <id>78974</id>
    <revision>
      <id>805147</id>
      <parentid>461812</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T17:19:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Wijaya Kumara</username>
        <id>73906</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>කොඩිය වෙනස් කරා</comment>
      <origin>805147</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1757" sha1="ez5qyumkvkny2ywis1e5payq75lyd3g" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව රාජකීයයා
| name           = රාජසුරිය රජු 
| title          = රාජසුරිය රජු 
| image          =[[ගොනුව:Flag of the Sitawaka Kingdom.svg|200px]]
| caption        = රාජසුරිය රජු 
| reign          = 1593
| coronation     = 
| othertitles    = 
| full name      = 
| predecessor    = [[සීතාවක රාජසිංහ රජ]] 
| successor      = [[මහා බිසෝ බණ්ඩාර දේවිය|Maha Biso Bandara of Sitawaka]] 
| spouse         = 
| heir           = 
| queen          = 
| religieon      = බුද්ධ ධර්මය 
| consort        =
| spouse 1       = 
| spouse 2       = 
| issue     = 
|children        = 
| royal house    = 
| dynasty        = [[සිරි සඟබෝ රාජ වංශය]]
| royal anthem   = 
| royal house    = [[කෝට්ටේ රජ පවුල]]
| royal anthem   = 
| father         = 
| mother         = 
| date of birth  = 
| place of birth = [[සීතාවක]]
| date of death  = 
| place of death = [[සීතාවක]] 
| place of burial= [[සීතාවක]] 
}}
[[සීතාවක රාජධානිය]]යේ රජෙකු වන රාජසුරිය රජු [[පළමුවන රාජසිංහ රජ]]ගේ මුණුබුරෙකි.ඔහු 1593 රජ වන්නේ [[මහා බිසෝ බණ්ඩාර දේවිය ]]ගේ උපකාරයේනි.නමුත් I රාජසිංහ රජුට හිතවත්ව සිටි  අරිට්ඨ කී වෙණ්ඩු පෙරුමාල් කුමන්ත්‍රණ කොට ඔහු මරා දැමිය.</text>
      <sha1>ez5qyumkvkny2ywis1e5payq75lyd3g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>නිකපිටියේ බණ්ඩාර කුමාරයා</title>
    <ns>0</ns>
    <id>78975</id>
    <revision>
      <id>805149</id>
      <parentid>723878</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T17:20:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Wijaya Kumara</username>
        <id>73906</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>805149</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11931" sha1="6b9c1kwzan6jxbfw03hybfaknpfgyh8" xml:space="preserve">{{multiple issues|
{{unreferenced}}
{{expand}}
{{essay like}}
}}
{{තොරතුරුකොටුව රාජකීයයා
| name           = සීතාවක නිකපිටියේ බණ්ඩාර කුමාරයා 
| title          = සීතාවක අවසාන රජ 
| image          = [[ගොනුව:Flag of the Sitawaka Kingdom.svg|200px]]
| caption        = සුරීය දේවිය 
| reign          = 1594
| coronation     = 
| othertitles    = 
| full name      = 
| predecessor    = මහා බිසෝ බණ්ඩාර දේවිය 
| successor      = 
| spouse         = 
| heir           = 
| queen          = 
| religieon      = බුද්ධ ධර්මය 
| consort        =
| spouse 1       = 
| spouse 2       = 
| issue     = 
|children        = 
| royal house    = 
| dynasty        = [[සිරි සඟබෝ රාජ වංශය]]
| royal anthem   = 
| royal house    = [[කෝට්ටේ රජ පවුල]]
| royal anthem   = 
| father         = 
| mother         = 
| date of birth  = 
| place of birth = [[සීතාවක]]
| date of death  = 
| place of death = [[ගෝව]] 
| place of burial= [[ගෝව]] 
}}
[[රාජසුරිය රජු]]ගේන් පසු රජ  [[මහා බිසෝ බණ්ඩාර දේවිය]]ගේ මුණුබුරෙකි. [[රාජසුරිය රජු]]මරා දැමු [[අරිට්ඨ කී වෙණ්ඩු]] [[පෘතුගීසී]]න් සමඟ එක්ව ළාබාල වියේ රාජ්‍ය පාලන කටයුතු සිදුකරමින් සිටි නිකපිටියේ බණ්ඩාර කුමාරයත්,[[මහා බිසෝ බණ්ඩාර දේවිය]]යත් අල්ලා ගෝවට පිටත් කරනු ලැබිය.ජනප්‍රවාදයේ සඳහන් වන්නේ රාජ්‍ය කටයුතු හරි ආකාරව නොදන්නා ඉතාම කුඩා නිකපිටියේ බණ්ඩාර වෙනුවට රාජ්‍ය කටයුතු සිදුකරන ලද්දේ ඔහුගේ මව වූ මත්තම්ගොඩ බිසව බවය. අල්ලාගෙන ගිය නිකපිටියේ බණ්ඩාර කුමාරයා 1608 දි ගෝවේදී  මියගිය අතර එයින් [[සීතාවක රාජධානිය]]යේද අවසානය ද සනිටුහන් විය.(සීතාවක පරපුරට අයත් අප්‍රකට අන්ත:පුර සාමාජිකයන් සහ යකඩදෝලි දරුවන් පිළිබඳ පුවත් නැත්තාද නොවේ.සීතාවකට ඈඳාගත් රයිගම යකුන්දූවේ සහ වස්කඩුවේ විසුවා වූ [[ධර්මසේන]] බණ්ඩාරවලිය නිදසුනකි- වර්ෂඛණ්ඩරාෂ්ඨ්‍ර)

===නිකපිටියේ බණ්ඩාර ලෙස පෙනීසිටි නිකපිටිය ගමේ සිට පැමිණි බණ්ඩාර තරුණයා===

නිකපිටියේ බණ්ඩාර කුමරු ගෝවට පිටත් කර සති කිහිපයක් තුල රජරට දිසාවෙන් නිකපිටිය බණ්ඩාර තමා බව පවසමින් පුද්ගලයෙකු පැමිණ තිබේ. ඔහු හුදෙක්ම රාජකීයෙකු නොවූ අතරම කටුපොත රාජ්‍යයේ මුළුතැන් අරක්හැමියෙකු ලෙසින් කාර්‍ය කළ අයෙකු විය. ගෝවට පිටමන් කළ නිකපිටියේ බණ්ඩාර යළි ස්වදේශීය ජනයාට පිහිට වීමට පැමිණ ඇති ලෙස වැරදි වැටහීමක් ඇතිකරගත් දේශානුරාගී බොහෝ පිරිසක් ඔහුවටා ඒක රාශී විය.රාජකීය වෙසින් දකුණේ වැලිතර විසුවා වූ ප්‍රතිගාල් විරෝධී විජේසේකර මුදලි සමීපයට පැමිණි නව නිකපිටියේ බණ්ඩාර වෙත උපකාර කළ හැකි තවත් ප්‍රබලයෙකු මුණ ගැසුනේ රයිගම වත්මන් කළුතර ට නුදුරු වස්කඩුවේ පොතුපිටිය ග්‍රාමයේ දීය. ඔහු ආඩම්බර හේවගේ දොන් සුසෙව් නම් විය. ඔහුගේ පියා වුල්ෆන්ඩාල් ග්‍රාමයේ සිට විත්  පොතුපිටිය ග්‍රාමයේ පදිංචි වී ඇත්තේ වීදියේ බණ්ඩාර වෙත උපකාරයට පැමිණි ගමනේ දීය. රාජ උරුමය සහිත අයෙකු වෙත තම දියණිය විවාහ පත් කර දීම තම නම්බුවට මහත් රුකුලක් යැයි සිතූ  දොන් සුසෙව් විසින් තම දියණිය වූ දෝන ඇල්වීනා පෙරේරා නම් තැනැත්තිය නව නිකපිටියේ බණ්ඩාර වෙත විවාහ කරවා දුන්නේය. පොතුපිටිය ග්‍රාමයේ සිට සේනා සංවිධානය කළ නව නිකපිටියේ බණ්ඩාර පානදුරේ පරංගි කොටුවට ප්‍රහාර එල්ල කළේය. එහිදී ස්වදේශීයන් විසින් සිදුකළ පාවාදීමක් හේතුවෙන් නව නිකපිටියේ බණ්ඩාර මරණුවට පත් විය. වර්ෂඛණ්ඩරාෂ්ඨ්‍ර ග්‍රන්ථයේ සඳහන් වන්නේ එසේ නව නිකපිටියේ බණ්ඩාරව ඝාතනය කරවන ලද්දේ වස්කඩුවේ අගම්පොඩි නම් කුලී හේවායා බවය. නව නිකපිටියේ බණ්ඩාර වෙත සහය දැක්වීම නිසාවෙන් පොතුපිටිය නම් ග්‍රාමය නිරුවත් කුලහීනයන් වාසය කළ යුතු ග්‍රාමයක් ලෙසින් ප්‍රතිගාලුන් නම් කරන ලද්දේ ඉන් පසුවයි. දොන් සුසෙව් සහ ඔහුගේ ඥාතීන්  ග්‍රාමය වෙත දඬුවම් කරවීමට මත්තෙන් පළා ගිය අතර වත්මන් මොල්ලිගොඩ ගමේ පදිංචි විය. වර්තමානය දක්වා මෙම ප්‍රදේශ වල වෙසෙන (ආඩම්බර හේවගේ) සුසෙව්හේවගේ පිරිස් දොන් සුසෙව් පරපුරේ සාමාජිකයන් බව මූලාශ්‍ර ප්‍රකට කරයි. මූලාශ්‍ර මගින් සනාථ නොවන්නා වූ වස්කඩු ප්‍රදේශයේ ජනප්‍රවාදයක සඳහන් වන්නේ සලාගම කුලයේ හින්න උපකුලයේ සුත්ත නම් උපවර්ගයට අයත් වූ පුලහිංගගේ දොන් පිලිප්පු අප්පු විසින් එසේ තම දියණිය නව නිකපිටියේ බණ්ඩාර වෙත විවාහ කරවා දුන් බවය. පිලිප්පු අප්පුහාමිගේ පුතුන් සිව් දෙනා වූ සුසෙව් මිගෙල් බස්තියන් ජසෙන්තු යන හේවායන් නව නිකපිටියේ බණ්ඩාර ගේ ප්‍රධාන හේවා පාලකයන් වූ බව එම මතයයි. සුසෙව් හේවා මිගෙල් හේවා බස්තියන් හේවා ජසෙන්තු හේවා පරපුරු ආරම්භය එසේ සිදුවූ බව ජනප්‍රවාදයේ සඳහන් වේ. අන්තර් කුල උපවර්ග අතර විවාහය සිදු නොවූ සමයක කෞරව වංශික නිකපිටියේ බණ්ඩාර තරුණයා සලාගම වංශිකයෙකු සමග විවාහ වීම සිදු විය හැක්කක් නොවන නිසාවෙන් සහ නව නිකපිටියේ  බණ්ඩාර දෝන ඇල්වීනා පෙරේරා  නම් සොලී වංශික කාන්තාව සමඟ වූ විවාහය වර්ෂඛණ්ඩරාෂ්ඨ්‍ර වස්කඩු බද්ද විවරණය ධර්මසේන බණ්ඩාරවලිය ආදී මූලාශ්‍ර ප්‍රකාරව සනාත වන බැවින් සලාගම විවාහයේ ජනප්‍රවාදය පරණවිතානයන් විසින් බැහැර කරවා ඇත. තවද පරණවිතානයන් විවරණය කරන්නේ සුසෙව්හේවගේ වාසගම හැර අනෙක් සලාගම වාසගම් තුන අතීතයේ එම ප්‍රදේශයේ පැවත ඇත්තේ මිගෙල්හිංග බස්තියන්හිංග ජසෙන්තුහිංග ලෙසින් බවත් 1767 වසරට ආසන්න සමයක දී බෞතීස්ම සිදුකරන විටක නව හේවගේ නාමයන් ආටෝප කරවාගෙන පවතින බවත් ය. නව නිකපිටියේ බණ්ඩාර තැනැත්තා ගෙ ඥාතීන් ලෙසන් පැවැතෙන බව කියන සලාගම කුලයේ [[හින්න උපකුලය]] ට අයත් පුද්ගලයන් වෙත සනාථ නොවන යම් සබඳතාවක් පවතින්නට ඇති බව තව දුරටත් සඳහන් වේ. ඒ පිළිබඳ ජනප්‍රවාදයේ හැර මූලාශ්‍ර ප්‍රකාරව තහවුරු කළ නොහැකි බව එයට හේතුවයි.  

පරණවිතාන ශූරීන්ට පසුව විද්වතුන් බොහෝ පිරිසක් විසින් සිදුකළ පර්‍යේක්ශන මගින් සනාත වී ඇත්තේද නව නිකපිටියේ බණ්ඩාර ලෙසින් පානදුරේ කොටුවට පහර දුන් පුද්ගලයා රාජකීයෙකු නොවන බවය.(කටුපොත ප්‍රාදේශීය රාජධානියේ මුළුතැන් අරක්හැමියෙකු බවය) රජරට දිසාවෙන්(පොළොන්නරුව)පැමිණි අයෙකු බව වර්ථමාන පිළිගැනීමයි
{{stub}}</text>
      <sha1>6b9c1kwzan6jxbfw03hybfaknpfgyh8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>කරාබුනැටි</title>
    <ns>0</ns>
    <id>80695</id>
    <revision>
      <id>805172</id>
      <parentid>803725</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T21:26:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>805172</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7450" sha1="drlcnlzbm0slu690qwx6im0g1in89a3" xml:space="preserve">[[Image:ClovesDried.jpg|right|thumb|කරාබුනැටි]]

'''කරාබුනැටි''' යනු [[කුළුබඩු]] විශේෂයකි. කරාබු ශාකයේ පුෂ්ප වියලා කරාබු ලෙස සකස් කරගන්න අතර එවා ප්‍රධාන වශයෙන් කුළු බඩුවක්  ලෙස ආහාර සැකසීමේදී මෙන්ම ඖෂධ ලෙසද භාවිතා කෙරේ කරාබු තෙල් මගින් සුවද විලවුන්, දන්තාලේප නිෂ්පාදනයටද යොදා ගනී. 


'''කරාබු නැටි''' (Clove) යනු ''Syzygium aromaticum'' යන විද්‍යාත්මක නාමයෙන් හඳුන්වන සදාහරිත ශාකයක වියළන ලද විවෘත නොවූ මල් පොහොට්ටු වේ. මෙය Myrtaceae ශාක කුලයට අයත් වේ. කරාබු නැටි ආහාර රසකාරකයක්, සුවඳකාරකයක් සහ සාම්ප්‍රදායික වෛද්‍ය ක්‍රමවල ඖෂධීය ද්‍රව්‍යයක් ලෙස භාවිත වේ.

== උද්භිද විද්‍යාත්මක වර්ගීකරණය ==
* රාජධානිය: Plantae
* ගෝත්‍රය: Myrtales
* කුලය: Myrtaceae
* ගණය: ''Syzygium''
* විශේෂය: ''Syzygium aromaticum''

== නම් ==
* සිංහල: කරාබු නැටි
* ඉංග්‍රීසි: Clove
* දෙමළ: கிராம்பு (Kirambu)
* හින්දි: लौंग (Laung)
* සංස්කෘත: लवङ्ग (Lavanga)
* අරාබි: قرنفل (Qaranful)

== ශාකයේ ස්වභාවය ==
කරාබු නැටි ශාකය නිවර්තන කලාපවල වැඩෙන මධ්‍යම ප්‍රමාණයේ සදාහරිත ගසකි. සාමාන්‍යයෙන් මීටර් 10–20 පමණ උසට වැඩිය හැකිය. එහි කොළ සහ මල් පොහොට්ටු සුවඳැති තෙල් අඩංගු කරයි.

කරාබු නැටි ලෙස භාවිත කරන්නේ මල් පිපීමට පෙර නෙළා වියළාගත් මල් පොහොට්ටුය.

== ආහාර සඳහා භාවිතය ==
කරාබු නැටි ශ්‍රී ලංකාවේ සහ ඉන්දියාවේ ආහාර සංස්කෘතියේ වැදගත් කුළුබඩුවකි.

* තුනපහ සහ ගරම් මසාලා සකස් කිරීම.
* බත්, බුරියානි සහ විවිධ ව්‍යංජන සඳහා.
* මස් සහ මාළු ආහාරවල සුවඳ හා රසය වැඩි කිරීම.
* අච්චාරු සහ සෝස් වර්ග සකස් කිරීම.
* කේක්, පුඩිං සහ වෙනත් පැණිරස ආහාර සඳහා.
* තේ සහ වෙනත් උණුසුම් පාන වර්ග සඳහා.

== ආයුර්වේද සහ සාම්ප්‍රදායික වෛද්‍ය භාවිතය ==
ආයුර්වේද වෛද්‍ය ක්‍රමයේ කරාබු නැටි ''ලවංග'' (Lavanga) නමින් හඳුන්වයි. සාම්ප්‍රදායිකව ආහාර ජීර්ණයට සහාය වන, සුවඳකාරක සහ ඖෂධීය ගුණ සහිත ද්‍රව්‍යයක් ලෙස භාවිත කර ඇත.

කරාබු නැටි සාම්ප්‍රදායිකව පහත සඳහන් අවස්ථාවල භාවිත කර ඇත.

* දත් කැක්කුම සහ මුඛ සෞඛ්‍යය සම්බන්ධ ගැටලු.
* කැස්ස සහ උගුරේ අපහසුතා සඳහා සකස් කරන සාම්ප්‍රදායික ඖෂධ.
* ආහාර ජීර්ණ අපහසුතා.
* මුඛ දුර්ගන්ධය අවම කිරීම සඳහා.

කරාබු නැටිවලින් ලබාගන්නා තෙල් දන්ත වෛද්‍ය ක්ෂේත්‍රයේ ද භාවිත වේ.

== රසායනික සංයුතිය ==
කරාබු නැටිවල අඩංගු ප්‍රධාන සුවඳැති සංයෝගය යුජිනෝල් (Eugenol) වේ. එය කරාබු නැටි තෙල්වල ප්‍රධාන සංඝටකයක් වන අතර එහි විශේෂිත සුවඳට සහ ගුණවලට දායක වේ.

යුජිනෝල් සම්බන්ධයෙන් ප්‍රතික්ෂුද්‍රජීවී, දිලීරනාශක සහ ප්‍රදාහ-විරෝධී ක්‍රියාකාරකම් පිළිබඳ විද්‍යාත්මක පර්යේෂණ සිදු කර ඇත.

== ශ්‍රී ලංකාවේ කරාබු නැටි වගාව ==
කරාබු නැටි ශ්‍රී ලංකාවේ වැදගත් අපනයන කුළුබඩු බෝගයකි. විශේෂයෙන් මධ්‍යම පළාතේ මහනුවර, මාතලේ සහ සබරගමුව පළාතේ කෑගල්ල වැනි ප්‍රදේශවල වගා කරනු ලැබේ.

ශ්‍රී ලංකාවේ නිෂ්පාදනය කරන කරාබු නැටිවලට සුවඳ සහ තෙල් අන්තර්ගතය හේතුවෙන් ජාත්‍යන්තර වෙළෙඳපොළේ වැදගත්කමක් ඇත.

== ඉතිහාසය ==
කරාබු නැටි ශාකයේ නිජබිම ඉන්දුනීසියාවේ මලුකු දූපත් සමූහයයි. අතීතයේ සිටම කරාබු නැටි ජාත්‍යන්තර කුළුබඩු වෙළෙඳාමේ ඉතා වටිනා භාණ්ඩයක් විය. අරාබි වෙළෙඳුන් සහ පසුව යුරෝපීය වෙළෙඳ බලවතුන් කරාබු නැටි වෙළෙඳාමට සම්බන්ධ වූහ.

== මූලාශ්‍ර ==
* [https://web.archive.org/web/20261014164642/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:601421-1 Kew Science – Syzygium aromaticum]
* [https://www.srilankabusiness.com/spices/about/cloves-sri-lanka.html Sri Lanka Export Development Board – Ceylon Cloves]
* [https://deasrilanka.com/crop/clove/ Department of Export Agriculture – Clove]
* [https://www.indianspices.com/node/24.html Spices Board India – Clove]
* [https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1155/2019/2321961 Medicinally Important Herbal Flowers in Sri Lanka]

==ආශ්‍රිත==
* [[කරාබුනැටි තෙල්]]

{{wiktionary}}

[[ප්‍රවර්ගය:කුළුබඩු]]

{{අසම්පූර්ණ}}</text>
      <sha1>drlcnlzbm0slu690qwx6im0g1in89a3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>නිරන්ජණි ශණ්මුගරාජා</title>
    <ns>0</ns>
    <id>84209</id>
    <revision>
      <id>805192</id>
      <parentid>783664</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T02:33:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>805192</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6987" sha1="ppto5zu3xigowp1e9jtdogex0b2sapr" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name = නිරන්ජනී ශන්මුගරාජා
| image = 78504321 10214854178204049 3461780169272852480 o.jpg
| caption = සුனாමි චිත්‍රපටයේ ප්‍රචාරක කටයුතුවලදී
| nationality = ශ්‍රී ලාංකික
| occupation = {{hlist|නිවේදිකාවක්| නිළියක්}}
| known_for = ''[[Ini Avan]]''&lt;br/&gt;''[[Komaali Kings]]''
| awards = [[Hiru Golden Film Awards]] 
| years_active = 2012 - ව‍ර්තමානය
}}

'''නිරන්ජණී ශණ්මුගරාජා''' ({{lang-ta|நிரஞ்ஜணி சண்முகராஜா}}), ({{lang-en|Niranjani Shanmugaraja}}) යනු ශ්‍රී ලංකාවේ සම්මානලාභී නිළියකි.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.allocine.fr/personne/fichepersonne_gen_cpersonne=622001.html|title=Niranjani Shanmugaraja|last=AlloCine|website=AlloCiné|access-date=2018-02-25}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.films.lk/sinhala-cinema-artist-niranjani-shanmugarajah-5341.html|title=Niranjani Shanmugarajah -  - films.lk - Sri Lanka Cinema|last=www.films.lk|work=www.films.lk|access-date=2018-02-25|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20180225205557/http://www.films.lk/sinhala-cinema-artist-niranjani-shanmugarajah-5341.html|archive-date=2018-02-25|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; එමෙන් ම ඇය ශ්‍රී ලංකා රූපවාහිනී සංස්ථාවේ නිවේදිකාවක් ලෙස ද කටයුතු කරයි.

==වෘත්තීය==
ප්‍රථමයෙන් ම 2009 වසරේ දී නිරන්ජනී ශන්මුගරාජා රූපවාහිනී සංස්ථාවේ නිවේදිකාවක් ලෙස තම ගමන ආරම්භ කරයි. ඒ අතරතුර ඇය Young Asiaහී සිංහල හා දමිළ භාෂාවලින් හඬකැවීම් ශිල්පිනියක් ලෙස ද කටයුතු කරයි. පසුව ඇය දකුණු පළාත් යොවුන් නාට්‍ය උළෙලේ වේදිකා නාට්‍යයක තම රංගන කුසලතා එළිදක්වා දකුණු පළාත් යොවුන් නාට්‍ය උළෙලේ සම්මාන ප්‍රදාන උත්සවයේදී හොඳම නිළියට හිමි සම්මානය දිනා ගත්තා ය.

ඇය සිනමා දිවියට පා තබන්නේ  සම්මානලාභී චිත්‍රපටයක් වන [[දර්ශන් ධර්මරාජ්]] සහ සුබාශිනී බාලසුබ්‍රමනියම් රංගනයෙන් දායක වූ ''[[ඉනිඅවන්]]'' චිත්‍රපටයේ සහය නිළිය ලෙසයි.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.emirates247.com/news/sri-lanka/sri-lankan-tamil-movie-releases-to-rave-reviews-2012-12-21-1.488149|title=Sri Lankan Tamil movie releases to rave reviews|last=Correspondent|first=VM Sathish with inputs from|date=2012-12-21|work=Emirates 24{{!}}7|access-date=2018-02-25|language=en-GB}}&lt;/ref&gt; ඇය එහි රංගනය වෙනුවෙන් 2014 වසරේ පැවතී [[Hiru Golden Film Award]] සම්මාන උළෙලේ දී හොඳම සහය නිළියට හිමි සම්මානය දිනාගත්තා ය.&lt;ref name=&quot;ha&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.sundaytimes.lk/120826/magazine/ini-avan-to-break-barriers-of-cinema-9833.html|title=‘Ini-Avan’ :  To break barriers of cinema  {{!}} The Sundaytimes Sri Lanka|website=www.sundaytimes.lk|access-date=2018-02-25}}&lt;/ref&gt; පසුව ඇය විසින් [[Red Butterfly Dream]] චිත්‍රපටයේ රාජිණී චරිතයට පණ පොවන ලදි. අනතුරුව ඇය 2018 වසරේ තිරගත වූ ''[[කෝමාලි කිංග්ස්]] චිත්‍රපටය තුළ ප්‍රධාන චරිතයට රංගනයෙන් දායක වූයේ ශ්‍රී ලංකා දමිළ සිනමාවේ නව සංධිස්ථානයකට හිමිකම් කියමිනි.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.sundaytimes.lk/180218/magazine/rebirth-of-sri-lankan-tamil-cinema-281713.html|title=Rebirth of  Sri Lankan Tamil Cinema|work=The Sunday Times Sri Lanka|access-date=2018-02-25}}&lt;/ref&gt; 2020 වසරේ දී සෝමරත්න දිසානායකයන් විසින් අධ්‍යක්ෂනය කරන ලද සුனாමි චිත්‍රපටය තුළ ඇය අති විශිෂ්ට රංගනයක යෙදුණා ය. එමෙන්ම ඇය විසින් රංගනයෙන් දායක වූ ''[[ගිරිවැසිපුර]]'' චිත්‍රපටය තිරගත වීමට නියමිත ය. එමෙන්ම ඇය විසින් රංගනයෙන් දායක වන ''[[සොප්න සුන්දරී]] චිත්‍රපටයේ රූගත කිරීම් සිදුවෙමින් පවතී.

==චිත්‍රපට නාමාවලිය==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:95%;&quot;
|-  style=&quot;text-align:center;&quot;
! වර්ශය !! චිත්‍රපටය !! චරිතය !! භාෂාව !! class=&quot;unsortable&quot; |සටහන්
|-
| 2012 || ''[[ඉනිඅවන්]] '' || || [[Tamil language|දමිළ]] || 
*හොඳම සහය නිළිය සම්මානය - [[Hiru Golden Film Award]] (2014)&lt;ref name=ha&gt;{{cite web|last= |first= |title=Hiru golden film awards which took srilankan cinema to global stage concludes successfully massive response from public|url=http://www.hirunews.lk/95557/hiru-golden-film-awards-which-took-sri-lankan-cinema-to-global-stage-concludes-successfully-massive-response-from-public-video|accessdate=26 February 2017|publisher=Hiru News|date=26 October 2014}}&lt;/ref&gt;
|-
|2016 || ''[[Red Butterfly Dream]] || රාජිණි || [[Sinhala language|සිංහල]] ||
|-
|2018 || ''[[කෝමාලි කිංග්ස්]]'' || යෝගා || දමිළ || ප්‍රථමයෙන් ප්‍රධාන නිළිය ලෙස රංගනයෙන් දායක වූ චිත්‍රපටය
|-
|2020 || ''[[සුனாමි]]'' || කල්‍යාණි || සිංහල || 
|-
|TBD || ''[[ගිරිවැසිපුර]]'' ||  || සිංහල || 
|-
|TBD || ''[[සොප්න සුන්දරී]]'' ||  || දමිළ || රූගත කිරීම් සිදුවෙමින් පවතී.
|}

==බාහිර සබැඳි==
*{{IMDb name|id=5255390|name=Niranjani Shanmugaraja}}</text>
      <sha1>ppto5zu3xigowp1e9jtdogex0b2sapr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>වර්ගීකරණය (ජීව විද්‍යාව)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>85626</id>
    <revision>
      <id>805237</id>
      <parentid>716764</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T06:37:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>805237</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2664" sha1="r6gy0bsti0hj3ivrqa34qfem8nsnm1z" xml:space="preserve">{{Evolutionary biology}}

[[ජීව විද්‍යාව|ජීව විද්‍යාවෙහි ]], '''වර්ගීකරණය''' යනු,  ජීව විද්‍යාත්මක [[ජීවියා|ජීවීන්]]  සමූහයන් අතර පොදුවේ පවතින ගුණාංග මත පදනම්ව, ඒවා නම් කිරීමෙහි, අර්ථ දැක්වීමෙහි ([[සීමා මායිම් පැනවීම (වර්ගීකරණය)|සීමා කිරීම]]) සහ වර්ගීකරණය කිරීමෙහි [[විද්‍යාව]]  වෙයි.

== අමතර අවධානයට ==
{{Div col|small=yes}}
* [[Automated species identification]]
* [[Bacterial taxonomy]]
* [[Cluster analysis]]
* [[Consortium for the Barcode of Life]]
* [[Consortium of European Taxonomic Facilities]]
* [[Genetypes]]
* [[Glossary of scientific naming]]
* [[Identification (biology)]]
* ''[[Incertae sedis]]''
* [[Open Tree of Life]]
* [[Parataxonomy]]
* [[Phenogram]]
* [[Set theory]]
* [[Taxonomy]] (general)
* [[Virus classification]]
{{div col end}}

== සටහන් ==
{{NoteFoot}}

== මූලාශ්‍ර ==
{{Reflist}}

== භාහිර සබැඳි ==
* [http://www.nhm.ac.uk/nature-online/science-of-natural-history/taxonomy-systematics/what-is-taxonomy/index.html What is taxonomy?] at the [http://www.nhm.ac.uk/ ''Natural History Museum London'']
* [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/Taxonomy/ Taxonomy] at [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/ NCBI] the ''National Center for Biotechnology Information''
* [https://www.uniprot.org/taxonomy/ Taxonomy] at [https://www.uniprot.org/ UniProt] the ''Universal Protein Resource''
* [https://www.itis.gov/ ITIS] the ''Integrated Taxonomic Information System''
* [https://web.archive.org/web/20210227220448/https://cetaf.org/ CETaF] the ''Consortium of European Taxonomic Facilities''
* [http://species.wikimedia.org/ Wikispecies] ''free species directory''
* [https://www.thescienceclass.online/2019/10/biological-classification.html Biological classification.] {{Webarchive |url= https://web.archive.org/web/20200813180358/https://www.thescienceclass.online/2019/10/biological-classification.html |date=13 August 2020}}

{{Branches of biology}}
{{Subject bar
 |wikt           = yes
 |wikt-search    = taxonomy
 |commons        = yes
 |q              = yes
 |s              = yes
 |v              = yes
 |d              = yes
 |portal1        = Biology
}}

[[Category:Taxonomy (biology)| ]]
[[Category:Biological nomenclature]]
[[Category:Biological classification]]
[[Category:Neo-Latin terminology]]</text>
      <sha1>r6gy0bsti0hj3ivrqa34qfem8nsnm1z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>රවීනා ටන්ඩන්</title>
    <ns>0</ns>
    <id>89166</id>
    <revision>
      <id>805218</id>
      <parentid>783800</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T05:48:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>805218</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3715" sha1="mjbchnd25ppojoqwb588jk6o3f8uzwg" xml:space="preserve">{{short description|ඉන්දියානු නිළිය}}
{{Infobox person
| name         = රවීනා ටන්ඩන්
| image        = RaveenaTandon.jpg
| caption      = ටන්ඩන් 2012 කලර්ස් ගෝල්ඩන් පෙටල් අවෝඩ්ස් හි දී
| alt          =
| birth_date   = {{birth date and age|1974|10|26|df=yes}}&lt;ref name=DoB&gt;{{cite news |last1=कुशवाहा |first1=अल्केश |title=सलमान के साथ 'पत्थर के फूल' में फरमाया था इश्क, ऐसी ग्लैमरस नजर आती हैं ये बॉलीवुड एक्ट्रेस.. देखें Pics |url=https://khabar.ndtv.com/news/bollywood/raveena-tandon-birthday-bollywood-actress-glamorous-life-see-pics-1937973 |access-date=14 April 2019 |work=[[NDTV]] |date=26 October 2018 |language=hi |archive-url=https://web.archive.org/web/20190414165513/https://khabar.ndtv.com/news/bollywood/raveena-tandon-birthday-bollywood-actress-glamorous-life-see-pics-1937973 |archive-date=14 April 2019 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
| birth_place  = [[බොම්බේ]] (වර්තමාන මුම්බායි), [[මහාරාෂ්ට්‍ර]], ඉන්දියාව
| net worth    = 
| occupation   = {{hlist|නිළිය|නිරූපිකාව}}
| spouse       = {{marriage|අනිල්  ථඩානී|2004}}
| children     = 4
| father       = [[රවී ටන්ඩන්]]
| relatives    = {{ubl|[[මැක් මෝහන්]] (මාමා)|[[මංජරී මකීජානි]] (ඥාති සොයුරිය)|[[කිරන් රථෝද්]] (ඥාති සොයුරිය)}}
| website      = 
| years_active = 1991–වර්තමානය
}}

'''රවීනා ටන්ඩන්''' (උපත 1974 ඔක්තෝබර් 26) යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ඉන්දියානු නිළියක, නිරූපිකාවක සහ නිෂ්පාදිකාවකි. අධ්‍යක්ෂක [[රවී ටන්ඩන්]]ගේ දියණිය වන ඇය උපත ලබා හැදීවැඩුණේ [[මුම්බායි]] හි ය. ඇය සිය වෘත්තිය නිරූපිකාවක ලෙස ආරම්භ කළ අතර, පසුව ක්‍රියාදාම චිත්‍රපටයක් වූ ''[[පට්ඨර් කේ ඵූල්]]'' තුළින් සිනමාවට පිවිසියා ය. එම රංගනය වෙනුවෙන් ඇයට [[වසරේ නවක මුහුණ සඳහා ෆිල්ම්ෆෙයාර් සම්මානය]] හිමි විය.

==ආශ්‍රේයයන්==
{{Reflist}}

==බාහිර සබැඳි==
{{Sister project links|display=රවීනා ටන්ඩන්|wikt=no|c=Raveena Tandon|commonscat=yes|n=no|q=no|s=no|author=no|b=no|voy=no|v=no|d=Q2001803|species=no|species_author=no|m=no|mw=no|position=right}}
* {{IMDb name|0849199}}
* {{Bollywood Hungama person|raveena-tandon}}
* {{Instagram|officialraveenatandon}}

{{Navboxes
| title = රවීනා ටන්ඩන් ලද සම්මාන
| list =
{{National Film Award for Best Actress}}
{{FilmfareAwardBestFemaleDebut}}
{{ScreenAwardBestSupportingActress}}
}}
{{Authority control}}

{{DEFAULTSORT:ටන්ඩන්, ‍රවීනා}}
[[Category:1974 උපත්]]
[[Category:ජීවත්වන්නෝ]]
[[Category:20වන සියවසේ ඉන්දියානු නිළියෝ]]
[[Category:මුම්බායි හි නිළියෝ]]</text>
      <sha1>mjbchnd25ppojoqwb588jk6o3f8uzwg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>එච්. ඒ. පෙරේරා</title>
    <ns>0</ns>
    <id>92806</id>
    <revision>
      <id>805170</id>
      <parentid>799780</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T20:32:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>805170</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13128" sha1="lyzafux3xu3v5w5s8sit6dbutxrn2g9" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name = එච්. ඒ. පෙරේරා &lt;br&gt; H. A. Perera 
| image =
| imagesize =
| caption =
| birthname = හබරකඩගේ ඇලෝසියස් පෙරේරා
| birth_date = {{Birth date|1950|05|10|df=y}}  
| birth_place = [[බලංගොඩ]], [[ශ්‍රී ලංකාව]]
| death_date = {{Death date and age|df=y|2010|02|04|1950|05|10}}
| death_place = [[කොළඹ]], ශ්‍රී ලංකාව
| education = ද ලා සාල් විද්‍යාලය &lt;br&gt;කොටහේන මධ්‍ය මහා විද්‍යාලය
| nationality   = ශ්‍රී ලාංකික
| occupation = [[නළුවා]], [[චිත්‍රපට අධ්‍යක්ෂක]]
| yearsactive = 1973&amp;ndash;2007
| spouse        = 
| children      = 
| awards        = හොඳම නළුවා
| signature     = 
| website       = 
}}

[[කලාසුරි]] '''හබරකඩගේ ඇලෝසියස් පෙරේරා''' (1950 මැයි 10 - 2010 පෙබරවාරි 4), හෙවත් '''එච්. ඒ. පෙරේරා''', යනු ශ්‍රී ලංකා සිනමාවේ, වේදිකාවේ සහ රූපවාහිනියේ නළුවෙකි.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Workshop in memory of H.A. Perera |url=https://www.pressreader.com/sri-lanka/daily-mirror-sri-lanka/20130204/282797828757500 |access-date=2022-01-14 |website=www.pressreader.com}}&lt;/ref&gt; විචාරකයින් විසින් ශ්‍රී ලාංකේය වේදිකාවේ ආධිපත්‍යය දැරූ නළුවන් පස් දෙනාගෙන් කෙනෙකු ලෙස ඔහු සැලකේ.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Five Actors who have dominated the Sri Lankan Stage |url=http://muncheedaily.com/entertainment/five-actors-who-have-dominated-the-sri-lankan-stage/ |access-date=9 September 2016 |publisher=Munchee daily}}&lt;/ref&gt;

==පෞද්ගලික ජීවිතය==
පෙරේරා 1950 මැයි 10 වන දින ශ්‍රී ලංකාවේ [[කොළඹ]] හි පස් දෙනෙකුගෙන් යුත් පවුලක දෙවන දරුවා ලෙස උපත ලැබීය. ඔහුගේ මව පලාගමේ ආරච්චිගේ මේරි තෙරේසා වූ අතර පියා හබරකඩගේ වින්සන්ට් පෙරේරාය. ඔහු මෝදර ශාන්ත ජේම්ස් ප්‍රාථමික විද්‍යාලයෙන් ප්‍රාථමික අධ්‍යාපනය ආරම්භ කළේය.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Remembering H.A. Perera |url=https://www.pressreader.com/sri-lanka/daily-mirror-sri-lanka/20200203/282789243425631 |access-date=2022-01-14 |website=www.pressreader.com}}&lt;/ref&gt; දෙවැනි ශ්‍රේණිය දක්වා එම පාසලේම ඉගෙනුම ලැබූ ඔහු තෙවැනි ශ්‍රේණියේ සිට මෝදර ද ලාසාල් විද්‍යාලයට ඇතුළත් විය. ද ලාසාල් විද්‍යාලයේ සාමාන්‍ය පෙළ දක්වා අධ්‍යාපනය ලැබූ ඔහු උසස් පෙළ හැදෑරීමට කොටහේන මධ්‍ය මහා විද්‍යාලයට ඇතුළත් විය.&lt;ref name=&quot;stage&quot;&gt;{{Cite web |title=H.A. and Pathiraja who left the stage of life.  |url=http://archives.dinamina.lk/2010/02/06/_art.asp?fn=f1002064 |access-date=2022-01-14 |website=archives.dinamina.lk}}&lt;/ref&gt;

පෙරේරා 2010 පෙබරවාරි 4 වැනි දින වයස අවුරුදු 59 දී කෙටි අසනීපයකින් පසු රෝහලේදී මිය ගියේය.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Actor H.A. Perera is dead |url=http://www.adaderana.lk/news.php?nid=7093 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220114174045/http://www.adaderana.lk/news.php?nid=7093 |access-date=2022-01-14 |archive-date=2022-01-14}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Archived copy |url=http://www.colombotoday.com/english/articles/Lite/Veteran-actor-H.A.-Perera-is-no-more-/9375.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100207121141/http://www.colombotoday.com/english/articles/Lite/Veteran-actor-H.A.-Perera-is-no-more-/9375.htm |archive-date=2010-02-07 |access-date=2010-02-20}}&lt;/ref&gt; ඔහුගේ දේහය 2010 පෙබරවාරි 5 සිට ජයරත්න මල් ශාලාවේ තැන්පත් කර තිබූ අතර අවසන් කටයුතු 2010 පෙබරවාරි 7 වැනි දින සවස 5.00 ට මෝදර මාදම්පිටිය සුසාන භූමියේදී සිදු කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=H.A. Pereraâ€™s funeral on Sunday |url=http://www.adaderana.lk/news.php?nid=7097 |access-date=2022-01-14 |website=www.adaderana.lk |language=en}}&lt;/ref&gt; ඔහු ජීවත් වූයේ ඔහුගේ සහෝදරිය සමගිනි.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Sujeewa |title=Habarakadage Aloysius Perera alias Pavel Korchagin of our time |url=https://mirrorarts.lk/featured/3362-aloysius-pereira |access-date=2022-01-14 |website=mirrorarts.lk |language=en-gb}}&lt;/ref&gt;

==වෘත්තීය ජීවිතය==
පෙරේරා උසස් අධ්‍යාපන පාසල් කිහිපයක් හරහා ගොස් ලන්ඩනයේ අධ්‍යාපනය සම්පූර්ණ කළේය. ඔහු මුලින්ම ගාමිණී හත්තෙට්ටුවගමගේ වීදි නාට්‍ය කණ්ඩායමට බැඳුණු අතර ඔහුගේ ප්‍රථම වේදිකා නාට්‍යය “වෙඩික්කාරයෝ” නිර්මාණය කළේය.&lt;ref name=&quot;stage&quot; /&gt; 1973 දී ඔහු සිය පළමු නාට්‍ය කණ්ඩායමට සම්බන්ධ විය. පෙරේරා සංගීතය හැදෑරීමට [[ධම්ම ජාගොඩ]] විසින් [[ලයනල් වෙන්ඩ්ට් කලා මධ්‍යස්ථානය]] පවත්වන ලද රංග ශිල්ප ශාලිකා හා සම්බන්ධ වූ නමුත් ඔහුගේ වෘත්තිය රංගනයට වෙනස් විය.&lt;ref&gt;[http://www.dailynews.lk/2009/11/28/fea50.asp ''Dailynews'' article] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110604054423/http://www.dailynews.lk/2009/11/28/fea50.asp |date=2011-06-04 }}&lt;/ref&gt;

ඔහුගේ පළමු කෙටි වේදිකා නාට්‍යය වූයේ ''රජ්ජුරුවෝ උඩයි උඩයි'' ය. ඉන්පසු ''බෝසත් දැක්ම'', ''රජ දැක්ම'', ''ස්පාටකස්'', ''වැඩකාරයෝ'', ''ජුලියස් සීසර්'' වැනි වේදිකා නාට්‍යවල ඔහු රඟපෑවේය.&lt;ref&gt;{{Citation |title=www.divaina.com |url=http://www.divaina.com/2010/02/12/cineart01.html |access-date=2022-01-14 |archive-date=2016-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303171811/http://www.divaina.com/2010/02/12/cineart01.html }}&lt;/ref&gt; ඔහු නිරිඇල්ලගේ පළමු චිත්‍රපටය වන ‘‘පලමුවේණියා සහ අවසානය’’ හි ප්‍රධාන චරිතය වූ &quot;ජේසු&quot; ලෙස රගපෑවේය.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The first Sinhala drama to premiere in a foreign country |url=https://www.sarasaviya.lk/features-stage-dramas/2021/04/08/20192/විදෙස්-රටක-මංගල-දර්ශනය-පැවැත්වූ-ප්%E2%80%8Dරථම-සිංහල-නාට්%E2%80%8Dයය |archive-date=2022-01-14 |access-date=2022-01-14 |website=Sarasaviya}}&lt;/ref&gt; 1987 දී, ඔහු වඩාත් හොඳින් මතකයේ රැඳී සිටින චිත්‍රපටයේ පෙනී සිටියේය. ඒ [[සුමිත්‍රා පීරිස්]]ගේ  ''සාගර ජලය මදි හැඩුවා ඔබ හින්දා''. නිරිඇල්ලගේ වේදිකා නාට්‍යවල සංගීතය අධ්‍යක්ෂණය කළ ඔහු ජන කරළියේ පළමු උපදේශකවරයා විය.{{citation needed|date=February 2010}}&lt;ref&gt;[http://www.dailynews.lk/2006/06/24/spice02.asp 'Makkal Kalari' (Jana Karaliya)] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110604054432/http://www.dailynews.lk/2006/06/24/spice02.asp |date=2011-06-04 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://janakaraliya.org/Charandas.html Music Director H.A.Perera] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110726201250/http://janakaraliya.org/Charandas.html |date=2011-07-26 }}&lt;/ref&gt; 1981 යෞවන නාට්‍ය සම්මාන උලෙළේදී පෙරේරා හොඳම සංගීත අධ්‍යක්‍ෂණයට හිමි සම්මානය “නුඹ විටක් තල එඬළුයි” නාට්‍ය සඳහා දිනාගත් අතර ඉන්පසුව 1990 වසරේ “සාගර ජලය මැද හාදුව” චිත්‍රපටය වෙනුවෙන් හොඳම නළුවාට හිමි සරසවිය සම්මානය දිනා ගත්තේය. 1996 වසරේ &quot;වරෙන්තුව&quot; වේදිකා නාට්‍යය වෙනුවෙන් හොඳම නළුවාට හිමි රාජ්‍ය නාට්‍ය සම්මානය හිමි විය.&lt;ref name=&quot;stage&quot; /&gt;

පෙරේරා 1982 දී &quot;ජනේලයන් ඒ අමුතා&quot; චිත්‍රපටයේ චරිතයක් සමඟින් රූපවාහිනියට පිවිසියේය. ඉන්පසුව, පෙරේරා ''[[දූ දරුවෝ]]'', ''ඉංගම්මාරුව'', ''නැදෑයෝ'', ''යශෝරාවය'', ''කඳ ඉමා'', '' යන ටෙලි නාට්‍යවල පෙනී සිටියේය. සෙනෙහෙවන්තයෝ'', ''සූරිය දරුවෝ'' තවත් අය අතර.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Inganmaruwa: sees changes |url=http://www.sundaytimes.lk/980816/mirror5.html |access-date=15 August 2019 |publisher=Sunday Times}}&lt;/ref&gt; විශේෂයෙන්ම &quot;දූ දරුවෝ&quot; කතා මාලාවේ &quot;මිස්ටර් ඩයස්&quot; ගේ චරිතය කලක් සමාජයට ලංවූ අපූර්ව චරිතයකි.&lt;ref name=&quot;stage&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Lifie.lk |date=2019-09-27 |title=Dear dads on the small screen never to be seen again |url=https://www.lifie.lk/2019/09/27/loving-father-characters-of-sri-lankan-teledramas/ |access-date=2022-01-14 |website=Lifie.LK |language=en}}&lt;/ref&gt; 

==චිත්‍රපටකරණය==

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! වසර !! චිත්‍රපටය !! භූමිකාව !! Ref.
|-
| 1991 || ''කෙලි මඩල'' || පූජිත තෙන්නකෝන් ||  
|-
| 1991 || ''කුලගෙය'' || සූරි ||  
|-
| 1980 || ''සසරක පැතුම්'' ||  ||  
|-
| 1983 || ''හස්ති වියරුව'' || ||
|-
| 1985 || ''රැජිනා'' || ||
|-
| 1986 || ''කොටි වලිගය'' || ||
|-
| 1988 || ''සාගර ජලය මැද හැන්දුවා ඔබ හඬ'' || පිනා ||  
|-
| 1989 || ''සිරි මැදුර'' || ගුණපාල ||  
|-
| 1990 || ''පාලම යට'' || රෙක්ස් || &lt;ref&gt;{{Cite web |title=All about the film &quot;Palama Yata&quot; |url=http://www.sarasaviya.lk/story/2019/05/02/4959/ගඟ-ගලා-බසිද්දී-සසල-වූ-ජීවිත |archive-date=2021-01-22 |access-date=2021-01-22 |website=Sarasaviya}}&lt;/ref&gt; 
|-
| 1994 || ''මීහරකා'' || අන්දිරිස් ||
|-
| 1998 || ''දෙහෙන'' || ||
|-
| 1998 || ''විමුක්ති'' || පාතාල මැරයා ||
|-
| 2000 || ''ඉන්ද්‍රකීලය'' || ||
|-
| 2008 || ''[[සිරි රජ සිරි]]'' || ඔහුම ||  
|}

==References==
{{Reflist}}

==External links==
*{{IMDb name|id=nm0673319}}
*[http://www.films.lk/ArtistDetails.php?id=134 එච්.ඒ පෙරේරා චරිතාපදානය]{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

{{Authority control}}

{{DEFAULTSORT:පෙරේරා, එච්. ඒ.}}
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික නළුවෝ]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික අධ්‍යක්ෂවරු]]
[[ප්‍රවර්ගය:සිංහල ජනයා]]</text>
      <sha1>lyzafux3xu3v5w5s8sit6dbutxrn2g9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Polysporangiophyte</title>
    <ns>0</ns>
    <id>92970</id>
    <revision>
      <id>805160</id>
      <parentid>594812</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T19:22:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>805160</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2267" sha1="lb5q9xpt5uju2wjzb8175nmd4gykyn0" xml:space="preserve">{{Automatic taxobox
| taxon = Polysporangiophytes/Plantae
| authority = Kenrick &amp; Crane (1997)
| fossil_range = {{geological range|Wenlock|Recent|[[Llandovery epoch|Llandovery]] or [[Wenlock epoch|Wenlock]] to Recent|earliest=Llandovery|}}
| image = Aglaophyton reconstruction.jpg
| image_caption = Reconstruction of ''Aglaophyton'', illustrating bifurcating axes with terminal sporangia, and rhizoids.
| subdivision_ranks = Subgroups
| subdivision = * '''[[Incertae sedis|non-vascular fossil Polysporangiophytes]]'''
** †[[Horneophytopsida]]
** †''[[Aglaophyton]]''
* '''[[Incertae sedis|unclassified fossil Polysporangiophytes]]'''
** †''[[Salopella]]''
** †''[[Tarrantia]]''
* '''[[Vascular plant]]s (tracheophytes)'''
** †''[[Cooksonia]]''
** †''[[Uskiella]]''
** †[[Rhyniophyte]]s
** [[Lycophyte]]s
*** [[Lycopodiopsida|Lycopsida]]-clubmosses
*** †[[Zosterophyll]]s
** [[Euphyllophyte]]s
*** †''[[Eophyllophyton]]''
*** †''[[Trimerophytophyta|Psilophyton]]'' – trimerophytes
*** [[Moniliformopses]]
**** †[[Cladoxylopsid]]a
**** [[fern|Filicopsida]]-ferns
**** [[Equisetopsida]]-horsetails
*** [[Radiatopses]]
**** †''[[Pertica]]''
**** [[Lignophyta]]
***** '''[[Spermatophyta]] (seed plants)'''
****** [[Cycadophyta]] – cycads
****** [[Pinophyta]]  – conifers
****** [[Gnetophyta]] – gnetales
****** [[Ginkgophyta]] – ginkgo
****** †[[Pentoxylales]]
******†[[Bennettitales]] – cycadeoids
****** [[Flowering plant]] – flowering plants
}}
'''Polysporangiophytes''', යනු ශාක වර්ගීකරණයෙහි දී භාවිතාවන පදයකි.

===Taxonomy===&lt;!-- There are links to this section, so please leave an anchor or fix them if you change the title--&gt;
{{empty section}}

==ආශ්‍රිත==
* [[Evolutionary history of plants|ශාක වල පරිණාමයේ ඉතිහාසය]]
* [[List of Early Devonian land plants]]

==මූලාශ්‍ර==
{{Reflist}}

==භාහිර සබැඳි==
* [http://www.amjbot.org/content/vol91/issue10/images/large/abot-91-10-04-f01.jpeg Cladogram] from {{Harvnb|Crane|Herendeen|Friis|2004}}

{{Plant classification}}
{{Taxonbar|from=Q3395822}}

[[ප්‍රවර්ගය:ශාක]]

{{අසම්පූර්ණ}}</text>
      <sha1>lb5q9xpt5uju2wjzb8175nmd4gykyn0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ලින්ටන් සේමගේ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>93159</id>
    <revision>
      <id>805232</id>
      <parentid>783807</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T06:23:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>805232</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12504" sha1="oigfce437b0u1bi3nxhq4rfcc651i8f" xml:space="preserve">{{short description|ශ්‍රී ලාංකික නළුවෙක් සහ චිත්‍රපට අධ්‍යක්ෂවරයෙක් (උපත 1957)}}
{{Infobox person
|name          = ලින්ටන් සේමගේ &lt;br&gt; Linton Semage 
|birth_date    = 1957
|birth_place   = බූස්ස, [[ශ්‍රී ලංකාව]]
|nationality   = ශ්‍රී ලාංකික
|education     = දේව පතිරාජ විද්‍යාලය &lt;br/&gt; ගාල්ල මධ්‍ය විද්‍යාලය
|years_active  = 1976–2006
|awards        = හොඳම නළුවා 
|occupation    = නළුවා, අධ්‍යක්ෂක
}}

'''ලින්ටන් සේමගේ''' යනු ශ්‍රී ලංකාවේ නළුවෙකු, වේදිකා නාට්‍ය නළුවෙකු සහ අධ්‍යක්ෂවරයෙකුද වෙයි. ඔහු වඩාත් ප්‍රසිද්ධ වන්නේ ''[[පාදඩයා]]'' (1998), ''[[සුළං කිරිල්ලී]]'' (2002) සහ ''[[මෑඩ් කව්ගර්ල්]]'' (2006) වැනි චිත්‍රපටවල ඔහුගේ චරිත සඳහා ය. ඔහු සිය රංගන දිවිය ආරම්භ කළේ 1978 දී ටී. අර්ජුන විසින් අධ්‍යක්ෂණය කරන ලද ''සරා'' චිත්‍රපටියෙනි.&lt;ref name=Don2&gt;[http://www.films.lk/sinhala-cinema-artist-linton-semage-900.html Linton Semage] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220117020508/https://films.lk/sinhala-cinema-artist-linton-semage-900.html |date=2022-01-17 }}, films.lk&lt;/ref&gt; 1995 දී ඔහු &quot;මී හරකා&quot; චිත්‍රපටයේ ඔහුගේ චරිතය වෙනුවෙන් [[සරසවිය හොඳම නළුවා සම්මානය]] සහ 1999 දී හොඳම නළුවාට හිමි ජනාධිපති චිත්‍රපට සම්මානය දිනා ගත්තේය.&lt;ref name=Don2/&gt;

==පෞද්ගලික ජීවිතය==
ඔහු උපන්නේ 1957 ගාල්ලේ බූස්සේදීය. ඔහු දේව පතිරාජ විද්‍යාලයෙන් සහ ගාල්ල මධ්‍ය විද්‍යාලයෙන් අධ්‍යාපනය සම්පූර්ණ කළේය.&lt;ref name= lintons&gt;{{cite web | url=http://archives.sarasaviya.lk/2012/02/23/_art.asp?fn=sa1202235&amp;pn=05 | title=From bottom to top | publisher=Sarasaviya | access-date=9 August 2016}}&lt;/ref&gt;

==වෘත්තීය ජීවිතය==
1975 දී ඔහු නර්තන ශිල්පියෙකු වීමේ අභිලාෂය ඇතිව කොළඹ පදිංචියට ගියේය. අනතුරුව ලයනල් වෙන්ඩ්ට් හි &quot;රංග ශිල්ප ශාලිකා&quot; සමඟින් එක්වී බැසිල් මිහිරිපැන්න මහතාගේ මගපෙන්වීම යටතේ නර්තනය ආරම්භ කළේය. ඉන්පසු චිත්‍රසේනගේ ‘‘කරදිය’’, ධම්ම ජාගොඩගේ ‘‘කොර සහ අන්ධයා’’, ‘‘වෙස් මුහුද’’ වැනි නාට්‍යවල රඟපෑවේය. ඔහු [[ගාමිණී හත්තොටුවේගම]] විසින් පිහිටුවන ලද වීදි නාට්‍ය කණ්ඩායමේ පැරණිතම සාමාජිකයෙකි.&lt;ref name= lintons /&gt; ඔහුගේ මංගල රූපවාහිනී රංගනය පැමිණියේ [[පරාක්‍රම නිරිඇල්ල]] විසින් අධ්‍යක්ෂණය කරන ලද ''සෙක්කුව'' ටෙලිනාට්‍යයේ &quot;කිරිපුස්සා&quot; චරිතයෙනි. ඒ චරිතය වෙනුවෙන් ඔහු රාජ්‍ය නාට්‍ය උළෙලේ විශිෂ්ටතා සම්මානය දිනාගත්තේය. ‘‘මනමේ’’, ‘‘සිංහබාහු’’, ‘‘වෙඩික්කාරයෝ’’, ‘‘රන් සලකුණ’’, ‘‘පුන්තිලා’’, ‘‘පැන්ස දෙක හංසයා’’, ''අත්'' සහ ''මෝරා'' වැනි ජනප්‍රිය විචාරක පැසසුම් ලත් වේදිකා නාට්‍ය රැසක ඔහු දිගටම රඟපෑවේය.&lt;ref name= lintons /&gt;

ඔහුගේ එකම වේදිකා නිෂ්පාදනය වන ‘‘පංචායුධ’’ නාට්‍යය නිෂ්පාදනය කළේය. ඔහු ඉන්දීය ජාතික නාට්‍ය රඟහලේ නාට්‍ය පාඨමාලාවක් සඳහා ඉන්දියාවට ගියේය. 1978 දී ඔහු ටී. අර්ජුන විසින් අධ්‍යක්ෂණය කරන ලද ''සාර'' හරහා වේටර්වරයෙකුගේ චරිතය සමඟින් සිය මංගල සිනමා රංගනය ඉටු කළේය.&lt;ref name= lintons /&gt; නිරිඇල්ලගේ ‘‘පලමුවෙනියා සහ අවසානය’’, පී.යූ.ඞී. පෙරේරාගේ ‘‘සින්ඩ්‍රැල්ලගේ සෙරෙප්පුව’’ වැනි කෙටි චිත්‍රපටවල ඔහු රඟපෑවා. ඔහුගේ වඩාත්ම කැපී පෙනෙන සිනමා රංගනය 1994 දී අයි. එන්. හේවාවසම් විසින් අධ්‍යක්ෂණය කරන ලද &quot;මී හරකා&quot; චිත්‍රපටය හරහා පැමිණියේය. එම වසරේ ඔහු එම චිත්‍රපටයේ &quot;ගුණපාල&quot; චරිතය වෙනුවෙන් හොඳම නළුවාට හිමි සරසවිය සම්මානය දිනා ගත්තේය.&lt;ref name= lintons /&gt;

ඔහු &quot;නදී ගීතය&quot;, &quot;ඉරට හඬන මල්&quot;, &quot;ඉන්ද්‍රකීලය&quot;,&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.sundaytimes.lk/001217/tv.html |title='Indrakeelaya': tale of woman facing a bitter experience |publisher=Sunday Times |access-date=19 September 2019}}&lt;/ref&gt; &quot;කෝකිල ගින්න&quot;, &quot;මඟුල් සක්වල&quot;,&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.sundaytimes.lk/000528/tv.html | title='Magul Sakwala': story of middleage romance | publisher=Sunday Times | access-date=25 July 2019}}&lt;/ref&gt; සහ &quot;ඉති පහන්&quot; ඇතුළු රූපවාහිනී කතාමාලා කිහිපයක රඟපෑවේය. . ඔහු &quot;අකරදරුව&quot; සහ &quot;දෙවෙනි කැමැත්ත&quot; මාලා දෙකක්ද නිෂ්පාදනය කළේය.&lt;ref name= lintons /&gt;

==චිත්‍රපටකරණය==

===ප්‍රධාන නළුවා / නළුවා&lt;ref name=Don2/&gt;===

* අංක ශ්‍රී ලාංකේය සිනමාවේ ඇති ශ්‍රී ලාංකේය චිත්‍රපට සංඛ්‍යාව දක්වයි.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.nfc.gov.lk/films-history.php | title=Sri Lankan Cinema History | publisher=National Film Corporation of Sri Lanka | access-date=9 August 2016}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! වසර !! අංකය !! චිත්‍රපටය !! චරිතය
|-
| 1978 || 396 || ''[[සාරා (1978 චිත්‍රපටය)|සාරා]]'' || වේටර්
|-
| 1981 || 502 || ''[[සුද්දා]]'' ||
|-
| 1982 || 514 || ''[[තනි තරුව]]'' ||
|-
| 1985 || 614 || ''[[රජිනා (සිංහල චිත්‍රපටය)|රජිනා]]'' || තිර රචනය
|-
| 1986 || 639 || ''[[අතුරු මිතුරු (චිත්‍රපටය)|අතුරු මිතුරු]]'' ||
|-
| 1987 || 658 || ''[[පොඩි විජේ]]'' ||
|-
| 1989 || 696 || ''[[සිරි මැදුර]]'' || ගුණපාලගේ ආධාරකරුව
|-
| 1990 || 705 || ''[[සහරවේ සිහිනය]]'' || 
|-
| 1991 || 737 || ''[[ස්ත්‍රී (1991 චිත්‍රපටිය)|ස්ත්‍රී]]'' ||
|-
| 1994 || 819 || ''[[මී හරකා]]'' || ගුණපාල
|-
| 1995 || 842 || ''[[අයෝමා (චිත්‍රපටය)|අයෝමා]]'' ||
|-
| 1996 || 866 || ''[[බව සසර]]'' ||
|-
| 1997 || 868 || ''[[යසෝමා (චිත්‍රපටය)|යසෝමා]]'' ||
|-
| 1998 || 901 || ''[[අන්තිම රැය]]'' || &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.films.lk/anthima-reya-sinhala-film-1652.html |title=Anthima Reya - අන්තිම රැය |publisher=Sinhala Cinema Database |access-date=23 December 2019}}&lt;/ref&gt;
|-
| 1998 || 967 || ''[[පුරහඳ කළුවර]]'' || සුනන්දගේ සැමියා
|-
| 1999 || 911 || ''[[පාදඩයා]]'' || ධර්මදාස. තිර රචනය
|-
| 1999 || 928 || ''[[නගරං]]'' || බර්ටි
|-
| 2000 || 938 || ''[[රාජ්‍ය සේවය පිනිසයි]]'' || විජේපාල
|-
| 2000 || 945 || ''[[ඉන්ද්‍රකීලය]]'' ||
|-
| 2001 || 961 || ''[[මේ මගේ සඳයි]]'' ||
|-
| 2002 || 978 || ''[[කළු සුදු මල්]]'' || චතුර
|-
| 2002 || 980 || ''[[සුදු සෙවනැලි]]'' || සුදු බණ්ඩා
|-
| 2002 || 988 || ''[[මගේ වම් අත]]'' || කමල්. තිර රචනය
|-
| 2003 || 1018 || ''[[සුළං කිරිල්ලී]]'' || ශාන්ත බණ්ඩාර
|-
| 2004 || 1041 || ''[[මිල්ලේ සොයා]]'' || 
|-
| 2006 || ඉංග්‍රීසි || ''[[මෑඩ් කව්ගර්ල්]]'' || ආචාර්ය සුසුකි
|}

===අධ්‍යක්ෂවරයෙකු&lt;ref name=Don2/&gt;===
* 1999: පාදඩයා
* 2002: මගේ වම් අත

===නිෂ්පාදකයා&lt;ref name=Don2/&gt;===
* 1999: පාදඩයා

==සම්මාන==
* '''[[ජනාධිපති සිනමා සම්මාන]]'''
1999 - හොඳම නළුවා ('මී හරකා'')&lt;ref name=Don2/&gt;

2002 - හොඳම සහය නළුවා (''සුදු සෙවනැලි'')&lt;ref&gt;[http://archives.dailymirror.lk/2005/09/12/life/01.asp Presidential Film Awards 2001, 2002 and 2003] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130403210226/http://archives.dailymirror.lk/2005/09/12/life/01.asp |date=2013-04-03 }}&lt;/ref&gt;

* '''[[සරසවිය සම්මාන]]'''
1995 - [[සරසවිය හොඳම නළුවා සම්මානය|හොඳම නළුවා]] (''මී හරකා'')&lt;ref&gt;[http://archives.dailynews.lk/2005/10/27/sarasaviyafest-08.htm Some past winners of the Sarasaviya Film Festival]&lt;/ref&gt;

*'''[[ඩකා ජාත්‍යන්තර සිනමා උළෙල]]'''

2000 හොඳම චිත්‍රපටය - ''පාදඩයා'' &lt;ref name=Don3&gt;[http://www.sundayobserver.lk/2002/09/01/fea11.html Arts-Discovery of one's real self] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930181704/http://www.sundayobserver.lk/2002/09/01/fea11.html |date=2007-09-30 }}&lt;/ref&gt;

2000 හොඳම අධ්‍යක්ෂණය - ''පාදඩයා'' &lt;ref name=Don3/&gt;

==යොමු කිරීම්==
{{Reflist}}

==බාහිර සබැඳි==
*[http://www.sarasaviya.lk/2012/02/23/_art.asp?fn=sa1202235&amp;pn=05 බිංදුවෙන් පටන්ගෙන ඉහළටම නැගි ලින්ටන් සේමගේ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120430225224/http://www.sarasaviya.lk/2012/02/23/_art.asp?fn=sa1202235&amp;pn=05 |date=2012-04-30 }}

{{DEFAULTSORT:සේමගේ, ලින්ටන්}}
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික නළුවෝ]]
[[Category:සිනමාවේ නළුවෝ]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික අධ්‍යක්ෂවරු]]
[[ප්‍රවර්ගය:සිංහල ජනයා]]</text>
      <sha1>oigfce437b0u1bi3nxhq4rfcc651i8f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ඥානාංග ගුණවර්ධන</title>
    <ns>0</ns>
    <id>102853</id>
    <revision>
      <id>805181</id>
      <parentid>788709</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T00:11:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>805181</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4879" sha1="6ckzr048irl9ammypiphj9wxosomvhm" xml:space="preserve">{{short description|ශ්‍රී ලාංකේය නළුවෙකු සහ නාට්‍යකරුවෙකි}}
{{Infobox person
|name          = ඥානාංග ගුණවර්ධන&lt;br /&gt;Gnananga Gunawardane
|other_names   = 
|image         = 
|background    = 
|image_size    = 
|alt           = 
|caption       = 
|birth_date    = {{birth date|1945|9|18|df=y}}
|birth_name    = කල්පුගේ දොන් ඥානාංග ගුණවර්ධන
|birth_place   = [[බ්‍රිතාන්‍ය ලංකාව]]&lt;br /&gt;(දැන් [[ශ්‍රී ලංකාව]])
|residence     = 
|death_date    = 4 මැයි 2023 (වයස 78)
|death_place   = [[කොළඹ]], ශ්‍රී ලංකාව
|death_cause   = 
|resting_place = 
|resting_place_coordinates = &lt;!-- {{coord|LAT|LONG|display=inline,title}} --&gt;
|citizenship   = ශ්‍රී ලාංකික
|education     =
|years_active  = 1980–2023
|party         = 
|spouse        = නාලනී ගුණවර්ධන 
|children      = 
|awards        =   
|signature     = 
|website       = 
|footnotes     = 
|occupation    = 
}}

'''කල්පුගේ දොන් ඥානාංග ගුණවර්ධන''' (''Gnananga Gunawardana'', 18 සැප්තැම්බර් 1945-4 මැයි 2023)&lt;ref&gt;{{cite news|title=Gnananga Gunawardana|newspaper=films.lk|language=en|publisher=films.lk|date=2020|url=https://www.films.lk/sinhala-cinema-artist-gnananga-gunawardana-133.html|access-date=6 May 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230506230526/https://www.films.lk/sinhala-cinema-artist-gnananga-gunawardana-133.html|archive-date=6 May 2023|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;දිනමණ&quot; /&gt;, හෙවත් '''ඥානාංග ගුණවර්ධන''' යනු ශ්‍රී ලංකාවේ සිංහල සිනමාවේ, වේදිකාවේ සහ රූපවාහිනියේ රඟපෑ නළුවෙකි.&lt;ref name=&quot;දිනමණ&quot;&gt;{{cite news|title=ඥානාංග ගුණවර්ධන සමුගනියි|newspaper=දිනමණ|language=si|publisher=දිනමණ|date=5 May 2023|url=https://www.dinamina.lk/2023/05/05/%E0%B6%B4%E0%B7%94%E0%B7%80%E0%B6%AD%E0%B7%8A/169653/%E0%B6%A5%E0%B7%8F%E0%B6%B1%E0%B7%8F%E0%B6%82%E0%B6%9C-%E0%B6%9C%E0%B7%94%E0%B6%AB%E0%B7%80%E0%B6%BB%E0%B7%8A%E0%B6%B0%E0%B6%B1-%E0%B7%83%E0%B6%B8%E0%B7%94%E0%B6%9C%E0%B6%B1%E0%B7%92%E0%B6%BA%E0%B7%92|access-date=6 May 2023|archive-date=6 May 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230506233539/https://www.dinamina.lk/2023/05/05/%E0%B6%B4%E0%B7%94%E0%B7%80%E0%B6%AD%E0%B7%8A/169653/%E0%B6%A5%E0%B7%8F%E0%B6%B1%E0%B7%8F%E0%B6%82%E0%B6%9C-%E0%B6%9C%E0%B7%94%E0%B6%AB%E0%B7%80%E0%B6%BB%E0%B7%8A%E0%B6%B0%E0%B6%B1-%E0%B7%83%E0%B6%B8%E0%B7%94%E0%B6%9C%E0%B6%B1%E0%B7%92%E0%B6%BA%E0%B7%92|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

==පෞද්ගලික සහ වෘත්තීය ජීවිතය==
ගුණවර්ධන උපත ලැබුවේ [[බ්‍රිතාන්‍ය ලංකාව|බ්‍රිතාන්‍ය ලංකාවේ ය]].1980 දී පරාක්‍රම ද සිල්වා අධ්‍යක්ෂණය කළ ඔහුගේ පළමු චිත්‍රපටය වන [[හැවනලී අද මිනිසුන්]] චිත්‍රපටයේ ඔහු රඟපෑවා. ගුණවර්ධන [[සප්ත කන්‍යා]], [[සීලම]], [[තරණය]], [[මහරජ අජාසත්]] වැනි චිත්‍රපටවල ද රඟපෑවේය.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Veteran actor Gnananga Gunawardena passes away|language=en|publisher=Ada Derana|date=4 May 2023|url=https://www.adaderana.lk/news/90301/veteran-actor-gnananga-gunawardena-passes-away|access-date= 6 May 2023}}&lt;/ref&gt;.

==මරණය==
ඥානංග ගුණවර්ධන 2023 මැයි 4 වන දින මිය යන විට 78 වන වියේ පසුවිය. අභාවප්‍රාප්ත වීමට පෙර ඔහු [[ශ්‍රී ලංකා ජාතික රෝහල| කොළඹ ජාතික රෝහලේ]] ප්‍රතිකාර ලබමින් සිටියේය.&lt;ref&gt;{{cite news|title=ඥාණාංග ගුණවර්ධන අභාවප්‍රාප්ත වෙයි|language=si|publisher=ITN News.LK|date=4 May 2023|url=https://www.itnnews.lk/2023/05/04/480614/|access-date= 6 May 2023}}&lt;/ref&gt;.
==මූලාශ්‍ර==
{{reflist}}

==බාහිර සබැඳි==
* {{IMDb name|nm2768604}}

{{authority control}}

{{DEFAULTSORT:ගුණවර්ධන, ඥානාංග}}
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික නළුවෝ]]
[[ප්‍රවර්ගය:සිංහල ජනයා]]
[[ප්‍රවර්ගය:2023]]</text>
      <sha1>6ckzr048irl9ammypiphj9wxosomvhm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>පාලිත සිල්වා</title>
    <ns>0</ns>
    <id>103080</id>
    <revision>
      <id>805195</id>
      <parentid>783784</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T03:20:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>805195</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28659" sha1="p3ykydhkfp72fmyxp130bl3tlzy6n6t" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව පුද්ගලයා
| honorific_prefix = 
| name = Palitha Silva &lt;br&gt;පාලිත සිල්වා
| image = 
| image_size = 
| alt = 
| caption = 
| birth_name = Garanduwa Baarage Palitha Silva
| birth_date = {{Birth date and age|1967|8|31|df=yes}}
| birth_place = [[Sri Lanka]]
| death_date = 
| death_place = 
| death_cause = 
| resting_place_coordinates = &lt;!-- {{coord|LAT|LONG|display=inline,title}} --&gt;
| nationality = Sri Lankan
| education = 
| occupation = Actor
| years_active = 1984–present
| party = 
| spouse = Namalee Silva
| children = 4
| awards = Best Actor/ most popular actor
| website = 
| signature = 
| footnotes = 
}}
[[Category:Articles with hCards]]

'''ගරැණ්ඩුව බාරගේ පාලිත සිල්වා''' (උපත 1967 අගෝස්තු 30) යනු ශ්‍රී ලාංකේය නළුවෙක්, නාට්‍යකරුවෙකු, නිෂ්පාදකයෙක්, අධ්‍යක්ෂකවරයෙක්, පිටපත් රචකයෙක් සහ කතුවරයෙකි.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Palitha Silva bio |url=https://rateyourmusic.com/films/palitha-silva/ |access-date=25 April 2019 |publisher=Rate your music}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Sri Lankan actors - Palitha Silva |url=http://www.nfc.gov.lk/artist/palitha-silva-335/ |access-date=25 April 2019 |publisher=National Film Corporation of Sri Lanka}}&lt;/ref&gt; ඔහු සිය වෘත්තීය ජීවිතය ආරම්භ කළේ වයස අවුරුදු 15 දී ගෞරවනීය [https://web.archive.org/web/20210113033443/http://www.films.lk/sinhala-cinema-artist-solomon-fonseka-1107.html මහාචාර්ය සොලමන් ෆොන්සේකාගේ] රංගන පාසලේ පුහුණුව සඳහා තෝරා ගන්නා විටය. සිල්වා රූපවාහිනී කතාමාලා 400 කට වැඩි ගණනක&lt;ref name=&quot;Psilva&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Palitha comes with the &quot;CIRCUS&quot; |url=https://www.pressreader.com/sri-lanka/daily-mirror-sri-lanka/20120723/283137130914068 |access-date=25 April 2019 |publisher=Daily Mirror}}&lt;/ref&gt; රඟපා ඇති අතර, ''කීටයා'', ''දෙවෙනි ඉනිම'' ටෙලි නාට්‍යවල චරිත සහ ''අනගාරික ධර්මපාල ශ්‍රීමතානෝ'' චරිතාපදාන චිත්‍රපටයේ නාමික චරිතය සඳහා වඩාත් ප්‍රසිද්ධය.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Sri Lankan film critics are not educated ones about cinema - Palitha Silva |url=http://www.ada.lk/entertainment/ලංකාවේ-චිත්‍/8-31864 |access-date=25 April 2019 |publisher=Ada}}&lt;/ref&gt; ශ්‍රී ලංකාවේ බුද්ධාගම වෙනුවෙන් කළ සේවය වෙනුවෙන් ඔහුට ''මානව හිතවාදී කීර්ති ශ්‍රී වීරපුත්‍ර දේශබන්දු'' (ජුනි 2019) සහ කලාශුභන ජනරංජන කීර්ති ශ්‍රී දේශමාන්‍ය (ජූලි 2021) යන ගෞරව නාමයන් පිරිනමන ලදී. කලා මලික්, මයිකල් වුඩ්ස් සහ ආතර් ඩිග්නම් රංගනයෙන් දායක වූ ෂැඩෝ ''ඔෆ් ද කෝබ්රා'' ජාත්‍යන්තර චිත්‍රපටයට ද ඔහු රංගනයෙන් දායක විය.

== පෞද්ගලික ජීවිතය ==
ඔහු විවාහ වී සිටින්නේ ඔහුගේ දිගුකාලීන සහකරු නාමලී සිල්වා සමඟයි. ඇය ශ්‍රී ලංකා ඉන්ෂුවරන්ස් හි අලෙවි අංශයේ නියෝජ්‍ය ප්‍රධාන අධිකාරීවරියයි. ඇය ගියේ බම්බලපිටියේ ශුද්ධ වූ පවුලේ කන්‍යාරාමයට සහ කොළඹ [[දේවි බාලිකා විද්‍යාලය|දේවි බාලිකා විද්‍යාලයටය]] . ඉන්පසු නාමලී ලන්ඩනයේ වරලත් අලෙවිකරණ ආයතනයෙන් අලෙවිකරණ උපාධියක් ලබා ගත්තාය. ඇය පාලිතව හඳුනන්නේ වයස අවුරුදු 10 සිටය. ඔවුන් දෙදෙනාම ගල්කිස්සේ එකම ගමේ ජීවත් වූ අතර දෙදෙනාම ඉගෙනුම ලැබුවේ එකම දහම් පාසල, ගල්කිස්ස ධම්මෝදය දහම් පාසලයි. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=He never wants to tell the media what I am saying - Namalee Silva |url=https://www.lakbima.lk/index.php/art-gallery/palitha |access-date=25 April 2019 |publisher=Lakbima}}&lt;/ref&gt;

== වේදිකා නාට්‍ය වෘත්තිය ==
ඔහුගේ රංගනයට සහ නාට්‍යයට පිවිසීම ධර්මසිරි බණ්ඩාරනායකගේ ''ඒකාධිපති'' නාට්‍යය හරහා සිදු විය. ''තවත් එක් විරූපියක් චිත්‍රපටයේ තිර රචනය, අධ්‍යක්ෂණය සහ රංගනය වෙනුවෙන් ඔහුගේ ප්‍රථම රාජ්‍ය යොවුන් සම්මානය දිනාගෙන,'' 1983 දී, 18 හැවිරිදි වියේ පසුවූ ඔහු, හාල් සිල්වා සමඟ එක්ව ශ්‍රී ලංකාවේ වඩාත්ම විවේචනාත්මක වේදිකා නාට්‍යයක් ''වන සාජන් නල්ලතම්බි'' හි රඟපාන්නට විය.&lt;ref name=&quot;bestactor&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Palitha fulfils potential as novelist |url=http://archives.dailynews.lk/2004/10/20/artscop08.html |access-date=25 April 2019 |website=Daily News}}&lt;/ref&gt; සිල්වා [[බර්ටෝල් බ්‍රෙෂ්ට්|බර්ටෝල්ට් බ්‍රෙෂ්ට්ගේ]] Mr Puntila and his Man Matti සහ William Shakespeare ගේ ''Midsummer Night's Dreams යන චිත්‍රපටවල Helena Lehtimäki ගේ අධ්‍යක්ෂණය යටතේ අධ්‍යක්ෂණය කර ක්‍රියා කළාය.'' 1988 දී සැමුවෙල් බෙකට්ගේ ''Waiting for Godot'' චිත්‍රපටයේ ''එස්ට්‍රගන්ගේ'' චරිතය රඟපෑම වෙනුවෙන් සිල්වා ජාතික රාජ්‍ය නාට්‍ය උළෙලේ හොඳම නළුවා සම්මානය සඳහා නිර්දේශ විය. 1994 දී ''කස්පා වෙනුවෙන් රාජ්‍ය නාට්‍ය උළෙලේ හොඳම නළුවාට හිමි සම්මානය සිල්වාට හිමි විය.''

1984 දී ඔහුගේ මංගල නාට්‍ය අධ්‍යක්ෂණය වූයේ ''බල්ලංගෙන් ප්‍රවේශම් වෙනු'' නාට්‍යය හරහාය.&lt;ref name=&quot;Psilva&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Palitha comes with the &quot;CIRCUS&quot; |url=https://www.pressreader.com/sri-lanka/daily-mirror-sri-lanka/20120723/283137130914068 |access-date=25 April 2019 |publisher=Daily Mirror}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;[https://www.pressreader.com/sri-lanka/daily-mirror-sri-lanka/20120723/283137130914068 &quot;Palitha comes with the &quot;CIRCUS&quot;&quot;]. Daily Mirror&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;25 April&lt;/span&gt; 2019&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; ජාතික යොවුන් නාට්‍ය උළෙලේදී මෙම නාට්‍යය බොහෝ සම්මාන සහ ඇගයීම් ලබා ගත්තේය. ඔහු බම්බලපිටිය ශුද්ධ වූ පවුලේ කන්‍යාරාමය සහ [[ශාන්ත තෝමස් විද්‍යාලය, ගල්කිස්ස|ගල්කිස්ස එස්. තෝමස් විද්‍යාලය]] වැනි පාසල් රැසක වේදිකා නාට්‍ය අධ්‍යක්ෂණය කළේය. ඔහු බොහෝ බ්‍රිතාන්‍ය සහ ජර්මානු නාට්‍යකරුවන් සමඟ ද වැඩ කර ඇත. &lt;ref name=&quot;Psilva&quot; /&gt;

වසර 28කට පසු, ඔහු ''සර්කස් කරයෝ'' නමින් තවත් වේදිකා නාට්‍යයක් අධ්‍යක්ෂණය කළේය, එය ප්‍රථම වරට 2012 ජූලි 31 වන දින ලයනල් වෙන්ඩ්ට් රඟහලේදී ඉදිරිපත් කරන ලදී &lt;ref name=&quot;Psilva&quot;/&gt;

=== කැපී පෙනෙන කෘති ===

* ''ඒකාධිපති''
* ''බල්ලංගෙන් ප්‍රවේශම් වෙනු''
* ''සර්කස් කරයෝ''
* ''සිකිරුටි සින්නතම්බි'' &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=All three are Silvas |url=http://archives.sarasaviya.lk/2015/03/19/?fn=sa1503197 |access-date=25 April 2019 |publisher=Sarasaviya}}&lt;/ref&gt;
* ''සිහින දේශයෙන්'' &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Sihina Deshayen (Veils of Maya) |url=http://www.boodeekeerthisena.com/veils_of_maya_more.html |access-date=25 April 2019 |publisher=boodeekeerthisena.com}}&lt;/ref&gt;
* ''සාරි ගැටේ'' &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Handunetti's Sari Gete |url=http://www.silumina.lk/2018/10/21/රසඳුන/සාරි-ගැටේ-ට-අහුවුණු-ජීවන්-25-26-පුංචි-තියටරයට |access-date=25 April 2019 |publisher=Silumina}}&lt;/ref&gt;
* ''කැස්පාර්'' - ජර්මානු නාට්‍යකරුවෙකු සමඟ &lt;ref name=&quot;palithainterview&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Palitha Silva – කලාව අයාලේ යන හැටි |url=http://hotgossip.itbro.info/2018/07/18/palitha-silva-කලාව-අයාලේ-යන-හැටි-ගැන-ද/ |access-date=25 April 2019 |publisher=Hot Gossip}}&lt;/ref&gt;
* ''කැලණි පාලම'' &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Pera Uni Colombo Alumni presents Kelani Palama |url=http://www.sundaytimes.lk/170910/plus/pera-uni-colombo-alumni-presents-kelani-palama-258255.html |access-date=25 April 2019 |publisher=Sunday Times}}&lt;/ref&gt;
* ''සිහින රඟහල'' &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title='Theatre dreams' go on stage |url=http://www.sundaytimes.lk/081116/TV/sundaytvtimes_08.html |access-date=25 April 2019 |publisher=Sunday Times}}&lt;/ref&gt;

== රූපවාහිනී වෘත්තිය ==
1998 දී සිල්වා අධ්‍යක්ෂණය කළ ''අමුත්තක් ඇවිත්'' ටෙලි චිත්‍රපටය සම්මානයට පාත්‍ර විය. 2000 දී ඔහු ස්වර්ණවාහිනිය සඳහා ''ත්‍රස්තාවඩිංගේ සිද්ධිය'' අධ්‍යක්ෂණය කළේය. &lt;ref name=&quot;Psilva&quot;/&gt; ඔහු වඩාත් ජනප්‍රිය වූයේ [[අයිටීඑන් නාලිකාව|ස්වාධීන රූපවාහිනී සේවයේ]] විකාශය වූ ''කීටයා'' නාට්‍ය අභිරහස් රූපවාහිනී කතාමාලාව හරහාය. ඔහු දැනට ක්‍රිකට් පුහුණුකරු ලෙස ''[[දෙවෙනි ඉනිම (ටෙලි නාට්‍යය)|දෙවෙනි ඉනිම]]'' ටෙලිනාට්‍යයේ රඟපායි.&lt;ref name=&quot;palithainterview&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Palitha Silva – කලාව අයාලේ යන හැටි |url=http://hotgossip.itbro.info/2018/07/18/palitha-silva-කලාව-අයාලේ-යන-හැටි-ගැන-ද/ |access-date=25 April 2019 |publisher=Hot Gossip}}&lt;/ref&gt;


==ටෙලිනාට්‍යය== 
* ''අහස් ගංගා''
* ''ඉසුරුගිරි තරණය''
* ''උරුමයක අරගලය''
* ''එක ඉත්තක මල්''
* ''කටු ඉඹුල''
* ''ගිනිඅවි සහා ගිනිකෙළි''
* ''දිය මත රුව''
* ''දිය සුළිය''
* ''[[දෙවෙනි ඉනිම]]''
* ''පිටගම්කාරයෝ''
* ''මයුර අසපුව'' 
* ''මහවිරු පන්ඩු''
* ''යුග විලක්කුව''
* ''වනවදුලේ වසන්තය''
* ''ස්වයංජාත''
* ''සත්සර නිම්නය''
* ''සඳ ගොම්මන් රෑ''
* ''සඳ දියවර''
* ''සඳ සඳ වගේ''

== රංගනයෙන් ඔබ්බට ==
ඔහු බ්‍රිතාන්‍ය කවුන්සිලයේ තරුණ ඉගෙනුම් මධ්‍යස්ථානයේ වැඩමුළු අධ්‍යක්ෂවරයා ලෙස කටයුතු කළේය.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Kids take on big issues |url=http://www.sundaytimes.lk/010902/plus7.html |access-date=25 April 2019 |publisher=Sunday Times}}&lt;/ref&gt; ඔහුගේ ලොකුම අභිලාෂය ලේඛකයෙකු වීම බව ඔහු ප්‍රකාශ කළේය. ඔහු 1998 දී ''ඊ දීගෙක ගියාය'' සහ 2004 ඔක්තෝබර් 8 වැනි දින ''අටක් බරට හෙණ්ඩුවක් ලෙස'' නවකතා දෙකක් ප්‍රකාශයට පත් කර ඇත.&lt;ref name=&quot;bestactor&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Palitha fulfils potential as novelist |url=http://archives.dailynews.lk/2004/10/20/artscop08.html |access-date=25 April 2019 |website=Daily News}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;[http://archives.dailynews.lk/2004/10/20/artscop08.html &quot;Palitha fulfils potential as novelist&quot;]. ''Daily News''&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;25 April&lt;/span&gt; 2019&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; ඔහු අධ්‍යක්ෂක, තිර රචක සහ සිනමාකරණය පිළිබඳ කථිකාචාර්යවරයෙකු ලෙසද කටයුතු කරයි.

== චිත්‍රපටකරණය ==
සිල්වා සිය සිනමා ජීවිතය ආරම්භ කළේ 1987 දී ජැක්සන් ඇන්තනී  විසින් අධ්‍යක්ෂණය කරන ලද ''කවුළුව චිත්‍රපටයෙන්'' සුළු චරිතයකින්.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Palitha Silva - පාලිත සිල්වා films |url=http://www.films.lk/sinhala-cinema-artist-palitha-silva-236.html |access-date=25 April 2019 |publisher=Sinhala Cinema Database}}&lt;/ref&gt; ඔහුගේ ජනප්‍රියම සිනමා රංගනය වූයේ ''සර් ලාස්ට් චාන්ස්'', ''අනගාරික ධර්මපාල ශ්‍රීමතාණෝ'' සහ ''මහරජ අජාසත්'' යන චිත්‍රපට හරහාය.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Palitha Silva filmography |url=https://www.imdb.com/name/nm0798473/ |access-date=25 April 2019 |publisher=IMDb}}&lt;/ref&gt; ''මහරජ අජාසත්හි'' දෙව්දත්ත රහතන් වහන්සේගේ චරිතය විචාරකයන්ගේ නොමඳ පැසසුමට ලක් විය.

* අංක ශ්‍රී ලාංකේය සිනමාවේ ඇති ශ්‍රී ලාංකේය චිත්‍රපට සංඛ්‍යාව දක්වයි. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Sri Lankan Cinema History |url=http://www.nfc.gov.lk/films-history.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160823000528/http://www.nfc.gov.lk/films-history.php |archive-date=23 August 2016 |access-date=25 April 2019 |publisher=National Film Corporation of Sri Lanka}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
!වසර
!චි. අං.
!චිත්‍රපටය
!චරිතය
!යොමුව
|-
|1987
|663
|''Kawuluwa''
|
|
|-
|1993
|771
|''Sargent Nallathambi''
|Nanapala
|
|-
|1994
|796
|''Ekada Wahi''
|
|
|-
|1994
|800
|''Nohadan Landune''
|
|
|-
|1995
|837
|''Edath Chandiya Adath Chandiya''
|
|
|-
|1995
|831
|''Maruthaya''
|Dinesh
|
|-
|1996
|850
|''Sihina Desayen''
|
|
|-
|1996
|858
|''Hiru Sanduta Medi Wee''
|
|
|-
|1998
|890
|''Gini Avi Saha Gini Keli''
|Willie
|&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Sinhala screened films |url=http://www.sarasaviya.lk/2015/06/11/?fn=sa15061144 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180325090402/http://www.sarasaviya.lk/2015/06/11/?fn=sa15061144 |archive-date=25 March 2018 |access-date=11 March 2017 |publisher=Sarasaviya}}&lt;/ref&gt;
|-
|1999
|924
|''Seetha Sameere''
|Janaka
|&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title='Seetha Sameere' portrays chefs and lovers |url=http://www.sundaytimes.lk/991017/tv.html |access-date=25 April 2019 |publisher=Sunday Times}}&lt;/ref&gt;
|-
|2000
|942
|''Sanda Yahanata''
|
|&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title='Sanda Yahanata' portrays violence |url=http://www.sundaytimes.lk/000305/tv.html#label5 |access-date=29 October 2019 |publisher=Sunday Times}}&lt;/ref&gt;
|-
|2000
|943
|''Anuragaye Ananthaya''
|Kamal Kanchana Swarnadipathi
|&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title='Anuragaye Ananthaya' : A struggle between a woman and society |url=http://www.sundaytimes.lk/000611/tv.html |access-date=1 March 2017 |publisher=The Sunday Times}}&lt;/ref&gt;
|-
|2003
|1009
|''Le Kiri Kandulu''
|Prosecutor
|&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Udayakantha reels in his latest film |url=http://archives.dailynews.lk/2002/12/14/fea09.html |access-date=11 March 2017 |website=Daily News}}&lt;/ref&gt;
|-
|2003
|1013
|''Sudu Kaluwara''
|Dingiri Banda
|&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=A cinematic spring of patriotism |url=http://www.island.lk/2003/07/19/satmag01.html |access-date=10 May 2019 |publisher=The Island}}&lt;/ref&gt;
|-
|2005
|1056
|''Sulanga''
|Siripala
|&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Sulanga screened in Kurunegala today |url=http://archives.dailynews.lk/2007/03/15/news26.asp |access-date=11 March 2017 |website=Daily News}}&lt;/ref&gt;
|-
|2006
|1081
|''Ammawarune''
|AGA officer
|&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=&quot;Maestro&quot; Lester James Peries Doyen Among Sinhala Film Directors |url=http://www.dailymirror.lk/article/-Maestro-Lester-James-Peries-Doyen-Among-Sinhala-Film-Directors-107734.html/ |access-date=25 March 2017 |publisher=Daily Mirror}}&lt;/ref&gt;
|-
|2008
|1107
|''Walapatala''
|Chartin
|&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Microscopic view of the systemic ailment Walapatala - Penumbra by Vijitha Gunarathne |url=http://archives.sundayobserver.lk/2008/07/06/spe11.asp |access-date=11 March 2017 |publisher=The Sunday Observer}}&lt;/ref&gt;
|-
|2009
|1122
|''Sir Last Chance''
|Don Ladan 'George Washingpowder'
|&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title='Sir Last Chance' to make appearance |url=http://archives.sundayobserver.lk/2009/03/22/pan14.asp |access-date=25 April 2019 |publisher=Sunday Observer}}&lt;/ref&gt;
|-
|2010
|1136
|''Kshema Bhoomi''
|Anura Suriyabandara
|&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Sri Lankan Screened Films |url=http://www.sarasaviya.lk/2016/04/28/?fn=sa16042833 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160502021418/http://www.sarasaviya.lk/2016/04/28/?fn=sa16042833 |archive-date=2 May 2016 |access-date=11 March 2017 |publisher=Sarasaviya}}&lt;/ref&gt;
|-
|2010
|1144
|''Ira Handa Yata''
|Lieutenant Silva
|&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Ira Handa Yata Brings A Message To Every Sri Lankan |url=http://www.thesundayleader.lk/2010/09/26/ira-handa-yata-brings-a-message-to-every-sri-lankan/ |access-date=8 March 2017 |publisher=The Sunday Leader}}&lt;/ref&gt;
|-
|2010
|
|''Kawulu Dora''
|
|&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title='Kavulu Dora' opens for public |url=http://www.sundaytimes.lk/100627/Magazine/sundaytimestvtimes_7.html |access-date=23 December 2017 |publisher=Sunday Times}}&lt;/ref&gt;
|-
|2011
|1150
|''Sinhawalokanaya''
|Heen Appo
|&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Cricket craze |url=http://archives.dailynews.lk/2011/01/10/fea30.asp |access-date=25 April 2019 |website=Daily News}}&lt;/ref&gt;
|-
|2012
|1170
|''කුස පබා|Kusa Pabha'
|King Madu
|&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=All in the name of love |url=http://archives.dailynews.lk/2012/01/23/fea20.asp |access-date=25 April 2019 |website=Daily News}}&lt;/ref&gt;
|-
|2012
|1176
|''Daruwane''
|Doctor
|&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Daruwane |url=http://www.nfc.gov.lk/films/daruwane-28/ |access-date=24 February 2017 |publisher=National Film Corporation of Sri Lanka}}&lt;/ref&gt;
|-
|2012
|1180
|''Prathiroo''
|Buddhist monk
|&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title='Prathiroo' reveals value of motherhood |url=http://www.sundaytimes.lk/121202/magazine/prathiroo-reveals-value-of-motherhood-22447.html |access-date=5 March 2017 |publisher=The Sunday Times}}&lt;/ref&gt;
|-
|2013
|1189
|''Siri Parakum''
|[[තුන්වන විජයබාහු රජ|King Vijayabahu III]]
|&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=The discreet charm of Siri Parakum - Film Review |url=http://www.island.lk/index.php?page_cat=article-details&amp;page=article-details&amp;code_title=83887 |access-date=3 March 2017 |publisher=The Island}}&lt;/ref&gt;
|-
|2014
|1211
|''[[Anagarika Dharmapala Srimathano]]''
|[[අනගාරික ධර්මපාල|Anagarika Dharmapala]]
|&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Cinematic revival of Buddhist revivalist |url=http://www.sundaytimes.lk/140914/magazine/cinematic-revival-of-buddhist-revivalist-116923.html |access-date=27 February 2017 |publisher=The Sunday Times}}&lt;/ref&gt;
|-
|2014
|1209
|''Parapura''
|Police officer Sathyapala
|&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Parapura - Cletus directorial venture |url=https://www.pressreader.com/sri-lanka/sunday-times-sri-lanka/20140713/284034780067415 |access-date=25 April 2019 |publisher=Sunday Times}}&lt;/ref&gt;
|-
|2014
|1218
|''Api Marenne Na''
|Manoj Amarajeewa
|&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Api Marenne Na - අපි මැරෙන්නේ නෑ |url=http://www.films.lk/api-marenne-ne-sinhala-film-1819.html |access-date=29 March 2019 |publisher=Sinhala Cinema Database}}&lt;/ref&gt;
|-
|2015
|1233
|''Maharaja Ajasath''
|[[දේවදත්ත|Rev. Devadatta Thero]]
|&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Maharaja Ajasaththa – මහරජ අජාසත්ත |url=http://cinema.lk/Movie-detail/maharaja-ajasaththa/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170125020758/http://cinema.lk/Movie-detail/maharaja-ajasaththa/ |archive-date=25 January 2017 |access-date=24 February 2017 |publisher=cinema.lk}}&lt;/ref&gt;
|-
|2016
|1247
|''සිංහයා (2016 චිත්‍රපටිය)|Sinhaya''
|Sabhapathithuma
|&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Sinhaya |url=http://www.nfc.gov.lk/films/sinhaya-141/ |access-date=2016-10-23 |website=www.nfc.gov.lk}}&lt;/ref&gt;
|-
|2017
|1274
|''Nilanjana''
|Dananjaya
|&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Nilanjana |url=http://www.nfc.gov.lk/films/nilanjana-120/ |access-date=3 March 2017 |publisher=National Film Corporation of Sri Lanka}}&lt;/ref&gt;
|-
|2017
|1277
|''Nimnayaka Hudekalawa''
|Army officer
|&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Boodee's films in focus |url=http://dailynews.lk/2017/05/16/entertainment/115907/boodee's-films-focus |access-date=17 May 2017 |website=Daily News}}&lt;/ref&gt;
|-
|2018
|1296
|''Nela''
|
|&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Sinhala screened films |url=http://www.sarasaviya.lk/2018/04/12/?fn=sa18041212 |access-date=22 February 2018 |publisher=Sarasaviya}}&lt;/ref&gt;
|-
|2018
|1313
|''Nidahase Piya DS''
|F. R. Senanayake
|&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Cinematic capture of the 'Father of the Nation' |url=http://www.sundaytimes.lk/161211/magazine/cinematic-capture-of-the-father-of-the-nation-219184.html |access-date=25 April 2019 |publisher=Sunday Times}}&lt;/ref&gt;
|-
|2019
|
|''President Super Star''
|
|&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=The presidential stage where four people are competing |url=http://www.sarasaviya.lk/films-local/2019/08/08/8092/හතර-දෙනෙකු-තරග-වදින-ජනාධිපති-වේදිකාව-ප්‍රසිඩන්ට්-සුපර්-ස්ටාර් |access-date=10 August 2019 |publisher=Sarasaviya}}&lt;/ref&gt;
|-
|TBD
|
|''Surangana Lowin Awilla''
|Jayashan's Father
|&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Rollercoaster journey to the past |url=http://archives.dailynews.lk/2011/05/02/fea18.asp |access-date=25 April 2019 |website=Daily News}}&lt;/ref&gt;
|-
|TBD
|
|''Gunananda Himi Migettuwatte''
|
|&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Film on greatest religious icon |url=http://www.sundaytimes.lk/150208/magazine/film-on-greatest-religious-icon-134345.html |access-date=3 April 2018 |publisher=The Sunday Times}}&lt;/ref&gt;
|-
|TBD
|
|''Thanapathilage Gedara''
|
|&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Plot of Thanapathilage Gedara |url=http://archives.sarasaviya.lk/2018/07/12/?fn=sa18071125 |access-date=29 October 2019 |publisher=Sarasaviya}}&lt;/ref&gt;
|-
|TBD
|
|''Adventures of Ricky Deen''
|Heavies
|&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Adventures of Ricky Deen cast |url=http://www.rickydeenthemovie.com/cast.html |access-date=25 April 2019 |publisher=rickydeenthemovie}}&lt;/ref&gt;
|-
|TBD
|
|''Hithumathe Jeewithe''
|Marasinghe
|&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=The supreme brotherly love of society |url=http://www.sarasaviya.lk/films-local/2019/07/11/6920/ඇසුදුටු-සමාජයේ-උත්තරීතර-සහෝදර-ප්‍රේමය |access-date=11 July 2019 |publisher=Sarasaviya}}&lt;/ref&gt;
|-
|TBD
|
|''Tharu Athara''
|
|&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=The story of Subhani who got lost in two worlds .. 'Tharu Athara' |url=http://www.sarasaviya.lk/films-local/2020/12/10/19472/දෙලොවක-අතරමං-වූ-සුභානිගේ-කතාව |archive-date=2020-12-11 |access-date=2020-12-11 |website=Sarasaviya}}&lt;/ref&gt;
|-
|TBD
|
|''Marukathara''
|
|&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Marukathara gets permission |url=http://www.sarasaviya.lk/news/2019/12/12/13258/සරත්ගේ-‘මරුකතර’ට |access-date=12 December 2019 |publisher=Sarasaviya}}&lt;/ref&gt;
|}

== සම්මාන සහ සම්මාන ==
ඔහු දේශීය වේදිකා නාට්‍ය උළෙලවල් සහ රූපවාහිනී උත්සවවලදී රංගනය සහ අධ්‍යක්ෂණය යන දෙඅංශයෙන්ම සම්මාන කිහිපයක් දිනාගෙන ඇත. &lt;ref name=&quot;bestactor&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Palitha fulfils potential as novelist |url=http://archives.dailynews.lk/2004/10/20/artscop08.html |access-date=25 April 2019 |website=Daily News}}&lt;/ref&gt;

== යොමු කිරීම් ==
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}
[[ප්‍රවර්ගය:1967 උපත්]]
[[ප්‍රවර්ගය:ජීවමාන ජනයා]]</text>
      <sha1>p3ykydhkfp72fmyxp130bl3tlzy6n6t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>වික්‍රම බෝගොඩ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>103227</id>
    <revision>
      <id>805241</id>
      <parentid>783813</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T06:56:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>805241</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35692" sha1="5amjp97995x0r23m0v2xrd4aevc75y1" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව පුද්ගලයා
| name = වික්‍රම බෝගොඩ
| image = Portrait - Wickrama Bogoda.jpg
| caption = වික්‍රම බෝගොඩ
| birth_name = Bogoda Appuhamilage Don Wickrama Bogoda
| birth_date = {{birth date|1940|6|16}}
| birth_place = [[Pannipitiya]], Colombo
| death_date = {{death date and age|2013|1|15|1940|6|16}}
| death_place = Pannipitiya, Colombo
| alma_mater = Dharamapala Vidyalaya Pannipitiya
| occupation = Actor
| years_active = 1960–1985
| known_for = Sugath in Golu Hadawatha
}}
[[Category:Articles with hCards]]
'''බෝගොඩ අප්පුහාමිලගේ දොන් වික්‍රම බෝගොඩ''' (1940 ජූනි 16 - 2013 ජනවාරි 15),&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |last=dailymirror |date=2013-01-15 |title=breaking news |url=http://www.dailymirror.lk/25020/golu-hadawatha-sugath-is-no-more |access-date=September 10, 2017 |quote=Golu Hadawatha 'Sugath is no more}}&lt;/ref&gt; '''වික්‍රම බෝගොඩ''' ලෙස ජනප්‍රිය, [[ශ්‍රී ලංකාව|ශ්‍රී ලාංකේය]] සිනමාවේ සහ රංග ශාලාවේ [[නළුවා|නළුවෙකි]]. වේදිකා නාට්‍යවල සහ චිත්‍රපට දෙකෙහිම චරිත නිරූපණය සඳහා මූලික වශයෙන් ප්‍රසිද්ධය. බෝගොඩ 1960 සිට 1985 දක්වා දශක දෙකක් පුරා බොහෝ නාට්‍යවල සහ තෝරාගත් චිත්‍රපට 15 කට අධික සංඛ්‍යාවක රඟපා ඇත. ගොළු හදවත චිත්‍රපටයේ ඔහුගේ භූමිකාව ඔහුගේ රංගනය සංවේදී කළේය.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://dailynews.lk/2016/06/29/features/85934|title=features|last=Uditha Devapriya|date=June 29, 2016|work=Daily News|access-date=September 10, 2017|quote=Brooding Bogoda}}&lt;/ref&gt; 

== ළමා අවධිය ==
ඔහු 1940 ජූනි 16 වැනි දින යුද සමයේදී මධ්‍යම පාන්තික පවුලක උපත ලැබීය. ඔහුගේ පියා [[ලංකා විදුලිබල මණ්ඩලය|ලංකා විදුලිබල මණ්ඩලයේ]] සේවය කළ අතර මව පාසල් ගුරුවරියකි. දරුවන් තිදෙනෙකුගෙන් යුත් පවුලක, ඔහු වැඩිමලා වූ අතර, එක් සහෝදරයෙකු සහ සහෝදරියන් දෙදෙනෙකු විය. බෝගොඩ ඉගෙන ගත්තේ [[පන්නිපිටිය]] [[ධර්මපාල විද්‍යාලය|ධර්මපාල විද්‍යාලයේ]] . ඔහු කිසි විටෙකත් නළුවෙකු වීමට කිසිදු නැඹුරුවක් නොතිබූ අතර නිවසේ වාතාවරණයක් හෝ රංගනයට බලපෑම් කළේ නැත. පාසල් ජීවිතයේදී ක්‍රීඩා ලෝලියෙකු වූ ඔහු පාසලේ යුද හමුදා ශිෂ්‍යභට කණ්ඩායමේ සාමාජිකයෙකි. ඔහුගේ පියා ඔහුව උනන්දු කළේ අධ්‍යාපනයට අවධානය යොමු කර ගෞරවනීය රජයේ රැකියාවක් සඳහා අවස්ථාවක් ලබා ගැනීමටය. ඔහුගේ පියාගේ ඉල්ලීමේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස, උසස් පාසල් සහතික (HSC) විභාගයෙන් පසු, බෝගොඩ [[ලංකා බැංකුව|ලංකා බැංකුවට]] බැඳුණි.

1960 ගණන්වල ඔහු පාසලෙන් පිටව යාමට සූදානම් වන විට ඔහුගේ පාසලේ විදුහල්පතිවරයා ඔහුව පාසලේ නාට්‍යයක් රඟ දැක්වීමට යොමු කළේය. එම කාලය තුළ වැනීසියේ වෙළෙන්දා ජනප්‍රිය වේදිකා නාට්‍යයක් වූ අතර සාහිත්‍ය සහ නාට්‍ය රංගන අධ්‍යාපනය සඳහා භාවිතා කරන ලදී. බෝගොඩ ෂයිලොක්ගේ චරිතය රඟපෑවේය. එය වේදිකා නාට්‍යයක රඟපෑමේ ඔහුගේ පළමු පියවර විය.

== මුල් කාලීන වෘත්තිය දිවිය ==
ලංකා බැංකුවේ ඔහුගේ රැකියාව අතරතුර, &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |last=Dee Cee |date=January 20, 2013 |title=kala korner |url=http://www.sundaytimes.lk/130120/plus/saluting-a-quiet-talented-actor-29250.html |access-date=September 10, 2017 |quote=Saluting a quiet, talented actor}}&lt;/ref&gt; ඔහුට 60 දශකයේ මුල් භාගයේ වේදිකා නාට්‍ය අනුවර්තනය කිරීමට ප්‍රසිද්ධ තරුණ කලාකරුවන් කණ්ඩායමක් වූ ''අපේ කට්ටිය'' (අපේ වංශය) නාට්‍ය කණ්ඩායමට නායකත්වය දුන් ශ්‍රී ලාංකේය නාට්‍ය රචක සහ නවකතාකරු [[සුගතපාල ද සිල්වා]] හමුවිය. බෝගොඩ සුගතපාල ද සිල්වා හා නාට්‍ය කණ්ඩායමේ සමීපතමයකු බවට පත්විය. මෙම කණ්ඩායමට [[ටෝනි රණසිංහ]] සහ [[සයිමන් නවගත්තේගම]] වැනි කැපී පෙනෙන පුද්ගලයින් ඇතුළත් විය, &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.sundaytimes.lk/980111/plus2.html|title=Farewell my Friend|last=Dee Cee|date=18 January 1998|access-date=September 17, 2017}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.lankatruth.com/home-2/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=10448:famous-writer-a-translator-cyril-b-perera-passed-away-&amp;catid=42:smartphones&amp;Itemid=74|title=Famous writer &amp; translator Cyril B. Perera passed away|date=September 5, 2017|access-date=September 17, 2017|archive-date=November 7, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171107023015/http://www.lankatruth.com/home-2/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=10448:famous-writer-a-translator-cyril-b-perera-passed-away-&amp;catid=42:smartphones&amp;Itemid=74|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 60 දශකයේ මුල් භාගයේ බෝගොඩ ප්‍රදේශයේ වඩාත් ප්‍රසිද්ධ තරුණ නාට්‍ය කලාකරුවන් සහ සම වයසේ මිතුරන් විය. ඔවුන්ගේ පොදු රැස්වීම් ස්ථානය වූයේ [[බම්බලපිටිය|බම්බලපිටියේ]] ලයන් හවුස් අවන්හල සහ ආපනශාලාවයි &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |last=Tissa Devendra |date=March 21, 2004 |title=Features |url=http://www.island.lk/2004/03/21/featur08.html |access-date=September 10, 2017 |quote=A Requiem for &quot;Lion House&quot;}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.sarasaviya.lk/2013/01/24/?fn=sa1301247|title=Sugath who left Our clan|last=Amarasena|first=Arthur U.|date=January 24, 2013|access-date=September 16, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20161009005911/http://www.sarasaviya.lk/2013/01/24/?fn=sa1301247|archive-date=October 9, 2016|publisher=Sarasaviya Online}}&lt;/ref&gt;

60 දශකයේ සුප්‍රසිද්ධ වේදිකා නාට්‍යයක් බවට පත් වූ ''බෝඩිංකාරයෝ'' වේදිකා නාට්‍යය [[සුගතපාල ද සිල්වා|සුගතපාල ද සිල්වා විසින්]] රචනා කරන ලදී. ද සිල්වා බෝඩිංකාරයෝ චිත්‍රපටයේ චරිතයක් කිරීමට බෝගොඩට ආරාධනා කළේය. දිනක් සුගතපාල ද සිල්වා [[ලෙස්ටර් ජෙම්ස් පීරිස්|ලෙස්ටර් ජේම්ස් පීරිස්ට]] ඔහුගේ වේදිකා නාට්‍යය නැරඹීමට ආරාධනා කළේය. ඒ වන විට 21 හැවිරිදි වියේ පසුවූ බෝගොඩට එය අනපේක්ෂිත අවස්ථාවක් විය. ආචාර්ය පීරිස්, බෝගොඩගේ ගුප්ත දක්ෂතාවය දුටුවේ, 1963 දී ඔහුගේ ඉදිරි චිත්‍රපටය ''වන ගම්පෙරළිය'' හි ප්‍රධාන චරිතයක් ඔහුට ලබා දීමට තීරණය කළේය.

=== ගම්පෙරළියේ තිස්සගේ භූමිකාව ===
වයස අවුරුදු 21 දී බෝගොඩ, &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |last=Uditha Deshapriya |date=June 29, 2016 |title=Feature |url=http://dailynews.lk/2016/06/29/features/85934 |access-date=February 10, 2018 |quote=Brooding Bogoda}}&lt;/ref&gt; ප්‍රවීණ චිත්‍රපට අධ්‍යක්ෂක ආචාර්ය ලෙස්ටර් ජේම්ස් පීරිස්ගේ අධ්‍යක්ෂණය යටතේ, [[ගම්පෙරළිය (චිත්‍රපටය)|ගම්පෙරළිය]] චිත්‍රපටයෙන් සිය ප්‍රථම තිරයට පිවිසියේය. මෙම චිත්‍රපටය 1944 දී ප්‍රවීණ ශ්‍රී ලාංකේය නවකතාකරු [[මාර්ටින් වික්‍රමසිංහ]] විසින් රචිත ගම්පෙරළිය නවකතාවක් මත පදනම් වූ අතර පසුව කතාව කලියුගය සහ යුගාන්තය ලෙස අනුවාද දෙකකින් සමන්විත වේ. ලෙස්ටර් ජේම්ස් පීරිස් මෙම නවකතා තුන ඇසුරින් මෙම චිත්‍රපට අධ්‍යක්ෂණය කළේය. බෝගොඩට මේ චිත්‍රපට තුනේම රඟපාන්න අවස්ථාව ලැබෙන්නේ තිසා කියන චරිතය විදිහට. තිසා යනු කතන්දර මධ්‍යගත වී ඇති ජනපදකරණය වූ සහ වරප්‍රසාදිත පවුලක බාලම පිරිමි ළමයා ය. පැරණි යටත් විජිත, සම්ප්‍රදායික සහ සංස්කෘතික භාවිතයන් ප්‍රතික්ෂේප කරන රැඩිකල්කරණයට ලක්වන නූතන යුගයේ වෙනස්කම් සහ පසුකාලීනව අනුගත වීම තිස්ස සංකේතවත් කරයි. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |last=Ariyawansa Ranaweera |date=May 10, 2011 |title=Feature |url=http://www.island.lk/index.php?page_cat=article-details&amp;page=article-details&amp;code_title=25024 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180210235029/http://www.island.lk/index.php?page_cat=article-details&amp;page=article-details&amp;code_title=25024 |archive-date=February 10, 2018 |access-date=February 10, 2018 |quote=Thissa -The outsider}}&lt;/ref&gt; චිත්‍රපටිය ජාත්‍යන්තරව ප්‍රදර්ශනය වූ නිසාත් නවකතා ශ්‍රී ලංකාවේ ජනප්‍රිය සාහිත්‍ය වූ නිසාත් ගම්පෙරළිය බෝගොඩට උණුසුම් මංගල දර්ශනයක් ලබා දුන්නේය.

=== ගොළු හදවතේ සුගත්ගේ භූමිකාව ===
ගොළුහදවත &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |last=Hot Puwath |date=January 22, 2013 |title=Goluhadawatha Sugath |url=http://kottu.org/m/?post=220908 |access-date=February 10, 2018 |quote=Golu Hadawatha &quot;Sugath&quot; - Wickrama Bogoda}}&lt;/ref&gt; චිත්‍රපටය බෝගොඩට චිත්‍රපට ක්ෂේත්‍රයට පිවිසීමට අවස්ථාවක් ලබා දුන්නේය. ගොළු හදවත ද ඔවුන්ගේ පාසලේ එකම පන්තියේ ඉගෙනුම ලබන නව යොවුන් වියේ පිරිමි ළමයෙක් සහ ගැහැණු ළමයෙකු අතර ඇති සම්බන්ධයක් පිළිබඳ ජනප්‍රිය ආදර නවකතාවක් මත පදනම් විය. කරුණාසේන ජයලත් මේ නවකතාව රචනා කළේ 1962 දී ඔහුගේ පාසල් ජීවිතයේ අත්දැකීම් ඇසුරින්. පියසිරි ගුණරත්නගේ මුල් පිටපතකින් 1967 දී ලෙස්ටර් ජේම්ස් පීරිස් විසින් මෙම නවකතාව චලන පින්තූරයක් බවට පත් කරන ලදී. රෙජී සිරිවර්ධනත් පිටපතේ වැඩ කළා.

== චරිතාංග නළුවෙක් ==
බෝගොඩගේ පළමු ප්‍රධාන ජයග්‍රහණය වූයේ ගොළු හදවත &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.films.lk/golu-hadawatha-sinhala-film-174.html|title=Golu Hadawatha|last=Sinhala Film database|date=April 24, 1968|access-date=April 30, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180501005117/http://www.films.lk/golu-hadawatha-sinhala-film-174.html|archive-date=May 1, 2018|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; සුගත් &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.imdb.com/title/tt0191158/|title=Silence of the Heart|last=IMDb|date=April 10, 2008|access-date=May 1, 2018}}&lt;/ref&gt; ලෙස ඔහුගේ රංගනය මෙම චිත්‍රපටයේ ඔහුගේ රංගනය වැඩිදියුණු කිරීමේ කැපී පෙනෙන දක්ෂතාවයක් පෙන්නුම් කරයි. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.britannica.com/art/improvisation-theatre|title=Improvisation|last=Encyclopaedia Britannica|date=March 12, 2012|access-date=November 5, 2017}}&lt;/ref&gt; ගොළු හදවත 60 දශකයේ ශ්‍රී ලංකාවේ ආදර හා ආදර චිත්‍රපට ප්‍රභේදයට සංකල්පීයව බලපෑවේය. එහි සිනමා ආකෘතිය සහ තිර-ඉදිරිපත් කිරීමේ විලාසය හැරුණු විට, එය ප්‍රබන්ධ චරිත වූ සුගත් සහ ධම්මිගේ ප්‍රධාන චරිත දෙකේ චරිත නිරූපණය සහ නිරූපණය මත දැඩි ලෙස නිර්මාණය කර ඇත. පුළුල් ලෙස සාකච්ඡා කරන ලද සිනමා සංකල්පවලට අනුව, බෝගොඩගේ සුගත්ගේ චරිත නිරූපණය, ස්ටැනිස්ලාව්ස්කිගේ ක්‍රමයේ &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.britannica.com/art/Stanislavsky-system|title=Stanislavsky system|last=Encyclopaedia Britannica|date=May 5, 2016|access-date=November 5, 2017}}&lt;/ref&gt; චරිත රංගනය තුළ පැහැදිලි කරන ලද ගති ලක්ෂණ වලින් බැඳී ඇත; බෝගොඩ ඔහුගේ පෞරුෂයෙන් සුගත් වෙත ළං වී තිබුණේ සුගත් ලෙස පෙනී සිටිනවාට වඩා ගැඹුරු ප්‍රකාශනවල ගිල්වීමෙනි. නවකතාවේ ''පරාජිත පෙම්වතා'' ගැන කියවා ඇති ප්‍රේක්ෂකයෙකු ඉදිරියේ ප්‍රබන්ධ චරිතය ජීවමාන කිරීමට ඔහු තම ශාරීරික හා මානසික මැදිහත්වීම දැඩි ලෙස භාවිතා කර ඇත. පරාජිත පෙම්වතාගේ පෞරුෂය සහ ඔහුගේ පෙම්වතිය සමඟ ඇති සම්බන්ධයට ඔහු ප්‍රතිචාර දැක්වූ ආකාරය නිරූපණය කිරීම සඳහා සුගත්ගේ චරිත නිරූපණය චිත්‍රපටය පුරා පුළුල් පරාසයක චිත්තවේගීය ප්‍රකාශන සහ ලක්ෂණ වලින් සමන්විත විය. ඊට සමගාමීව, ඔහු මීස්නර් තාක්ෂණය හි අර්ථ දක්වා ඇති රංගන ශෛලීන් භාවිතා කර ඇත. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.emasla.com/what-does-the-meisner-technique-teach|title=WHAT DOES THE MEISNER TECHNIQUE TEACH|last=emasla.com.com|date=June 16, 2011|access-date=November 5, 2017}}&lt;/ref&gt; මීස්නර් රංගන තාක්ෂණය කියන කාරණයේදී, ධම්මි &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.quora.com/What-acting-technique-is-better-Stanislavski-or-Meisner|title=Stanislavski &amp; &quot;The Method&quot;|last=Jon Ferreira|date=May 27, 2015|access-date=April 30, 2018}}&lt;/ref&gt; (ප‍්‍රවීණ නිළි [[අනුලා කරුණාතිලක]] විසින් රගපෑවා) ගේ චරිත නිරූපණයට බෝගොඩ ප‍්‍රධාන සහයක් ලබා දී ඇත. ධම්මි සහ සුගත් අතර සම්බන්ධය තුළ, ධම්මි සබඳතාවයේ ප්‍රමුඛයා සහ ''පාලකයා'' වන අතර, සුගත් ඇයගේ ක්‍රියාවන්ට නම්‍යශීලී/අනුවර්තනය වේ. මෙසිනර් ටෙක්නික් ඔෆ් ඇක්ටිං අනුව, බෝගොඩ මෙම අනුවර්තනය වීමේ හැකියාව සුගත්ගේ චරිතය පුරාවටම පෙන්නුම් කළේය. චිත්‍රපට රසිකයින් අතර &quot;සැබෑ පරාජිත පෙම්වතා&quot; ලෙස ජනප්‍රිය චරිතයක් බවට පත් කළ සුගත් ලෙස රඟපානවාට වඩා බෝගොඩ ප්‍රබල ලෙස සුගත් චරිතය නිරූපණය කළේය. ගොළු හදවත චිත්‍රපටවලින් පසුව ඔහු රඟපෑ බොහෝ චරිතවල චරිත නිරූපණය කිරීමට ඔහු තෝරා ගත්තේය.

සැබෑ ජීවිතයේ සන්සුන් හා මෘදු ගති ලක්ෂණ ඇති මිනිසෙකු වීම, &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |last=Channa Bandara Wijekoon |date=18 February 2013 |title=Projector |url=http://archives.dailynews.lk/2013/02/18/fea20.asp |access-date=September 10, 2017 |quote=Of Dhammi after Sugath}}&lt;/ref&gt; බෝගොඩ ඔහුගේ රංගන ජීවිතය පිළිබඳ ඔහුගේම අර්ථකථනය සහ විනිශ්චයන් පවත්වා ගෙන ගියේය. සිනමාවේ සහ පුවත්පත් කලාවේ ඔහුගේ සමකාලීනයන් හෙළි කරන පරිදි, බෝගොඩ සෑම චරිතයක්ම රංගනය පදනම් කරගෙන රඟපාන්නට කැමති වූයේ නැත. ඔහුගේ සහජ ආවේගයට නොගැලපෙන සියලු දීමනා පිළිගැනීමට ඔහු කැමති වූයේ නැත. ඔහු ඔහුට පැවරී ඇති කතාව සහ චරිතයේ වර්ගය මත පදනම්ව ඔහුගේ චරිත විචක්ෂණශීලීව තෝරා ගත් අතර ඔහු මධ්‍යස්ථ නමුත් බලපෑම් කරන භූමිකාවන්ට කැමති විය - චරිතයට වඩා චිත්‍රපටයේ කතාවට තීරණාත්මක බලපෑමක් ඇති කරන භූමිකාව. සිනමාව සහ රංග ශාලාවේ (1960-1985) වසර 20ක දීර්ඝ වෘත්තීය ජීවිතයක් ගත කළ ඔහු වේදිකා නාට්‍ය 20කට වැඩි ප්‍රමාණයකට සහ චිත්‍රපට 15කට අධික ප්‍රමාණයකට දායක විය. ඔහුගේ රංගනයේ විශේෂත්වය වූයේ ගොළු හදවතේ සුගත්ගේ චරිතයයි. ඔහුගේ රංගන දිවිය 1985 දී ගම්පෙරළිය කතාමාලාවේ 3 වන කථාංගය වූ කලියුගය ට පසුව අවසන් විය. මේ වන විට ශ්‍රී ලංකාව තුළ සිනමාව සහ රංග ශාලාව කැපී පෙනෙන ලෙස පරිහානියට පත්ව ඇති අතර බෝගොඩ ද මුල් කාලයේ විශ්‍රාම ගිය නළුවෙකු විය. ඔහු අවසන් වරට ප්‍රසිද්ධියේ පෙනී සිටියේ ජ්‍යෙෂ්ඨ වැඩිහිටියෙකු ලෙස ටෙලි නාට්‍ය මාලාවක ය.

== පෞද්ගලික ජීවිතය සහ මරණය ==
ඔහු ලංකා බැංකුවෙන් විශ්‍රාම ගැනීමෙන් සහ ඔහුගේ රංගන දිවියෙන් පසුව, ඔහු තම පෞද්ගලික ව්‍යාපාරවලට සහභාගී වෙමින් පෞද්ගලික ජීවිතයක් ගත කළේය. බෝගොඩ ඔහුගේ රංගන ජීවිතය, පෞද්ගලික ජීවිතය සහ පවුල් ජීවිතය අතර කැපී පෙනෙන අවකාශයක් පවත්වාගෙන ගියේය. ඔහුගේ සමකාලීනයන් සඳහන් කළ පරිදි, ඔහු කිසි විටෙකත් තම රංගන ජීවිතය සඳහා අනවශ්‍ය ප්‍රසිද්ධියක් ලබා ගත්තේ නැත. ඔහුට ඔහුගේම විනෝදාංශයක් තිබුණි; බෝගොඩ හොඳ පාඨකයෙකු වූ අතර &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.sarasaviya.lk/2013/01/24/?fn=sa1301247|title=Wickrama Bogoda|last=Arthur U. Amarasena|date=January 24, 2013|access-date=September 17, 2017|archive-date=October 9, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161009005911/http://www.sarasaviya.lk/2013/01/24/?fn=sa1301247|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; විවිධ ශානරවල සාහිත්‍යයට ඇලුම් කළේය. පරිසර හිතකාමියෙකු වූ ඔහු තම ගෙවත්ත මනාව නඩත්තු කරමින් වගාවේ ඵලදාවෙහි නිරත විය. ''ඔහු තමාගේම ව්‍යාපාරයක් කරගෙන ගිය, කිසිදා සිනමාවෙන් යැපුනේ නැති ස්වයංපෝෂිත මිනිසෙකි'' . &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.sundaytimes.lk/000116/plus3.html#3LABEL2|title=Bogoda achieved a rare feat|last=Asoka de Zoysa|date=16 January 2000|access-date=September 17, 2017}}&lt;/ref&gt; බෝගොඩ ඔහුගේ ජීවිතයේ අවසාන වසරවලදී අක්මා රෝගයකින් පීඩා විඳිමින් සිටියේය. බෝගොඩ 2013 ජනවාරි 15 දින සිය නිවසේදී මිය ගියේය. ඔහුගේ අවසන් කැමැත්ත මත ඔහුගේ දේහය අධ්‍යාපන කටයුතු සඳහා ශ්‍රී ලංකා වෛද්‍ය විද්‍යාල වෙත භාර දෙන ලදී.

== උරුමය සහ ජනප්‍රිය සංස්කෘතිය ==
ගොළු හදවත, &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |last=DBS Jeyaraj |date=4 April 2009 |title=DBS Jeyaraj.com |url=http://dbsjeyaraj.com/dbsj/archives/272 |access-date=September 11, 2017 |quote=Lester James Peries: Liberator of Sinhala Cinema}}&lt;/ref&gt; නවකතාව සහ චිත්‍රපටය යන දෙකම ශ්‍රී ලංකාවේ 60 දශකයේ අග භාගයේ තරුණ පරම්පරාව අතර ආදර සහ ආදර සංකේතයක් බවට පත් විය. සුගත් සහ ධම්මිගේ චරිත පරිත්‍යාග කළ ප්‍රේමයක් සඳහා පුරාවිද්‍යා උදාහරණ වෙත යොමු විය. බෝගොඩ 1960 ගණන්වල අග භාගයේ ජනප්‍රියම නළුවෙකු විය. විශේෂයෙන්ම ගොළු හදවතට ඔහුගේ දායකත්වය (සුගත් ලෙස) ඔහුට එම ජනප්‍රියත්වය ලබා දුන් අතර ඔහු සුගත් ලෙස ජනප්‍රිය විය. ඔහුගේ අමතක නොවන රංගනයන් සහ ආකර්ෂණීය තිර පැවැත්ම සඳහා ඔහු වෘත්තීය සිනමා කලාකරුවන් අතර ගෞරවයට පාත්‍ර විය. එය නවකතාවේ සංකීර්ණ ප්‍රබන්ධ චරිතයක් වූ සුගත්ට නිවැරදි චරිත නිරූපණයක් ලබා දුන්නේය. 60 දශකයේ අග භාගයේ ජනප්‍රිය-සිනමා සංස්කෘතිය තුළ, එවකට තරුණ පරම්පරාව සුගත් සැබෑ පෙම්වතෙකුගේ ආදර්ශයක් ලෙස පිළිගත්තේය. ඔහුගේ පෙම්වතිය වන ධම්මි විසින් &quot;බූට්&quot; කිරීම නිසා ඔහුට පිරිමි සහ ගැහැණු යන දෙඅංශයේම අනුකම්පාව ලැබුණි ( ''&quot;බූට්&quot; යනු 60 ගණන්වල යුවලක සාමාජිකයෙකු විසින් පාවාදීම හෝ ප්‍රතික්ෂේප කිරීම විස්තර කිරීමට භාවිතා කළ වචනයකි'' ).

සුගත් සහ ධම්මි &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://archives.dinamina.lk/2013/01/17/_art.asp?fn=f1301173|title=Sugath|last=Dharamawardhana|first=Malik Chminda|date=January 17, 2013|access-date=September 16, 2017|publisher=Dinamina Online|archive-date=August 20, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180820074531/http://archives.dinamina.lk/2013/01/17/_art.asp?fn=f1301173|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 60 දශකයේ මුල් භාගයේ ශ්‍රී ලංකාවේ චිත්‍රපට රසිකයින්ගේ මතකයන් තුළ අතීතයට දිවෙන ඛේදජනක ආදර සහ ප්‍රේමයේ සම්ප්‍රදායකට අයත් වේ. ඔවුන්ගේ කතාව බලන්නේ ව්‍යාකූලත්වයකින් අවසන් වූ ආදර, ආදරය සහ බැඳීම යන සන්දර්භය තුළ ය. 60 දශකයේ අගභාගයේදී, 60 දශකයේ ජනප්‍රිය සෞන්දර්ය හා ප්‍රේම සංස්කෘතියේ රාම-සීතා, ජාලිය-ක්‍රිෂ්ණා හෝ රෝමියෝ-ජුලියට් සමඟ කතාව ස්පර්ශ වූ අතර තර්කය පදනම් වී ඇත්තේ ධම්මි සුගත්ට ද්‍රෝහි වූ බව යන කාරණය මත වන අතර අදහස ඔවුන් තුළ පවතී. එකිනෙකාගෙන් වෙන්ව, ඔවුන්ගේ ආදරය හා බැඳීම ස්ථිරයි. තරුණයන් උමතුවෙන් ඔහුගේ ගතිලක්ෂණ අනුගමනය කරමින් ඔවුන් හඳුන්වා දුන්නේ &quot;සුගත් වර්ගයේ පෙම්වතුන්&quot; ලෙසිනි. වසර ගණනාවක් පුරා, ගොළු හදවතේ සුගත් සහ ධම්මිගේ කතාව සාහිත්‍යය, සංගීතය, ටෙලි නාට්‍ය සහ සිනමාව යන විවිධ ප්‍රභේදවල ජනප්‍රිය ආදර හා ආදරය තුළ පුළුල් ලෙස සාකච්ඡා කෙරේ. අද වන විට ගොළු හදවත සමාජ මාධ්‍ය ජාලකරණය මත-විශේෂයෙන්ම ෆේස්බුක්, පුද්ගලික හෝ මාධ්‍ය බ්ලොග් සහ යූ ටියුබ් මත පදනම් වූ නව කීර්තියක් සමඟින් මතු වී ඇත. අද ජනප්‍රිය සංස්කෘතිය තුළ, සුගත්ගේ චරිතය ඔහුගේ පෙම්වතිය ඉදිරියේ වැටුණු දුර්වල චරිතයක් ලෙස විශ්ලේෂණය කෙරේ, නමුත් ඔහු සැබෑ පෙම්වතෙකි. නව තරුණ පරපුර ධම්මි සහ සුගත් කතාව දකින්නේ ඒ ස්වභාවයේ කෙළවරක් නොතිබිය යුතු බැඳීමක් ලෙසයි. අද වන විට ගොළු හදවත නවකතාව තරුණ පරම්පරාව අතර එතරම් ප්‍රසිද්ධ නැත, නමුත් යූ ටියුබ් හරහා චිත්‍රපටයට ජනප්‍රිය පිළිගැනීමක් ඇති අතර, චිත්‍රපටය නරඹන තරුණ පරම්පරාව එය ආදරය හා &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.youtube.com/watch?v=qfBgjnVLtSo&amp;t=5s|title=Golu Hadawatha - Movie|date=April 25, 2017|access-date=September 17, 2017|quote=comments}}&lt;/ref&gt; සෑම සමයකටම ප්‍රේමණීය සිංහල චිත්‍රපටයක් ලෙස පැහැදිලි කරයි. ප්‍රේම ගණයේ සහ පිළිගැනීමට ලක්වූ වික්‍රම බෝගොඩ රඟපා ඇත්තේ ධම්මි කෙරෙහි ඇති බැඳීම නිසා අනාරක්ෂිත බව සහ කලකිරුණු සැබෑ සුගත් ලෙසය. ෆේස්බුක් භාවිත කරන බොහෝ තරුණයන් තම සබඳතාවලට, සිතිවිලිවලට අදාළ විවිධ වචනවලින් තම හැඟීම් ප්‍රකාශ කිරීමට ජනප්‍රිය සටන් පාඨයක් ලෙස “ගොළු හදවත” භාවිත කරයි.

== 1960-1965 නාට්‍ය හා සිනමාවට දායක වීම ==

=== වේදිකා නාට්‍ය ===

* 1960 වැනිසියේ වෙළෙන්දා
* 1961 බෝඩිං කාරයෝ
* 1963 තට්ටු ගෙවල් 
* 1964 හරිම බඩු හයක්
* අක්කර පහ
* කැළණි පාලම
* ''නැට්ටුක්කාරී'' (ජීන් අනූයිල්ගේ 'Colombe' අනුවර්තනය)
* ''තුරග සන්නිය''
* රන් තෝඩු
* ''ඔන්න බබෝ ඇතින්නියා''
* ''තාත්තා''
* ''වහලක් නැති ගෙයක්''

== චිත්‍රපටකරණය ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
!අවුරුදු
! චිත්රපටය
! කාර්යභාරය
! Ref.
|-
| 1963
| ''[[ගම්පෙරළිය (චිත්‍රපටය)|ගම්පෙරළිය]]''
| තිස්ස
| &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=All about the blockbuster film &quot;Gamperaliya&quot; |url=http://www.sarasaviya.lk/story/2019/07/18/7222/අන්තිමේදී-ජිනදාස-භූමදානය-කළේ-මගේ-සල්ලිවලින් |archive-date=2021-01-23 |access-date=2021-01-23 |website=Sarasaviya}}&lt;/ref&gt;
|-
| 1965
| ''ආදරයයි කරුණාවයි''
|
|
|-
| 1966
| ''කිංකිණි පාද''
|
|
|-
| 1966
| ''දෙලොවක් අතර''
| සරත්
|
|-
| 1968
| ''ගොළු හදවත''
| සුගත් වීරසේකර
|
|-
| 1969
| ''බිනරමලී''
| සින්නෝ
| &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=All about Binaramalee |url=http://www.sarasaviya.lk/features/2020/01/23/15023/ආල-වඩන-ගමනකි-ඇය-යන්නේ |access-date=22 February 2020 |publisher=Sarasaviya}}&lt;/ref&gt;
|-
| 1971
| ''කලණ මිතුරෝ''
|
|
|-
| 1971
| ''සමනල කුමාරියෝ''
|
|
|-
| 1973
| ''හත්දින්නත් තරු''
| සිරිපාල
|
|-
| 1974
| ''[[අහස් ගව්ව|අහස් ගවුව]]''
| බන්දු
|
|-
| 1979
| ''පලගැටියෝ''
|
|
|-
| 1981
| ''රන් එතනා''
|
|
|-
| 1983
| ''කලියුගය''
| තිස්ස
|
|-
| 1985
| ''යුගාන්තය''
| තිස්ස
|
|}

== යොමු කිරීම් ==
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}
[[ප්‍රවර්ගය:2013 මරණ]]
[[ප්‍රවර්ගය:1940 උපත්]]
[[ප්‍රවර්ගය:Pages with unreviewed translations]]</text>
      <sha1>5amjp97995x0r23m0v2xrd4aevc75y1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>මාධවී වත්සලා ඇන්තනී</title>
    <ns>0</ns>
    <id>103243</id>
    <revision>
      <id>805207</id>
      <parentid>751790</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T04:42:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>805207</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="37398" sha1="l6xs4ao1893xuupoc2j4nfewvmsednx" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox biography vcard&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-above&quot; style=&quot;font-size:125%;&quot; |&lt;div class=&quot;fn&quot; style=&quot;display:inline&quot;&gt;Madhavee Wathsala Anthony &lt;br /&gt;&lt;br /&gt; මාධවී වත්සලා ඇන්තනී&lt;/div&gt;
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |Born
| class=&quot;infobox-data&quot; |&lt;div class=&quot;nickname&quot; style=&quot;display:inline&quot;&gt;Conganige Madhavee Wathsala Anthony&lt;/div&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt; (&lt;span class=&quot;bday&quot;&gt;1988-08-06&lt;/span&gt;) &lt;/span&gt;August 6, 1988&lt;span class=&quot;noprint ForceAgeToShow&quot;&gt; (age&amp;nbsp;34)&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;div class=&quot;birthplace&quot; style=&quot;display:inline&quot;&gt;[[Colombo]], Sri Lanka&lt;/div&gt;
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |Nationality
| class=&quot;infobox-data category&quot; |[[Sri Lanka|Sri Lankan]]
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |Education
| class=&quot;infobox-data&quot; |Holy Cross College &lt;br /&gt;&lt;br /&gt; [[Holy Family Convent, Bambalapitiya]] &lt;br /&gt;&lt;br /&gt; [[Visakha Vidyalaya]]
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |Alma&amp;nbsp;mater
| class=&quot;infobox-data&quot; |[[University of Kelaniya]]&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;[[University of Colombo]]
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |Occupations
| class=&quot;infobox-data role&quot; |&lt;templatestyles src=&quot;Hlist/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;div class=&quot;hlist&quot;&gt;
* Actress
* singer
* dancer
* model
* TV host
&lt;/div&gt;
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |Years&amp;nbsp;active
| class=&quot;infobox-data&quot; |1994–present
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |Spouses
| class=&quot;infobox-data&quot; |&lt;templatestyles src=&quot;Plainlist/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;div class=&quot;plainlist&quot;&gt;
* &lt;templatestyles src=&quot;Template:Marriage/styles.css&quot; /&gt;  &lt;div class=&quot;marriage-display-ws&quot;&gt;&lt;div style=&quot;display:inline-block;line-height:normal;margin-top:1px;white-space:normal;&quot;&gt; Aloka Liyanage&lt;/div&gt;    &lt;div class=&quot;marriage-line-margin2px&quot;&gt;&amp;#x200B;&lt;/div&gt; &lt;div style=&quot;display:inline-block;margin-bottom:1px;&quot;&gt;&amp;#x200B;&lt;/div&gt;&amp;#x28;&lt;abbr title=&quot;&lt;nowiki&amp;gt;married&lt;/nowiki&amp;gt;&quot;&gt;m.&lt;/abbr&gt;&amp;nbsp;2010&amp;#x3B;&amp;#x20;&lt;abbr title=&quot;&lt;nowiki&amp;gt;divorced&lt;/nowiki&amp;gt;&quot;&gt;div.&lt;/abbr&gt;&amp;nbsp;2016&amp;#x29;&amp;#x200B;&lt;/div&gt;
* &lt;templatestyles src=&quot;Template:Marriage/styles.css&quot; /&gt;  &lt;div class=&quot;marriage-display-ws&quot;&gt;&lt;div style=&quot;display:inline-block;line-height:normal;margin-top:1px;white-space:normal;&quot;&gt;Milan Silva&lt;/div&gt;    &lt;div class=&quot;marriage-line-margin2px&quot;&gt;&amp;#x200B;&lt;/div&gt; &lt;div style=&quot;display:inline-block;margin-bottom:1px;&quot;&gt;&amp;#x200B;&lt;/div&gt;&amp;#x28;&lt;abbr title=&quot;&lt;nowiki&amp;gt;married&lt;/nowiki&amp;gt;&quot;&gt;m.&lt;/abbr&gt;&amp;nbsp;2019&amp;#x3B;&amp;#x20;&lt;abbr title=&quot;&lt;nowiki&amp;gt;divorced&lt;/nowiki&amp;gt;&quot;&gt;div.&lt;/abbr&gt;&amp;nbsp;2022&amp;#x29;&amp;#x200B;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |Partner
| class=&quot;infobox-data&quot; |Kasun Heenatigala
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |Parents
| class=&quot;infobox-data&quot; |&lt;templatestyles src=&quot;Plainlist/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;div class=&quot;plainlist&quot;&gt;
* [[ජැක්සන් ඇන්තනී|Jackson Anthony]] (father)
* Kumari Munasinghe (mother)
&lt;/div&gt;
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |Relatives
| class=&quot;infobox-data&quot; |Akila Dhanuddara (brother)&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sajitha Anthony (brother)&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Senaka Titus (uncle)&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sudath Anthony (uncle)
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |Awards
| class=&quot;infobox-data&quot; |Best Upcoming Actress
|-
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-full-data&quot; |&lt;templatestyles src=&quot;Module:Infobox/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;'''Musical career'''
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |Genres
| class=&quot;infobox-data&quot; |&lt;templatestyles src=&quot;Hlist/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;div class=&quot;hlist&quot;&gt;
* Pop
* &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;R&amp;amp;amp;B&lt;/span&gt;
&lt;/div&gt;
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |Instrument(s)
| class=&quot;infobox-data note&quot; |Vocals
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |&lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;Years active&lt;/span&gt;
| class=&quot;infobox-data&quot; |1994–present
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; |Labels
| class=&quot;infobox-data&quot; |&lt;templatestyles src=&quot;Hlist/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;div class=&quot;hlist&quot;&gt;
* MEntertainment
&lt;/div&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; |
&lt;div class=&quot;shortdescription nomobile noexcerpt noprint searchaux&quot; style=&quot;display:none&quot;&gt;Musical artist&lt;/div&gt;
|}
[[Category:Articles with hCards]]

'''කොංගනිගේ මාධවී වත්සලා ඇන්තනී''' (උපත 1988 අගෝස්තු 6), නොහොත් වඩාත් ජනප්‍රිය '''මාධවී වත්සලා''' [[සිංහල සිනමාව|ශ්‍රී ලාංකේය සිනමාවේ]] [[නළුවා|නිළියකි]] . &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Social Media is not a Religion - Madhavee Wathsala |url=http://www.saaravita.lk/new_pic/685417/සමාජ-මාධ්%E2%80%8Dය-කියන්නෙ-ආගමක |archive-date=2021-01-01 |access-date=2021-01-01 |website=saaravita}}&lt;/ref&gt; ජනප්‍රිය රූපවාහිනී සංගීත සංදර්ශනයක් ''වන හපන් පැදුර'' හරහා ළමා කලාකරුවෙකු ලෙස ආරම්භ වූ මාධවී ගායිකාවක්, නර්තන ශිල්පිනියක්, නිරූපිකාවක් සහ රූපවාහිනී සත්කාරකවරියක් ලෙස ද සිය වෘත්තීය ජීවිතය ගත කරයි. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Madhavee speaks about her lover |url=https://mirrorarts.lk/chat/3811-mwa |archive-date=2021-01-01 |access-date=2021-01-01 |website=mirrorarts}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=New thoughts that make the new year new |url=http://cinema.lk/අලුත්-අවුරුද්ද-අලුත්-කරව/ |archive-date=2021-01-01 |access-date=2021-01-01 |website=cinema.lk}}&lt;/ref&gt; 

== පෞද්ගලික ජීවිතය ==
ඇය 1988 අගෝස්තු 6 වන දින ශ්‍රී ලංකාවේ [[කොළඹ|කොළඹදී]] කලා පවුලක වැඩිමහල් දරුවා ලෙස උපත ලැබුවාය. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=To her he is a genius in his field |url=http://archives.sundayobserver.lk/2008/04/06/spe32.asp |archive-date=2021-01-01 |access-date=2021-01-01 |website=Sunday Observer}}&lt;/ref&gt; ඇගේ පියා [[ජැක්සන් ඇන්තනී|ජැක්සන් ඇන්තනි]] ශ්‍රී ලාංකේය සිනමාවේ, රංග ශාලාවේ සහ රූපවාහිනියේ ජනප්‍රිය නළුවෙකි. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Before the Wedding |url=http://news.starfriends.lk/මාධවී-විවාහයට-කලින්-වගා-ක/ |archive-date=2021-01-01 |access-date=2021-01-01 |website=starfriends}}&lt;/ref&gt; බොහෝ විට ශ්‍රී ලංකාවේ වඩාත්ම බහුකාර්ය නළුවෙකු ලෙස සැලකෙන ජැක්සන් බහුකාර්ය ස්වරූපයෙන් මහජනයා ඉදිරියේ පෙනී සිට ඇත; අධ්‍යක්ෂක, නිෂ්පාදක, ගායක, තිර රචක, රූපවාහිනී සත්කාරක, නවකතා රචක, තීරු රචක, ගීත රචක, ඉතිහාසඥ සහ සංචාරක. ඇයගේ මව කුමාරි සඳලතා මුණසිංහ ද ජනප්‍රිය ගායිකාවක් සහ ශ්‍රී ලාංකේය සිනමාවේ, රංග ශාලාවේ සහ රූපවාහිනියේ නිළියකි. &lt;ref name=&quot;sons&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=The daughter-in-law and son-in-law join the Jackson - Kumari family on the same day |url=https://divaina.com/sunday/index.php/mee/33-atambula-9/7886-2019-01-17-09-04-19 |archive-date=2021-01-01 |access-date=2021-01-01 |website=Divaina}}&lt;/ref&gt;

මාධවී 1994 සිට 2003 දක්වා [[Holy Cross College (Gampaha)|හොලි ක්‍රොස් විද්‍යාලයේ]] අධ්‍යාපනය ආරම්භ කළාය. ඉන්පසුව 2003 දී ඇය බම්බලපිටිය ශුද්ධ වූ පවුලේ කන්‍යාරාමයට ගොස් සා/පෙළ සම්පූර්ණ කළාය. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Interview with Madhavi Anthony |url=http://webgossip.lk/ජීවිතේ-මට-මොනවත්-නැහැ-ආදර/ |archive-date=2021-01-01 |access-date=2021-01-01 |website=webgossip}}&lt;/ref&gt; පසුව ඇය [[විශාඛා විද්‍යාලය|විශාඛා විද්‍යාලයෙන්]] උසස් පෙළ සම්පූර්ණ කළාය. 2013 දී ඇය [[කැළණිය විශ්වවිද්‍යාලය|කැලණිය විශ්වවිද්‍යාලයේ]] පුරාවිද්‍යාව පිළිබඳ විශේෂ ශාස්ත්‍රවේදී උපාධියක් ලබා ගත්තාය. ඇය [[කොළඹ විශ්වවිද්‍යාලය|කොළඹ විශ්ව විද්‍යාලයෙන්]] සංචාරක ආර්ථික විද්‍යාව සහ හෝටල් කළමනාකරණය පිළිබඳ ශාස්ත්‍රපති උපාධිය හැදෑරුවාය. &lt;ref name=&quot;Madhavee&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Multi-talented, Madhavee, a discovery par excellence |url=http://www.sundayobserver.lk/2019/03/24/youth-observer/multi-talented-madhavee-discovery-par-excellence |archive-date=2021-01-01 |access-date=2021-01-01 |website=Sunday Observer}}&lt;/ref&gt;

ඇයගේ මාමා වන සේනක ටයිටස් ඇන්තනි ජනප්‍රිය නළුවෙකු සහ මාධ්‍යවේදියෙකු වූ අතර ඇය 2017 ඔක්තෝම්බර් 23 වන දින සිංගප්පූරුවේදී වකුගඩු හා අක්මාව අකර්මණ්‍ය වීම හේතුවෙන් මිය ගියාය. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Senaka Titus passed away |url=http://www.sarasaviya.lk/2017/11/02/?fn=sa17110211 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180920193833/http://www.sarasaviya.lk/2017/11/02/?fn=sa17110211 |archive-date=20 September 2018 |access-date=3 November 2017 |publisher=Sarasaviya}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Veteran artiste Senaka Titus passes away |url=http://www.itnnews.lk/hot_news/veteran-artiste-senaka-titus-passes-away/ |access-date=3 November 2017 |publisher=ITN News}}&lt;/ref&gt; ඇයගේ මාමා වන සුදත් ඇන්තනි ද රූපවාහිනියේ ජනප්‍රිය නළුවෙකි. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Here is a special event |url=https://bestmarketingworld.us/?p=2327 |access-date=3 November 2017 |publisher=Best Marketing World}}&lt;/ref&gt;

මාධවීට බාල සහෝදරයන් දෙදෙනෙක් සිටී: අකිල ධනුද්දර සහ සජිත ඇන්තනි . &lt;ref name=&quot;Madhavee&quot;/&gt; &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Jackson was on stage when I struggled to have a baby |url=http://www.deshaya.lk/article/52/හදසර/3280/මම-දරුවා-ලැබෙන්න-දඟලද්දිත්-ජැක්සන්-වේදිකාවේ |archive-date=2021-01-01 |access-date=2021-01-01 |website=Deshaya}}&lt;/ref&gt; ''සිරි පැරකුම්'' සහ ''[[ඇඩ්‍රස් නෑ]]'' ජනප්‍රිය චිත්‍රපටවල පෙනී සිටි අකිල සිනමාවේ සහ රූපවාහිනියේ ජනප්‍රිය නළුවෙකි. බාල සොහොයුරා වන සජිත ද ළමා කලාකරුවෙකු ලෙසින් සිය වෘත්තීය ජීවිතය ආරම්භ කළ ජනප්‍රිය නළුවෙකු සහ ගායකයෙකි. සජිත ''[[සූරිය අරණ (චිත්‍රපටිය)|සූරිය අරණ]]'', ''කුරුළු පිහාටු'', ''අබා '' චිත්‍රපටවල මෙන්ම සම්මානනීය රූපවාහිනී කතාමාලා ''වන බෝහිමියානුව'' සහ ''නාඩගම්කාරයෝ'' හි ජනප්‍රිය චරිත කිහිපයක්ම කළේය. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Sajitha Anuththara career |url=https://www.imdb.com/name/nm2148880/bio |archive-date=2021-01-01 |access-date=2021-01-01 |website=IMDb}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=It's all about my dad: Sajitha Anthony |url=http://www.sarasaviya.lk/interviews/2021/02/25/19903/මගේ-විසේ-අප්පච්චි-නිසා |archive-date=2021-02-20 |access-date=2021-02-20 |website=Sarasaviya}}&lt;/ref&gt;

ඇය මීට පෙර ප්‍රවීණ රංගන ශිල්පී [[හේමසිරි ලියනගේ|හේමසිරි]] ලියනගේගේ පුත් වෛද්‍ය ආලෝක ලියනගේ සමඟ විවාහ වූයේ 2010 වසරේදීය. කෙසේ වෙතත්, ඔවුන් 2016 දී දික්කසාද විය &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Jackson’s daughter Madhavee Wathsala wedding |url=http://gossips.lkactress.com/2010/12/12/jacksons-daughter-madhavi-wathsala-wedding/ |archive-date=2021-01-01 |access-date=2021-01-01 |website=lkactress}}&lt;/ref&gt; ඇය විවාහ වී සිටින්නේ [[ශ්‍රීලංකන් ගුවන් සේවය|ශ්‍රී ලංකන් ගුවන් සේවයට]] අනුබද්ධ ගුවන් සේවකයෙක් වන මිලාන් සිල්වා සමඟයි. ඇයට මුලින්ම මිලාන් හමුවන්නේ චන්දීප ජයකොඩිගේ නිවසේ පැවති උත්සවයකදීය. &lt;ref name=&quot;sons&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=The daughter-in-law and son-in-law join the Jackson - Kumari family on the same day |url=https://divaina.com/sunday/index.php/mee/33-atambula-9/7886-2019-01-17-09-04-19 |archive-date=2021-01-01 |access-date=2021-01-01 |website=Divaina}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;[https://divaina.com/sunday/index.php/mee/33-atambula-9/7886-2019-01-17-09-04-19 &quot;The daughter-in-law and son-in-law join the Jackson - Kumari family on the same day&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200129191308/http://divaina.com/sunday/index.php/mee/33-atambula-9/7886-2019-01-17-09-04-19 |date=2020-01-29 }}. ''Divaina''&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;2021-01-01&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Madhavee Wathsala anniversary |url=http://www.saaravita.lk/events/651053/මාධවී-වත්සලා-ඇන්තනිගේ-නව |archive-date=2021-01-01 |access-date=2021-01-01 |website=Saaravita}}&lt;/ref&gt; විවාහ උත්සවය 2019 ජනවාරි 18 වන දින ඇයගේ බාල සොහොයුරන් දෙදෙනා සමඟ පැවැත්විණි. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Jackson children wedded on same day |url=http://www.sarasaviya.lk/other/2019/01/17/2262/ජැක්සන්ගේ-දරුවෝ-එකම-දිනයේ-විවාහ-වෙති |access-date=18 January 2019 |publisher=Sarasaviya}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=A Triple wedding to Remember |url=https://www.pressreader.com/sri-lanka/daily-mirror-sri-lanka/20190128/282699048348686 |archive-date=2021-01-01 |access-date=2021-01-01 |website=Daily Mirror}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Sri Lankan actor Jackson Anthony’s three children to marry on same day |url=https://www.newstrails.com/sri-lankan-actor-jackson-anthonys-three-children-to-marry-on-same-day/ |archive-date=2021-01-01 |access-date=2021-01-01 |website=newstrails}}&lt;/ref&gt;

== වෘත්තීය ==
1994 දී වයස අවුරුදු හයේදී ඇය සිය මව කුමාරි මුණසිංහගේ මගපෙන්වීම යටතේ [[ශ්‍රී ලංකා ගුවන් විදුලි සංස්ථාව|ශ්‍රී ලංකා ගුවන් විදුලි සංස්ථාවේ]] (SLBC) A ශ්‍රේණියේ ළමා ගායන ශිල්පිනියක වූවාය. මෙම කාලය තුළ ඇය SLBC හි ''ළමා පිටිය'' සහ ''හඳ මාමා'' වැනි ළමා වැඩසටහන් රැසකට සහභාගී වූවාය. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Madhavi Wathsala is looking for love |url=http://www.sarasaviya.lk/2021/02/04/19761/මාධවී-වත්සලා-ආදරේ-හොයලා |archive-date=2021-02-05 |access-date=2021-02-05 |website=Sarasaviya}}&lt;/ref&gt; 1999 දී ඇය සවන FM (දැන් ශ්‍රී FM) හි ළමා ගුවන් විදුලි නිවේදිකාවක් බවට පත් වූවාය. ඉන්පසු ඇය සිය මංගල රූපවාහිනියට පිවිසියේ ඇගේ පියා ජැක්සන් ඇන්තනි විසින් අධ්‍යක්ෂණය කරන ලද ''ඇසළ කළුවර'' රූපවාහිනී කතාමාලාවෙනි. වයස අවුරුදු දොළහේදී මාධවී තම මවගේ ඇල්බමයට &quot;පිපිලද සුනිමල්&quot; ගීතය ගායනා කළාය. &lt;ref name=&quot;Madhavee&quot;/&gt;

1999 දී ඇය ආනන්ද අබේනායක විසින් අධ්‍යක්ෂණය කරන ලද පොහෝ දින රූපවාහිනී කතාමාලාවේ ''සිත නිවන කතා'' මාලාවේ ''ජීවිතයට ඉද දෙන්න'' කථාංගයේ පෙනී සිටියාය. 2000 වසරේ ඇය සන්තුස ලියනගේ විසින් අධ්‍යක්ෂණය කරන ලද ''කහල නාදය'' කතාමාලාවේ ළමා රංගනයෙන් පෙනී සිටියාය. 2001 වසරේ ජනප්‍රිය සංගීත වැඩසටහනක් වූ ''හපන් පැදුර'' සමඟින් මාධවී ළමා ගායිකාවක් බවට පත් වූවාය. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Evoking the past through songs of yesteryear |url=https://www.nation.lk/2007/12/09/special5.htm |archive-date=2021-01-01 |access-date=2021-01-01 |website=The Nation}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;smartlady&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Chat With Madhavi |url=https://smartlady.lk/article/7068 |archive-date=2021-01-25 |access-date=2021-01-25 |website=smartlady.lk}}&lt;/ref&gt; වැඩසටහනේ සංගීත අධ්‍යක්ෂණය අසේල බණ්ඩාර දිසානායක විසින් සිදු කරන ලද අතර ඇයගේ පියා ජැක්සන් ඇන්තනි අධ්‍යක්ෂණය කළ අතර තුසිත විමලසිරි විසින් නිෂ්පාදනය කරන ලදී. මෙම සංදර්ශනය සිංහල ළමා වැඩසටහන් ඉතිහාසයේ කැපී පෙනෙන සලකුණක් බවට පත් විය. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=My favourite television program |url=https://www.sundayobserver.lk/2017/02/26/junior/my-favourite-television-programme?page=2 |archive-date=2021-01-01 |access-date=2021-01-01 |website=Sunday Observer}}&lt;/ref&gt; ඒ අතරම, ඇය ''ස්වර්ණ කැකුළු'' ළමා වැඩසටහනේ ළමා ඉදිරිපත් කරන්නියක් ලෙස &lt;ref name=&quot;Madhavee&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Multi-talented, Madhavee, a discovery par excellence |url=http://www.sundayobserver.lk/2019/03/24/youth-observer/multi-talented-madhavee-discovery-par-excellence |archive-date=2021-01-01 |access-date=2021-01-01 |website=Sunday Observer}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;[http://www.sundayobserver.lk/2019/03/24/youth-observer/multi-talented-madhavee-discovery-par-excellence &quot;Multi-talented, Madhavee, a discovery par excellence&quot;]. ''Sunday Observer''&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;2021-01-01&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; දක්වා කටයුතු කළාය.

උසස් අධ්‍යාපනය අවසන් කිරීමෙන් පසු ඇය ප්‍රධාන ධාරාවේ රූපවාහිනියේ නිළියක් සහ රූපවාහිනී ඉදිරිපත් කරන්නියක් ලෙස පෙනී සිටියාය. &lt;ref name=&quot;smartlady&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Chat With Madhavi |url=https://smartlady.lk/article/7068 |archive-date=2021-01-25 |access-date=2021-01-25 |website=smartlady.lk}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;[https://smartlady.lk/article/7068 &quot;Chat With Madhavi&quot;]. ''smartlady.lk''&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;2021-01-25&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; ඇයගේ පියා ජැක්සන් ඇන්තනි විසින් අධ්‍යක්ෂණය කරන ලද ''ඇඩ්‍රස්'' නෑ චිත්‍රපටය සමඟින් ඇය යළිත් වරක් 'ජානකී' සහාය චරිතය සමඟින් නැවත පැමිණියාය. 2016 වසරේදී ඇය සිය පියා විසින් අධ්‍යක්ෂණය කරන ලද ''දස්කොන්'' කතාමාලාවේ රඟපෑවාය. මෙම කතාමාලාව විචාරක පැසසුමට ලක් වූ අතර පසුව රූපවාහිනී සම්මාන උළෙල කිහිපයකදීම සම්මානයට පාත්‍ර විය. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Even those who left my hand have helped me – Madhavee Wathsala on her award |url=http://www.lankadeepa.lk/latest_news/මගේ-අත-අතඇරපු-අය-පවා-මට-කරල-තියෙන්නේ-උදව්වක්/1-425398 |archive-date=2021-01-01 |access-date=2021-01-01 |website=Lankadeepa}}&lt;/ref&gt; මාධවී පසුව [[රයිගම් ටෙලි සම්මාන|රයිගම් ටෙලීස්]] හි හොඳම අනාගත නිළියට හිමි සම්මානය දිනා ගත්තේ ඇයගේ විචාරක පැසසුමට ලක් වූ ‘පළිඟු ආච්චි’ චරිතය වෙනුවෙනි. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Raigam Tele'es 2015 award winners |url=http://www.sarasaviya.lk/2016/06/09/?fn=sa16060915 |publisher=Sarasaviya}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=4 June 2016 |title=Raigam Tele’es Awards 2016 |url=http://gossiplankahotnews.com/2016/06/raigam-telees-awards-2016.html?m=1 |website=Gossip Lanka Hot News}}&lt;/ref&gt; 2016 දී ඇය සුමති සම්මාන උළෙලේදී රංගනය සහ ගායනය සඳහා කුසලතා සම්මානය දිනා ගත්තාය. &lt;ref name=&quot;Madhavee&quot;/&gt; එම වසරේම ඇය ජාතික ටෙලි සම්මාන උළෙලේදී රංගනය සහ ගායනය සඳහා කුසලතා සම්මානයක් දිනා ගත්තාය. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Who will win the TV State Awards? |url=http://www.sarasaviya.lk/teledramas/2018/11/14/576/රූපවාහිනී-රාජ්%E2%80%8Dය-සම්මාන-දිනන්නේ-කවුද |archive-date=2021-01-01 |access-date=2021-01-01 |website=Sarasaviya}}&lt;/ref&gt;

ඉන්පසුව 2017 වසරේදී ඇය ''පාලි'' කතාමාලාවේ රඟපෑවාය. 2018 දී, ඇය ඇගේ පියා විසින් අධ්‍යක්ෂණය කරන ලද ''සී රජ'' තවත් විචාරක පැසසුමට ලක් වූ කතා මාලාවකට පෙනී සිටියාය. &lt;ref name=&quot;smartlady&quot;/&gt; ඇයගේ භූමිකාව වෙනුවෙන් ඇය රයිගම් ටෙලීස් හි හොඳම කාන්තා ගායිකාව සහ හොඳම සහය නිළිය සම්මාන සඳහා නිර්දේශ විය. &lt;ref name=&quot;Madhavee&quot;/&gt; 2020 දී ඇය ''මහාවිරු පණ්ඩු'' සහ ''අමලියා'' යන රූපවාහිනී කතාමාලා දෙකක රඟපෑවාය. &lt;ref name=&quot;release&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Madhavee to release song trailer today |url=http://epaper.dailymirror.lk/epaper/iphone/homepage.aspx#_articleff3b6f68-6e71-4eb7-8de0-94d6b1ae763f |archive-date=2021-01-19 |access-date=2021-01-19 |website=Daily Mirror}}&lt;/ref&gt;

රංගනයට අමතරව ''දස්කොන්'' සහ ''සී රජ'' යන රූපවාහිනී කතාමාලාවල තේමා ගීත දෙකක් සමඟින් ඇය ගායිකාවක් ලෙස දිගටම කටයුතු කළාය. &lt;ref name=&quot;smartlady&quot;/&gt; ඇය පසුව ''පියඹමී'' නිර්මාණය කළාය. &lt;ref name=&quot;Madhavee&quot;/&gt; &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Some had such a misconception |url=http://www.silumina.lk/2021/01/30/රසඳුන/එහෙම-වැරදි-වැට%C2%ADහී%C2%ADමක්-සම%C2%ADහ%C2%ADරුන්ට-තිබුණා |archive-date=2021-06-05 |access-date=2021-06-05 |website=Silumina}}&lt;/ref&gt; ඉන්පසුව ඇය ''රත්තරනේ'' ගීතය සඳහා තිසර වීරසිංහගේ සහයෝගී කාර්යයක් කළාය. ඇයගේ ''ඔබ එපා'' 2018 දී ක්ෂණිකව ජනප්‍රිය විය &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Madhavee's new song |url=https://mirrorarts.lk/news/3662-madhawee-s-new-song |archive-date=2021-01-01 |access-date=2021-01-01 |website=mirrorarts}}&lt;/ref&gt; 2015 වසරේ සිට ඇය [[හිරු ටීවී|හිරු TV]] හි රූපවාහිනී නිවේදිකාවක් ලෙස කටයුතු කරයි. 2019 දී ඇය සිය පියා විසින් අධ්‍යක්ෂණය කරන ලද ''එක ගෙයි සොකරි'' චිත්‍රපටය සමඟින් සිනමාව පසුබිම් වූවාය. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Jackson Anthony's latest movie venture: Eka Gei Sokari |url=http://www.sarasaviya.lk/films-local/2019/05/30/5537/ජැක්සන්-ඇන්තනිගේ-නවතම-සිනමා-කාව්%E2%80%8Dයය-එක-ගෙයි-සොකරි |archive-date=2021-01-01 |access-date=2021-01-01 |website=Sarasaviya}}&lt;/ref&gt; 2021 ජනවාරි මාසයේදී ඇය රාජ් තිල්ලයම්පලම් ඇතුළත් ඇගේ පළමු සංගීත වීඩියෝ ගීතය ''ආදරේ ඕනෑ කෙරේ'' නිකුත් කළාය. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Madhavee Anthony ft Raj Thillaiyampalam - Adare Onakere (ආදරේ ඕනෑකෙරේ ) - {{sic|Offi|cal|nolink=yes}} Music Video |url=https://www.youtube.com/watch?v=qrBx7MZhCWs&amp;feature=youtu.be |archive-date=2021-01-19 |access-date=2021-01-19 |website=Madhavee Anthony official website}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;release&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Madhavee to release song trailer today |url=http://epaper.dailymirror.lk/epaper/iphone/homepage.aspx#_articleff3b6f68-6e71-4eb7-8de0-94d6b1ae763f |archive-date=2021-01-19 |access-date=2021-01-19 |website=Daily Mirror}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;[http://epaper.dailymirror.lk/epaper/iphone/homepage.aspx#_articleff3b6f68-6e71-4eb7-8de0-94d6b1ae763f &quot;Madhavee to release song trailer today&quot;]. ''Daily Mirror''&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;2021-01-19&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=It is all about understanding: Madhavee Wathsala |url=https://gossip.hirufm.lk/56035/2021/01/madhavi-wathsala.html |archive-date=2021-01-22 |access-date=2021-01-22 |website=Hiru FM}}&lt;/ref&gt; එම වසරේම ඇය චරිත් අබේසිංහ විසින් අධ්‍යක්ෂණය කරන ලද ''තාදී'' රූපවාහිනී කතාමාලාවට පෙනී සිටියාය. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Marriage is better than single life |url=http://www.saaravita.lk/new_pic/689317/තනිකඩ-දිවියට-වඩා-යුග-දිවි |archive-date=2021-01-22 |access-date=2021-01-22 |website=saaravita}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=My father is waiting for to become a grandfather of three |url=http://www.deshaya.lk/article/52/හදසර/17493/අප්පච්චි-බලාගෙන-ඉන්නේ-ද%E2%80%8Cෙසීයා-තුන්සීයා-වෙනකම් |archive-date=2021-01-25 |access-date=2021-01-25 |website=Deshaya}}&lt;/ref&gt;

2021 දී, ඇය තවත් බොහෝ ශ්‍රී ලාංකික ප්‍රසිද්ධ පුද්ගලයින් සමඟ Raffealla Fernando Celebrity Calendar හි රඟපෑවාය. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Rafaela's calendar changed by art stars |url=http://www.sarasaviya.lk/interviews/2021/02/18/19877/කලා-තරු-වෙනස්-කරපු-රැෆෙලාගේ-කැලැන්ඩරය |archive-date=2021-02-17 |access-date=2021-02-17 |website=Sarasaviya}}&lt;/ref&gt; එම වසරේම ඇය සුමති සම්මාන උළෙලේ හොඳම ටෙලිනාට්‍ය නිළිය සඳහා නිර්දේශ විය. මේ අතර ඇය &quot;Hiru Mega Star, season 3&quot; නැටුම් රියැලිටි තරගයටත් ඉදිරිපත් වුණා. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=TEAM MADHAVEE ANTHONY WITH AMESH - මාධවී ඇන්තනී සමඟ අමේෂ් |url=https://hirumegastars.hirutv.lk/14-hiru-mega-stars-team-profile-.html |archive-date=2021-03-20 |access-date=2021-03-20 |website=Hiru TV}}&lt;/ref&gt; 2022 දී ඇය &quot;අපි තාමයි අපි දන්නේ&quot; සංගීත වීඩියෝව නිකුත් කළාය. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Hadagasma epaper |url=https://mawbima.lk/backend/uploads/e_paper/2022-02-20-Hadagesma.pdf |archive-date=2022-02-19 |access-date=2022-02-19 |website=mawbima.lk}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=‘Api Thamai Apiwa Danne’ Sings Madhavee |url=http://www.sundaytimes.lk/220227/magazine/api-thamai-apiwa-danne-sings-madhavee-474218.html |access-date=2022-02-27 |website=Print Edition - The Sunday Times, Sri Lanka}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=‘We are the ones who know us’ Dummy goes a long way |url=https://divaina.lk/අපි-තමයි-අපිව-දන්නේ-ඩමි/ |access-date=2022-02-27 |website=divaina.lk}}&lt;/ref&gt;

== වෙනත් වැඩ ==
2013 වසරේ ඇය සීගිරිය කෞතුකාගාරයේ පර්යේෂක සහකාර කුසුම්සිරි කොඩිතුවක්කු යටතේ පර්යේෂණ සහකාර කෞතුකාගාර සහකාර භාරකරු ලෙස කටයුතු කළාය. එම වසරේම ඇය SAARC සංස්කෘතික මධ්‍යස්ථානයේ පර්යේෂණ සීමාවාසික සහ භාරකාරිණියක් බවට පත්විය. ඉන්පසුව 2014 දී ඇය JR ජයවර්ධන මධ්‍යස්ථානයේ වාර්තාගත සුචිගත කිරීමේ නිලධාරිනියක් ලෙස සේවය කළාය. 2015 සිට ඇය කළමනාකරණ විද්‍යා විශ්ව විද්‍යාලයේ සංචාරක හා ආගන්තුක සත්කාරය සඳහා බාහිර කථිකාචාර්යවරියක් ලෙස සේවය කරයි. &lt;ref name=&quot;plea&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Plea for peace |url=http://www.dailynews.lk/2016/12/28/features/103045 |archive-date=2021-01-01 |access-date=2021-01-01 |website=Daily News}}&lt;/ref&gt;

2016 දී ඇය 'Global Young Leaders Peace Camp 2016' (GYLPC 2016) නම් වූ ගෝලීය තරුණ සාම කඳවුරක කඳවුරු සංවිධායකවරිය ලෙස කටයුතු කළාය. &lt;ref name=&quot;plea&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Plea for peace |url=http://www.dailynews.lk/2016/12/28/features/103045 |archive-date=2021-01-01 |access-date=2021-01-01 |website=Daily News}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;[http://www.dailynews.lk/2016/12/28/features/103045 &quot;Plea for peace&quot;]. ''Daily News''&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;2021-01-01&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;

== චිත්‍රපටකරණය ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
!අවුරුද්ද
! චිත්‍රපටය
! කාර්යභාරය
! යොමුව
|-
| 2015
| ''[[ඇඩ්‍රස් නෑ]]''
| ජානකී
| &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Articles containing detailed information about Sinhala movies screened then and now - Address Na |url=http://archives.sarasaviya.lk/2016/10/20/?fn=sa16102020 |archive-date=2021-01-01 |access-date=2021-01-01 |website=Sarasaviya}}&lt;/ref&gt;
|-
| TBD
| ''ස්පර්ෂ''
|
| &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Sparsha: Love of dead but undead child love |url=http://www.sarasaviya.lk/films-local/2019/08/22/8461/මිය-ගිය-ද-නොමළ-දරු-සෙනෙහස |archive-date=2021-01-01 |access-date=2021-01-01 |website=Sarasaviya}}&lt;/ref&gt;
|-
| TBD
| ''එක ගෙයි සොකරි''
| පසුබිම් ගායකයා
|
|}

== යොමු කිරීම් ==
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}

== බාහිර සබැඳි ==

* {{IMDb name|nm9426962}}
* [https://youtube.com/channel/UCqvrJmd_LP9d72z-aQKABvA ''Madhavee Wathsala''] on [[යූටියුබ්|YouTube]]
* [https://ffm.to/wyngrbx.ofp?fbclid=IwAR3XWedfY7El28ROgv5iw94QMdSiKdDxgYaFI1NXzU6pIQ4FzHj5r3CoSjo Madhavee Anthony: Adare Onakere (feat. Raj Thillaiyampalam) - Single]
* [https://web.archive.org/web/20230516031850/http://webgossip.lk/madhavee-wathsala-anthony-bridal-shoot/ Madhavee Wathsala photo shoot]
* [https://gossip.hirufm.lk/42157/2020/01/madhavi-vathsala.html Madhavee again becomes a bride]
* [http://higirls.lk/archives/1349 විවාහයෙන් පස්සේ දකින දකින අය මාධවීට කියන කතාව] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200228041711/http://higirls.lk/archives/1349 |date=2020-02-28 }}
* [https://www.gossip.lankahotnews.com/2018/12/gossip-chat-with-madavee-wathsala.html &quot;Love depends on the little things over the big things in life&quot; - Madhavi Wathsala]
* [http://news.starfriends.lk/දරු-තිදෙනා-අතිනත-ගත්-දා-ජැ/ දරු තිදෙනා අතිනත ගත් දා ජැක්සන් කුමාරි සංවේදී වූ හැටි] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230605033716/https://news.starfriends.lk/%E0%B6%AF%E0%B6%BB%E0%B7%94-%E0%B6%AD%E0%B7%92%E0%B6%AF%E0%B7%99%E0%B6%B1%E0%B7%8F-%E0%B6%85%E0%B6%AD%E0%B7%92%E0%B6%B1%E0%B6%AD-%E0%B6%9C%E0%B6%AD%E0%B7%8A-%E0%B6%AF%E0%B7%8F-%E0%B6%A2%E0%B7%90/ |date=2023-06-05 }}
[[ප්‍රවර්ගය:1988 උපත්]]
[[ප්‍රවර්ගය:ජීවමාන ජනයා]]
[[ප්‍රවර්ගය:Articles with hCards]]
[[ප්‍රවර්ගය:කෙටි විස්තරයක් සහිත ලිපි]]
[[ප්‍රවර්ගය:Pages with unreviewed translations]]</text>
      <sha1>l6xs4ao1893xuupoc2j4nfewvmsednx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සුමනා අමරසිංහ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>103469</id>
    <revision>
      <id>805266</id>
      <parentid>783835</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T09:58:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>805266</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28044" sha1="jhu00owrf8sa4hd1e227b0ov720t119" xml:space="preserve">
{{තොරතුරුකොටුව පුද්ගලයා
| name = Sumana Amarasinghe &lt;br&gt; සුමනා අමරසිංහ
| image = 
| image_size = 
| alt = 
| caption = 
| birth_name = Denipitiya Vithanage Sumana Amarasinghe
| birth_date = 21 February 1948
| birth_place = [[Kandy]], [[Dominion of Ceylon|Ceylon]]
| death_date = {{Death date and age|2022|06|05|1948|02|21|df=yes}}
| death_place = [[Colombo]], Sri Lanka
| death_cause = 
| resting_place = 
| resting_place_coordinates = &lt;!-- {{coord|LAT|LONG|display=inline,title}} --&gt;
| nationality = Sri Lankan
| other_names = 
| education = Mount Lavinia Buddhist Girls' College
| occupation = Actress, film producer, assistant editor
| years_active = 1975–2022
| party = 
| spouse = [[Roy de Silva]] (1975–2018)&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.sarasaviya.lk/features-story/2019/06/27/6238/ඇත්තටම-රෝයි-අවුරුද්දක්-ගෙවුණද | title=One year after Roy's death | publisher=Sarasaviya | access-date=28 June 2019}}&lt;/ref&gt;
| awards = 
| website = 
| signature = 
| footnotes = 
}}
[[Category:Articles with hCards]]

'''දෙනිපිටිය විතානගේ සුමනා අමරසිංහ''' (1948 පෙබරවාරි 21 - 2022 ජූනි 5)&lt;ref&gt;{{Citation |title=Actress Sumana Amarasinghe no more |url=https://thesinhalanews.lk/2022/06/05/actress-sumana-amarasinghe-no-more-breaking-news/ |access-date=2023-05-18 |archive-date=2023-05-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230518063613/https://thesinhalanews.lk/2022/06/05/actress-sumana-amarasinghe-no-more-breaking-news/ }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Beauty queens of cinema |url=http://www.deshaya.lk/article/52/හදසර/833/සිනමාවට-අා-රූ-රැජිනියෝ |access-date=27 October 2019 |publisher=Deshaya}}&lt;/ref&gt; [[සිංහල සිනමාව|ශ්‍රී ලංකාවේ සිනමාවේ]] සහ රූපවාහිනියේ නිළියකි.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Actresses in Sri Lankan cinema - Sumana Amarasinghe |url=http://www.nfc.gov.lk/artist/sumana-amarasinghe-473/ |access-date=27 October 2019 |publisher=National Film Corporation of Sri Lanka}}&lt;/ref&gt; නාට්‍යයේ සිට හාස්‍යය දක්වා ඉහළ බහුවිධ රංගන ශිල්පිනියක වන ඇය සාමාන්‍යයෙන් සිංහල සිනමාවේ ''සොඳුරු දැරිය'' ලෙස හැඳින්වේ. රංගනයට අමතරව සහය අධ්‍යක්ෂකවරියක්, නිෂ්පාදන කළමනාකරුවෙක්, ඇඳුම් නිර්මාණ ශිල්පිනියක් මෙන්ම නිෂ්පාදකවරියක් ලෙසද ඇය කටයුතු කළාය.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Sumana Amarasinghe filmography |url=https://rateyourmusic.com/films/sumana_amarasinghe/ |access-date=27 October 2019 |publisher=Rate Your Music}}&lt;/ref&gt; ශ්‍රී ලාංකේය සිනමාවේ නිෂ්පාදනය, ගායනය, සහය අධ්‍යක්ෂණය සහ සම සංස්කරණය සඳහා දායක වූ එකම නිළිය ද ඇයයි.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Actress Sumana Amarasinghe bids farewell |url=http://www.dinamina.lk/2022/06/06/පුවත්/148134/රංගන-ශිල්පිනී-සුමනා-අමරසිංහ-දිවි-සිනමාවෙන්-සමු-ගනියි |access-date=6 June 2022 |website=දිනමිණ}}&lt;/ref&gt;

== පෞද්ගලික ජීවිතය ==
සුමනා 1948 පෙබරවාරි 21 වන දින ශ්‍රී ලංකාවේ මහනුවර [[කටුගස්තොට]] රණවන ප්‍රදේශයේ සහෝදර සහෝදරියන් හය දෙනෙකුගෙන් යුත් පවුලක දෙවන දරුවා ලෙස උපත ලැබුවාය. ඇගේ පියා දේශීය ආදායම් දෙපාර්තමේන්තුවේ සේවය කළේය. ඇගේ පවුලට නුවර ඉන්න බැරි නිසා කොළඹ ඇවිත් ගල්කිස්සේ කුලී ගෙදරක නතර වුණා. ඇය මුලින්ම ගියේ ගල්කිස්ස බෞද්ධ බාලිකා විද්‍යාලයටත් පසුව කළුබෝවිල බුද්ධඝෝෂ මහා විද්‍යාලයටත්. ඇයට එක් සහෝදරියක් සහ සහෝදරයන් හතර දෙනෙක් සිටී.&lt;ref name=&quot;bio&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=I never had a world without cinema: Sumana Amarasinghe |url=http://www.sarasaviya.lk/interviews/2021/03/04/19948/සිනමාවෙන්-තොර-ලෝකයක්-මට-තිබුණේ-නැහැ |access-date=27 October 2019 |publisher=Sarasaviya}}&lt;/ref&gt;

අමරසිංහ විවාහ වූයේ කීර්තිමත් නළුවෙකු සහ අධ්‍යක්ෂවරයකු ද වූ [[රෝයි ද සිල්වා]] සමඟ ය. ද සිල්වා ඇයට මුණගැසෙන්නේ 1969 ''හතර පෙරළිය'' චිත්‍රපටයේදීය. විවාහ උත්සවය 1975 අගෝස්තු 30 දින සමරන ලදී.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Couples in Sri Lankan cinema |url=http://www.saaravita.lk/events/540972/කලා-ලොවේ-තරු-ජෝඩු |access-date=27 October 2019 |publisher=saaravita}}&lt;/ref&gt; මෙම යුවළට දරුවන් දෙදෙනෙක් සිටියහ.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Sumana Amarasinghe in ICU .... after food poisoning in Chennai |url=http://www.english.gossiplankanews.com/2014/10/sumana-amarasinghe-hospitalized-after.html |access-date=4 October 2016 |publisher=Gossip Lanka}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=රෝයි-සුමනා දිගු කලකට පසු හමුවී.. |url=http://www.sarasaviya.lk/2017/09/07/?fn=sa17090712 |access-date=7 September 2017 |publisher=Sarasaviya}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=රෝයි – සුමනා සැබෑව අනාවරණය කරයි |url=http://www.sarasaviya.lk/2016/06/02/?fn=sa16060233 |access-date=7 September 2017 |publisher=Sarasaviya}}&lt;/ref&gt; ද සිල්වා මහතා 2018 ජුනි 30 වැනි දින ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර මහ රෝහලේ හෘදයාබාධයක් සඳහා ප්‍රතිකාර ලබමින් සිටියදී මිය ගියේය. ඔහුගේ දේහය 2018 ජූලි 2 වන දින බොරැල්ල කනත්තේ තැන්පත් කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Veteran actor Roy de Silva passes away |url=http://www.colombopage.com/archive_18A/Jul01_1530418819CH.php |access-date=1 June 2018 |publisher=Colombo Page}}&lt;/ref&gt;

2014 වසරේදී හදිසි අසනීප තත්ත්වයක් හේතුවෙන් අමරසිංහ රෝහලට ඇතුළත් කෙරිණි. චිත්‍රපටයක් සඳහා ඇයගේ ඉන්දීය සංචාරය අතරතුරදී ඇය වසක් අඩංගු බීමක් පානය කර ඇති බව දැනගන්නට ඇත. එය ඇගේ අක්මාවට මෙන්ම හදවතට ද බලපා ඇත. එක් අවස්ථාවක ඇගේ හදවත පවා නතර විය. මෙම විෂබීජය ඇගේ මොළයට ඇතුළු වී නොමැති අතර ඇය සෙමෙන් යථා තත්ත්වයට පත් විය.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Sumana Amarasinghe became seriously ill in the ICU |url=https://www.medaperadiga.com/සුමනා-අමරසිංහ-බරපතල-ලෙස-ර/ |access-date=1 June 2018 |publisher=medaperadiga}}&lt;/ref&gt; ඇය සේවය කළේ ඇයගේම රූපලාවන්‍ය සාප්පුවක් වන ''සැලෝන් සුමනා'' හි ය.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Salon Sumana |url=http://zaazee.com/profiles/sumana/ |access-date=27 October 2019 |publisher=zaazee}}&lt;/ref&gt; ජීවිකාව ලෙස ඇය මොරටුව, තලාහේන සහ රාජගිරිය යන නගර තුනේම ‘සැලෝන් සුමනා’ රූපලාවන්‍යාගාර පවත්වාගෙන ගියාය. එවිට ඇයට සැලුන් එකේ ඉන්න බැරිවීම නිසා මේ සියල්ල වසා දමන්නට සිදු වූ අතර ප්‍රශ්න රාශියක් ඇති වුණා. රෝයිගේ ජීවිත කාලය තුළ රූපලාවන්‍යාගාර තුනම වැසී ගියේය.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=2022-06-08 |title=Why did we get the money after we died? |url=https://www.sarasaviya.lk/interviews/2022/06/09/23387/අපි-මැරුණට-පස්සේ-මුදල්-ලැබිලා-මොකටද |access-date=2022-06-09 |website=සරසවිය}}&lt;/ref&gt;

අමරසිංහ මහතා 2022 ජූනි 05 වැනි දින වයස අවුරුදු 74 දී හදිසියේ ඇති වූ අසනීප තත්ත්වයක් හේතුවෙන් ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර රෝහලේ ප්‍රතිකාර ලබමින් සිටියදී මිය ගියේය.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Veteran actress Sumana Amarasinghe passes away |url=http://www.adaderana.lk/news/82873/veteran-actress-sumana-amarasinghe-passes-away |access-date=6 June 2022 |website=www.adaderana.lk |language=en}}&lt;/ref&gt;

== රංගන වෘත්තිය ==
ඇය පාසල් වියේදීම &quot;ලස්සන මුහුණ&quot; රූ රැජින තරගයට ඉදිරිපත් වී කිරුළ දිනා ගත්තාය. ඉන්පසුව ඇය එල් එම් පෙරේරා අධ්‍යක්ෂණය කළ ''හතර පෙරළිය'' චිත්‍රපටයේ රඟපෑවාය. ඇයගේ මංගල සිනමා අත්දැකීම 1967 දී රූබි ද මෙල් විසින් අධ්‍යක්ෂණය කරන ලද ''පිපෙන කුමුදු'' චිත්‍රපටිය හරහා සිදුවිය. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=2022 |title=Sumana Amarasinghe - සුමනා අමරසිංහ filmography |url=http://www.films.lk/sinhala-cinema-artist-sumana-amarasinghe-570.html |access-date=27 October 2019 |publisher=Sinhala Cinema Database}}&lt;/ref&gt; රූබි ද මෙල් නිසා ඇගේ පියා සුමනාට ඒ චිත්‍රපටිය සඳහා පමණක් යාමට අවසර දුන්නේය. කෙසේ වෙතත්, ඇය තම පියාට බොරු කියූ අතර පසුව ''රෙන ගිරව්'', ''දහසක් සිතුවිලි'', ''සමනල කුමරියෝ'' සහ ''හතර පෙරළිය'' වැනි තවත් චිත්‍රපට රාශියක් රඟපෑවාය. &lt;ref name=&quot;bio&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=I never had a world without cinema: Sumana Amarasinghe |url=http://www.sarasaviya.lk/interviews/2021/03/04/19948/සිනමාවෙන්-තොර-ලෝකයක්-මට-තිබුණේ-නැහැ |access-date=27 October 2019 |publisher=Sarasaviya}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;[http://www.sarasaviya.lk/interviews/2021/03/04/19948/සිනමාවෙන්-තොර-ලෝකයක්-මට-තිබුණේ-නැහැ &quot;I never had a world without cinema: Sumana Amarasinghe&quot;]. &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;

රංගනයට අමතරව ඇය රූපලාවන්‍ය ක්ෂේත්‍රයට සම්බන්ධ වූ අතර එහිදී ඇය 1980 දී ඉන්දියාව, සිංගප්පූරුව, කැනඩාව යන රටවල රූපලාවන්‍ය පාඨමාලා හැදෑරුවාය &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=It is one year now |url=http://divaina.com/daily/index.php/visheshanga3/29436-2019-06-13-13-57-56 |access-date=1 June 2018 |publisher=Divaina}}&lt;/ref&gt; ඇයගේ පළමු ප්‍රධාන පෙරළිය වූයේ 1975 ''සූකිරි කෙල්ල'' චිත්‍රපටිය හරහා වන අතර එය ඇයට &quot;සිංහල සිනමාවේ සොඳුරු දැරිය&quot; යන අන්වර්ථ නාමය ලබා දුන්නේය. &lt;ref name=&quot;sumana&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Sweet girl in Sinhala cinema |url=https://www.mawratanews.lk/heart/සිංහල-සිනමාවේ-සූකිරි-කෙල |access-date=1 June 2018 |publisher=mawratanews}}&lt;/ref&gt;

සිංහල සිනමාවේ සංස්කෘතියක් ඇති කළ ඇය සිය සැබෑ සැමියා සමඟ චිත්‍රපට කිහිපයක රඟපෑවාය. ඉන්පසුව ඇය [[තිස්ස විජේසුරේන්ද්‍ර|තිස්ස විජේසුරේන්ද්‍ර සමඟ]] දින 100කට වැඩි කාලයක් තිරගත වූ ''සුදු පරවියෝ'' සහ ''සිතක සුවඳ'' ඇතුළු ජනප්‍රිය චිත්‍රපට රැසකට සම්බන්ධ වූවාය. &lt;ref name=&quot;sumana&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Sweet girl in Sinhala cinema |url=https://www.mawratanews.lk/heart/සිංහල-සිනමාවේ-සූකිරි-කෙල |access-date=1 June 2018 |publisher=mawratanews}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;[https://www.mawratanews.lk/heart/සිංහල-සිනමාවේ-සූකිරි-කෙල &quot;Sweet girl in Sinhala cinema&quot;]{{භින්න වූ සබැඳි|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. mawratanews&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. &lt;/span&gt;&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; 1982 දී ඇය ''කඩවුනු පොරොන්දුව ප්‍රතිනිර්මාණයේ'' රඟපෑවාය, එහිදී ඇය කලින් [[රුක්මණී දේවී|රුක්මණී දේවි]] විසින් රඟපෑ චරිතය රඟපෑවාය. &lt;ref name=&quot;sumana&quot; /&gt; ඇය නාට්‍යමය චරිතවලින් සිනමා ජීවිතය ආරම්භ කළද, පසුකාලීනව විශේෂයෙන්ම ඇගේ සැමියා විසින් අධ්‍යක්ෂණය කරන ලද චිත්‍රපට හරහා ඇය විකට චරිතවලට යොමු වූවාය. ''බිනරමලී'', ''සුනේත්‍රා'', ''ජොන්සන් සහ ගොන්සන්'' සහ ''රී ඩැනියෙල් දවල් මිගෙල්'' ත්‍රිත්වය ඇගේ ජනප්‍රිය චිත්‍රපට කිහිපයකි. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Sumana Amarasinghe films |url=https://www.imdb.com/name/nm4731691/ |access-date=27 October 2019 |publisher=IMDb}}&lt;/ref&gt;

1983 ජූලි කෝලාහලයෙන් පසු බොහෝ නිෂ්පාදකයින් චිත්‍රපට කර්මාන්තයෙන් ඉවත් වූ නමුත් සුමනා ''ටොම් පචයා'', ''තණ ගිරවි'', ''සුදු පිරුවත'' සහ ''ජොන්සන් හා ගොන්සන්'' වැනි චිත්‍රපට නිෂ්පාදනයට දායක විය. මීට අමතරව, ඇය නිෂ්පාදන විධායක, රේඛීය නිෂ්පාදක, දේශීය සම්බන්ධීකාරක, ගායිකාව, සංස්කාරක, සහකාර, කොණ්ඩා මෝස්තර සහ ඇඳුම් නිර්මාණ ශිල්පිනිය ලෙස කටයුතු කර ඇත. ඇය සිය කලා දිවියේ දස්කම් දැක්වූ අතර 1969 දී &quot;හෙළ නලු නිලි එකමුතුව&quot; සංස්ථාව පිහිටුවීමේ පුරෝගාමියෙකු වූ අතර 1970 මහ මැතිවරණයේදී සිරිමාවෝ බණ්ඩාරනායක මැතිනියගේ ප්‍රතිපත්ති ප්‍රතිපත්ති ප්‍රකාශනය සඳහා චිත්‍රපට කර්මාන්තය සඳහා රාජ්‍ය සංස්ථාවක් පිහිටුවීම සඳහා සටන් කළාය. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=2022-06-08 |title=Sumana Amarasinghe Loving Commemorative Notes |url=https://www.sarasaviya.lk/story/2022/06/09/23386/සුමනා-අමරසිංහ-ආදරණීය-සමරු-සටහන් |access-date=2022-06-09 |website=සරසවිය}}&lt;/ref&gt;

== චිත්‍රපටකරණය ==

=== නිළියක් විදියට ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!වසර
!චිත්‍රපටය
!කාර්යභාරය
!යොමුව
|-
|1967
|''Pipena Kumudu''
|
|
|-
|1967
|''Rena Giraw''
|Dissa's sister
|&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=All about &quot;Rena Giraw&quot; |url=http://www.sarasaviya.lk/other/2018/12/20/1770/සිනහ-කුසුම්-තොල්-පෙති-අග-දිලුනේ-රෑන-ගිරව් |archive-date=12 January 2021 |access-date=12 January 2021 |website=Sarasaviya}}&lt;/ref&gt;
|-
|1968
|''Dahasak Sithuvili''
|Sagara's office receptionist
|&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=All about Dahasak Sithuvili |url=http://www.sarasaviya.lk/features/2020/01/30/15254/පමා-වුණොත්-මල-පරවෙයි |access-date=22 February 2020 |publisher=Sarasaviya}}&lt;/ref&gt;
|-
|1969
|''Hathara Peraliya''
|
|
|-
|1969
|''Binaramalee''
|Sobani
|&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=All about Binaramalee |url=http://www.sarasaviya.lk/features/2020/01/23/15023/ආල-වඩන-ගමනකි-ඇය-යන්නේ |access-date=22 February 2020 |publisher=Sarasaviya}}&lt;/ref&gt;
|-
|1970
|''Sumudu Bharya''
|
|
|-
|1970
|''Den Mathakada''
|Somawathie
|&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=All about Dan Mathakada |url=http://www.sarasaviya.lk/features/2019/11/21/12552/මේ-සීත-සුවදෙන-රැයේ-දැන්-මතකද |access-date=22 February 2020 |publisher=Sarasaviya}}&lt;/ref&gt;
|-
|1971
|''Samanala Kumariyo Samaga Api Kawadath Soorayo''
|
|
|-
|1972
|''Singappuru Chali''
|
|
|-
|1972
|''Hathara Wate''
|
|
|-
|1972
|''Me Desa Kumatada''
|Mala
|
|-
|1972
|''Lokuma Hinawa''
|Renuka
|
|-
|1973
|''Suhada Pathuma''
|
|&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=All about Suhada Pathuma |url=http://www.sarasaviya.lk/features/2020/03/12/17247/සෙවනැළි-සීතල-ලිය-ගොමුවේ |access-date=21 September 2016 |publisher=Sarasaviya}}&lt;/ref&gt;
|-
|1973
|''Sinawai Inawai''
|
|
|-
|1973
|''Sunethra''
|Sunethra
|
|-
|1974
|''Duleeka''
|Mano
|&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=All about the film &quot;Duleeka&quot; |url=http://archives.sarasaviya.lk/2018/07/05/?fn=sa18070523 |access-date=31 December 2019 |publisher=Sarasaviya}}&lt;/ref&gt;
|-
|1974
|''Sheela''
|Anula Karunaratne
|
|-
|1975
|''Mage Nangi Shyama''
|
|
|-
|1975
|''Sukiri Kella''
|Geetha / Sujee Gunathilake
|
|-
|1975
|''Obai Mamai''
|Samanthie 'Saman' Jayasinghe
|
|-
|1975
|''Ranwan Reka''
|
|
|-
|1975
|''Sadhana''
|
|
|-
|1975
|''Hadawathaka Wasanthaya''
|
|
|-
|1976
|''Mangala''
|
|
|-
|1976
|''Ran Thilaka''
|
|
|-
|1977
|''Pom Pachaya''
|Kalyani
|
|-
|1977
|''Sudu Paraviyo''
|Kumari
|
|-
|1977
|''Niwena Ginna''
|
|
|-
|1977
|''Honda Hitha''
|
|
|-
|1977
|''Neela''
|
|
|-
|1978
|''Sithaka Suwanda''
|Surekha Samson
|
|-
|1978
|''Mage Ran Putha''
|
|
|-
|1978
|''Geethanjali''
|
|
|-
|1979
|''Nuwan Renu''
|Amitha
|
|-
|1979
|''Samanmalee''
|Nithinda's wife
|
|-
|1979
|''Anusha''
|Asha
|
|-
|1980
|''Jodu Walalu''
|Sumana
|
|-
|1980
|''Silva''
|
|
|-
|1981
|''Hondama Naluwa''
|
|
|-
|1981
|''Ajasaththa''
|Kosala Devi
|
|-
|1981
|''Bamba Ketu Hati''
|Menika's Akka
|
|-
|1982
|''Mihidum Sihina''
|Rajini
|
|-
|1982
|''Pethi Gomara''
|Purnika
|
|-
|1982
|''[[කඩවුණු පොරොන්දුව (නව)|Kadawunu Poronduwa]]''
|Ranjani Jayasena
|
|-
|1982
|''Rahasak Nathi Rahasak''
|
|
|-
|1982
|''Thana Giravi''
|Nayana Kulasekara / Daisy
|
|-
|1983
|''Sumithuro''
|
|
|-
|1984
|''Hadawathaka Wedana''
|
|
|-
|1984
|''Birinda''
|
|
|-
|1984
|''Hitha Honda Kollek''
|
|
|-
|1985
|''Sudu Mama''
|
|
|-
|1985
|''Aya Waradida Oba Kiyanna''
|
|
|-
|1987
|''Thaththi Man Adarei''
|
|
|-
|1987
|''Ahinsa''
|Indu
|
|-
|1988
|''Gedara Budun Amma''
|Menike
|
|-
|1988
|''Angulimala''
|
|
|-
|1989
|''Okkoma Rajawaru''
|
|
|-
|1990
|''Christhu Charithaya''
|Herodias
|&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=All about Kristhu Charithaya |url=http://www.sarasaviya.lk/films-local/2019/12/26/13870/බෞද්ධයකු-අධ්%E2%80%8Dයක්ෂණය-කළ-ක්%E2%80%8Dරිස්තු-චරිතය |access-date=22 February 2020 |publisher=Sarasaviya}}&lt;/ref&gt;
|-
|1990
|''Hitha Honda Puthek''
|Manike
|
|-
|1990
|''Madhu Sihina''
|
|
|-
|1991
|''[[චෙරියෝ ඩොක්ටර්|Cheriyo Doctor]]''
|Nayana Randenigala
|
|-
|1992
|''Rumathiyai Neethiyai''
|Lawyer
|
|-
|1992
|''Sathya''
|
|
|-
|1992
|''Okkoma Kanapita''
|
|
|-
|1993
|''Sasara Serisaranathek Oba Mage''
|
|
|-
|1993
|''Mawila Penewi Roope''
|
|
|-
|1994
|''Sudu Piruvata''
|Sujatha Ediriweera
|
|-
|1994
|''Love 94''
|Mrs. Wickramasinghe
|
|-
|1994
|''Nohadan Kumariye''
|
|
|-
|1995
|''[[චෙරියෝ කැප්ටන්|Cheriyo Captain]]''
|Teena
|&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=January 1995 |title=Cheriyo Captain - චෙරියෝ කැප්ටන් |url=http://www.films.lk/cheriyo-captain-sinhala-film-1574.html |access-date=11 March 2017 |publisher=Sarasaviya}}&lt;/ref&gt;
|-
|1996
|''[[චෙරියෝ ඩාලිං|Cheriyo Darling]]''
|Madam (රෝහල් අධ්‍යක්ෂවරිය)
|&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Cheriyo Darling - චෙරියෝ ඩාලින් |url=http://www.films.lk/cheriyo-darling-sinhala-film-1598.html |access-date=23 December 2017 |publisher=Sinhala Cinema Database}}&lt;/ref&gt;
|-
|1997
|''Ramba Saha Madhu''
|
|
|-
|1998
|''[[රෑ දනියෙල් දවල් මිගෙල්|Re Daniel Dawal Migel]]''
|Mrs. Kulawansha
|&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Sinhala screened films |url=http://www.sarasaviya.lk/2015/06/18/?fn=sa15061819 |access-date=11 March 2017 |publisher=Sarasaviya}}&lt;/ref&gt;
|-
|2000
|''Sansara Prarthana''
|
|
|-
|2000
|''[[රෑ දනියෙල් දවල් මිගෙල් 2|Re Daniel Dawal Migel 2]]''
|Mrs. Kulawansha
|&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Daniel and Migel appear again |url=http://www.sundaytimes.lk/000423/tv.html |access-date=17 November 2017 |publisher=Sunday times}}&lt;/ref&gt;
|-
|2001
|''Jonsun and Gonsun''
|Mrs. Ranasinghe
|&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=ජොන්සන් ඇන්ඩ් ගොන්සන් Jonson and Gonson |url=http://rateyourmusic.com/film/%E0%B6%A2%E0%B7%9C%E0%B6%B1%E0%B7%8A%E0%B7%83%E0%B6%B1%E0%B7%8A_%E0%B6%87%E0%B6%B1%E0%B7%8A%E0%B6%A9%E0%B7%8A_%E0%B6%9C%E0%B7%9C%E0%B6%B1%E0%B7%8A%E0%B7%83%E0%B6%B1%E0%B7%8A/ |access-date=24 February 2017 |publisher=Rate Your Music}}&lt;/ref&gt;
|-
|2002
|''Love 2002''
|
|
|-
|2004
|''Clean Out''
|
|&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=එදා මෙදා තිරගත වූ සිංහල චිත්&amp;zwj;රපට |url=http://www.sarasaviya.lk/2015/11/19/?fn=sa15111916 |access-date=3 October 2016 |publisher=Sarasaviya}}&lt;/ref&gt;
|-
|2004
|''[[රෑ දනියෙල් දවල් මිගෙල් 3|Ra Daniel Dawal Migel 3]]''
|
|&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=එදා මෙදා තිරගත වූ සිංහල චිත්&amp;zwj;රපට |url=http://www.sarasaviya.lk/2015/11/26/?fn=sa15112613 |access-date=3 October 2016 |publisher=Sarasaviya}}&lt;/ref&gt;
|-
|2004
|''Selamuthu Pinna''
|
|&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title='Selamuthu Pinna' a love story |url=http://archives.dailynews.lk/2004/07/12/fea10.html |access-date=11 March 2017 |website=Daily News}}&lt;/ref&gt;
|-
|2007
|''Mr Dana Rina''
|
|&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Sri Lankan Screened Films |url=http://www.sarasaviya.lk/2016/01/28/?fn=sa16012813 |access-date=11 March 2017 |publisher=Sarasaviya}}&lt;/ref&gt;
|-
|2007
|''Hai Master''
|Piyambika
|
|-
|2009
|''Sir Last Chance''
|
|&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Sir last chance in town |url=http://www.sundaytimes.lk/090322/Magazine/sundaytimestvtimes_05.html |access-date=11 March 2017 |publisher=The Sunday Times}}&lt;/ref&gt;
|-
|2011
|''It's a Matter of Love''
|
|&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=It's a Matter of Love, English cinema in Lanka. |url=http://www.sundaytimes.lk/130602/magazine/its-a-matter-of-love-english-cinema-in-lanka-46763.html |access-date=29 March 2019 |publisher=Sunday Times}}&lt;/ref&gt;
|}

=== නිෂ්පාදක ලෙස ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!අවුරුදු
! චිත්‍රපටය
|-
| 1982
| ''කඩවුනු පොරොන්දුව''
|-
| 1977
| ''ටොම් පචයා''
|-
| 1982
| ''තානා ගිරවි''
|-
| 1994
| ''සුදු පිරුවට''
|-
| 1996
| ''චෙරියෝ ඩාලිං''
|-
| 2011
| ''එය ආදරය පිළිබඳ කාරණයකි''
|}
 

== යොමු කිරීම් ==
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}

== බාහිර සබැඳි ==

* [https://web.archive.org/web/20230518063609/https://www.films.lk/sinhala-cinema-artist-sumana-amarasinghe-570.html සිංහල සිනමා දත්ත ගබඩාව පිළිබඳ සුමනා අමරසිංහ]
* [http://resa.lk/විශේෂාංග/2019/jun/18/12250/රිදී-තිරයේදී-ගාමිණීට-මගහැරුණු-සුමනා රිදී තිරයේදී ගාමිණීට මගහැරුණු සුමනා] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200219102812/http://resa.lk/%E0%B7%80%E0%B7%92%E0%B7%81%E0%B7%9A%E0%B7%82%E0%B7%8F%E0%B6%82%E0%B6%9C/2019/jun/18/12250/%E0%B6%BB%E0%B7%92%E0%B6%AF%E0%B7%93-%E0%B6%AD%E0%B7%92%E0%B6%BB%E0%B6%BA%E0%B7%9A%E0%B6%AF%E0%B7%93-%E0%B6%9C%E0%B7%8F%E0%B6%B8%E0%B7%92%E0%B6%AB%E0%B7%93%E0%B6%A7-%E0%B6%B8%E0%B6%9C%E0%B7%84%E0%B7%90%E0%B6%BB%E0%B7%94%E0%B6%AB%E0%B7%94-%E0%B7%83%E0%B7%94%E0%B6%B8%E0%B6%B1%E0%B7%8F |date=2020-02-19 }}
[[ප්‍රවර්ගය:1948 උපත්]]</text>
      <sha1>jhu00owrf8sa4hd1e227b0ov720t119</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සැකිල්ල:රටේ දත්ත Kingdom of Sitawaka</title>
    <ns>10</ns>
    <id>106530</id>
    <revision>
      <id>805136</id>
      <parentid>561526</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T17:12:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Wijaya Kumara</username>
        <id>73906</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>805136</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="257" sha1="9fn5un4io3h78xvpvho73q32jq9njvc" xml:space="preserve">{{ {{{1&lt;noinclude&gt;|country showdata&lt;/noinclude&gt;}}}
| alias = Kingdom of Sitawaka
| shortname alias = Sitawaka
| flag alias = File:Flag of the Sitawaka Kingdom.svg
| size = {{{size|}}}
| name = {{{name|}}}
&lt;noinclude&gt;
| cat = Sitawaka kingdom
&lt;/noinclude&gt;
}}</text>
      <sha1>9fn5un4io3h78xvpvho73q32jq9njvc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>805137</id>
      <parentid>805136</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T17:12:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Wijaya Kumara</username>
        <id>73906</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>805137</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="252" sha1="8b3zq42gbk2tyqrcxqckkj4hl3yzglj" xml:space="preserve">{{ {{{1&lt;noinclude&gt;|country showdata&lt;/noinclude&gt;}}}
| alias = Kingdom of Sitawaka
| shortname alias = Sitawaka
| flag alias = Flag of the Sitawaka Kingdom.svg
| size = {{{size|}}}
| name = {{{name|}}}
&lt;noinclude&gt;
| cat = Sitawaka kingdom
&lt;/noinclude&gt;
}}</text>
      <sha1>8b3zq42gbk2tyqrcxqckkj4hl3yzglj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ස්පන්දන ස්ඵෝටන එන්ජින්</title>
    <ns>0</ns>
    <id>114390</id>
    <revision>
      <id>805259</id>
      <parentid>800284</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T08:59:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>805259</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3593" sha1="16j7y178cl9gosp2iols9a2sv45bdkl" xml:space="preserve">[[File:PDE-powered aircraft.jpg|thumb|300px|In-flight picture of the pulsed detonation powered, and heavily modified, [[Rutan Long-EZ]] on January 31, 2008.]]

'''ස්පන්දන ස්ඵෝටන එන්ජින්''' ({{en|pulse detonation engine, PDE}}) යනු රොකට් එන්ජින් වර්ගයකි.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Kailasanath |first1=K. |title=Review of Propulsion Applications of Detonation Waves |journal=[[AIAA Journal]] |date=September 2000 |volume=38 |issue=9 |pages=1698–1708 |doi=10.2514/2.1156 |bibcode=2000AIAAJ..38.1698K |url=https://arc.aiaa.org/doi/abs/10.2514/2.1156?journalCode=aiaaj |access-date=28 November 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Roy |first1=G.D. |last2=Frolov |first2=S.M. |last3=Borisov |first3=A.A. |last4=Netzer |first4=D.W. |title=Pulse detonation propulsion: challenges, current status, and future perspective |journal=Progress in Energy and Combustion Science |date=January 2004 |volume=30 |issue=6 |pages=545–672 |doi=10.1016/j.pecs.2004.05.001 |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0360128504000383 |access-date=28 November 2021}}&lt;/ref&gt;

== ආශ්‍රිත ලිපි ==
*[[Nuclear pulse propulsion]]
*[[Rotating detonation engine|භ්‍රමණ ස්ඵෝටන එන්ජිම]]
*[[Scramjet]]
*[[Gluhareff Pressure Jet]]
*[[Aurora aircraft|Aurora]]

== මූලාශ්‍ර ==
{{Reflist}}

== භාහිර සබැඳි ==
*[https://web.archive.org/web/20230920192727/https://innssi.com/pulsed-detonation-engine/ Innovative Scientific Solutions Inc.]
*[http://www.aardvark.co.nz/pjet/pde.shtml Pulse Detonation Engines]
*[https://web.archive.org/web/20060313223530/http://www.popsci.com/popsci/aviationspace/e46d5b4a1db84010vgnvcm1000004eecbccdrcrd.html Popular Science]
*[http://www.google.com/patents?vid=USPAT2942412&amp;id=k4tFAAAAEBAJ&amp;dq=bollay 1952 Pulse Detonation Jet Propulsion Patent by William Bollay]
*[http://patft.uspto.gov/netacgi/nph-Parser?Sect1=PTO2&amp;Sect2=HITOFF&amp;p=1&amp;u=%2Fnetahtml%2FPTO%2Fsearch-adv.htm&amp;r=11&amp;f=G&amp;l=50&amp;d=PTXT&amp;S1=5542247&amp;OS=5542247&amp;RS=5542247 Apparatus powered using laser-supplied energy, US patent Issued on 6 August 1996 Boyd B. Bushman] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170430005532/http://patft.uspto.gov/netacgi/nph-Parser?Sect1=PTO2&amp;Sect2=HITOFF&amp;p=1&amp;u=%2Fnetahtml%2FPTO%2Fsearch-adv.htm&amp;r=11&amp;f=G&amp;l=50&amp;d=PTXT&amp;S1=5542247&amp;OS=5542247&amp;RS=5542247 |date=30 April 2017 }}
*[https://www.youtube.com/watch?v=GqLOI3h0DC8 (Video) The high detonation temperature inside the tube of an experimental PDE causes the seals to heat up and catch fire.]
*[https://www.youtube.com/watch?v=IBjLx2AvxrM (Video) An experimental PDE operating with a detonation frequency of 1 Hz where the pulses are clearly defined.]
*[https://www.youtube.com/watch?v=rYxsilgRxi4 (Video) An experimental PDE operating with a detonation frequency of 25 Hz.]
*[https://www.youtube.com/watch?v=mSiER26ZHBg 2-D pulse-detonation engine simulation]
*[http://www.foxnews.com/video/index.html?playerId=videolandingpage&amp;streamingFormat=FLASH&amp;referralObject=1791927&amp;referralPlaylistId=e059f7416cd3e6a978256d927c7bb152d9988581 Fox News report on the Blackswift]
*[https://web.archive.org/web/20110721035908/http://comptroller.defense.gov/defbudget/fy2010/budget_justification/pdfs/03_RDT_and_E/Vol_1_DARPA/DARPA_PB10_RDTE-05-04-09.pdf DARPA May 2009 notes on PDE]

{{Emerging technologies|transport=yes}}
{{Authority control}}

[[Category:Jet engines]]
[[Category:Aircraft engines]]
[[Category:Emerging technologies]]

{{අසම්පූර්ණ}}</text>
      <sha1>16j7y178cl9gosp2iols9a2sv45bdkl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ගගන චුම්බිතයෝ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>115248</id>
    <revision>
      <id>805175</id>
      <parentid>789435</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T22:26:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>805175</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4092" sha1="nc33k2xylcssglgii8v41ocm4beutz9" xml:space="preserve">'''ගගන චුම්බිතයක්''' ({{en|skyscraper}}) යනු, තට්ටු ගණනාවකින් යුත්, උස වාසය සඳහා අඛණ්ඩව භාවිතා කළ හැකි ගොඩනැගිල්ලක් වෙයි. වත්මන් මූලාශ්‍ර වලට අනුව අවම වශයෙන් උස {{convert|100|m|ft|sp=us}}&lt;ref&gt;{{cite web |title=Skyscraper, Emporis Standards |url=https://www.emporis.com/building/standard/75/skyscraper |archive-url=https://web.archive.org/web/20150511222640/http://www.emporis.com/building/standard/75/skyscraper |url-status=dead |archive-date=11 May 2015 |website=Emporis.com |access-date=7 November 2020}}&lt;/ref&gt; හෝ {{convert|150|m|ft|sp=us}}&lt;ref&gt;{{cite web |title=What is a Skyscraper? |url=https://www.theb1m.com/video/what-is-a-skyscraper |website=Theb1m.com |access-date=7 November 2020}}&lt;/ref&gt; විය යුතු යැයි සැලකෙන මුත්, ඉතා උස [[Tower block|high-rise buildings]] යන්න හැර වෙනත් විශ්වීය ලෙස පිළිගත් අර්ථදැක්වීමක් නොමැත. ඓතිහාසික වශයෙන්, 1880 දශකයේ දී ගොඩනැගීම ආරම්භ වූ [[Storey|තට්ටු]] 10 සහ 20 අතර ගොඩනැගිලි මේ නමින් හැඳින්වී ඇත.&lt;ref name=&quot;britannica&quot;&gt;{{cite encyclopedia |title=Skyscraper |url=https://www.britannica.com/technology/skyscraper |first=Melissa |last=Petruzzello |encyclopedia=Encyclopædia Britannica |access-date=21 February 2022 |quote=Skyscraper, very tall, multistoried building. The name first came into use during the 1880s, shortly after the first skyscrapers were built, in the United States. The development of skyscrapers came as a result of the coincidence of several technological and social developments. The term skyscraper originally applied to buildings of 10 to 20 stories, but by the late 20th century the term was used to describe high-rise buildings of unusual height, generally greater than 40 or 50 stories.}}&lt;/ref&gt; කාර්යාල, හෝටල්, residential spaces, සහ retail spaces මෙම ගොඩනැගිලි තුළ පැවතිය හැකිය.

== ආශ්‍රිත ලිපි ==
{{Portal|Architecture}}
* [[CTBUH Skyscraper Award]]
* [[Emporis Skyscraper Award]]
* [[Groundscraper]]
* [[List of cities with the most skyscrapers]]
* [[List of tallest buildings]]
* [[List of tallest buildings and structures]]
* [[Plyscraper]]
* [[Seascraper]]
* [[Skyscraper design and construction]]
* [[Skyscraper Index]]
* [[Skyscraper Museum]] in NYC
* [[Skyscrapers in film]]
* [[Skyline]]
* [[Vertical farming]], &quot;farmscrapers&quot;
* [[World's littlest skyscraper]]
* [[Drag coefficient|drag-coefficient]]
* [[Fatigue (material)|material-fatigue]]
* [[Downforce|down-force]]
* [[Steel frame]]

== මූලාශ්‍ර ==
{{Reflist}}

== භාහිර සබැඳි ==
{{Commons category|Skyscrapers}}
{{Wikiquote}}
* {{curlie|Arts/Architecture/Building_Types/Skyscrapers|Skyscrapers}}
* [http://www.ctbuh.org Council on Tall Buildings and Urban Habitat]
* [https://web.archive.org/web/20140210021749/https://flipboard.com/section/skyscrapercity-bqxHt8 SkyscraperCity] construction updates magazine
* [https://web.archive.org/web/20210815201225/http://standards.phorio.com/?t=definition&amp;code=6761770913 Skyscraper definition on Phorio Standards]
* [http://www.skyscraper.org Skyscraper Museum]
* [http://www.skyscraperpage.com SkyscraperPage] Technical information and diagrams

{{TBSW}}
{{Supertall skyscrapers}}
{{Developments}}
{{Authority control}}

[[ප්‍රවර්ගය:ගගන චුම්බිතයෝ| ]]
[[ප්‍රවර්ගය:ව්‍යුහාත්මක ඉංජිනේරු විද්‍යාව]]
[[Category:Structural system]]
[[ප්‍රවර්ගය:වීඩියෝ ක්ලිප ඇතුළත් ලිපි]]
[[Category:Building types]]</text>
      <sha1>nc33k2xylcssglgii8v41ocm4beutz9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සනත් විමලසිරි</title>
    <ns>0</ns>
    <id>155655</id>
    <revision>
      <id>805256</id>
      <parentid>783828</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T08:50:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>805256</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1395" sha1="jdzeznhje5eqxd2mi7qjvxanmmvfb0n" xml:space="preserve">'''සනත් විමලසිරි'''  [[ශ්‍රී ලංකා|ශ්‍රී ලාංකික]] සිනමා සහ ටෙලිනාට්‍යය නළුවෙකු වේ.&lt;ref&gt;{{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=https://www.films.lk/sinhala-cinema-artist-sanath-wimalasiri-300.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20240608131237/https://www.films.lk/sinhala-cinema-artist-sanath-wimalasiri-300.html |access-date=2024-06-08 |archive-date=2024-06-08}}&lt;/ref&gt; වේදිකා නාට්‍යයේ සිට හාස්‍ය රඟ දැක්වීම් දක්වා ඉහළ බහුවිධ නළුවෙකු වන විමලසිරි දක්ෂ ගායකයෙක් සහ රූපවාහිනී නිවේදකයෙකුද වේ. 

=== ටෙලි නාට්‍යය===
* ''ආදරණීය නිරංජි''
* ''ඉතින් ඊට පස්සේ''
* ''ගිරිකුල''
* ''චායා''
* ''[[දිවිතුරා]]''
* ''පෝක් වීදිය''
* ''මද්දහන''
* ''මහ පොළොව''
* ''මාණික්කාවත''
* ''මුතු පිහාටු''
* ''විසුවියස් කදු පාමුල''
* ''සිහින පියාපත්''
* ''සුදු සමනලියක්''
* ''සුර විමන''</text>
      <sha1>jdzeznhje5eqxd2mi7qjvxanmmvfb0n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ඉන්දියානු ඉංග්‍රීසි</title>
    <ns>0</ns>
    <id>159802</id>
    <revision>
      <id>805166</id>
      <parentid>801935</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T20:11:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>805166</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6214" sha1="14yt0kilnqjkyhxyh1ct0spohu6v36b" xml:space="preserve">{{Infobox language
| name             = ඉන්දියානු ඉංග්‍රීසි
| region           = [[India|ඉන්දියාව]]
| speakers         = 250,000
| speakers2        = [[second language|L2]] speakers: 83 million&lt;br /&gt;[[third language|L3]] speakers: 46 million&lt;br /&gt; 128 million total speakers (2011)
| ref              = &lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.ethnologue.com/country/IN/status |title=LANGUAGE - INDIA,STATES AND UNION TERRITORIES (Table C-16)|website=censusindia.gov.in|access-date=14 May 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;censusindia.gov.in&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/C-17.html|title=POPULATION BY BILINGUALISM AND TRILINGUALISM (Table C-17)|website=censusindia.gov.in|access-date=14 May 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ethnologue.com/country/in/languages|title=India - Languages|website=Ethnologue |access-date=14 May 2019}}&lt;/ref&gt;
| date             = 
| familycolor      = Indo-European
| fam2             = [[Germanic languages|Germanic]]
| fam3             = [[West Germanic languages|West Germanic]]
| fam4             = [[Ingvaeonic languages|Ingvaeonic]]
| fam5             = [[Anglo-Frisian languages|Anglo-Frisian]]
| fam6             = [[Anglic languages|Anglic]]
| fam7             = [[English language|English]]
| ancestor         = [[Old English]]
| ancestor2        = [[Middle English]]
| ancestor3        = [[Early Modern English]]
| script           = [[Latin script|Latin]] ([[English alphabet]])&lt;br/&gt;[[Unified English Braille]]
| nation           = {{IND}}
| agency           = 
| iso1             = en
| iso2             = eng
| iso3             = eng
| isoexception     = dialect
| lingua           = 
| ietf             = en-IN
| map              = 
| mapcaption       = 
| glotto           = indi1255
| notice           = IPA
| lingname         = 
| fam8             = [[British English|British English]]
}}
{{listen|filename=Vandana Shiva BBC Radio4 Saving Species 23 Dec 2011 b010x8sq.flac|title=Speech example|description=An example of a female speaker from the [[North India]]n state of [[Uttarakhand]] ([[Vandana Shiva]]).}}
{{listen|filename=Arundhati Roy BBC Radio4 Bookclub 2 Oct 2011 b015brn8.flac|title=Speech example|description=An example of a female speaker from the [[Northeast India]]n state of [[Meghalaya]] ([[Arundhati Roy]]).}}
{{listen|filename=Corporate Social Responsibility.ogg|title=Speech example|description=An example of a female news presenter from the [[South India]]n state of [[Karnataka]].}}
{{English language}}
'''ඉන්දීය ඉංග්‍රීසි''' එසේත් නැත්නම් '''ඉන්දියානු ඉංග්‍රීසි''' යනු, [[Republic of India|ඉන්දියානු ජනරජය]] සහ [[Indian diaspora|ඉන්දියානු ඩයස්පෝරාව]] භාවිතා කරන [[English language|ඉංග්‍රීසි]] [[Dialect|උපභාෂා]] සමූහයකි.&lt;ref name=&quot;English in India&quot;&gt;{{cite web |title=Case Studies - Asian English |url=https://www.bl.uk/learning/langlit/sounds/case-studies/minority-ethnic/asian/ |website=British Library |publisher=University of Leeds |access-date=30 May 2019}}&lt;/ref&gt;

== අමතර අවධානයට ==
{{Portal|India|Languages}}
* [[Regional differences and dialects in Indian English]]
* [[Indian English literature]]
* [[Indian numbering system]]
* [[Languages with official status in India]]
* [[Indian States by most popular languages]]
* [[Kanglish]] 
* [[Hinglish]]
* [[Manglish]]
* [[Pakistani English]]/[[Paklish]]
* [[Bangladeshi English]]/[[Banglish]]
* [[Tanglish]]
* [[Tenglish]]
* [[English as a lingua franca]]
* [[Regional accents of English]]

== මූලාශ්‍ර ==
{{Reflist}}

== භාහිර සබැඳි ==
* {{cite web|url=http://www.confluence.org.uk/2008/12/02/the-english-project-and-the-english-language-in-india-christopher-mulvey |title=English in India |access-date=23 January 2009 |url-status=unfit |archive-url=https://web.archive.org/web/20130531024023/http://www.confluence.org.uk/2008/12/02/the-english-project-and-the-english-language-in-india-christopher-mulvey |archive-date=31 May 2013 }}
* [http://www.wordmala.com/general-sayings/ Indian general spoken Problems in English] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200216062757/http://www.wordmala.com/general-sayings/ |date=16 February 2020 }}.
* [http://englishspeaklikenative.com/resources/common-pronunciation-problems/indian-pronunciation-problems/ Indian Pronunciation Problems in English], ESLAN.
* [https://web.archive.org/web/20091020110640/http://www.soundcomparisons.com/Eng/Direct/Englishes/SglLgIndianEnglishStandard.htm 'Hover &amp; Hear' pronunciations in a Standard Indian English accent], and compare side by side with other English accents from around the World.
* [https://web.archive.org/web/20240511045214/http://www.languageinindia.com/junjul2002/baldridgeindianenglish.html &quot;Linguistic and Social Characteristics of Indian English&quot; by Jason Baldridge]: An analysis of Indian language published by the &quot;Language In India&quot; magazine.
* [https://web.archive.org/web/20060410081342/http://yaleglobal.yale.edu/display.article?id=5675 On the future of Indian English], by [[Gurcharan Das]].
* [https://web.archive.org/web/20250123003858/http://www.languageinindia.com/aug2004/dlamallikarjun1.html An exploration into linguistic majority-minority relations in India], by B. Mallikarjun.
* [http://www.india-seminar.com/2001/500/500%20dharma%20kumar.htm 108 varieties of Indian English], Dharma Kumar, ''India Seminar'', 2001 (Volume 500).
* [http://www.icpsr.umich.edu/icpsrweb/DSDR/studies/36151 India Human Development Survey-II 2011–2012]
*Indian Novels in English: Texts, Contexts and Language Hardcover – 2018 by Jaydeep Sarangi (Author)

{{Navboxes
|title = Articles Related to Indian English
|list =
{{English dialects by continent}}
{{Languages of India}}
{{English official language clickable map}}
}}
{{Authority control}}

[[ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියානු ඉංග්‍රීසි| ]]
[[Category:Dialects of English]]
[[Category:Languages of India]]

{{lang-stub}}</text>
      <sha1>14yt0kilnqjkyhxyh1ct0spohu6v36b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සූලූ ජනයා</title>
    <ns>0</ns>
    <id>163473</id>
    <revision>
      <id>805267</id>
      <parentid>771430</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T10:08:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>805267</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3368" sha1="n5znp0sm5f7o2xggqgzmioy9dge1w8j" xml:space="preserve">{{පිළිබඳ|ජනයා||සූලූ (බහුරුත්හරණය)}}
{{Infobox ethnic group
| group            = සූලූ ජනයා&lt;br /&gt;AmaZulu
| image            = ZuluWarriors.jpg
| pop              = 14,243,600&lt;ref name=&quot;Joshua Project&quot;&gt;{{cite web|title=The Zulu people group are reported in 7 countries|url=http://joshuaproject.net/people_groups/16112|access-date=29 November 2016}}&lt;/ref&gt;
| regions          = 
| region1          = {{flag|South Africa}}
| pop1             = 13,781,000
| ref1             = &lt;ref name=&quot;Joshua Project&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;pop&quot;&gt;{{cite web|title=South Africa grows to 44.8 |url=http://www.southafrica.info/ess_info/sa_glance/demographics/census-main.htm |author=International Marketing Council of South Africa |publisher=www.southafrica.info |date=9 July 2003 |access-date=4 March 2005 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20050522081642/http://www.southafrica.info/ess_info/sa_glance/demographics/census-main.htm |archive-date=22 May 2005 }}&lt;/ref&gt;
| region2          = {{flagcountry|Zimbabwe}}
| pop2             = 207,000
| ref2             = &lt;ref name=&quot;Joshua Project&quot;/&gt;
| region3          = {{flagcountry|Lesotho}}
| pop3             = 204,000
| ref3             = &lt;ref name=&quot;Joshua Project&quot;/&gt;
| region4          = {{flag|Eswatini}}
| pop4             = 99,000
| ref4             = &lt;ref name=&quot;Joshua Project&quot;/&gt;
| region5          = {{flagcountry|Malawi}}
| pop5             = 76,000
| ref5             = &lt;ref name=&quot;Joshua Project&quot;/&gt;
| region6          = {{flagcountry|Mozambique}}
| pop6             = 6,900
| ref6             = &lt;ref name=&quot;Joshua Project&quot;/&gt;
| region7          = {{flagcountry|Botswana}}
| pop7             = 6,700
| ref7             = &lt;ref name=&quot;Joshua Project&quot;/&gt;
| languages        = [[Zulu language|Zulu]]&lt;br /&gt;[[Tsonga language|Tsonga]], [[Sotho language|Sotho]], [[Xhosa language|Xhosa]], [[English language|English]]
| religions        = [[Christianity in Africa|Christianity]], [[Zulu religion]]
| related          = [[Xhosa people|Xhosa]], [[Swazi people|Swazi]], [[Hlubi people|Hlubi]], [[Thembu people]], [[South Ndebele people|Southern Ndebele]], [[Northern Ndebele people|Northern Ndebele]] and [[Ngoni people|Ngoni]], [[San people]]
}}
{{Infobox ethnonym|'''Um'''Zulu|'''Ama'''Zulu|'''Isi'''Zulu|'''Kwa'''Zulu|Zulu}}

'''සූලූ ජනයා''' ({{IPAc-en|'|z|uː|l|uː}}; {{lang-zu|amaZulu}}) යනු [[Southern Africa|දකුණුදිග අප්‍රිකාව]] තුළ ජන කොටසක් වෙයි.

== අමතර අවධානයට ==
{{Portal|South Africa}}
* [[Battle of Blood River]] 
* [[Gumboot dance]]
* [[Inkatha Freedom Party]]
* [[List of Zulu kings]]
* [[Nguni people|Nguni]]
* [[Shaka|Shaka Zulu]]
* [[Ukusoma]]
*[[Zulu language]]

== මූලාශ්‍ර ==
{{Reflist}}

== භාහිර සබැඳි ==
*{{commons category-inline}}
* [https://web.archive.org/web/20070126230248/http://zululand.kzn.org.za/zululand/about/ History section of the official page for the Zululand region], Zululand.kzn.org
* [https://web.archive.org/web/20240613190924/http://www.wakahina.co.za/listings/i/surname/izithakazelo Izithakazelo], wakahina.co.za

{{Ethnic groups in South Africa}}

{{authority control}}

[[ප්‍රවර්ගය:සූලූ ජනයා| ]]
[[Category:Zulu topics| ]]

{{Ethno-group-stub}}</text>
      <sha1>n5znp0sm5f7o2xggqgzmioy9dge1w8j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ශ්‍රී ලංකා ධජ ලැයිස්තුව</title>
    <ns>0</ns>
    <id>170903</id>
    <revision>
      <id>805152</id>
      <parentid>735400</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T17:37:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Wijaya Kumara</username>
        <id>73906</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>805152</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30123" sha1="6hlipska3wzyrr1w8bnftjz5xw5gofe" xml:space="preserve">මෙය [[ශ්‍රී ලංකාව|ශ්‍රී ලංකාවේ]] භාවිතා වන [[ශ්‍රී ලංකා ජාතික කොඩිය|කොඩි]] ලැයිස්තුවකි.

== ජාතික ධජය ==

{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |Flag
! style=&quot;width:100px;&quot; |Date
! style=&quot;width:250px;&quot; |Use
! style=&quot;width:250px;&quot; |Description
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Sri_Lanka.svg|දාරය|150x150පික්]]
|1972 – වර්තමාන
|[[ශ්‍රී ලංකා ප්‍රජාතාන්ත්‍රික සමාජවාදී ජනරජයේ ධජය]]
|ලංකා ඩොමීනියන් හි නවීකරණය කරන ලද ධජය. 1972 ජනරජය ප්‍රකාශ කිරීමේ සිට භාවිතා වේ.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=පෙබරවාරි 27, 2021 |title=ශ්‍රී ලංකා ජාතික ධජයේ කතාව |url=https://www.lankadeepa.lk/rasawitha/%E0%B7%81%E0%B7%8A%E2%80%8D%E0%B6%BB%E0%B7%93-%E0%B6%BD%E0%B6%82%E0%B6%9A%E0%B7%8F-%E0%B6%A2%E0%B7%8F%E0%B6%AD%E0%B7%92%E0%B6%9A--%E0%B6%B0%E0%B6%A2%E0%B6%BA%E0%B7%9A-%E0%B6%9A%E0%B6%AD%E0%B7%8F%E0%B7%80/57-586576 |website=lankadeepa.lk}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Flag of Sri Lanka vertical.png|75x666px]]&lt;hr /&gt;[[File:Flag of Sri Lanka vertical v2.svg|75x666px]]
| 1972–
| ශ්‍රී ලංකා ප්‍රජාතාන්ත්‍රික සමාජවාදී ජනරජයේ ධජය (සිරස් අතට)
| සිරස් අතට ප්‍රදර්ශනය කරන විට, කොඩියේ කණුව දෙසට ඇති හරිත හා තැඹිලි පැහැති තීරු ඉහළින් පිහිටන අතර, සිංහයාගේ පාද වම් පසටත් හිස දකුණු පසටත් යොමුවී තිබේ.
|}

== ජනාධිපති ධජය (1972–2022) ==
මෙම ධජය ශ්‍රී ලංකාවේ සෑම ජනාධිපතිවරයෙකුටම පුද්ගලික වූ අතර නව ජනාධිපතිවරයෙකු බලයට පත්වීමත් සමඟ සැලසුම වෙනස් විය.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Sri Lanka - Presidents flags |url=https://www.crwflags.com/fotw/flags/lk-pre.html |website=www.crwflags.com}}&lt;/ref&gt;

2022 ජූලි 15 වැනි දින ජනාධිපති [[රනිල් වික්‍රමසිංහ|රනිල් වික්‍රමසිංහ මහතා විසින්]] ජනාධිපති කොඩිය අහෝසි කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Will ensure all MPs exercise their free will to elect new President: RW - Latest News |url=https://www.dailymirror.lk/latest_news/Will-ensure-all-MPs-exercise-their-free-will-to-elect-new-President-RW/342-241161 |access-date=2022-07-15 |website=dailymirror.lk |language=English}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
|-
|[[ගොනුව:President_Gopallawa's_flag.gif|දාරය|150x150පික්]]
| 1972 මැයි 22 - 1978 පෙබරවාරි 4
| [[විලියම් ගොපල්ලව|විලියම් ගොපල්ලවගේ ජනාධිපති කොඩිය]]
|-
|[[ගොනුව:Junius_Jayawardene's_flag.gif|දාරය|150x150පික්]]
| පෙබරවාරි 4, 1978 - ජනවාරි 2, 1989
| [[ජේ. ආර්. ජයවර්ධන|ජයවර්ධනගේ ජනාධිපති කොඩිය]]
|-
|[[ගොනුව:Ranasinghe_Premadasa's_flag_.gif|දාරය|150x150පික්]]
| ජනවාරි 2, 1989 - මැයි 1, 1993
| [[රණසිංහ ප්‍රේමදාස|රණසිංහ ප්‍රේමදාස මහතාගේ ජනාධිපති කොඩිය]]
|-
|[[ගොනුව:DBWijethunge_President_Standard_.jpg|දාරය|150x150පික්]]
| මැයි 1, 1993 - නොවැම්බර් 12, 1994
| [[ජනාධිපති ඩී.බී. විජේතුංග|ඩී බී විජේතුංග මහතාගේ ජනාධිපති කොඩිය]]
|-
|[[ගොනුව:Presidential_Flag_of_Chandrika_Kumaratunga.gif|දාරය|150x150පික්]]
| නොවැම්බර් 12, 1994 - නොවැම්බර් 19, 2005
| [[චන්ද්‍රිකා බණ්ඩාරනායක කුමාරතුංග|චන්ද්‍රිකා කුමාරතුංග මහත්මියගේ ජනාධිපති කොඩිය]]
|-
|[[ගොනුව:Presidential_Flag_of_Mahinda_Rajapaksa.gif|දාරය|150x150පික්]]
| නොවැම්බර් 19, 2005 - ජනවාරි 8, 2015
| [[මහින්ද රාජපක්ෂ|මහින්ද රාජපක්ෂ මහතාගේ ජනාධිපති කොඩිය]]
|-
|[[ගොනුව:Presidential_Standard_of_Sri_Lanka_(Maithripala_Sirisena).svg|දාරය|150x150පික්]]
| ජනවාරි 9, 2015 - නොවැම්බර් 18, 2019
| [[මෛත්‍රීපාල සිරිසේන|මෛත්‍රීපාල සිරිසේන මහතාගේ ජනාධිපති කොඩිය]]
|-
|[[ගොනුව:Presidential_Standard_of_Sri_Lanka_(Gotabaya_Rajapaksa).gif|දාරය|150x150පික්]]
| නොවැම්බර් 18, 2019 - ජූලි 14, 2022
| [[ශ්‍රී ලංකාවේ ජනාධිපති|ගෝඨාභය රාජපක්ෂ මහතාගේ ජනාධිපති කොඩිය]]
|}

== සිවිල් ලාංඡන ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
|[[ගොනුව:Government_Ensign_of_Sri_Lanka.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1972 - වර්තමාන
| ශ්‍රී ලංකාවේ නිල් ධජය
| බ්‍රිතාන්‍ය මෝස්තරයේ බලපෑමට ලක් වූ කැන්ටනයේ ශ්‍රී ලංකා ධජය සහිත නිල් පැහැති කොඩියක්. SLVNF හි නිලධාරියෙකු විසින් අණ දෙන වෙළඳ යාත්රා මගින් නිල් ධජය පියාසර කරනු ලැබේ.
|}

== හමුදා කොඩි ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
|[[ගොනුව:Sri_Lankan_Army_Flag.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1972 -
| ජනාධිපති වර්ණය
| ශ්‍රී ලංකාවේ ලාංඡනය සහිත ශ්‍රී ලංකාවේ ජාතික කොඩිය විකෘති කරන ලදී.
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_the_Sri_Lankan_Army.png|150x150පික්]]
| 1972 -
| [[ශ්‍රී ලංකා යුද්ධ හමුදාව|ශ්‍රී ලංකා යුද හමුදාවේ ධජය]]
| ශ්‍රී ලංකා යුධ හමුදාවේ ලාංඡන සහිත හමුදා ධජය විකෘති කර ඇත.
|-
|[[ගොනුව:Naval_Ensign_of_Sri_Lanka.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1972 -
| [[ශ්‍රී ලංකා නාවික හමුදාව|ශ්‍රී ලංකා නාවික ධජය]]
| බ්‍රිතාන්‍ය මෝස්තරයෙන් බලපෑමට ලක් වූ කැන්ටනයේ ශ්‍රී ලංකා ධජය සහිත විකෘති වූ සුදු කොඩියක් .
|-
|[[ගොනුව:Air_Force_Ensign_of_Sri_Lanka.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 2010 -
| [[ශ්‍රී ලංකා ගුවන් හමුදාව|ශ්‍රී ලංකා ගුවන් හමුදා ධජය]]
| බ්‍රිතාන්‍ය මෝස්තරයෙන් බලපෑමට ලක් වූ කැන්ටනයේ ශ්‍රී ලංකා ධජය සහ ගුවන් හමුදා වටකුරු සහිත විකෘති කළ අහස් නිල් ධජයක්.
|-
|[[ගොනුව:Colours_of_the_Sri_Lanka_Air_Force.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 2010 -
| [[ශ්‍රී ලංකා ගුවන් හමුදාව|ශ්‍රී ලංකාවේ ගුවන් හමුදා වර්ණ]]
| ශ්‍රී ලංකා ගුවන් හමුදාව මධ්‍යයේ කුංකුම, කොළ, මෙරූන් සහ කහ යන සිරස් ඉරි හතරකින් සහ ශ්‍රී ලංකා ජාතික ලාංඡනය මගින් අධිස්ථාපනය කර ඇත.
|-
|}

== රජයේ කොඩි ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_the_Sri_Lanka_Police.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1972 -
| [[ශ්‍රී ලංකා පොලිස් සේවය|ශ්‍රී ලංකා පොලිසියේ කොඩිය]]
|
|-
|[[ගොනුව:Sri_Lankan_Coast_Guard_Flag.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 2010 -
| ශ්‍රී ලංකා වෙරළාරක්ෂක බලකායේ ධජය
|
|}

== පළාත් කොඩි ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |Flag
! style=&quot;width:100px;&quot; |Date
! style=&quot;width:250px;&quot; |Use
! style=&quot;width:250px;&quot; |Description
|-
| 
|November 14, 1987 –
|Flag of Central Province
|The flag is designed to represents the Central Province and its three districts Kandy, Matale and Nuwaraeliya.
The Golden colour Lion that carries a sword and the four Bo leaves at the four corners in the maroon colour background represents the Kandy District.

The white layout represents Matale District and Nuwaraeiya District which represents the Upcountry is symbolised by the white lotus.  The Sun and Moon are for Eternity.  
|-
| 
|January 1, 2007 –
|Flag of Eastern Province
|
|-
| 
|November 14, 1987 –
|Flag of North Central Province
|
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_the_Northeast_Province_(Sri_Lanka).png|දාරය|150x150පික්]]
|November 14, 1987 – December 31, 2006
|Flag of North Eastern Province
|Was adapted as the Flag of the North Province after the demerger of the North-Eastern Province&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=The Island - News |url=http://www.island.lk/2007/05/28/news21.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090612095657/http://www.island.lk/2007/05/28/news21.html |archive-date=2009-06-12 |website=www.island.lk}} &lt;/ref&gt;
|-
| 
|January 1, 2007 –
|Flag of Northern Province
|Blue border – ocean resource; Green – the greenery and agriculture; Red – labour, industriousness and Hindu culture, religion; White – fraternity, peace; Radiating sun indicates synergy of power and natural energy source, also Tamil people and language in the Province
|-
| 
|November 14, 1987 –
|Flag of North Western Province
|It features a brown bovine with a sun and moon symbol on a white background. There are 15 small eight-pointed cross-stars in the background, and a green and brown woven border surrounds the whole.
|-
| 
|November 14, 1987 –
|Flag of Sabaragamuwa Province
|
|-
| 
|November 14, 1987 –
|Flag of Southern Province
|A picture of a lion flag can be seen in frescos in historical Dambulla cave temple.  This historical flag made of carving a picture of a running lion with a small sword in its forepaw is considered to be the Ruhuna flag.

Furthermore, King Dutugamunu left the Magam Kingdom with the lion flag ahead for the battle to unite the country.  The flag is a picture of a yellow lion on a red blood colour background.  Accordingly, it was decided to use for the Southern Provincial flag the picture of the lion running with a small sword (iluk koolaya) in its forepaw of the Ruhuna flag and the red colour and yellow colour of the flag taken on the war front by King Dutugamunu.

It was decided to use the same for the Southern Province flag mixture of colours and the standard to represent all communities in Galle, Matara, and Hambantota and four bo leaves (Metta, Karuna, Muditha, Upeksha) of the national flag.

It was agreed that the forms of the sun and moon of the flag of Southern Province flag should be in the same forms as the sun and moon of the flag of Devinuwara Devalaya and that the same form that of the flag of Hambantota District.  Accordingly, it was expected to keep the integration of Galle, matara and Hambantota.  Therefore, the Southern Province flag can be considered a combination of several traditional flags.

The small sword (iluk Koolaya) is the symbol of control, but it does not reflect terror or suppression.  The small sword represents Justice and fairness.  Running lion represents velocity fearlessness and pride.

The sun and moon stand for stability prosperity and augustness.  It expresses the traditional saying &quot;Until the sun and moon exists&quot;. The sun and moon of the flag are considered to be symbols of victory. The combination of colours around the flag depicts the existence of Southern Sri Lanka, victorious war history, religion and patriotism, mutual cooperation and harmony 
|-
| 
|November 14, 1987 –
|Flag of Uva Province
|In the days of the Sinhala kings, Sri Lanka had been divided into twelve provinces and ruled and each of these twelve provinces had been allotted a flag. Accordingly, in order to bring about qualities such as pleasantness, innocence, greatness and royalty, a flag with a picture of swan had been allotted to the Uva Province.

The flag that was gifted to Uva Province by the King Sri  Wickrama Rajasinghe who ruled the kingdom of Kandy during the period 1798–1815 can be seen even today at the National Museum ( Courtesy:  Book entitled “Uva Ithihasaya” by Panditha Naulle Dhammananda Thero ) 
|-
| 
|November 14, 1987 –
|Flag of Western Province
|
|}

== ඓතිහාසික කොඩි ==

=== සිංහල රාජධානියේ කොඩි ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Dutthagamani.png|150x150පික්]]
| 437 BC-1017 ක්රි.ව
| [[රජරට රාජධානියේ අනුරාධපුර යුගය|අනුරාධපුර රාජධානියේ]] කොඩිය
| දුටුගැමුණු රජුගේ (ක්‍රි.පූ. 161-137) ධජය සහ එය අනුරාධපුර රාජධානියේ කොඩිය ලෙස හැඳින්වේ. ශ්‍රී ලංකාවේ දුට්ඨගාමණී (දුටුගැමුණු) රජු සහ පසුව රජවරුන් විසින් භාවිතා කරන ලදැයි විශ්වාස කෙරෙන කොඩිය.
|-
|
| 1055-1232 ක්රි.ව
| [[Kingdom Polonnaruwa|පොළොන්නරුව රාජධානියේ]] ධජය
|
|-
|
| 1220-1345 ක්රි.ව
| [[දඹදෙණිය යුගය|දඹදෙණිය රාජධානියේ]] කොඩිය
|
|-
|
| 1273-1284 ක්රි.ව
| [[යාපහුව බලකොටුව|යාපහුව]] රාජධානියේ කොඩිය
|
|-
|
| 1300-1341 ක්රි.ව
| [[Kingdom of kurunegala|කුරුණෑගල රාජධානියේ]] කොඩිය
|
|-
| 
| 1341-1408
| [[ගම්පොල රාජධානිය|ගම්පොල රාජධානියේ]] කොඩිය
| රන් මායිමක් සහිත රතු ක්ෂේත්‍රයක් සහ මධ්‍යයේ සර්පයෙකු සමඟ සටන් කරන මොනරෙක්.
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Kotte.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1412-1597
| [[කෝට්ටේ රාජධානිය|කෝට්ටේ රාජධානියේ]] කොඩිය
| විසිතුරු නිල් සහ රතු කොළ සහිත සුදු පැහැති මායිමක් සහ මධ්‍යයේ කසයක් සහිත සිංහයෙකු සහිත සරල සුදු කෙත.
|-
| 
| 1521-1594
| [[සීතාවක රාජධානිය|සීතාවක රාජධානියේ]] කොඩිය
| මධ්‍යයේ රතු සිංහයෙකු සහිත සුදු කෙත සහ සෑම කොනකම බෝ පත්‍ර 4 ක් ඇත.
|-
| 
| 1469-1815
| [[සෙංකඩගල රාජධානිය|මහනුවර රාජධානියේ]] ධජය
| සම්මත කරන ලද ධජය රාජකීය ප්‍රමිතිය වූ අතර බෝ පත්‍ර සහිත රන් සහ කළු මායිම් සහිත රතු කෙතක් සහ කඩුවක් සහිත සිංහයෙකු ඇතුළත් විය. මෙය නූතන කොඩියේ දකුණු කොටසට සමාන වේ.
|}

=== උප රාජධානි කොඩි ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
| 
| 1521-1538
| රයිගම රාජධානියේ කොඩිය
| රන් මායිමක් සහිත රතු ක්ෂේත්‍රයක් සහ මධ්‍යයේ සර්පයෙකු සමඟ සටන් කරන මොනරෙක්.
|-
| 
| 1215-1255,1323-1450 සහ 1467-1619
| [[යාපනය රාජධානිය|යාපනය රාජධානියේ]] කොඩිය
| රන් හිරු සමග රිදී අඩ සඳ. පූජනීය ගොනාට ඉහළින් දකුණට ද මධ්‍යයේ ද සර්පිලාකාරව විවර වන තනි පූජනීය හංකු කටුව රන්වන් තල සහ සුදු මුතු සහිත සුදු පරාලයකි.
|}

=== [[පෘතුගීසි ලංකාව|පෘතුගීසි ලංකා]] ධජ ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Portugal_(1495).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1508-1521
| පෘතුගාල රාජධානියේ ධජය
| මධ්‍යයේ පෘතුගීසි ලාංඡනය සහිත සුදු පිට්ටනියක්.
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Portugal_(1521).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1521-1578
| පෘතුගාල රාජධානියේ ධජය
| මධ්‍යයේ පෘතුගීසි ලාංඡනය සහිත සුදු පිට්ටනියක්.
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Portugal_(1578).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1578-1640
| පෘතුගාල රාජධානියේ ධජය
| මධ්‍යයේ පෘතුගීසි ලාංඡනය සහිත සුදු පිට්ටනියක්.
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Portugal_(1616).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1616-1640
| පෘතුගාල රාජධානියේ ධජය (Putative ධජය)
| මධ්‍යයේ පෘතුගීසි ලාංඡනය සහිත සුදු පිට්ටනියක්.
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Portugal_(1640).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1640-1658
| පෘතුගාල රාජධානියේ ධජය
| මධ්‍යයේ පෘතුගීසි ලාංඡනය සහිත සුදු පිට්ටනියක්.
|}

=== [[ලන්දේසි ලංකාව|ලන්දේසි ලංකා]] ධජ ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
|[[ගොනුව:Prinsenvlag.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1638-1795
| කුමාරයාගේ කොඩිය
| තැඹිලි, සුදු සහ නිල් යන තිරස් ගෝත්‍රයකි.
|-
|[[ගොනුව:Statenvlag.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1652-1672
| රාජ්ය ධජය
| රතු, සුදු සහ නිල් යන තිරස් ගෝත්‍රයක්.
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_the_Batavian_Republic.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1795-1796
| බටාවියන් ජනරජයේ ධජය
| කැන්ටනයේ ජනරජයේ ලාංඡනය සහිත රතු, සුදු සහ නිල් තිරස් ගෝත්‍රයකි.
|}

=== [[බ්‍රිතාන්‍ය ලංකාව|බ්‍රිතාන්‍ය ලංකා]] ධජ ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Great_Britain_(1707–1800).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1796-1801
| මහා බ්‍රිතාන්‍ය රාජධානියේ ධජය ( සලකා බැලිය යුතුය: -මෙය පුරාණ ශ්‍රී ලංකා ධජයක් නොවේ. මක්නිසාද යත් එවකට ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රධාන සිංහල රාජධානියක් පැවති බැවිනි. එහි රජු මුළු රටේම රජු ලෙස සැලකේ.)
| [[එංගලන්තය|එංගලන්තයේ]] සහ [[ස්කොට්ලන්තය|ස්කොට්ලන්තයේ]] ( යුනියන් ජැක් ) ධජවල අධිස්ථාපනයකි.
|-
|[[File:Flag_of_the_United_Kingdom.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1801-1972
| [[එක්සත් රාජධානිය|එක්සත් රාජධානියේ]] ධජය (සැලකිය යුතු ය: -මෙය 1801-1815 යුගයේ පැරණි ශ්‍රී ලංකා ධජයක් නොවේ. ඒ වන විට ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රධාන සිංහල රාජධානියක් පැවති බැවිනි. එහි රජු මුළු රටේම රජු ලෙස සැලකේ. )
| Saint Patrick's Saltire ( [[අයර්ලන්තය]] නියෝජනය කරමින්) ( යුනියන් ජැක් ) සමඟ එංගලන්තයේ සහ ස්කොට්ලන්තයේ ධජවල අධිස්ථාපනයකි.
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Ceylon_(1875–1948).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1875-1948
| ලංකා යටත් විජිත ආණ්ඩුවේ ධජය
| ලංකා රජයේ ආයුධ සහිත විකෘති කළ නිල් කොඩියක් .
|-
|[[ගොනුව:King_of_Kandy.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1948-1951
| ලංකා ඩොමීනියන් හි පළමු කොඩිය
| ශ්‍රී ලංකාවේ අවසාන රාජධානිය වන [[සෙංකඩගල රාජධානිය|උඩරට රාජධානියේ]] රාජකීය ප්‍රමිතිය.
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Ceylon_(1951–1972).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1951-1972
| ඩොමීනියන් ඔෆ් සිලෝන් හි දෙවන කොඩිය
| ශ්‍රී ලංකාවේ අවසන් රාජධානිය වූ උඩරට රාජධානියේ විකෘති කළ කොඩිය.
|}

=== පතාක ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
|[[ගොනුව:Civil_Ensign_of_Sri_Lanka.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1955 - 1969
| ශ්‍රී ලංකාවේ සිවිල් ධජය
| බ්‍රිතාන්‍ය මෝස්තරයේ බලපෑමට ලක් වූ කැන්ටනයේ ශ්‍රී ලංකා ධජය සහිත රතු කොඩියක්.
|}

=== රාජකීය සම්මතයන් ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Dutthagamani.png|150x150පික්]]
| 161 BC - 137 BC
| [[දඹුල්ල රජමහා විහාරය|දඹුල්ල]] විහාරයේ ලෙන අංක 2 &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස පොත|page=9}}&lt;/ref&gt; හි දැක්වෙන පරිදි [[දුටුගැමුණු රජ|දුටුගැමුණු]] රජුගේ කොඩිය
| සිංහයෙකු එහි දකුණු ඉදිරි පාදයේ කස්තානේ කඩුවක් අතැතිව සිටින සුදු ගිලුණු කෙත සහ ඉහළින් ඉර සහ සඳු. සිංහයාගේ විස්තර සහ වර්ණ ගැන්වීම අවිනිශ්චිතය.
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Kotte.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1415 - 1457
| [[ශ්‍රී ලංකාවේ හයවන පරාක්‍රමබාහු රජු|කෝට්ටේ VI වන පරාක්‍රමබාහුගේ]] හමුදා ප්‍රමිතිය
|
|-
| 
| c.1798 - 1815
| [[ශ්‍රී වික්‍රම රාජසිංහ රජ|ශ්‍රී වික්‍රම රාජසිංහ රජුගේ]] රාජකීය සම්මතය
|
|}

=== උප රාජ්‍ය කොඩි ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_the_Governor-General_of_Ceylon_(1953-1972).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1953-1972
| [[ලංකාවේ අග්‍රාණ්ඩුකාර|ලංකාවේ ආණ්ඩුකාරවරයාගේ ධජය]]
| &quot;සිලෝන්&quot; උඩින් ශාන්ත එඩ්වඩ්ගේ ඔටුන්නක් මත සිටගෙන සිටින සිංහයෙක්
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_the_Governor-General_of_Ceylon_(1948-1953).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1948-1953
| [[ලංකාවේ අග්‍රාණ්ඩුකාර|ලංකාවේ ආණ්ඩුකාරවරයාගේ ධජය]]
| &quot;සිලෝන්&quot; උඩින් ටියුඩර් ඔටුන්නක් මත සිටගෙන සිටින සිංහයෙක්
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_the_Governor_of_Ceylon_(1875–1948).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1875-1948
| ලංකාවේ ආණ්ඩුකාරවරයාගේ ධජය
| ලංකාණ්ඩුවේ ආයුධවලින් යූනියන් කොඩිය විකෘති කළා.
|}

=== හමුදා කොඩි ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_the_Ceylon_army_(1949–1966).jpg|දාරය|150x150පික්]]
| 1949-1966
| ලංකා හමුදාවේ පළමු කොඩිය
|
|-
|
| 1966-1972
| ලංකා හමුදාවේ දෙවන කොඩිය
|
|-
|[[ගොනුව:Naval_Ensign_of_the_Royal_Ceylon_Navy.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1950-1972
| [[ශ්‍රී ලංකා නාවික හමුදාව|රාජකීය ලංකා නාවික හමුදාවේ]] ධජය
|
|-
|[[ගොනුව:Ensign_of_the_Royal_Ceylon_Air_Force.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1951-1972
| [[ශ්‍රී ලංකා ගුවන් හමුදාව|රාජකීය ලංකා ගුවන් හමුදාවේ]] ධජය
|
|-
|[[ගොනුව:Air_Force_Ensign_of_Sri_Lanka_(1971-2010).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1971 - 2010
| ශ්‍රී ලංකා ගුවන් හමුදාවේ ධජය
|
|-
|[[ගොනුව:Colours_of_the_Sri_Lanka_Air_Force_1971-2010.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1971 - 2010
| ශ්‍රී ලංකා ගුවන් හමුදාවේ ඒකක වර්ණය
|
|}

== යොමු කිරීම් ==
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාව හා සබැඳි ලැයිස්තු]]</text>
      <sha1>6hlipska3wzyrr1w8bnftjz5xw5gofe</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>805153</id>
      <parentid>805152</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T17:39:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Wijaya Kumara</username>
        <id>73906</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Fix</comment>
      <origin>805153</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30146" sha1="9cig8oykphb17yqj15zcqpqlm23af17" xml:space="preserve">මෙය [[ශ්‍රී ලංකාව|ශ්‍රී ලංකාවේ]] භාවිතා වන [[ශ්‍රී ලංකා ජාතික කොඩිය|කොඩි]] ලැයිස්තුවකි.

== ජාතික ධජය ==

{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |Flag
! style=&quot;width:100px;&quot; |Date
! style=&quot;width:250px;&quot; |Use
! style=&quot;width:250px;&quot; |Description
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Sri_Lanka.svg|දාරය|150x150පික්]]
|1972 – වර්තමාන
|[[ශ්‍රී ලංකා ප්‍රජාතාන්ත්‍රික සමාජවාදී ජනරජයේ ධජය]]
|ලංකා ඩොමීනියන් හි නවීකරණය කරන ලද ධජය. 1972 ජනරජය ප්‍රකාශ කිරීමේ සිට භාවිතා වේ.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=පෙබරවාරි 27, 2021 |title=ශ්‍රී ලංකා ජාතික ධජයේ කතාව |url=https://www.lankadeepa.lk/rasawitha/%E0%B7%81%E0%B7%8A%E2%80%8D%E0%B6%BB%E0%B7%93-%E0%B6%BD%E0%B6%82%E0%B6%9A%E0%B7%8F-%E0%B6%A2%E0%B7%8F%E0%B6%AD%E0%B7%92%E0%B6%9A--%E0%B6%B0%E0%B6%A2%E0%B6%BA%E0%B7%9A-%E0%B6%9A%E0%B6%AD%E0%B7%8F%E0%B7%80/57-586576 |website=lankadeepa.lk}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Flag of Sri Lanka vertical.png|75x666px]]&lt;hr /&gt;[[File:Flag of Sri Lanka vertical v2.svg|75x666px]]
| 1972 – වර්තමාන
| ශ්‍රී ලංකා ප්‍රජාතාන්ත්‍රික සමාජවාදී ජනරජයේ ධජය (සිරස් අතට)
| සිරස් අතට ප්‍රදර්ශනය කරන විට, කොඩියේ කණුව දෙසට ඇති හරිත හා තැඹිලි පැහැති තීරු ඉහළින් පිහිටන අතර, සිංහයාගේ පාද වම් පසටත් හිස දකුණු පසටත් යොමුවී තිබේ.
|}

== ජනාධිපති ධජය (1972–2022) ==
මෙම ධජය ශ්‍රී ලංකාවේ සෑම ජනාධිපතිවරයෙකුටම පුද්ගලික වූ අතර නව ජනාධිපතිවරයෙකු බලයට පත්වීමත් සමඟ සැලසුම වෙනස් විය.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Sri Lanka - Presidents flags |url=https://www.crwflags.com/fotw/flags/lk-pre.html |website=www.crwflags.com}}&lt;/ref&gt;

2022 ජූලි 15 වැනි දින ජනාධිපති [[රනිල් වික්‍රමසිංහ|රනිල් වික්‍රමසිංහ මහතා විසින්]] ජනාධිපති කොඩිය අහෝසි කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Will ensure all MPs exercise their free will to elect new President: RW - Latest News |url=https://www.dailymirror.lk/latest_news/Will-ensure-all-MPs-exercise-their-free-will-to-elect-new-President-RW/342-241161 |access-date=2022-07-15 |website=dailymirror.lk |language=English}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
|-
|[[ගොනුව:President_Gopallawa's_flag.gif|දාරය|150x150පික්]]
| 1972 මැයි 22 - 1978 පෙබරවාරි 4
| [[විලියම් ගොපල්ලව|විලියම් ගොපල්ලවගේ ජනාධිපති කොඩිය]]
|-
|[[ගොනුව:Junius_Jayawardene's_flag.gif|දාරය|150x150පික්]]
| පෙබරවාරි 4, 1978 - ජනවාරි 2, 1989
| [[ජේ. ආර්. ජයවර්ධන|ජයවර්ධනගේ ජනාධිපති කොඩිය]]
|-
|[[ගොනුව:Ranasinghe_Premadasa's_flag_.gif|දාරය|150x150පික්]]
| ජනවාරි 2, 1989 - මැයි 1, 1993
| [[රණසිංහ ප්‍රේමදාස|රණසිංහ ප්‍රේමදාස මහතාගේ ජනාධිපති කොඩිය]]
|-
|[[ගොනුව:DBWijethunge_President_Standard_.jpg|දාරය|150x150පික්]]
| මැයි 1, 1993 - නොවැම්බර් 12, 1994
| [[ජනාධිපති ඩී.බී. විජේතුංග|ඩී බී විජේතුංග මහතාගේ ජනාධිපති කොඩිය]]
|-
|[[ගොනුව:Presidential_Flag_of_Chandrika_Kumaratunga.gif|දාරය|150x150පික්]]
| නොවැම්බර් 12, 1994 - නොවැම්බර් 19, 2005
| [[චන්ද්‍රිකා බණ්ඩාරනායක කුමාරතුංග|චන්ද්‍රිකා කුමාරතුංග මහත්මියගේ ජනාධිපති කොඩිය]]
|-
|[[ගොනුව:Presidential_Flag_of_Mahinda_Rajapaksa.gif|දාරය|150x150පික්]]
| නොවැම්බර් 19, 2005 - ජනවාරි 8, 2015
| [[මහින්ද රාජපක්ෂ|මහින්ද රාජපක්ෂ මහතාගේ ජනාධිපති කොඩිය]]
|-
|[[ගොනුව:Presidential_Standard_of_Sri_Lanka_(Maithripala_Sirisena).svg|දාරය|150x150පික්]]
| ජනවාරි 9, 2015 - නොවැම්බර් 18, 2019
| [[මෛත්‍රීපාල සිරිසේන|මෛත්‍රීපාල සිරිසේන මහතාගේ ජනාධිපති කොඩිය]]
|-
|[[ගොනුව:Presidential_Standard_of_Sri_Lanka_(Gotabaya_Rajapaksa).gif|දාරය|150x150පික්]]
| නොවැම්බර් 18, 2019 - ජූලි 14, 2022
| [[ශ්‍රී ලංකාවේ ජනාධිපති|ගෝඨාභය රාජපක්ෂ මහතාගේ ජනාධිපති කොඩිය]]
|}

== සිවිල් ලාංඡන ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
|[[ගොනුව:Government_Ensign_of_Sri_Lanka.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1972 - වර්තමාන
| ශ්‍රී ලංකාවේ නිල් ධජය
| බ්‍රිතාන්‍ය මෝස්තරයේ බලපෑමට ලක් වූ කැන්ටනයේ ශ්‍රී ලංකා ධජය සහිත නිල් පැහැති කොඩියක්. SLVNF හි නිලධාරියෙකු විසින් අණ දෙන වෙළඳ යාත්රා මගින් නිල් ධජය පියාසර කරනු ලැබේ.
|}

== හමුදා කොඩි ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
|[[ගොනුව:Sri_Lankan_Army_Flag.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1972 -
| ජනාධිපති වර්ණය
| ශ්‍රී ලංකාවේ ලාංඡනය සහිත ශ්‍රී ලංකාවේ ජාතික කොඩිය විකෘති කරන ලදී.
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_the_Sri_Lankan_Army.png|150x150පික්]]
| 1972 -
| [[ශ්‍රී ලංකා යුද්ධ හමුදාව|ශ්‍රී ලංකා යුද හමුදාවේ ධජය]]
| ශ්‍රී ලංකා යුධ හමුදාවේ ලාංඡන සහිත හමුදා ධජය විකෘති කර ඇත.
|-
|[[ගොනුව:Naval_Ensign_of_Sri_Lanka.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1972 -
| [[ශ්‍රී ලංකා නාවික හමුදාව|ශ්‍රී ලංකා නාවික ධජය]]
| බ්‍රිතාන්‍ය මෝස්තරයෙන් බලපෑමට ලක් වූ කැන්ටනයේ ශ්‍රී ලංකා ධජය සහිත විකෘති වූ සුදු කොඩියක් .
|-
|[[ගොනුව:Air_Force_Ensign_of_Sri_Lanka.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 2010 -
| [[ශ්‍රී ලංකා ගුවන් හමුදාව|ශ්‍රී ලංකා ගුවන් හමුදා ධජය]]
| බ්‍රිතාන්‍ය මෝස්තරයෙන් බලපෑමට ලක් වූ කැන්ටනයේ ශ්‍රී ලංකා ධජය සහ ගුවන් හමුදා වටකුරු සහිත විකෘති කළ අහස් නිල් ධජයක්.
|-
|[[ගොනුව:Colours_of_the_Sri_Lanka_Air_Force.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 2010 -
| [[ශ්‍රී ලංකා ගුවන් හමුදාව|ශ්‍රී ලංකාවේ ගුවන් හමුදා වර්ණ]]
| ශ්‍රී ලංකා ගුවන් හමුදාව මධ්‍යයේ කුංකුම, කොළ, මෙරූන් සහ කහ යන සිරස් ඉරි හතරකින් සහ ශ්‍රී ලංකා ජාතික ලාංඡනය මගින් අධිස්ථාපනය කර ඇත.
|-
|}

== රජයේ කොඩි ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_the_Sri_Lanka_Police.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1972 -
| [[ශ්‍රී ලංකා පොලිස් සේවය|ශ්‍රී ලංකා පොලිසියේ කොඩිය]]
|
|-
|[[ගොනුව:Sri_Lankan_Coast_Guard_Flag.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 2010 -
| ශ්‍රී ලංකා වෙරළාරක්ෂක බලකායේ ධජය
|
|}

== පළාත් කොඩි ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |Flag
! style=&quot;width:100px;&quot; |Date
! style=&quot;width:250px;&quot; |Use
! style=&quot;width:250px;&quot; |Description
|-
| 
|November 14, 1987 –
|Flag of Central Province
|The flag is designed to represents the Central Province and its three districts Kandy, Matale and Nuwaraeliya.
The Golden colour Lion that carries a sword and the four Bo leaves at the four corners in the maroon colour background represents the Kandy District.

The white layout represents Matale District and Nuwaraeiya District which represents the Upcountry is symbolised by the white lotus.  The Sun and Moon are for Eternity.  
|-
| 
|January 1, 2007 –
|Flag of Eastern Province
|
|-
| 
|November 14, 1987 –
|Flag of North Central Province
|
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_the_Northeast_Province_(Sri_Lanka).png|දාරය|150x150පික්]]
|November 14, 1987 – December 31, 2006
|Flag of North Eastern Province
|Was adapted as the Flag of the North Province after the demerger of the North-Eastern Province&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=The Island - News |url=http://www.island.lk/2007/05/28/news21.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090612095657/http://www.island.lk/2007/05/28/news21.html |archive-date=2009-06-12 |website=www.island.lk}} &lt;/ref&gt;
|-
| 
|January 1, 2007 –
|Flag of Northern Province
|Blue border – ocean resource; Green – the greenery and agriculture; Red – labour, industriousness and Hindu culture, religion; White – fraternity, peace; Radiating sun indicates synergy of power and natural energy source, also Tamil people and language in the Province
|-
| 
|November 14, 1987 –
|Flag of North Western Province
|It features a brown bovine with a sun and moon symbol on a white background. There are 15 small eight-pointed cross-stars in the background, and a green and brown woven border surrounds the whole.
|-
| 
|November 14, 1987 –
|Flag of Sabaragamuwa Province
|
|-
| 
|November 14, 1987 –
|Flag of Southern Province
|A picture of a lion flag can be seen in frescos in historical Dambulla cave temple.  This historical flag made of carving a picture of a running lion with a small sword in its forepaw is considered to be the Ruhuna flag.

Furthermore, King Dutugamunu left the Magam Kingdom with the lion flag ahead for the battle to unite the country.  The flag is a picture of a yellow lion on a red blood colour background.  Accordingly, it was decided to use for the Southern Provincial flag the picture of the lion running with a small sword (iluk koolaya) in its forepaw of the Ruhuna flag and the red colour and yellow colour of the flag taken on the war front by King Dutugamunu.

It was decided to use the same for the Southern Province flag mixture of colours and the standard to represent all communities in Galle, Matara, and Hambantota and four bo leaves (Metta, Karuna, Muditha, Upeksha) of the national flag.

It was agreed that the forms of the sun and moon of the flag of Southern Province flag should be in the same forms as the sun and moon of the flag of Devinuwara Devalaya and that the same form that of the flag of Hambantota District.  Accordingly, it was expected to keep the integration of Galle, matara and Hambantota.  Therefore, the Southern Province flag can be considered a combination of several traditional flags.

The small sword (iluk Koolaya) is the symbol of control, but it does not reflect terror or suppression.  The small sword represents Justice and fairness.  Running lion represents velocity fearlessness and pride.

The sun and moon stand for stability prosperity and augustness.  It expresses the traditional saying &quot;Until the sun and moon exists&quot;. The sun and moon of the flag are considered to be symbols of victory. The combination of colours around the flag depicts the existence of Southern Sri Lanka, victorious war history, religion and patriotism, mutual cooperation and harmony 
|-
| 
|November 14, 1987 –
|Flag of Uva Province
|In the days of the Sinhala kings, Sri Lanka had been divided into twelve provinces and ruled and each of these twelve provinces had been allotted a flag. Accordingly, in order to bring about qualities such as pleasantness, innocence, greatness and royalty, a flag with a picture of swan had been allotted to the Uva Province.

The flag that was gifted to Uva Province by the King Sri  Wickrama Rajasinghe who ruled the kingdom of Kandy during the period 1798–1815 can be seen even today at the National Museum ( Courtesy:  Book entitled “Uva Ithihasaya” by Panditha Naulle Dhammananda Thero ) 
|-
| 
|November 14, 1987 –
|Flag of Western Province
|
|}

== ඓතිහාසික කොඩි ==

=== සිංහල රාජධානියේ කොඩි ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Dutthagamani.png|150x150පික්]]
| 437 BC-1017 ක්රි.ව
| [[රජරට රාජධානියේ අනුරාධපුර යුගය|අනුරාධපුර රාජධානියේ]] කොඩිය
| දුටුගැමුණු රජුගේ (ක්‍රි.පූ. 161-137) ධජය සහ එය අනුරාධපුර රාජධානියේ කොඩිය ලෙස හැඳින්වේ. ශ්‍රී ලංකාවේ දුට්ඨගාමණී (දුටුගැමුණු) රජු සහ පසුව රජවරුන් විසින් භාවිතා කරන ලදැයි විශ්වාස කෙරෙන කොඩිය.
|-
|
| 1055-1232 ක්රි.ව
| [[Kingdom Polonnaruwa|පොළොන්නරුව රාජධානියේ]] ධජය
|
|-
|
| 1220-1345 ක්රි.ව
| [[දඹදෙණිය යුගය|දඹදෙණිය රාජධානියේ]] කොඩිය
|
|-
|
| 1273-1284 ක්රි.ව
| [[යාපහුව බලකොටුව|යාපහුව]] රාජධානියේ කොඩිය
|
|-
|
| 1300-1341 ක්රි.ව
| [[Kingdom of kurunegala|කුරුණෑගල රාජධානියේ]] කොඩිය
|
|-
| 
| 1341-1408
| [[ගම්පොල රාජධානිය|ගම්පොල රාජධානියේ]] කොඩිය
| රන් මායිමක් සහිත රතු ක්ෂේත්‍රයක් සහ මධ්‍යයේ සර්පයෙකු සමඟ සටන් කරන මොනරෙක්.
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Kotte.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1412-1597
| [[කෝට්ටේ රාජධානිය|කෝට්ටේ රාජධානියේ]] කොඩිය
| විසිතුරු නිල් සහ රතු කොළ සහිත සුදු පැහැති මායිමක් සහ මධ්‍යයේ කසයක් සහිත සිංහයෙකු සහිත සරල සුදු කෙත.
|-
| 
| 1521-1594
| [[සීතාවක රාජධානිය|සීතාවක රාජධානියේ]] කොඩිය
| මධ්‍යයේ රතු සිංහයෙකු සහිත සුදු කෙත සහ සෑම කොනකම බෝ පත්‍ර 4 ක් ඇත.
|-
| 
| 1469-1815
| [[සෙංකඩගල රාජධානිය|මහනුවර රාජධානියේ]] ධජය
| සම්මත කරන ලද ධජය රාජකීය ප්‍රමිතිය වූ අතර බෝ පත්‍ර සහිත රන් සහ කළු මායිම් සහිත රතු කෙතක් සහ කඩුවක් සහිත සිංහයෙකු ඇතුළත් විය. මෙය නූතන කොඩියේ දකුණු කොටසට සමාන වේ.
|}

=== උප රාජධානි කොඩි ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
| 
| 1521-1538
| රයිගම රාජධානියේ කොඩිය
| රන් මායිමක් සහිත රතු ක්ෂේත්‍රයක් සහ මධ්‍යයේ සර්පයෙකු සමඟ සටන් කරන මොනරෙක්.
|-
| 
| 1215-1255,1323-1450 සහ 1467-1619
| [[යාපනය රාජධානිය|යාපනය රාජධානියේ]] කොඩිය
| රන් හිරු සමග රිදී අඩ සඳ. පූජනීය ගොනාට ඉහළින් දකුණට ද මධ්‍යයේ ද සර්පිලාකාරව විවර වන තනි පූජනීය හංකු කටුව රන්වන් තල සහ සුදු මුතු සහිත සුදු පරාලයකි.
|}

=== [[පෘතුගීසි ලංකාව|පෘතුගීසි ලංකා]] ධජ ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Portugal_(1495).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1508-1521
| පෘතුගාල රාජධානියේ ධජය
| මධ්‍යයේ පෘතුගීසි ලාංඡනය සහිත සුදු පිට්ටනියක්.
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Portugal_(1521).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1521-1578
| පෘතුගාල රාජධානියේ ධජය
| මධ්‍යයේ පෘතුගීසි ලාංඡනය සහිත සුදු පිට්ටනියක්.
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Portugal_(1578).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1578-1640
| පෘතුගාල රාජධානියේ ධජය
| මධ්‍යයේ පෘතුගීසි ලාංඡනය සහිත සුදු පිට්ටනියක්.
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Portugal_(1616).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1616-1640
| පෘතුගාල රාජධානියේ ධජය (Putative ධජය)
| මධ්‍යයේ පෘතුගීසි ලාංඡනය සහිත සුදු පිට්ටනියක්.
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Portugal_(1640).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1640-1658
| පෘතුගාල රාජධානියේ ධජය
| මධ්‍යයේ පෘතුගීසි ලාංඡනය සහිත සුදු පිට්ටනියක්.
|}

=== [[ලන්දේසි ලංකාව|ලන්දේසි ලංකා]] ධජ ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
|[[ගොනුව:Prinsenvlag.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1638-1795
| කුමාරයාගේ කොඩිය
| තැඹිලි, සුදු සහ නිල් යන තිරස් ගෝත්‍රයකි.
|-
|[[ගොනුව:Statenvlag.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1652-1672
| රාජ්ය ධජය
| රතු, සුදු සහ නිල් යන තිරස් ගෝත්‍රයක්.
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_the_Batavian_Republic.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1795-1796
| බටාවියන් ජනරජයේ ධජය
| කැන්ටනයේ ජනරජයේ ලාංඡනය සහිත රතු, සුදු සහ නිල් තිරස් ගෝත්‍රයකි.
|}

=== [[බ්‍රිතාන්‍ය ලංකාව|බ්‍රිතාන්‍ය ලංකා]] ධජ ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Great_Britain_(1707–1800).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1796-1801
| මහා බ්‍රිතාන්‍ය රාජධානියේ ධජය ( සලකා බැලිය යුතුය: -මෙය පුරාණ ශ්‍රී ලංකා ධජයක් නොවේ. මක්නිසාද යත් එවකට ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රධාන සිංහල රාජධානියක් පැවති බැවිනි. එහි රජු මුළු රටේම රජු ලෙස සැලකේ.)
| [[එංගලන්තය|එංගලන්තයේ]] සහ [[ස්කොට්ලන්තය|ස්කොට්ලන්තයේ]] ( යුනියන් ජැක් ) ධජවල අධිස්ථාපනයකි.
|-
|[[File:Flag_of_the_United_Kingdom.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1801-1972
| [[එක්සත් රාජධානිය|එක්සත් රාජධානියේ]] ධජය (සැලකිය යුතු ය: -මෙය 1801-1815 යුගයේ පැරණි ශ්‍රී ලංකා ධජයක් නොවේ. ඒ වන විට ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රධාන සිංහල රාජධානියක් පැවති බැවිනි. එහි රජු මුළු රටේම රජු ලෙස සැලකේ. )
| Saint Patrick's Saltire ( [[අයර්ලන්තය]] නියෝජනය කරමින්) ( යුනියන් ජැක් ) සමඟ එංගලන්තයේ සහ ස්කොට්ලන්තයේ ධජවල අධිස්ථාපනයකි.
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Ceylon_(1875–1948).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1875-1948
| ලංකා යටත් විජිත ආණ්ඩුවේ ධජය
| ලංකා රජයේ ආයුධ සහිත විකෘති කළ නිල් කොඩියක් .
|-
|[[ගොනුව:King_of_Kandy.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1948-1951
| ලංකා ඩොමීනියන් හි පළමු කොඩිය
| ශ්‍රී ලංකාවේ අවසාන රාජධානිය වන [[සෙංකඩගල රාජධානිය|උඩරට රාජධානියේ]] රාජකීය ප්‍රමිතිය.
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Ceylon_(1951–1972).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1951-1972
| ඩොමීනියන් ඔෆ් සිලෝන් හි දෙවන කොඩිය
| ශ්‍රී ලංකාවේ අවසන් රාජධානිය වූ උඩරට රාජධානියේ විකෘති කළ කොඩිය.
|}

=== පතාක ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
|[[ගොනුව:Civil_Ensign_of_Sri_Lanka.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1955 - 1969
| ශ්‍රී ලංකාවේ සිවිල් ධජය
| බ්‍රිතාන්‍ය මෝස්තරයේ බලපෑමට ලක් වූ කැන්ටනයේ ශ්‍රී ලංකා ධජය සහිත රතු කොඩියක්.
|}

=== රාජකීය සම්මතයන් ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Dutthagamani.png|150x150පික්]]
| 161 BC - 137 BC
| [[දඹුල්ල රජමහා විහාරය|දඹුල්ල]] විහාරයේ ලෙන අංක 2 &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස පොත|page=9}}&lt;/ref&gt; හි දැක්වෙන පරිදි [[දුටුගැමුණු රජ|දුටුගැමුණු]] රජුගේ කොඩිය
| සිංහයෙකු එහි දකුණු ඉදිරි පාදයේ කස්තානේ කඩුවක් අතැතිව සිටින සුදු ගිලුණු කෙත සහ ඉහළින් ඉර සහ සඳු. සිංහයාගේ විස්තර සහ වර්ණ ගැන්වීම අවිනිශ්චිතය.
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Kotte.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1415 - 1457
| [[ශ්‍රී ලංකාවේ හයවන පරාක්‍රමබාහු රජු|කෝට්ටේ VI වන පරාක්‍රමබාහුගේ]] හමුදා ප්‍රමිතිය
|
|-
| 
| c.1798 - 1815
| [[ශ්‍රී වික්‍රම රාජසිංහ රජ|ශ්‍රී වික්‍රම රාජසිංහ රජුගේ]] රාජකීය සම්මතය
|
|}

=== උප රාජ්‍ය කොඩි ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_the_Governor-General_of_Ceylon_(1953-1972).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1953-1972
| [[ලංකාවේ අග්‍රාණ්ඩුකාර|ලංකාවේ ආණ්ඩුකාරවරයාගේ ධජය]]
| &quot;සිලෝන්&quot; උඩින් ශාන්ත එඩ්වඩ්ගේ ඔටුන්නක් මත සිටගෙන සිටින සිංහයෙක්
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_the_Governor-General_of_Ceylon_(1948-1953).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1948-1953
| [[ලංකාවේ අග්‍රාණ්ඩුකාර|ලංකාවේ ආණ්ඩුකාරවරයාගේ ධජය]]
| &quot;සිලෝන්&quot; උඩින් ටියුඩර් ඔටුන්නක් මත සිටගෙන සිටින සිංහයෙක්
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_the_Governor_of_Ceylon_(1875–1948).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1875-1948
| ලංකාවේ ආණ්ඩුකාරවරයාගේ ධජය
| ලංකාණ්ඩුවේ ආයුධවලින් යූනියන් කොඩිය විකෘති කළා.
|}

=== හමුදා කොඩි ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_the_Ceylon_army_(1949–1966).jpg|දාරය|150x150පික්]]
| 1949-1966
| ලංකා හමුදාවේ පළමු කොඩිය
|
|-
|
| 1966-1972
| ලංකා හමුදාවේ දෙවන කොඩිය
|
|-
|[[ගොනුව:Naval_Ensign_of_the_Royal_Ceylon_Navy.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1950-1972
| [[ශ්‍රී ලංකා නාවික හමුදාව|රාජකීය ලංකා නාවික හමුදාවේ]] ධජය
|
|-
|[[ගොනුව:Ensign_of_the_Royal_Ceylon_Air_Force.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1951-1972
| [[ශ්‍රී ලංකා ගුවන් හමුදාව|රාජකීය ලංකා ගුවන් හමුදාවේ]] ධජය
|
|-
|[[ගොනුව:Air_Force_Ensign_of_Sri_Lanka_(1971-2010).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1971 - 2010
| ශ්‍රී ලංකා ගුවන් හමුදාවේ ධජය
|
|-
|[[ගොනුව:Colours_of_the_Sri_Lanka_Air_Force_1971-2010.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1971 - 2010
| ශ්‍රී ලංකා ගුවන් හමුදාවේ ඒකක වර්ණය
|
|}

== යොමු කිරීම් ==
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාව හා සබැඳි ලැයිස්තු]]</text>
      <sha1>9cig8oykphb17yqj15zcqpqlm23af17</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>805154</id>
      <parentid>805153</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T17:50:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Wijaya Kumara</username>
        <id>73906</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>805154</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31342" sha1="1m71h5jork816iw2og0w3zx5ny5i7ei" xml:space="preserve">මෙය [[ශ්‍රී ලංකාව|ශ්‍රී ලංකාවේ]] භාවිතා වන [[ශ්‍රී ලංකා ජාතික කොඩිය|කොඩි]] ලැයිස්තුවකි.

== ජාතික ධජය ==

{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |Flag
! style=&quot;width:100px;&quot; |Date
! style=&quot;width:250px;&quot; |Use
! style=&quot;width:250px;&quot; |Description
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Sri_Lanka.svg|දාරය|150x150පික්]]
|1972 – වර්තමාන
|[[ශ්‍රී ලංකා ප්‍රජාතාන්ත්‍රික සමාජවාදී ජනරජයේ ධජය]]
|ලංකා ඩොමීනියන් හි නවීකරණය කරන ලද ධජය. 1972 ජනරජය ප්‍රකාශ කිරීමේ සිට භාවිතා වේ.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=පෙබරවාරි 27, 2021 |title=ශ්‍රී ලංකා ජාතික ධජයේ කතාව |url=https://www.lankadeepa.lk/rasawitha/%E0%B7%81%E0%B7%8A%E2%80%8D%E0%B6%BB%E0%B7%93-%E0%B6%BD%E0%B6%82%E0%B6%9A%E0%B7%8F-%E0%B6%A2%E0%B7%8F%E0%B6%AD%E0%B7%92%E0%B6%9A--%E0%B6%B0%E0%B6%A2%E0%B6%BA%E0%B7%9A-%E0%B6%9A%E0%B6%AD%E0%B7%8F%E0%B7%80/57-586576 |website=lankadeepa.lk}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Flag of Sri Lanka vertical.png|75x666px]]&lt;hr /&gt;[[File:Flag of Sri Lanka vertical v2.svg|75x666px]]
| 1972 – වර්තමාන
| ශ්‍රී ලංකා ප්‍රජාතාන්ත්‍රික සමාජවාදී ජනරජයේ ධජය (සිරස් අතට)
| සිරස් අතට ප්‍රදර්ශනය කරන විට, කොඩියේ කණුව දෙසට ඇති හරිත හා තැඹිලි පැහැති තීරු ඉහළින් පිහිටන අතර, සිංහයාගේ පාද වම් පසටත් හිස දකුණු පසටත් යොමුවී තිබේ.
|}

== ජනාධිපති ධජය (1972–2022) ==
මෙම ධජය ශ්‍රී ලංකාවේ සෑම ජනාධිපතිවරයෙකුටම පුද්ගලික වූ අතර නව ජනාධිපතිවරයෙකු බලයට පත්වීමත් සමඟ සැලසුම වෙනස් විය.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Sri Lanka - Presidents flags |url=https://www.crwflags.com/fotw/flags/lk-pre.html |website=www.crwflags.com}}&lt;/ref&gt;

2022 ජූලි 15 වැනි දින ජනාධිපති [[රනිල් වික්‍රමසිංහ|රනිල් වික්‍රමසිංහ මහතා විසින්]] ජනාධිපති කොඩිය අහෝසි කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Will ensure all MPs exercise their free will to elect new President: RW - Latest News |url=https://www.dailymirror.lk/latest_news/Will-ensure-all-MPs-exercise-their-free-will-to-elect-new-President-RW/342-241161 |access-date=2022-07-15 |website=dailymirror.lk |language=English}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
|-
|[[ගොනුව:President_Gopallawa's_flag.gif|දාරය|150x150පික්]]
| 1972 මැයි 22 – 1978 පෙබරවාරි 4
| [[විලියම් ගොපල්ලව|විලියම් ගොපල්ලවගේ ජනාධිපති කොඩිය]]
|-
|[[ගොනුව:Junius_Jayawardene's_flag.gif|දාරය|150x150පික්]]
| පෙබරවාරි 4, 1978 – ජනවාරි 2, 1989
| [[ජේ. ආර්. ජයවර්ධන|ජයවර්ධනගේ ජනාධිපති කොඩිය]]
|-
|[[ගොනුව:Ranasinghe_Premadasa's_flag_.gif|දාරය|150x150පික්]]
| ජනවාරි 2, 1989 – මැයි 1, 1993
| [[රණසිංහ ප්‍රේමදාස|රණසිංහ ප්‍රේමදාස මහතාගේ ජනාධිපති කොඩිය]]
|-
|[[ගොනුව:DBWijethunge_President_Standard_.jpg|දාරය|150x150පික්]]
| මැයි 1, 1993 – නොවැම්බර් 12, 1994
| [[ජනාධිපති ඩී.බී. විජේතුංග|ඩී බී විජේතුංග මහතාගේ ජනාධිපති කොඩිය]]
|-
|[[ගොනුව:Presidential_Flag_of_Chandrika_Kumaratunga.gif|දාරය|150x150පික්]]
| නොවැම්බර් 12, 1994 – නොවැම්බර් 19, 2005
| [[චන්ද්‍රිකා බණ්ඩාරනායක කුමාරතුංග|චන්ද්‍රිකා කුමාරතුංග මහත්මියගේ ජනාධිපති කොඩිය]]
|-
|[[ගොනුව:Presidential_Flag_of_Mahinda_Rajapaksa.gif|දාරය|150x150පික්]]
| නොවැම්බර් 19, 2005 – ජනවාරි 8, 2015
| [[මහින්ද රාජපක්ෂ|මහින්ද රාජපක්ෂ මහතාගේ ජනාධිපති කොඩිය]]
|-
|[[ගොනුව:Presidential_Standard_of_Sri_Lanka_(Maithripala_Sirisena).svg|දාරය|150x150පික්]]
| ජනවාරි 9, 2015 – නොවැම්බර් 18, 2019
| [[මෛත්‍රීපාල සිරිසේන|මෛත්‍රීපාල සිරිසේන මහතාගේ ජනාධිපති කොඩිය]]
|-
|[[ගොනුව:Presidential_Standard_of_Sri_Lanka_(Gotabaya_Rajapaksa).gif|දාරය|150x150පික්]]
| නොවැම්බර් 18, 2019 – ජූලි 14, 2022
| [[ශ්‍රී ලංකාවේ ජනාධිපති|ගෝඨාභය රාජපක්ෂ මහතාගේ ජනාධිපති කොඩිය]]
|}

== සිවිල් ලාංඡන ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
|[[ගොනුව:Government_Ensign_of_Sri_Lanka.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1972 – වර්තමාන
| ශ්‍රී ලංකාවේ නිල් ධජය
| බ්‍රිතාන්‍ය මෝස්තරයේ බලපෑමට ලක් වූ කැන්ටනයේ ශ්‍රී ලංකා ධජය සහිත නිල් පැහැති කොඩියක්. SLVNF හි නිලධාරියෙකු විසින් අණ දෙන වෙළඳ යාත්රා මගින් නිල් ධජය පියාසර කරනු ලැබේ.
|}

== හමුදා කොඩි ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
|[[ගොනුව:Sri_Lankan_Army_Flag.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1972 – 
| ජනාධිපති වර්ණය
| ශ්‍රී ලංකාවේ ලාංඡනය සහිත ශ්‍රී ලංකාවේ ජාතික කොඩිය විකෘති කරන ලදී.
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_the_Sri_Lankan_Army.png|150x150පික්]]
| 1972 – 
| [[ශ්‍රී ලංකා යුද්ධ හමුදාව|ශ්‍රී ලංකා යුද හමුදාවේ ධජය]]
| ශ්‍රී ලංකා යුධ හමුදාවේ ලාංඡන සහිත හමුදා ධජය විකෘති කර ඇත.
|-
|[[ගොනුව:Naval_Ensign_of_Sri_Lanka.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1972 – 
| [[ශ්‍රී ලංකා නාවික හමුදාව|ශ්‍රී ලංකා නාවික ධජය]]
| බ්‍රිතාන්‍ය මෝස්තරයෙන් බලපෑමට ලක් වූ කැන්ටනයේ ශ්‍රී ලංකා ධජය සහිත විකෘති වූ සුදු කොඩියක් .
|-
|[[ගොනුව:Air_Force_Ensign_of_Sri_Lanka.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 2010 – 
| [[ශ්‍රී ලංකා ගුවන් හමුදාව|ශ්‍රී ලංකා ගුවන් හමුදා ධජය]]
| බ්‍රිතාන්‍ය මෝස්තරයෙන් බලපෑමට ලක් වූ කැන්ටනයේ ශ්‍රී ලංකා ධජය සහ ගුවන් හමුදා වටකුරු සහිත විකෘති කළ අහස් නිල් ධජයක්.
|-
|[[ගොනුව:Colours_of_the_Sri_Lanka_Air_Force.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 2010 – 
| [[ශ්‍රී ලංකා ගුවන් හමුදාව|ශ්‍රී ලංකාවේ ගුවන් හමුදා වර්ණ]]
| ශ්‍රී ලංකා ගුවන් හමුදාව මධ්‍යයේ කුංකුම, කොළ, මෙරූන් සහ කහ යන සිරස් ඉරි හතරකින් සහ ශ්‍රී ලංකා ජාතික ලාංඡනය මගින් අධිස්ථාපනය කර ඇත.
|-
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:SLA SLAC flag.png|150px]]
| 1955 –  
| ශ්‍රී ලංකා සන්නාහ සන්නද්ධ බලකායේ ධජය
| 
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Flag of Gajaba Regiment.svg|150px]]
| 1983 – 
| ශ්‍රී ලංකා ගජබා රෙජිමේන්තුවේ ධජය
| 
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Flag of the Sri Lanka Army Seva Vanitha Unit.svg|150px]]
| 1984 –  
| ශ්‍රී ලංකා යුද්ධ හමුදා සේවා වනිතා ඒකකයේ ධජය
| 
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Flag of Sri Lanka Civil Security Force.svg|150px]]
| 1986 – 
| ශ්‍රී ලංකා සිවිල් ආරක්ෂක බලකායේ ධජය
| 
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Flag of the Sinha Regiment.svg|150px]]
| ? – වර්තමාන
| ශ්‍රී ලංකා සිංහ රෙජිමේන්තුවේ ධජය
| 
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Sri Lanka Army Volunteer Force Flag.png|150px]]
| ? – වර්තමාන
| ශ්‍රී ලංකා යුද්ධ හමුදා ස්වේච්ඡා බලසේනාවේ ධජය
| 
|}

== රජයේ කොඩි ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_the_Sri_Lanka_Police.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1972 -
| [[ශ්‍රී ලංකා පොලිස් සේවය|ශ්‍රී ලංකා පොලිසියේ කොඩිය]]
|
|-
|[[ගොනුව:Sri_Lankan_Coast_Guard_Flag.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 2010 -
| ශ්‍රී ලංකා වෙරළාරක්ෂක බලකායේ ධජය
|
|}

== පළාත් කොඩි ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |Flag
! style=&quot;width:100px;&quot; |Date
! style=&quot;width:250px;&quot; |Use
! style=&quot;width:250px;&quot; |Description
|-
| 
|November 14, 1987 –
|Flag of Central Province
|The flag is designed to represents the Central Province and its three districts Kandy, Matale and Nuwaraeliya.
The Golden colour Lion that carries a sword and the four Bo leaves at the four corners in the maroon colour background represents the Kandy District.

The white layout represents Matale District and Nuwaraeiya District which represents the Upcountry is symbolised by the white lotus.  The Sun and Moon are for Eternity.  
|-
| 
|January 1, 2007 –
|Flag of Eastern Province
|
|-
| 
|November 14, 1987 –
|Flag of North Central Province
|
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_the_Northeast_Province_(Sri_Lanka).png|දාරය|150x150පික්]]
|November 14, 1987 – December 31, 2006
|Flag of North Eastern Province
|Was adapted as the Flag of the North Province after the demerger of the North-Eastern Province&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=The Island - News |url=http://www.island.lk/2007/05/28/news21.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090612095657/http://www.island.lk/2007/05/28/news21.html |archive-date=2009-06-12 |website=www.island.lk}} &lt;/ref&gt;
|-
| 
|January 1, 2007 –
|Flag of Northern Province
|Blue border – ocean resource; Green – the greenery and agriculture; Red – labour, industriousness and Hindu culture, religion; White – fraternity, peace; Radiating sun indicates synergy of power and natural energy source, also Tamil people and language in the Province
|-
| 
|November 14, 1987 –
|Flag of North Western Province
|It features a brown bovine with a sun and moon symbol on a white background. There are 15 small eight-pointed cross-stars in the background, and a green and brown woven border surrounds the whole.
|-
| 
|November 14, 1987 –
|Flag of Sabaragamuwa Province
|
|-
| 
|November 14, 1987 –
|Flag of Southern Province
|A picture of a lion flag can be seen in frescos in historical Dambulla cave temple.  This historical flag made of carving a picture of a running lion with a small sword in its forepaw is considered to be the Ruhuna flag.

Furthermore, King Dutugamunu left the Magam Kingdom with the lion flag ahead for the battle to unite the country.  The flag is a picture of a yellow lion on a red blood colour background.  Accordingly, it was decided to use for the Southern Provincial flag the picture of the lion running with a small sword (iluk koolaya) in its forepaw of the Ruhuna flag and the red colour and yellow colour of the flag taken on the war front by King Dutugamunu.

It was decided to use the same for the Southern Province flag mixture of colours and the standard to represent all communities in Galle, Matara, and Hambantota and four bo leaves (Metta, Karuna, Muditha, Upeksha) of the national flag.

It was agreed that the forms of the sun and moon of the flag of Southern Province flag should be in the same forms as the sun and moon of the flag of Devinuwara Devalaya and that the same form that of the flag of Hambantota District.  Accordingly, it was expected to keep the integration of Galle, matara and Hambantota.  Therefore, the Southern Province flag can be considered a combination of several traditional flags.

The small sword (iluk Koolaya) is the symbol of control, but it does not reflect terror or suppression.  The small sword represents Justice and fairness.  Running lion represents velocity fearlessness and pride.

The sun and moon stand for stability prosperity and augustness.  It expresses the traditional saying &quot;Until the sun and moon exists&quot;. The sun and moon of the flag are considered to be symbols of victory. The combination of colours around the flag depicts the existence of Southern Sri Lanka, victorious war history, religion and patriotism, mutual cooperation and harmony 
|-
| 
|November 14, 1987 –
|Flag of Uva Province
|In the days of the Sinhala kings, Sri Lanka had been divided into twelve provinces and ruled and each of these twelve provinces had been allotted a flag. Accordingly, in order to bring about qualities such as pleasantness, innocence, greatness and royalty, a flag with a picture of swan had been allotted to the Uva Province.

The flag that was gifted to Uva Province by the King Sri  Wickrama Rajasinghe who ruled the kingdom of Kandy during the period 1798–1815 can be seen even today at the National Museum ( Courtesy:  Book entitled “Uva Ithihasaya” by Panditha Naulle Dhammananda Thero ) 
|-
| 
|November 14, 1987 –
|Flag of Western Province
|
|}

== ඓතිහාසික කොඩි ==

=== සිංහල රාජධානියේ කොඩි ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Dutthagamani.png|150x150පික්]]
| 437 BC-1017 ක්රි.ව
| [[රජරට රාජධානියේ අනුරාධපුර යුගය|අනුරාධපුර රාජධානියේ]] කොඩිය
| දුටුගැමුණු රජුගේ (ක්‍රි.පූ. 161-137) ධජය සහ එය අනුරාධපුර රාජධානියේ කොඩිය ලෙස හැඳින්වේ. ශ්‍රී ලංකාවේ දුට්ඨගාමණී (දුටුගැමුණු) රජු සහ පසුව රජවරුන් විසින් භාවිතා කරන ලදැයි විශ්වාස කෙරෙන කොඩිය.
|-
|
| 1055-1232 ක්රි.ව
| [[Kingdom Polonnaruwa|පොළොන්නරුව රාජධානියේ]] ධජය
|
|-
|
| 1220-1345 ක්රි.ව
| [[දඹදෙණිය යුගය|දඹදෙණිය රාජධානියේ]] කොඩිය
|
|-
|
| 1273-1284 ක්රි.ව
| [[යාපහුව බලකොටුව|යාපහුව]] රාජධානියේ කොඩිය
|
|-
|
| 1300-1341 ක්රි.ව
| [[Kingdom of kurunegala|කුරුණෑගල රාජධානියේ]] කොඩිය
|
|-
| 
| 1341-1408
| [[ගම්පොල රාජධානිය|ගම්පොල රාජධානියේ]] කොඩිය
| රන් මායිමක් සහිත රතු ක්ෂේත්‍රයක් සහ මධ්‍යයේ සර්පයෙකු සමඟ සටන් කරන මොනරෙක්.
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Kotte.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1412-1597
| [[කෝට්ටේ රාජධානිය|කෝට්ටේ රාජධානියේ]] කොඩිය
| විසිතුරු නිල් සහ රතු කොළ සහිත සුදු පැහැති මායිමක් සහ මධ්‍යයේ කසයක් සහිත සිංහයෙකු සහිත සරල සුදු කෙත.
|-
| 
| 1521-1594
| [[සීතාවක රාජධානිය|සීතාවක රාජධානියේ]] කොඩිය
| මධ්‍යයේ රතු සිංහයෙකු සහිත සුදු කෙත සහ සෑම කොනකම බෝ පත්‍ර 4 ක් ඇත.
|-
| 
| 1469-1815
| [[සෙංකඩගල රාජධානිය|මහනුවර රාජධානියේ]] ධජය
| සම්මත කරන ලද ධජය රාජකීය ප්‍රමිතිය වූ අතර බෝ පත්‍ර සහිත රන් සහ කළු මායිම් සහිත රතු කෙතක් සහ කඩුවක් සහිත සිංහයෙකු ඇතුළත් විය. මෙය නූතන කොඩියේ දකුණු කොටසට සමාන වේ.
|}

=== උප රාජධානි කොඩි ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
| 
| 1521-1538
| රයිගම රාජධානියේ කොඩිය
| රන් මායිමක් සහිත රතු ක්ෂේත්‍රයක් සහ මධ්‍යයේ සර්පයෙකු සමඟ සටන් කරන මොනරෙක්.
|-
| 
| 1215-1255,1323-1450 සහ 1467-1619
| [[යාපනය රාජධානිය|යාපනය රාජධානියේ]] කොඩිය
| රන් හිරු සමග රිදී අඩ සඳ. පූජනීය ගොනාට ඉහළින් දකුණට ද මධ්‍යයේ ද සර්පිලාකාරව විවර වන තනි පූජනීය හංකු කටුව රන්වන් තල සහ සුදු මුතු සහිත සුදු පරාලයකි.
|}

=== [[පෘතුගීසි ලංකාව|පෘතුගීසි ලංකා]] ධජ ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Portugal_(1495).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1508-1521
| පෘතුගාල රාජධානියේ ධජය
| මධ්‍යයේ පෘතුගීසි ලාංඡනය සහිත සුදු පිට්ටනියක්.
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Portugal_(1521).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1521-1578
| පෘතුගාල රාජධානියේ ධජය
| මධ්‍යයේ පෘතුගීසි ලාංඡනය සහිත සුදු පිට්ටනියක්.
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Portugal_(1578).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1578-1640
| පෘතුගාල රාජධානියේ ධජය
| මධ්‍යයේ පෘතුගීසි ලාංඡනය සහිත සුදු පිට්ටනියක්.
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Portugal_(1616).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1616-1640
| පෘතුගාල රාජධානියේ ධජය (Putative ධජය)
| මධ්‍යයේ පෘතුගීසි ලාංඡනය සහිත සුදු පිට්ටනියක්.
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Portugal_(1640).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1640-1658
| පෘතුගාල රාජධානියේ ධජය
| මධ්‍යයේ පෘතුගීසි ලාංඡනය සහිත සුදු පිට්ටනියක්.
|}

=== [[ලන්දේසි ලංකාව|ලන්දේසි ලංකා]] ධජ ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
|[[ගොනුව:Prinsenvlag.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1638-1795
| කුමාරයාගේ කොඩිය
| තැඹිලි, සුදු සහ නිල් යන තිරස් ගෝත්‍රයකි.
|-
|[[ගොනුව:Statenvlag.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1652-1672
| රාජ්ය ධජය
| රතු, සුදු සහ නිල් යන තිරස් ගෝත්‍රයක්.
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_the_Batavian_Republic.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1795-1796
| බටාවියන් ජනරජයේ ධජය
| කැන්ටනයේ ජනරජයේ ලාංඡනය සහිත රතු, සුදු සහ නිල් තිරස් ගෝත්‍රයකි.
|}

=== [[බ්‍රිතාන්‍ය ලංකාව|බ්‍රිතාන්‍ය ලංකා]] ධජ ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Great_Britain_(1707–1800).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1796-1801
| මහා බ්‍රිතාන්‍ය රාජධානියේ ධජය ( සලකා බැලිය යුතුය: -මෙය පුරාණ ශ්‍රී ලංකා ධජයක් නොවේ. මක්නිසාද යත් එවකට ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රධාන සිංහල රාජධානියක් පැවති බැවිනි. එහි රජු මුළු රටේම රජු ලෙස සැලකේ.)
| [[එංගලන්තය|එංගලන්තයේ]] සහ [[ස්කොට්ලන්තය|ස්කොට්ලන්තයේ]] ( යුනියන් ජැක් ) ධජවල අධිස්ථාපනයකි.
|-
|[[File:Flag_of_the_United_Kingdom.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1801-1972
| [[එක්සත් රාජධානිය|එක්සත් රාජධානියේ]] ධජය (සැලකිය යුතු ය: -මෙය 1801-1815 යුගයේ පැරණි ශ්‍රී ලංකා ධජයක් නොවේ. ඒ වන විට ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රධාන සිංහල රාජධානියක් පැවති බැවිනි. එහි රජු මුළු රටේම රජු ලෙස සැලකේ. )
| Saint Patrick's Saltire ( [[අයර්ලන්තය]] නියෝජනය කරමින්) ( යුනියන් ජැක් ) සමඟ එංගලන්තයේ සහ ස්කොට්ලන්තයේ ධජවල අධිස්ථාපනයකි.
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Ceylon_(1875–1948).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1875-1948
| ලංකා යටත් විජිත ආණ්ඩුවේ ධජය
| ලංකා රජයේ ආයුධ සහිත විකෘති කළ නිල් කොඩියක් .
|-
|[[ගොනුව:King_of_Kandy.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1948-1951
| ලංකා ඩොමීනියන් හි පළමු කොඩිය
| ශ්‍රී ලංකාවේ අවසාන රාජධානිය වන [[සෙංකඩගල රාජධානිය|උඩරට රාජධානියේ]] රාජකීය ප්‍රමිතිය.
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Ceylon_(1951–1972).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1951-1972
| ඩොමීනියන් ඔෆ් සිලෝන් හි දෙවන කොඩිය
| ශ්‍රී ලංකාවේ අවසන් රාජධානිය වූ උඩරට රාජධානියේ විකෘති කළ කොඩිය.
|}

=== පතාක ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
|[[ගොනුව:Civil_Ensign_of_Sri_Lanka.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1955 - 1969
| ශ්‍රී ලංකාවේ සිවිල් ධජය
| බ්‍රිතාන්‍ය මෝස්තරයේ බලපෑමට ලක් වූ කැන්ටනයේ ශ්‍රී ලංකා ධජය සහිත රතු කොඩියක්.
|}

=== රාජකීය සම්මතයන් ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Dutthagamani.png|150x150පික්]]
| 161 BC - 137 BC
| [[දඹුල්ල රජමහා විහාරය|දඹුල්ල]] විහාරයේ ලෙන අංක 2 &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස පොත|page=9}}&lt;/ref&gt; හි දැක්වෙන පරිදි [[දුටුගැමුණු රජ|දුටුගැමුණු]] රජුගේ කොඩිය
| සිංහයෙකු එහි දකුණු ඉදිරි පාදයේ කස්තානේ කඩුවක් අතැතිව සිටින සුදු ගිලුණු කෙත සහ ඉහළින් ඉර සහ සඳු. සිංහයාගේ විස්තර සහ වර්ණ ගැන්වීම අවිනිශ්චිතය.
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Kotte.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1415 - 1457
| [[ශ්‍රී ලංකාවේ හයවන පරාක්‍රමබාහු රජු|කෝට්ටේ VI වන පරාක්‍රමබාහුගේ]] හමුදා ප්‍රමිතිය
|
|-
| 
| c.1798 - 1815
| [[ශ්‍රී වික්‍රම රාජසිංහ රජ|ශ්‍රී වික්‍රම රාජසිංහ රජුගේ]] රාජකීය සම්මතය
|
|}

=== උප රාජ්‍ය කොඩි ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_the_Governor-General_of_Ceylon_(1953-1972).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1953-1972
| [[ලංකාවේ අග්‍රාණ්ඩුකාර|ලංකාවේ ආණ්ඩුකාරවරයාගේ ධජය]]
| &quot;සිලෝන්&quot; උඩින් ශාන්ත එඩ්වඩ්ගේ ඔටුන්නක් මත සිටගෙන සිටින සිංහයෙක්
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_the_Governor-General_of_Ceylon_(1948-1953).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1948-1953
| [[ලංකාවේ අග්‍රාණ්ඩුකාර|ලංකාවේ ආණ්ඩුකාරවරයාගේ ධජය]]
| &quot;සිලෝන්&quot; උඩින් ටියුඩර් ඔටුන්නක් මත සිටගෙන සිටින සිංහයෙක්
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_the_Governor_of_Ceylon_(1875–1948).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1875-1948
| ලංකාවේ ආණ්ඩුකාරවරයාගේ ධජය
| ලංකාණ්ඩුවේ ආයුධවලින් යූනියන් කොඩිය විකෘති කළා.
|}

=== හමුදා කොඩි ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_the_Ceylon_army_(1949–1966).jpg|දාරය|150x150පික්]]
| 1949-1966
| ලංකා හමුදාවේ පළමු කොඩිය
|
|-
|
| 1966-1972
| ලංකා හමුදාවේ දෙවන කොඩිය
|
|-
|[[ගොනුව:Naval_Ensign_of_the_Royal_Ceylon_Navy.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1950-1972
| [[ශ්‍රී ලංකා නාවික හමුදාව|රාජකීය ලංකා නාවික හමුදාවේ]] ධජය
|
|-
|[[ගොනුව:Ensign_of_the_Royal_Ceylon_Air_Force.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1951-1972
| [[ශ්‍රී ලංකා ගුවන් හමුදාව|රාජකීය ලංකා ගුවන් හමුදාවේ]] ධජය
|
|-
|[[ගොනුව:Air_Force_Ensign_of_Sri_Lanka_(1971-2010).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1971 - 2010
| ශ්‍රී ලංකා ගුවන් හමුදාවේ ධජය
|
|-
|[[ගොනුව:Colours_of_the_Sri_Lanka_Air_Force_1971-2010.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1971 - 2010
| ශ්‍රී ලංකා ගුවන් හමුදාවේ ඒකක වර්ණය
|
|}

== යොමු කිරීම් ==
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාව හා සබැඳි ලැයිස්තු]]</text>
      <sha1>1m71h5jork816iw2og0w3zx5ny5i7ei</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>805155</id>
      <parentid>805154</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T17:58:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Wijaya Kumara</username>
        <id>73906</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>805155</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32072" sha1="pat23khqr2y4dp6uvzykgbesyjjtxvv" xml:space="preserve">මෙය [[ශ්‍රී ලංකාව|ශ්‍රී ලංකාවේ]] භාවිතා වන [[ශ්‍රී ලංකා ජාතික කොඩිය|කොඩි]] ලැයිස්තුවකි.

== ජාතික ධජය ==

{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |Flag
! style=&quot;width:100px;&quot; |Date
! style=&quot;width:250px;&quot; |Use
! style=&quot;width:250px;&quot; |Description
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Sri_Lanka.svg|දාරය|150x150පික්]]
|1972 – වර්තමාන
|[[ශ්‍රී ලංකා ප්‍රජාතාන්ත්‍රික සමාජවාදී ජනරජයේ ධජය]]
|ලංකා ඩොමීනියන් හි නවීකරණය කරන ලද ධජය. 1972 ජනරජය ප්‍රකාශ කිරීමේ සිට භාවිතා වේ.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=පෙබරවාරි 27, 2021 |title=ශ්‍රී ලංකා ජාතික ධජයේ කතාව |url=https://www.lankadeepa.lk/rasawitha/%E0%B7%81%E0%B7%8A%E2%80%8D%E0%B6%BB%E0%B7%93-%E0%B6%BD%E0%B6%82%E0%B6%9A%E0%B7%8F-%E0%B6%A2%E0%B7%8F%E0%B6%AD%E0%B7%92%E0%B6%9A--%E0%B6%B0%E0%B6%A2%E0%B6%BA%E0%B7%9A-%E0%B6%9A%E0%B6%AD%E0%B7%8F%E0%B7%80/57-586576 |website=lankadeepa.lk}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Flag of Sri Lanka vertical.png|75x666px]]&lt;hr /&gt;[[File:Flag of Sri Lanka vertical v2.svg|75x666px]]
| 1972 – වර්තමාන
| ශ්‍රී ලංකා ප්‍රජාතාන්ත්‍රික සමාජවාදී ජනරජයේ ධජය (සිරස් අතට)
| සිරස් අතට ප්‍රදර්ශනය කරන විට, කොඩියේ කණුව දෙසට ඇති හරිත හා තැඹිලි පැහැති තීරු ඉහළින් පිහිටන අතර, සිංහයාගේ පාද වම් පසටත් හිස දකුණු පසටත් යොමුවී තිබේ.
|}

== ජනාධිපති ධජය (1972–2022) ==
මෙම ධජය ශ්‍රී ලංකාවේ සෑම ජනාධිපතිවරයෙකුටම පුද්ගලික වූ අතර නව ජනාධිපතිවරයෙකු බලයට පත්වීමත් සමඟ සැලසුම වෙනස් විය.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Sri Lanka - Presidents flags |url=https://www.crwflags.com/fotw/flags/lk-pre.html |website=www.crwflags.com}}&lt;/ref&gt;

2022 ජූලි 15 වැනි දින ජනාධිපති [[රනිල් වික්‍රමසිංහ|රනිල් වික්‍රමසිංහ මහතා විසින්]] ජනාධිපති කොඩිය අහෝසි කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Will ensure all MPs exercise their free will to elect new President: RW - Latest News |url=https://www.dailymirror.lk/latest_news/Will-ensure-all-MPs-exercise-their-free-will-to-elect-new-President-RW/342-241161 |access-date=2022-07-15 |website=dailymirror.lk |language=English}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
|-
|[[ගොනුව:President_Gopallawa's_flag.gif|දාරය|150x150පික්]]
| 1972 මැයි 22 – 1978 පෙබරවාරි 4
| [[විලියම් ගොපල්ලව|විලියම් ගොපල්ලවගේ ජනාධිපති කොඩිය]]
|-
|[[ගොනුව:Junius_Jayawardene's_flag.gif|දාරය|150x150පික්]]
| පෙබරවාරි 4, 1978 – ජනවාරි 2, 1989
| [[ජේ. ආර්. ජයවර්ධන|ජයවර්ධනගේ ජනාධිපති කොඩිය]]
|-
|[[ගොනුව:Ranasinghe_Premadasa's_flag_.gif|දාරය|150x150පික්]]
| ජනවාරි 2, 1989 – මැයි 1, 1993
| [[රණසිංහ ප්‍රේමදාස|රණසිංහ ප්‍රේමදාස මහතාගේ ජනාධිපති කොඩිය]]
|-
|[[ගොනුව:DBWijethunge_President_Standard_.jpg|දාරය|150x150පික්]]
| මැයි 1, 1993 – නොවැම්බර් 12, 1994
| [[ජනාධිපති ඩී.බී. විජේතුංග|ඩී බී විජේතුංග මහතාගේ ජනාධිපති කොඩිය]]
|-
|[[ගොනුව:Presidential_Flag_of_Chandrika_Kumaratunga.gif|දාරය|150x150පික්]]
| නොවැම්බර් 12, 1994 – නොවැම්බර් 19, 2005
| [[චන්ද්‍රිකා බණ්ඩාරනායක කුමාරතුංග|චන්ද්‍රිකා කුමාරතුංග මහත්මියගේ ජනාධිපති කොඩිය]]
|-
|[[ගොනුව:Presidential_Flag_of_Mahinda_Rajapaksa.gif|දාරය|150x150පික්]]
| නොවැම්බර් 19, 2005 – ජනවාරි 8, 2015
| [[මහින්ද රාජපක්ෂ|මහින්ද රාජපක්ෂ මහතාගේ ජනාධිපති කොඩිය]]
|-
|[[ගොනුව:Presidential_Standard_of_Sri_Lanka_(Maithripala_Sirisena).svg|දාරය|150x150පික්]]
| ජනවාරි 9, 2015 – නොවැම්බර් 18, 2019
| [[මෛත්‍රීපාල සිරිසේන|මෛත්‍රීපාල සිරිසේන මහතාගේ ජනාධිපති කොඩිය]]
|-
|[[ගොනුව:Presidential_Standard_of_Sri_Lanka_(Gotabaya_Rajapaksa).gif|දාරය|150x150පික්]]
| නොවැම්බර් 18, 2019 – ජූලි 14, 2022
| [[ශ්‍රී ලංකාවේ ජනාධිපති|ගෝඨාභය රාජපක්ෂ මහතාගේ ජනාධිපති කොඩිය]]
|}

== සිවිල් ලාංඡන ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
|[[ගොනුව:Government_Ensign_of_Sri_Lanka.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1972 – වර්තමාන
| ශ්‍රී ලංකාවේ නිල් ධජය
| බ්‍රිතාන්‍ය මෝස්තරයේ බලපෑමට ලක් වූ කැන්ටනයේ ශ්‍රී ලංකා ධජය සහිත නිල් පැහැති කොඩියක්. SLVNF හි නිලධාරියෙකු විසින් අණ දෙන වෙළඳ යාත්රා මගින් නිල් ධජය පියාසර කරනු ලැබේ.
|}

== හමුදා කොඩි ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
|[[ගොනුව:Sri_Lankan_Army_Flag.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1972 – 
| ජනාධිපති වර්ණය
| ශ්‍රී ලංකාවේ ලාංඡනය සහිත ශ්‍රී ලංකාවේ ජාතික කොඩිය විකෘති කරන ලදී.
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_the_Sri_Lankan_Army.png|150x150පික්]]
| 1972 – 
| [[ශ්‍රී ලංකා යුද්ධ හමුදාව|ශ්‍රී ලංකා යුද හමුදාවේ ධජය]]
| ශ්‍රී ලංකා යුධ හමුදාවේ ලාංඡන සහිත හමුදා ධජය විකෘති කර ඇත.
|-
|[[ගොනුව:Naval_Ensign_of_Sri_Lanka.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1972 – 
| [[ශ්‍රී ලංකා නාවික හමුදාව|ශ්‍රී ලංකා නාවික ධජය]]
| බ්‍රිතාන්‍ය මෝස්තරයෙන් බලපෑමට ලක් වූ කැන්ටනයේ ශ්‍රී ලංකා ධජය සහිත විකෘති වූ සුදු කොඩියක් .
|-
|[[ගොනුව:Air_Force_Ensign_of_Sri_Lanka.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 2010 – 
| [[ශ්‍රී ලංකා ගුවන් හමුදාව|ශ්‍රී ලංකා ගුවන් හමුදා ධජය]]
| බ්‍රිතාන්‍ය මෝස්තරයෙන් බලපෑමට ලක් වූ කැන්ටනයේ ශ්‍රී ලංකා ධජය සහ ගුවන් හමුදා වටකුරු සහිත විකෘති කළ අහස් නිල් ධජයක්.
|-
|[[ගොනුව:Colours_of_the_Sri_Lanka_Air_Force.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 2010 – 
| [[ශ්‍රී ලංකා ගුවන් හමුදාව|ශ්‍රී ලංකාවේ ගුවන් හමුදා වර්ණ]]
| ශ්‍රී ලංකා ගුවන් හමුදාව මධ්‍යයේ කුංකුම, කොළ, මෙරූන් සහ කහ යන සිරස් ඉරි හතරකින් සහ ශ්‍රී ලංකා ජාතික ලාංඡනය මගින් අධිස්ථාපනය කර ඇත.
|-
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:SLA SLAC flag.png|150px]]
| 1955 –  
| ශ්‍රී ලංකා සන්නාහ සන්නද්ධ බලකායේ ධජය
| 
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Flag of Gajaba Regiment.svg|150px]]
| 1983 – 
| ශ්‍රී ලංකා ගජබා රෙජිමේන්තුවේ ධජය
| 
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Flag of the Sri Lanka Army Seva Vanitha Unit.svg|150px]]
| 1984 –  
| ශ්‍රී ලංකා යුද්ධ හමුදා සේවා වනිතා ඒකකයේ ධජය
| 
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Flag of Sri Lanka Civil Security Force.svg|150px]]
| 1986 – 
| ශ්‍රී ලංකා සිවිල් ආරක්ෂක බලකායේ ධජය
| 
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Flag of the Sinha Regiment.svg|150px]]
| ? – වර්තමාන
| ශ්‍රී ලංකා සිංහ රෙජිමේන්තුවේ ධජය
| 
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Sri Lanka Army Volunteer Force Flag.png|150px]]
| ? – වර්තමාන
| ශ්‍රී ලංකා යුද්ධ හමුදා ස්වේච්ඡා බලසේනාවේ ධජය
| 
|}

== රජයේ කොඩි ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_the_Sri_Lanka_Police.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1972 -
| [[ශ්‍රී ලංකා පොලිස් සේවය|ශ්‍රී ලංකා පොලිසියේ කොඩිය]]
|
|-
|[[ගොනුව:Sri_Lankan_Coast_Guard_Flag.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 2010 -
| ශ්‍රී ලංකා වෙරළාරක්ෂක බලකායේ ධජය
|
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:STF Ensign of Sri Lanka.svg|150px]]
| ? – වර්තමාන
| ශ්‍රී ලංකා විශේෂ කාර්ය බලකායේ (STF) ධජය
| 
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Sri Lanka Customs Flag.svg|150px]]
| ? – වර්තමාන
| ශ්‍රී ලංකා රේගුවේ ධජය
| 
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Sri Lanka Port Authority Flag.svg|150px]]
| ? – වර්තමාන
| ශ්‍රී ලංකා වරාය අධිකාරියේ ධජය
| 
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Sri Lanka Transporation Board (SLTB) Flag 01.svg|150px]]
| ? – වර්තමාන
| ශ්‍රී ලංකා ගමනාගමන මණ්ඩලයේ ධජය
|
|}

== පළාත් කොඩි ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |Flag
! style=&quot;width:100px;&quot; |Date
! style=&quot;width:250px;&quot; |Use
! style=&quot;width:250px;&quot; |Description
|-
| 
|November 14, 1987 –
|Flag of Central Province
|The flag is designed to represents the Central Province and its three districts Kandy, Matale and Nuwaraeliya.
The Golden colour Lion that carries a sword and the four Bo leaves at the four corners in the maroon colour background represents the Kandy District.

The white layout represents Matale District and Nuwaraeiya District which represents the Upcountry is symbolised by the white lotus.  The Sun and Moon are for Eternity.  
|-
| 
|January 1, 2007 –
|Flag of Eastern Province
|
|-
| 
|November 14, 1987 –
|Flag of North Central Province
|
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_the_Northeast_Province_(Sri_Lanka).png|දාරය|150x150පික්]]
|November 14, 1987 – December 31, 2006
|Flag of North Eastern Province
|Was adapted as the Flag of the North Province after the demerger of the North-Eastern Province&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=The Island - News |url=http://www.island.lk/2007/05/28/news21.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090612095657/http://www.island.lk/2007/05/28/news21.html |archive-date=2009-06-12 |website=www.island.lk}} &lt;/ref&gt;
|-
| 
|January 1, 2007 –
|Flag of Northern Province
|Blue border – ocean resource; Green – the greenery and agriculture; Red – labour, industriousness and Hindu culture, religion; White – fraternity, peace; Radiating sun indicates synergy of power and natural energy source, also Tamil people and language in the Province
|-
| 
|November 14, 1987 –
|Flag of North Western Province
|It features a brown bovine with a sun and moon symbol on a white background. There are 15 small eight-pointed cross-stars in the background, and a green and brown woven border surrounds the whole.
|-
| 
|November 14, 1987 –
|Flag of Sabaragamuwa Province
|
|-
| 
|November 14, 1987 –
|Flag of Southern Province
|A picture of a lion flag can be seen in frescos in historical Dambulla cave temple.  This historical flag made of carving a picture of a running lion with a small sword in its forepaw is considered to be the Ruhuna flag.

Furthermore, King Dutugamunu left the Magam Kingdom with the lion flag ahead for the battle to unite the country.  The flag is a picture of a yellow lion on a red blood colour background.  Accordingly, it was decided to use for the Southern Provincial flag the picture of the lion running with a small sword (iluk koolaya) in its forepaw of the Ruhuna flag and the red colour and yellow colour of the flag taken on the war front by King Dutugamunu.

It was decided to use the same for the Southern Province flag mixture of colours and the standard to represent all communities in Galle, Matara, and Hambantota and four bo leaves (Metta, Karuna, Muditha, Upeksha) of the national flag.

It was agreed that the forms of the sun and moon of the flag of Southern Province flag should be in the same forms as the sun and moon of the flag of Devinuwara Devalaya and that the same form that of the flag of Hambantota District.  Accordingly, it was expected to keep the integration of Galle, matara and Hambantota.  Therefore, the Southern Province flag can be considered a combination of several traditional flags.

The small sword (iluk Koolaya) is the symbol of control, but it does not reflect terror or suppression.  The small sword represents Justice and fairness.  Running lion represents velocity fearlessness and pride.

The sun and moon stand for stability prosperity and augustness.  It expresses the traditional saying &quot;Until the sun and moon exists&quot;. The sun and moon of the flag are considered to be symbols of victory. The combination of colours around the flag depicts the existence of Southern Sri Lanka, victorious war history, religion and patriotism, mutual cooperation and harmony 
|-
| 
|November 14, 1987 –
|Flag of Uva Province
|In the days of the Sinhala kings, Sri Lanka had been divided into twelve provinces and ruled and each of these twelve provinces had been allotted a flag. Accordingly, in order to bring about qualities such as pleasantness, innocence, greatness and royalty, a flag with a picture of swan had been allotted to the Uva Province.

The flag that was gifted to Uva Province by the King Sri  Wickrama Rajasinghe who ruled the kingdom of Kandy during the period 1798–1815 can be seen even today at the National Museum ( Courtesy:  Book entitled “Uva Ithihasaya” by Panditha Naulle Dhammananda Thero ) 
|-
| 
|November 14, 1987 –
|Flag of Western Province
|
|}

== ඓතිහාසික කොඩි ==

=== සිංහල රාජධානියේ කොඩි ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Dutthagamani.png|150x150පික්]]
| 437 BC-1017 ක්රි.ව
| [[රජරට රාජධානියේ අනුරාධපුර යුගය|අනුරාධපුර රාජධානියේ]] කොඩිය
| දුටුගැමුණු රජුගේ (ක්‍රි.පූ. 161-137) ධජය සහ එය අනුරාධපුර රාජධානියේ කොඩිය ලෙස හැඳින්වේ. ශ්‍රී ලංකාවේ දුට්ඨගාමණී (දුටුගැමුණු) රජු සහ පසුව රජවරුන් විසින් භාවිතා කරන ලදැයි විශ්වාස කෙරෙන කොඩිය.
|-
|
| 1055-1232 ක්රි.ව
| [[Kingdom Polonnaruwa|පොළොන්නරුව රාජධානියේ]] ධජය
|
|-
|
| 1220-1345 ක්රි.ව
| [[දඹදෙණිය යුගය|දඹදෙණිය රාජධානියේ]] කොඩිය
|
|-
|
| 1273-1284 ක්රි.ව
| [[යාපහුව බලකොටුව|යාපහුව]] රාජධානියේ කොඩිය
|
|-
|
| 1300-1341 ක්රි.ව
| [[Kingdom of kurunegala|කුරුණෑගල රාජධානියේ]] කොඩිය
|
|-
| 
| 1341-1408
| [[ගම්පොල රාජධානිය|ගම්පොල රාජධානියේ]] කොඩිය
| රන් මායිමක් සහිත රතු ක්ෂේත්‍රයක් සහ මධ්‍යයේ සර්පයෙකු සමඟ සටන් කරන මොනරෙක්.
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Kotte.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1412-1597
| [[කෝට්ටේ රාජධානිය|කෝට්ටේ රාජධානියේ]] කොඩිය
| විසිතුරු නිල් සහ රතු කොළ සහිත සුදු පැහැති මායිමක් සහ මධ්‍යයේ කසයක් සහිත සිංහයෙකු සහිත සරල සුදු කෙත.
|-
| 
| 1521-1594
| [[සීතාවක රාජධානිය|සීතාවක රාජධානියේ]] කොඩිය
| මධ්‍යයේ රතු සිංහයෙකු සහිත සුදු කෙත සහ සෑම කොනකම බෝ පත්‍ර 4 ක් ඇත.
|-
| 
| 1469-1815
| [[සෙංකඩගල රාජධානිය|මහනුවර රාජධානියේ]] ධජය
| සම්මත කරන ලද ධජය රාජකීය ප්‍රමිතිය වූ අතර බෝ පත්‍ර සහිත රන් සහ කළු මායිම් සහිත රතු කෙතක් සහ කඩුවක් සහිත සිංහයෙකු ඇතුළත් විය. මෙය නූතන කොඩියේ දකුණු කොටසට සමාන වේ.
|}

=== උප රාජධානි කොඩි ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
| 
| 1521-1538
| රයිගම රාජධානියේ කොඩිය
| රන් මායිමක් සහිත රතු ක්ෂේත්‍රයක් සහ මධ්‍යයේ සර්පයෙකු සමඟ සටන් කරන මොනරෙක්.
|-
| 
| 1215-1255,1323-1450 සහ 1467-1619
| [[යාපනය රාජධානිය|යාපනය රාජධානියේ]] කොඩිය
| රන් හිරු සමග රිදී අඩ සඳ. පූජනීය ගොනාට ඉහළින් දකුණට ද මධ්‍යයේ ද සර්පිලාකාරව විවර වන තනි පූජනීය හංකු කටුව රන්වන් තල සහ සුදු මුතු සහිත සුදු පරාලයකි.
|}

=== [[පෘතුගීසි ලංකාව|පෘතුගීසි ලංකා]] ධජ ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Portugal_(1495).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1508-1521
| පෘතුගාල රාජධානියේ ධජය
| මධ්‍යයේ පෘතුගීසි ලාංඡනය සහිත සුදු පිට්ටනියක්.
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Portugal_(1521).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1521-1578
| පෘතුගාල රාජධානියේ ධජය
| මධ්‍යයේ පෘතුගීසි ලාංඡනය සහිත සුදු පිට්ටනියක්.
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Portugal_(1578).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1578-1640
| පෘතුගාල රාජධානියේ ධජය
| මධ්‍යයේ පෘතුගීසි ලාංඡනය සහිත සුදු පිට්ටනියක්.
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Portugal_(1616).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1616-1640
| පෘතුගාල රාජධානියේ ධජය (Putative ධජය)
| මධ්‍යයේ පෘතුගීසි ලාංඡනය සහිත සුදු පිට්ටනියක්.
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Portugal_(1640).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1640-1658
| පෘතුගාල රාජධානියේ ධජය
| මධ්‍යයේ පෘතුගීසි ලාංඡනය සහිත සුදු පිට්ටනියක්.
|}

=== [[ලන්දේසි ලංකාව|ලන්දේසි ලංකා]] ධජ ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
|[[ගොනුව:Prinsenvlag.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1638-1795
| කුමාරයාගේ කොඩිය
| තැඹිලි, සුදු සහ නිල් යන තිරස් ගෝත්‍රයකි.
|-
|[[ගොනුව:Statenvlag.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1652-1672
| රාජ්ය ධජය
| රතු, සුදු සහ නිල් යන තිරස් ගෝත්‍රයක්.
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_the_Batavian_Republic.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1795-1796
| බටාවියන් ජනරජයේ ධජය
| කැන්ටනයේ ජනරජයේ ලාංඡනය සහිත රතු, සුදු සහ නිල් තිරස් ගෝත්‍රයකි.
|}

=== [[බ්‍රිතාන්‍ය ලංකාව|බ්‍රිතාන්‍ය ලංකා]] ධජ ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Great_Britain_(1707–1800).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1796-1801
| මහා බ්‍රිතාන්‍ය රාජධානියේ ධජය ( සලකා බැලිය යුතුය: -මෙය පුරාණ ශ්‍රී ලංකා ධජයක් නොවේ. මක්නිසාද යත් එවකට ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රධාන සිංහල රාජධානියක් පැවති බැවිනි. එහි රජු මුළු රටේම රජු ලෙස සැලකේ.)
| [[එංගලන්තය|එංගලන්තයේ]] සහ [[ස්කොට්ලන්තය|ස්කොට්ලන්තයේ]] ( යුනියන් ජැක් ) ධජවල අධිස්ථාපනයකි.
|-
|[[File:Flag_of_the_United_Kingdom.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1801-1972
| [[එක්සත් රාජධානිය|එක්සත් රාජධානියේ]] ධජය (සැලකිය යුතු ය: -මෙය 1801-1815 යුගයේ පැරණි ශ්‍රී ලංකා ධජයක් නොවේ. ඒ වන විට ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රධාන සිංහල රාජධානියක් පැවති බැවිනි. එහි රජු මුළු රටේම රජු ලෙස සැලකේ. )
| Saint Patrick's Saltire ( [[අයර්ලන්තය]] නියෝජනය කරමින්) ( යුනියන් ජැක් ) සමඟ එංගලන්තයේ සහ ස්කොට්ලන්තයේ ධජවල අධිස්ථාපනයකි.
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Ceylon_(1875–1948).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1875-1948
| ලංකා යටත් විජිත ආණ්ඩුවේ ධජය
| ලංකා රජයේ ආයුධ සහිත විකෘති කළ නිල් කොඩියක් .
|-
|[[ගොනුව:King_of_Kandy.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1948-1951
| ලංකා ඩොමීනියන් හි පළමු කොඩිය
| ශ්‍රී ලංකාවේ අවසාන රාජධානිය වන [[සෙංකඩගල රාජධානිය|උඩරට රාජධානියේ]] රාජකීය ප්‍රමිතිය.
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Ceylon_(1951–1972).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1951-1972
| ඩොමීනියන් ඔෆ් සිලෝන් හි දෙවන කොඩිය
| ශ්‍රී ලංකාවේ අවසන් රාජධානිය වූ උඩරට රාජධානියේ විකෘති කළ කොඩිය.
|}

=== පතාක ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
|[[ගොනුව:Civil_Ensign_of_Sri_Lanka.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1955 - 1969
| ශ්‍රී ලංකාවේ සිවිල් ධජය
| බ්‍රිතාන්‍ය මෝස්තරයේ බලපෑමට ලක් වූ කැන්ටනයේ ශ්‍රී ලංකා ධජය සහිත රතු කොඩියක්.
|}

=== රාජකීය සම්මතයන් ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Dutthagamani.png|150x150පික්]]
| 161 BC - 137 BC
| [[දඹුල්ල රජමහා විහාරය|දඹුල්ල]] විහාරයේ ලෙන අංක 2 &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස පොත|page=9}}&lt;/ref&gt; හි දැක්වෙන පරිදි [[දුටුගැමුණු රජ|දුටුගැමුණු]] රජුගේ කොඩිය
| සිංහයෙකු එහි දකුණු ඉදිරි පාදයේ කස්තානේ කඩුවක් අතැතිව සිටින සුදු ගිලුණු කෙත සහ ඉහළින් ඉර සහ සඳු. සිංහයාගේ විස්තර සහ වර්ණ ගැන්වීම අවිනිශ්චිතය.
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Kotte.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1415 - 1457
| [[ශ්‍රී ලංකාවේ හයවන පරාක්‍රමබාහු රජු|කෝට්ටේ VI වන පරාක්‍රමබාහුගේ]] හමුදා ප්‍රමිතිය
|
|-
| 
| c.1798 - 1815
| [[ශ්‍රී වික්‍රම රාජසිංහ රජ|ශ්‍රී වික්‍රම රාජසිංහ රජුගේ]] රාජකීය සම්මතය
|
|}

=== උප රාජ්‍ය කොඩි ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_the_Governor-General_of_Ceylon_(1953-1972).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1953-1972
| [[ලංකාවේ අග්‍රාණ්ඩුකාර|ලංකාවේ ආණ්ඩුකාරවරයාගේ ධජය]]
| &quot;සිලෝන්&quot; උඩින් ශාන්ත එඩ්වඩ්ගේ ඔටුන්නක් මත සිටගෙන සිටින සිංහයෙක්
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_the_Governor-General_of_Ceylon_(1948-1953).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1948-1953
| [[ලංකාවේ අග්‍රාණ්ඩුකාර|ලංකාවේ ආණ්ඩුකාරවරයාගේ ධජය]]
| &quot;සිලෝන්&quot; උඩින් ටියුඩර් ඔටුන්නක් මත සිටගෙන සිටින සිංහයෙක්
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_the_Governor_of_Ceylon_(1875–1948).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1875-1948
| ලංකාවේ ආණ්ඩුකාරවරයාගේ ධජය
| ලංකාණ්ඩුවේ ආයුධවලින් යූනියන් කොඩිය විකෘති කළා.
|}

=== හමුදා කොඩි ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_the_Ceylon_army_(1949–1966).jpg|දාරය|150x150පික්]]
| 1949-1966
| ලංකා හමුදාවේ පළමු කොඩිය
|
|-
|
| 1966-1972
| ලංකා හමුදාවේ දෙවන කොඩිය
|
|-
|[[ගොනුව:Naval_Ensign_of_the_Royal_Ceylon_Navy.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1950-1972
| [[ශ්‍රී ලංකා නාවික හමුදාව|රාජකීය ලංකා නාවික හමුදාවේ]] ධජය
|
|-
|[[ගොනුව:Ensign_of_the_Royal_Ceylon_Air_Force.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1951-1972
| [[ශ්‍රී ලංකා ගුවන් හමුදාව|රාජකීය ලංකා ගුවන් හමුදාවේ]] ධජය
|
|-
|[[ගොනුව:Air_Force_Ensign_of_Sri_Lanka_(1971-2010).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1971 - 2010
| ශ්‍රී ලංකා ගුවන් හමුදාවේ ධජය
|
|-
|[[ගොනුව:Colours_of_the_Sri_Lanka_Air_Force_1971-2010.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1971 - 2010
| ශ්‍රී ලංකා ගුවන් හමුදාවේ ඒකක වර්ණය
|
|}

== යොමු කිරීම් ==
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාව හා සබැඳි ලැයිස්තු]]</text>
      <sha1>pat23khqr2y4dp6uvzykgbesyjjtxvv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>805156</id>
      <parentid>805155</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T18:50:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Wijaya Kumara</username>
        <id>73906</id>
      </contributor>
      <comment>තවත් හමුදා කොඩි එකතු කරා</comment>
      <origin>805156</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35355" sha1="6gteq7zk34h1uwj17rmtqlwwbfx8vwj" xml:space="preserve">මෙය [[ශ්‍රී ලංකාව|ශ්‍රී ලංකාවේ]] භාවිතා වන [[ශ්‍රී ලංකා ජාතික කොඩිය|කොඩි]] ලැයිස්තුවකි.

== ජාතික ධජය ==

{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |Flag
! style=&quot;width:100px;&quot; |Date
! style=&quot;width:250px;&quot; |Use
! style=&quot;width:250px;&quot; |Description
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Sri_Lanka.svg|දාරය|150x150පික්]]
|1972 – වර්තමාන
|[[ශ්‍රී ලංකා ප්‍රජාතාන්ත්‍රික සමාජවාදී ජනරජයේ ධජය]]
|ලංකා ඩොමීනියන් හි නවීකරණය කරන ලද ධජය. 1972 ජනරජය ප්‍රකාශ කිරීමේ සිට භාවිතා වේ.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=පෙබරවාරි 27, 2021 |title=ශ්‍රී ලංකා ජාතික ධජයේ කතාව |url=https://www.lankadeepa.lk/rasawitha/%E0%B7%81%E0%B7%8A%E2%80%8D%E0%B6%BB%E0%B7%93-%E0%B6%BD%E0%B6%82%E0%B6%9A%E0%B7%8F-%E0%B6%A2%E0%B7%8F%E0%B6%AD%E0%B7%92%E0%B6%9A--%E0%B6%B0%E0%B6%A2%E0%B6%BA%E0%B7%9A-%E0%B6%9A%E0%B6%AD%E0%B7%8F%E0%B7%80/57-586576 |website=lankadeepa.lk}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Flag of Sri Lanka vertical.png|75x666px]]&lt;hr /&gt;[[File:Flag of Sri Lanka vertical v2.svg|75x666px]]
| 1972 – වර්තමාන
| ශ්‍රී ලංකා ප්‍රජාතාන්ත්‍රික සමාජවාදී ජනරජයේ ධජය (සිරස් අතට)
| සිරස් අතට ප්‍රදර්ශනය කරන විට, කොඩියේ කණුව දෙසට ඇති හරිත හා තැඹිලි පැහැති තීරු ඉහළින් පිහිටන අතර, සිංහයාගේ පාද වම් පසටත් හිස දකුණු පසටත් යොමුවී තිබේ.
|}

== ජනාධිපති ධජය (1972–2022) ==
මෙම ධජය ශ්‍රී ලංකාවේ සෑම ජනාධිපතිවරයෙකුටම පුද්ගලික වූ අතර නව ජනාධිපතිවරයෙකු බලයට පත්වීමත් සමඟ සැලසුම වෙනස් විය.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Sri Lanka - Presidents flags |url=https://www.crwflags.com/fotw/flags/lk-pre.html |website=www.crwflags.com}}&lt;/ref&gt;

2022 ජූලි 15 වැනි දින ජනාධිපති [[රනිල් වික්‍රමසිංහ|රනිල් වික්‍රමසිංහ මහතා විසින්]] ජනාධිපති කොඩිය අහෝසි කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Will ensure all MPs exercise their free will to elect new President: RW - Latest News |url=https://www.dailymirror.lk/latest_news/Will-ensure-all-MPs-exercise-their-free-will-to-elect-new-President-RW/342-241161 |access-date=2022-07-15 |website=dailymirror.lk |language=English}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
|-
|[[ගොනුව:President_Gopallawa's_flag.gif|දාරය|150x150පික්]]
| 1972 මැයි 22 – 1978 පෙබරවාරි 4
| [[විලියම් ගොපල්ලව|විලියම් ගොපල්ලවගේ ජනාධිපති කොඩිය]]
|-
|[[ගොනුව:Junius_Jayawardene's_flag.gif|දාරය|150x150පික්]]
| පෙබරවාරි 4, 1978 – ජනවාරි 2, 1989
| [[ජේ. ආර්. ජයවර්ධන|ජයවර්ධනගේ ජනාධිපති කොඩිය]]
|-
|[[ගොනුව:Ranasinghe_Premadasa's_flag_.gif|දාරය|150x150පික්]]
| ජනවාරි 2, 1989 – මැයි 1, 1993
| [[රණසිංහ ප්‍රේමදාස|රණසිංහ ප්‍රේමදාස මහතාගේ ජනාධිපති කොඩිය]]
|-
|[[ගොනුව:DBWijethunge_President_Standard_.jpg|දාරය|150x150පික්]]
| මැයි 1, 1993 – නොවැම්බර් 12, 1994
| [[ජනාධිපති ඩී.බී. විජේතුංග|ඩී බී විජේතුංග මහතාගේ ජනාධිපති කොඩිය]]
|-
|[[ගොනුව:Presidential_Flag_of_Chandrika_Kumaratunga.gif|දාරය|150x150පික්]]
| නොවැම්බර් 12, 1994 – නොවැම්බර් 19, 2005
| [[චන්ද්‍රිකා බණ්ඩාරනායක කුමාරතුංග|චන්ද්‍රිකා කුමාරතුංග මහත්මියගේ ජනාධිපති කොඩිය]]
|-
|[[ගොනුව:Presidential_Flag_of_Mahinda_Rajapaksa.gif|දාරය|150x150පික්]]
| නොවැම්බර් 19, 2005 – ජනවාරි 8, 2015
| [[මහින්ද රාජපක්ෂ|මහින්ද රාජපක්ෂ මහතාගේ ජනාධිපති කොඩිය]]
|-
|[[ගොනුව:Presidential_Standard_of_Sri_Lanka_(Maithripala_Sirisena).svg|දාරය|150x150පික්]]
| ජනවාරි 9, 2015 – නොවැම්බර් 18, 2019
| [[මෛත්‍රීපාල සිරිසේන|මෛත්‍රීපාල සිරිසේන මහතාගේ ජනාධිපති කොඩිය]]
|-
|[[ගොනුව:Presidential_Standard_of_Sri_Lanka_(Gotabaya_Rajapaksa).gif|දාරය|150x150පික්]]
| නොවැම්බර් 18, 2019 – ජූලි 14, 2022
| [[ශ්‍රී ලංකාවේ ජනාධිපති|ගෝඨාභය රාජපක්ෂ මහතාගේ ජනාධිපති කොඩිය]]
|}

== සිවිල් ලාංඡන/පතාක ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
|[[ගොනුව:Civil_Ensign_of_Sri_Lanka.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1955 – 1969
| ශ්‍රී ලංකාවේ සිවිල් ධජය
| බ්‍රිතාන්‍ය මෝස්තරයේ බලපෑමට ලක් වූ කැන්ටනයේ ශ්‍රී ලංකා ධජය සහිත රතු කොඩියක්.
|-
|[[ගොනුව:Government_Ensign_of_Sri_Lanka.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1972 – වර්තමාන
| ශ්‍රී ලංකාවේ නිල් ධජය
| බ්‍රිතාන්‍ය මෝස්තරයේ බලපෑමට ලක් වූ කැන්ටනයේ ශ්‍රී ලංකා ධජය සහිත නිල් පැහැති කොඩියක්. SLVNF හි නිලධාරියෙකු විසින් අණ දෙන වෙළඳ යාත්රා මගින් නිල් ධජය පියාසර කරනු ලැබේ.
|}

== හමුදා කොඩි ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
|[[ගොනුව:Sri_Lankan_Army_Flag.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1972 – 
| ජනාධිපති වර්ණය
| ශ්‍රී ලංකාවේ ලාංඡනය සහිත ශ්‍රී ලංකාවේ ජාතික කොඩිය විකෘති කරන ලදී.
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_the_Sri_Lankan_Army.png|150x150පික්]]
| 1972 – 
| [[ශ්‍රී ලංකා යුද්ධ හමුදාව|ශ්‍රී ලංකා යුද හමුදාවේ ධජය]]
| ශ්‍රී ලංකා යුධ හමුදාවේ ලාංඡන සහිත හමුදා ධජය විකෘති කර ඇත.
|-
|[[ගොනුව:Naval_Ensign_of_Sri_Lanka.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1972 – 
| [[ශ්‍රී ලංකා නාවික හමුදාව|ශ්‍රී ලංකා නාවික ධජය]]
| බ්‍රිතාන්‍ය මෝස්තරයෙන් බලපෑමට ලක් වූ කැන්ටනයේ ශ්‍රී ලංකා ධජය සහිත විකෘති වූ සුදු කොඩියක් .
|-
|[[ගොනුව:Air_Force_Ensign_of_Sri_Lanka.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 2010 – 
| [[ශ්‍රී ලංකා ගුවන් හමුදාව|ශ්‍රී ලංකා ගුවන් හමුදා ධජය]]
| බ්‍රිතාන්‍ය මෝස්තරයෙන් බලපෑමට ලක් වූ කැන්ටනයේ ශ්‍රී ලංකා ධජය සහ ගුවන් හමුදා වටකුරු සහිත විකෘති කළ අහස් නිල් ධජයක්.
|-
|[[ගොනුව:Colours_of_the_Sri_Lanka_Air_Force.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 2010 – 
| [[ශ්‍රී ලංකා ගුවන් හමුදාව|ශ්‍රී ලංකාවේ ගුවන් හමුදා වර්ණ]]
| ශ්‍රී ලංකා ගුවන් හමුදාව මධ්‍යයේ කුංකුම, කොළ, මෙරූන් සහ කහ යන සිරස් ඉරි හතරකින් සහ ශ්‍රී ලංකා ජාතික ලාංඡනය මගින් අධිස්ථාපනය කර ඇත.
|-
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:SLA SLAC flag.png|150px]]
| 1955 –  
| ශ්‍රී ලංකා සන්නාහ සන්නද්ධ බලකායේ ධජය
| 
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Flag of Gajaba Regiment.svg|150px]]
| 1983 – 
| ශ්‍රී ලංකා ගජබා රෙජිමේන්තුවේ ධජය
| 
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Flag of the Sri Lanka Army Seva Vanitha Unit.svg|150px]]
| 1984 –  
| ශ්‍රී ලංකා යුද්ධ හමුදා සේවා වනිතා ඒකකයේ ධජය
| 
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Flag of Sri Lanka Civil Security Force.svg|150px]]
| 1986 – 
| ශ්‍රී ලංකා සිවිල් ආරක්ෂක බලකායේ ධජය
| 
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Flag of the Sinha Regiment.svg|150px]]
| ? – වර්තමාන
| ශ්‍රී ලංකා සිංහ රෙජිමේන්තුවේ ධජය
| 
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Sri Lanka Army Volunteer Force Flag.png|150px]]
| ? – වර්තමාන
| ශ්‍රී ලංකා යුද්ධ හමුදා ස්වේච්ඡා බලසේනාවේ ධජය
| 
|}

===පැරණි හමුදා කොඩි===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
! colspan=4 | නිදහසින් පසු යුගයේ කොඩි
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_the_Ceylon_army_(1949–1966).jpg|දාරය|150x150පික්]]
| 1949-1966
| ලංකා හමුදාවේ පළමු කොඩිය
|
|-
|[[ගොනුව:Flag of Commander of the Ceylon Army.png|දාරය|150x150පික්]]
| 1949-1966
| සර්ව සේනාධිනායකයාගේ ධජය
|
|-
|[[ගොනුව:War Flag of Ceylon.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1949-1966
| යුධ කොඩිය
|
|-
|[[ගොනුව:Second Flag of the Ceylon Army (1966–1972).jpg|දාරය|150x150පික්]]
| 1966-1972
| ලංකා හමුදාවේ දෙවන කොඩිය
|
|-
|[[ගොනුව:Naval_Ensign_of_the_Royal_Ceylon_Navy.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1950-1972
| [[ශ්‍රී ලංකා නාවික හමුදාව|රාජකීය ලංකා නාවික හමුදාවේ]] ධජය
|
|-
|[[ගොනුව:Ensign_of_the_Royal_Ceylon_Air_Force.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1951-1972
| [[ශ්‍රී ලංකා ගුවන් හමුදාව|රාජකීය ලංකා ගුවන් හමුදාවේ]] ධජය
|
|-
|[[ගොනුව:Air_Force_Ensign_of_Sri_Lanka_(1971-2010).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1971 - 2010
| ශ්‍රී ලංකා ගුවන් හමුදාවේ ධජය
|
|-
|[[ගොනුව:Colours_of_the_Sri_Lanka_Air_Force_1971-2010.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1971 - 2010
| ශ්‍රී ලංකා ගුවන් හමුදාවේ ඒකක වර්ණය
|
|-
! colspan=4 | [[කෝට්ටේ රාජධානිය|කෝට්ටේ]]-[[සීතාවක රාජධානිය|සීතාවක]]-[[සෙංකඩගල රාජධානිය|සෙංකඩගල]] යුගයේ කොඩි
|-
|[[ගොනුව:Gajanayake Flag.png|දාරය|150x150පික්]]
| ? – 1815
| මහනුවර රාජකීය හමුදාවේ සේනාධිනායකයාගේ කොඩිය&lt;br&gt;''(ගජනායක නිලමේගේ කොඩිය)''
| 
|-
|[[ගොනුව:Aspantiye Flag.png|දාරය|150x150පික්]]
| ? – 1815
| අශ්වාරෝහක බලකායේ නිලධාරියාගේ කොඩිය&lt;br&gt;''(අස්පන්තියේ නිලමේගේ කොඩිය)''
| 
|-
|[[ගොනුව:Davunde Flag of Kandy.svg|දාරය|150x150පික්]]
| ? – 1815
| රාජකීය හමුදාවේ/ආරක්ෂක බලකායේ කොඩිය&lt;br&gt;''(අතපත්තුවේ ලේකම්ගේ කොඩිය)''
|
|-
|[[ගොනුව:Tamboru Purampettukara Flag.svg|දාරය|150x150පික්]]
| ? – 1815
| හම්බුකාවාදකයින් සහ බෙර වාදකයින් භාර නිලධාරියාගේ කොඩිය&lt;br&gt;''(තම්බෝරු පුරම්පෙට්ටුකාර නිලමේගේ කොඩිය)''
| 
|-
|[[ගොනුව:Sudaliya-Maruvalliya Flag.svg|දාරය|150x150පික්]]
| ? – 1815
| අංගම්පොර සටන්කරුවන්ගේ ඒකකය භාර නිලධාරියාගේ කොඩිය&lt;br&gt;''(සුදලිය-මරුවල්ලිය නිලමේගේ කොඩිය)''
| 
|-
|[[ගොනුව:Kodithuwakku Flag.png|දාරය|150x150පික්]]
| ? – 1815
| රාජකීය කොඩිතුවක්කු ආඥාපතිතුමාගේ කොඩිය&lt;br&gt;''(කොඩිතුවක්කු ලේකම්ගේ කොඩිය)''
| 
|-
|[[ගොනුව:Ran Ayudage Flag.svg|දාරය|150x150පික්]]
| ? – 1815
| රාජකීය ස්වර්ණමය ආයුධ භාර නිලධාරියාගේ කොඩිය&lt;br&gt;''(රන් ආයුදගේ මඩුවේ ලේකම්ගේ කොඩිය)''
| 
|-
|[[ගොනුව:Wedikkara Flag.png|දාරය|150x150පික්]]
| ? – 1815
| තුවක්කු සන්නද්ධ පාබල හමුදාව (Musketeers) භාර ප්‍රධාන ලේකම්වරයාගේ කොඩිය&lt;br&gt;''(වෙඩික්කාර ලේකම්ගේ කොඩිය)''
| 
|-
|[[ගොනුව:Wadanatuwakkukara Flag.png|දාරය|150x150පික්]]
| ? – 1815
| ඉලක්ක වෙඩික්කරුවන් භාර නිලධාරියාගේ කොඩිය&lt;br&gt;''(වඩනටුවක්කුකර ලේකම්ගේ කොඩිය)''
| 
|}

== රජයේ කොඩි ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_the_Sri_Lanka_Police.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1972 -
| [[ශ්‍රී ලංකා පොලිස් සේවය|ශ්‍රී ලංකා පොලිසියේ කොඩිය]]
|
|-
|[[ගොනුව:Sri_Lankan_Coast_Guard_Flag.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 2010 -
| ශ්‍රී ලංකා වෙරළාරක්ෂක බලකායේ ධජය
|
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:STF Ensign of Sri Lanka.svg|150px]]
| ? – වර්තමාන
| ශ්‍රී ලංකා විශේෂ කාර්ය බලකායේ (STF) ධජය
| 
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Sri Lanka Customs Flag.svg|150px]]
| ? – වර්තමාන
| ශ්‍රී ලංකා රේගුවේ ධජය
| 
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Sri Lanka Port Authority Flag.svg|150px]]
| ? – වර්තමාන
| ශ්‍රී ලංකා වරාය අධිකාරියේ ධජය
| 
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Sri Lanka Transporation Board (SLTB) Flag 01.svg|150px]]
| ? – වර්තමාන
| ශ්‍රී ලංකා ගමනාගමන මණ්ඩලයේ ධජය
|
|}

== පළාත් කොඩි ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |Flag
! style=&quot;width:100px;&quot; |Date
! style=&quot;width:250px;&quot; |Use
! style=&quot;width:250px;&quot; |Description
|-
| 
|November 14, 1987 –
|Flag of Central Province
|The flag is designed to represents the Central Province and its three districts Kandy, Matale and Nuwaraeliya.
The Golden colour Lion that carries a sword and the four Bo leaves at the four corners in the maroon colour background represents the Kandy District.

The white layout represents Matale District and Nuwaraeiya District which represents the Upcountry is symbolised by the white lotus.  The Sun and Moon are for Eternity.  
|-
| 
|January 1, 2007 –
|Flag of Eastern Province
|
|-
| 
|November 14, 1987 –
|Flag of North Central Province
|
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_the_Northeast_Province_(Sri_Lanka).png|දාරය|150x150පික්]]
|November 14, 1987 – December 31, 2006
|Flag of North Eastern Province
|Was adapted as the Flag of the North Province after the demerger of the North-Eastern Province&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=The Island - News |url=http://www.island.lk/2007/05/28/news21.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090612095657/http://www.island.lk/2007/05/28/news21.html |archive-date=2009-06-12 |website=www.island.lk}} &lt;/ref&gt;
|-
| 
|January 1, 2007 –
|Flag of Northern Province
|Blue border – ocean resource; Green – the greenery and agriculture; Red – labour, industriousness and Hindu culture, religion; White – fraternity, peace; Radiating sun indicates synergy of power and natural energy source, also Tamil people and language in the Province
|-
| 
|November 14, 1987 –
|Flag of North Western Province
|It features a brown bovine with a sun and moon symbol on a white background. There are 15 small eight-pointed cross-stars in the background, and a green and brown woven border surrounds the whole.
|-
| 
|November 14, 1987 –
|Flag of Sabaragamuwa Province
|
|-
| 
|November 14, 1987 –
|Flag of Southern Province
|A picture of a lion flag can be seen in frescos in historical Dambulla cave temple.  This historical flag made of carving a picture of a running lion with a small sword in its forepaw is considered to be the Ruhuna flag.

Furthermore, King Dutugamunu left the Magam Kingdom with the lion flag ahead for the battle to unite the country.  The flag is a picture of a yellow lion on a red blood colour background.  Accordingly, it was decided to use for the Southern Provincial flag the picture of the lion running with a small sword (iluk koolaya) in its forepaw of the Ruhuna flag and the red colour and yellow colour of the flag taken on the war front by King Dutugamunu.

It was decided to use the same for the Southern Province flag mixture of colours and the standard to represent all communities in Galle, Matara, and Hambantota and four bo leaves (Metta, Karuna, Muditha, Upeksha) of the national flag.

It was agreed that the forms of the sun and moon of the flag of Southern Province flag should be in the same forms as the sun and moon of the flag of Devinuwara Devalaya and that the same form that of the flag of Hambantota District.  Accordingly, it was expected to keep the integration of Galle, matara and Hambantota.  Therefore, the Southern Province flag can be considered a combination of several traditional flags.

The small sword (iluk Koolaya) is the symbol of control, but it does not reflect terror or suppression.  The small sword represents Justice and fairness.  Running lion represents velocity fearlessness and pride.

The sun and moon stand for stability prosperity and augustness.  It expresses the traditional saying &quot;Until the sun and moon exists&quot;. The sun and moon of the flag are considered to be symbols of victory. The combination of colours around the flag depicts the existence of Southern Sri Lanka, victorious war history, religion and patriotism, mutual cooperation and harmony 
|-
| 
|November 14, 1987 –
|Flag of Uva Province
|In the days of the Sinhala kings, Sri Lanka had been divided into twelve provinces and ruled and each of these twelve provinces had been allotted a flag. Accordingly, in order to bring about qualities such as pleasantness, innocence, greatness and royalty, a flag with a picture of swan had been allotted to the Uva Province.

The flag that was gifted to Uva Province by the King Sri  Wickrama Rajasinghe who ruled the kingdom of Kandy during the period 1798–1815 can be seen even today at the National Museum ( Courtesy:  Book entitled “Uva Ithihasaya” by Panditha Naulle Dhammananda Thero ) 
|-
| 
|November 14, 1987 –
|Flag of Western Province
|
|}

== ඓතිහාසික කොඩි ==

=== සිංහල රාජධානියේ කොඩි ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Dutthagamani.png|150x150පික්]]
| 437 BC-1017 ක්රි.ව
| [[රජරට රාජධානියේ අනුරාධපුර යුගය|අනුරාධපුර රාජධානියේ]] කොඩිය
| දුටුගැමුණු රජුගේ (ක්‍රි.පූ. 161-137) ධජය සහ එය අනුරාධපුර රාජධානියේ කොඩිය ලෙස හැඳින්වේ. ශ්‍රී ලංකාවේ දුට්ඨගාමණී (දුටුගැමුණු) රජු සහ පසුව රජවරුන් විසින් භාවිතා කරන ලදැයි විශ්වාස කෙරෙන කොඩිය.
|-
|
| 1055-1232 ක්රි.ව
| [[Kingdom Polonnaruwa|පොළොන්නරුව රාජධානියේ]] ධජය
|
|-
|
| 1220-1345 ක්රි.ව
| [[දඹදෙණිය යුගය|දඹදෙණිය රාජධානියේ]] කොඩිය
|
|-
|
| 1273-1284 ක්රි.ව
| [[යාපහුව බලකොටුව|යාපහුව]] රාජධානියේ කොඩිය
|
|-
|
| 1300-1341 ක්රි.ව
| [[Kingdom of kurunegala|කුරුණෑගල රාජධානියේ]] කොඩිය
|
|-
| 
| 1341-1408
| [[ගම්පොල රාජධානිය|ගම්පොල රාජධානියේ]] කොඩිය
| රන් මායිමක් සහිත රතු ක්ෂේත්‍රයක් සහ මධ්‍යයේ සර්පයෙකු සමඟ සටන් කරන මොනරෙක්.
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Kotte.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1412-1597
| [[කෝට්ටේ රාජධානිය|කෝට්ටේ රාජධානියේ]] කොඩිය
| විසිතුරු නිල් සහ රතු කොළ සහිත සුදු පැහැති මායිමක් සහ මධ්‍යයේ කසයක් සහිත සිංහයෙකු සහිත සරල සුදු කෙත.
|-
| 
| 1521-1594
| [[සීතාවක රාජධානිය|සීතාවක රාජධානියේ]] කොඩිය
| මධ්‍යයේ රතු සිංහයෙකු සහිත සුදු කෙත සහ සෑම කොනකම බෝ පත්‍ර 4 ක් ඇත.
|-
| 
| 1469-1815
| [[සෙංකඩගල රාජධානිය|මහනුවර රාජධානියේ]] ධජය
| සම්මත කරන ලද ධජය රාජකීය ප්‍රමිතිය වූ අතර බෝ පත්‍ර සහිත රන් සහ කළු මායිම් සහිත රතු කෙතක් සහ කඩුවක් සහිත සිංහයෙකු ඇතුළත් විය. මෙය නූතන කොඩියේ දකුණු කොටසට සමාන වේ.
|}

=== උප රාජධානි කොඩි ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
| 
| 1521-1538
| රයිගම රාජධානියේ කොඩිය
| රන් මායිමක් සහිත රතු ක්ෂේත්‍රයක් සහ මධ්‍යයේ සර්පයෙකු සමඟ සටන් කරන මොනරෙක්.
|-
| 
| 1215-1255,1323-1450 සහ 1467-1619
| [[යාපනය රාජධානිය|යාපනය රාජධානියේ]] කොඩිය
| රන් හිරු සමග රිදී අඩ සඳ. පූජනීය ගොනාට ඉහළින් දකුණට ද මධ්‍යයේ ද සර්පිලාකාරව විවර වන තනි පූජනීය හංකු කටුව රන්වන් තල සහ සුදු මුතු සහිත සුදු පරාලයකි.
|}

=== [[පෘතුගීසි ලංකාව|පෘතුගීසි ලංකා]] ධජ ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Portugal_(1495).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1508-1521
| පෘතුගාල රාජධානියේ ධජය
| මධ්‍යයේ පෘතුගීසි ලාංඡනය සහිත සුදු පිට්ටනියක්.
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Portugal_(1521).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1521-1578
| පෘතුගාල රාජධානියේ ධජය
| මධ්‍යයේ පෘතුගීසි ලාංඡනය සහිත සුදු පිට්ටනියක්.
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Portugal_(1578).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1578-1640
| පෘතුගාල රාජධානියේ ධජය
| මධ්‍යයේ පෘතුගීසි ලාංඡනය සහිත සුදු පිට්ටනියක්.
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Portugal_(1616).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1616-1640
| පෘතුගාල රාජධානියේ ධජය (Putative ධජය)
| මධ්‍යයේ පෘතුගීසි ලාංඡනය සහිත සුදු පිට්ටනියක්.
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Portugal_(1640).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1640-1658
| පෘතුගාල රාජධානියේ ධජය
| මධ්‍යයේ පෘතුගීසි ලාංඡනය සහිත සුදු පිට්ටනියක්.
|}

=== [[ලන්දේසි ලංකාව|ලන්දේසි ලංකා]] ධජ ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
|[[ගොනුව:Prinsenvlag.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1638-1795
| කුමාරයාගේ කොඩිය
| තැඹිලි, සුදු සහ නිල් යන තිරස් ගෝත්‍රයකි.
|-
|[[ගොනුව:Statenvlag.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1652-1672
| රාජ්ය ධජය
| රතු, සුදු සහ නිල් යන තිරස් ගෝත්‍රයක්.
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_the_Batavian_Republic.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1795-1796
| බටාවියන් ජනරජයේ ධජය
| කැන්ටනයේ ජනරජයේ ලාංඡනය සහිත රතු, සුදු සහ නිල් තිරස් ගෝත්‍රයකි.
|}

=== [[බ්‍රිතාන්‍ය ලංකාව|බ්‍රිතාන්‍ය ලංකා]] ධජ ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Great_Britain_(1707–1800).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1796-1801
| මහා බ්‍රිතාන්‍ය රාජධානියේ ධජය ( සලකා බැලිය යුතුය: -මෙය පුරාණ ශ්‍රී ලංකා ධජයක් නොවේ. මක්නිසාද යත් එවකට ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රධාන සිංහල රාජධානියක් පැවති බැවිනි. එහි රජු මුළු රටේම රජු ලෙස සැලකේ.)
| [[එංගලන්තය|එංගලන්තයේ]] සහ [[ස්කොට්ලන්තය|ස්කොට්ලන්තයේ]] ( යුනියන් ජැක් ) ධජවල අධිස්ථාපනයකි.
|-
|[[File:Flag_of_the_United_Kingdom.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1801-1972
| [[එක්සත් රාජධානිය|එක්සත් රාජධානියේ]] ධජය (සැලකිය යුතු ය: -මෙය 1801-1815 යුගයේ පැරණි ශ්‍රී ලංකා ධජයක් නොවේ. ඒ වන විට ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රධාන සිංහල රාජධානියක් පැවති බැවිනි. එහි රජු මුළු රටේම රජු ලෙස සැලකේ. )
| Saint Patrick's Saltire ( [[අයර්ලන්තය]] නියෝජනය කරමින්) ( යුනියන් ජැක් ) සමඟ එංගලන්තයේ සහ ස්කොට්ලන්තයේ ධජවල අධිස්ථාපනයකි.
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Ceylon_(1875–1948).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1875-1948
| ලංකා යටත් විජිත ආණ්ඩුවේ ධජය
| ලංකා රජයේ ආයුධ සහිත විකෘති කළ නිල් කොඩියක් .
|-
|[[ගොනුව:King_of_Kandy.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1948-1951
| ලංකා ඩොමීනියන් හි පළමු කොඩිය
| ශ්‍රී ලංකාවේ අවසාන රාජධානිය වන [[සෙංකඩගල රාජධානිය|උඩරට රාජධානියේ]] රාජකීය ප්‍රමිතිය.
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Ceylon_(1951–1972).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1951-1972
| ඩොමීනියන් ඔෆ් සිලෝන් හි දෙවන කොඩිය
| ශ්‍රී ලංකාවේ අවසන් රාජධානිය වූ උඩරට රාජධානියේ විකෘති කළ කොඩිය.
|}

=== රාජකීය සම්මතයන් ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Dutthagamani.png|150x150පික්]]
| 161 BC - 137 BC
| [[දඹුල්ල රජමහා විහාරය|දඹුල්ල]] විහාරයේ ලෙන අංක 2 &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස පොත|page=9}}&lt;/ref&gt; හි දැක්වෙන පරිදි [[දුටුගැමුණු රජ|දුටුගැමුණු]] රජුගේ කොඩිය
| සිංහයෙකු එහි දකුණු ඉදිරි පාදයේ කස්තානේ කඩුවක් අතැතිව සිටින සුදු ගිලුණු කෙත සහ ඉහළින් ඉර සහ සඳු. සිංහයාගේ විස්තර සහ වර්ණ ගැන්වීම අවිනිශ්චිතය.
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Kotte.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1415 - 1457
| [[ශ්‍රී ලංකාවේ හයවන පරාක්‍රමබාහු රජු|කෝට්ටේ VI වන පරාක්‍රමබාහුගේ]] හමුදා ප්‍රමිතිය
|
|-
| 
| c.1798 - 1815
| [[ශ්‍රී වික්‍රම රාජසිංහ රජ|ශ්‍රී වික්‍රම රාජසිංහ රජුගේ]] රාජකීය සම්මතය
|
|}

=== උප රාජ්‍ය කොඩි ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_the_Governor-General_of_Ceylon_(1953-1972).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1953-1972
| [[ලංකාවේ අග්‍රාණ්ඩුකාර|ලංකාවේ ආණ්ඩුකාරවරයාගේ ධජය]]
| &quot;සිලෝන්&quot; උඩින් ශාන්ත එඩ්වඩ්ගේ ඔටුන්නක් මත සිටගෙන සිටින සිංහයෙක්
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_the_Governor-General_of_Ceylon_(1948-1953).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1948-1953
| [[ලංකාවේ අග්‍රාණ්ඩුකාර|ලංකාවේ ආණ්ඩුකාරවරයාගේ ධජය]]
| &quot;සිලෝන්&quot; උඩින් ටියුඩර් ඔටුන්නක් මත සිටගෙන සිටින සිංහයෙක්
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_the_Governor_of_Ceylon_(1875–1948).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1875-1948
| ලංකාවේ ආණ්ඩුකාරවරයාගේ ධජය
| ලංකාණ්ඩුවේ ආයුධවලින් යූනියන් කොඩිය විකෘති කළා.
|}

== යොමු කිරීම් ==
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාව හා සබැඳි ලැයිස්තු]]</text>
      <sha1>6gteq7zk34h1uwj17rmtqlwwbfx8vwj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>805159</id>
      <parentid>805156</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T19:18:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Wijaya Kumara</username>
        <id>73906</id>
      </contributor>
      <comment>පෙර පැවති රජයක කොඩියක්, ක්‍රීඩා කොඩි සහ රතු කුරුස කොඩිය එකතු කරා</comment>
      <origin>805159</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="37545" sha1="6co3m05w7jmo3z0360vn18bn4vmjnos" xml:space="preserve">මෙය [[ශ්‍රී ලංකාව|ශ්‍රී ලංකාවේ]] භාවිතා වන [[ශ්‍රී ලංකා ජාතික කොඩිය|කොඩි]] ලැයිස්තුවකි.

== ජාතික ධජය ==

{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |Flag
! style=&quot;width:100px;&quot; |Date
! style=&quot;width:250px;&quot; |Use
! style=&quot;width:250px;&quot; |Description
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Sri_Lanka.svg|දාරය|150x150පික්]]
|1972 – වර්තමාන
|[[ශ්‍රී ලංකා ප්‍රජාතාන්ත්‍රික සමාජවාදී ජනරජයේ ධජය]]
|ලංකා ඩොමීනියන් හි නවීකරණය කරන ලද ධජය. 1972 ජනරජය ප්‍රකාශ කිරීමේ සිට භාවිතා වේ.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=පෙබරවාරි 27, 2021 |title=ශ්‍රී ලංකා ජාතික ධජයේ කතාව |url=https://www.lankadeepa.lk/rasawitha/%E0%B7%81%E0%B7%8A%E2%80%8D%E0%B6%BB%E0%B7%93-%E0%B6%BD%E0%B6%82%E0%B6%9A%E0%B7%8F-%E0%B6%A2%E0%B7%8F%E0%B6%AD%E0%B7%92%E0%B6%9A--%E0%B6%B0%E0%B6%A2%E0%B6%BA%E0%B7%9A-%E0%B6%9A%E0%B6%AD%E0%B7%8F%E0%B7%80/57-586576 |website=lankadeepa.lk}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Flag of Sri Lanka vertical.png|75x666px]]&lt;hr /&gt;[[File:Flag of Sri Lanka vertical v2.svg|75x666px]]
| 1972 – වර්තමාන
| ශ්‍රී ලංකා ප්‍රජාතාන්ත්‍රික සමාජවාදී ජනරජයේ ධජය (සිරස් අතට)
| සිරස් අතට ප්‍රදර්ශනය කරන විට, කොඩියේ කණුව දෙසට ඇති හරිත හා තැඹිලි පැහැති තීරු ඉහළින් පිහිටන අතර, සිංහයාගේ පාද වම් පසටත් හිස දකුණු පසටත් යොමුවී තිබේ.
|}

== ජනාධිපති ධජය (1972–2022) ==
මෙම ධජය ශ්‍රී ලංකාවේ සෑම ජනාධිපතිවරයෙකුටම පුද්ගලික වූ අතර නව ජනාධිපතිවරයෙකු බලයට පත්වීමත් සමඟ සැලසුම වෙනස් විය.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Sri Lanka - Presidents flags |url=https://www.crwflags.com/fotw/flags/lk-pre.html |website=www.crwflags.com}}&lt;/ref&gt;

2022 ජූලි 15 වැනි දින ජනාධිපති [[රනිල් වික්‍රමසිංහ|රනිල් වික්‍රමසිංහ මහතා විසින්]] ජනාධිපති කොඩිය අහෝසි කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Will ensure all MPs exercise their free will to elect new President: RW - Latest News |url=https://www.dailymirror.lk/latest_news/Will-ensure-all-MPs-exercise-their-free-will-to-elect-new-President-RW/342-241161 |access-date=2022-07-15 |website=dailymirror.lk |language=English}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
|-
|[[ගොනුව:President_Gopallawa's_flag.gif|දාරය|150x150පික්]]
| 1972 මැයි 22 – 1978 පෙබරවාරි 4
| [[විලියම් ගොපල්ලව|විලියම් ගොපල්ලවගේ ජනාධිපති කොඩිය]]
|-
|[[ගොනුව:Junius_Jayawardene's_flag.gif|දාරය|150x150පික්]]
| පෙබරවාරි 4, 1978 – ජනවාරි 2, 1989
| [[ජේ. ආර්. ජයවර්ධන|ජයවර්ධනගේ ජනාධිපති කොඩිය]]
|-
|[[ගොනුව:Ranasinghe_Premadasa's_flag_.gif|දාරය|150x150පික්]]
| ජනවාරි 2, 1989 – මැයි 1, 1993
| [[රණසිංහ ප්‍රේමදාස|රණසිංහ ප්‍රේමදාස මහතාගේ ජනාධිපති කොඩිය]]
|-
|[[ගොනුව:DBWijethunge_President_Standard_.jpg|දාරය|150x150පික්]]
| මැයි 1, 1993 – නොවැම්බර් 12, 1994
| [[ජනාධිපති ඩී.බී. විජේතුංග|ඩී බී විජේතුංග මහතාගේ ජනාධිපති කොඩිය]]
|-
|[[ගොනුව:Presidential_Flag_of_Chandrika_Kumaratunga.gif|දාරය|150x150පික්]]
| නොවැම්බර් 12, 1994 – නොවැම්බර් 19, 2005
| [[චන්ද්‍රිකා බණ්ඩාරනායක කුමාරතුංග|චන්ද්‍රිකා කුමාරතුංග මහත්මියගේ ජනාධිපති කොඩිය]]
|-
|[[ගොනුව:Presidential_Flag_of_Mahinda_Rajapaksa.gif|දාරය|150x150පික්]]
| නොවැම්බර් 19, 2005 – ජනවාරි 8, 2015
| [[මහින්ද රාජපක්ෂ|මහින්ද රාජපක්ෂ මහතාගේ ජනාධිපති කොඩිය]]
|-
|[[ගොනුව:Presidential_Standard_of_Sri_Lanka_(Maithripala_Sirisena).svg|දාරය|150x150පික්]]
| ජනවාරි 9, 2015 – නොවැම්බර් 18, 2019
| [[මෛත්‍රීපාල සිරිසේන|මෛත්‍රීපාල සිරිසේන මහතාගේ ජනාධිපති කොඩිය]]
|-
|[[ගොනුව:Presidential_Standard_of_Sri_Lanka_(Gotabaya_Rajapaksa).gif|දාරය|150x150පික්]]
| නොවැම්බර් 18, 2019 – ජූලි 14, 2022
| [[ශ්‍රී ලංකාවේ ජනාධිපති|ගෝඨාභය රාජපක්ෂ මහතාගේ ජනාධිපති කොඩිය]]
|}

== සිවිල් ලාංඡන/පතාක ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
|[[ගොනුව:Civil_Ensign_of_Sri_Lanka.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1955 – 1969
| ශ්‍රී ලංකාවේ සිවිල් ධජය
| බ්‍රිතාන්‍ය මෝස්තරයේ බලපෑමට ලක් වූ කැන්ටනයේ ශ්‍රී ලංකා ධජය සහිත රතු කොඩියක්.
|-
|[[ගොනුව:Government_Ensign_of_Sri_Lanka.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1972 – වර්තමාන
| ශ්‍රී ලංකාවේ නිල් ධජය
| බ්‍රිතාන්‍ය මෝස්තරයේ බලපෑමට ලක් වූ කැන්ටනයේ ශ්‍රී ලංකා ධජය සහිත නිල් පැහැති කොඩියක්. SLVNF හි නිලධාරියෙකු විසින් අණ දෙන වෙළඳ යාත්රා මගින් නිල් ධජය පියාසර කරනු ලැබේ.
|}

== හමුදා කොඩි ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
|[[ගොනුව:Sri_Lankan_Army_Flag.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1972 – 
| ජනාධිපති වර්ණය
| ශ්‍රී ලංකාවේ ලාංඡනය සහිත ශ්‍රී ලංකාවේ ජාතික කොඩිය විකෘති කරන ලදී.
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_the_Sri_Lankan_Army.png|150x150පික්]]
| 1972 – 
| [[ශ්‍රී ලංකා යුද්ධ හමුදාව|ශ්‍රී ලංකා යුද හමුදාවේ ධජය]]
| ශ්‍රී ලංකා යුධ හමුදාවේ ලාංඡන සහිත හමුදා ධජය විකෘති කර ඇත.
|-
|[[ගොනුව:Naval_Ensign_of_Sri_Lanka.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1972 – 
| [[ශ්‍රී ලංකා නාවික හමුදාව|ශ්‍රී ලංකා නාවික ධජය]]
| බ්‍රිතාන්‍ය මෝස්තරයෙන් බලපෑමට ලක් වූ කැන්ටනයේ ශ්‍රී ලංකා ධජය සහිත විකෘති වූ සුදු කොඩියක් .
|-
|[[ගොනුව:Air_Force_Ensign_of_Sri_Lanka.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 2010 – 
| [[ශ්‍රී ලංකා ගුවන් හමුදාව|ශ්‍රී ලංකා ගුවන් හමුදා ධජය]]
| බ්‍රිතාන්‍ය මෝස්තරයෙන් බලපෑමට ලක් වූ කැන්ටනයේ ශ්‍රී ලංකා ධජය සහ ගුවන් හමුදා වටකුරු සහිත විකෘති කළ අහස් නිල් ධජයක්.
|-
|[[ගොනුව:Colours_of_the_Sri_Lanka_Air_Force.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 2010 – 
| [[ශ්‍රී ලංකා ගුවන් හමුදාව|ශ්‍රී ලංකාවේ ගුවන් හමුදා වර්ණ]]
| ශ්‍රී ලංකා ගුවන් හමුදාව මධ්‍යයේ කුංකුම, කොළ, මෙරූන් සහ කහ යන සිරස් ඉරි හතරකින් සහ ශ්‍රී ලංකා ජාතික ලාංඡනය මගින් අධිස්ථාපනය කර ඇත.
|-
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:SLA SLAC flag.png|150px]]
| 1955 –  
| ශ්‍රී ලංකා සන්නාහ සන්නද්ධ බලකායේ ධජය
| 
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Flag of Gajaba Regiment.svg|150px]]
| 1983 – 
| ශ්‍රී ලංකා ගජබා රෙජිමේන්තුවේ ධජය
| 
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Flag of the Sri Lanka Army Seva Vanitha Unit.svg|150px]]
| 1984 –  
| ශ්‍රී ලංකා යුද්ධ හමුදා සේවා වනිතා ඒකකයේ ධජය
| 
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Flag of Sri Lanka Civil Security Force.svg|150px]]
| 1986 – 
| ශ්‍රී ලංකා සිවිල් ආරක්ෂක බලකායේ ධජය
| 
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Flag of the Sinha Regiment.svg|150px]]
| ? – වර්තමාන
| ශ්‍රී ලංකා සිංහ රෙජිමේන්තුවේ ධජය
| 
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Sri Lanka Army Volunteer Force Flag.png|150px]]
| ? – වර්තමාන
| ශ්‍රී ලංකා යුද්ධ හමුදා ස්වේච්ඡා බලසේනාවේ ධජය
| 
|}

===පැරණි හමුදා කොඩි===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
! colspan=4 | නිදහසින් පසු යුගයේ කොඩි
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_the_Ceylon_army_(1949–1966).jpg|දාරය|150x150පික්]]
| 1949-1966
| ලංකා හමුදාවේ පළමු කොඩිය
|
|-
|[[ගොනුව:Flag of Commander of the Ceylon Army.png|දාරය|150x150පික්]]
| 1949-1966
| සර්ව සේනාධිනායකයාගේ ධජය
|
|-
|[[ගොනුව:War Flag of Ceylon.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1949-1966
| යුධ කොඩිය
|
|-
|[[ගොනුව:Second Flag of the Ceylon Army (1966–1972).jpg|දාරය|150x150පික්]]
| 1966-1972
| ලංකා හමුදාවේ දෙවන කොඩිය
|
|-
|[[ගොනුව:Naval_Ensign_of_the_Royal_Ceylon_Navy.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1950-1972
| [[ශ්‍රී ලංකා නාවික හමුදාව|රාජකීය ලංකා නාවික හමුදාවේ]] ධජය
|
|-
|[[ගොනුව:Ensign_of_the_Royal_Ceylon_Air_Force.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1951-1972
| [[ශ්‍රී ලංකා ගුවන් හමුදාව|රාජකීය ලංකා ගුවන් හමුදාවේ]] ධජය
|
|-
|[[ගොනුව:Air_Force_Ensign_of_Sri_Lanka_(1971-2010).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1971 - 2010
| ශ්‍රී ලංකා ගුවන් හමුදාවේ ධජය
|
|-
|[[ගොනුව:Colours_of_the_Sri_Lanka_Air_Force_1971-2010.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1971 - 2010
| ශ්‍රී ලංකා ගුවන් හමුදාවේ ඒකක වර්ණය
|
|-
! colspan=4 | [[කෝට්ටේ රාජධානිය|කෝට්ටේ]]-[[සීතාවක රාජධානිය|සීතාවක]]-[[සෙංකඩගල රාජධානිය|සෙංකඩගල]] යුගයේ කොඩි
|-
|[[ගොනුව:Gajanayake Flag.png|දාරය|150x150පික්]]
| ? – 1815
| මහනුවර රාජකීය හමුදාවේ සේනාධිනායකයාගේ කොඩිය&lt;br&gt;''(ගජනායක නිලමේගේ කොඩිය)''
| 
|-
|[[ගොනුව:Aspantiye Flag.png|දාරය|150x150පික්]]
| ? – 1815
| අශ්වාරෝහක බලකායේ නිලධාරියාගේ කොඩිය&lt;br&gt;''(අස්පන්තියේ නිලමේගේ කොඩිය)''
| 
|-
|[[ගොනුව:Davunde Flag of Kandy.svg|දාරය|150x150පික්]]
| ? – 1815
| රාජකීය හමුදාවේ/ආරක්ෂක බලකායේ කොඩිය&lt;br&gt;''(අතපත්තුවේ ලේකම්ගේ කොඩිය)''
|
|-
|[[ගොනුව:Tamboru Purampettukara Flag.svg|දාරය|150x150පික්]]
| ? – 1815
| හම්බුකාවාදකයින් සහ බෙර වාදකයින් භාර නිලධාරියාගේ කොඩිය&lt;br&gt;''(තම්බෝරු පුරම්පෙට්ටුකාර නිලමේගේ කොඩිය)''
| 
|-
|[[ගොනුව:Sudaliya-Maruvalliya Flag.svg|දාරය|150x150පික්]]
| ? – 1815
| අංගම්පොර සටන්කරුවන්ගේ ඒකකය භාර නිලධාරියාගේ කොඩිය&lt;br&gt;''(සුදලිය-මරුවල්ලිය නිලමේගේ කොඩිය)''
| 
|-
|[[ගොනුව:Kodithuwakku Flag.png|දාරය|150x150පික්]]
| ? – 1815
| රාජකීය කොඩිතුවක්කු ආඥාපතිතුමාගේ කොඩිය&lt;br&gt;''(කොඩිතුවක්කු ලේකම්ගේ කොඩිය)''
| 
|-
|[[ගොනුව:Ran Ayudage Flag.svg|දාරය|150x150පික්]]
| ? – 1815
| රාජකීය ස්වර්ණමය ආයුධ භාර නිලධාරියාගේ කොඩිය&lt;br&gt;''(රන් ආයුදගේ මඩුවේ ලේකම්ගේ කොඩිය)''
| 
|-
|[[ගොනුව:Wedikkara Flag.png|දාරය|150x150පික්]]
| ? – 1815
| තුවක්කු සන්නද්ධ පාබල හමුදාව (Musketeers) භාර ප්‍රධාන ලේකම්වරයාගේ කොඩිය&lt;br&gt;''(වෙඩික්කාර ලේකම්ගේ කොඩිය)''
| 
|-
|[[ගොනුව:Wadanatuwakkukara Flag.png|දාරය|150x150පික්]]
| ? – 1815
| ඉලක්ක වෙඩික්කරුවන් භාර නිලධාරියාගේ කොඩිය&lt;br&gt;''(වඩනටුවක්කුකර ලේකම්ගේ කොඩිය)''
| 
|}

== රජයේ කොඩි ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_the_Sri_Lanka_Police.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1972 -
| [[ශ්‍රී ලංකා පොලිස් සේවය|ශ්‍රී ලංකා පොලිසියේ කොඩිය]]
|
|-
|[[ගොනුව:Sri_Lankan_Coast_Guard_Flag.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 2010 -
| ශ්‍රී ලංකා වෙරළාරක්ෂක බලකායේ ධජය
|
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:STF Ensign of Sri Lanka.svg|150px]]
| ? – වර්තමාන
| ශ්‍රී ලංකා විශේෂ කාර්ය බලකායේ (STF) ධජය
| 
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Sri Lanka Customs Flag.svg|150px]]
| ? – වර්තමාන
| ශ්‍රී ලංකා රේගුවේ ධජය
| 
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Sri Lanka Port Authority Flag.svg|150px]]
| ? – වර්තමාන
| ශ්‍රී ලංකා වරාය අධිකාරියේ ධජය
| 
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Sri Lanka Transporation Board (SLTB) Flag 01.svg|150px]]
| ? – වර්තමාන
| ශ්‍රී ලංකා ගමනාගමන මණ්ඩලයේ ධජය
|
|}

===පෙර පැවති රජයේ කොඩි===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Sri Lankan Coast Guard Previous Flag.svg|150px]]
| ? – 2010
| ශ්‍රී ලංකා වෙරළාරක්ෂක බලකායේ ධජය
| 
|}

==ක්‍රීඩා කොඩි==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Flag of the National Olympic Committee of Sri Lanka.svg|150px]]
| ? – වර්තමාන
| ශ්‍රී ලංකා ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුවේ කොඩිය
| 
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Flag of Sri Lanka Volleyball Federation.svg|150px]]
| ? – වර්තමාන
| ශ්‍රී ලංකා වොලිබෝල් සම්මේලනයේ කොඩිය
| 
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Flag of Sri Lanka Cricket.svg|150px]]
| ? – වර්තමාන
| ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් කොඩිය
| 
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Flag of the Football Federation of Sri Lanka.svg|150px]]
| ? – වර්තමාන
| ශ්‍රී ලංකා පාපන්දු සම්මේලනයේ කොඩිය
| 
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Flag of Sri Lanka Rugby.svg|150px]]
| ? – වර්තමාන
| ශ්‍රී ලංකා ජාතික රග්බි සංගම් කණ්ඩායමේ කොඩිය
| 
|}

==වෙනත් කොඩි==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Flag of the Sri Lankan Red Cross Society.svg|150px]]
| ? – වර්තමාන
| ශ්‍රී ලංකා රතු කුරුස සංගමයේ කොඩිය
| 
|}

== පළාත් කොඩි ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |Flag
! style=&quot;width:100px;&quot; |Date
! style=&quot;width:250px;&quot; |Use
! style=&quot;width:250px;&quot; |Description
|-
| 
|November 14, 1987 –
|Flag of Central Province
|The flag is designed to represents the Central Province and its three districts Kandy, Matale and Nuwaraeliya.
The Golden colour Lion that carries a sword and the four Bo leaves at the four corners in the maroon colour background represents the Kandy District.

The white layout represents Matale District and Nuwaraeiya District which represents the Upcountry is symbolised by the white lotus.  The Sun and Moon are for Eternity.  
|-
| 
|January 1, 2007 –
|Flag of Eastern Province
|
|-
| 
|November 14, 1987 –
|Flag of North Central Province
|
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_the_Northeast_Province_(Sri_Lanka).png|දාරය|150x150පික්]]
|November 14, 1987 – December 31, 2006
|Flag of North Eastern Province
|Was adapted as the Flag of the North Province after the demerger of the North-Eastern Province&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=The Island - News |url=http://www.island.lk/2007/05/28/news21.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090612095657/http://www.island.lk/2007/05/28/news21.html |archive-date=2009-06-12 |website=www.island.lk}} &lt;/ref&gt;
|-
| 
|January 1, 2007 –
|Flag of Northern Province
|Blue border – ocean resource; Green – the greenery and agriculture; Red – labour, industriousness and Hindu culture, religion; White – fraternity, peace; Radiating sun indicates synergy of power and natural energy source, also Tamil people and language in the Province
|-
| 
|November 14, 1987 –
|Flag of North Western Province
|It features a brown bovine with a sun and moon symbol on a white background. There are 15 small eight-pointed cross-stars in the background, and a green and brown woven border surrounds the whole.
|-
| 
|November 14, 1987 –
|Flag of Sabaragamuwa Province
|
|-
| 
|November 14, 1987 –
|Flag of Southern Province
|A picture of a lion flag can be seen in frescos in historical Dambulla cave temple.  This historical flag made of carving a picture of a running lion with a small sword in its forepaw is considered to be the Ruhuna flag.

Furthermore, King Dutugamunu left the Magam Kingdom with the lion flag ahead for the battle to unite the country.  The flag is a picture of a yellow lion on a red blood colour background.  Accordingly, it was decided to use for the Southern Provincial flag the picture of the lion running with a small sword (iluk koolaya) in its forepaw of the Ruhuna flag and the red colour and yellow colour of the flag taken on the war front by King Dutugamunu.

It was decided to use the same for the Southern Province flag mixture of colours and the standard to represent all communities in Galle, Matara, and Hambantota and four bo leaves (Metta, Karuna, Muditha, Upeksha) of the national flag.

It was agreed that the forms of the sun and moon of the flag of Southern Province flag should be in the same forms as the sun and moon of the flag of Devinuwara Devalaya and that the same form that of the flag of Hambantota District.  Accordingly, it was expected to keep the integration of Galle, matara and Hambantota.  Therefore, the Southern Province flag can be considered a combination of several traditional flags.

The small sword (iluk Koolaya) is the symbol of control, but it does not reflect terror or suppression.  The small sword represents Justice and fairness.  Running lion represents velocity fearlessness and pride.

The sun and moon stand for stability prosperity and augustness.  It expresses the traditional saying &quot;Until the sun and moon exists&quot;. The sun and moon of the flag are considered to be symbols of victory. The combination of colours around the flag depicts the existence of Southern Sri Lanka, victorious war history, religion and patriotism, mutual cooperation and harmony 
|-
| 
|November 14, 1987 –
|Flag of Uva Province
|In the days of the Sinhala kings, Sri Lanka had been divided into twelve provinces and ruled and each of these twelve provinces had been allotted a flag. Accordingly, in order to bring about qualities such as pleasantness, innocence, greatness and royalty, a flag with a picture of swan had been allotted to the Uva Province.

The flag that was gifted to Uva Province by the King Sri  Wickrama Rajasinghe who ruled the kingdom of Kandy during the period 1798–1815 can be seen even today at the National Museum ( Courtesy:  Book entitled “Uva Ithihasaya” by Panditha Naulle Dhammananda Thero ) 
|-
| 
|November 14, 1987 –
|Flag of Western Province
|
|}

== ඓතිහාසික කොඩි ==

=== සිංහල රාජධානියේ කොඩි ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Dutthagamani.png|150x150පික්]]
| 437 BC-1017 ක්රි.ව
| [[රජරට රාජධානියේ අනුරාධපුර යුගය|අනුරාධපුර රාජධානියේ]] කොඩිය
| දුටුගැමුණු රජුගේ (ක්‍රි.පූ. 161-137) ධජය සහ එය අනුරාධපුර රාජධානියේ කොඩිය ලෙස හැඳින්වේ. ශ්‍රී ලංකාවේ දුට්ඨගාමණී (දුටුගැමුණු) රජු සහ පසුව රජවරුන් විසින් භාවිතා කරන ලදැයි විශ්වාස කෙරෙන කොඩිය.
|-
|
| 1055-1232 ක්රි.ව
| [[Kingdom Polonnaruwa|පොළොන්නරුව රාජධානියේ]] ධජය
|
|-
|
| 1220-1345 ක්රි.ව
| [[දඹදෙණිය යුගය|දඹදෙණිය රාජධානියේ]] කොඩිය
|
|-
|
| 1273-1284 ක්රි.ව
| [[යාපහුව බලකොටුව|යාපහුව]] රාජධානියේ කොඩිය
|
|-
|
| 1300-1341 ක්රි.ව
| [[Kingdom of kurunegala|කුරුණෑගල රාජධානියේ]] කොඩිය
|
|-
| 
| 1341-1408
| [[ගම්පොල රාජධානිය|ගම්පොල රාජධානියේ]] කොඩිය
| රන් මායිමක් සහිත රතු ක්ෂේත්‍රයක් සහ මධ්‍යයේ සර්පයෙකු සමඟ සටන් කරන මොනරෙක්.
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Kotte.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1412-1597
| [[කෝට්ටේ රාජධානිය|කෝට්ටේ රාජධානියේ]] කොඩිය
| විසිතුරු නිල් සහ රතු කොළ සහිත සුදු පැහැති මායිමක් සහ මධ්‍යයේ කසයක් සහිත සිංහයෙකු සහිත සරල සුදු කෙත.
|-
| 
| 1521-1594
| [[සීතාවක රාජධානිය|සීතාවක රාජධානියේ]] කොඩිය
| මධ්‍යයේ රතු සිංහයෙකු සහිත සුදු කෙත සහ සෑම කොනකම බෝ පත්‍ර 4 ක් ඇත.
|-
| 
| 1469-1815
| [[සෙංකඩගල රාජධානිය|මහනුවර රාජධානියේ]] ධජය
| සම්මත කරන ලද ධජය රාජකීය ප්‍රමිතිය වූ අතර බෝ පත්‍ර සහිත රන් සහ කළු මායිම් සහිත රතු කෙතක් සහ කඩුවක් සහිත සිංහයෙකු ඇතුළත් විය. මෙය නූතන කොඩියේ දකුණු කොටසට සමාන වේ.
|}

=== උප රාජධානි කොඩි ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
| 
| 1521-1538
| රයිගම රාජධානියේ කොඩිය
| රන් මායිමක් සහිත රතු ක්ෂේත්‍රයක් සහ මධ්‍යයේ සර්පයෙකු සමඟ සටන් කරන මොනරෙක්.
|-
| 
| 1215-1255,1323-1450 සහ 1467-1619
| [[යාපනය රාජධානිය|යාපනය රාජධානියේ]] කොඩිය
| රන් හිරු සමග රිදී අඩ සඳ. පූජනීය ගොනාට ඉහළින් දකුණට ද මධ්‍යයේ ද සර්පිලාකාරව විවර වන තනි පූජනීය හංකු කටුව රන්වන් තල සහ සුදු මුතු සහිත සුදු පරාලයකි.
|}

=== [[පෘතුගීසි ලංකාව|පෘතුගීසි ලංකා]] ධජ ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Portugal_(1495).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1508-1521
| පෘතුගාල රාජධානියේ ධජය
| මධ්‍යයේ පෘතුගීසි ලාංඡනය සහිත සුදු පිට්ටනියක්.
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Portugal_(1521).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1521-1578
| පෘතුගාල රාජධානියේ ධජය
| මධ්‍යයේ පෘතුගීසි ලාංඡනය සහිත සුදු පිට්ටනියක්.
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Portugal_(1578).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1578-1640
| පෘතුගාල රාජධානියේ ධජය
| මධ්‍යයේ පෘතුගීසි ලාංඡනය සහිත සුදු පිට්ටනියක්.
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Portugal_(1616).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1616-1640
| පෘතුගාල රාජධානියේ ධජය (Putative ධජය)
| මධ්‍යයේ පෘතුගීසි ලාංඡනය සහිත සුදු පිට්ටනියක්.
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Portugal_(1640).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1640-1658
| පෘතුගාල රාජධානියේ ධජය
| මධ්‍යයේ පෘතුගීසි ලාංඡනය සහිත සුදු පිට්ටනියක්.
|}

=== [[ලන්දේසි ලංකාව|ලන්දේසි ලංකා]] ධජ ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
|[[ගොනුව:Prinsenvlag.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1638-1795
| කුමාරයාගේ කොඩිය
| තැඹිලි, සුදු සහ නිල් යන තිරස් ගෝත්‍රයකි.
|-
|[[ගොනුව:Statenvlag.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1652-1672
| රාජ්ය ධජය
| රතු, සුදු සහ නිල් යන තිරස් ගෝත්‍රයක්.
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_the_Batavian_Republic.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1795-1796
| බටාවියන් ජනරජයේ ධජය
| කැන්ටනයේ ජනරජයේ ලාංඡනය සහිත රතු, සුදු සහ නිල් තිරස් ගෝත්‍රයකි.
|}

=== [[බ්‍රිතාන්‍ය ලංකාව|බ්‍රිතාන්‍ය ලංකා]] ධජ ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Great_Britain_(1707–1800).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1796-1801
| මහා බ්‍රිතාන්‍ය රාජධානියේ ධජය ( සලකා බැලිය යුතුය: -මෙය පුරාණ ශ්‍රී ලංකා ධජයක් නොවේ. මක්නිසාද යත් එවකට ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රධාන සිංහල රාජධානියක් පැවති බැවිනි. එහි රජු මුළු රටේම රජු ලෙස සැලකේ.)
| [[එංගලන්තය|එංගලන්තයේ]] සහ [[ස්කොට්ලන්තය|ස්කොට්ලන්තයේ]] ( යුනියන් ජැක් ) ධජවල අධිස්ථාපනයකි.
|-
|[[File:Flag_of_the_United_Kingdom.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1801-1972
| [[එක්සත් රාජධානිය|එක්සත් රාජධානියේ]] ධජය (සැලකිය යුතු ය: -මෙය 1801-1815 යුගයේ පැරණි ශ්‍රී ලංකා ධජයක් නොවේ. ඒ වන විට ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රධාන සිංහල රාජධානියක් පැවති බැවිනි. එහි රජු මුළු රටේම රජු ලෙස සැලකේ. )
| Saint Patrick's Saltire ( [[අයර්ලන්තය]] නියෝජනය කරමින්) ( යුනියන් ජැක් ) සමඟ එංගලන්තයේ සහ ස්කොට්ලන්තයේ ධජවල අධිස්ථාපනයකි.
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Ceylon_(1875–1948).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1875-1948
| ලංකා යටත් විජිත ආණ්ඩුවේ ධජය
| ලංකා රජයේ ආයුධ සහිත විකෘති කළ නිල් කොඩියක් .
|-
|[[ගොනුව:King_of_Kandy.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1948-1951
| ලංකා ඩොමීනියන් හි පළමු කොඩිය
| ශ්‍රී ලංකාවේ අවසාන රාජධානිය වන [[සෙංකඩගල රාජධානිය|උඩරට රාජධානියේ]] රාජකීය ප්‍රමිතිය.
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Ceylon_(1951–1972).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1951-1972
| ඩොමීනියන් ඔෆ් සිලෝන් හි දෙවන කොඩිය
| ශ්‍රී ලංකාවේ අවසන් රාජධානිය වූ උඩරට රාජධානියේ විකෘති කළ කොඩිය.
|}

=== රාජකීය සම්මතයන් ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Dutthagamani.png|150x150පික්]]
| 161 BC - 137 BC
| [[දඹුල්ල රජමහා විහාරය|දඹුල්ල]] විහාරයේ ලෙන අංක 2 &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස පොත|page=9}}&lt;/ref&gt; හි දැක්වෙන පරිදි [[දුටුගැමුණු රජ|දුටුගැමුණු]] රජුගේ කොඩිය
| සිංහයෙකු එහි දකුණු ඉදිරි පාදයේ කස්තානේ කඩුවක් අතැතිව සිටින සුදු ගිලුණු කෙත සහ ඉහළින් ඉර සහ සඳු. සිංහයාගේ විස්තර සහ වර්ණ ගැන්වීම අවිනිශ්චිතය.
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Kotte.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1415 - 1457
| [[ශ්‍රී ලංකාවේ හයවන පරාක්‍රමබාහු රජු|කෝට්ටේ VI වන පරාක්‍රමබාහුගේ]] හමුදා ප්‍රමිතිය
|
|-
| 
| c.1798 - 1815
| [[ශ්‍රී වික්‍රම රාජසිංහ රජ|ශ්‍රී වික්‍රම රාජසිංහ රජුගේ]] රාජකීය සම්මතය
|
|}

=== උප රාජ්‍ය කොඩි ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_the_Governor-General_of_Ceylon_(1953-1972).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1953-1972
| [[ලංකාවේ අග්‍රාණ්ඩුකාර|ලංකාවේ ආණ්ඩුකාරවරයාගේ ධජය]]
| &quot;සිලෝන්&quot; උඩින් ශාන්ත එඩ්වඩ්ගේ ඔටුන්නක් මත සිටගෙන සිටින සිංහයෙක්
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_the_Governor-General_of_Ceylon_(1948-1953).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1948-1953
| [[ලංකාවේ අග්‍රාණ්ඩුකාර|ලංකාවේ ආණ්ඩුකාරවරයාගේ ධජය]]
| &quot;සිලෝන්&quot; උඩින් ටියුඩර් ඔටුන්නක් මත සිටගෙන සිටින සිංහයෙක්
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_the_Governor_of_Ceylon_(1875–1948).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1875-1948
| ලංකාවේ ආණ්ඩුකාරවරයාගේ ධජය
| ලංකාණ්ඩුවේ ආයුධවලින් යූනියන් කොඩිය විකෘති කළා.
|}

== යොමු කිරීම් ==
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාව හා සබැඳි ලැයිස්තු]]</text>
      <sha1>6co3m05w7jmo3z0360vn18bn4vmjnos</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>805161</id>
      <parentid>805159</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T19:25:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Wijaya Kumara</username>
        <id>73906</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>805161</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="37367" sha1="16wd4hoay7abri80jq4r6m29gaxvlgh" xml:space="preserve">මෙය [[ශ්‍රී ලංකාව|ශ්‍රී ලංකාවේ]] භාවිතා වන [[ශ්‍රී ලංකා ජාතික කොඩිය|කොඩි]] ලැයිස්තුවකි.

== ජාතික ධජය ==

{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |Flag
! style=&quot;width:100px;&quot; |Date
! style=&quot;width:250px;&quot; |Use
! style=&quot;width:250px;&quot; |Description
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Sri_Lanka.svg|දාරය|150x150පික්]]
|1972 – වර්තමාන
|[[ශ්‍රී ලංකා ප්‍රජාතාන්ත්‍රික සමාජවාදී ජනරජයේ ධජය]]
|ලංකා ඩොමීනියන් හි නවීකරණය කරන ලද ධජය. 1972 ජනරජය ප්‍රකාශ කිරීමේ සිට භාවිතා වේ.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=පෙබරවාරි 27, 2021 |title=ශ්‍රී ලංකා ජාතික ධජයේ කතාව |url=https://www.lankadeepa.lk/rasawitha/%E0%B7%81%E0%B7%8A%E2%80%8D%E0%B6%BB%E0%B7%93-%E0%B6%BD%E0%B6%82%E0%B6%9A%E0%B7%8F-%E0%B6%A2%E0%B7%8F%E0%B6%AD%E0%B7%92%E0%B6%9A--%E0%B6%B0%E0%B6%A2%E0%B6%BA%E0%B7%9A-%E0%B6%9A%E0%B6%AD%E0%B7%8F%E0%B7%80/57-586576 |website=lankadeepa.lk}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Flag of Sri Lanka vertical.png|75x666px]]&lt;hr /&gt;[[File:Flag of Sri Lanka vertical v2.svg|75x666px]]
| 1972 – වර්තමාන
| ශ්‍රී ලංකා ප්‍රජාතාන්ත්‍රික සමාජවාදී ජනරජයේ ධජය (සිරස් අතට)
| සිරස් අතට ප්‍රදර්ශනය කරන විට, කොඩියේ කණුව දෙසට ඇති හරිත හා තැඹිලි පැහැති තීරු ඉහළින් පිහිටන අතර, සිංහයාගේ පාද වම් පසටත් හිස දකුණු පසටත් යොමුවී තිබේ.
|}

== ජනාධිපති ධජය (1972–2022) ==
මෙම ධජය ශ්‍රී ලංකාවේ සෑම ජනාධිපතිවරයෙකුටම පුද්ගලික වූ අතර නව ජනාධිපතිවරයෙකු බලයට පත්වීමත් සමඟ සැලසුම වෙනස් විය.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Sri Lanka - Presidents flags |url=https://www.crwflags.com/fotw/flags/lk-pre.html |website=www.crwflags.com}}&lt;/ref&gt;

2022 ජූලි 15 වැනි දින ජනාධිපති [[රනිල් වික්‍රමසිංහ|රනිල් වික්‍රමසිංහ මහතා විසින්]] ජනාධිපති කොඩිය අහෝසි කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Will ensure all MPs exercise their free will to elect new President: RW - Latest News |url=https://www.dailymirror.lk/latest_news/Will-ensure-all-MPs-exercise-their-free-will-to-elect-new-President-RW/342-241161 |access-date=2022-07-15 |website=dailymirror.lk |language=English}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
|-
|[[ගොනුව:President_Gopallawa's_flag.gif|දාරය|150x150පික්]]
| 1972 මැයි 22 – 1978 පෙබරවාරි 4
| [[විලියම් ගොපල්ලව|විලියම් ගොපල්ලවගේ ජනාධිපති කොඩිය]]
|-
|[[ගොනුව:Junius_Jayawardene's_flag.gif|දාරය|150x150පික්]]
| පෙබරවාරි 4, 1978 – ජනවාරි 2, 1989
| [[ජේ. ආර්. ජයවර්ධන|ජයවර්ධනගේ ජනාධිපති කොඩිය]]
|-
|[[ගොනුව:Ranasinghe_Premadasa's_flag_.gif|දාරය|150x150පික්]]
| ජනවාරි 2, 1989 – මැයි 1, 1993
| [[රණසිංහ ප්‍රේමදාස|රණසිංහ ප්‍රේමදාස මහතාගේ ජනාධිපති කොඩිය]]
|-
|[[ගොනුව:DBWijethunge_President_Standard_.jpg|දාරය|150x150පික්]]
| මැයි 1, 1993 – නොවැම්බර් 12, 1994
| [[ජනාධිපති ඩී.බී. විජේතුංග|ඩී බී විජේතුංග මහතාගේ ජනාධිපති කොඩිය]]
|-
|[[ගොනුව:Presidential_Flag_of_Chandrika_Kumaratunga.gif|දාරය|150x150පික්]]
| නොවැම්බර් 12, 1994 – නොවැම්බර් 19, 2005
| [[චන්ද්‍රිකා බණ්ඩාරනායක කුමාරතුංග|චන්ද්‍රිකා කුමාරතුංග මහත්මියගේ ජනාධිපති කොඩිය]]
|-
|[[ගොනුව:Presidential_Flag_of_Mahinda_Rajapaksa.gif|දාරය|150x150පික්]]
| නොවැම්බර් 19, 2005 – ජනවාරි 8, 2015
| [[මහින්ද රාජපක්ෂ|මහින්ද රාජපක්ෂ මහතාගේ ජනාධිපති කොඩිය]]
|-
|[[ගොනුව:Presidential_Standard_of_Sri_Lanka_(Maithripala_Sirisena).svg|දාරය|150x150පික්]]
| ජනවාරි 9, 2015 – නොවැම්බර් 18, 2019
| [[මෛත්‍රීපාල සිරිසේන|මෛත්‍රීපාල සිරිසේන මහතාගේ ජනාධිපති කොඩිය]]
|-
|[[ගොනුව:Presidential_Standard_of_Sri_Lanka_(Gotabaya_Rajapaksa).gif|දාරය|150x150පික්]]
| නොවැම්බර් 18, 2019 – ජූලි 14, 2022
| [[ශ්‍රී ලංකාවේ ජනාධිපති|ගෝඨාභය රාජපක්ෂ මහතාගේ ජනාධිපති කොඩිය]]
|}

== සිවිල් ලාංඡන/පතාක ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
|[[ගොනුව:Civil_Ensign_of_Sri_Lanka.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1955 – 1969
| ශ්‍රී ලංකාවේ සිවිල් ධජය
| බ්‍රිතාන්‍ය මෝස්තරයේ බලපෑමට ලක් වූ කැන්ටනයේ ශ්‍රී ලංකා ධජය සහිත රතු කොඩියක්.
|-
|[[ගොනුව:Government_Ensign_of_Sri_Lanka.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1972 – වර්තමාන
| ශ්‍රී ලංකාවේ නිල් ධජය
| බ්‍රිතාන්‍ය මෝස්තරයේ බලපෑමට ලක් වූ කැන්ටනයේ ශ්‍රී ලංකා ධජය සහිත නිල් පැහැති කොඩියක්. SLVNF හි නිලධාරියෙකු විසින් අණ දෙන වෙළඳ යාත්රා මගින් නිල් ධජය පියාසර කරනු ලැබේ.
|}

== හමුදා කොඩි ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
|[[ගොනුව:Sri_Lankan_Army_Flag.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1972 – 
| ජනාධිපති වර්ණය
| ශ්‍රී ලංකාවේ ලාංඡනය සහිත ශ්‍රී ලංකාවේ ජාතික කොඩිය විකෘති කරන ලදී.
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_the_Sri_Lankan_Army.png|150x150පික්]]
| 1972 – 
| [[ශ්‍රී ලංකා යුද්ධ හමුදාව|ශ්‍රී ලංකා යුද හමුදාවේ ධජය]]
| ශ්‍රී ලංකා යුධ හමුදාවේ ලාංඡන සහිත හමුදා ධජය විකෘති කර ඇත.
|-
|[[ගොනුව:Naval_Ensign_of_Sri_Lanka.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1972 – 
| [[ශ්‍රී ලංකා නාවික හමුදාව|ශ්‍රී ලංකා නාවික ධජය]]
| බ්‍රිතාන්‍ය මෝස්තරයෙන් බලපෑමට ලක් වූ කැන්ටනයේ ශ්‍රී ලංකා ධජය සහිත විකෘති වූ සුදු කොඩියක් .
|-
|[[ගොනුව:Air_Force_Ensign_of_Sri_Lanka.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 2010 – 
| [[ශ්‍රී ලංකා ගුවන් හමුදාව|ශ්‍රී ලංකා ගුවන් හමුදා ධජය]]
| බ්‍රිතාන්‍ය මෝස්තරයෙන් බලපෑමට ලක් වූ කැන්ටනයේ ශ්‍රී ලංකා ධජය සහ ගුවන් හමුදා වටකුරු සහිත විකෘති කළ අහස් නිල් ධජයක්.
|-
|[[ගොනුව:Colours_of_the_Sri_Lanka_Air_Force.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 2010 – 
| [[ශ්‍රී ලංකා ගුවන් හමුදාව|ශ්‍රී ලංකාවේ ගුවන් හමුදා වර්ණ]]
| ශ්‍රී ලංකා ගුවන් හමුදාව මධ්‍යයේ කුංකුම, කොළ, මෙරූන් සහ කහ යන සිරස් ඉරි හතරකින් සහ ශ්‍රී ලංකා ජාතික ලාංඡනය මගින් අධිස්ථාපනය කර ඇත.
|-
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:SLA SLAC flag.png|150px]]
| 1955 –  
| ශ්‍රී ලංකා සන්නාහ සන්නද්ධ බලකායේ ධජය
| 
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Flag of Gajaba Regiment.svg|150px]]
| 1983 – 
| ශ්‍රී ලංකා ගජබා රෙජිමේන්තුවේ ධජය
| 
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Flag of the Sri Lanka Army Seva Vanitha Unit.svg|150px]]
| 1984 –  
| ශ්‍රී ලංකා යුද්ධ හමුදා සේවා වනිතා ඒකකයේ ධජය
| 
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Flag of Sri Lanka Civil Security Force.svg|150px]]
| 1986 – 
| ශ්‍රී ලංකා සිවිල් ආරක්ෂක බලකායේ ධජය
| 
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Flag of the Sinha Regiment.svg|150px]]
| ? – වර්තමාන
| ශ්‍රී ලංකා සිංහ රෙජිමේන්තුවේ ධජය
| 
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Sri Lanka Army Volunteer Force Flag.png|150px]]
| ? – වර්තමාන
| ශ්‍රී ලංකා යුද්ධ හමුදා ස්වේච්ඡා බලසේනාවේ ධජය
| 
|}

===පැරණි හමුදා කොඩි===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
! colspan=4 | නිදහසින් පසු යුගයේ කොඩි
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_the_Ceylon_army_(1949–1966).jpg|දාරය|150x150පික්]]
| 1949-1966
| ලංකා හමුදාවේ පළමු කොඩිය
|
|-
|[[ගොනුව:Flag of Commander of the Ceylon Army.png|දාරය|150x150පික්]]
| 1949-1966
| සර්ව සේනාධිනායකයාගේ ධජය
|
|-
|[[ගොනුව:War Flag of Ceylon.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1949-1966
| යුධ කොඩිය
|
|-
|[[ගොනුව:Second Flag of the Ceylon Army (1966–1972).jpg|දාරය|150x150පික්]]
| 1966-1972
| ලංකා හමුදාවේ දෙවන කොඩිය
|
|-
|[[ගොනුව:Naval_Ensign_of_the_Royal_Ceylon_Navy.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1950-1972
| [[ශ්‍රී ලංකා නාවික හමුදාව|රාජකීය ලංකා නාවික හමුදාවේ]] ධජය
|
|-
|[[ගොනුව:Ensign_of_the_Royal_Ceylon_Air_Force.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1951-1972
| [[ශ්‍රී ලංකා ගුවන් හමුදාව|රාජකීය ලංකා ගුවන් හමුදාවේ]] ධජය
|
|-
|[[ගොනුව:Air_Force_Ensign_of_Sri_Lanka_(1971-2010).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1971 - 2010
| ශ්‍රී ලංකා ගුවන් හමුදාවේ ධජය
|
|-
|[[ගොනුව:Colours_of_the_Sri_Lanka_Air_Force_1971-2010.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1971 - 2010
| ශ්‍රී ලංකා ගුවන් හමුදාවේ ඒකක වර්ණය
|
|-
! colspan=4 | [[කෝට්ටේ රාජධානිය|කෝට්ටේ]]-[[සීතාවක රාජධානිය|සීතාවක]]-[[සෙංකඩගල රාජධානිය|සෙංකඩගල]] යුගයේ කොඩි
|-
|[[ගොනුව:Gajanayake Flag.png|දාරය|150x150පික්]]
| ? – 1815
| මහනුවර රාජකීය හමුදාවේ සේනාධිනායකයාගේ කොඩිය&lt;br&gt;''(ගජනායක නිලමේගේ කොඩිය)''
| 
|-
|[[ගොනුව:Aspantiye Flag.png|දාරය|150x150පික්]]
| ? – 1815
| අශ්වාරෝහක බලකායේ නිලධාරියාගේ කොඩිය&lt;br&gt;''(අස්පන්තියේ නිලමේගේ කොඩිය)''
| 
|-
|[[ගොනුව:Davunde Flag of Kandy.svg|දාරය|150x150පික්]]
| ? – 1815
| රාජකීය හමුදාවේ/ආරක්ෂක බලකායේ කොඩිය&lt;br&gt;''(අතපත්තුවේ ලේකම්ගේ කොඩිය)''
|
|-
|[[ගොනුව:Tamboru Purampettukara Flag.svg|දාරය|150x150පික්]]
| ? – 1815
| හම්බුකාවාදකයින් සහ බෙර වාදකයින් භාර නිලධාරියාගේ කොඩිය&lt;br&gt;''(තම්බෝරු පුරම්පෙට්ටුකාර නිලමේගේ කොඩිය)''
| 
|-
|[[ගොනුව:Sudaliya-Maruvalliya Flag.svg|දාරය|150x150පික්]]
| ? – 1815
| අංගම්පොර සටන්කරුවන්ගේ ඒකකය භාර නිලධාරියාගේ කොඩිය&lt;br&gt;''(සුදලිය-මරුවල්ලිය නිලමේගේ කොඩිය)''
| 
|-
|[[ගොනුව:Kodithuwakku Flag.png|දාරය|150x150පික්]]
| ? – 1815
| රාජකීය කොඩිතුවක්කු ආඥාපතිතුමාගේ කොඩිය&lt;br&gt;''(කොඩිතුවක්කු ලේකම්ගේ කොඩිය)''
| 
|-
|[[ගොනුව:Ran Ayudage Flag.svg|දාරය|150x150පික්]]
| ? – 1815
| රාජකීය ස්වර්ණමය ආයුධ භාර නිලධාරියාගේ කොඩිය&lt;br&gt;''(රන් ආයුදගේ මඩුවේ ලේකම්ගේ කොඩිය)''
| 
|-
|[[ගොනුව:Wedikkara Flag.png|දාරය|150x150පික්]]
| ? – 1815
| තුවක්කු සන්නද්ධ පාබල හමුදාව (Musketeers) භාර ප්‍රධාන ලේකම්වරයාගේ කොඩිය&lt;br&gt;''(වෙඩික්කාර ලේකම්ගේ කොඩිය)''
| 
|-
|[[ගොනුව:Wadanatuwakkukara Flag.png|දාරය|150x150පික්]]
| ? – 1815
| ඉලක්ක වෙඩික්කරුවන් භාර නිලධාරියාගේ කොඩිය&lt;br&gt;''(වඩනටුවක්කුකර ලේකම්ගේ කොඩිය)''
| 
|}

== රජයේ කොඩි ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_the_Sri_Lanka_Police.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1972 -
| [[ශ්‍රී ලංකා පොලිස් සේවය|ශ්‍රී ලංකා පොලිසියේ කොඩිය]]
|
|-
|[[ගොනුව:Sri_Lankan_Coast_Guard_Flag.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 2010 -
| ශ්‍රී ලංකා වෙරළාරක්ෂක බලකායේ ධජය
|
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:STF Ensign of Sri Lanka.svg|150px]]
| ? – වර්තමාන
| ශ්‍රී ලංකා විශේෂ කාර්ය බලකායේ (STF) ධජය
| 
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Sri Lanka Customs Flag.svg|150px]]
| ? – වර්තමාන
| ශ්‍රී ලංකා රේගුවේ ධජය
| 
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Sri Lanka Port Authority Flag.svg|150px]]
| ? – වර්තමාන
| ශ්‍රී ලංකා වරාය අධිකාරියේ ධජය
| 
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Sri Lanka Transporation Board (SLTB) Flag 01.svg|150px]]
| ? – වර්තමාන
| ශ්‍රී ලංකා ගමනාගමන මණ්ඩලයේ ධජය
|
|}

===පෙර පැවති රජයේ කොඩි===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Sri Lankan Coast Guard Previous Flag.svg|150px]]
| ? – 2010
| ශ්‍රී ලංකා වෙරළාරක්ෂක බලකායේ ධජය
| 
|}

==ක්‍රීඩා කොඩි==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Flag of the National Olympic Committee of Sri Lanka.svg|150px]]
| ? – වර්තමාන
| ශ්‍රී ලංකා ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුවේ කොඩිය
| 
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Flag of Sri Lanka Volleyball Federation.svg|150px]]
| ? – වර්තමාන
| ශ්‍රී ලංකා වොලිබෝල් සම්මේලනයේ කොඩිය
| 
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Flag of Sri Lanka Cricket.svg|150px]]
| ? – වර්තමාන
| ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් කොඩිය
| 
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Flag of the Football Federation of Sri Lanka.svg|150px]]
| ? – වර්තමාන
| ශ්‍රී ලංකා පාපන්දු සම්මේලනයේ කොඩිය
| 
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Flag of Sri Lanka Rugby.svg|150px]]
| ? – වර්තමාන
| ශ්‍රී ලංකා ජාතික රග්බි සංගම් කණ්ඩායමේ කොඩිය
| 
|}

==වෙනත් කොඩි==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Flag of the Sri Lankan Red Cross Society.svg|150px]]
| ? – වර්තමාන
| ශ්‍රී ලංකා රතු කුරුස සංගමයේ කොඩිය
| 
|}

== පළාත් කොඩි ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |Flag
! style=&quot;width:100px;&quot; |Date
! style=&quot;width:250px;&quot; |Use
! style=&quot;width:250px;&quot; |Description
|-
| 
|November 14, 1987 –
|මධ්‍යම පළාතේ කොඩිය
| 
|-
| 
|January 1, 2007 –
|නැගෙනහිර පළාතේ කොඩිය
|
|-
| 
|November 14, 1987 –
|උතුරු මැද පළාතේ කොඩිය
|
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_the_Northeast_Province_(Sri_Lanka).png|දාරය|150x150පික්]]
|November 14, 1987 – December 31, 2006
|උතුරු නැගෙනහිර පළාතේ ධජය
|උතුරු-නැගෙනහිර පළාත වෙන් කිරීමෙන් අනතුරුව, මෙම ධජය උතුරු පළාතේ ධජය ලෙස යොදා ගන්නා ලදී.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=The Island - News |url=http://www.island.lk/2007/05/28/news21.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090612095657/http://www.island.lk/2007/05/28/news21.html |archive-date=2009-06-12 |website=www.island.lk}} &lt;/ref&gt;
|-
| 
|January 1, 2007 –
|Flag of Northern Province
|Blue border – ocean resource; Green – the greenery and agriculture; Red – labour, industriousness and Hindu culture, religion; White – fraternity, peace; Radiating sun indicates synergy of power and natural energy source, also Tamil people and language in the Province
|-
| 
|November 14, 1987 –
|Flag of North Western Province
|It features a brown bovine with a sun and moon symbol on a white background. There are 15 small eight-pointed cross-stars in the background, and a green and brown woven border surrounds the whole.
|-
| 
|November 14, 1987 –
|Flag of Sabaragamuwa Province
|
|-
| 
|November 14, 1987 –
|Flag of Southern Province
|A picture of a lion flag can be seen in frescos in historical Dambulla cave temple.  This historical flag made of carving a picture of a running lion with a small sword in its forepaw is considered to be the Ruhuna flag.

Furthermore, King Dutugamunu left the Magam Kingdom with the lion flag ahead for the battle to unite the country.  The flag is a picture of a yellow lion on a red blood colour background.  Accordingly, it was decided to use for the Southern Provincial flag the picture of the lion running with a small sword (iluk koolaya) in its forepaw of the Ruhuna flag and the red colour and yellow colour of the flag taken on the war front by King Dutugamunu.

It was decided to use the same for the Southern Province flag mixture of colours and the standard to represent all communities in Galle, Matara, and Hambantota and four bo leaves (Metta, Karuna, Muditha, Upeksha) of the national flag.

It was agreed that the forms of the sun and moon of the flag of Southern Province flag should be in the same forms as the sun and moon of the flag of Devinuwara Devalaya and that the same form that of the flag of Hambantota District.  Accordingly, it was expected to keep the integration of Galle, matara and Hambantota.  Therefore, the Southern Province flag can be considered a combination of several traditional flags.

The small sword (iluk Koolaya) is the symbol of control, but it does not reflect terror or suppression.  The small sword represents Justice and fairness.  Running lion represents velocity fearlessness and pride.

The sun and moon stand for stability prosperity and augustness.  It expresses the traditional saying &quot;Until the sun and moon exists&quot;. The sun and moon of the flag are considered to be symbols of victory. The combination of colours around the flag depicts the existence of Southern Sri Lanka, victorious war history, religion and patriotism, mutual cooperation and harmony 
|-
| 
|November 14, 1987 –
|Flag of Uva Province
|In the days of the Sinhala kings, Sri Lanka had been divided into twelve provinces and ruled and each of these twelve provinces had been allotted a flag. Accordingly, in order to bring about qualities such as pleasantness, innocence, greatness and royalty, a flag with a picture of swan had been allotted to the Uva Province.

The flag that was gifted to Uva Province by the King Sri  Wickrama Rajasinghe who ruled the kingdom of Kandy during the period 1798–1815 can be seen even today at the National Museum ( Courtesy:  Book entitled “Uva Ithihasaya” by Panditha Naulle Dhammananda Thero ) 
|-
| 
|November 14, 1987 –
|Flag of Western Province
|
|}

== ඓතිහාසික කොඩි ==

=== සිංහල රාජධානියේ කොඩි ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Dutthagamani.png|150x150පික්]]
| 437 BC-1017 ක්රි.ව
| [[රජරට රාජධානියේ අනුරාධපුර යුගය|අනුරාධපුර රාජධානියේ]] කොඩිය
| දුටුගැමුණු රජුගේ (ක්‍රි.පූ. 161-137) ධජය සහ එය අනුරාධපුර රාජධානියේ කොඩිය ලෙස හැඳින්වේ. ශ්‍රී ලංකාවේ දුට්ඨගාමණී (දුටුගැමුණු) රජු සහ පසුව රජවරුන් විසින් භාවිතා කරන ලදැයි විශ්වාස කෙරෙන කොඩිය.
|-
|
| 1055-1232 ක්රි.ව
| [[Kingdom Polonnaruwa|පොළොන්නරුව රාජධානියේ]] ධජය
|
|-
|
| 1220-1345 ක්රි.ව
| [[දඹදෙණිය යුගය|දඹදෙණිය රාජධානියේ]] කොඩිය
|
|-
|
| 1273-1284 ක්රි.ව
| [[යාපහුව බලකොටුව|යාපහුව]] රාජධානියේ කොඩිය
|
|-
|
| 1300-1341 ක්රි.ව
| [[Kingdom of kurunegala|කුරුණෑගල රාජධානියේ]] කොඩිය
|
|-
| 
| 1341-1408
| [[ගම්පොල රාජධානිය|ගම්පොල රාජධානියේ]] කොඩිය
| රන් මායිමක් සහිත රතු ක්ෂේත්‍රයක් සහ මධ්‍යයේ සර්පයෙකු සමඟ සටන් කරන මොනරෙක්.
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Kotte.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1412-1597
| [[කෝට්ටේ රාජධානිය|කෝට්ටේ රාජධානියේ]] කොඩිය
| විසිතුරු නිල් සහ රතු කොළ සහිත සුදු පැහැති මායිමක් සහ මධ්‍යයේ කසයක් සහිත සිංහයෙකු සහිත සරල සුදු කෙත.
|-
| 
| 1521-1594
| [[සීතාවක රාජධානිය|සීතාවක රාජධානියේ]] කොඩිය
| මධ්‍යයේ රතු සිංහයෙකු සහිත සුදු කෙත සහ සෑම කොනකම බෝ පත්‍ර 4 ක් ඇත.
|-
| 
| 1469-1815
| [[සෙංකඩගල රාජධානිය|මහනුවර රාජධානියේ]] ධජය
| සම්මත කරන ලද ධජය රාජකීය ප්‍රමිතිය වූ අතර බෝ පත්‍ර සහිත රන් සහ කළු මායිම් සහිත රතු කෙතක් සහ කඩුවක් සහිත සිංහයෙකු ඇතුළත් විය. මෙය නූතන කොඩියේ දකුණු කොටසට සමාන වේ.
|}

=== උප රාජධානි කොඩි ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
| 
| 1521-1538
| රයිගම රාජධානියේ කොඩිය
| රන් මායිමක් සහිත රතු ක්ෂේත්‍රයක් සහ මධ්‍යයේ සර්පයෙකු සමඟ සටන් කරන මොනරෙක්.
|-
| 
| 1215-1255,1323-1450 සහ 1467-1619
| [[යාපනය රාජධානිය|යාපනය රාජධානියේ]] කොඩිය
| රන් හිරු සමග රිදී අඩ සඳ. පූජනීය ගොනාට ඉහළින් දකුණට ද මධ්‍යයේ ද සර්පිලාකාරව විවර වන තනි පූජනීය හංකු කටුව රන්වන් තල සහ සුදු මුතු සහිත සුදු පරාලයකි.
|}

=== [[පෘතුගීසි ලංකාව|පෘතුගීසි ලංකා]] ධජ ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Portugal_(1495).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1508-1521
| පෘතුගාල රාජධානියේ ධජය
| මධ්‍යයේ පෘතුගීසි ලාංඡනය සහිත සුදු පිට්ටනියක්.
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Portugal_(1521).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1521-1578
| පෘතුගාල රාජධානියේ ධජය
| මධ්‍යයේ පෘතුගීසි ලාංඡනය සහිත සුදු පිට්ටනියක්.
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Portugal_(1578).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1578-1640
| පෘතුගාල රාජධානියේ ධජය
| මධ්‍යයේ පෘතුගීසි ලාංඡනය සහිත සුදු පිට්ටනියක්.
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Portugal_(1616).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1616-1640
| පෘතුගාල රාජධානියේ ධජය (Putative ධජය)
| මධ්‍යයේ පෘතුගීසි ලාංඡනය සහිත සුදු පිට්ටනියක්.
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Portugal_(1640).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1640-1658
| පෘතුගාල රාජධානියේ ධජය
| මධ්‍යයේ පෘතුගීසි ලාංඡනය සහිත සුදු පිට්ටනියක්.
|}

=== [[ලන්දේසි ලංකාව|ලන්දේසි ලංකා]] ධජ ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
|[[ගොනුව:Prinsenvlag.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1638-1795
| කුමාරයාගේ කොඩිය
| තැඹිලි, සුදු සහ නිල් යන තිරස් ගෝත්‍රයකි.
|-
|[[ගොනුව:Statenvlag.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1652-1672
| රාජ්ය ධජය
| රතු, සුදු සහ නිල් යන තිරස් ගෝත්‍රයක්.
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_the_Batavian_Republic.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1795-1796
| බටාවියන් ජනරජයේ ධජය
| කැන්ටනයේ ජනරජයේ ලාංඡනය සහිත රතු, සුදු සහ නිල් තිරස් ගෝත්‍රයකි.
|}

=== [[බ්‍රිතාන්‍ය ලංකාව|බ්‍රිතාන්‍ය ලංකා]] ධජ ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Great_Britain_(1707–1800).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1796-1801
| මහා බ්‍රිතාන්‍ය රාජධානියේ ධජය ( සලකා බැලිය යුතුය: -මෙය පුරාණ ශ්‍රී ලංකා ධජයක් නොවේ. මක්නිසාද යත් එවකට ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රධාන සිංහල රාජධානියක් පැවති බැවිනි. එහි රජු මුළු රටේම රජු ලෙස සැලකේ.)
| [[එංගලන්තය|එංගලන්තයේ]] සහ [[ස්කොට්ලන්තය|ස්කොට්ලන්තයේ]] ( යුනියන් ජැක් ) ධජවල අධිස්ථාපනයකි.
|-
|[[File:Flag_of_the_United_Kingdom.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1801-1972
| [[එක්සත් රාජධානිය|එක්සත් රාජධානියේ]] ධජය (සැලකිය යුතු ය: -මෙය 1801-1815 යුගයේ පැරණි ශ්‍රී ලංකා ධජයක් නොවේ. ඒ වන විට ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රධාන සිංහල රාජධානියක් පැවති බැවිනි. එහි රජු මුළු රටේම රජු ලෙස සැලකේ. )
| Saint Patrick's Saltire ( [[අයර්ලන්තය]] නියෝජනය කරමින්) ( යුනියන් ජැක් ) සමඟ එංගලන්තයේ සහ ස්කොට්ලන්තයේ ධජවල අධිස්ථාපනයකි.
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Ceylon_(1875–1948).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1875-1948
| ලංකා යටත් විජිත ආණ්ඩුවේ ධජය
| ලංකා රජයේ ආයුධ සහිත විකෘති කළ නිල් කොඩියක් .
|-
|[[ගොනුව:King_of_Kandy.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1948-1951
| ලංකා ඩොමීනියන් හි පළමු කොඩිය
| ශ්‍රී ලංකාවේ අවසාන රාජධානිය වන [[සෙංකඩගල රාජධානිය|උඩරට රාජධානියේ]] රාජකීය ප්‍රමිතිය.
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Ceylon_(1951–1972).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1951-1972
| ඩොමීනියන් ඔෆ් සිලෝන් හි දෙවන කොඩිය
| ශ්‍රී ලංකාවේ අවසන් රාජධානිය වූ උඩරට රාජධානියේ විකෘති කළ කොඩිය.
|}

=== රාජකීය සම්මතයන් ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Dutthagamani.png|150x150පික්]]
| 161 BC - 137 BC
| [[දඹුල්ල රජමහා විහාරය|දඹුල්ල]] විහාරයේ ලෙන අංක 2 &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස පොත|page=9}}&lt;/ref&gt; හි දැක්වෙන පරිදි [[දුටුගැමුණු රජ|දුටුගැමුණු]] රජුගේ කොඩිය
| සිංහයෙකු එහි දකුණු ඉදිරි පාදයේ කස්තානේ කඩුවක් අතැතිව සිටින සුදු ගිලුණු කෙත සහ ඉහළින් ඉර සහ සඳු. සිංහයාගේ විස්තර සහ වර්ණ ගැන්වීම අවිනිශ්චිතය.
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Kotte.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1415 - 1457
| [[ශ්‍රී ලංකාවේ හයවන පරාක්‍රමබාහු රජු|කෝට්ටේ VI වන පරාක්‍රමබාහුගේ]] හමුදා ප්‍රමිතිය
|
|-
| 
| c.1798 - 1815
| [[ශ්‍රී වික්‍රම රාජසිංහ රජ|ශ්‍රී වික්‍රම රාජසිංහ රජුගේ]] රාජකීය සම්මතය
|
|}

=== උප රාජ්‍ය කොඩි ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_the_Governor-General_of_Ceylon_(1953-1972).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1953-1972
| [[ලංකාවේ අග්‍රාණ්ඩුකාර|ලංකාවේ ආණ්ඩුකාරවරයාගේ ධජය]]
| &quot;සිලෝන්&quot; උඩින් ශාන්ත එඩ්වඩ්ගේ ඔටුන්නක් මත සිටගෙන සිටින සිංහයෙක්
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_the_Governor-General_of_Ceylon_(1948-1953).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1948-1953
| [[ලංකාවේ අග්‍රාණ්ඩුකාර|ලංකාවේ ආණ්ඩුකාරවරයාගේ ධජය]]
| &quot;සිලෝන්&quot; උඩින් ටියුඩර් ඔටුන්නක් මත සිටගෙන සිටින සිංහයෙක්
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_the_Governor_of_Ceylon_(1875–1948).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1875-1948
| ලංකාවේ ආණ්ඩුකාරවරයාගේ ධජය
| ලංකාණ්ඩුවේ ආයුධවලින් යූනියන් කොඩිය විකෘති කළා.
|}

== යොමු කිරීම් ==
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාව හා සබැඳි ලැයිස්තු]]</text>
      <sha1>16wd4hoay7abri80jq4r6m29gaxvlgh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>805163</id>
      <parentid>805161</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T19:32:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Wijaya Kumara</username>
        <id>73906</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>පළාත් කොඩි හරි</comment>
      <origin>805163</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="41869" sha1="aa0h6okehkq9k8oa8hnhf47urc46mtu" xml:space="preserve">මෙය [[ශ්‍රී ලංකාව|ශ්‍රී ලංකාවේ]] භාවිතා වන [[ශ්‍රී ලංකා ජාතික කොඩිය|කොඩි]] ලැයිස්තුවකි.

== ජාතික ධජය ==

{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |Flag
! style=&quot;width:100px;&quot; |Date
! style=&quot;width:250px;&quot; |Use
! style=&quot;width:250px;&quot; |Description
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Sri_Lanka.svg|දාරය|150x150පික්]]
|1972 – වර්තමාන
|[[ශ්‍රී ලංකා ප්‍රජාතාන්ත්‍රික සමාජවාදී ජනරජයේ ධජය]]
|ලංකා ඩොමීනියන් හි නවීකරණය කරන ලද ධජය. 1972 ජනරජය ප්‍රකාශ කිරීමේ සිට භාවිතා වේ.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=පෙබරවාරි 27, 2021 |title=ශ්‍රී ලංකා ජාතික ධජයේ කතාව |url=https://www.lankadeepa.lk/rasawitha/%E0%B7%81%E0%B7%8A%E2%80%8D%E0%B6%BB%E0%B7%93-%E0%B6%BD%E0%B6%82%E0%B6%9A%E0%B7%8F-%E0%B6%A2%E0%B7%8F%E0%B6%AD%E0%B7%92%E0%B6%9A--%E0%B6%B0%E0%B6%A2%E0%B6%BA%E0%B7%9A-%E0%B6%9A%E0%B6%AD%E0%B7%8F%E0%B7%80/57-586576 |website=lankadeepa.lk}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Flag of Sri Lanka vertical.png|75x666px]]&lt;hr /&gt;[[File:Flag of Sri Lanka vertical v2.svg|75x666px]]
| 1972 – වර්තමාන
| ශ්‍රී ලංකා ප්‍රජාතාන්ත්‍රික සමාජවාදී ජනරජයේ ධජය (සිරස් අතට)
| සිරස් අතට ප්‍රදර්ශනය කරන විට, කොඩියේ කණුව දෙසට ඇති හරිත හා තැඹිලි පැහැති තීරු ඉහළින් පිහිටන අතර, සිංහයාගේ පාද වම් පසටත් හිස දකුණු පසටත් යොමුවී තිබේ.
|}

== ජනාධිපති ධජය (1972–2022) ==
මෙම ධජය ශ්‍රී ලංකාවේ සෑම ජනාධිපතිවරයෙකුටම පුද්ගලික වූ අතර නව ජනාධිපතිවරයෙකු බලයට පත්වීමත් සමඟ සැලසුම වෙනස් විය.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Sri Lanka - Presidents flags |url=https://www.crwflags.com/fotw/flags/lk-pre.html |website=www.crwflags.com}}&lt;/ref&gt;

2022 ජූලි 15 වැනි දින ජනාධිපති [[රනිල් වික්‍රමසිංහ|රනිල් වික්‍රමසිංහ මහතා විසින්]] ජනාධිපති කොඩිය අහෝසි කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Will ensure all MPs exercise their free will to elect new President: RW - Latest News |url=https://www.dailymirror.lk/latest_news/Will-ensure-all-MPs-exercise-their-free-will-to-elect-new-President-RW/342-241161 |access-date=2022-07-15 |website=dailymirror.lk |language=English}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
|-
|[[ගොනුව:President_Gopallawa's_flag.gif|දාරය|150x150පික්]]
| 1972 මැයි 22 – 1978 පෙබරවාරි 4
| [[විලියම් ගොපල්ලව|විලියම් ගොපල්ලවගේ ජනාධිපති කොඩිය]]
|-
|[[ගොනුව:Junius_Jayawardene's_flag.gif|දාරය|150x150පික්]]
| පෙබරවාරි 4, 1978 – ජනවාරි 2, 1989
| [[ජේ. ආර්. ජයවර්ධන|ජයවර්ධනගේ ජනාධිපති කොඩිය]]
|-
|[[ගොනුව:Ranasinghe_Premadasa's_flag_.gif|දාරය|150x150පික්]]
| ජනවාරි 2, 1989 – මැයි 1, 1993
| [[රණසිංහ ප්‍රේමදාස|රණසිංහ ප්‍රේමදාස මහතාගේ ජනාධිපති කොඩිය]]
|-
|[[ගොනුව:DBWijethunge_President_Standard_.jpg|දාරය|150x150පික්]]
| මැයි 1, 1993 – නොවැම්බර් 12, 1994
| [[ජනාධිපති ඩී.බී. විජේතුංග|ඩී බී විජේතුංග මහතාගේ ජනාධිපති කොඩිය]]
|-
|[[ගොනුව:Presidential_Flag_of_Chandrika_Kumaratunga.gif|දාරය|150x150පික්]]
| නොවැම්බර් 12, 1994 – නොවැම්බර් 19, 2005
| [[චන්ද්‍රිකා බණ්ඩාරනායක කුමාරතුංග|චන්ද්‍රිකා කුමාරතුංග මහත්මියගේ ජනාධිපති කොඩිය]]
|-
|[[ගොනුව:Presidential_Flag_of_Mahinda_Rajapaksa.gif|දාරය|150x150පික්]]
| නොවැම්බර් 19, 2005 – ජනවාරි 8, 2015
| [[මහින්ද රාජපක්ෂ|මහින්ද රාජපක්ෂ මහතාගේ ජනාධිපති කොඩිය]]
|-
|[[ගොනුව:Presidential_Standard_of_Sri_Lanka_(Maithripala_Sirisena).svg|දාරය|150x150පික්]]
| ජනවාරි 9, 2015 – නොවැම්බර් 18, 2019
| [[මෛත්‍රීපාල සිරිසේන|මෛත්‍රීපාල සිරිසේන මහතාගේ ජනාධිපති කොඩිය]]
|-
|[[ගොනුව:Presidential_Standard_of_Sri_Lanka_(Gotabaya_Rajapaksa).gif|දාරය|150x150පික්]]
| නොවැම්බර් 18, 2019 – ජූලි 14, 2022
| [[ශ්‍රී ලංකාවේ ජනාධිපති|ගෝඨාභය රාජපක්ෂ මහතාගේ ජනාධිපති කොඩිය]]
|}

== සිවිල් ලාංඡන/පතාක ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
|[[ගොනුව:Civil_Ensign_of_Sri_Lanka.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1955 – 1969
| ශ්‍රී ලංකාවේ සිවිල් ධජය
| බ්‍රිතාන්‍ය මෝස්තරයේ බලපෑමට ලක් වූ කැන්ටනයේ ශ්‍රී ලංකා ධජය සහිත රතු කොඩියක්.
|-
|[[ගොනුව:Government_Ensign_of_Sri_Lanka.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1972 – වර්තමාන
| ශ්‍රී ලංකාවේ නිල් ධජය
| බ්‍රිතාන්‍ය මෝස්තරයේ බලපෑමට ලක් වූ කැන්ටනයේ ශ්‍රී ලංකා ධජය සහිත නිල් පැහැති කොඩියක්. SLVNF හි නිලධාරියෙකු විසින් අණ දෙන වෙළඳ යාත්රා මගින් නිල් ධජය පියාසර කරනු ලැබේ.
|}

== හමුදා කොඩි ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
|[[ගොනුව:Sri_Lankan_Army_Flag.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1972 – 
| ජනාධිපති වර්ණය
| ශ්‍රී ලංකාවේ ලාංඡනය සහිත ශ්‍රී ලංකාවේ ජාතික කොඩිය විකෘති කරන ලදී.
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_the_Sri_Lankan_Army.png|150x150පික්]]
| 1972 – 
| [[ශ්‍රී ලංකා යුද්ධ හමුදාව|ශ්‍රී ලංකා යුද හමුදාවේ ධජය]]
| ශ්‍රී ලංකා යුධ හමුදාවේ ලාංඡන සහිත හමුදා ධජය විකෘති කර ඇත.
|-
|[[ගොනුව:Naval_Ensign_of_Sri_Lanka.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1972 – 
| [[ශ්‍රී ලංකා නාවික හමුදාව|ශ්‍රී ලංකා නාවික ධජය]]
| බ්‍රිතාන්‍ය මෝස්තරයෙන් බලපෑමට ලක් වූ කැන්ටනයේ ශ්‍රී ලංකා ධජය සහිත විකෘති වූ සුදු කොඩියක් .
|-
|[[ගොනුව:Air_Force_Ensign_of_Sri_Lanka.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 2010 – 
| [[ශ්‍රී ලංකා ගුවන් හමුදාව|ශ්‍රී ලංකා ගුවන් හමුදා ධජය]]
| බ්‍රිතාන්‍ය මෝස්තරයෙන් බලපෑමට ලක් වූ කැන්ටනයේ ශ්‍රී ලංකා ධජය සහ ගුවන් හමුදා වටකුරු සහිත විකෘති කළ අහස් නිල් ධජයක්.
|-
|[[ගොනුව:Colours_of_the_Sri_Lanka_Air_Force.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 2010 – 
| [[ශ්‍රී ලංකා ගුවන් හමුදාව|ශ්‍රී ලංකාවේ ගුවන් හමුදා වර්ණ]]
| ශ්‍රී ලංකා ගුවන් හමුදාව මධ්‍යයේ කුංකුම, කොළ, මෙරූන් සහ කහ යන සිරස් ඉරි හතරකින් සහ ශ්‍රී ලංකා ජාතික ලාංඡනය මගින් අධිස්ථාපනය කර ඇත.
|-
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:SLA SLAC flag.png|150px]]
| 1955 –  
| ශ්‍රී ලංකා සන්නාහ සන්නද්ධ බලකායේ ධජය
| 
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Flag of Gajaba Regiment.svg|150px]]
| 1983 – 
| ශ්‍රී ලංකා ගජබා රෙජිමේන්තුවේ ධජය
| 
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Flag of the Sri Lanka Army Seva Vanitha Unit.svg|150px]]
| 1984 –  
| ශ්‍රී ලංකා යුද්ධ හමුදා සේවා වනිතා ඒකකයේ ධජය
| 
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Flag of Sri Lanka Civil Security Force.svg|150px]]
| 1986 – 
| ශ්‍රී ලංකා සිවිල් ආරක්ෂක බලකායේ ධජය
| 
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Flag of the Sinha Regiment.svg|150px]]
| ? – වර්තමාන
| ශ්‍රී ලංකා සිංහ රෙජිමේන්තුවේ ධජය
| 
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Sri Lanka Army Volunteer Force Flag.png|150px]]
| ? – වර්තමාන
| ශ්‍රී ලංකා යුද්ධ හමුදා ස්වේච්ඡා බලසේනාවේ ධජය
| 
|}

===පැරණි හමුදා කොඩි===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
! colspan=4 | නිදහසින් පසු යුගයේ කොඩි
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_the_Ceylon_army_(1949–1966).jpg|දාරය|150x150පික්]]
| 1949-1966
| ලංකා හමුදාවේ පළමු කොඩිය
|
|-
|[[ගොනුව:Flag of Commander of the Ceylon Army.png|දාරය|150x150පික්]]
| 1949-1966
| සර්ව සේනාධිනායකයාගේ ධජය
|
|-
|[[ගොනුව:War Flag of Ceylon.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1949-1966
| යුධ කොඩිය
|
|-
|[[ගොනුව:Second Flag of the Ceylon Army (1966–1972).jpg|දාරය|150x150පික්]]
| 1966-1972
| ලංකා හමුදාවේ දෙවන කොඩිය
|
|-
|[[ගොනුව:Naval_Ensign_of_the_Royal_Ceylon_Navy.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1950-1972
| [[ශ්‍රී ලංකා නාවික හමුදාව|රාජකීය ලංකා නාවික හමුදාවේ]] ධජය
|
|-
|[[ගොනුව:Ensign_of_the_Royal_Ceylon_Air_Force.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1951-1972
| [[ශ්‍රී ලංකා ගුවන් හමුදාව|රාජකීය ලංකා ගුවන් හමුදාවේ]] ධජය
|
|-
|[[ගොනුව:Air_Force_Ensign_of_Sri_Lanka_(1971-2010).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1971 - 2010
| ශ්‍රී ලංකා ගුවන් හමුදාවේ ධජය
|
|-
|[[ගොනුව:Colours_of_the_Sri_Lanka_Air_Force_1971-2010.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1971 - 2010
| ශ්‍රී ලංකා ගුවන් හමුදාවේ ඒකක වර්ණය
|
|-
! colspan=4 | [[කෝට්ටේ රාජධානිය|කෝට්ටේ]]-[[සීතාවක රාජධානිය|සීතාවක]]-[[සෙංකඩගල රාජධානිය|සෙංකඩගල]] යුගයේ කොඩි
|-
|[[ගොනුව:Gajanayake Flag.png|දාරය|150x150පික්]]
| ? – 1815
| මහනුවර රාජකීය හමුදාවේ සේනාධිනායකයාගේ කොඩිය&lt;br&gt;''(ගජනායක නිලමේගේ කොඩිය)''
| 
|-
|[[ගොනුව:Aspantiye Flag.png|දාරය|150x150පික්]]
| ? – 1815
| අශ්වාරෝහක බලකායේ නිලධාරියාගේ කොඩිය&lt;br&gt;''(අස්පන්තියේ නිලමේගේ කොඩිය)''
| 
|-
|[[ගොනුව:Davunde Flag of Kandy.svg|දාරය|150x150පික්]]
| ? – 1815
| රාජකීය හමුදාවේ/ආරක්ෂක බලකායේ කොඩිය&lt;br&gt;''(අතපත්තුවේ ලේකම්ගේ කොඩිය)''
|
|-
|[[ගොනුව:Tamboru Purampettukara Flag.svg|දාරය|150x150පික්]]
| ? – 1815
| හම්බුකාවාදකයින් සහ බෙර වාදකයින් භාර නිලධාරියාගේ කොඩිය&lt;br&gt;''(තම්බෝරු පුරම්පෙට්ටුකාර නිලමේගේ කොඩිය)''
| 
|-
|[[ගොනුව:Sudaliya-Maruvalliya Flag.svg|දාරය|150x150පික්]]
| ? – 1815
| අංගම්පොර සටන්කරුවන්ගේ ඒකකය භාර නිලධාරියාගේ කොඩිය&lt;br&gt;''(සුදලිය-මරුවල්ලිය නිලමේගේ කොඩිය)''
| 
|-
|[[ගොනුව:Kodithuwakku Flag.png|දාරය|150x150පික්]]
| ? – 1815
| රාජකීය කොඩිතුවක්කු ආඥාපතිතුමාගේ කොඩිය&lt;br&gt;''(කොඩිතුවක්කු ලේකම්ගේ කොඩිය)''
| 
|-
|[[ගොනුව:Ran Ayudage Flag.svg|දාරය|150x150පික්]]
| ? – 1815
| රාජකීය ස්වර්ණමය ආයුධ භාර නිලධාරියාගේ කොඩිය&lt;br&gt;''(රන් ආයුදගේ මඩුවේ ලේකම්ගේ කොඩිය)''
| 
|-
|[[ගොනුව:Wedikkara Flag.png|දාරය|150x150පික්]]
| ? – 1815
| තුවක්කු සන්නද්ධ පාබල හමුදාව (Musketeers) භාර ප්‍රධාන ලේකම්වරයාගේ කොඩිය&lt;br&gt;''(වෙඩික්කාර ලේකම්ගේ කොඩිය)''
| 
|-
|[[ගොනුව:Wadanatuwakkukara Flag.png|දාරය|150x150පික්]]
| ? – 1815
| ඉලක්ක වෙඩික්කරුවන් භාර නිලධාරියාගේ කොඩිය&lt;br&gt;''(වඩනටුවක්කුකර ලේකම්ගේ කොඩිය)''
| 
|}

== රජයේ කොඩි ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_the_Sri_Lanka_Police.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1972 -
| [[ශ්‍රී ලංකා පොලිස් සේවය|ශ්‍රී ලංකා පොලිසියේ කොඩිය]]
|
|-
|[[ගොනුව:Sri_Lankan_Coast_Guard_Flag.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 2010 -
| ශ්‍රී ලංකා වෙරළාරක්ෂක බලකායේ ධජය
|
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:STF Ensign of Sri Lanka.svg|150px]]
| ? – වර්තමාන
| ශ්‍රී ලංකා විශේෂ කාර්ය බලකායේ (STF) ධජය
| 
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Sri Lanka Customs Flag.svg|150px]]
| ? – වර්තමාන
| ශ්‍රී ලංකා රේගුවේ ධජය
| 
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Sri Lanka Port Authority Flag.svg|150px]]
| ? – වර්තමාන
| ශ්‍රී ලංකා වරාය අධිකාරියේ ධජය
| 
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Sri Lanka Transporation Board (SLTB) Flag 01.svg|150px]]
| ? – වර්තමාන
| ශ්‍රී ලංකා ගමනාගමන මණ්ඩලයේ ධජය
|
|}

===පෙර පැවති රජයේ කොඩි===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Sri Lankan Coast Guard Previous Flag.svg|150px]]
| ? – 2010
| ශ්‍රී ලංකා වෙරළාරක්ෂක බලකායේ ධජය
| 
|}

==ක්‍රීඩා කොඩි==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Flag of the National Olympic Committee of Sri Lanka.svg|150px]]
| ? – වර්තමාන
| ශ්‍රී ලංකා ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුවේ කොඩිය
| 
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Flag of Sri Lanka Volleyball Federation.svg|150px]]
| ? – වර්තමාන
| ශ්‍රී ලංකා වොලිබෝල් සම්මේලනයේ කොඩිය
| 
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Flag of Sri Lanka Cricket.svg|150px]]
| ? – වර්තමාන
| ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් කොඩිය
| 
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Flag of the Football Federation of Sri Lanka.svg|150px]]
| ? – වර්තමාන
| ශ්‍රී ලංකා පාපන්දු සම්මේලනයේ කොඩිය
| 
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Flag of Sri Lanka Rugby.svg|150px]]
| ? – වර්තමාන
| ශ්‍රී ලංකා ජාතික රග්බි සංගම් කණ්ඩායමේ කොඩිය
| 
|}

==වෙනත් කොඩි==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Flag of the Sri Lankan Red Cross Society.svg|150px]]
| ? – වර්තමාන
| ශ්‍රී ලංකා රතු කුරුස සංගමයේ කොඩිය
| 
|}

== පළාත් කොඩි ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |Flag
! style=&quot;width:100px;&quot; |Date
! style=&quot;width:250px;&quot; |Use
! style=&quot;width:250px;&quot; |Description
|-
| 
|නොවැම්බර් 14, 1987 –
|මධ්‍යම පළාතේ කොඩිය
| 
|-
| 
|ජනවාරි 1, 2007 –
|නැගෙනහිර පළාතේ කොඩිය
|
|-
| 
|නොවැම්බර් 14, 1987 –
|උතුරු මැද පළාතේ කොඩිය
|
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_the_Northeast_Province_(Sri_Lanka).png|දාරය|150x150පික්]]
|නොවැම්බර් 14, 1987 – දෙසැම්බර් 31, 2006
|උතුරු නැගෙනහිර පළාතේ ධජය
|උතුරු-නැගෙනහිර පළාත වෙන් කිරීමෙන් අනතුරුව, මෙම ධජය උතුරු පළාතේ ධජය ලෙස යොදා ගන්නා ලදී.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=The Island - News |url=http://www.island.lk/2007/05/28/news21.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090612095657/http://www.island.lk/2007/05/28/news21.html |archive-date=2009-06-12 |website=www.island.lk}} &lt;/ref&gt;
|-
| 
|ජනවාරි 1, 2007 –
|උතුරු පළාතේ කොඩිය
|නිල් පැහැ දාරය – සාගර සම්පත්; කොළ පැහැය – හරිත වනාන්තර සහ කෘෂිකර්මාන්තය; රතු පැහැය – ශ්‍රමය, උත්සාහවන්තභාවය මෙන්ම හින්දු සංස්කෘතිය හා ආගම; සුදු පැහැය – සහෝදරත්වය සහ සාමය; විහිදෙන හිරු – බලය සහ ස්වභාවික ශක්ති ප්‍රභවයන්ගේ එකමුතුව මෙන්ම, මෙම පළාතේ වෙසෙන දෙමළ ජනතාව සහ දෙමළ භාෂාව සංකේතවත් කරයි.
|-
| 
|නොවැම්බර් 14, 1987 –
|වයඹ පළාතේ කොඩිය
|සුදු පසුබිමක් මත හිරු සහ සඳු සංකේත සහිත දුඹුරු පැහැ ගවයෙකු මෙහි දැක්වේ. පසුබිමෙහි අට කොන් සහිත කුඩා තරු හැඩැති සලකුණු 15ක් ඇති අතර, සමස්ත රූපය වටා කොළ සහ දුඹුරු පැහැයෙන් යුත් ගෙතුම් රටාවක් සහිත දාරයක් පිහිටා ඇත.
|-
| 
|නොවැම්බර් 14, 1987 –
|සබරගමුව පළාත
|
|-
| 
|නොවැම්බර් 14, 1987 –
|දකුණු පළාතේ කොඩිය
|ඓතිහාසික දඹුලු ලෙන් විහාරයේ ඇති බිතු සිතුවම්වල සිංහ ධජයක රූපයක් දැකගත හැකිය. ඉදිරි පාදයකින් කුඩා කඩුවක් (ඉලුක් කූලය) දරාගෙන දිව යන සිංහයෙකු නිරූපිත මෙම ඓතිහාසික ධජය, 'රුහුණු ධජය' ලෙස සැලකේ.

තවද, රට එක්සත් කිරීමේ යුද්ධය සඳහා පිටත්ව යාමේදී දුටුගැමුණු රජතුමා මගම් රාජධානියේ සිට මෙම සිංහ ධජය පෙරටු කරගෙන ගමන් කළේය. මෙම ධජයෙහි රතු පැහැති (ලේ පැහැති) පසුබිමක කහ පැහැති සිංහයෙකු නිරූපණය වේ. ඒ අනුව, දකුණු පළාත් ධජය නිර්මාණය කිරීමේදී, රුහුණු ධජයේ ඇති 'ඉදිරි පාදයකින් කුඩා කඩුවක් දරා දිව යන සිංහයා' යන සංකේතයත්, දුටුගැමුණු රජතුමා යුද බිමේදී භාවිතා කළ ධජයේ වූ රතු සහ කහ වර්ණත් යොදා ගැනීමට තීරණය විය.

ගාල්ල, මාතර සහ හම්බන්තොට යන දිස්ත්‍රික්කවල සියලුම ප්‍රජාවන් නියෝජනය වන පරිදි, මෙම වර්ණ සංකලනය සහ ධජයේ ආකෘතිය තෝරා ගන්නා ලදී. මීට අමතරව, ජාතික ධජයේ අඩංගු බෝ පත්‍ර හතර (මෙත්තා, කරුණා, මුදිතා, උපේක්ඛා යන සතර බ්‍රහ්ම විහරණ සංකේතවත් කරන) ද මෙයට ඇතුළත් කර ඇත.

දකුණු පළාත් ධජයේ සඳ සහ හිරු නිරූපණය කිරීමේදී, දෙවිනුවර දේවාලයේ ධජයේ සහ හම්බන්තොට දිස්ත්‍රික් ධජයේ ඇති ආකාරයටම ඒවා නිර්මාණය කිරීමට එකඟතාව පළ විය. මේ තුළින් ගාල්ල, මාතර සහ හම්බන්තොට යන ප්‍රදේශවල ඒකාබද්ධතාවය පවත්වා ගැනීමට අපේක්ෂා කෙරිණි. එබැවින්, දකුණු පළාත් ධජය සාම්ප්‍රදායික ධජ කිහිපයක එකතුවක් ලෙස සැලකිය හැකිය.

මෙහි දැක්වෙන කුඩා කඩුව (ඉලුක් කූලය) පාලනය හෝ අධිකාරිය සංකේතවත් කරන නමුත්, එයින් භීෂණය හෝ මර්දනයක් අදහස් නොවේ. මෙම කුඩා කඩුව යුක්තිය සහ සාධාරණත්වය නියෝජනය කරයි. දිව යන සිංහයා වේගය, නිර්භීතකම සහ අභිමානය සංකේතවත් කරයි.

හිරු සහ සඳ මගින් ස්ථාවරත්වය, සමෘද්ධිය සහ ගාම්භීරත්වය නිරූපණය කෙරේ. මෙය &quot;හිරු සඳු පවතින තුරු&quot; යන සාම්ප්‍රදායික කියමන සිහිගන්වයි. මෙම ධජයේ ඇති හිරු සහ සඳ ජයග්‍රහණයේ සංකේත ලෙස සැලකේ. ධජය වටා ඇති වර්ණ සංකලනය මගින් දකුණු ශ්‍රී ලංකාවේ පැවැත්ම, ජයග්‍රාහී යුද ඉතිහාසය, ආගමික හා දේශප්‍රේමී හැඟීම් මෙන්ම අන්‍යෝන්‍ය සහයෝගීතාව සහ සහජීවනය නිරූපණය කෙරේ. 
|-
| 
|නොවැම්බර් 14, 1987 –
|ඌව පළාතේ කොඩිය
|සිංහල රජවරුන්ගේ සමයේදී ශ්‍රී ලංකාව පළාත් දොළහකට බෙදා පාලනය කරනු ලැබූ අතර, එම පළාත් දොළහෙන් එක් එක් පළාත සඳහා වෙන වෙනම ධජයක් වෙන් කර තිබුණි. ඒ අනුව, ප්‍රියමනාප බව, අහිංසකත්වය, ශ්‍රේෂ්ඨත්වය සහ රාජකීයත්වය වැනි ගුණාංග නිරූපණය කිරීම සඳහා හංසයෙකුගේ රූපය සහිත ධජයක් ඌව පළාතට වෙන් කර දෙන ලදී.

ක්‍රි.ව. 1798 සිට 1815 දක්වා කාලය තුළ මහනුවර රාජධානිය පාලනය කළ ශ්‍රී වික්‍රම රාජසිංහ රජු විසින් ඌව පළාතට ප්‍රදානය කරන ලද එම ධජය, අදටත් ජාතික කෞතුකාගාරයේදී දැකගත හැකිය. (මූලාශ්‍රය: පණ්ඩිත නවුල්ලේ ධම්මානන්ද හිමියන් විසින් රචිත &quot;ඌව ඉතිහාසය&quot; නම් ග්‍රන්ථය)
|-
| 
|නොවැම්බර් 14, 1987 –
|බස්නාහිර පළාතේ කොඩිය
|
|}

== ඓතිහාසික කොඩි ==

=== සිංහල රාජධානියේ කොඩි ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Dutthagamani.png|150x150පික්]]
| 437 BC-1017 ක්රි.ව
| [[රජරට රාජධානියේ අනුරාධපුර යුගය|අනුරාධපුර රාජධානියේ]] කොඩිය
| දුටුගැමුණු රජුගේ (ක්‍රි.පූ. 161-137) ධජය සහ එය අනුරාධපුර රාජධානියේ කොඩිය ලෙස හැඳින්වේ. ශ්‍රී ලංකාවේ දුට්ඨගාමණී (දුටුගැමුණු) රජු සහ පසුව රජවරුන් විසින් භාවිතා කරන ලදැයි විශ්වාස කෙරෙන කොඩිය.
|-
|
| 1055-1232 ක්රි.ව
| [[Kingdom Polonnaruwa|පොළොන්නරුව රාජධානියේ]] ධජය
|
|-
|
| 1220-1345 ක්රි.ව
| [[දඹදෙණිය යුගය|දඹදෙණිය රාජධානියේ]] කොඩිය
|
|-
|
| 1273-1284 ක්රි.ව
| [[යාපහුව බලකොටුව|යාපහුව]] රාජධානියේ කොඩිය
|
|-
|
| 1300-1341 ක්රි.ව
| [[Kingdom of kurunegala|කුරුණෑගල රාජධානියේ]] කොඩිය
|
|-
| 
| 1341-1408
| [[ගම්පොල රාජධානිය|ගම්පොල රාජධානියේ]] කොඩිය
| රන් මායිමක් සහිත රතු ක්ෂේත්‍රයක් සහ මධ්‍යයේ සර්පයෙකු සමඟ සටන් කරන මොනරෙක්.
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Kotte.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1412-1597
| [[කෝට්ටේ රාජධානිය|කෝට්ටේ රාජධානියේ]] කොඩිය
| විසිතුරු නිල් සහ රතු කොළ සහිත සුදු පැහැති මායිමක් සහ මධ්‍යයේ කසයක් සහිත සිංහයෙකු සහිත සරල සුදු කෙත.
|-
| 
| 1521-1594
| [[සීතාවක රාජධානිය|සීතාවක රාජධානියේ]] කොඩිය
| මධ්‍යයේ රතු සිංහයෙකු සහිත සුදු කෙත සහ සෑම කොනකම බෝ පත්‍ර 4 ක් ඇත.
|-
| 
| 1469-1815
| [[සෙංකඩගල රාජධානිය|මහනුවර රාජධානියේ]] ධජය
| සම්මත කරන ලද ධජය රාජකීය ප්‍රමිතිය වූ අතර බෝ පත්‍ර සහිත රන් සහ කළු මායිම් සහිත රතු කෙතක් සහ කඩුවක් සහිත සිංහයෙකු ඇතුළත් විය. මෙය නූතන කොඩියේ දකුණු කොටසට සමාන වේ.
|}

=== උප රාජධානි කොඩි ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
| 
| 1521-1538
| රයිගම රාජධානියේ කොඩිය
| රන් මායිමක් සහිත රතු ක්ෂේත්‍රයක් සහ මධ්‍යයේ සර්පයෙකු සමඟ සටන් කරන මොනරෙක්.
|-
| 
| 1215-1255,1323-1450 සහ 1467-1619
| [[යාපනය රාජධානිය|යාපනය රාජධානියේ]] කොඩිය
| රන් හිරු සමග රිදී අඩ සඳ. පූජනීය ගොනාට ඉහළින් දකුණට ද මධ්‍යයේ ද සර්පිලාකාරව විවර වන තනි පූජනීය හංකු කටුව රන්වන් තල සහ සුදු මුතු සහිත සුදු පරාලයකි.
|}

=== [[පෘතුගීසි ලංකාව|පෘතුගීසි ලංකා]] ධජ ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Portugal_(1495).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1508-1521
| පෘතුගාල රාජධානියේ ධජය
| මධ්‍යයේ පෘතුගීසි ලාංඡනය සහිත සුදු පිට්ටනියක්.
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Portugal_(1521).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1521-1578
| පෘතුගාල රාජධානියේ ධජය
| මධ්‍යයේ පෘතුගීසි ලාංඡනය සහිත සුදු පිට්ටනියක්.
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Portugal_(1578).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1578-1640
| පෘතුගාල රාජධානියේ ධජය
| මධ්‍යයේ පෘතුගීසි ලාංඡනය සහිත සුදු පිට්ටනියක්.
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Portugal_(1616).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1616-1640
| පෘතුගාල රාජධානියේ ධජය (Putative ධජය)
| මධ්‍යයේ පෘතුගීසි ලාංඡනය සහිත සුදු පිට්ටනියක්.
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Portugal_(1640).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1640-1658
| පෘතුගාල රාජධානියේ ධජය
| මධ්‍යයේ පෘතුගීසි ලාංඡනය සහිත සුදු පිට්ටනියක්.
|}

=== [[ලන්දේසි ලංකාව|ලන්දේසි ලංකා]] ධජ ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
|[[ගොනුව:Prinsenvlag.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1638-1795
| කුමාරයාගේ කොඩිය
| තැඹිලි, සුදු සහ නිල් යන තිරස් ගෝත්‍රයකි.
|-
|[[ගොනුව:Statenvlag.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1652-1672
| රාජ්ය ධජය
| රතු, සුදු සහ නිල් යන තිරස් ගෝත්‍රයක්.
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_the_Batavian_Republic.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1795-1796
| බටාවියන් ජනරජයේ ධජය
| කැන්ටනයේ ජනරජයේ ලාංඡනය සහිත රතු, සුදු සහ නිල් තිරස් ගෝත්‍රයකි.
|}

=== [[බ්‍රිතාන්‍ය ලංකාව|බ්‍රිතාන්‍ය ලංකා]] ධජ ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Great_Britain_(1707–1800).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1796-1801
| මහා බ්‍රිතාන්‍ය රාජධානියේ ධජය ( සලකා බැලිය යුතුය: -මෙය පුරාණ ශ්‍රී ලංකා ධජයක් නොවේ. මක්නිසාද යත් එවකට ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රධාන සිංහල රාජධානියක් පැවති බැවිනි. එහි රජු මුළු රටේම රජු ලෙස සැලකේ.)
| [[එංගලන්තය|එංගලන්තයේ]] සහ [[ස්කොට්ලන්තය|ස්කොට්ලන්තයේ]] ( යුනියන් ජැක් ) ධජවල අධිස්ථාපනයකි.
|-
|[[File:Flag_of_the_United_Kingdom.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1801-1972
| [[එක්සත් රාජධානිය|එක්සත් රාජධානියේ]] ධජය (සැලකිය යුතු ය: -මෙය 1801-1815 යුගයේ පැරණි ශ්‍රී ලංකා ධජයක් නොවේ. ඒ වන විට ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රධාන සිංහල රාජධානියක් පැවති බැවිනි. එහි රජු මුළු රටේම රජු ලෙස සැලකේ. )
| Saint Patrick's Saltire ( [[අයර්ලන්තය]] නියෝජනය කරමින්) ( යුනියන් ජැක් ) සමඟ එංගලන්තයේ සහ ස්කොට්ලන්තයේ ධජවල අධිස්ථාපනයකි.
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Ceylon_(1875–1948).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1875-1948
| ලංකා යටත් විජිත ආණ්ඩුවේ ධජය
| ලංකා රජයේ ආයුධ සහිත විකෘති කළ නිල් කොඩියක් .
|-
|[[ගොනුව:King_of_Kandy.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1948-1951
| ලංකා ඩොමීනියන් හි පළමු කොඩිය
| ශ්‍රී ලංකාවේ අවසාන රාජධානිය වන [[සෙංකඩගල රාජධානිය|උඩරට රාජධානියේ]] රාජකීය ප්‍රමිතිය.
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Ceylon_(1951–1972).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1951-1972
| ඩොමීනියන් ඔෆ් සිලෝන් හි දෙවන කොඩිය
| ශ්‍රී ලංකාවේ අවසන් රාජධානිය වූ උඩරට රාජධානියේ විකෘති කළ කොඩිය.
|}

=== රාජකීය සම්මතයන් ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Dutthagamani.png|150x150පික්]]
| 161 BC - 137 BC
| [[දඹුල්ල රජමහා විහාරය|දඹුල්ල]] විහාරයේ ලෙන අංක 2 &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස පොත|page=9}}&lt;/ref&gt; හි දැක්වෙන පරිදි [[දුටුගැමුණු රජ|දුටුගැමුණු]] රජුගේ කොඩිය
| සිංහයෙකු එහි දකුණු ඉදිරි පාදයේ කස්තානේ කඩුවක් අතැතිව සිටින සුදු ගිලුණු කෙත සහ ඉහළින් ඉර සහ සඳු. සිංහයාගේ විස්තර සහ වර්ණ ගැන්වීම අවිනිශ්චිතය.
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Kotte.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1415 - 1457
| [[ශ්‍රී ලංකාවේ හයවන පරාක්‍රමබාහු රජු|කෝට්ටේ VI වන පරාක්‍රමබාහුගේ]] හමුදා ප්‍රමිතිය
|
|-
| 
| c.1798 - 1815
| [[ශ්‍රී වික්‍රම රාජසිංහ රජ|ශ්‍රී වික්‍රම රාජසිංහ රජුගේ]] රාජකීය සම්මතය
|
|}

=== උප රාජ්‍ය කොඩි ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_the_Governor-General_of_Ceylon_(1953-1972).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1953-1972
| [[ලංකාවේ අග්‍රාණ්ඩුකාර|ලංකාවේ ආණ්ඩුකාරවරයාගේ ධජය]]
| &quot;සිලෝන්&quot; උඩින් ශාන්ත එඩ්වඩ්ගේ ඔටුන්නක් මත සිටගෙන සිටින සිංහයෙක්
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_the_Governor-General_of_Ceylon_(1948-1953).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1948-1953
| [[ලංකාවේ අග්‍රාණ්ඩුකාර|ලංකාවේ ආණ්ඩුකාරවරයාගේ ධජය]]
| &quot;සිලෝන්&quot; උඩින් ටියුඩර් ඔටුන්නක් මත සිටගෙන සිටින සිංහයෙක්
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_the_Governor_of_Ceylon_(1875–1948).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1875-1948
| ලංකාවේ ආණ්ඩුකාරවරයාගේ ධජය
| ලංකාණ්ඩුවේ ආයුධවලින් යූනියන් කොඩිය විකෘති කළා.
|}

== යොමු කිරීම් ==
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාව හා සබැඳි ලැයිස්තු]]</text>
      <sha1>aa0h6okehkq9k8oa8hnhf47urc46mtu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>805167</id>
      <parentid>805163</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T20:12:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Wijaya Kumara</username>
        <id>73906</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>විශාල උප්ඩේට් එකක්</comment>
      <origin>805167</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44826" sha1="aj2a5shukmcwlwfurl5y20m1sqr85jz" xml:space="preserve">මෙය [[ශ්‍රී ලංකාව|ශ්‍රී ලංකාවේ]] භාවිතා වන [[ශ්‍රී ලංකා ජාතික කොඩිය|කොඩි]] ලැයිස්තුවකි.

== ජාතික ධජය ==

{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |Flag
! style=&quot;width:100px;&quot; |Date
! style=&quot;width:250px;&quot; |Use
! style=&quot;width:250px;&quot; |Description
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Sri_Lanka.svg|දාරය|150x150පික්]]
|1972 – වර්තමාන
|[[ශ්‍රී ලංකා ප්‍රජාතාන්ත්‍රික සමාජවාදී ජනරජයේ ධජය]]
|ලංකා ඩොමීනියන් හි නවීකරණය කරන ලද ධජය. 1972 ජනරජය ප්‍රකාශ කිරීමේ සිට භාවිතා වේ.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=පෙබරවාරි 27, 2021 |title=ශ්‍රී ලංකා ජාතික ධජයේ කතාව |url=https://www.lankadeepa.lk/rasawitha/%E0%B7%81%E0%B7%8A%E2%80%8D%E0%B6%BB%E0%B7%93-%E0%B6%BD%E0%B6%82%E0%B6%9A%E0%B7%8F-%E0%B6%A2%E0%B7%8F%E0%B6%AD%E0%B7%92%E0%B6%9A--%E0%B6%B0%E0%B6%A2%E0%B6%BA%E0%B7%9A-%E0%B6%9A%E0%B6%AD%E0%B7%8F%E0%B7%80/57-586576 |website=lankadeepa.lk}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Flag of Sri Lanka vertical.png|75x666px]]&lt;hr /&gt;[[File:Flag of Sri Lanka vertical v2.svg|75x666px]]
| 1972 – වර්තමාන
| ශ්‍රී ලංකා ප්‍රජාතාන්ත්‍රික සමාජවාදී ජනරජයේ ධජය (සිරස් අතට)
| සිරස් අතට ප්‍රදර්ශනය කරන විට, කොඩියේ කණුව දෙසට ඇති හරිත හා තැඹිලි පැහැති තීරු ඉහළින් පිහිටන අතර, සිංහයාගේ පාද වම් පසටත් හිස දකුණු පසටත් යොමුවී තිබේ.
|}

== ජනාධිපති ධජය (1972–2022) ==
මෙම ධජය ශ්‍රී ලංකාවේ සෑම ජනාධිපතිවරයෙකුටම පුද්ගලික වූ අතර නව ජනාධිපතිවරයෙකු බලයට පත්වීමත් සමඟ සැලසුම වෙනස් විය.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Sri Lanka - Presidents flags |url=https://www.crwflags.com/fotw/flags/lk-pre.html |website=www.crwflags.com}}&lt;/ref&gt;

2022 ජූලි 15 වැනි දින ජනාධිපති [[රනිල් වික්‍රමසිංහ|රනිල් වික්‍රමසිංහ මහතා විසින්]] ජනාධිපති කොඩිය අහෝසි කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Will ensure all MPs exercise their free will to elect new President: RW - Latest News |url=https://www.dailymirror.lk/latest_news/Will-ensure-all-MPs-exercise-their-free-will-to-elect-new-President-RW/342-241161 |access-date=2022-07-15 |website=dailymirror.lk |language=English}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
|-
|[[ගොනුව:President_Gopallawa's_flag.gif|දාරය|150x150පික්]]
| 1972 මැයි 22 – 1978 පෙබරවාරි 4
| [[විලියම් ගොපල්ලව|විලියම් ගොපල්ලවගේ ජනාධිපති කොඩිය]]
|-
|[[ගොනුව:Junius_Jayawardene's_flag.gif|දාරය|150x150පික්]]
| පෙබරවාරි 4, 1978 – ජනවාරි 2, 1989
| [[ජේ. ආර්. ජයවර්ධන|ජයවර්ධනගේ ජනාධිපති කොඩිය]]
|-
|[[ගොනුව:Ranasinghe_Premadasa's_flag_.gif|දාරය|150x150පික්]]
| ජනවාරි 2, 1989 – මැයි 1, 1993
| [[රණසිංහ ප්‍රේමදාස|රණසිංහ ප්‍රේමදාස මහතාගේ ජනාධිපති කොඩිය]]
|-
|[[ගොනුව:DBWijethunge_President_Standard_.jpg|දාරය|150x150පික්]]
| මැයි 1, 1993 – නොවැම්බර් 12, 1994
| [[ජනාධිපති ඩී.බී. විජේතුංග|ඩී බී විජේතුංග මහතාගේ ජනාධිපති කොඩිය]]
|-
|[[ගොනුව:Presidential_Flag_of_Chandrika_Kumaratunga.gif|දාරය|150x150පික්]]
| නොවැම්බර් 12, 1994 – නොවැම්බර් 19, 2005
| [[චන්ද්‍රිකා බණ්ඩාරනායක කුමාරතුංග|චන්ද්‍රිකා කුමාරතුංග මහත්මියගේ ජනාධිපති කොඩිය]]
|-
|[[ගොනුව:Presidential_Flag_of_Mahinda_Rajapaksa.gif|දාරය|150x150පික්]]
| නොවැම්බර් 19, 2005 – ජනවාරි 8, 2015
| [[මහින්ද රාජපක්ෂ|මහින්ද රාජපක්ෂ මහතාගේ ජනාධිපති කොඩිය]]
|-
|[[ගොනුව:Presidential_Standard_of_Sri_Lanka_(Maithripala_Sirisena).svg|දාරය|150x150පික්]]
| ජනවාරි 9, 2015 – නොවැම්බර් 18, 2019
| [[මෛත්‍රීපාල සිරිසේන|මෛත්‍රීපාල සිරිසේන මහතාගේ ජනාධිපති කොඩිය]]
|-
|[[ගොනුව:Presidential_Standard_of_Sri_Lanka_(Gotabaya_Rajapaksa).gif|දාරය|150x150පික්]]
| නොවැම්බර් 18, 2019 – ජූලි 14, 2022
| [[ශ්‍රී ලංකාවේ ජනාධිපති|ගෝඨාභය රාජපක්ෂ මහතාගේ ජනාධිපති කොඩිය]]
|}

== සිවිල් ලාංඡන/පතාක ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
|[[ගොනුව:Civil_Ensign_of_Sri_Lanka.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1955 – 1969
| ශ්‍රී ලංකාවේ සිවිල් ධජය
| බ්‍රිතාන්‍ය මෝස්තරයේ බලපෑමට ලක් වූ කැන්ටනයේ ශ්‍රී ලංකා ධජය සහිත රතු කොඩියක්.
|-
|[[ගොනුව:Government_Ensign_of_Sri_Lanka.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1972 – වර්තමාන
| ශ්‍රී ලංකාවේ නිල් ධජය
| බ්‍රිතාන්‍ය මෝස්තරයේ බලපෑමට ලක් වූ කැන්ටනයේ ශ්‍රී ලංකා ධජය සහිත නිල් පැහැති කොඩියක්. SLVNF හි නිලධාරියෙකු විසින් අණ දෙන වෙළඳ යාත්රා මගින් නිල් ධජය පියාසර කරනු ලැබේ.
|}

== හමුදා කොඩි ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
|[[ගොනුව:Sri_Lankan_Army_Flag.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1972 – 
| ජනාධිපති වර්ණය
| ශ්‍රී ලංකාවේ ලාංඡනය සහිත ශ්‍රී ලංකාවේ ජාතික කොඩිය විකෘති කරන ලදී.
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_the_Sri_Lankan_Army.png|150x150පික්]]
| 1972 – 
| [[ශ්‍රී ලංකා යුද්ධ හමුදාව|ශ්‍රී ලංකා යුද හමුදාවේ ධජය]]
| ශ්‍රී ලංකා යුධ හමුදාවේ ලාංඡන සහිත හමුදා ධජය විකෘති කර ඇත.
|-
|[[ගොනුව:Naval_Ensign_of_Sri_Lanka.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1972 – 
| [[ශ්‍රී ලංකා නාවික හමුදාව|ශ්‍රී ලංකා නාවික ධජය]]
| බ්‍රිතාන්‍ය මෝස්තරයෙන් බලපෑමට ලක් වූ කැන්ටනයේ ශ්‍රී ලංකා ධජය සහිත විකෘති වූ සුදු කොඩියක් .
|-
|[[ගොනුව:Air_Force_Ensign_of_Sri_Lanka.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 2010 – 
| [[ශ්‍රී ලංකා ගුවන් හමුදාව|ශ්‍රී ලංකා ගුවන් හමුදා ධජය]]
| බ්‍රිතාන්‍ය මෝස්තරයෙන් බලපෑමට ලක් වූ කැන්ටනයේ ශ්‍රී ලංකා ධජය සහ ගුවන් හමුදා වටකුරු සහිත විකෘති කළ අහස් නිල් ධජයක්.
|-
|[[ගොනුව:Colours_of_the_Sri_Lanka_Air_Force.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 2010 – 
| [[ශ්‍රී ලංකා ගුවන් හමුදාව|ශ්‍රී ලංකාවේ ගුවන් හමුදා වර්ණ]]
| ශ්‍රී ලංකා ගුවන් හමුදාව මධ්‍යයේ කුංකුම, කොළ, මෙරූන් සහ කහ යන සිරස් ඉරි හතරකින් සහ ශ්‍රී ලංකා ජාතික ලාංඡනය මගින් අධිස්ථාපනය කර ඇත.
|-
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:SLA SLAC flag.png|150px]]
| 1955 –  
| ශ්‍රී ලංකා සන්නාහ සන්නද්ධ බලකායේ ධජය
| 
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Flag of Gajaba Regiment.svg|150px]]
| 1983 – 
| ශ්‍රී ලංකා ගජබා රෙජිමේන්තුවේ ධජය
| 
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Flag of the Sri Lanka Army Seva Vanitha Unit.svg|150px]]
| 1984 –  
| ශ්‍රී ලංකා යුද්ධ හමුදා සේවා වනිතා ඒකකයේ ධජය
| 
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Flag of Sri Lanka Civil Security Force.svg|150px]]
| 1986 – 
| ශ්‍රී ලංකා සිවිල් ආරක්ෂක බලකායේ ධජය
| 
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Flag of the Sinha Regiment.svg|150px]]
| ? – වර්තමාන
| ශ්‍රී ලංකා සිංහ රෙජිමේන්තුවේ ධජය
| 
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Sri Lanka Army Volunteer Force Flag.png|150px]]
| ? – වර්තමාන
| ශ්‍රී ලංකා යුද්ධ හමුදා ස්වේච්ඡා බලසේනාවේ ධජය
| 
|}

===පැරණි හමුදා කොඩි===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
! colspan=4 | නිදහසින් පසු යුගයේ කොඩි
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_the_Ceylon_army_(1949–1966).jpg|දාරය|150x150පික්]]
| 1949-1966
| ලංකා හමුදාවේ පළමු කොඩිය
|
|-
|[[ගොනුව:Flag of Commander of the Ceylon Army.png|දාරය|150x150පික්]]
| 1949-1966
| සර්ව සේනාධිනායකයාගේ ධජය
|
|-
|[[ගොනුව:War Flag of Ceylon.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1949-1966
| යුධ කොඩිය
|
|-
|[[ගොනුව:Second Flag of the Ceylon Army (1966–1972).jpg|දාරය|150x150පික්]]
| 1966-1972
| ලංකා හමුදාවේ දෙවන කොඩිය
|
|-
|[[ගොනුව:Naval_Ensign_of_the_Royal_Ceylon_Navy.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1950-1972
| [[ශ්‍රී ලංකා නාවික හමුදාව|රාජකීය ලංකා නාවික හමුදාවේ]] ධජය
|
|-
|[[ගොනුව:Ensign_of_the_Royal_Ceylon_Air_Force.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1951-1972
| [[ශ්‍රී ලංකා ගුවන් හමුදාව|රාජකීය ලංකා ගුවන් හමුදාවේ]] ධජය
|
|-
|[[ගොනුව:Air_Force_Ensign_of_Sri_Lanka_(1971-2010).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1971 - 2010
| ශ්‍රී ලංකා ගුවන් හමුදාවේ ධජය
|
|-
|[[ගොනුව:Colours_of_the_Sri_Lanka_Air_Force_1971-2010.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1971 - 2010
| ශ්‍රී ලංකා ගුවන් හමුදාවේ ඒකක වර්ණය
|
|-
! colspan=4 | [[කෝට්ටේ රාජධානිය|කෝට්ටේ]]-[[සීතාවක රාජධානිය|සීතාවක]]-[[සෙංකඩගල රාජධානිය|සෙංකඩගල]] යුගයේ කොඩි
|-
|[[ගොනුව:Gajanayake Flag.png|දාරය|150x150පික්]]
| ? – 1815
| මහනුවර රාජකීය හමුදාවේ සේනාධිනායකයාගේ කොඩිය&lt;br&gt;''(ගජනායක නිලමේගේ කොඩිය)''
| 
|-
|[[ගොනුව:Aspantiye Flag.png|දාරය|150x150පික්]]
| ? – 1815
| අශ්වාරෝහක බලකායේ නිලධාරියාගේ කොඩිය&lt;br&gt;''(අස්පන්තියේ නිලමේගේ කොඩිය)''
| 
|-
|[[ගොනුව:Davunde Flag of Kandy.svg|දාරය|150x150පික්]]
| ? – 1815
| රාජකීය හමුදාවේ/ආරක්ෂක බලකායේ කොඩිය&lt;br&gt;''(අතපත්තුවේ ලේකම්ගේ කොඩිය)''
|
|-
|[[ගොනුව:Tamboru Purampettukara Flag.svg|දාරය|150x150පික්]]
| ? – 1815
| හම්බුකාවාදකයින් සහ බෙර වාදකයින් භාර නිලධාරියාගේ කොඩිය&lt;br&gt;''(තම්බෝරු පුරම්පෙට්ටුකාර නිලමේගේ කොඩිය)''
| 
|-
|[[ගොනුව:Sudaliya-Maruvalliya Flag.svg|දාරය|150x150පික්]]
| ? – 1815
| අංගම්පොර සටන්කරුවන්ගේ ඒකකය භාර නිලධාරියාගේ කොඩිය&lt;br&gt;''(සුදලිය-මරුවල්ලිය නිලමේගේ කොඩිය)''
| 
|-
|[[ගොනුව:Kodithuwakku Flag.png|දාරය|150x150පික්]]
| ? – 1815
| රාජකීය කොඩිතුවක්කු ආඥාපතිතුමාගේ කොඩිය&lt;br&gt;''(කොඩිතුවක්කු ලේකම්ගේ කොඩිය)''
| 
|-
|[[ගොනුව:Ran Ayudage Flag.svg|දාරය|150x150පික්]]
| ? – 1815
| රාජකීය ස්වර්ණමය ආයුධ භාර නිලධාරියාගේ කොඩිය&lt;br&gt;''(රන් ආයුදගේ මඩුවේ ලේකම්ගේ කොඩිය)''
| 
|-
|[[ගොනුව:Wedikkara Flag.png|දාරය|150x150පික්]]
| ? – 1815
| තුවක්කු සන්නද්ධ පාබල හමුදාව (Musketeers) භාර ප්‍රධාන ලේකම්වරයාගේ කොඩිය&lt;br&gt;''(වෙඩික්කාර ලේකම්ගේ කොඩිය)''
| 
|-
|[[ගොනුව:Wadanatuwakkukara Flag.png|දාරය|150x150පික්]]
| ? – 1815
| ඉලක්ක වෙඩික්කරුවන් භාර නිලධාරියාගේ කොඩිය&lt;br&gt;''(වඩනටුවක්කුකර ලේකම්ගේ කොඩිය)''
| 
|}

== රජයේ කොඩි ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_the_Sri_Lanka_Police.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1972 -
| [[ශ්‍රී ලංකා පොලිස් සේවය|ශ්‍රී ලංකා පොලිසියේ කොඩිය]]
|
|-
|[[ගොනුව:Sri_Lankan_Coast_Guard_Flag.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 2010 -
| ශ්‍රී ලංකා වෙරළාරක්ෂක බලකායේ ධජය
|
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:STF Ensign of Sri Lanka.svg|150px]]
| ? – වර්තමාන
| ශ්‍රී ලංකා විශේෂ කාර්ය බලකායේ (STF) ධජය
| 
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Sri Lanka Customs Flag.svg|150px]]
| ? – වර්තමාන
| ශ්‍රී ලංකා රේගුවේ ධජය
| 
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Sri Lanka Port Authority Flag.svg|150px]]
| ? – වර්තමාන
| ශ්‍රී ලංකා වරාය අධිකාරියේ ධජය
| 
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Sri Lanka Transporation Board (SLTB) Flag 01.svg|150px]]
| ? – වර්තමාන
| ශ්‍රී ලංකා ගමනාගමන මණ්ඩලයේ ධජය
|
|}

===පෙර පැවති රජයේ කොඩි===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Sri Lankan Coast Guard Previous Flag.svg|150px]]
| ? – 2010
| ශ්‍රී ලංකා වෙරළාරක්ෂක බලකායේ ධජය
| 
|}

==ක්‍රීඩා කොඩි==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Flag of the National Olympic Committee of Sri Lanka.svg|150px]]
| ? – වර්තමාන
| ශ්‍රී ලංකා ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුවේ කොඩිය
| 
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Flag of Sri Lanka Volleyball Federation.svg|150px]]
| ? – වර්තමාන
| ශ්‍රී ලංකා වොලිබෝල් සම්මේලනයේ කොඩිය
| 
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Flag of Sri Lanka Cricket.svg|150px]]
| ? – වර්තමාන
| ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් කොඩිය
| 
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Flag of the Football Federation of Sri Lanka.svg|150px]]
| ? – වර්තමාන
| ශ්‍රී ලංකා පාපන්දු සම්මේලනයේ කොඩිය
| 
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Flag of Sri Lanka Rugby.svg|150px]]
| ? – වර්තමාන
| ශ්‍රී ලංකා ජාතික රග්බි සංගම් කණ්ඩායමේ කොඩිය
| 
|}

==වෙනත් කොඩි==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Flag of the Sri Lankan Red Cross Society.svg|150px]]
| ? – වර්තමාන
| ශ්‍රී ලංකා රතු කුරුස සංගමයේ කොඩිය
| 
|}

== පළාත් කොඩි ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |Flag
! style=&quot;width:100px;&quot; |Date
! style=&quot;width:250px;&quot; |Use
! style=&quot;width:250px;&quot; |Description
|-
| 
|නොවැම්බර් 14, 1987 –
|මධ්‍යම පළාතේ කොඩිය
| 
|-
| 
|ජනවාරි 1, 2007 –
|නැගෙනහිර පළාතේ කොඩිය
|
|-
| 
|නොවැම්බර් 14, 1987 –
|උතුරු මැද පළාතේ කොඩිය
|
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_the_Northeast_Province_(Sri_Lanka).png|දාරය|150x150පික්]]
|නොවැම්බර් 14, 1987 – දෙසැම්බර් 31, 2006
|උතුරු නැගෙනහිර පළාතේ ධජය
|උතුරු-නැගෙනහිර පළාත වෙන් කිරීමෙන් අනතුරුව, මෙම ධජය උතුරු පළාතේ ධජය ලෙස යොදා ගන්නා ලදී.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=The Island - News |url=http://www.island.lk/2007/05/28/news21.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090612095657/http://www.island.lk/2007/05/28/news21.html |archive-date=2009-06-12 |website=www.island.lk}} &lt;/ref&gt;
|-
| 
|ජනවාරි 1, 2007 –
|උතුරු පළාතේ කොඩිය
|නිල් පැහැ දාරය – සාගර සම්පත්; කොළ පැහැය – හරිත වනාන්තර සහ කෘෂිකර්මාන්තය; රතු පැහැය – ශ්‍රමය, උත්සාහවන්තභාවය මෙන්ම හින්දු සංස්කෘතිය හා ආගම; සුදු පැහැය – සහෝදරත්වය සහ සාමය; විහිදෙන හිරු – බලය සහ ස්වභාවික ශක්ති ප්‍රභවයන්ගේ එකමුතුව මෙන්ම, මෙම පළාතේ වෙසෙන දෙමළ ජනතාව සහ දෙමළ භාෂාව සංකේතවත් කරයි.
|-
| 
|නොවැම්බර් 14, 1987 –
|වයඹ පළාතේ කොඩිය
|සුදු පසුබිමක් මත හිරු සහ සඳු සංකේත සහිත දුඹුරු පැහැ ගවයෙකු මෙහි දැක්වේ. පසුබිමෙහි අට කොන් සහිත කුඩා තරු හැඩැති සලකුණු 15ක් ඇති අතර, සමස්ත රූපය වටා කොළ සහ දුඹුරු පැහැයෙන් යුත් ගෙතුම් රටාවක් සහිත දාරයක් පිහිටා ඇත.
|-
| 
|නොවැම්බර් 14, 1987 –
|සබරගමුව පළාත
|
|-
| 
|නොවැම්බර් 14, 1987 –
|දකුණු පළාතේ කොඩිය
|ඓතිහාසික දඹුලු ලෙන් විහාරයේ ඇති බිතු සිතුවම්වල සිංහ ධජයක රූපයක් දැකගත හැකිය. ඉදිරි පාදයකින් කුඩා කඩුවක් (ඉලුක් කූලය) දරාගෙන දිව යන සිංහයෙකු නිරූපිත මෙම ඓතිහාසික ධජය, 'රුහුණු ධජය' ලෙස සැලකේ.

තවද, රට එක්සත් කිරීමේ යුද්ධය සඳහා පිටත්ව යාමේදී දුටුගැමුණු රජතුමා මගම් රාජධානියේ සිට මෙම සිංහ ධජය පෙරටු කරගෙන ගමන් කළේය. මෙම ධජයෙහි රතු පැහැති (ලේ පැහැති) පසුබිමක කහ පැහැති සිංහයෙකු නිරූපණය වේ. ඒ අනුව, දකුණු පළාත් ධජය නිර්මාණය කිරීමේදී, රුහුණු ධජයේ ඇති 'ඉදිරි පාදයකින් කුඩා කඩුවක් දරා දිව යන සිංහයා' යන සංකේතයත්, දුටුගැමුණු රජතුමා යුද බිමේදී භාවිතා කළ ධජයේ වූ රතු සහ කහ වර්ණත් යොදා ගැනීමට තීරණය විය.

ගාල්ල, මාතර සහ හම්බන්තොට යන දිස්ත්‍රික්කවල සියලුම ප්‍රජාවන් නියෝජනය වන පරිදි, මෙම වර්ණ සංකලනය සහ ධජයේ ආකෘතිය තෝරා ගන්නා ලදී. මීට අමතරව, ජාතික ධජයේ අඩංගු බෝ පත්‍ර හතර (මෙත්තා, කරුණා, මුදිතා, උපේක්ඛා යන සතර බ්‍රහ්ම විහරණ සංකේතවත් කරන) ද මෙයට ඇතුළත් කර ඇත.

දකුණු පළාත් ධජයේ සඳ සහ හිරු නිරූපණය කිරීමේදී, දෙවිනුවර දේවාලයේ ධජයේ සහ හම්බන්තොට දිස්ත්‍රික් ධජයේ ඇති ආකාරයටම ඒවා නිර්මාණය කිරීමට එකඟතාව පළ විය. මේ තුළින් ගාල්ල, මාතර සහ හම්බන්තොට යන ප්‍රදේශවල ඒකාබද්ධතාවය පවත්වා ගැනීමට අපේක්ෂා කෙරිණි. එබැවින්, දකුණු පළාත් ධජය සාම්ප්‍රදායික ධජ කිහිපයක එකතුවක් ලෙස සැලකිය හැකිය.

මෙහි දැක්වෙන කුඩා කඩුව (ඉලුක් කූලය) පාලනය හෝ අධිකාරිය සංකේතවත් කරන නමුත්, එයින් භීෂණය හෝ මර්දනයක් අදහස් නොවේ. මෙම කුඩා කඩුව යුක්තිය සහ සාධාරණත්වය නියෝජනය කරයි. දිව යන සිංහයා වේගය, නිර්භීතකම සහ අභිමානය සංකේතවත් කරයි.

හිරු සහ සඳ මගින් ස්ථාවරත්වය, සමෘද්ධිය සහ ගාම්භීරත්වය නිරූපණය කෙරේ. මෙය &quot;හිරු සඳු පවතින තුරු&quot; යන සාම්ප්‍රදායික කියමන සිහිගන්වයි. මෙම ධජයේ ඇති හිරු සහ සඳ ජයග්‍රහණයේ සංකේත ලෙස සැලකේ. ධජය වටා ඇති වර්ණ සංකලනය මගින් දකුණු ශ්‍රී ලංකාවේ පැවැත්ම, ජයග්‍රාහී යුද ඉතිහාසය, ආගමික හා දේශප්‍රේමී හැඟීම් මෙන්ම අන්‍යෝන්‍ය සහයෝගීතාව සහ සහජීවනය නිරූපණය කෙරේ. 
|-
| 
|නොවැම්බර් 14, 1987 –
|ඌව පළාතේ කොඩිය
|සිංහල රජවරුන්ගේ සමයේදී ශ්‍රී ලංකාව පළාත් දොළහකට බෙදා පාලනය කරනු ලැබූ අතර, එම පළාත් දොළහෙන් එක් එක් පළාත සඳහා වෙන වෙනම ධජයක් වෙන් කර තිබුණි. ඒ අනුව, ප්‍රියමනාප බව, අහිංසකත්වය, ශ්‍රේෂ්ඨත්වය සහ රාජකීයත්වය වැනි ගුණාංග නිරූපණය කිරීම සඳහා හංසයෙකුගේ රූපය සහිත ධජයක් ඌව පළාතට වෙන් කර දෙන ලදී.

ක්‍රි.ව. 1798 සිට 1815 දක්වා කාලය තුළ මහනුවර රාජධානිය පාලනය කළ ශ්‍රී වික්‍රම රාජසිංහ රජු විසින් ඌව පළාතට ප්‍රදානය කරන ලද එම ධජය, අදටත් ජාතික කෞතුකාගාරයේදී දැකගත හැකිය. (මූලාශ්‍රය: පණ්ඩිත නවුල්ලේ ධම්මානන්ද හිමියන් විසින් රචිත &quot;ඌව ඉතිහාසය&quot; නම් ග්‍රන්ථය)
|-
| 
|නොවැම්බර් 14, 1987 –
|බස්නාහිර පළාතේ කොඩිය
|
|}

== ඓතිහාසික කොඩි ==

=== සිංහල රාජධානියේ කොඩි ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Dutthagamani.png|150x150පික්]]&lt;hr /&gt;[[ගොනුව:Flag of King Dutugemunu.svg||150x150පික්]]
| 437 ක්‍රි.පූ. – 1017 ක්‍රි.ව.
| [[රජරට රාජධානියේ අනුරාධපුර යුගය|අනුරාධපුර රාජධානියේ]] කොඩිය
| දුටුගැමුණු රජුගේ (ක්‍රි.පූ. 161-137) ධජය සහ එය අනුරාධපුර රාජධානියේ කොඩිය ලෙස හැඳින්වේ. ශ්‍රී ලංකාවේ දුට්ඨගාමණී (දුටුගැමුණු) රජු සහ පසුව රජවරුන් විසින් භාවිතා කරන ලදැයි විශ්වාස කෙරෙන කොඩිය.
|-
|[[ගොනුව:Mahasena's Flag v2.png|150x150පික්]]
| 273 – 301
| [[මහාසේන රජ|මහාසේන රජුගේ]] රාජ්‍ය ධජය හෝ පෞද්ගලික ධජය
| සිංහල භාෂාවෙන් 'සෙවුල් කොඩිය' ලෙස හැඳින්වෙන මෙම කොඩියේ, සර්පයෙකු ආහාරයට ගන්නා කුකුළෙකු නිරූපණය වේ. මීට අමතරව, සිංහල රජවරුන්ගේ සාම්ප්‍රදායික රාජකීය ලාංඡන වන හිරු සහ සඳු සංකේත ද එහි ඇතුළත් වේ.
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Kotte.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1412 – 1597
| [[කෝට්ටේ රාජධානිය|කෝට්ටේ රාජධානියේ]] කොඩිය
| විසිතුරු නිල් සහ රතු කොළ සහිත සුදු පැහැති මායිමක් සහ මධ්‍යයේ කසයක් සහිත සිංහයෙකු සහිත සරල සුදු කෙත.
|-
|[[ගොනුව:Flag of the Kingdom of Raigama (1521-1538).svg|150x150පික්]]
| 1521 – 1538
| රයිගම රාජධානියේ කොඩිය
| සුදු පැහැති පසුබිමක්, රතු පැහැති දාරයක් සහ මධ්‍යයේ සර්පයෙකු සමඟ සටන් වදින ගුරුළෙකු සහිතයි.
|-
|[[ගොනුව:Flag of the Sitawaka Kingdom.svg|150x150පික්]]
| 1521 – 1594
| [[සීතාවක රාජධානිය|සීතාවක රාජධානියේ]] කොඩිය
| මැද ලා තැඹිලි පැහැති අලියෙකු සිටින, කොළ පැහැති බිම් තීරුවක්.
|-
| [[ගොනුව:King of Kandy.svg|150x150පික්]]
| 1469 – 1815
| [[සෙංකඩගල රාජධානිය|මහනුවර රාජධානියේ]] ධජය
| සම්මත කරන ලද ධජය රාජකීය ප්‍රමිතිය වූ අතර බෝ පත්‍ර සහිත රන් සහ කළු මායිම් සහිත රතු කෙතක් සහ කඩුවක් සහිත සිංහයෙකු ඇතුළත් විය. මෙය නූතන කොඩියේ දකුණු කොටසට සමාන වේ.
|}

=== දෙමළ රාජධානි කොඩි ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
| [[ගොනුව:Nandi flag.png|150x150පික්]]
| 1215 - 1255,1323 - 1450 සහ 1467 - 1619
| [[යාපනය රාජධානිය|යාපනය රාජධානියේ]] කොඩිය
| රන් හිරු සමග රිදී අඩ සඳ. පූජනීය ගොනාට ඉහළින් දකුණට ද මධ්‍යයේ ද සර්පිලාකාරව විවර වන තනි පූජනීය හංකු කටුව රන්වන් තල සහ සුදු මුතු සහිත සුදු පරාලයකි.
|-
|[[ගොනුව:Flag of Pandara Vanniyan.PNG|150x150පික්]]
| 1232 – 1805
| වන්නි ප්‍රධානත්වයන්හි ධජය
| වන්නි රජවරුන්ගේ කොඩිය.
|-
|}

===1948 සිට ශ්‍රී ලංකාවේ ධජය===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
|[[ගොනුව:Flag of Ceylon (1948–1951).svg|150x150පික්]]
| 1948 – 1951
| සිලෝන් ඩොමීනියනයේ පළමු ධජය
| ශ්‍රී ලංකාවේ අවසාන රාජධානිය වූ මහනුවර රාජධානියේ රාජකීය ධජය.
|-
|[[ගොනුව:Flag of Ceylon (1951–1972).svg|150x150පික්]]
| 1951 – 1972
| සිලෝන් ඩොමීනියනයේ දෙවන ධජය
| ශ්‍රී ලංකාවේ අවසන් රාජධානිය වූ මහනුවර රාජධානියේ විකෘති කරන ලද ධජය.
|}

=== රාජකීය සම්මතයන් ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Dutthagamani.png|150x150පික්]]&lt;hr /&gt;[[ගොනුව:Flag of King Dutugemunu.svg||150x150පික්]]
| 161 ක්‍රි.පූ – 137 ක්‍රි.පූ.
| [[දඹුල්ල රජමහා විහාරය|දඹුල්ල]] විහාරයේ ලෙන අංක 2 &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස පොත|page=9}}&lt;/ref&gt; හි දැක්වෙන පරිදි [[දුටුගැමුණු රජ|දුටුගැමුණු]] රජුගේ කොඩිය
| සිංහයෙකු එහි දකුණු ඉදිරි පාදයේ කස්තානේ කඩුවක් අතැතිව සිටින සුදු ගිලුණු කෙත සහ ඉහළින් ඉර සහ සඳු. සිංහයාගේ විස්තර සහ වර්ණ ගැන්වීම අවිනිශ්චිතය.
|-
|[[ගොනුව:Mahasena's Flag v2.png|150x150පික්]]
| 273 – 301
| [[මහාසේන රජ|මහාසේන රජුගේ]] රාජකීය ධජය
|
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Kotte.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1415 – 1457
| [[ශ්‍රී ලංකාවේ හයවන පරාක්‍රමබාහු රජු|කෝට්ටේ VI වන පරාක්‍රමබාහුගේ]] හමුදා ධජය
|
|-
|[[ගොනුව:Flag of the Kingdom of Raigama (1521-1538).svg|150x150පික්]]
| 1521 – 1538
| පරරාජසිංහගේ ([[රයිගම් බණ්ඩාර රජ]]) රජුගේ රාජකීය ධජය
|
|-
|[[ගොනුව:Flag of the Sitawaka Kingdom.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1581 – 1593
| [[සීතාවක පළමුවන රාජසිංහ රජු|සීතාවක රාජසිංහ]] රජුගේ රාජකීය ධජය
| 
|-
|[[ගොනුව:Royal Standard of Kumarasinghe.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1629 – 1634
| කුමාරසිංහ අස්ථානගේ රාජකීය ධජය
| 
|-
|[[ගොනුව:Royal Standard of Vijayapala.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1628 – 1654
| විජයපාලගේ රාජකීය ධජය
| 
|-
|[[ගොනුව:Civil Standard of the Kandyan Monarch.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1798 – 1815
| [[ශ්‍රී වික්‍රම රාජසිංහ රජ|ශ්‍රී වික්‍රම රාජසිංහ රජුගේ]] රාජකීය ධජය
|
|-
|[[ගොනුව:Personal flag of Gongalegoda Banda.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1848
| [[ගොංගාලේගොඩ බණ්ඩා]] ''(ශ්‍රී වික්‍රම සිද්ධිපතිගේ)'' රාජකීය ධජය
| 
|}

=== [[පෘතුගීසි ලංකාව|පෘතුගීසි ලංකා]] ධජ ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Portugal_(1495).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1508-1521
| පෘතුගාල රාජධානියේ ධජය
| මධ්‍යයේ පෘතුගීසි ලාංඡනය සහිත සුදු පිට්ටනියක්.
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Portugal_(1521).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1521-1578
| පෘතුගාල රාජධානියේ ධජය
| මධ්‍යයේ පෘතුගීසි ලාංඡනය සහිත සුදු පිට්ටනියක්.
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Portugal_(1578).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1578-1640
| පෘතුගාල රාජධානියේ ධජය
| මධ්‍යයේ පෘතුගීසි ලාංඡනය සහිත සුදු පිට්ටනියක්.
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Portugal_(1616).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1616-1640
| පෘතුගාල රාජධානියේ ධජය (Putative ධජය)
| මධ්‍යයේ පෘතුගීසි ලාංඡනය සහිත සුදු පිට්ටනියක්.
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Portugal_(1640).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1640-1658
| පෘතුගාල රාජධානියේ ධජය
| මධ්‍යයේ පෘතුගීසි ලාංඡනය සහිත සුදු පිට්ටනියක්.
|}

=== [[ලන්දේසි ලංකාව|ලන්දේසි ලංකා]] ධජ ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
|[[ගොනුව:Prinsenvlag.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1638-1795
| කුමාරයාගේ කොඩිය
| තැඹිලි, සුදු සහ නිල් යන තිරස් ගෝත්‍රයකි.
|-
|[[ගොනුව:Statenvlag.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1652-1672
| රාජ්ය ධජය
| රතු, සුදු සහ නිල් යන තිරස් ගෝත්‍රයක්.
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_the_Batavian_Republic.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1795-1796
| බටාවියන් ජනරජයේ ධජය
| කැන්ටනයේ ජනරජයේ ලාංඡනය සහිත රතු, සුදු සහ නිල් තිරස් ගෝත්‍රයකි.
|}

=== [[බ්‍රිතාන්‍ය ලංකාව|බ්‍රිතාන්‍ය ලංකා]] ධජ ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Great_Britain_(1707–1800).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1796-1801
| මහා බ්‍රිතාන්‍ය රාජධානියේ ධජය ( සලකා බැලිය යුතුය: -මෙය පුරාණ ශ්‍රී ලංකා ධජයක් නොවේ. මක්නිසාද යත් එවකට ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රධාන සිංහල රාජධානියක් පැවති බැවිනි. එහි රජු මුළු රටේම රජු ලෙස සැලකේ.)
| [[එංගලන්තය|එංගලන්තයේ]] සහ [[ස්කොට්ලන්තය|ස්කොට්ලන්තයේ]] ( යුනියන් ජැක් ) ධජවල අධිස්ථාපනයකි.
|-
|[[File:Flag_of_the_United_Kingdom.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1801-1972
| [[එක්සත් රාජධානිය|එක්සත් රාජධානියේ]] ධජය (සැලකිය යුතු ය: -මෙය 1801-1815 යුගයේ පැරණි ශ්‍රී ලංකා ධජයක් නොවේ. ඒ වන විට ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රධාන සිංහල රාජධානියක් පැවති බැවිනි. එහි රජු මුළු රටේම රජු ලෙස සැලකේ. )
| Saint Patrick's Saltire ( [[අයර්ලන්තය]] නියෝජනය කරමින්) ( යුනියන් ජැක් ) සමඟ එංගලන්තයේ සහ ස්කොට්ලන්තයේ ධජවල අධිස්ථාපනයකි.
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Ceylon_(1875–1948).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1875-1948
| ලංකා යටත් විජිත ආණ්ඩුවේ ධජය
| ලංකා රජයේ ආයුධ සහිත විකෘති කළ නිල් කොඩියක් .
|-
|[[ගොනුව:King_of_Kandy.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1948-1951
| ලංකා ඩොමීනියන් හි පළමු කොඩිය
| ශ්‍රී ලංකාවේ අවසාන රාජධානිය වන [[සෙංකඩගල රාජධානිය|උඩරට රාජධානියේ]] රාජකීය ප්‍රමිතිය.
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Ceylon_(1951–1972).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1951-1972
| ඩොමීනියන් ඔෆ් සිලෝන් හි දෙවන කොඩිය
| ශ්‍රී ලංකාවේ අවසන් රාජධානිය වූ උඩරට රාජධානියේ විකෘති කළ කොඩිය.
|}

=== උප රාජ්‍ය කොඩි ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_the_Governor-General_of_Ceylon_(1953-1972).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1953-1972
| [[ලංකාවේ අග්‍රාණ්ඩුකාර|ලංකාවේ ආණ්ඩුකාරවරයාගේ ධජය]]
| &quot;සිලෝන්&quot; උඩින් ශාන්ත එඩ්වඩ්ගේ ඔටුන්නක් මත සිටගෙන සිටින සිංහයෙක්
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_the_Governor-General_of_Ceylon_(1948-1953).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1948-1953
| [[ලංකාවේ අග්‍රාණ්ඩුකාර|ලංකාවේ ආණ්ඩුකාරවරයාගේ ධජය]]
| &quot;සිලෝන්&quot; උඩින් ටියුඩර් ඔටුන්නක් මත සිටගෙන සිටින සිංහයෙක්
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_the_Governor_of_Ceylon_(1875–1948).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1875-1948
| ලංකාවේ ආණ්ඩුකාරවරයාගේ ධජය
| ලංකාණ්ඩුවේ ආයුධවලින් යූනියන් කොඩිය විකෘති කළා.
|}

== යොමු කිරීම් ==
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාව හා සබැඳි ලැයිස්තු]]</text>
      <sha1>aj2a5shukmcwlwfurl5y20m1sqr85jz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>805168</id>
      <parentid>805167</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T20:21:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Wijaya Kumara</username>
        <id>73906</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>805168</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43760" sha1="k6ukgxn4wjknk24bcqr48rh59bzezgl" xml:space="preserve">මෙය [[ශ්‍රී ලංකාව|ශ්‍රී ලංකාවේ]] භාවිතා වන [[ශ්‍රී ලංකා ජාතික කොඩිය|කොඩි]] ලැයිස්තුවකි.

== ජාතික ධජය ==

{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |Flag
! style=&quot;width:100px;&quot; |Date
! style=&quot;width:250px;&quot; |Use
! style=&quot;width:250px;&quot; |Description
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Sri_Lanka.svg|දාරය|150x150පික්]]
|1972 – වර්තමාන
|[[ශ්‍රී ලංකා ප්‍රජාතාන්ත්‍රික සමාජවාදී ජනරජයේ ධජය]]
|ලංකා ඩොමීනියන් හි නවීකරණය කරන ලද ධජය. 1972 ජනරජය ප්‍රකාශ කිරීමේ සිට භාවිතා වේ.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=පෙබරවාරි 27, 2021 |title=ශ්‍රී ලංකා ජාතික ධජයේ කතාව |url=https://www.lankadeepa.lk/rasawitha/%E0%B7%81%E0%B7%8A%E2%80%8D%E0%B6%BB%E0%B7%93-%E0%B6%BD%E0%B6%82%E0%B6%9A%E0%B7%8F-%E0%B6%A2%E0%B7%8F%E0%B6%AD%E0%B7%92%E0%B6%9A--%E0%B6%B0%E0%B6%A2%E0%B6%BA%E0%B7%9A-%E0%B6%9A%E0%B6%AD%E0%B7%8F%E0%B7%80/57-586576 |website=lankadeepa.lk}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Flag of Sri Lanka vertical.png|75x666px]]&lt;hr /&gt;[[File:Flag of Sri Lanka vertical v2.svg|75x666px]]
| 1972 – වර්තමාන
| ශ්‍රී ලංකා ප්‍රජාතාන්ත්‍රික සමාජවාදී ජනරජයේ ධජය (සිරස් අතට)
| සිරස් අතට ප්‍රදර්ශනය කරන විට, කොඩියේ කණුව දෙසට ඇති හරිත හා තැඹිලි පැහැති තීරු ඉහළින් පිහිටන අතර, සිංහයාගේ පාද වම් පසටත් හිස දකුණු පසටත් යොමුවී තිබේ.
|}

== ජනාධිපති ධජය (1972–2022) ==
මෙම ධජය ශ්‍රී ලංකාවේ සෑම ජනාධිපතිවරයෙකුටම පුද්ගලික වූ අතර නව ජනාධිපතිවරයෙකු බලයට පත්වීමත් සමඟ සැලසුම වෙනස් විය.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Sri Lanka - Presidents flags |url=https://www.crwflags.com/fotw/flags/lk-pre.html |website=www.crwflags.com}}&lt;/ref&gt;

2022 ජූලි 15 වැනි දින ජනාධිපති [[රනිල් වික්‍රමසිංහ|රනිල් වික්‍රමසිංහ මහතා විසින්]] ජනාධිපති කොඩිය අහෝසි කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Will ensure all MPs exercise their free will to elect new President: RW - Latest News |url=https://www.dailymirror.lk/latest_news/Will-ensure-all-MPs-exercise-their-free-will-to-elect-new-President-RW/342-241161 |access-date=2022-07-15 |website=dailymirror.lk |language=English}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
|-
|[[ගොනුව:President_Gopallawa's_flag.gif|දාරය|150x150පික්]]
| 1972 මැයි 22 – 1978 පෙබරවාරි 4
| [[විලියම් ගොපල්ලව|විලියම් ගොපල්ලවගේ ජනාධිපති කොඩිය]]
|-
|[[ගොනුව:Junius_Jayawardene's_flag.gif|දාරය|150x150පික්]]
| පෙබරවාරි 4, 1978 – ජනවාරි 2, 1989
| [[ජේ. ආර්. ජයවර්ධන|ජයවර්ධනගේ ජනාධිපති කොඩිය]]
|-
|[[ගොනුව:Ranasinghe_Premadasa's_flag_.gif|දාරය|150x150පික්]]
| ජනවාරි 2, 1989 – මැයි 1, 1993
| [[රණසිංහ ප්‍රේමදාස|රණසිංහ ප්‍රේමදාස මහතාගේ ජනාධිපති කොඩිය]]
|-
|[[ගොනුව:DBWijethunge_President_Standard_.jpg|දාරය|150x150පික්]]
| මැයි 1, 1993 – නොවැම්බර් 12, 1994
| [[ජනාධිපති ඩී.බී. විජේතුංග|ඩී බී විජේතුංග මහතාගේ ජනාධිපති කොඩිය]]
|-
|[[ගොනුව:Presidential_Flag_of_Chandrika_Kumaratunga.gif|දාරය|150x150පික්]]
| නොවැම්බර් 12, 1994 – නොවැම්බර් 19, 2005
| [[චන්ද්‍රිකා බණ්ඩාරනායක කුමාරතුංග|චන්ද්‍රිකා කුමාරතුංග මහත්මියගේ ජනාධිපති කොඩිය]]
|-
|[[ගොනුව:Presidential_Flag_of_Mahinda_Rajapaksa.gif|දාරය|150x150පික්]]
| නොවැම්බර් 19, 2005 – ජනවාරි 8, 2015
| [[මහින්ද රාජපක්ෂ|මහින්ද රාජපක්ෂ මහතාගේ ජනාධිපති කොඩිය]]
|-
|[[ගොනුව:Presidential_Standard_of_Sri_Lanka_(Maithripala_Sirisena).svg|දාරය|150x150පික්]]
| ජනවාරි 9, 2015 – නොවැම්බර් 18, 2019
| [[මෛත්‍රීපාල සිරිසේන|මෛත්‍රීපාල සිරිසේන මහතාගේ ජනාධිපති කොඩිය]]
|-
|[[ගොනුව:Presidential_Standard_of_Sri_Lanka_(Gotabaya_Rajapaksa).gif|දාරය|150x150පික්]]
| නොවැම්බර් 18, 2019 – ජූලි 14, 2022
| [[ශ්‍රී ලංකාවේ ජනාධිපති|ගෝඨාභය රාජපක්ෂ මහතාගේ ජනාධිපති කොඩිය]]
|}

== සිවිල් ලාංඡන/පතාක ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
|[[ගොනුව:Civil_Ensign_of_Sri_Lanka.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1955 – 1969
| ශ්‍රී ලංකාවේ සිවිල් ධජය
| බ්‍රිතාන්‍ය මෝස්තරයේ බලපෑමට ලක් වූ කැන්ටනයේ ශ්‍රී ලංකා ධජය සහිත රතු කොඩියක්.
|-
|[[ගොනුව:Government_Ensign_of_Sri_Lanka.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1972 – වර්තමාන
| ශ්‍රී ලංකාවේ නිල් ධජය
| බ්‍රිතාන්‍ය මෝස්තරයේ බලපෑමට ලක් වූ කැන්ටනයේ ශ්‍රී ලංකා ධජය සහිත නිල් පැහැති කොඩියක්. SLVNF හි නිලධාරියෙකු විසින් අණ දෙන වෙළඳ යාත්රා මගින් නිල් ධජය පියාසර කරනු ලැබේ.
|}

== හමුදා කොඩි ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
|[[ගොනුව:Sri_Lankan_Army_Flag.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1972 – 
| ජනාධිපති වර්ණය
| ශ්‍රී ලංකාවේ ලාංඡනය සහිත ශ්‍රී ලංකාවේ ජාතික කොඩිය විකෘති කරන ලදී.
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_the_Sri_Lankan_Army.png|150x150පික්]]
| 1972 – 
| [[ශ්‍රී ලංකා යුද්ධ හමුදාව|ශ්‍රී ලංකා යුද හමුදාවේ ධජය]]
| ශ්‍රී ලංකා යුධ හමුදාවේ ලාංඡන සහිත හමුදා ධජය විකෘති කර ඇත.
|-
|[[ගොනුව:Naval_Ensign_of_Sri_Lanka.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1972 – 
| [[ශ්‍රී ලංකා නාවික හමුදාව|ශ්‍රී ලංකා නාවික ධජය]]
| බ්‍රිතාන්‍ය මෝස්තරයෙන් බලපෑමට ලක් වූ කැන්ටනයේ ශ්‍රී ලංකා ධජය සහිත විකෘති වූ සුදු කොඩියක් .
|-
|[[ගොනුව:Air_Force_Ensign_of_Sri_Lanka.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 2010 – 
| [[ශ්‍රී ලංකා ගුවන් හමුදාව|ශ්‍රී ලංකා ගුවන් හමුදා ධජය]]
| බ්‍රිතාන්‍ය මෝස්තරයෙන් බලපෑමට ලක් වූ කැන්ටනයේ ශ්‍රී ලංකා ධජය සහ ගුවන් හමුදා වටකුරු සහිත විකෘති කළ අහස් නිල් ධජයක්.
|-
|[[ගොනුව:Colours_of_the_Sri_Lanka_Air_Force.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 2010 – 
| [[ශ්‍රී ලංකා ගුවන් හමුදාව|ශ්‍රී ලංකාවේ ගුවන් හමුදා වර්ණ]]
| ශ්‍රී ලංකා ගුවන් හමුදාව මධ්‍යයේ කුංකුම, කොළ, මෙරූන් සහ කහ යන සිරස් ඉරි හතරකින් සහ ශ්‍රී ලංකා ජාතික ලාංඡනය මගින් අධිස්ථාපනය කර ඇත.
|-
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:SLA SLAC flag.png|150px]]
| 1955 –  
| ශ්‍රී ලංකා සන්නාහ සන්නද්ධ බලකායේ ධජය
| 
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Flag of Gajaba Regiment.svg|150px]]
| 1983 – 
| ශ්‍රී ලංකා ගජබා රෙජිමේන්තුවේ ධජය
| 
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Flag of the Sri Lanka Army Seva Vanitha Unit.svg|150px]]
| 1984 –  
| ශ්‍රී ලංකා යුද්ධ හමුදා සේවා වනිතා ඒකකයේ ධජය
| 
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Flag of Sri Lanka Civil Security Force.svg|150px]]
| 1986 – 
| ශ්‍රී ලංකා සිවිල් ආරක්ෂක බලකායේ ධජය
| 
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Flag of the Sinha Regiment.svg|150px]]
| ? – වර්තමාන
| ශ්‍රී ලංකා සිංහ රෙජිමේන්තුවේ ධජය
| 
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Sri Lanka Army Volunteer Force Flag.png|150px]]
| ? – වර්තමාන
| ශ්‍රී ලංකා යුද්ධ හමුදා ස්වේච්ඡා බලසේනාවේ ධජය
| 
|}

===පැරණි හමුදා කොඩි===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
! colspan=4 | නිදහසින් පසු යුගයේ කොඩි
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_the_Ceylon_army_(1949–1966).jpg|දාරය|150x150පික්]]
| 1949-1966
| ලංකා හමුදාවේ පළමු කොඩිය
|
|-
|[[ගොනුව:Flag of Commander of the Ceylon Army.png|දාරය|150x150පික්]]
| 1949-1966
| සර්ව සේනාධිනායකයාගේ ධජය
|
|-
|[[ගොනුව:War Flag of Ceylon.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1949-1966
| යුධ කොඩිය
|
|-
|[[ගොනුව:Second Flag of the Ceylon Army (1966–1972).jpg|දාරය|150x150පික්]]
| 1966-1972
| ලංකා හමුදාවේ දෙවන කොඩිය
|
|-
|[[ගොනුව:Naval_Ensign_of_the_Royal_Ceylon_Navy.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1950-1972
| [[ශ්‍රී ලංකා නාවික හමුදාව|රාජකීය ලංකා නාවික හමුදාවේ]] ධජය
|
|-
|[[ගොනුව:Ensign_of_the_Royal_Ceylon_Air_Force.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1951-1972
| [[ශ්‍රී ලංකා ගුවන් හමුදාව|රාජකීය ලංකා ගුවන් හමුදාවේ]] ධජය
|
|-
|[[ගොනුව:Air_Force_Ensign_of_Sri_Lanka_(1971-2010).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1971 - 2010
| ශ්‍රී ලංකා ගුවන් හමුදාවේ ධජය
|
|-
|[[ගොනුව:Colours_of_the_Sri_Lanka_Air_Force_1971-2010.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1971 - 2010
| ශ්‍රී ලංකා ගුවන් හමුදාවේ ඒකක වර්ණය
|
|-
! colspan=4 | [[කෝට්ටේ රාජධානිය|කෝට්ටේ]]-[[සීතාවක රාජධානිය|සීතාවක]]-[[සෙංකඩගල රාජධානිය|සෙංකඩගල]] යුගයේ කොඩි
|-
|[[ගොනුව:Gajanayake Flag.png|දාරය|150x150පික්]]
| ? – 1815
| මහනුවර රාජකීය හමුදාවේ සේනාධිනායකයාගේ කොඩිය&lt;br&gt;''(ගජනායක නිලමේගේ කොඩිය)''
| 
|-
|[[ගොනුව:Aspantiye Flag.png|දාරය|150x150පික්]]
| ? – 1815
| අශ්වාරෝහක බලකායේ නිලධාරියාගේ කොඩිය&lt;br&gt;''(අස්පන්තියේ නිලමේගේ කොඩිය)''
| 
|-
|[[ගොනුව:Davunde Flag of Kandy.svg|දාරය|150x150පික්]]
| ? – 1815
| රාජකීය හමුදාවේ/ආරක්ෂක බලකායේ කොඩිය&lt;br&gt;''(අතපත්තුවේ ලේකම්ගේ කොඩිය)''
|
|-
|[[ගොනුව:Tamboru Purampettukara Flag.svg|දාරය|150x150පික්]]
| ? – 1815
| හම්බුකාවාදකයින් සහ බෙර වාදකයින් භාර නිලධාරියාගේ කොඩිය&lt;br&gt;''(තම්බෝරු පුරම්පෙට්ටුකාර නිලමේගේ කොඩිය)''
| 
|-
|[[ගොනුව:Sudaliya-Maruvalliya Flag.svg|දාරය|150x150පික්]]
| ? – 1815
| අංගම්පොර සටන්කරුවන්ගේ ඒකකය භාර නිලධාරියාගේ කොඩිය&lt;br&gt;''(සුදලිය-මරුවල්ලිය නිලමේගේ කොඩිය)''
| 
|-
|[[ගොනුව:Kodithuwakku Flag.png|දාරය|150x150පික්]]
| ? – 1815
| රාජකීය කොඩිතුවක්කු ආඥාපතිතුමාගේ කොඩිය&lt;br&gt;''(කොඩිතුවක්කු ලේකම්ගේ කොඩිය)''
| 
|-
|[[ගොනුව:Ran Ayudage Flag.svg|දාරය|150x150පික්]]
| ? – 1815
| රාජකීය ස්වර්ණමය ආයුධ භාර නිලධාරියාගේ කොඩිය&lt;br&gt;''(රන් ආයුදගේ මඩුවේ ලේකම්ගේ කොඩිය)''
| 
|-
|[[ගොනුව:Wedikkara Flag.png|දාරය|150x150පික්]]
| ? – 1815
| තුවක්කු සන්නද්ධ පාබල හමුදාව (Musketeers) භාර ප්‍රධාන ලේකම්වරයාගේ කොඩිය&lt;br&gt;''(වෙඩික්කාර ලේකම්ගේ කොඩිය)''
| 
|-
|[[ගොනුව:Wadanatuwakkukara Flag.png|දාරය|150x150පික්]]
| ? – 1815
| ඉලක්ක වෙඩික්කරුවන් භාර නිලධාරියාගේ කොඩිය&lt;br&gt;''(වඩනටුවක්කුකර ලේකම්ගේ කොඩිය)''
| 
|}

== රජයේ කොඩි ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_the_Sri_Lanka_Police.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1972 -
| [[ශ්‍රී ලංකා පොලිස් සේවය|ශ්‍රී ලංකා පොලිසියේ කොඩිය]]
|
|-
|[[ගොනුව:Sri_Lankan_Coast_Guard_Flag.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 2010 -
| ශ්‍රී ලංකා වෙරළාරක්ෂක බලකායේ ධජය
|
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:STF Ensign of Sri Lanka.svg|150px]]
| ? – වර්තමාන
| ශ්‍රී ලංකා විශේෂ කාර්ය බලකායේ (STF) ධජය
| 
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Sri Lanka Customs Flag.svg|150px]]
| ? – වර්තමාන
| ශ්‍රී ලංකා රේගුවේ ධජය
| 
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Sri Lanka Port Authority Flag.svg|150px]]
| ? – වර්තමාන
| ශ්‍රී ලංකා වරාය අධිකාරියේ ධජය
| 
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Sri Lanka Transporation Board (SLTB) Flag 01.svg|150px]]
| ? – වර්තමාන
| ශ්‍රී ලංකා ගමනාගමන මණ්ඩලයේ ධජය
|
|}

===පෙර පැවති රජයේ කොඩි===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Sri Lankan Coast Guard Previous Flag.svg|150px]]
| ? – 2010
| ශ්‍රී ලංකා වෙරළාරක්ෂක බලකායේ ධජය
| 
|}

==ක්‍රීඩා කොඩි==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Flag of the National Olympic Committee of Sri Lanka.svg|150px]]
| ? – වර්තමාන
| ශ්‍රී ලංකා ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුවේ කොඩිය
| 
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Flag of Sri Lanka Volleyball Federation.svg|150px]]
| ? – වර්තමාන
| ශ්‍රී ලංකා වොලිබෝල් සම්මේලනයේ කොඩිය
| 
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Flag of Sri Lanka Cricket.svg|150px]]
| ? – වර්තමාන
| ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් කොඩිය
| 
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Flag of the Football Federation of Sri Lanka.svg|150px]]
| ? – වර්තමාන
| ශ්‍රී ලංකා පාපන්දු සම්මේලනයේ කොඩිය
| 
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Flag of Sri Lanka Rugby.svg|150px]]
| ? – වර්තමාන
| ශ්‍රී ලංකා ජාතික රග්බි සංගම් කණ්ඩායමේ කොඩිය
| 
|}

==වෙනත් කොඩි==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Flag of the Sri Lankan Red Cross Society.svg|150px]]
| ? – වර්තමාන
| ශ්‍රී ලංකා රතු කුරුස සංගමයේ කොඩිය
| 
|}

== පළාත් කොඩි ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |Flag
! style=&quot;width:100px;&quot; |Date
! style=&quot;width:250px;&quot; |Use
! style=&quot;width:250px;&quot; |Description
|-
| 
|නොවැම්බර් 14, 1987 –
|මධ්‍යම පළාතේ කොඩිය
| 
|-
| 
|ජනවාරි 1, 2007 –
|නැගෙනහිර පළාතේ කොඩිය
|
|-
| 
|නොවැම්බර් 14, 1987 –
|උතුරු මැද පළාතේ කොඩිය
|
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_the_Northeast_Province_(Sri_Lanka).png|දාරය|150x150පික්]]
|නොවැම්බර් 14, 1987 – දෙසැම්බර් 31, 2006
|උතුරු නැගෙනහිර පළාතේ ධජය
|උතුරු-නැගෙනහිර පළාත වෙන් කිරීමෙන් අනතුරුව, මෙම ධජය උතුරු පළාතේ ධජය ලෙස යොදා ගන්නා ලදී.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=The Island - News |url=http://www.island.lk/2007/05/28/news21.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090612095657/http://www.island.lk/2007/05/28/news21.html |archive-date=2009-06-12 |website=www.island.lk}} &lt;/ref&gt;
|-
| 
|ජනවාරි 1, 2007 –
|උතුරු පළාතේ කොඩිය
|නිල් පැහැ දාරය – සාගර සම්පත්; කොළ පැහැය – හරිත වනාන්තර සහ කෘෂිකර්මාන්තය; රතු පැහැය – ශ්‍රමය, උත්සාහවන්තභාවය මෙන්ම හින්දු සංස්කෘතිය හා ආගම; සුදු පැහැය – සහෝදරත්වය සහ සාමය; විහිදෙන හිරු – බලය සහ ස්වභාවික ශක්ති ප්‍රභවයන්ගේ එකමුතුව මෙන්ම, මෙම පළාතේ වෙසෙන දෙමළ ජනතාව සහ දෙමළ භාෂාව සංකේතවත් කරයි.
|-
| 
|නොවැම්බර් 14, 1987 –
|වයඹ පළාතේ කොඩිය
|සුදු පසුබිමක් මත හිරු සහ සඳු සංකේත සහිත දුඹුරු පැහැ ගවයෙකු මෙහි දැක්වේ. පසුබිමෙහි අට කොන් සහිත කුඩා තරු හැඩැති සලකුණු 15ක් ඇති අතර, සමස්ත රූපය වටා කොළ සහ දුඹුරු පැහැයෙන් යුත් ගෙතුම් රටාවක් සහිත දාරයක් පිහිටා ඇත.
|-
| 
|නොවැම්බර් 14, 1987 –
|සබරගමුව පළාත
|
|-
| 
|නොවැම්බර් 14, 1987 –
|දකුණු පළාතේ කොඩිය
|ඓතිහාසික දඹුලු ලෙන් විහාරයේ ඇති බිතු සිතුවම්වල සිංහ ධජයක රූපයක් දැකගත හැකිය. ඉදිරි පාදයකින් කුඩා කඩුවක් (ඉලුක් කූලය) දරාගෙන දිව යන සිංහයෙකු නිරූපිත මෙම ඓතිහාසික ධජය, 'රුහුණු ධජය' ලෙස සැලකේ.

තවද, රට එක්සත් කිරීමේ යුද්ධය සඳහා පිටත්ව යාමේදී දුටුගැමුණු රජතුමා මගම් රාජධානියේ සිට මෙම සිංහ ධජය පෙරටු කරගෙන ගමන් කළේය. මෙම ධජයෙහි රතු පැහැති (ලේ පැහැති) පසුබිමක කහ පැහැති සිංහයෙකු නිරූපණය වේ. ඒ අනුව, දකුණු පළාත් ධජය නිර්මාණය කිරීමේදී, රුහුණු ධජයේ ඇති 'ඉදිරි පාදයකින් කුඩා කඩුවක් දරා දිව යන සිංහයා' යන සංකේතයත්, දුටුගැමුණු රජතුමා යුද බිමේදී භාවිතා කළ ධජයේ වූ රතු සහ කහ වර්ණත් යොදා ගැනීමට තීරණය විය.

ගාල්ල, මාතර සහ හම්බන්තොට යන දිස්ත්‍රික්කවල සියලුම ප්‍රජාවන් නියෝජනය වන පරිදි, මෙම වර්ණ සංකලනය සහ ධජයේ ආකෘතිය තෝරා ගන්නා ලදී. මීට අමතරව, ජාතික ධජයේ අඩංගු බෝ පත්‍ර හතර (මෙත්තා, කරුණා, මුදිතා, උපේක්ඛා යන සතර බ්‍රහ්ම විහරණ සංකේතවත් කරන) ද මෙයට ඇතුළත් කර ඇත.

දකුණු පළාත් ධජයේ සඳ සහ හිරු නිරූපණය කිරීමේදී, දෙවිනුවර දේවාලයේ ධජයේ සහ හම්බන්තොට දිස්ත්‍රික් ධජයේ ඇති ආකාරයටම ඒවා නිර්මාණය කිරීමට එකඟතාව පළ විය. මේ තුළින් ගාල්ල, මාතර සහ හම්බන්තොට යන ප්‍රදේශවල ඒකාබද්ධතාවය පවත්වා ගැනීමට අපේක්ෂා කෙරිණි. එබැවින්, දකුණු පළාත් ධජය සාම්ප්‍රදායික ධජ කිහිපයක එකතුවක් ලෙස සැලකිය හැකිය.

මෙහි දැක්වෙන කුඩා කඩුව (ඉලුක් කූලය) පාලනය හෝ අධිකාරිය සංකේතවත් කරන නමුත්, එයින් භීෂණය හෝ මර්දනයක් අදහස් නොවේ. මෙම කුඩා කඩුව යුක්තිය සහ සාධාරණත්වය නියෝජනය කරයි. දිව යන සිංහයා වේගය, නිර්භීතකම සහ අභිමානය සංකේතවත් කරයි.

හිරු සහ සඳ මගින් ස්ථාවරත්වය, සමෘද්ධිය සහ ගාම්භීරත්වය නිරූපණය කෙරේ. මෙය &quot;හිරු සඳු පවතින තුරු&quot; යන සාම්ප්‍රදායික කියමන සිහිගන්වයි. මෙම ධජයේ ඇති හිරු සහ සඳ ජයග්‍රහණයේ සංකේත ලෙස සැලකේ. ධජය වටා ඇති වර්ණ සංකලනය මගින් දකුණු ශ්‍රී ලංකාවේ පැවැත්ම, ජයග්‍රාහී යුද ඉතිහාසය, ආගමික හා දේශප්‍රේමී හැඟීම් මෙන්ම අන්‍යෝන්‍ය සහයෝගීතාව සහ සහජීවනය නිරූපණය කෙරේ. 
|-
| 
|නොවැම්බර් 14, 1987 –
|ඌව පළාතේ කොඩිය
|සිංහල රජවරුන්ගේ සමයේදී ශ්‍රී ලංකාව පළාත් දොළහකට බෙදා පාලනය කරනු ලැබූ අතර, එම පළාත් දොළහෙන් එක් එක් පළාත සඳහා වෙන වෙනම ධජයක් වෙන් කර තිබුණි. ඒ අනුව, ප්‍රියමනාප බව, අහිංසකත්වය, ශ්‍රේෂ්ඨත්වය සහ රාජකීයත්වය වැනි ගුණාංග නිරූපණය කිරීම සඳහා හංසයෙකුගේ රූපය සහිත ධජයක් ඌව පළාතට වෙන් කර දෙන ලදී.

ක්‍රි.ව. 1798 සිට 1815 දක්වා කාලය තුළ මහනුවර රාජධානිය පාලනය කළ ශ්‍රී වික්‍රම රාජසිංහ රජු විසින් ඌව පළාතට ප්‍රදානය කරන ලද එම ධජය, අදටත් ජාතික කෞතුකාගාරයේදී දැකගත හැකිය. (මූලාශ්‍රය: පණ්ඩිත නවුල්ලේ ධම්මානන්ද හිමියන් විසින් රචිත &quot;ඌව ඉතිහාසය&quot; නම් ග්‍රන්ථය)
|-
| 
|නොවැම්බර් 14, 1987 –
|බස්නාහිර පළාතේ කොඩිය
|
|}

== ඓතිහාසික කොඩි ==

=== සිංහල රාජධානියේ කොඩි ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Dutthagamani.png|150x150පික්]]&lt;hr /&gt;[[ගොනුව:Flag of King Dutugemunu.svg||150x150පික්]]
| 437 ක්‍රි.පූ. – 1017 ක්‍රි.ව.
| [[රජරට රාජධානියේ අනුරාධපුර යුගය|අනුරාධපුර රාජධානියේ]] කොඩිය
| දුටුගැමුණු රජුගේ (ක්‍රි.පූ. 161-137) ධජය සහ එය අනුරාධපුර රාජධානියේ කොඩිය ලෙස හැඳින්වේ. ශ්‍රී ලංකාවේ දුට්ඨගාමණී (දුටුගැමුණු) රජු සහ පසුව රජවරුන් විසින් භාවිතා කරන ලදැයි විශ්වාස කෙරෙන කොඩිය.
|-
|[[ගොනුව:Mahasena's Flag v2.png|150x150පික්]]
| 273 – 301
| [[මහාසේන රජ|මහාසේන රජුගේ]] රාජ්‍ය ධජය හෝ පෞද්ගලික ධජය
| සිංහල භාෂාවෙන් 'සෙවුල් කොඩිය' ලෙස හැඳින්වෙන මෙම කොඩියේ, සර්පයෙකු ආහාරයට ගන්නා කුකුළෙකු නිරූපණය වේ. මීට අමතරව, සිංහල රජවරුන්ගේ සාම්ප්‍රදායික රාජකීය ලාංඡන වන හිරු සහ සඳු සංකේත ද එහි ඇතුළත් වේ.
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Kotte.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1412 – 1597
| [[කෝට්ටේ රාජධානිය|කෝට්ටේ රාජධානියේ]] කොඩිය
| විසිතුරු නිල් සහ රතු කොළ සහිත සුදු පැහැති මායිමක් සහ මධ්‍යයේ කසයක් සහිත සිංහයෙකු සහිත සරල සුදු කෙත.
|-
|[[ගොනුව:Flag of the Kingdom of Raigama (1521-1538).svg|150x150පික්]]
| 1521 – 1538
| රයිගම රාජධානියේ කොඩිය
| සුදු පැහැති පසුබිමක්, රතු පැහැති දාරයක් සහ මධ්‍යයේ සර්පයෙකු සමඟ සටන් වදින ගුරුළෙකු සහිතයි.
|-
|[[ගොනුව:Flag of the Sitawaka Kingdom.svg|150x150පික්]]
| 1521 – 1594
| [[සීතාවක රාජධානිය|සීතාවක රාජධානියේ]] කොඩිය
| මැද ලා තැඹිලි පැහැති අලියෙකු සිටින, කොළ පැහැති බිම් තීරුවක්.
|-
| [[ගොනුව:King of Kandy.svg|150x150පික්]]
| 1469 – 1815
| [[සෙංකඩගල රාජධානිය|මහනුවර රාජධානියේ]] ධජය
| සම්මත කරන ලද ධජය රාජකීය ප්‍රමිතිය වූ අතර බෝ පත්‍ර සහිත රන් සහ කළු මායිම් සහිත රතු කෙතක් සහ කඩුවක් සහිත සිංහයෙකු ඇතුළත් විය. මෙය නූතන කොඩියේ දකුණු කොටසට සමාන වේ.
|}

=== දෙමළ රාජධානි කොඩි ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
| [[ගොනුව:Nandi flag.png|150x150පික්]]
| 1215 - 1255,1323 - 1450 සහ 1467 - 1619
| [[යාපනය රාජධානිය|යාපනය රාජධානියේ]] කොඩිය
| රන් හිරු සමග රිදී අඩ සඳ. පූජනීය ගොනාට ඉහළින් දකුණට ද මධ්‍යයේ ද සර්පිලාකාරව විවර වන තනි පූජනීය හංකු කටුව රන්වන් තල සහ සුදු මුතු සහිත සුදු පරාලයකි.
|-
|[[ගොනුව:Flag of Pandara Vanniyan.PNG|150x150පික්]]
| 1232 – 1805
| වන්නි ප්‍රධානත්වයන්හි ධජය
| වන්නි රජවරුන්ගේ කොඩිය.
|-
|}

===1948 සිට ශ්‍රී ලංකාවේ ධජය===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
|[[ගොනුව:Flag of Ceylon (1948–1951).svg|150x150පික්]]
| 1948 – 1951
| සිලෝන් ඩොමීනියනයේ පළමු ධජය
| ශ්‍රී ලංකාවේ අවසාන රාජධානිය වූ මහනුවර රාජධානියේ රාජකීය ධජය.
|-
|[[ගොනුව:Flag of Ceylon (1951–1972).svg|150x150පික්]]
| 1951 – 1972
| සිලෝන් ඩොමීනියනයේ දෙවන ධජය
| ශ්‍රී ලංකාවේ අවසන් රාජධානිය වූ මහනුවර රාජධානියේ විකෘති කරන ලද ධජය.
|}

=== රාජකීය සම්මතයන් ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Dutthagamani.png|150x150පික්]]&lt;hr /&gt;[[ගොනුව:Flag of King Dutugemunu.svg||150x150පික්]]
| 161 ක්‍රි.පූ – 137 ක්‍රි.පූ.
| [[දඹුල්ල රජමහා විහාරය|දඹුල්ල]] විහාරයේ ලෙන අංක 2 &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස පොත|page=9}}&lt;/ref&gt; හි දැක්වෙන පරිදි [[දුටුගැමුණු රජ|දුටුගැමුණු]] රජුගේ කොඩිය
| සිංහයෙකු එහි දකුණු ඉදිරි පාදයේ කස්තානේ කඩුවක් අතැතිව සිටින සුදු ගිලුණු කෙත සහ ඉහළින් ඉර සහ සඳු. සිංහයාගේ විස්තර සහ වර්ණ ගැන්වීම අවිනිශ්චිතය.
|-
|[[ගොනුව:Mahasena's Flag v2.png|150x150පික්]]
| 273 – 301
| [[මහාසේන රජ|මහාසේන රජුගේ]] රාජකීය ධජය
|
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Kotte.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1415 – 1457
| [[ශ්‍රී ලංකාවේ හයවන පරාක්‍රමබාහු රජු|කෝට්ටේ VI වන පරාක්‍රමබාහුගේ]] හමුදා ධජය
|
|-
|[[ගොනුව:Flag of the Kingdom of Raigama (1521-1538).svg|150x150පික්]]
| 1521 – 1538
| පරරාජසිංහගේ ([[රයිගම් බණ්ඩාර රජ]]) රජුගේ රාජකීය ධජය
|
|-
|[[ගොනුව:Flag of the Sitawaka Kingdom.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1581 – 1593
| [[සීතාවක පළමුවන රාජසිංහ රජු|සීතාවක රාජසිංහ]] රජුගේ රාජකීය ධජය
| 
|-
|[[ගොනුව:Royal Standard of Kumarasinghe.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1629 – 1634
| කුමාරසිංහ අස්ථානගේ රාජකීය ධජය
| 
|-
|[[ගොනුව:Royal Standard of Vijayapala.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1628 – 1654
| විජයපාලගේ රාජකීය ධජය
| 
|-
|[[ගොනුව:Civil Standard of the Kandyan Monarch.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1798 – 1815
| [[ශ්‍රී වික්‍රම රාජසිංහ රජ|ශ්‍රී වික්‍රම රාජසිංහ රජුගේ]] රාජකීය ධජය
|
|-
|[[ගොනුව:Personal flag of Gongalegoda Banda.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1848
| [[ගොංගාලේගොඩ බණ්ඩා]] ''(ශ්‍රී වික්‍රම සිද්ධිපතිගේ)'' රාජකීය ධජය
| 
|}

==යටත් විජිත යුගයේ ධජ==
=== [[පෘතුගීසි ලංකාව|පෘතුගීසි ලංකා]] ධජ ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Portugal_(1495).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1508-1521
| පෘතුගාල රාජධානියේ ධජය
| මධ්‍යයේ පෘතුගීසි ලාංඡනය සහිත සුදු පිට්ටනියක්.
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Portugal_(1578).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1578-1640
| පෘතුගාල රාජධානියේ ධජය
| මධ්‍යයේ පෘතුගීසි ලාංඡනය සහිත සුදු පිට්ටනියක්.
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Portugal_(1616).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1616-1640
| පෘතුගාල රාජධානියේ ධජය (Putative ධජය)
| මධ්‍යයේ පෘතුගීසි ලාංඡනය සහිත සුදු පිට්ටනියක්.
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Portugal_(1640).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1640-1658
| පෘතුගාල රාජධානියේ ධජය
| මධ්‍යයේ පෘතුගීසි ලාංඡනය සහිත සුදු පිට්ටනියක්.
|}

=== [[ලන්දේසි ලංකාව|ලන්දේසි ලංකා]] ධජ ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
|[[ගොනුව:Flag of the Dutch East India Company.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1630–1796
| ලන්දේසි නැගෙනහිර ඉන්දීය සමාගමේ ධජය
| රතු, සුදු සහ නිල් යන වර්ණවලින් යුත් තිරස් තීරු තුනක් සහ එහි මැද 'VOC' යන අකුරු සහිතයි.
|}

=== [[බ්‍රිතාන්‍ය ලංකාව|බ්‍රිතාන්‍ය ලංකා]] ධජ ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Great_Britain_(1707–1800).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1796-1801
| මහා බ්‍රිතාන්‍ය රාජධානියේ ධජය ( සලකා බැලිය යුතුය: -මෙය පුරාණ ශ්‍රී ලංකා ධජයක් නොවේ. මක්නිසාද යත් එවකට ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රධාන සිංහල රාජධානියක් පැවති බැවිනි. එහි රජු මුළු රටේම රජු ලෙස සැලකේ.)
| [[එංගලන්තය|එංගලන්තයේ]] සහ [[ස්කොට්ලන්තය|ස්කොට්ලන්තයේ]] ( යුනියන් ජැක් ) ධජවල අධිස්ථාපනයකි.
|-
|[[File:Flag_of_the_United_Kingdom.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1801-1972
| [[එක්සත් රාජධානිය|එක්සත් රාජධානියේ]] ධජය (සැලකිය යුතු ය: -මෙය 1801-1815 යුගයේ පැරණි ශ්‍රී ලංකා ධජයක් නොවේ. ඒ වන විට ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රධාන සිංහල රාජධානියක් පැවති බැවිනි. එහි රජු මුළු රටේම රජු ලෙස සැලකේ. )
| Saint Patrick's Saltire ( [[අයර්ලන්තය]] නියෝජනය කරමින්) ( යුනියන් ජැක් ) සමඟ එංගලන්තයේ සහ ස්කොට්ලන්තයේ ධජවල අධිස්ථාපනයකි.
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Ceylon_(1875–1948).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1875-1948
| ලංකා යටත් විජිත ආණ්ඩුවේ ධජය
| ලංකා රජයේ ආයුධ සහිත විකෘති කළ නිල් කොඩියක් .
|-
|[[ගොනුව:Locally appliqued flag of Ceylon.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 19 වන සියවසේ මුල් භාගය
| සිලෝන් ධජය (දේශීය)
| දේශීයව මැසූ සිලෝන් ධජයක්.
|}

=== උප රාජ්‍ය කොඩි ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_the_Governor-General_of_Ceylon_(1953-1972).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1953-1972
| [[ලංකාවේ අග්‍රාණ්ඩුකාර|ලංකාවේ ආණ්ඩුකාරවරයාගේ ධජය]]
| &quot;සිලෝන්&quot; උඩින් ශාන්ත එඩ්වඩ්ගේ ඔටුන්නක් මත සිටගෙන සිටින සිංහයෙක්
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_the_Governor-General_of_Ceylon_(1948-1953).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1948-1953
| [[ලංකාවේ අග්‍රාණ්ඩුකාර|ලංකාවේ ආණ්ඩුකාරවරයාගේ ධජය]]
| &quot;සිලෝන්&quot; උඩින් ටියුඩර් ඔටුන්නක් මත සිටගෙන සිටින සිංහයෙක්
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_the_Governor_of_Ceylon_(1875–1948).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1875-1948
| ලංකාවේ ආණ්ඩුකාරවරයාගේ ධජය
| ලංකාණ්ඩුවේ ආයුධවලින් යූනියන් කොඩිය විකෘති කළා.
|}

== යොමු කිරීම් ==
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාව හා සබැඳි ලැයිස්තු]]</text>
      <sha1>k6ukgxn4wjknk24bcqr48rh59bzezgl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>805169</id>
      <parentid>805168</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T20:24:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Wijaya Kumara</username>
        <id>73906</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>805169</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43475" sha1="95bxup3a50qgv5szn2q4n2pfkx8oeer" xml:space="preserve">මෙය [[ශ්‍රී ලංකාව|ශ්‍රී ලංකාවේ]] භාවිතා වන [[ශ්‍රී ලංකා ජාතික කොඩිය|කොඩි]] ලැයිස්තුවකි.

== ජාතික ධජය ==

{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |Flag
! style=&quot;width:100px;&quot; |Date
! style=&quot;width:250px;&quot; |Use
! style=&quot;width:250px;&quot; |Description
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Sri_Lanka.svg|දාරය|150x150පික්]]
|1972 – වර්තමාන
|[[ශ්‍රී ලංකා ප්‍රජාතාන්ත්‍රික සමාජවාදී ජනරජයේ ධජය]]
|ලංකා ඩොමීනියන් හි නවීකරණය කරන ලද ධජය. 1972 ජනරජය ප්‍රකාශ කිරීමේ සිට භාවිතා වේ.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=පෙබරවාරි 27, 2021 |title=ශ්‍රී ලංකා ජාතික ධජයේ කතාව |url=https://www.lankadeepa.lk/rasawitha/%E0%B7%81%E0%B7%8A%E2%80%8D%E0%B6%BB%E0%B7%93-%E0%B6%BD%E0%B6%82%E0%B6%9A%E0%B7%8F-%E0%B6%A2%E0%B7%8F%E0%B6%AD%E0%B7%92%E0%B6%9A--%E0%B6%B0%E0%B6%A2%E0%B6%BA%E0%B7%9A-%E0%B6%9A%E0%B6%AD%E0%B7%8F%E0%B7%80/57-586576 |website=lankadeepa.lk}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Flag of Sri Lanka vertical.png|75x666px]]&lt;hr /&gt;[[File:Flag of Sri Lanka vertical v2.svg|75x666px]]
| 1972 – වර්තමාන
| ශ්‍රී ලංකා ප්‍රජාතාන්ත්‍රික සමාජවාදී ජනරජයේ ධජය (සිරස් අතට)
| සිරස් අතට ප්‍රදර්ශනය කරන විට, කොඩියේ කණුව දෙසට ඇති හරිත හා තැඹිලි පැහැති තීරු ඉහළින් පිහිටන අතර, සිංහයාගේ පාද වම් පසටත් හිස දකුණු පසටත් යොමුවී තිබේ.
|}

== ජනාධිපති ධජය (1972–2022) ==
මෙම ධජය ශ්‍රී ලංකාවේ සෑම ජනාධිපතිවරයෙකුටම පුද්ගලික වූ අතර නව ජනාධිපතිවරයෙකු බලයට පත්වීමත් සමඟ සැලසුම වෙනස් විය.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Sri Lanka - Presidents flags |url=https://www.crwflags.com/fotw/flags/lk-pre.html |website=www.crwflags.com}}&lt;/ref&gt;

2022 ජූලි 15 වැනි දින ජනාධිපති [[රනිල් වික්‍රමසිංහ|රනිල් වික්‍රමසිංහ මහතා විසින්]] ජනාධිපති කොඩිය අහෝසි කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Will ensure all MPs exercise their free will to elect new President: RW - Latest News |url=https://www.dailymirror.lk/latest_news/Will-ensure-all-MPs-exercise-their-free-will-to-elect-new-President-RW/342-241161 |access-date=2022-07-15 |website=dailymirror.lk |language=English}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
|-
|[[ගොනුව:President_Gopallawa's_flag.gif|දාරය|150x150පික්]]
| 1972 මැයි 22 – 1978 පෙබරවාරි 4
| [[විලියම් ගොපල්ලව|විලියම් ගොපල්ලවගේ ජනාධිපති කොඩිය]]
|-
|[[ගොනුව:Junius_Jayawardene's_flag.gif|දාරය|150x150පික්]]
| පෙබරවාරි 4, 1978 – ජනවාරි 2, 1989
| [[ජේ. ආර්. ජයවර්ධන|ජයවර්ධනගේ ජනාධිපති කොඩිය]]
|-
|[[ගොනුව:Ranasinghe_Premadasa's_flag_.gif|දාරය|150x150පික්]]
| ජනවාරි 2, 1989 – මැයි 1, 1993
| [[රණසිංහ ප්‍රේමදාස|රණසිංහ ප්‍රේමදාස මහතාගේ ජනාධිපති කොඩිය]]
|-
|[[ගොනුව:DBWijethunge_President_Standard_.jpg|දාරය|150x150පික්]]
| මැයි 1, 1993 – නොවැම්බර් 12, 1994
| [[ජනාධිපති ඩී.බී. විජේතුංග|ඩී බී විජේතුංග මහතාගේ ජනාධිපති කොඩිය]]
|-
|[[ගොනුව:Presidential_Flag_of_Chandrika_Kumaratunga.gif|දාරය|150x150පික්]]
| නොවැම්බර් 12, 1994 – නොවැම්බර් 19, 2005
| [[චන්ද්‍රිකා බණ්ඩාරනායක කුමාරතුංග|චන්ද්‍රිකා කුමාරතුංග මහත්මියගේ ජනාධිපති කොඩිය]]
|-
|[[ගොනුව:Presidential_Flag_of_Mahinda_Rajapaksa.gif|දාරය|150x150පික්]]
| නොවැම්බර් 19, 2005 – ජනවාරි 8, 2015
| [[මහින්ද රාජපක්ෂ|මහින්ද රාජපක්ෂ මහතාගේ ජනාධිපති කොඩිය]]
|-
|[[ගොනුව:Presidential_Standard_of_Sri_Lanka_(Maithripala_Sirisena).svg|දාරය|150x150පික්]]
| ජනවාරි 9, 2015 – නොවැම්බර් 18, 2019
| [[මෛත්‍රීපාල සිරිසේන|මෛත්‍රීපාල සිරිසේන මහතාගේ ජනාධිපති කොඩිය]]
|-
|[[ගොනුව:Presidential_Standard_of_Sri_Lanka_(Gotabaya_Rajapaksa).gif|දාරය|150x150පික්]]
| නොවැම්බර් 18, 2019 – ජූලි 14, 2022
| [[ශ්‍රී ලංකාවේ ජනාධිපති|ගෝඨාභය රාජපක්ෂ මහතාගේ ජනාධිපති කොඩිය]]
|}

== සිවිල් ලාංඡන/පතාක ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
|[[ගොනුව:Civil_Ensign_of_Sri_Lanka.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1955 – 1969
| ශ්‍රී ලංකාවේ සිවිල් ධජය
| බ්‍රිතාන්‍ය මෝස්තරයේ බලපෑමට ලක් වූ කැන්ටනයේ ශ්‍රී ලංකා ධජය සහිත රතු කොඩියක්.
|-
|[[ගොනුව:Government_Ensign_of_Sri_Lanka.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1972 – වර්තමාන
| ශ්‍රී ලංකාවේ නිල් ධජය
| බ්‍රිතාන්‍ය මෝස්තරයේ බලපෑමට ලක් වූ කැන්ටනයේ ශ්‍රී ලංකා ධජය සහිත නිල් පැහැති කොඩියක්. SLVNF හි නිලධාරියෙකු විසින් අණ දෙන වෙළඳ යාත්රා මගින් නිල් ධජය පියාසර කරනු ලැබේ.
|}

== හමුදා කොඩි ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
|[[ගොනුව:Sri_Lankan_Army_Flag.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1972 – 
| ජනාධිපති වර්ණය
| ශ්‍රී ලංකාවේ ලාංඡනය සහිත ශ්‍රී ලංකාවේ ජාතික කොඩිය විකෘති කරන ලදී.
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_the_Sri_Lankan_Army.png|150x150පික්]]
| 1972 – 
| [[ශ්‍රී ලංකා යුද්ධ හමුදාව|ශ්‍රී ලංකා යුද හමුදාවේ ධජය]]
| ශ්‍රී ලංකා යුධ හමුදාවේ ලාංඡන සහිත හමුදා ධජය විකෘති කර ඇත.
|-
|[[ගොනුව:Naval_Ensign_of_Sri_Lanka.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1972 – 
| [[ශ්‍රී ලංකා නාවික හමුදාව|ශ්‍රී ලංකා නාවික ධජය]]
| බ්‍රිතාන්‍ය මෝස්තරයෙන් බලපෑමට ලක් වූ කැන්ටනයේ ශ්‍රී ලංකා ධජය සහිත විකෘති වූ සුදු කොඩියක් .
|-
|[[ගොනුව:Air_Force_Ensign_of_Sri_Lanka.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 2010 – 
| [[ශ්‍රී ලංකා ගුවන් හමුදාව|ශ්‍රී ලංකා ගුවන් හමුදා ධජය]]
| බ්‍රිතාන්‍ය මෝස්තරයෙන් බලපෑමට ලක් වූ කැන්ටනයේ ශ්‍රී ලංකා ධජය සහ ගුවන් හමුදා වටකුරු සහිත විකෘති කළ අහස් නිල් ධජයක්.
|-
|[[ගොනුව:Colours_of_the_Sri_Lanka_Air_Force.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 2010 – 
| [[ශ්‍රී ලංකා ගුවන් හමුදාව|ශ්‍රී ලංකාවේ ගුවන් හමුදා වර්ණ]]
| ශ්‍රී ලංකා ගුවන් හමුදාව මධ්‍යයේ කුංකුම, කොළ, මෙරූන් සහ කහ යන සිරස් ඉරි හතරකින් සහ ශ්‍රී ලංකා ජාතික ලාංඡනය මගින් අධිස්ථාපනය කර ඇත.
|-
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:SLA SLAC flag.png|150px]]
| 1955 –  
| ශ්‍රී ලංකා සන්නාහ සන්නද්ධ බලකායේ ධජය
| 
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Flag of Gajaba Regiment.svg|150px]]
| 1983 – 
| ශ්‍රී ලංකා ගජබා රෙජිමේන්තුවේ ධජය
| 
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Flag of the Sri Lanka Army Seva Vanitha Unit.svg|150px]]
| 1984 –  
| ශ්‍රී ලංකා යුද්ධ හමුදා සේවා වනිතා ඒකකයේ ධජය
| 
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Flag of Sri Lanka Civil Security Force.svg|150px]]
| 1986 – 
| ශ්‍රී ලංකා සිවිල් ආරක්ෂක බලකායේ ධජය
| 
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Flag of the Sinha Regiment.svg|150px]]
| ? – වර්තමාන
| ශ්‍රී ලංකා සිංහ රෙජිමේන්තුවේ ධජය
| 
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Sri Lanka Army Volunteer Force Flag.png|150px]]
| ? – වර්තමාන
| ශ්‍රී ලංකා යුද්ධ හමුදා ස්වේච්ඡා බලසේනාවේ ධජය
| 
|}

===පැරණි හමුදා කොඩි===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
! colspan=4 | නිදහසින් පසු යුගයේ කොඩි
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_the_Ceylon_army_(1949–1966).jpg|දාරය|150x150පික්]]
| 1949-1966
| ලංකා හමුදාවේ පළමු කොඩිය
|
|-
|[[ගොනුව:Flag of Commander of the Ceylon Army.png|දාරය|150x150පික්]]
| 1949-1966
| සර්ව සේනාධිනායකයාගේ ධජය
|
|-
|[[ගොනුව:War Flag of Ceylon.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1949-1966
| යුධ කොඩිය
|
|-
|[[ගොනුව:Second Flag of the Ceylon Army (1966–1972).jpg|දාරය|150x150පික්]]
| 1966-1972
| ලංකා හමුදාවේ දෙවන කොඩිය
|
|-
|[[ගොනුව:Naval_Ensign_of_the_Royal_Ceylon_Navy.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1950-1972
| [[ශ්‍රී ලංකා නාවික හමුදාව|රාජකීය ලංකා නාවික හමුදාවේ]] ධජය
|
|-
|[[ගොනුව:Ensign_of_the_Royal_Ceylon_Air_Force.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1951-1972
| [[ශ්‍රී ලංකා ගුවන් හමුදාව|රාජකීය ලංකා ගුවන් හමුදාවේ]] ධජය
|
|-
|[[ගොනුව:Air_Force_Ensign_of_Sri_Lanka_(1971-2010).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1971 - 2010
| ශ්‍රී ලංකා ගුවන් හමුදාවේ ධජය
|
|-
|[[ගොනුව:Colours_of_the_Sri_Lanka_Air_Force_1971-2010.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1971 - 2010
| ශ්‍රී ලංකා ගුවන් හමුදාවේ ඒකක වර්ණය
|
|-
! colspan=4 | [[කෝට්ටේ රාජධානිය|කෝට්ටේ]]-[[සීතාවක රාජධානිය|සීතාවක]]-[[සෙංකඩගල රාජධානිය|සෙංකඩගල]] යුගයේ කොඩි
|-
|[[ගොනුව:Gajanayake Flag.png|දාරය|150x150පික්]]
| ? – 1815
| මහනුවර රාජකීය හමුදාවේ සේනාධිනායකයාගේ කොඩිය&lt;br&gt;''(ගජනායක නිලමේගේ කොඩිය)''
| 
|-
|[[ගොනුව:Aspantiye Flag.png|දාරය|150x150පික්]]
| ? – 1815
| අශ්වාරෝහක බලකායේ නිලධාරියාගේ කොඩිය&lt;br&gt;''(අස්පන්තියේ නිලමේගේ කොඩිය)''
| 
|-
|[[ගොනුව:Davunde Flag of Kandy.svg|දාරය|150x150පික්]]
| ? – 1815
| රාජකීය හමුදාවේ/ආරක්ෂක බලකායේ කොඩිය&lt;br&gt;''(අතපත්තුවේ ලේකම්ගේ කොඩිය)''
|
|-
|[[ගොනුව:Tamboru Purampettukara Flag.svg|දාරය|150x150පික්]]
| ? – 1815
| හම්බුකාවාදකයින් සහ බෙර වාදකයින් භාර නිලධාරියාගේ කොඩිය&lt;br&gt;''(තම්බෝරු පුරම්පෙට්ටුකාර නිලමේගේ කොඩිය)''
| 
|-
|[[ගොනුව:Sudaliya-Maruvalliya Flag.svg|දාරය|150x150පික්]]
| ? – 1815
| අංගම්පොර සටන්කරුවන්ගේ ඒකකය භාර නිලධාරියාගේ කොඩිය&lt;br&gt;''(සුදලිය-මරුවල්ලිය නිලමේගේ කොඩිය)''
| 
|-
|[[ගොනුව:Kodithuwakku Flag.png|දාරය|150x150පික්]]
| ? – 1815
| රාජකීය කොඩිතුවක්කු ආඥාපතිතුමාගේ කොඩිය&lt;br&gt;''(කොඩිතුවක්කු ලේකම්ගේ කොඩිය)''
| 
|-
|[[ගොනුව:Ran Ayudage Flag.svg|දාරය|150x150පික්]]
| ? – 1815
| රාජකීය ස්වර්ණමය ආයුධ භාර නිලධාරියාගේ කොඩිය&lt;br&gt;''(රන් ආයුදගේ මඩුවේ ලේකම්ගේ කොඩිය)''
| 
|-
|[[ගොනුව:Wedikkara Flag.png|දාරය|150x150පික්]]
| ? – 1815
| තුවක්කු සන්නද්ධ පාබල හමුදාව (Musketeers) භාර ප්‍රධාන ලේකම්වරයාගේ කොඩිය&lt;br&gt;''(වෙඩික්කාර ලේකම්ගේ කොඩිය)''
| 
|-
|[[ගොනුව:Wadanatuwakkukara Flag.png|දාරය|150x150පික්]]
| ? – 1815
| ඉලක්ක වෙඩික්කරුවන් භාර නිලධාරියාගේ කොඩිය&lt;br&gt;''(වඩනටුවක්කුකර ලේකම්ගේ කොඩිය)''
| 
|}

== රජයේ කොඩි ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_the_Sri_Lanka_Police.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1972 -
| [[ශ්‍රී ලංකා පොලිස් සේවය|ශ්‍රී ලංකා පොලිසියේ කොඩිය]]
|
|-
|[[ගොනුව:Sri_Lankan_Coast_Guard_Flag.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 2010 -
| ශ්‍රී ලංකා වෙරළාරක්ෂක බලකායේ ධජය
|
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:STF Ensign of Sri Lanka.svg|150px]]
| ? – වර්තමාන
| ශ්‍රී ලංකා විශේෂ කාර්ය බලකායේ (STF) ධජය
| 
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Sri Lanka Customs Flag.svg|150px]]
| ? – වර්තමාන
| ශ්‍රී ලංකා රේගුවේ ධජය
| 
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Sri Lanka Port Authority Flag.svg|150px]]
| ? – වර්තමාන
| ශ්‍රී ලංකා වරාය අධිකාරියේ ධජය
| 
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Sri Lanka Transporation Board (SLTB) Flag 01.svg|150px]]
| ? – වර්තමාන
| ශ්‍රී ලංකා ගමනාගමන මණ්ඩලයේ ධජය
|
|}

===පෙර පැවති රජයේ කොඩි===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Sri Lankan Coast Guard Previous Flag.svg|150px]]
| ? – 2010
| ශ්‍රී ලංකා වෙරළාරක්ෂක බලකායේ ධජය
| 
|}

==ක්‍රීඩා කොඩි==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Flag of the National Olympic Committee of Sri Lanka.svg|150px]]
| ? – වර්තමාන
| ශ්‍රී ලංකා ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුවේ කොඩිය
| 
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Flag of Sri Lanka Volleyball Federation.svg|150px]]
| ? – වර්තමාන
| ශ්‍රී ලංකා වොලිබෝල් සම්මේලනයේ කොඩිය
| 
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Flag of Sri Lanka Cricket.svg|150px]]
| ? – වර්තමාන
| ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් කොඩිය
| 
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Flag of the Football Federation of Sri Lanka.svg|150px]]
| ? – වර්තමාන
| ශ්‍රී ලංකා පාපන්දු සම්මේලනයේ කොඩිය
| 
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Flag of Sri Lanka Rugby.svg|150px]]
| ? – වර්තමාන
| ශ්‍රී ලංකා ජාතික රග්බි සංගම් කණ්ඩායමේ කොඩිය
| 
|}

==වෙනත් කොඩි==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[File:Flag of the Sri Lankan Red Cross Society.svg|150px]]
| ? – වර්තමාන
| ශ්‍රී ලංකා රතු කුරුස සංගමයේ කොඩිය
| 
|}

== පළාත් කොඩි ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |Flag
! style=&quot;width:100px;&quot; |Date
! style=&quot;width:250px;&quot; |Use
! style=&quot;width:250px;&quot; |Description
|-
| 
|නොවැම්බර් 14, 1987 –
|මධ්‍යම පළාතේ කොඩිය
| 
|-
| 
|ජනවාරි 1, 2007 –
|නැගෙනහිර පළාතේ කොඩිය
|
|-
| 
|නොවැම්බර් 14, 1987 –
|උතුරු මැද පළාතේ කොඩිය
|
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_the_Northeast_Province_(Sri_Lanka).png|දාරය|150x150පික්]]
|නොවැම්බර් 14, 1987 – දෙසැම්බර් 31, 2006
|උතුරු නැගෙනහිර පළාතේ ධජය
|උතුරු-නැගෙනහිර පළාත වෙන් කිරීමෙන් අනතුරුව, මෙම ධජය උතුරු පළාතේ ධජය ලෙස යොදා ගන්නා ලදී.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=The Island - News |url=http://www.island.lk/2007/05/28/news21.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090612095657/http://www.island.lk/2007/05/28/news21.html |archive-date=2009-06-12 |website=www.island.lk}} &lt;/ref&gt;
|-
| 
|ජනවාරි 1, 2007 –
|උතුරු පළාතේ කොඩිය
|නිල් පැහැ දාරය – සාගර සම්පත්; කොළ පැහැය – හරිත වනාන්තර සහ කෘෂිකර්මාන්තය; රතු පැහැය – ශ්‍රමය, උත්සාහවන්තභාවය මෙන්ම හින්දු සංස්කෘතිය හා ආගම; සුදු පැහැය – සහෝදරත්වය සහ සාමය; විහිදෙන හිරු – බලය සහ ස්වභාවික ශක්ති ප්‍රභවයන්ගේ එකමුතුව මෙන්ම, මෙම පළාතේ වෙසෙන දෙමළ ජනතාව සහ දෙමළ භාෂාව සංකේතවත් කරයි.
|-
| 
|නොවැම්බර් 14, 1987 –
|වයඹ පළාතේ කොඩිය
|සුදු පසුබිමක් මත හිරු සහ සඳු සංකේත සහිත දුඹුරු පැහැ ගවයෙකු මෙහි දැක්වේ. පසුබිමෙහි අට කොන් සහිත කුඩා තරු හැඩැති සලකුණු 15ක් ඇති අතර, සමස්ත රූපය වටා කොළ සහ දුඹුරු පැහැයෙන් යුත් ගෙතුම් රටාවක් සහිත දාරයක් පිහිටා ඇත.
|-
| 
|නොවැම්බර් 14, 1987 –
|සබරගමුව පළාත
|
|-
| 
|නොවැම්බර් 14, 1987 –
|දකුණු පළාතේ කොඩිය
|ඓතිහාසික දඹුලු ලෙන් විහාරයේ ඇති බිතු සිතුවම්වල සිංහ ධජයක රූපයක් දැකගත හැකිය. ඉදිරි පාදයකින් කුඩා කඩුවක් (ඉලුක් කූලය) දරාගෙන දිව යන සිංහයෙකු නිරූපිත මෙම ඓතිහාසික ධජය, 'රුහුණු ධජය' ලෙස සැලකේ.

තවද, රට එක්සත් කිරීමේ යුද්ධය සඳහා පිටත්ව යාමේදී දුටුගැමුණු රජතුමා මගම් රාජධානියේ සිට මෙම සිංහ ධජය පෙරටු කරගෙන ගමන් කළේය. මෙම ධජයෙහි රතු පැහැති (ලේ පැහැති) පසුබිමක කහ පැහැති සිංහයෙකු නිරූපණය වේ. ඒ අනුව, දකුණු පළාත් ධජය නිර්මාණය කිරීමේදී, රුහුණු ධජයේ ඇති 'ඉදිරි පාදයකින් කුඩා කඩුවක් දරා දිව යන සිංහයා' යන සංකේතයත්, දුටුගැමුණු රජතුමා යුද බිමේදී භාවිතා කළ ධජයේ වූ රතු සහ කහ වර්ණත් යොදා ගැනීමට තීරණය විය.

ගාල්ල, මාතර සහ හම්බන්තොට යන දිස්ත්‍රික්කවල සියලුම ප්‍රජාවන් නියෝජනය වන පරිදි, මෙම වර්ණ සංකලනය සහ ධජයේ ආකෘතිය තෝරා ගන්නා ලදී. මීට අමතරව, ජාතික ධජයේ අඩංගු බෝ පත්‍ර හතර (මෙත්තා, කරුණා, මුදිතා, උපේක්ඛා යන සතර බ්‍රහ්ම විහරණ සංකේතවත් කරන) ද මෙයට ඇතුළත් කර ඇත.

දකුණු පළාත් ධජයේ සඳ සහ හිරු නිරූපණය කිරීමේදී, දෙවිනුවර දේවාලයේ ධජයේ සහ හම්බන්තොට දිස්ත්‍රික් ධජයේ ඇති ආකාරයටම ඒවා නිර්මාණය කිරීමට එකඟතාව පළ විය. මේ තුළින් ගාල්ල, මාතර සහ හම්බන්තොට යන ප්‍රදේශවල ඒකාබද්ධතාවය පවත්වා ගැනීමට අපේක්ෂා කෙරිණි. එබැවින්, දකුණු පළාත් ධජය සාම්ප්‍රදායික ධජ කිහිපයක එකතුවක් ලෙස සැලකිය හැකිය.

මෙහි දැක්වෙන කුඩා කඩුව (ඉලුක් කූලය) පාලනය හෝ අධිකාරිය සංකේතවත් කරන නමුත්, එයින් භීෂණය හෝ මර්දනයක් අදහස් නොවේ. මෙම කුඩා කඩුව යුක්තිය සහ සාධාරණත්වය නියෝජනය කරයි. දිව යන සිංහයා වේගය, නිර්භීතකම සහ අභිමානය සංකේතවත් කරයි.

හිරු සහ සඳ මගින් ස්ථාවරත්වය, සමෘද්ධිය සහ ගාම්භීරත්වය නිරූපණය කෙරේ. මෙය &quot;හිරු සඳු පවතින තුරු&quot; යන සාම්ප්‍රදායික කියමන සිහිගන්වයි. මෙම ධජයේ ඇති හිරු සහ සඳ ජයග්‍රහණයේ සංකේත ලෙස සැලකේ. ධජය වටා ඇති වර්ණ සංකලනය මගින් දකුණු ශ්‍රී ලංකාවේ පැවැත්ම, ජයග්‍රාහී යුද ඉතිහාසය, ආගමික හා දේශප්‍රේමී හැඟීම් මෙන්ම අන්‍යෝන්‍ය සහයෝගීතාව සහ සහජීවනය නිරූපණය කෙරේ. 
|-
| 
|නොවැම්බර් 14, 1987 –
|ඌව පළාතේ කොඩිය
|සිංහල රජවරුන්ගේ සමයේදී ශ්‍රී ලංකාව පළාත් දොළහකට බෙදා පාලනය කරනු ලැබූ අතර, එම පළාත් දොළහෙන් එක් එක් පළාත සඳහා වෙන වෙනම ධජයක් වෙන් කර තිබුණි. ඒ අනුව, ප්‍රියමනාප බව, අහිංසකත්වය, ශ්‍රේෂ්ඨත්වය සහ රාජකීයත්වය වැනි ගුණාංග නිරූපණය කිරීම සඳහා හංසයෙකුගේ රූපය සහිත ධජයක් ඌව පළාතට වෙන් කර දෙන ලදී.

ක්‍රි.ව. 1798 සිට 1815 දක්වා කාලය තුළ මහනුවර රාජධානිය පාලනය කළ ශ්‍රී වික්‍රම රාජසිංහ රජු විසින් ඌව පළාතට ප්‍රදානය කරන ලද එම ධජය, අදටත් ජාතික කෞතුකාගාරයේදී දැකගත හැකිය. (මූලාශ්‍රය: පණ්ඩිත නවුල්ලේ ධම්මානන්ද හිමියන් විසින් රචිත &quot;ඌව ඉතිහාසය&quot; නම් ග්‍රන්ථය)
|-
| 
|නොවැම්බර් 14, 1987 –
|බස්නාහිර පළාතේ කොඩිය
|
|}

== ඓතිහාසික කොඩි ==

=== සිංහල රාජධානියේ කොඩි ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Dutthagamani.png|150x150පික්]]&lt;hr /&gt;[[ගොනුව:Flag of King Dutugemunu.svg||150x150පික්]]
| 437 ක්‍රි.පූ. – 1017 ක්‍රි.ව.
| [[රජරට රාජධානියේ අනුරාධපුර යුගය|අනුරාධපුර රාජධානියේ]] කොඩිය
| දුටුගැමුණු රජුගේ (ක්‍රි.පූ. 161-137) ධජය සහ එය අනුරාධපුර රාජධානියේ කොඩිය ලෙස හැඳින්වේ. ශ්‍රී ලංකාවේ දුට්ඨගාමණී (දුටුගැමුණු) රජු සහ පසුව රජවරුන් විසින් භාවිතා කරන ලදැයි විශ්වාස කෙරෙන කොඩිය.
|-
|[[ගොනුව:Mahasena's Flag v2.png|150x150පික්]]
| 273 – 301
| [[මහාසේන රජ|මහාසේන රජුගේ]] රාජ්‍ය ධජය හෝ පෞද්ගලික ධජය
| සිංහල භාෂාවෙන් 'සෙවුල් කොඩිය' ලෙස හැඳින්වෙන මෙම කොඩියේ, සර්පයෙකු ආහාරයට ගන්නා කුකුළෙකු නිරූපණය වේ. මීට අමතරව, සිංහල රජවරුන්ගේ සාම්ප්‍රදායික රාජකීය ලාංඡන වන හිරු සහ සඳු සංකේත ද එහි ඇතුළත් වේ.
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Kotte.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1412 – 1597
| [[කෝට්ටේ රාජධානිය|කෝට්ටේ රාජධානියේ]] කොඩිය
| විසිතුරු නිල් සහ රතු කොළ සහිත සුදු පැහැති මායිමක් සහ මධ්‍යයේ කසයක් සහිත සිංහයෙකු සහිත සරල සුදු කෙත.
|-
|[[ගොනුව:Flag of the Kingdom of Raigama (1521-1538).svg|150x150පික්]]
| 1521 – 1538
| රයිගම රාජධානියේ කොඩිය
| සුදු පැහැති පසුබිමක්, රතු පැහැති දාරයක් සහ මධ්‍යයේ සර්පයෙකු සමඟ සටන් වදින ගුරුළෙකු සහිතයි.
|-
|[[ගොනුව:Flag of the Sitawaka Kingdom.svg|150x150පික්]]
| 1521 – 1594
| [[සීතාවක රාජධානිය|සීතාවක රාජධානියේ]] කොඩිය
| මැද ලා තැඹිලි පැහැති අලියෙකු සිටින, කොළ පැහැති බිම් තීරුවක්.
|-
| [[ගොනුව:King of Kandy.svg|150x150පික්]]
| 1469 – 1815
| [[සෙංකඩගල රාජධානිය|මහනුවර රාජධානියේ]] ධජය
| සම්මත කරන ලද ධජය රාජකීය ප්‍රමිතිය වූ අතර බෝ පත්‍ර සහිත රන් සහ කළු මායිම් සහිත රතු කෙතක් සහ කඩුවක් සහිත සිංහයෙකු ඇතුළත් විය. මෙය නූතන කොඩියේ දකුණු කොටසට සමාන වේ.
|}

=== දෙමළ රාජධානි කොඩි ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
| [[ගොනුව:Nandi flag.png|150x150පික්]]
| 1215 - 1255,1323 - 1450 සහ 1467 - 1619
| [[යාපනය රාජධානිය|යාපනය රාජධානියේ]] කොඩිය
| රන් හිරු සමග රිදී අඩ සඳ. පූජනීය ගොනාට ඉහළින් දකුණට ද මධ්‍යයේ ද සර්පිලාකාරව විවර වන තනි පූජනීය හංකු කටුව රන්වන් තල සහ සුදු මුතු සහිත සුදු පරාලයකි.
|-
|[[ගොනුව:Flag of Pandara Vanniyan.PNG|150x150පික්]]
| 1232 – 1805
| වන්නි ප්‍රධානත්වයන්හි ධජය
| වන්නි රජවරුන්ගේ කොඩිය.
|-
|}

===1948 සිට ශ්‍රී ලංකාවේ ධජය===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
|[[ගොනුව:Flag of Ceylon (1948–1951).svg|150x150පික්]]
| 1948 – 1951
| සිලෝන් ඩොමීනියනයේ පළමු ධජය
| ශ්‍රී ලංකාවේ අවසාන රාජධානිය වූ මහනුවර රාජධානියේ රාජකීය ධජය.
|-
|[[ගොනුව:Flag of Ceylon (1951–1972).svg|150x150පික්]]
| 1951 – 1972
| සිලෝන් ඩොමීනියනයේ දෙවන ධජය
| ශ්‍රී ලංකාවේ අවසන් රාජධානිය වූ මහනුවර රාජධානියේ විකෘති කරන ලද ධජය.
|}

=== රාජකීය සම්මතයන් ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Dutthagamani.png|150x150පික්]]&lt;hr /&gt;[[ගොනුව:Flag of King Dutugemunu.svg||150x150පික්]]
| 161 ක්‍රි.පූ – 137 ක්‍රි.පූ.
| [[දඹුල්ල රජමහා විහාරය|දඹුල්ල]] විහාරයේ ලෙන අංක 2 &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස පොත|page=9}}&lt;/ref&gt; හි දැක්වෙන පරිදි [[දුටුගැමුණු රජ|දුටුගැමුණු]] රජුගේ කොඩිය
| සිංහයෙකු එහි දකුණු ඉදිරි පාදයේ කස්තානේ කඩුවක් අතැතිව සිටින සුදු ගිලුණු කෙත සහ ඉහළින් ඉර සහ සඳු. සිංහයාගේ විස්තර සහ වර්ණ ගැන්වීම අවිනිශ්චිතය.
|-
|[[ගොනුව:Mahasena's Flag v2.png|150x150පික්]]
| 273 – 301
| [[මහාසේන රජ|මහාසේන රජුගේ]] රාජකීය ධජය
|
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Kotte.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1415 – 1457
| [[ශ්‍රී ලංකාවේ හයවන පරාක්‍රමබාහු රජු|කෝට්ටේ VI වන පරාක්‍රමබාහුගේ]] හමුදා ධජය
|
|-
|[[ගොනුව:Flag of the Kingdom of Raigama (1521-1538).svg|150x150පික්]]
| 1521 – 1538
| පරරාජසිංහගේ ([[රයිගම් බණ්ඩාර රජ]]) රජුගේ රාජකීය ධජය
|
|-
|[[ගොනුව:Flag of the Sitawaka Kingdom.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1581 – 1593
| [[සීතාවක පළමුවන රාජසිංහ රජු|සීතාවක රාජසිංහ]] රජුගේ රාජකීය ධජය
| 
|-
|[[ගොනුව:Royal Standard of Kumarasinghe.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1629 – 1634
| කුමාරසිංහ අස්ථානගේ රාජකීය ධජය
| 
|-
|[[ගොනුව:Royal Standard of Vijayapala.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1628 – 1654
| විජයපාලගේ රාජකීය ධජය
| 
|-
|[[ගොනුව:Civil Standard of the Kandyan Monarch.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1798 – 1815
| [[ශ්‍රී වික්‍රම රාජසිංහ රජ|ශ්‍රී වික්‍රම රාජසිංහ රජුගේ]] රාජකීය ධජය
|
|-
|[[ගොනුව:Personal flag of Gongalegoda Banda.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1848
| [[ගොංගාලේගොඩ බණ්ඩා]] ''(ශ්‍රී වික්‍රම සිද්ධිපතිගේ)'' රාජකීය ධජය
| 
|}

==යටත් විජිත යුගයේ ධජ==
=== [[පෘතුගීසි ලංකාව|පෘතුගීසි ලංකා]] ධජ ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Portugal_(1578).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1578-1640
| පෘතුගාල රාජධානියේ ධජය
| මධ්‍යයේ පෘතුගීසි ලාංඡනය සහිත සුදු පිට්ටනියක්.
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Portugal_(1616).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1616-1640
| පෘතුගාල රාජධානියේ ධජය (Putative ධජය)
| මධ්‍යයේ පෘතුගීසි ලාංඡනය සහිත සුදු පිට්ටනියක්.
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Portugal_(1640).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1640-1658
| පෘතුගාල රාජධානියේ ධජය
| මධ්‍යයේ පෘතුගීසි ලාංඡනය සහිත සුදු පිට්ටනියක්.
|}

=== [[ලන්දේසි ලංකාව|ලන්දේසි ලංකා]] ධජ ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
|[[ගොනුව:Flag of the Dutch East India Company.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1630–1796
| ලන්දේසි නැගෙනහිර ඉන්දීය සමාගමේ ධජය
| රතු, සුදු සහ නිල් යන වර්ණවලින් යුත් තිරස් තීරු තුනක් සහ එහි මැද 'VOC' යන අකුරු සහිතයි.
|}

=== [[බ්‍රිතාන්‍ය ලංකාව|බ්‍රිතාන්‍ය ලංකා]] ධජ ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Great_Britain_(1707–1800).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1796-1801
| මහා බ්‍රිතාන්‍ය රාජධානියේ ධජය ( සලකා බැලිය යුතුය: -මෙය පුරාණ ශ්‍රී ලංකා ධජයක් නොවේ. මක්නිසාද යත් එවකට ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රධාන සිංහල රාජධානියක් පැවති බැවිනි. එහි රජු මුළු රටේම රජු ලෙස සැලකේ.)
| [[එංගලන්තය|එංගලන්තයේ]] සහ [[ස්කොට්ලන්තය|ස්කොට්ලන්තයේ]] ( යුනියන් ජැක් ) ධජවල අධිස්ථාපනයකි.
|-
|[[File:Flag_of_the_United_Kingdom.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1801-1972
| [[එක්සත් රාජධානිය|එක්සත් රාජධානියේ]] ධජය (සැලකිය යුතු ය: -මෙය 1801-1815 යුගයේ පැරණි ශ්‍රී ලංකා ධජයක් නොවේ. ඒ වන විට ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රධාන සිංහල රාජධානියක් පැවති බැවිනි. එහි රජු මුළු රටේම රජු ලෙස සැලකේ. )
| Saint Patrick's Saltire ( [[අයර්ලන්තය]] නියෝජනය කරමින්) ( යුනියන් ජැක් ) සමඟ එංගලන්තයේ සහ ස්කොට්ලන්තයේ ධජවල අධිස්ථාපනයකි.
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_Ceylon_(1875–1948).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1875-1948
| ලංකා යටත් විජිත ආණ්ඩුවේ ධජය
| ලංකා රජයේ ආයුධ සහිත විකෘති කළ නිල් කොඩියක් .
|-
|[[ගොනුව:Locally appliqued flag of Ceylon.svg|දාරය|150x150පික්]]
| 19 වන සියවසේ මුල් භාගය
| සිලෝන් ධජය (දේශීය)
| දේශීයව මැසූ සිලෝන් ධජයක්.
|}

=== උප රාජ්‍ය කොඩි ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:110px;&quot; |කොඩිය
! style=&quot;width:100px;&quot; | දිනය
! style=&quot;width:250px;&quot; | භාවිතා කරන්න
! style=&quot;width:250px;&quot; | විස්තරය
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_the_Governor-General_of_Ceylon_(1953-1972).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1953-1972
| [[ලංකාවේ අග්‍රාණ්ඩුකාර|ලංකාවේ ආණ්ඩුකාරවරයාගේ ධජය]]
| &quot;සිලෝන්&quot; උඩින් ශාන්ත එඩ්වඩ්ගේ ඔටුන්නක් මත සිටගෙන සිටින සිංහයෙක්
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_the_Governor-General_of_Ceylon_(1948-1953).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1948-1953
| [[ලංකාවේ අග්‍රාණ්ඩුකාර|ලංකාවේ ආණ්ඩුකාරවරයාගේ ධජය]]
| &quot;සිලෝන්&quot; උඩින් ටියුඩර් ඔටුන්නක් මත සිටගෙන සිටින සිංහයෙක්
|-
|[[ගොනුව:Flag_of_the_Governor_of_Ceylon_(1875–1948).svg|දාරය|150x150පික්]]
| 1875-1948
| ලංකාවේ ආණ්ඩුකාරවරයාගේ ධජය
| ලංකාණ්ඩුවේ ආයුධවලින් යූනියන් කොඩිය විකෘති කළා.
|}

== යොමු කිරීම් ==
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාව හා සබැඳි ලැයිස්තු]]</text>
      <sha1>95bxup3a50qgv5szn2q4n2pfkx8oeer</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සුඩානයේ ඉතිහාසය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>177391</id>
    <revision>
      <id>805265</id>
      <parentid>798531</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T09:55:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>805265</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="136961" sha1="fvv4d731cbbngyx8gk0vl397llt5cgt" xml:space="preserve">=== ප්‍රාග් ඓතිහාසික සුඩානය (ක්‍රි.පූ. 8000ට පෙර) ===
[[File:Western_Deffufa_-_Kerma.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Western_Deffufa_-_Kerma.jpg|thumb|පුරාණ කර්මා නගරයේ බටහිර ඩෙෆුෆා ලෙස හැඳින්වෙන විශාල මඩ ගඩොල් විහාරය]]
[[File:Fortress_of_the_Middle_Kingdom,_reconstructed_under_the_New_Kingdom_(_about_1200_B.C.).jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Fortress_of_the_Middle_Kingdom,_reconstructed_under_the_New_Kingdom_(_about_1200_B.C.).jpg|thumb|නව රාජධානිය යටතේ ප්‍රතිසංස්කරණය කරන ලද මධ්‍යම රාජධානියේ බුහෙන් බලකොටුව (ක්‍රි.පූ. 1200 පමණ)]]
අෆාඩ් 23 යනු උතුරු සුඩානයේ දකුණු දිග දොංගෝල රීච් හි අෆාඩ් ප්‍රදේශයේ පිහිටි පුරාවිද්‍යාත්මක ස්ථානයකි,&lt;ref name=&quot;Osypiński&quot;&gt;{{cite journal|last1=Osypiński|first1=Piotr|last2=Osypińska|first2=Marta|last3=Gautier|first3=Achilles|date=2011|title=Affad 23, a Late Middle Palaeolithic Site With Refitted Lithics and Animal Remains in the Southern Dongola Reach, Sudan|url=https://www.jstor.org/stable/43135549|journal=Journal of African Archaeology|volume=9|issue=2|pages=177–188|doi=10.3213/2191-5784-10186|issn=1612-1651|jstor=43135549|oclc=7787802958|s2cid=161078189}}&lt;/ref&gt; &quot;ප්‍රාග් ඓතිහාසික කඳවුරුවල (ලෝකයේ පැරණිතම එළිමහන් පැල්පතේ ධාතු) හොඳින් සංරක්ෂණය කර ඇති නටබුන් සහ විවිධ දඩයම් කිරීම සහ වසර 50,000ක් පමණ පැරණි ස්ථාන එකතු කිරීම&quot;.&lt;ref name=&quot;Osypiński II&quot;&gt;{{cite web |last1=Osypiński |first1=Piotr |date=2020 |title=Unearthing Pan-African crossroad? Significance of the middle Nile valley in prehistory |url=https://projekty.ncn.gov.pl/opisy/480275-en.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230801081130/https://projekty.ncn.gov.pl/opisy/480275-en.pdf |archive-date=1 August 2023 |access-date=1 August 2023 |publisher=National Science Centre}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Osypińska&quot;&gt;{{cite book|last1=Osypińska|first1=Marta|title=From Faras to Soba: 60 years of Sudanese–Polish cooperation in saving the heritage of Sudan|date=2021|publisher=Polish Centre of Mediterranean Archaeology/University of Warsaw|isbn=9788395336256|oclc=1374884636|page=460|chapter-url=https://depot.ceon.pl/bitstream/handle/123456789/21580/Katalog%20wystawy%20From%20Faras%20to%20Soba%20-%20ONLINE%20o2.pdf?sequence=1&amp;isAllowed=y|chapter=Animals in the history of the Middle Nile}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Osypińska II&quot;&gt;{{cite book|last1=Osypińska|first1=Marta|last2=Osypiński|first2=Piotr|title=From Faras to Soba: 60 years of Sudanese–Polish cooperation in saving the heritage of Sudan|date=2021|publisher=Polish Centre of Mediterranean Archaeology/University of Warsaw|isbn=9788395336256|oclc=1374884636|pages=187–188|chapter-url=https://depot.ceon.pl/bitstream/handle/123456789/21580/Katalog%20wystawy%20From%20Faras%20to%20Soba%20-%20ONLINE%20o2.pdf?sequence=1&amp;isAllowed=y|chapter=Exploring the oldest huts and the first cattle keepers in Africa}}&lt;/ref&gt;

ක්‍රිපූ අටවන සහස්‍රය වන විට, නව ශිලා යුගයේ සංස්කෘතියකට අයත් මිනිසුන්, ශක්තිමත් මඩ ගඩොල් සහිත ගම්මානවල නිශ්චල ජීවන රටාවකට පදිංචි වී සිටි අතර, එහිදී ඔවුන් දඩයම් කිරීම සහ නයිල් ගඟේ මසුන් ඇල්ලීම සඳහා ධාන්‍ය එක්රැස් කිරීම සහ ගව පට්ටි පාලනය කිරීම සිදු කළහ.&lt;ref name=&quot;locearlyhist&quot;&gt;{{cite web |title=Sudan A Country Study |url=http://countrystudies.us/sudan |publisher=Countrystudies.us}}&lt;/ref&gt; නවශිලා යුගයේ ජනයා R12 වැනි සුසාන භූමි නිර්මාණය කළහ. ක්‍රිස්තු පූර්ව පස්වන සහස්‍රයේ දී වියළෙමින් පවතින සහරාවේ සිට සිදු වූ සංක්‍රමණයන් කෘෂිකර්මාන්තය සමඟ නව ශිලා යුගයේ මිනිසුන් නයිල් නිම්නයට ගෙන එන ලදී.

මෙම සංස්කෘතික හා ප්‍රවේණි මිශ්‍රණයේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ජනගහණය ඊළඟ ශතවර්ෂ වලදී සමාජ ධුරාවලියක් වර්ධනය වූ අතර එය ක්‍රිස්තු පූර්ව 2500 දී කර්ම රාජධානිය බවට පත් විය. මානව විද්‍යාත්මක සහ පුරාවිද්‍යාත්මක පර්යේෂණවලින් පෙනී යන්නේ පූර්ව රාජවංශ යුගයේදී නූබියා සහ නාගදාන් ඉහළ ඊජිප්තුව වාර්ගික හා සංස්කෘතික වශයෙන් බොහෝ දුරට සමාන වූ අතර, ඒ අනුව, ක්‍රි.පූ. 3300 වන විට එකවරම පාරාවෝ රජකම් පද්ධති පරිණාමය වූ බවයි.&lt;ref name=&quot;Keita, S.O.Y. 1993 129–54&quot;&gt;{{cite journal|author=Keita, S.O.Y.|year=1993|title=Studies and Comments on Ancient Egyptian Biological Relationships|journal=History in Africa|volume=20|issue=7|pages=129–54|doi=10.2307/3171969|jstor=317196|s2cid=162330365}}&lt;/ref&gt;

=== කර්ම සංස්කෘතිය (ක්‍රි.පූ. 2500-1500) ===
{{multiple image|
| perrow            = 2
| total_width       = 350
| caption_align     = center
| align             = right
| direction         = horizontal
| header            = කර්ම සංස්කෘතිය&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(ක්‍රි.පූ. 2500 - ක්‍රි.පූ.1550)&lt;/small&gt;
| image1            = Wallpaper group-pmg-4.jpg
| caption1          = කර්මා පාත්‍රය, ක්‍රි.පූ. 1700-1550. [[ලලිත කලා කෞතුකාගාරය, බොස්ටන්]]
| image2            = Exposition Nubia, Land of the Black Pharaohs – Mirror. Kerma Period, 1700-1550 BC.jpg
| caption2          = කැඩපත. ක්‍රිපූ 1700-1550 [[කර්ම සංස්කෘතිය|කර්ම කාලය]] අවසානය. ලලිත කලා කෞතුකාගාරය, බොස්ටන්
| footer            = 
}}

කර්ම සංස්කෘතිය යනු සුඩානයේ කර්මා කේන්ද්‍ර කරගත් මුල් ශිෂ්ටාචාරයකි. එය පුරාණ නුබියාවේ ක්‍රි.පූ. 2500 සිට ක්‍රි.පූ. 1500 දක්වා වර්ධනය විය. කර්මා සංස්කෘතිය පදනම් වූයේ නුබියා හි දකුණු ප්‍රදේශය හෝ &quot;අපර් නුබියා&quot; (වර්තමාන උතුරු සහ මධ්‍යම සුඩානයේ කොටස් වල) වන අතර පසුව එය උතුරු දෙසට පහළ නුබියා සහ ඊජිප්තුවේ මායිම දක්වා ව්‍යාප්ත විය.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=Hafsaas-Tsakos|first1=Henriette|date=2009|title=The Kingdom of Kush: An African Centre on the Periphery of the Bronze Age World System|url=https://www.academia.edu/2380609|journal=Norwegian Archaeological Review|volume=42|issue=1|pages=50–70|doi=10.1080/00293650902978590|s2cid=154430884}}&lt;/ref&gt; මධ්‍යම ඊජිප්තු රාජධානිය සමයේ නයිල් නිම්න ප්‍රාන්ත කිහිපයෙන් එකක් ලෙස මෙම දේශපාලනය පැවති බව පෙනේ. ක්‍රි.පූ. 1700-1500 දක්වා පැවති කර්මා රාජධානියේ නවතම අවධියේදී, එය සුඩාන සායි රාජධානිය අවශෝෂණය කර ඊජිප්තුවට ප්‍රතිවාදී විශාල, ජනාකීර්ණ අධිරාජ්‍යයක් බවට පත් විය.

=== ඊජිප්තු නූබියා (ක්‍රි.පූ. 1504-1070) ===
[[File:Nubian_Prince_Hekanefer_bringing_tribute_for_King_Tut,_18th_dynasty,_Tomb_of_Huy.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Nubian_Prince_Hekanefer_bringing_tribute_for_King_Tut,_18th_dynasty,_Tomb_of_Huy.jpg|thumb|නූබියන් කුමරු හෙකනෙෆර් ඊජිප්තු රජු ටූටන්කාමන්, 18 වැනි රාජවංශය, හුයිගේ සොහොන සඳහා උපහාර ගෙන එයි. ක්‍රි.පූ.1342 - 1325 ]]
මධ්‍යම රාජධානියේ ක්‍රි.පූ. 21 වැනි සියවසේ නිර්මාතෘ වන II වන මෙන්ටුහොටෙප්, ඔහුගේ පාලන සමයේ 29 වැනි සහ 31 වැනි වසරවල කුෂ්ට එරෙහිව ව්‍යාපාර දියත් කළ බවට වාර්තා වේ. මෙය කුෂ් පිළිබඳ පැරණිතම ඊජිප්තු සඳහනයි; නූබියන් ප්‍රදේශය පැරණි රාජධානියේ වෙනත් නම් වලින් ගොස් ඇත.&lt;ref&gt;''Historical Dictionary of Ancient and Medieval Nubia'', Richard A. Lobban Jr., p. 254.&lt;/ref&gt; I වන තුත්මෝස් යටතේ ඊජිප්තුව දකුණට ප්‍රචාරණ කිහිපයක් සිදු කළේය.

ඊජිප්තුවේ I වන තුත්මෝස් රජු කුෂ් ආක්‍රමණය කර එහි අගනුවර වන කර්මා විනාශ කළ විට ආරම්භ වූ නව රාජධානියේ ඊජිප්තුවරුන් කුෂ් පාලනය කළහ.&lt;ref&gt;De Mola, Paul J. &quot;Interrelations of Kerma and Pharaonic Egypt&quot;. Ancient History Encyclopedia: https://www.worldhistory.org/article/487/&lt;/ref&gt;

මෙය අවසානයේ ඔවුන්ගේ නුබියා ඈඳා ගැනීමට හේතු විය.1504 ක්රි.පූ. ක්‍රි.පූ. 1500 දී පමණ නූබියාව ඊජිප්තුවේ නව රාජධානියට අන්තර්ග්‍රහණය කළ නමුත් කැරලි සියවස් ගණනාවක් පැවතුනි. ජයග්‍රහණයෙන් පසුව, කර්ම සංස්කෘතිය වැඩි වැඩියෙන් ඊජිප්තුකරණයට ලක් වූ නමුත්, කැරලි වසර 220 ක් පුරා පැවතුනි.1300 ක්රි.පූ. කෙසේ වෙතත්, නුබියා නව රාජධානියේ, ආර්ථික, දේශපාලනික සහ අධ්‍යාත්මික වශයෙන් ප්‍රධාන පළාතක් බවට පත් විය. ඇත්ත වශයෙන්ම, ප්‍රධාන පාරාවෝ උත්සව පැවැත්වුණේ නපට අසල ජෙබෙල් බාර්කල් හි ය.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Jebal Barkal: History and Archaeology of Ancient Napata |url=http://www.jebelbarkal.org/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130602094858/http://jebelbarkal.org/ |archive-date=2 June 2013 |access-date=21 March 2012 |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; පූ 16 වන සියවසේ සිට ඊජිප්තු යටත් විජිතයක් ලෙස, නුබියා (&quot;කුෂ්&quot;) පාලනය කරනු ලැබුවේ කුෂ්හි ඊජිප්තු උපරාජයෙකු විසිනි.

අසල්වැසි කුෂ් විසින් දහඅටවන රාජවංශයේ මුල් ඊජිප්තු පාලනයට දක්වන ප්‍රතිරෝධය, නෙබෙට්‍රියා අහ්මෝස් (ක්‍රි.පූ. 1539-1514), I වන ඩිජෙසර්කාරා අමෙන්හොටෙප් (ක්‍රි.පූ. 1514-1493 පර්කකාර) යටතේ සේවය කළ ඊජිප්තු රණශූරයෙකු වූ එබානාගේ පුත් අහ්මෝස්ගේ ලේඛනවල සාක්ෂි දරයි. I වන තුත්මෝස් (ක්‍රි.පූ. 1493-1481). දෙවන අතරමැදි කාලපරිච්ඡේදය අවසානයේ (ක්‍රි.පූ. දහසයවන සියවසේ මැද) ඊජිප්තුව නිවුන් පැවැත්මේ තර්ජනවලට මුහුණ දුන්නේය - උතුරේ හයික්සෝස් සහ දකුණේ කුෂිට්වරු. ඔහුගේ සොහොන් දේවස්ථානයේ බිත්ති මත ඇති ස්වයං චරිතාපදාන සෙල්ලිපි වලින් උපුටා ගත්, ඊජිප්තුවරුන් I වන අමෙන්හොටෙප් (ක්‍රි.පූ. 1514-1493) යටතේ කුෂ් පරාජය කර නුබියාව යටත් කර ගැනීමට ව්‍යාපාර දියත් කළහ. අහ්මෝස්ගේ ලේඛනවල, කුෂිට්වරුන් දුනුවායන් ලෙස විස්තර කර ඇත, &quot;දැන් ඔහුගේ මහරජාණෝ ආසියාවේ බෙඩොයින් මරා දැමූ පසු, ඔහු නූබියන් දුනු විනාශ කිරීම සඳහා ඉහළ නූබියාවට යාත්‍රා කළේය.&quot;&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Writings from Ancient Egypt|url=https://archive.org/details/writingsfromanci0000unse|last=Wilkinson|first=Toby|publisher=Penguin Classics|year=2016|isbn=978-0-14-139595-1|location=United Kingdom|pages=[https://archive.org/details/writingsfromanci0000unse/page/19 19]}}&lt;/ref&gt; කුෂ්ගේ සොහොන් ගෙයි ලියවිලිවල නූබියන් දුනුවායන් පිළිබඳ තවත් යොමු දෙකක් අඩංගු වේ. ක්‍රි.පූ. 1200 වන විට ඩොංගෝලා ප්‍රදේශයේ ඊජිප්තු මැදිහත්වීම නොතිබුණි.

තුන්වන අතරමැදි කාලපරිච්ඡේදය අවසන් වන විට ඊජිප්තුවේ ජාත්‍යන්තර කීර්තිය සැලකිය යුතු ලෙස පහත වැටී තිබුණි. එහි ඓතිහාසික සහචරයින් වන කානාන්හි වැසියන්, මැද ඇසිරියානු අධිරාජ්‍යයට (ක්‍රි.පූ. 1365-1020) සහ පසුව නැවත නැගී එන නව-ඇසිරියානු අධිරාජ්‍යයට (ක්‍රි.පූ. 935-605) වැටී ඇත. ක්‍රිස්තු පූර්ව දහවන සියවසේ සිට ඇසිරියානුවන් නැවත වරක් උතුරු මෙසපොතේමියාවෙන් ව්‍යාප්ත වී ඇති අතර, මුළු ආසන්න නැගෙනහිර ප්‍රදේශය සහ ඇනටෝලියාව, නැගෙනහිර මධ්‍යධරණී මුහුද, කොකේසස් සහ මුල් යකඩ යුගය ඇතුළු විශාල අධිරාජ්‍යයක් යටත් කර ගත්හ.

ජොසීෆස් ෆ්ලේවියස් පවසන පරිදි, බයිබලානුකුල මෝසෙස් ඊජිප්තු හමුදාවට නායකත්වය දුන්නේ කුෂයිට් නගරයක් වන මෙරෝ වටලෑමේදී ය. වැටලීම අවසන් කිරීම සඳහා තර්බිස් කුමරිය මෝසෙස්ට (රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික) මනාලියක් ලෙස ලබා දුන් අතර, ඒ අනුව ඊජිප්තු හමුදාව නැවත ඊජිප්තුවට පසුබැස ගියේය.&lt;ref&gt;Flavius Josephus. 'Antiquities of the Jews'. Whiston 2-10-2.&lt;/ref&gt;

=== කුෂ් රාජධානිය (ක්‍රි.පූ. 1070-ක්‍රි.ව. 350) ===
[[File:Sudan_Meroe_Pyramids_2001.JPG|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Sudan_Meroe_Pyramids_2001.JPG|thumb|මෙරෝයි හි නූබියන් පිරමිඩ]]
[[File:Xerxes_detail_Ethiopian.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Xerxes_detail_Ethiopian.jpg|thumb|අචමෙනිඩ් හමුදාවේ කුෂියා සොල්දාදුවා, ක්‍රි.පූ..480 I වන ෂර්ක්ස් සොහොන් සහන.]]
කුෂ් රාජධානිය යනු නිල් නයිල් සහ සුදු නයිල් සහ අත්බරා ගඟ සහ නයිල් ගඟේ සන්ධිස්ථානයන් කේන්ද්‍ර කරගත් පුරාණ නූබියන් රාජ්‍යයකි. එය ලෝකඩ යුගයේ බිඳවැටීමෙන් සහ ඊජිප්තුවේ නව රාජධානියේ බිඳවැටීමෙන් පසුව පිහිටුවන ලදී; එය එහි මුල් අවධියේදී නපට හි කේන්ද්‍රගත විය.&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Edwards, David N.|title=Nubian Past : an Archaeology of the Sudan.|url=https://archive.org/details/nubianpastarchae0000edwa|date=2005|publisher=Taylor &amp; Francis|isbn=978-0-203-48276-6|oclc=437079538}}&lt;/ref&gt;

ක්‍රි.පූ. අටවන සියවසේදී කෂ්ට රජු (&quot;කුෂයිට්&quot;) ඊජිප්තුව ආක්‍රමණය කිරීමෙන් පසුව, ඇසිරියානුවන් විසින් පරාජයට පත් කර පලවා හැරීමට පෙර සියවසකට ආසන්න කාලයක් කුෂයිට් රජවරු ඊජිප්තුවේ විසිපස්වන රාජවංශයේ පාරාවෝවරුන් ලෙස පාලනය කළහ.&lt;ref name=&quot;Kelsey&quot;&gt;{{cite book|chapter=A Cultural History of Kush: Politics, Economy, and Ritual Practice|url=https://lsa.umich.edu/content/dam/kelsey-assets/kelsey-publications/pdfs/Graffiti-as-Devotion.pdf|title=Graffiti as Devotion along the Nile and Beyond|last1=Emberling|first1=Geoff|last2=Davis|first2=Suzanne|publisher=[[Kelsey Museum of Archaeology]]|date=2019|access-date=3 November 2021|pages=5–6, 10–11|isbn=978-0-9906623-9-6}}&lt;/ref&gt; ඔවුන්ගේ තේජසේ උච්චතම අවස්ථාව වන විට, කුෂිට්වරු දකුණු කෝර්ඩෝෆාන් ලෙස හැඳින්වෙන ප්‍රදේශයේ සිට සීනායි දක්වා විහිදුණු අධිරාජ්‍යයක් යටත් කර ගත්හ. පාරාවෝ පියේ අධිරාජ්‍යය ආසන්න පෙරදිගට ව්‍යාප්ත කිරීමට උත්සාහ කළ නමුත් ඇසිරියානු රජු II වන සර්ගොන් විසින් එය ව්‍යර්ථ කරන ලදී.

ක්‍රිස්තු පූර්ව 800 සහ ක්‍රිස්තු වර්ෂ 100 අතර නූබියන් පිරමිඩ ඉදිකරන ලද අතර, ඒවා අතර එල්-කුරුරු, කෂ්තා, පියේ, ටන්ටමනි, ෂබකා, ගෙබෙල් බාර්කල් පිරමිඩ, මෙරෝහි පිරමිඩ (බෙගරාවියා), සෙඩිංගා පිරමිඩ සහ ප්‍රිමිඩ ලෙස නම් කළ හැක.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite book|last1=Takacs|first1=Sarolta Anna|url=https://books.google.com/books?id=SPcvCgAAQBAJ&amp;q=%22in+fact%2C+there+are+twice+as+many+Nubian+pyramids%22&amp;pg=PA15|title=The Ancient World|last2=Cline|first2=Eric H.|date=17 July 2015|publisher=[[Routledge]]|isbn=978-1-317-45839-5|language=en}}&lt;/ref&gt;

කුෂ් රාජධානිය ඊශ්‍රායෙලිතයන් ඇසිරියානුවන්ගේ උදහසින් ගලවා ගත් බව බයිබලයේ සඳහන් වේ, නමුත් වටලන්නන් අතර ඇති වූ රෝග නගරය අල්ලා ගැනීමට අපොහොසත් වීමට එක් හේතුවක් විය හැකිය.&lt;ref&gt;{{cite book|author=Roux, Georges|title=Ancient Iraq|url=https://books.google.com/books?id=klZX8B_RzzYC|date=1992|publisher=Penguin Books Limited|isbn=978-0-14-193825-7}}&lt;/ref&gt; යුද්ධය පාරාවෝ තහර්කා සහ ඇසිරියානු රජු සෙනකෙරිබ් අතර සිදුවූයේ බටහිර ඉතිහාසයේ තීරනාත්මක සිදුවීමක් වූ අතර, නුබියානුවන් පරාජයට පත් විය. ඇසිරියාවට ආසන්න නැගෙනහිර. සෙනකෙරිබ්ගේ අනුප්‍රාප්තිකයා වූ එසාර්හැඩොන් තව දුරටත් ගොස් ලෙවන්ට්හි තම පාලනය තහවුරු කර ගැනීම සඳහා ඊජිප්තුව ආක්‍රමණය කළේය. ටහර්කා පහළ ඊජිප්තුවෙන් නෙරපා හැරීමට ඔහු සමත් වූ බැවින් මෙය සාර්ථක විය. ටහර්කා නැවතත් ඉහළ ඊජිප්තුවට සහ නූබියාවට පලා ගිය අතර එහිදී ඔහු වසර දෙකකට පසු මිය ගියේය. පහළ ඊජිප්තුව ඇසිරියානු යටත් විජිත පාලනයට යටත් වූ නමුත් අසිරියානුවන්ට එරෙහිව අසාර්ථක ලෙස කැරලි ගැසූ අතර එය අකීකරු විය. ඉන්පසුව, ටහර්කාගේ අනුප්‍රාප්තිකයා වූ ටැන්ටමනි රජු, අලුතින් යලි පිහිටුවන ලද ඇසිරියානු යටත්වැසියෙකු වන I වන නෙචෝ වෙතින් පහළ ඊජිප්තුව නැවත ලබා ගැනීමට අවසාන අධිෂ්ඨානශීලී උත්සාහයක් ගත්තේය. එම ක්‍රියාවලියේදී නෙචෝ මරා දැමූ මෙම්ෆිස් නැවත අත්පත් කර ගැනීමට සහ නයිල් ඩෙල්ටාවේ නගර වටලෑමට ඔහු සමත් විය. එසර්හඩ්ඩොන් අනුප්‍රාප්තිකයා වූ අෂුර්බනිපල් නැවත පාලනය ලබා ගැනීම සඳහා විශාල හමුදාවක් ඊජිප්තුවට යැවීය. ඔහු මෙම්ෆිස් අසලදී ටැන්ටමනීව පරාජය කළ අතර, ඔහු පසුපස හඹා ගොස් තීබ්ස් නෙරපා හැරියේය. මෙම සිදුවීම්වලින් පසු ඇසිරියානුවන් වහාම ඉහළ ඊජිප්තුවෙන් පිටව ගියද, දුර්වල වූ නමුත්, තීබ්ස් දශකයකටත් අඩු කාලයකට පසුව නෙචෝ ගේ පුත් I වන ප්සම්තික් වෙත සාමකාමීව යටත් විය. මෙය නූබියන් අධිරාජ්‍යයේ පුනර්ජීවනයක් පිළිබඳ සියලු බලාපොරොත්තු අවසන් කළ අතර එය නපාටා කේන්ද්‍ර කර ගත් කුඩා රාජධානියක ස්වරූපයෙන් දිගටම පැවතුනි. ඊජිප්තු ආ විසින් නගරය වටලා ඇත. ක්‍රිපූ 590, සහ ක්‍රි.පූ. 3 වැනි සියවසේ අගභාගයේදී, කුෂයිට්වරු මෙරෝයි හි නැවත පදිංචි වූහ.&lt;ref name=&quot;Kelsey&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=lh4GBNLsCUsC|title=Forgotten Africa: An Introduction to Its Archaeology|last=Connah|first=Graham|publisher=[[Routledge]]|date=2004|access-date=3 November 2021|pages=52–53|isbn=0-415-30590-X}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|last=Unseth|first=Peter|date=1 July 1998|title=Semantic Shift on a Geographical Term|url=https://archive.org/details/sim_bible-translator_1998-07_49_3/page/323|journal=[[The Bible Translator]]|volume=49|issue=3|pages=323–324|doi=10.1177/026009359804900302|s2cid=131916337}}&lt;/ref&gt;
=== මධ්‍යකාලීන ක්‍රිස්තියානි නූබියන් රාජධානි (ක්‍රි.ව. 350–1500) ===
[[File:Christian_Nubia.png|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Christian_Nubia.png|thumb|ක්‍රිස්තියානි නූබියන් රාජධානි තුන. ඇලෝඩියා හි උතුරු මායිම අපැහැදිලි ය, නමුත් එය සිව්වන සහ පස්වන නයිල් ඇසේ සුද අතර තවත් උතුරට වන්නට පිහිටා ඇත.{{sfn|Welsby|2002|p=26}}]]
පස්වන සියවස ආරම්භයේදී බ්ලෙම්මිස් ඉහළ ඊජිප්තුවේ සහ පහළ නුබියා හි කෙටි කාලීන රාජ්‍යයක් පිහිටුවන ලදී, බොහෝ විට තල්මිස් (කලාබ්ෂා) වටා කේන්ද්‍රගත විය, නමුත් 450 ට පෙර ඔවුන් දැනටමත් නොබැටියන් විසින් නයිල් නිම්නයෙන් පලවා හරින ලදී. අන්තිමේදී ඔවුන් විසින්ම නොබැටියා රාජ්‍යයක් පිහිටුවීය.{{sfn|Welsby|2002|pp=16–22}} හයවන සියවස වන විට නූබියානු රාජධානි තුනක් විය: උතුරේ නොබැටියා, එහි අගනුවර වූයේ පචෝරස් (ෆරාස්); මධ්‍යම රාජධානිය වන මකුරියා, නූතන ඩොංගෝලාවට දකුණින් කිලෝමීටර 13 (සැතපුම් 8) පමණ දුරින් තුන්ගුල් (පැරණි ඩොංගෝලා) හි කේන්ද්‍රගත විය; සහ පැරණි කුෂිටික් රාජධානියේ හදවතෙහි පිහිටි ඇලෝඩියා, එහි අගනුවර වූයේ සෝබා (දැන් නූතන කාර්ටූම්හි උප නගරයකි) ය.{{sfn|Welsby|2002|pp=24, 26}} තවමත් හයවන සියවසේදී ඔවුන් ක්‍රිස්තියානි ආගමට හැරුණි.{{sfn|Welsby|2002|pp=16–17}} හත්වන සියවසේදී, බොහෝ විට 628 සහ 642 අතර යම් අවස්ථාවක, නොබැටියා මකුරියාවට සංස්ථාගත විය.{{sfn|Werner|2013|p=77}}

639 සිට 641 දක්වා කාලය තුළ රෂිඩුන් කැලිෆේට්හි මුස්ලිම් අරාබිවරුන් බයිසැන්තියානු ඊජිප්තුව යටත් කර ගත්හ. 641 හෝ 642 දී සහ නැවතත් 652 දී ඔවුන් නුබියාව ආක්‍රමණය කළ නමුත් පලවා හරින ලද අතර, ඉස්ලාමීය ව්‍යාප්තියේ දී අරාබිවරුන් පරාජය කිරීමට සමත් වූ කිහිප දෙනාගෙන් නුබියානුවන් ද එක් විය. ඉන්පසුව මකුරියානු රජු සහ අරාබිවරුන් සුවිශේෂී ආක්‍රමණශීලී නොවන ගිවිසුමකට එකඟ වූ අතර එයට වාර්ෂික තෑගි හුවමාරුවක් ද ඇතුළත් වූ අතර එමඟින් මකුරියාගේ ස්වාධීනත්වය පිළිගනු ලැබීය.{{sfn|Welsby|2002|pp=68–70}} අරාබිවරුන් නුබියාව යටත් කර ගැනීමට අපොහොසත් වූ අතර, ඔවුන් නයිල් ගඟට නැගෙනහිරින් පදිංචි වීමට පටන් ගත් අතර, අවසානයේදී ඔවුන් වරාය නගර කිහිපයක්{{sfn|Hasan|1967|p=31}} ආරම්භ කර ප්‍රාදේශීය බෙජා සමඟ විවාහ විය.{{sfn|Welsby|2002|pp=77–78}}
[[File:Queen Mother Repeatedly Mistaken as King.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Queen Mother Repeatedly Mistaken as King.jpg|thumb|මෝසෙස් ජෝර්ජ්, මකුරියා සහ ඇලෝඩියා රජු]]
අටවන සියවසේ මැද භාගයේ සිට එකොළොස්වන සියවසේ මැද භාගයේ සිට ක්‍රිස්ටියන් නුබියාවේ දේශපාලන බලය සහ සංස්කෘතික දියුණුව උච්චස්ථානයට පත් විය.{{sfn|Shinnie|1978|p=572}} 747 දී මකුරියා ඊජිප්තුව ආක්‍රමණය කළ අතර, එය මේ වන විට පරිහානියට පත් වූ උමයියාඩ්වරුන්ට අයත් වූ අතර,{{sfn|Werner|2013|p=84}} එය නැවතත් 960 ගණන්වල මුල් භාගයේදී, අක්මිම් දක්වා උතුරට තල්ලු වූ විට එය නැවත සිදු කළේය.{{sfn|Werner|2013|p=101}} මකුරියා ඇලෝඩියා සමඟ සමීප රාජවංශික සබඳතා පවත්වාගෙන ගිය අතර, සමහර විට රාජධානි දෙක තාවකාලිකව එක් රාජ්‍යයක් බවට ඒකාබද්ධ කිරීමට හේතු විය.{{sfn|Welsby|2002|p=89}} මධ්‍යතන යුගයේ නූබියන්ස් ගේ සංස්කෘතිය &quot;ඇෆ්රෝ-බයිසැන්ටයින්&quot; ලෙස විස්තර කර ඇත,{{sfn|Ruffini|2012|p=264}} නමුත් අරාබි සංස්කෘතියේ බලපෑම වැඩි විය.{{sfn|Martens-Czarnecka|2015|pp=249–265}} හයවන සහ හත්වන සියවස්වල බයිසැන්තියානු නිලධරය මත පදනම් වූ,{{sfn|Werner|2013|p=254}} රාජ්‍ය සංවිධානය අතිශයින් මධ්‍යගත විය.{{sfn|Edwards|2004|p=237}} කුඹල් සිතුවම්{{sfn|Adams|1977|p=496}} සහ විශේෂයෙන්ම බිත්ති සිතුවම් ආකාරයෙන් කලාව දියුණු විය.{{sfn|Adams|1977|p=482}} නූබියන්වරු ඔවුන්ගේ භාෂාව වන පැරණි නොබියින් සඳහා හෝඩියක් සකස් කර ගත් අතර, එය කොප්ටික් හෝඩිය මත පදනම් වූ අතර ග්‍රීක, කොප්ටික් සහ අරාබි යන භාෂා ද භාවිතා කළහ.{{sfn|Welsby|2002|pp=236–239}} කාන්තාවන් උසස් සමාජ තත්වයක් භුක්ති වින්දා: ඔවුන්ට අධ්‍යාපනයට ප්‍රවේශය, ඉඩම් අයිති කර ගැනීමට, මිලදී ගැනීමට සහ විකිණීමට හැකි වූ අතර බොහෝ විට ඔවුන්ගේ ධනය පල්ලි සහ පල්ලි සිතුවම් පරිත්‍යාග කිරීමට භාවිතා කළහ.{{sfn|Werner|2013|pp=344–345}} රාජකීය අනුප්‍රාප්තිය පවා මාතෘ පාරම්පරික විය, රජුගේ සහෝදරියගේ පුත්‍රයා නියම උරුමක්කාරයා විය.{{sfn|Welsby|2002|p=88}}

11වන/12වන සියවසේ අගභාගයේ සිට, මකුරියාවේ අගනුවර වන ඩොංගෝලාව පරිහානියට පත් වූ අතර, 12වන සියවසේදීද ඇලෝඩියා අගනුවර පිරිහීමට ලක් විය.{{sfn|Welsby|2002|p=252}} 14 වන සහ 15 වන ශතවර්ෂ වලදී බෙඩොයින් ගෝත්‍රිකයන් සුඩානයේ වැඩි ප්‍රමාණයක් අත්පත් කර ගත් අතර,{{sfn|Hasan|1967|p=176}} බුටානා, ගෙසිරා, කෝර්ඩෝෆාන් සහ ඩාර්ෆූර් වෙත සංක්‍රමණය විය.{{sfn|Hasan|1967|p=145}} 1365 දී සිවිල් යුද්ධයක් හේතුවෙන් මකුරියානු අධිකරණයට පහළ නුබියාවේ ගෙබෙල් ඇඩා වෙත පලා යාමට සිදු වූ අතර ඩොන්ගෝලාව විනාශ කර අරාබිවරුන්ට භාර දෙන ලදී. ඉන්පසුව මකුරියාව දිගටම පැවතුනේ කුඩා රාජධානියක් ලෙස පමණි.{{sfn|Werner|2013|pp=143–145}} ජොයෙල් (1463-1484) රජුගේ සමෘද්ධිමත්{{sfn|Ruffini|2012|p=256}} පාලන සමයෙන් පසුව මකුරියා බිඳ වැටුණි. දකුණු සුඩානයේ සිට සුආකින් වරාය නගරය දක්වා වෙරළබඩ ප්‍රදේශ පහළොස්වන සියවසේදී ආඩාල් සුල්තාන්වරයා විසින් පාලනය කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite thesis|type=Masters|last1=Owens|first1=Travis|date=June 2008|title=Beleaguered Muslim Fortresses And Ethiopian Imperial Expansion From The 13th To The 16th Century|publisher=Naval Postgraduate School|page=23|url=https://apps.dtic.mil/dtic/tr/fulltext/u2/a483490.pdf|access-date=22 June 2020|archive-date=12 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201112020204/https://apps.dtic.mil/dtic/tr/fulltext/u2/a483490.pdf|url-status=live}}&lt;/ref&gt;{{sfn|Levtzion|Pouwels|2000|p=[https://books.google.com/books?id=J1Ipt5A9mLMC&amp;pg=PA229 229]}}දකුණින්, ඇලෝඩියා රාජධානිය ගෝත්‍රික නායක අබ්දල්ලා ජම්මා විසින් අණ දෙන ලද අරාබිවරුන්ට හෝ දකුණෙන් ආරම්භ වූ අප්‍රිකානු ජනතාවක් වන ෆන්ජ් අතට පත්විය.{{sfn|Welsby|2002|p=255}} කාල නිර්ණයන් හිජ්රාට පසු 9 වන සියවසේ සිට (ආ. 1396-1494),{{sfn|Vantini|1975|pp=786–787}} 15 වන සියවසේ අගභාගය,{{sfn|Hasan|1967|p=133}} 1504{{sfn|Vantini|1975|p=784}} සිට 1509{{sfn|Vantini|2006|pp=487–489}} දක්වා පරාසයක පවතී. 1685 දක්වා පැවති ෆසුග්ලි රාජධානියේ ස්වරූපයෙන් ඇලෝඩියන් රම්ප් රාජ්‍යයක් පැවතිය හැකිය.{{sfn|Spaulding|1974|pp=12–30}}

=== සෙන්නාර් සහ ඩාර්ෆුර් ඉස්ලාමීය රාජධානි (ක්‍රි.ව. 1500-1821) ===
[[File:Sennar_mosque_(cropped).jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Sennar_mosque_(cropped).jpg|thumb|17 වන සියවසේ ඉදිකරන ලද සෙන්නාර්හි මහා පල්ලිය{{sfn|Holt|Daly|2000|p=25}}]]
1504 දී ෆන්ජ් සෙන්නාර් රාජධානිය ආරම්භ කළ බවට වාර්තා වන අතර, අබ්දුල්ලා ජම්මාගේ රාජධානිය එහි සංස්ථාගත කරන ලදී.{{sfn|O'Fahey|Spaulding|1974|pp=25–26}} 1523 වන විට, යුදෙව් සංචාරකයෙකු වූ ඩේවිඩ් රූබේනි සුඩානයට පැමිණි විට, ෆන්ජ් රාජ්‍යය දැනටමත් උතුරට ඩොංගෝලා දක්වා විහිදේ.{{sfn|O'Fahey|Spaulding|1974|p=26}} මේ අතර, 15 සහ 16 වැනි සියවස්වල{{sfn|Loimeier|2013|p=150}} එහි පදිංචි වූ සූෆි ශුද්ධ මිනිසුන් විසින් නයිල් ගඟේ ඉස්ලාමය දේශනා කිරීමට පටන් ගත් අතර ඩේවිඩ් රූබේනිගේ සංචාරයෙන් මිථ්‍යාදෘෂ්ටික හෝ නාමික කිතුනුවකු වූ අමරා ඩන්කාස් රජු මුස්ලිම් බවට වාර්තා විය{{sfn|O'Fahey|Spaulding|1974|p=31}} කෙසේ වෙතත්, ෆන්ජ් දිව්‍ය රජකම හෝ මත්පැන් පානය වැනි ඉස්ලාම් නොවන සිරිත් විරිත් 18 වන සියවස දක්වාම රඳවා ගනු ඇත.{{sfn|Loimeier|2013|pp=151–152}} සුඩාන ජන ඉස්ලාම් ක්‍රිස්තියානි සම්ප්‍රදායන්ගෙන් පැන නැඟුණු බොහෝ චාරිත්‍ර මෑත අතීතය දක්වාම ආරක්ෂා කර ගෙන ඇත.{{sfn|Werner|2013|pp=177–184}}

වැඩි කල් නොගොස් ෆන්ජ් සුආකින් ආ අල්ලාගෙන සිටි ඔටෝමන්වරුන් සමඟ ගැටුමකට පැමිණියේය.1526{{sfn|Peacock|2012|p=98}} අවසානයේ නයිල් ගඟ දිගේ දකුණට තල්ලු වී 1583/1584 දී තුන්වන නයිල් ඇසේ සුද ඉවත් කිරීමේ ප්‍රදේශයට ළඟා විය. 1585 දී ෆන්ජ් විසින් ඩොන්ගෝලාව අල්ලා ගැනීමට ඔටෝමාන් උත්සාහයක් පසුකාලීනව පලවා හරින ලදී.{{sfn|Peacock|2012|pp=96–97}} ඉන්පසුව, තුන්වන ඇසේ සුදට දකුණින් පිහිටි හැනික්, ප්‍රාන්ත දෙක අතර මායිම සලකුණු කරයි.{{sfn|O'Fahey|Spaulding|1974|p=35}} ඔටෝමාන් ආක්‍රමණයෙන් පසු උතුරු නූබියාවේ සුළු රජෙකු වූ අජිබ් පැහැර ගැනීමට උත්සාහ දැරීය. 1611/1612 දී ෆන්ජ් විසින් ඔහුව මරා දැමූ අතර, ඔහුගේ අනුප්‍රාප්තිකයන් වන අබ්දල්ලාබ්ට සැලකිය යුතු ස්වයං පාලනයක් සහිතව නිල් සහ සුදු නයිල්ස් සමුහයට උතුරින් ඇති සියල්ල පාලනය කිරීමට අවසර දෙන ලදී.{{sfn|O'Fahey|Spaulding|1974|pp=36–40}}

17 වන ශතවර්ෂයේදී ෆන්ජ් රාජ්‍යය එහි පුළුල්ම ප්‍රමාණයට ළඟා විය,{{sfn|Adams|1977|p=601}} නමුත් ඊළඟ සියවසේදී එය පිරිහීමට පටන් ගත්තේය.{{sfn|O'Fahey|Spaulding|1974|p=78}} 1718 දී සිදු වූ කුමන්ත්‍රණයක් රාජවංශික වෙනසක් ගෙන ආ අතර,{{sfn|O'Fahey|Spaulding|1974|p=88}} 1761-1762{{sfn|Spaulding|1974|p=24-25}} දී සිදු වූ තවත් කුමන්ත්‍රණයක් හමාජ් ප්‍රාන්තයේ ප්‍රතිඵලයක් විය,{{sfn|O'Fahey|Spaulding|1974|pp=94–95}} එහිදී හමාජ් (ඉතියෝපියානු දේශසීමාවේ ජනතාවක්) ඵලදායී ලෙස පාලනය කළ අතර ෆන්ජ් සුල්තාන්වරු ඔවුන්ගේ රූකඩ විය.{{sfn|O'Fahey|Spaulding|1974|p=98}} ඉන් ටික කලකට පසු සුල්තාන් රාජ්‍යය ඛණ්ඩනය වීමට පටන් ගත්තේය.{{sfn|Spaulding|1985|p=382}}
[[File:Southern_Sudan_-_1800.png|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Southern_Sudan_-_1800.png|thumb|දකුණු සුඩානයේ 1800. නවීන මායිම් පෙන්වා ඇත.]]
1718 කුමන්ත්‍රණය වඩාත් සාම්ප්‍රදායික ඉස්ලාම් ආගමක් අනුගමනය කිරීමේ ප්‍රතිපත්තියක් ආරම්භ කළ අතර එය රාජ්‍යයේ අරාබිකරණය ප්‍රවර්ධනය කළේය.{{sfn|Loimeier|2013|p=152}} ඔවුන්ගේ අරාබි යටත්වැසියන් කෙරෙහි ඔවුන්ගේ පාලනය නීත්‍යානුකූල කිරීම සඳහා ෆන්ජ්වරු උමයියාද් පරම්පරාවක් ප්‍රචාරණය කිරීමට පටන් ගත්හ.{{sfn|Spaulding|1985|pp=210–212}} නිල් සහ සුදු නයිල්ස් සමුහයට උතුරින්, අල් ඩබ්බා දක්වා පහළින්, නූබියන්වරු අරාබි ජාලින් ගෝත්‍රික අනන්‍යතාවය අනුගමනය කළහ.{{sfn|Adams|1977|pp=557–558}} 19 වැනි සියවස දක්වා මධ්‍යම ගංගාවේ සුඩානයේ{{sfn|Edwards|2004|p=260}}{{sfn|O'Fahey|Spaulding|1974|pp=28–29}}{{sfn|Hesse|2002|p=50}}  සහ බොහෝ කොර්ඩෝෆාන්හි ප්‍රමුඛ භාෂාව බවට පත්වීමට අරාබි සමත් විය.{{sfn|Hesse|2002|pp=21–22}}

නයිල් ගඟට බටහිර දෙසින්, ඩාර්ෆූර්හි, ඉස්ලාමීය යුගයේදී මුලින්ම තුන්ජුර් රාජධානියේ නැගීම දක්නට ලැබුණි, එය 15 වැනි සියවසේ{{sfn|McGregor|2011|loc=Table 1}} පැරණි ඩජු රාජධානිය ප්‍රතිස්ථාපනය කර බටහිරින් වඩයි දක්වා ව්‍යාප්ත විය.{{sfn|O'Fahey|Spaulding|1974|p=110}} තුන්ජුර් ජනයා අරාබිකරණය වූ බර්බර්වරුන් විය හැකි අතර, ඔවුන්ගේ පාලක ප්‍රභූව අවම වශයෙන් මුස්ලිම්වරුන් විය හැකිය.{{sfn|McGregor|2011|p=132}} 17 වන ශතවර්ෂයේදී තුන්ජුර්වරුන් ෆර් කීරා සුල්තාන්වරයා විසින් බලයෙන් පලවා හරින ලදී.{{sfn|O'Fahey|Spaulding|1974|p=110}} සුලෙයිමාන් සොලොන්ග් (1660-1680) ගේ පාලන සමයේ සිට නාමික වශයෙන් මුස්ලිම් වූ කීරා ප්‍රාන්තය,{{sfn|O'Fahey|Spaulding|1974|p=123}} මුලින් උතුරු ජෙබෙල් මාරා හි කුඩා රාජධානියක් වූ අතර,{{sfn|Holt|Daly|2000|p=31}} 18 වැනි සියවසේ මුල් භාගයේදී බටහිර හා උතුරු දෙසට ව්‍යාප්ත විය.{{sfn|O'Fahey|Spaulding|1974|p=126}} සහ නැඟෙනහිර දෙසට මුහම්මද් ටයිරාබ් (1751-1786) ගේ පාලනය යටතේ,{{sfn|O'Fahey|Tubiana|2007|p=9}} උච්චතම අවස්ථාව 1785 දී කෝඩෝෆාන් යටත් කර ගැනීම.{{sfn|O'Fahey|Tubiana|2007|p=2}} මෙම අධිරාජ්‍යයේ උච්චතම අවස්ථාව, දැන් දළ වශයෙන් වර්තමාන නයිජීරියාවේ විශාලත්වය,{{sfn|O'Fahey|Tubiana|2007|p=2}} 1821 දක්වා පවතිනු ඇත.{{sfn|O'Fahey|Tubiana|2007|p=9}}

=== තුර්කිය සහ මහඩිස්ට් සුඩානය (ක්‍රි.ව. 1821-1899) ===
[[File:Egypt_under_Muhammad_Ali_Dynasty_map_en.png|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Egypt_under_Muhammad_Ali_Dynasty_map_en.png|thumb|මුහම්මද් අලි රාජවංශය යටතේ ඊජිප්තුවේ සහ සුඩානයේ සිතියම]]
[[File:Muhammad_Ahmad_al-Mahdi.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Muhammad_Ahmad_al-Mahdi.jpg|thumb|මුහම්මද් අහමඩ්, සුඩානයේ පාලකයා (1881-1885)]]
1821 දී ඊජිප්තුවේ ඔටෝමාන් පාලකයා වූ ඊජිප්තුවේ මුහම්මද් අලි උතුරු සුඩානය ආක්‍රමණය කර යටත් කර ගත්තේය. ඔටෝමාන් අධිරාජ්‍යය යටතේ තාක්‍ෂණිකව ඊජිප්තුවේ වාලි වුවද, මුහම්මද් අලි තමාව හැඩගස්වා ගත්තේ ප්‍රායෝගිකව ස්වාධීන ඊජිප්තුවේ කේඩිව් ලෙසය. සුඩානය ඔහුගේ වසම්වලට එකතු කිරීමට උත්සාහ කරමින්, ඔහු තම තුන්වන පුත් ඉස්මයිල් (පසුව සඳහන් කළ ඉස්මායිල් පාෂා සමඟ පටලවා නොගත යුතුය) රට යටත් කර ගැනීමට යවා, පසුව එය ඊජිප්තුවට ඇතුළත් කළේය. කෝඩෝෆාන් හි ෂයිකියා සහ ඩාර්ෆුර් සුල්තාන්වරයා හැරුණු විට, ඔහු ප්‍රතිරෝධයකින් තොරව හමු විය. ඊබ්‍රාහිම් පාෂාගේ පුත් ඉස්මායිල් විසින් ඊජිප්තු යටත් කර ගැනීමේ ප්‍රතිපත්තිය පුළුල් කර තීව්‍ර කරන ලදී, ඔහුගේ පාලනය යටතේ නූතන සුඩානයේ ඉතිරි බොහෝ ප්‍රදේශ යටත් කර ගන්නා ලදී.

ඊජිප්තු බලධාරීන් සුඩාන යටිතල පහසුකම් (ප්‍රධාන වශයෙන් උතුරේ) විශේෂයෙන් වාරිමාර්ග සහ කපු නිෂ්පාදනය සම්බන්ධයෙන් සැලකිය යුතු දියුණුවක් ඇති කළේය. 1879 දී මහා බලවතුන් ඉස්මයිල් ඉවත් කිරීමට බල කළ අතර ඔහු වෙනුවට ඔහුගේ පුත් ටෙව්ෆික් පාෂා පිහිටුවන ලදී. ටෙව්ෆික් ගේ දූෂණය සහ වැරදි කළමනාකරණය ඛෙඩිව් ගේ පැවැත්මට තර්ජනයක් වූ 'උරාබි කැරැල්ලට හේතු විය. පසුව 1882 දී ඊජිප්තුව අත්පත් කරගත් බ්‍රිතාන්‍යයන්ට උපකාර ඉල්ලා ටෙව්ෆික් ආයාචනා කළේය. සුඩානය කෙඩිවියල් රජය අතට පත් වූ අතර, එහි නිලධාරීන්ගේ වැරදි කළමනාකරණය සහ දූෂණය නිසා විය.{{sfn|Churchill|1902|p={{page needed|date=November 2020}}}}&lt;ref&gt;{{cite book|author1=Rudolf Carl Freiherr von Slatin|author2=Sir Francis Reginald Wingate|year=1896|title=Fire and Sword in the Sudan|publisher=E. Arnold|url=https://archive.org/details/riverwarhistoric00chur|access-date=26 June 2013}}&lt;/ref&gt;

කෙදිවිල් පාලන සමයේදී බොහෝ ක්‍රියාකාරකම් සඳහා පනවා තිබූ දැඩි බදු හේතුවෙන් විසම්මුතිය පැතිර ගොස් තිබුණි. වාරි ළිං සහ ගොවිබිම් මත බදු පැනවීම ඉතා ඉහළ මට්ටමක පැවතියේ බොහෝ ගොවීන් තම ගොවිපල සහ පශු සම්පත් අත්හැර දැමූහ. 1870 ගණන් වලදී, වහල් වෙළඳාමට එරෙහි යුරෝපීය මුලපිරීම් උතුරු සුඩානයේ ආර්ථිකයට අහිතකර බලපෑමක් ඇති කළ අතර, එය මහඩිස්ට් බලවේගවල නැගීම වේගවත් කළේය.&lt;ref&gt;{{cite web |author=Domke, D. Michelle |date=November 1997 |title=ICE Case Studies; Case Number: 3; Case Identifier: Sudan; Case Name: Civil War in the Sudan: Resources or Religion? |url=http://www.american.edu/ted/ice/sudan.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20001209170400/http://www.american.edu/ted/ice/sudan.htm |archive-date=9 December 2000 |access-date=8 January 2011 |publisher=[[Inventory of Conflict and Environment]] |via=[[American University School of International Service]]}}&lt;/ref&gt; මුහම්මද් අහමඩ් ඉබ්න් අබ්දුල්ලාහ්, මහ්දි (මඟපෙන්වූ තැනැත්තා), අන්සාර්වරුන්ට (ඔහුගේ අනුගාමිකයින්ට) සහ ඔහුට යටත් වූ අයට ඉස්ලාමය පිළිගැනීම හෝ මරා දැමීම අතර තේරීමක් ඉදිරිපත් කළේය. මහදියා (මහඩිස්ට් තන්ත්‍රය) සම්ප්‍රදායික ෂරියා ඉස්ලාමීය නීති පැනවීය. 1881 අගෝස්තු 12 වන දින, අබා දූපතේ සිදුවීමක් සිදු වූ අතර, එය මහඩිස්ට් යුද්ධය බවට පත් විය.

1881 ජූනි මාසයේදී මහදියා ප්‍රකාශ කිරීමේ සිට 1885 ජනවාරි මාසයේදී කාර්ටූම් වැටීම දක්වා, මුහම්මද් අහමඩ් තුර්කිය ලෙස හැඳින්වෙන සුඩානයේ ටර්කෝ-ඊජිප්තු රජයට එරෙහිව සාර්ථක හමුදා මෙහෙයුමක් මෙහෙයවීය. මුහම්මද් අහමඩ් 1885 ජුනි 22 දින මිය ගියේය, කාර්ටූම් යටත් කර ගැනීමෙන් මාස හයකට පසුවය. ඔහුගේ නියෝජිතයන් අතර බල අරගලයකින් පසු, අබ්දුල්ලාහි ඉබ්න් මුහම්මද්, මූලික වශයෙන් බටහිර සුඩානයේ බග්ගරාගේ උපකාරයෙන්, අනෙක් අයගේ විරුද්ධත්වය මැඩගෙන, මහදියාගේ අභියෝග නොකළ නායකයා ලෙස මතු විය. ඔහුගේ බලය තහවුරු කර ගැනීමෙන් පසු, අබ්දල්ලාහි ඉබ්න් මුහම්මද් මහ්දිගේ කලීෆා (අනුප්‍රාප්තික) යන පදවි නාමය ලබාගෙන, පරිපාලනයක් ස්ථාපිත කර, අන්සාර් (සාමාන්‍යයෙන් බග්ගරා වූ) එමීර්වරුන් ලෙස එක් එක් පළාත් කිහිපයකම පත් කළේය.[[File:Battle_of_Omdurman-1.JPG|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Battle_of_Omdurman-1.JPG|thumb|1898 ඔම්දුර්මන් සටනේදී ඔහුගේ පරාජයෙන් පසු කලීෆාගේ පියාසර කිරීම]]
මහදියා යුගයේ බොහෝ කාලයක් පුරා කලාපීය සබඳතා නොසන්සුන්ව පැවතියේ, බොහෝ දුරට කලීෆාගේ ම්ලේච්ඡ ක්‍රම නිසා රට පුරා ඔහුගේ පාලනය ව්‍යාප්ත කිරීම හේතුවෙනි. 1887 දී, මිනිසුන් 60,000 කින් යුත් අන්සාර් හමුදාවක් ඉතියෝපියාව ආක්‍රමණය කළ අතර එය ගොන්ඩාර් දක්වා විනිවිද ගියේය. 1889 මාර්තු මාසයේදී ඉතියෝපියාවේ IV වන යොහානස් රජු මෙටෙම්මා වෙත ගමන් කළේය. කෙසේ වෙතත්, යොහානස් සටනින් වැටීමෙන් පසුව, ඉතියෝපියානු හමුදා ඉවත් විය. කලීෆාගේ ජෙනරාල් අබ්දුර්-රහ්මාන් අන්-නුජුමි 1889 දී ඊජිප්තුව ආක්‍රමණය කිරීමට උත්සාහ කළ නමුත් බ්‍රිතාන්‍ය ප්‍රමුඛ ඊජිප්තු හමුදා තුෂ්කාහිදී අන්සාර්වරුන් පරාජය කළහ. ඊජිප්තු ආක්‍රමණයේ අසාර්ථකත්වය අන්සාර්වරුන්ගේ අනභිභවනීය බවේ අක්ෂර වින්‍යාසය බිඳ දැමීය. බෙල්ජියම්වරු මහඩිගේ මිනිසුන් සමකය යටත් කර ගැනීම වැළැක්වූ අතර, 1893 දී, ඉතාලියානුවන් ඇගෝඩාට් (එරිත්‍රියාවේ) හි අන්සාර් ප්‍රහාරයක් මැඩපැවැත්වූ අතර අන්සාර්වරුන්ට ඉතියෝපියාවෙන් ඉවත් වීමට බල කළහ.

1890 ගණන් වලදී, බ්‍රිතාන්‍යයන් සුඩානය මත ඔවුන්ගේ පාලනය යළි ස්ථාපිත කිරීමට උත්සාහ කළ අතර, නැවත වරක් නිල වශයෙන් ඊජිප්තු කේඩීව් නමින්, නමුත් ඇත්ත වශයෙන්ම රට බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිතයක් ලෙස සලකන ලදී. 1890 ගණන්වල මුල් භාගය වන විට, බ්‍රිතාන්‍ය, ප්‍රංශ සහ බෙල්ජියම් හිමිකම් නයිල් ගංගාවේදී අභිසාරී විය. බ්‍රිතාන්‍යය බිය වූයේ සුඩානයේ අස්ථාවරත්වයේ ප්‍රයෝජනය අනෙකුත් බලවතුන් විසින් කලින් ඊජිප්තුවට ඈඳාගත් භූමි ප්‍රදේශ අත්පත් කරගනු ඇතැයි කියාය. මෙම දේශපාලන සලකා බැලීම්වලට අමතරව, අස්වාන් හි සැලසුම් කළ වාරි වේල්ලක් ආරක්ෂා කිරීම සඳහා නයිල් ගඟේ පාලනය ස්ථාපිත කිරීමට බ්‍රිතාන්‍යයට අවශ්‍ය විය. හර්බට් කිචනර් 1896 සිට 1898 දක්වා මහඩිස්ට් සුඩානයට එරෙහිව හමුදා මෙහෙයුම් මෙහෙයවීය. 1898 සැප්තැම්බර් 2 වන දින ඔම්දුර්මන් සටනේදී කිචනර්ගේ ව්‍යාපාර තීරණාත්මක ජයග්‍රහණයකින් අවසන් විය. වසරකට පසුව, උම් දිවායිකරත් සටනින් 1899 නොවැම්බර් 25 වන දින අබ්දාලාහි මරණයට පත් විය. ඉබ්න් මුහම්මද්, පසුව මහඩිස්ට් යුද්ධය අවසන් කිරීම සිදු විය.

=== ඇන්ග්ලෝ-ඊජිප්තු සුඩානය (ක්‍රි.ව. 1899-1956) ===
[[File:The_war_in_the_Soudan.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:The_war_in_the_Soudan.jpg|thumb|මහඩිස්ට් යුද්ධය සුඩානයේ වැඩි කොටසක් අත්පත් කරගෙන සිටි මහඩිස්ට් නම් මුස්ලිම් දර්විෂ් කණ්ඩායමක් සහ බ්‍රිතාන්‍ය හමුදා අතර සටන් විය.]]
1899 දී, බ්‍රිතාන්‍යය සහ ඊජිප්තුව ගිවිසුමකට එළැඹුණු අතර, ඒ යටතේ සුඩානය බ්‍රිතාන්‍ය අනුමැතිය ඇතිව ඊජිප්තුව විසින් පත් කරන ලද අග්‍රාණ්ඩුකාරවරයෙකු විසින් පාලනය කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Humphries|first1=Christian|title=Oxford World Encyclopedia|date=2001|publisher=Oxford University Press|location=New York, NY|isbn=0195218183|page=[https://archive.org/details/worldencyclopedi00oxfo/page/644 644]|url=https://archive.org/details/worldencyclopedi00oxfo/page/644}}&lt;/ref&gt; යථාර්ථය නම්, සුඩානය ඔටුන්න හිමි ජනපදයක් ලෙස ඵලදායී ලෙස පරිපාලනය කරන ලදී. මුහම්මද් අලි පාෂා යටතේ ඊජිප්තු නායකත්වය යටතේ නයිල් නිම්නය එක්සේසත් කිරීමේ ක්‍රියාවලිය ආපසු හැරවීමට බ්‍රිතාන්‍යයන් උනන්දු වූ අතර දෙරට තවදුරටත් එක්සත් කිරීම අරමුණු කරගත් සියලු උත්සාහයන් ව්‍යර්ථ කිරීමට උත්සාහ කළහ.{{Citation needed|date=March 2020}}

සීමා නිර්ණය යටතේ, අබිසීනියාව සමඟ සුඩානයේ දේශසීමාව නීතියේ සීමාවන් උල්ලංඝනය කරමින් වහලුන් වෙළඳාම් කරන ගෝත්‍රිකයන් වැටලීම මගින් තරඟ කරන ලදී. 1905 දී ප්‍රාදේශීය නායක සුල්තාන් යැම්බියෝ, අවසානය දක්වා අකමැත්තෙන්, කෝඩෝෆාන් ප්‍රදේශය අත්පත් කරගෙන සිටි බ්‍රිතාන්‍ය හමුදා සමඟ අරගලය අතහැර දමා අවසානයේ අවනීතිය අවසන් කළේය. බ්‍රිතාන්‍යය විසින් ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද අණපනත් මගින් බදු අයකිරීමේ ක්‍රමයක් පැනවීය. මෙය කලීෆා විසින් සකස් කරන ලද පූර්වාදර්ශය අනුගමනය කරන ලදී. ප්‍රධාන බදු හඳුනාගෙන ඇත. මෙම බදු ඉඩම්, ගව පට්ටි සහ රට ඉඳි මත විය.&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Holt|title=A Modern History of the Sudan|year=1961|url=https://archive.org/details/modernhistoryofs0000pmho|publisher=Groves Press Inc|location=New York}}&lt;/ref&gt; ඊජිප්තුවේ සහ සුඩානයේ තනි ස්වාධීන සංගමයක් පිළිගැනීමට බ්‍රිතාන්‍යයට බල කිරීමට ඊජිප්තු ජාතිකවාදී නායකයින් අධිෂ්ඨාන කර ගනිමින්, සුඩානයේ අඛණ්ඩ බ්‍රිතාන්‍ය පරිපාලනය වඩ වඩාත් දැඩි ජාතිකවාදී පසුබෑමක් ඇති කළේය. 1914 දී ඔටෝමාන් පාලනය විධිමත් ලෙස අවසන් කිරීමත් සමඟ, නව හමුදා ආණ්ඩුකාරවරයා ලෙස සුඩානය අල්ලා ගැනීම සඳහා ශ්‍රීමත් රෙජිනෝල්ඩ් වින්ගේට් එම දෙසැම්බරයේ යවන ලදී. හුසේන් කමෙල් ඊජිප්තුවේ සහ සුඩානයේ සුල්තාන්වරයා ලෙස ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී, ඔහුගේ සහෝදරයා සහ අනුප්‍රාප්තිකයා වූ I වන ෆුවාඩ්. ඊජිප්තුවේ සුල්තාන් රාජ්‍යය ඊජිප්තු රාජධානිය සහ සුඩානය ලෙස නැවත නම් කරන විට පවා ඔවුන් එක ඊජිප්තු-සුඩාන රාජ්‍යයක් සඳහා ඔවුන්ගේ අවධාරනය දිගටම කරගෙන ගිය නමුත් එය 1927 දී ඔහු මිය යන තෙක්ම අභිලාෂයන් ගැන කලකිරී සිටි සාද් සාග්ලූල් විය.{{sfn|Daly|p=346}}
[[File:Anglo-Egyptian_Sudan_camel_soldier_of_the_British_army.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Anglo-Egyptian_Sudan_camel_soldier_of_the_British_army.jpg|දකුණ|thumb|20 වන සියවසේ මුල් භාගයේ බ්‍රිතාන්‍ය හමුදාවේ ස්වදේශික හමුදාවේ ඔටුවන් සොල්දාදුවෙකි]]
1924 සිට 1956 නිදහස දක්වා, බ්‍රිතාන්‍යයන් සුඩානය මූලික වශයෙන් වෙනම ප්‍රදේශ දෙකක් ලෙස පවත්වාගෙන යාමේ ප්‍රතිපත්තියක් අනුගමනය කළහ. උතුර සහ දකුණ. කයිරෝවේ දී ඇන්ග්ලෝ-ඊජිප්තු සුඩානයේ ආණ්ඩුකාර ජනරාල්වරයෙකු ඝාතනය කිරීම හේතුකාරකය විය; එය යටත් විජිත බලවේගවලින් අලුතින් තේරී පත් වූ වෆ්ඩ් ආන්ඩුවට ඉල්ලීම් ගෙන ආවේය. කාර්ටූම් හි බලඇණි දෙකක ස්ථිර පිහිටුවීමක් රජය යටතේ ක්‍රියා කරන සුඩාන ආරක්ෂක බලකාය ලෙස නම් කරන ලද අතර, කලින් ඊජිප්තු හමුදා සොල්දාදුවන්ගේ බලකොටුව වෙනුවට, වල්වාල් සිද්ධියෙන් පසුව ක්‍රියාත්මක විය.{{sfn|Morewood|2005|p=4}} වෆ්ඩිස්ට් පාර්ලිමේන්තු බහුතරය ලන්ඩනයේ ඔස්ටින් චේම්බර්ලයින් සමඟ සර්වාට් පාෂාගේ නවාතැන් සැලැස්ම ප්‍රතික්ෂේප කර ඇත; එහෙත් කයිරෝවට තවමත් මුදල් අවශ්‍ය විය. සුඩාන රජයේ ආදායම 1928 දී පවුම් මිලියන 6.6ක උපරිමයකට ළඟා වී ඇති අතර, ඉන් පසුව වෆ්ඩිස්ට් බාධා කිරීම් සහ ලන්ඩනයේ සෝමාලිලන්තයෙන් ඉතාලි දේශසීමා ආක්‍රමණය හේතුවෙන් මහා අවපාතය අතරතුර වියදම් අඩු කිරීමට තීරණය කළේය. බ්‍රිතාන්‍යයේ සිට සෑම දෙයක්ම පාහේ ආනයනය කිරීමේ අවශ්‍යතාවය නිසා කපු සහ ගම් අපනයනය වාමන විය.{{sfn|Daly|pp=457–459}}

1936 ජූලි මාසයේදී ලිබරල් ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා නායක මුහම්මද් මහමුද්, &quot;ඇන්ග්ලෝ-ඊජිප්තු සබඳතාවල නව අදියරක ආරම්භය&quot; වන ඇන්ග්ලෝ-ඊජිප්තු ගිවිසුම අත්සන් කිරීම සඳහා වෆ්ඩ් නියෝජිතයන් ලන්ඩනයට ගෙන්වා ගැනීමට පෙළඹවූ බව ඇන්තනි ඊඩන් ලිවීය.{{sfn|Morewood|1940|pp=94–95}} ඇළ කලාපය ආරක්ෂා කිරීම සඳහා බ්‍රිතාන්‍ය හමුදාවට සුඩානයට ආපසු යාමට අවසර ලැබුණි. ඔවුන්ට පුහුණු පහසුකම් සොයා ගැනීමට හැකි වූ අතර RAF හට ඊජිප්තු භූමිය හරහා පියාසර කිරීමට නිදහස තිබුණි. කෙසේ වෙතත්, එය සුඩානයේ ගැටලුව විසඳුවේ නැත: සුඩාන බුද්ධිමතුන් ජර්මනියේ නියෝජිතයන් සමඟ කුමන්ත්‍රණය කරමින් මහානගර පාලනයට නැවත පැමිණීම සඳහා උද්ඝෝෂණ කළහ.&lt;ref&gt;[[Arthur Henderson]], 8 May 1936 quoted in {{harvnb|Daly|p=348}}&lt;/ref&gt;[[File:Egypt_sudan_under_british_control.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Egypt_sudan_under_british_control.jpg|thumb|ඇන්ග්ලෝ-ඊජිප්තු සුඩානයේ සිතියම, 1912]]
ඉතාලි ෆැසිස්ට් නායක බෙනිටෝ මුසෝලිනි පැහැදිලිවම කියා සිටියේ තමාට ඊජිප්තුව සහ සුඩානය යටත් කර නොගෙන අබිසීනියාව ආක්‍රමණය කළ නොහැකි බවයි. ඔවුන් අදහස් කළේ ඉතාලි ලිබියාව ඉතාලි නැගෙනහිර අප්‍රිකාව සමග ඒකාබද්ධ කිරීමයි. බ්‍රිතාන්‍ය අධිරාජ්‍ය සාමාන්‍ය කාර්ය මණ්ඩලය භූමියේ සිහින් වූ කලාපයේ හමුදා ආරක්ෂාව සඳහා සූදානම් විය.&lt;ref&gt;Sir Miles Lampson, 29 September 1938; {{harvnb|Morewood|p=117}}&lt;/ref&gt; ඊජිප්තුව-සුඩානය සමඟ ආක්‍රමණශීලී නොවන ගිවිසුමක් ඇති කර ගැනීමට ඉතාලි උත්සාහයන් බ්‍රිතාන්‍ය තානාපතිවරයා අවහිර කළේය. නමුත් මහමුද් ජෙරුසලමේ ග්‍රෑන්ඩ් මුෆ්ටිගේ ආධාරකරුවෙකු විය; යුදෙව්වන් බේරා ගැනීමට අධිරාජ්‍යයේ උත්සාහයන් සහ සංක්‍රමණය නැවැත්වීමට මධ්‍යස්ථ අරාබි ඉල්ලීම් අතර කලාපය හසු විය.{{sfn|Morewood|pp=164–165}}

සුඩාන රජය නැගෙනහිර අප්‍රිකානු ව්‍යාපාරයට සෘජුවම යුධමය වශයෙන් සම්බන්ධ විය. 1925 දී පිහිටුවන ලද සුඩාන ආරක්ෂක බලකාය දෙවන ලෝක යුද්ධයේ මුල් ආක්‍රමණ වලට ප්‍රතිචාර දැක්වීම සඳහා ක්‍රියාකාරී කොටසක් ඉටු කළේය. 1940 දී ඉතාලි හමුදා ඉතාලි සෝමාලිලන්තයේ සිට කසාලා සහ අනෙකුත් දේශසීමා ප්‍රදේශ අත්පත් කර ගත්හ. 1942 දී, බ්‍රිතාන්‍ය සහ පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය හමුදා විසින් ඉතාලි යටත් විජිතය ආක්‍රමණය කිරීමේදී SDF ද දායක විය. අවසන් බ්‍රිතාන්‍ය ආණ්ඩුකාරවරයා වූයේ රොබට් ජෝර්ජ් හෝව් ය.

1952 ඊජිප්තු විප්ලවය අවසානයේ සුඩානයේ නිදහස කරා යන ගමනේ ආරම්භය සනිටුහන් කළේය. 1953 දී රාජාණ්ඩුව අහෝසි කිරීමෙන් පසු, ඊජිප්තුවේ නව නායකයන් වන මොහොමඩ් නගුයිබ්, ඔහුගේ මව සුඩාන ජාතිකයෙකු වූ අතර පසුව ගමාල් අබ්දෙල් නසාර් විශ්වාස කළේ සුඩානයේ බ්‍රිතාන්‍ය ආධිපත්‍යය අවසන් කිරීමට ඇති එකම මාර්ගය ඊජිප්තුව ස්වෛරීභාවය පිළිබඳ ප්‍රකාශ නිල වශයෙන් අත්හැරීම බවයි. ඊට අමතරව ඊජිප්තුව නිදහස ලැබීමෙන් පසු දුප්පත් සුඩානය පාලනය කිරීම දුෂ්කර බව නසාර් දැන සිටියේය. අනෙක් අතට බ්‍රිතාන්‍යයන් සුඩාන නිදහස සඳහා ඊජිප්තු පීඩනයට එරෙහි වනු ඇතැයි විශ්වාස කරන ලද මහඩිස්ට් අනුප්‍රාප්තිකයා වන අබ්දුල්-රහ්මාන් අල්-මහඩි සඳහා ඔවුන්ගේ දේශපාලන සහ මූල්‍ය ආධාර දිගටම කරගෙන ගියේය. අබ්දුල්-රහ්මාන් මෙයට සමත් වූ නමුත් ඔහුගේ පාලන තන්ත්‍රය දේශපාලන අකාර්යක්ෂමතාවයෙන් පීඩා විඳි අතර එය උතුරු සහ මධ්‍යම සුඩානයේ විශාල සහයෝගයක් අහිමි විය. ඊජිප්තුව සහ බ්‍රිතාන්‍යය යන දෙඅංශයෙන්ම විශාල අස්ථාවරත්වයක් ඇති වන බවක් දැනුණු අතර, ඒ අනුව උතුරේ සහ දකුණේ සුඩාන කලාප දෙකටම නිදහස අවශ්‍යද නැතිනම් බ්‍රිතාන්‍ය ඉවත්වීමක් අවශ්‍යද යන්න පිළිබඳව නිදහසේ ඡන්දය දීමට ඉඩ දීමට තීරණය කළහ.
=== නිදහස (ක්‍රි.ව. 1956–වර්තමානය) ===
[[File:Sudan_independence_2.png|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Sudan_independence_2.png|thumb|1956 ජනවාරි 1 වන දින අගමැති ඉස්මයිල් අල්-අෂාරි සහ විපක්ෂ නායක මොහොමඩ් අහමඩ් අල්මාජූබ් විසින් සුඩානයේ ධජය නිදහස් උත්සවයේදී එසවිය.]]
ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පාර්ලිමේන්තුවක් පිහිටුවීමේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ඡන්ද විමසීම් ක්‍රියාවලියක් සිදු කරන ලද අතර ඉස්මයිල් අල්-අෂාරි පළමු අගමැති ලෙස තේරී පත් වූ අතර පළමු නූතන සුඩාන රජයට නායකත්වය දුන්නේය.&lt;ref&gt;{{cite web |date=20 November 2008 |title=Brief History of the Sudan |url=http://sudan-embassy.co.uk/en/content/blogcategory/28/37 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081120035130/http://sudan-embassy.co.uk/en/content/blogcategory/28/37 |archive-date=20 November 2008 |access-date=31 May 2013 |publisher=Sudan Embassy in London}}&lt;/ref&gt; 1956 ජනවාරි 1 වන දින, මහජන මාලිගයේ පැවති විශේෂ උත්සවයකදී, ඊජිප්තු සහ බ්‍රිතාන්‍ය ධජ පහත හෙලන ලද අතර, ඒවා වෙනුවට කොළ, නිල් සහ කහ ඉරි වලින් සමන්විත නව සුඩාන ධජය අගමැති ඉස්මයිල් අල්-අසාරි විසින් ඔසවන ලදී. .

අතෘප්තිය 1969 මැයි 25 වන දින කුමන්ත්‍රණයකින් අවසන් විය. කුමන්ත්‍රණ නායක කර්නල් ගෆාර් නිමේරි අගමැති වූ අතර නව පාලනය පාර්ලිමේන්තුව අහෝසි කර සියලු දේශපාලන පක්ෂ නීති විරෝධී කළේය. පාලක මිලිටරි සභාගය තුළ මාක්ස්වාදී සහ මාක්ස්වාදී නොවන කොටස් අතර ආරවුල් 1971 ජූලි මාසයේදී සුඩාන කොමියුනිස්ට් පක්ෂය විසින් මෙහෙයවන ලද කෙටිකාලීන සාර්ථක කුමන්ත්‍රණයක් ඇති කළේය. දින කිහිපයකට පසු කොමියුනිස්ට් විරෝධී මිලිටරි කොටස් නිමේරි නැවත බලයට පත් කළහ.

1972 දී, ඇඩිස් අබාබා ගිවිසුම උතුරු-දකුණු සිවිල් යුද්ධය නතර කිරීමට සහ ස්වයං පාලනයේ තරමකට හේතු විය. මෙය සිවිල් යුද්ධයේ වසර දහයක විරාමයකට තුඩු දුන් නමුත් ජොන්ග්ලෙයි ඇල ව්‍යාපෘතියේ ඇමරිකානු ආයෝජනය අවසන් විය. ඉහළ නයිල් ප්‍රදේශයට වාරි ජලය සැපයීමට සහ ප්‍රාදේශීය ගෝත්‍රිකයන් අතර, විශේෂයෙන් ඩින්කා අතර පාරිසරික ව්‍යසනයක් සහ පුළුල් පරිමාණ සාගතයක් වැලැක්වීම සඳහා මෙය අත්‍යවශ්‍ය යැයි සැලකේ. පසුව ඇති වූ සිවිල් යුද්ධයේදී ඔවුන්ගේ මව්බිම වටලා, කොල්ලකෑම්, කොල්ලකෑම් සහ පුළුස්සා දමන ලදී. වසර 20කට වැඩි කාලයක් පුරා පැවති ලේ වැකි සිවිල් යුද්ධයකදී බොහෝ ගෝත්‍රිකයන් ඝාතනය විය.[[File:Hashem_al_Atta,_1971_Sudanese_coup_d'état.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Hashem_al_Atta,_1971_Sudanese_coup_d'%C3%A9tat.jpg|thumb|[[:en:1971_Sudanese_coup_d'état|1971 සුඩාන කුමන්ත්‍රණය]]]]
1970 ගණන්වල මුල් භාගය වන තෙක්, සුඩානයේ කෘෂිකාර්මික නිමැවුම බොහෝ දුරට අභ්‍යන්තර පරිභෝජනය සඳහා කැප විය. 1972 දී සුඩාන රජය බටහිර ගැති බවට පත් වූ අතර ආහාර සහ මුදල් බෝග අපනයනය කිරීමට සැලසුම් සකස් කළේය. කෙසේ වෙතත්, 1970 ගනන් පුරා භාණ්ඩ මිල පහත වැටීම සුඩානයට ආර්ථික ගැටළු ඇති කළේය. ඒ අතරම, කෘෂිකර්මාන්තය යාන්ත්‍රික කිරීමට වැය කළ මුදලින් ණය සේවා පිරිවැය ඉහළ ගියේය. 1978 දී, IMF රජය සමඟ ව්‍යුහාත්මක ගැලපුම් වැඩසටහනක් සාකච්ඡා කළේය. මෙමගින් යාන්ත්‍රික අපනයන කෘෂිකාර්මික අංශය තවදුරටත් ප්‍රවර්ධනය විය. මෙය සුඩානයේ එඬේරුන්ට මහත් දුෂ්කරතා ඇති කළේය. 1976 දී අන්සාර්වරු ලේ වැකි නමුත් අසාර්ථක කුමන්ත්‍රණයක් දියත් කළහ. නමුත් 1977 ජූලි මාසයේදී ජනාධිපති නිමේරි, අන්සාර් නායක සාදික් අල්-මහඩි හමුවී, හැකි ප්‍රතිසන්ධානයකට මග විවර කළේය. දේශපාලන සිරකරුවන් සිය ගණනක් නිදහස් කරන ලද අතර අගෝස්තු මාසයේදී සියලුම විරුද්ධවාදීන් සඳහා පොදු සමාවක් ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී.

==== බෂීර් යුගය (1989-2019) ====
[[File:Omar_al-Bashir_(2017-11-23)_(cropped).jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Omar_al-Bashir_(2017-11-23)_(cropped).jpg|දකුණ|thumb|2017 දී ඕමාර් අල් බෂීර්]]1989 ජූනි 30 දින කර්නල් ඕමාර් අල්-බෂීර් ලේ රහිත හමුදා කුමන්ත්‍රණයක් මෙහෙයවීය.&lt;ref name=&quot;reuters-factbox&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.reuters.com/article/topNews/idUKL1435274220080714|title=Factbox – Sudan's President Omar Hassan al-Bashir|date=14 July 2008|work=Reuters|access-date=8 January 2011}}&lt;/ref&gt; නව හමුදා ආන්ඩුව දේශපාලන පක්ෂ අත්හිටුවා ජාතික මට්ටමින් ඉස්ලාමීය නීති සංග්‍රහයක් හඳුන්වා දුන්නේය.&lt;ref name=&quot;Bekele&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.ethiopianreview.com/content/2929|title=Chickens Are Coming Home To Roost!|last=Bekele|first=Yilma|date=12 July 2008|work=[[Ethiopian Review]]|access-date=13 January 2011|location=Addis Ababa}}&lt;/ref&gt; පසුව, අල්-බෂීර් විසින් හමුදාවේ ඉහළ නිලයන් පිරිසිදු කිරීම් සහ මරණ දණ්ඩනය සිදු කරන ලදී, සංගම්, දේශපාලන පක්ෂ සහ ස්වාධීන පුවත්පත් තහනම් කිරීම සහ ප්‍රමුඛ දේශපාලන පුද්ගලයින් සහ මාධ්‍යවේදීන් සිරගත කිරීම.&lt;ref name=&quot;Kepel, Jihad 2002, p.181&quot;&gt;{{cite book|last=Kepel|first=Gilles|title=Jihad: The Trail of Political Islam|url=https://archive.org/details/jihad00gill_0|url-access=registration|year=2002|publisher=Harvard University Press|isbn=978-0-674-01090-1|page=[https://archive.org/details/jihad00gill_0/page/181 181]}}&lt;/ref&gt; 1993 ඔක්තෝබර් 16 වන දින, අල්-බෂීර් තමා &quot;ජනාධිපති&quot; ලෙස පත් කර ගත් අතර විප්ලවවාදී අණදෙන කවුන්සිලය විසුරුවා හැරියේය. කවුන්සිලයේ විධායක සහ ව්‍යවස්ථාදායක බලතල අල්-බෂීර් විසින් ගන්නා ලදී.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2008/jul/14/sudan.warcrimes3|title=Profile: Omar al-Bashir|last=Walker|first=Peter|date=14 July 2008|work=The Guardian|access-date=13 January 2011|location=London}}&lt;/ref&gt;

1996 මහ මැතිවරණයේ දී, නීතිය අනුව මැතිවරණයට ඉදිරිපත් වූ එකම අපේක්ෂකයා ඔහු විය.&lt;ref name=&quot;New York Times 1996, p.4&quot;&gt;''[[The New York Times]]''. 16 March 1996. p. 4.&lt;/ref&gt; ජාතික කොන්ග්‍රස් පක්ෂය (NCP) යටතේ සුඩානය තනි-පක්ෂ රාජ්‍යයක් බවට පත් විය.&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |title=History of the Sudan |encyclopedia=HistoryWorld |url=http://www.historyworld.net/wrldhis/PlainTextHistories.asp?historyid=aa86 |access-date=13 January 2011 |date=n.d.}}&lt;/ref&gt; 1990 ගණන් වලදී, එවකට ජාතික සභාවේ කථානායකවරයා වූ හසන් අල්-තුරාබි ඉස්ලාමීය මූලධර්මවාදී කණ්ඩායම් වෙත ළඟා වූ අතර ඔසාමා බින් ලාඩන්ට රටට ආරාධනා කළේය.&lt;ref name=&quot;Shahzad&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.atimes.com/c-asia/DB23Ag02.html|title=Bin Laden Uses Iraq To Plot New Attacks|last=Shahzad|first=Syed Saleem|date=23 February 2002|work=[[Asia Times]]|access-date=14 January 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20021020093406/http://www.atimes.com/c-asia/DB23Ag02.html|archive-date=20 October 2002|location=Hong Kong|url-status=unfit}}&lt;/ref&gt; එක්සත් ජනපදය පසුව සුඩානය ත්‍රස්තවාදයේ රාජ්‍ය අනුග්‍රාහකයෙකු ලෙස ලැයිස්තුගත කළේය.&lt;ref name=&quot;foxnews&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.foxnews.com/story/families-of-uss-cole-victims-sue-sudan-for-105-million|title=Families of USS ''Cole'' Victims Sue Sudan for $105 Million|date=13 March 2007|access-date=14 January 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20181106163604/https://www.foxnews.com/story/0,2933,258413,00.html|archive-date=6 November 2018|publisher=Fox News Channel|agency=Associated Press|url-status=live}}&lt;/ref&gt; අල්කයිඩා විසින් කෙන්යාවේ සහ ටැන්සානියාවේ එක්සත් ජනපද තානාපති කාර්යාලවලට බෝම්බ හෙලීමෙන් පසුව, එක්සත් ජනපදය ඔපරේෂන් ඉන්ෆිනයිට් රීච් දියත් කළ අතර ත්‍රස්තවාදී කණ්ඩායම සඳහා රසායනික අවි නිෂ්පාදනය කරන බවට එක්සත් ජනපද රජය ව්‍යාජ ලෙස විශ්වාස කළ අල්-ෂිෆා ඖෂධ කම්හල ඉලක්ක කළේය. අල්-තුරාබිගේ බලපෑම හීන වන්නට පටන් ගත් අතර, වඩාත් ප්‍රායෝගික නායකත්වයට පක්ෂ වූ අනෙක් අය සුඩානයේ ජාත්‍යන්තර හුදකලාව වෙනස් කිරීමට උත්සාහ කළහ.&lt;ref&gt;{{cite book|author=Fuller, Graham E.|title=The Future of Political Islam|year=2004|publisher=Palgrave Macmillan|isbn=978-1-4039-6556-1|page=111}}&lt;/ref&gt; ඊජිප්තු ඉස්ලාමීය ජිහාඩයේ සාමාජිකයින් නෙරපා හැරීමෙන් සහ බින් ලාඩන් ඉවත්ව යන ලෙස දිරිමත් කිරීම මගින් එහි විවේචකයින් සනසාලීමට රට කටයුතු කළේය.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Wright|first=Lawrence|title=The Looming Tower|url=https://archive.org/details/loomingtoweralqa00wrig|url-access=registration|date=2006|publisher=Knopf Doubleday Publishing Group|isbn=978-0-307-26608-8|pages=[https://archive.org/details/loomingtoweralqa00wrig/page/221 221]–223}}&lt;/ref&gt;[[File:Government_Militia_in_Darfur.PNG|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Government_Militia_in_Darfur.PNG|thumb|ඩාර්ෆූර්හි රජයේ මිලීෂියාව]]
2000 ජනාධිපතිවරණයට පෙර, අල්-තුරාබි විසින් ජනාධිපතිවරයාගේ බලතල අඩු කිරීමේ පනතක් ඉදිරිපත් කළ අතර, විසුරුවා හැරීමට නියෝග කිරීමට සහ හදිසි තත්වයක් ප්‍රකාශ කිරීමට අල්-බෂීර් පොළඹවන ලදී. සුඩාන මහජන විමුක්ති හමුදාව සමඟ ගිවිසුම් අත්සන් කිරීමේ ජනාධිපතිගේ නැවත මැතිවරණ ව්‍යාපාරය වර්ජනය කරන ලෙස අල්-තුරාබි ඉල්ලා සිටි විට, අල්-බෂීර් සැක කළේ ඔවුන් රජය පෙරලා දැමීමට කුමන්ත්‍රණය කරන බවයි.&lt;ref name=&quot;BBC profile&quot;&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/3273569.stm|title=Profile: Sudan's President Bashir|date=25 November 2003|work=BBC News|access-date=8 January 2011}}&lt;/ref&gt; හසන් අල්-තුරාබි එම වසරේම පසුව සිරගත කරන ලදී.&lt;ref name=&quot;Denies&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.sudantribune.com/spip.php?article27123|title=Sudanese Islamist Opposition Leader Denies Link with Darfur Rebels|author=Ali, Wasil|date=12 May 2008|work=Sudan Tribune|access-date=31 May 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20200412093622/https://www.sudantribune.com/spip.php?article27123|archive-date=12 April 2020|location=Paris|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

2003 පෙබරවාරි මාසයේ දී, සුඩාන රජය විසින් අරාබි නොවන අරාබි ජාතිකයන් හට සුඩාන අරාබිවරුන් වෙනුවෙන් පීඩා කරන බවට චෝදනා කරමින්, සුඩාන විමුක්ති ව්‍යාපාරය/හමුදා (SLM/A) සහ යුක්තිය සහ සමානතා ව්‍යාපාරය (JEM) කණ්ඩායම් ආයුධ අතට ගත්හ. ඩාර්ෆුර්. එතැන් පටන් ගැටුම ජන සංහාරයක් ලෙස විස්තර කර ඇත,&lt;ref&gt;{{cite press release|date=14 July 2008|url=http://www2.icc-cpi.int/menus/icc/press%20and%20media/press%20releases/press%20releases%20%282008%29/a|archive-url=https://web.archive.org/web/20090325100539/http://www2.icc-cpi.int/menus/icc/press%20and%20media/press%20releases/press%20releases%20%282008%29/a|title=ICC Prosecutor Presents Case Against Sudanese President, Hassan Ahmad al Bashir, for Genocide, Crimes Against Humanity and War Crimes in Darfur|publisher=[[International Criminal Court#Office of the Prosecutor|Office of the Prosecutor]], International Criminal Court|archive-date=25 March 2009}}&lt;/ref&gt; සහ හේග් හි ජාත්‍යන්තර අපරාධ අධිකරණය (ICC) අල්-බෂීර්ට අත්අඩංගුවට ගැනීමේ වරෙන්තු දෙකක් නිකුත් කර ඇත.&lt;ref name=&quot;BBC1&quot;&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/7923102.stm|title=Warrant issued for Sudan's Bashir|date=4 March 2009|work=BBC News|access-date=14 January 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://pulitzercenter.org/articles/international-criminal-court-charges-+sudans-omar-hassan-al-bashir-genocide|title=International Criminal Court Charges Sudan's Omar Hassan al-Bashir with Genocide|author1=Lynch, Colum|date=13 July 2010|newspaper=The Washington Post|access-date=14 January 2011|author2=Hamilton, Rebecca}}{{Dead link|date=December 2021|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}&lt;/ref&gt; ජන්ජාවීඩ් නමින් හැඳින්වෙන අරාබි භාෂාව කතා කරන සංචාරක සටන්කාමීන් බොහෝ කුරිරුකම් සම්බන්ධයෙන් චෝදනා කරති.

2005 ජනවාරි 9 වන දින, දෙවන සුඩාන සිවිල් යුද්ධය අවසන් කිරීමේ අරමුණ ඇතිව රජය සුඩාන මහජන විමුක්ති ව්‍යාපාරය (SPLM) සමඟ නයිරෝබි විස්තීරණ සාම ගිවිසුම අත්සන් කළේය. සුඩානයේ එක්සත් ජාතීන්ගේ දූත මණ්ඩලය (UNMIS) එය ක්‍රියාත්මක කිරීමට සහාය වීම සඳහා එක්සත් ජාතීන්ගේ ආරක්ෂක කවුන්සිලයේ යෝජනාව 1590 යටතේ පිහිටුවන ලදී. සාම ගිවිසුම 2011 ජනමත විචාරණයට පූර්ව අවශ්‍යතාවයක් විය: ප්‍රතිඵලය වූයේ දකුණු සුඩානය වෙන්වීමට පක්ෂව ඒකමතික ඡන්දයකි; අබියි කලාපය අනාගත දිනයකදී තමන්ගේම ජනමත විචාරණයක් පවත්වනු ඇත.
[[File:Southern_Sudan_Referendum1.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Southern_Sudan_Referendum1.jpg|thumb|2011 දකුණු සුඩානයේ ස්වාධීන ජනමත විචාරණයේදී ඡන්දය දීමට දකුණු සුඩාන වැසියන් බලා සිටිති.]]
සුඩාන මහජන විමුක්ති හමුදාව (SPLA) නැගෙනහිර සුඩානයේ ක්‍රියාත්මක කැරලි කණ්ඩායම්වල සන්ධානයක් වන නැගෙනහිර පෙරමුණේ මූලික සාමාජිකයා විය. සාම ගිවිසුමෙන් පසුව, විශාල ෆුලානි සහ බෙජා කොංග්‍රසය කුඩා රෂයිඩා ෆ්‍රී සිංහයන් සමඟ ඒකාබද්ධ වීමෙන් පසු 2004 පෙබරවාරි මාසයේදී ඔවුන්ගේ ස්ථානය ලබා ගන්නා ලදී.&lt;ref&gt;{{cite web |date=4 January 2006 |title=UNMIS Media Monitoring Report |url=http://www.unmis.org/english/documents/mmr/MMR2006/MMR-jan04.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20060321010542/http://www.unmis.org/english/documents/mmr/MMR2006/MMR-jan04.pdf |archive-date=21 March 2006 |publisher=United Nations Mission in Sudan}}&lt;/ref&gt; සුඩාන රජය සහ නැගෙනහිර පෙරමුණ අතර සාම ගිවිසුමක් 2006 ඔක්තෝබර් 14 වන දින අස්මාරාහිදී අත්සන් කරන ලදී. 2006 මැයි 5 වන දින ඩාර්ෆූර් සාම ගිවිසුම අත්සන් කරන ලද අතර, මේ මොහොත දක්වා වසර තුනක් තිස්සේ පැවති ගැටුම අවසන් කිරීම අරමුණු කර ගෙන ඇත.&lt;ref&gt;{{cite web |date=8 May 2006 |title=Darfur Peace Agreement |url=https://2001-2009.state.gov/r/pa/prs/ps/2006/65972.htm |publisher=US Department of State}}&lt;/ref&gt; චැඩ්-සුඩාන් ගැටුම (2005-2007) ඇඩ්රේ සටන චැඩ් විසින් යුද්ධ ප්‍රකාශයක් ආරම්භ කිරීමෙන් පසුව පුපුරා ගියේය.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://english.aljazeera.net/NR/exeres/AB24F0A9-8145-4E1E-96C7-3D8FC9641CC6.htm|title=Restraint Plea to Sudan and Chad|date=27 December 2005|archive-url=https://web.archive.org/web/20061010023439/http://english.aljazeera.net/NR/exeres/AB24F0A9-8145-4E1E-96C7-3D8FC9641CC6.htm|archive-date=10 October 2006|publisher=Al Jazeera|agency=Agence France-Presse}}&lt;/ref&gt; සුඩානයේ සහ චැඩ් රාජ්‍යයේ නායකයින් 2007 මැයි 3 දින සෞදි අරාබියේදී ගිවිසුමක් අත්සන් කළේ ඔවුන්ගේ රටවල කිලෝමීටර් 1,000 (සැතපුම් 600) දේශසීමා දිගේ ගලා යන ඩාර්ෆුර් ගැටුමෙන් සටන් වැලැක්වීම සඳහා ය.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.chinadaily.com.cn/world/2007-05/04/content_865569.htm|title=Sudan, Chad Agree To Stop Fighting|date=4 May 2007|work=China Daily|agency=Associated Press|location=Beijing}}&lt;/ref&gt;

2007 ජූලි මාසයේදී රට විනාශකාරී ගංවතුරකින් පීඩාවට පත් විය,&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.iht.com/articles/ap/2007/08/06/africa/AF-GEN-Sudan-Floods.php|title=UN: Situation in Sudan could deteriorate if flooding continues|date=6 August 2007|work=[[International Herald Tribune]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20080226201657/http://www.iht.com/articles/ap/2007/08/06/africa/AF-GEN-Sudan-Floods.php|archive-date=26 February 2008|agency=Associated Press|location=Paris}}&lt;/ref&gt; 400,000 කට අධික ජනතාවක් සෘජුවම පීඩාවට පත් විය.&lt;ref&gt;{{cite press release|url=http://www.reliefweb.int/rw/rwb.nsf/db900sid/LSGZ-75TGFJ?OpenDocument|title=Sudan Floods: At Least 365,000 Directly Affected, Response Ongoing|date=6 August 2007|access-date=13 January 2011|publisher=UN [[Office for the Coordination of Humanitarian Affairs]]|agency=[[Relief Web]]|archive-date=20 August 2007|archive-url=http://webarchive.loc.gov/all/20070820141059/http://www.reliefweb.int/rw/rwb.nsf/db900sid/LSGZ-75TGFJ?OpenDocument|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 2009 සිට, සුඩානයේ සහ දකුණු සුඩානයේ ප්‍රතිවාදී සංචාරක ගෝත්‍රිකයන් අතර පවතින ගැටුම් මාලාවක් සිවිල් වැසියන් විශාල සංඛ්‍යාවක් තුවාල ලබා තිබේ.

==== බෙදීම සහ පුනරුත්ථාපනය කිරීම ====
සුඩාන හමුදාව සහ සුඩාන විප්ලවවාදී පෙරමුණ අතර 2010 දශකයේ මුල් භාගයේ දකුණු කොර්ඩෝෆාන් සහ නිල් නයිල් හි සුඩාන ගැටුම ආරම්භ වූයේ 2011 දී දකුණු සුඩාන නිදහස ලැබීමට පෙර මාසවලදී තෙල් පොහොසත් කලාපයක් වන අබියි පිළිබඳ ආරවුලක් ලෙස ය. නාමිකව විසඳන ලද ඩාර්ෆූර්හි සිවිල් යුද්ධයට ද සම්බන්ධ වේ. වසරකට පසුව 2012 හි හෙග්ලිග් අර්බුදය අතරතුර සුඩානය දකුණු සුඩානයට එරෙහිව ජයග්‍රහණයක් අත්කර ගනු ඇත, දකුණු සුඩානයේ යුනිටි සහ සුඩානයේ දකුණු කොර්ඩෝෆාන් ප්‍රාන්ත අතර තෙල් පොහොසත් කලාප සම්බන්ධයෙන් යුද්ධයක්. මෙම සිදුවීම් පසුව සුඩාන ඉන්ටිෆාඩා ලෙස හඳුන්වනු ලබන අතර, එය අවසන් වන්නේ 2015 දී නැවත මැතිවරණයක් ඉල්ලා නොසිටින බවට අල්-බෂීර් පොරොන්දු වීමෙන් පසුව 2013 දී පමණි. පසුව ඔහු තම පොරොන්දුව කඩ කර 2015 දී නැවත තේරී පත්වීමට උත්සාහ කළ අතර, එය වර්ජනයකින් ජයග්‍රහණය කළේය. මැතිවරණය නිදහස් හා සාධාරණ නොවන බව විශ්වාස කළ විපක්ෂය. ඡන්දය ප්‍රකාශ කිරීමේ ප්‍රතිශතය අඩු 46%කි.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-africa-32481013|title=Omar al-Bashir wins Sudan elections by a landslide|date=27 April 2015|work=BBC News|access-date=24 April 2019}}&lt;/ref&gt;

2017 ජනවාරි 13 වන දින, එක්සත් ජනපද ජනාධිපති බරක් ඔබාමා විසින් විධායක නියෝගයකට අත්සන් කරන ලද අතර එමඟින් සුඩානයට එරෙහිව පනවා ඇති සම්බාධක සහ විදේශයන්හි පැවති එහි රජයේ වත්කම් ඉවත් කරන ලදී. 2017 ඔක්තෝම්බර් 6 දින, පහත දැක්වෙන එක්සත් ජනපද ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් විසින් රටට සහ එහි ඛනිජ තෙල්, අපනයන-ආනයන සහ දේපල කර්මාන්ත වලට එරෙහිව ඉතිරිව තිබූ සම්බාධක බොහොමයක් ඉවත් කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-10-06/u-s-lifting-most-sudan-sanctions-on-progress-in-terrorism-fight|title=Trump Moves to Lift Most Sudan Sanctions|last1=Wadhams|first1=Nick|date=6 October 2017|work=Bloomberg Politics|access-date=6 October 2017|last2=Gebre|first2=Samuel}}&lt;/ref&gt;

==== 2019 සුඩාන විප්ලවය සහ සංක්‍රාන්ති රජය ====
[[File:Sudanese_protestors_celebrate_signing_of_political_agreement.png|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Sudanese_protestors_celebrate_signing_of_political_agreement.png|thumb|උඩනීස් විරෝධතාකරුවන් 2019 අගෝස්තු 17 වන දින හමුදා සහ සිවිල් නියෝජිතයන් අතර ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා ප්‍රකාශය කෙටුම්පතට අත්සන් කිරීම සමරයි.]]
2018 දෙසැම්බර් 19 දින, රට විදේශ මුදල් හිඟයකින් සහ සියයට 70 ක උද්ධමනයකින් පීඩා විඳිමින් සිටි අවස්ථාවක, භාණ්ඩ මිල තුන් ගුණයකින් වැඩි කිරීමට රජය ගත් තීරණයෙන් පසුව දැවැන්ත විරෝධතා ආරම්භ විය.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Sudan December 2018 riots: Is the regime crumbling? |url=https://www.cmi.no/news/2116-sudan-december-2018-riots-is-the-regime-crumbling |access-date=30 June 2019 |website=CMI – Chr. Michelsen Institute |language=en}}&lt;/ref&gt; මීට අමතරව, වසර 30 කට වැඩි කාලයක් බලයේ සිටි ජනාධිපති අල්-බෂීර් බලයෙන් ඉවත් වීම ප්‍රතික්ෂේප කළ අතර, එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස විපක්ෂ කණ්ඩායම් එකතු වී ඒකාබද්ධ සන්ධානයක් ඇති විය. ප්‍රාදේශීය සහ සිවිල් වාර්තාවලට අනුව එම සංඛ්‍යාව ඊට වඩා බෙහෙවින් වැඩි වුවද, හියුමන් රයිට්ස් වොච්&lt;ref&gt;{{Cite web |date=9 April 2019 |title=Sudan: Protesters Killed, Injured |url=https://www.hrw.org/news/2019/04/09/sudan-protesters-killed-injured |access-date=30 June 2019 |website=Human Rights Watch |language=en}}&lt;/ref&gt; අනුව, ආසන්න වශයෙන් පුද්ගලයන් 40 දෙනෙකුගේ මරණයට තුඩු දුන්, විපක්ෂ නායකයින් සහ විරෝධතාකරුවන් 800කට අධික සංඛ්‍යාවක් අත්අඩංගුවට ගැනීමෙන් රජය පළිගත්තේය. 2019 අප්‍රේල් 11 වන දින සුඩාන සන්නද්ධ හමුදා ප්‍රධාන මූලස්ථානය ඉදිරිපිට දැවැන්ත වාඩිලෑමකින් පසු ඔහුගේ රජය පෙරලා දැමීමෙන් පසු විරෝධතා දිගටම පැවතුනි, ඉන් පසුව කාර්ය මණ්ඩල ප්‍රධානීන් මැදිහත් වීමට තීරණය කළ අතර ඔවුන් ජනාධිපති අල්-බෂීර් අත්අඩංගුවට ගන්නා ලෙස නියෝග කර ප්‍රකාශ කළේය. මාස තුනක හදිසි තත්වයක්.&lt;ref name=&quot;Sudan military coup topples Bashir&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-47891470|title=Sudan military coup topples Bashir|date=11 April 2019|access-date=11 April 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=9 January 2019 |title=Sudan's Omar al-Bashir vows to stay in power as protests rage &amp;#124; News |url=https://www.aljazeera.com/news/2019/01/sudan-crowds-rally-bashir-police-tear-gas-rival-protest-190109115845545.html |access-date=24 April 2019 |publisher=Al Jazeera}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |author=Arwa Ibrahim |date=8 January 2019 |title=Future unclear as Sudan protesters and president at loggerheads &amp;#124; News |url=https://www.aljazeera.com/news/2019/01/future-unclear-sudan-protesters-president-loggerheads-190108135021310.html |access-date=24 April 2019 |publisher=Al Jazeera}}&lt;/ref&gt;  ජූනි 3 වෙනිදා ආරක්ෂක හමුදා විසින් කඳුළු ගෑස් සහ ජීව උණ්ඩ භාවිතා කරමින් වාඩිලෑම විසුරුවා හැරීමෙන් පසු 100 කට අධික පිරිසක් මිය ගියහ.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/av/world-africa-48495713|title=Sudan's security forces attack long-running sit-in|date=3 June 2019|work=[[BBC News]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=5 March 2020 |title=&quot;Chaos and Fire&quot; – An Analysis of Sudan's June 3, 2019 Khartoum Massacre – Sudan |url=https://reliefweb.int/report/sudan/chaos-and-fire-analysis-sudan-s-june-3-2019-khartoum-massacre |website=ReliefWeb |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/world/video/2019/jun/06/aftermath-of-sudan-crackdown-emerges-as-death-toll-passes-100-video|title=African Union suspends Sudan over violence against protestors – video|date=7 June 2019|work=The Guardian|access-date=8 June 2019|language=en-GB|issn=0261-3077}}&lt;/ref&gt; සුඩානයේ තරුණයින් විරෝධතා මෙහෙයවන බව වාර්තා විය.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/av/world-africa-48802235/sudan-dying-for-the-revolution|title='They'll have to kill all of us!'|work=BBC News|access-date=30 June 2019|language=en}}&lt;/ref&gt; නිදහස සහ වෙනස සඳහා බලවේග (විරෝධතා සංවිධානය කරන කණ්ඩායම්වල සන්ධානයක්) සහ සංක්‍රාන්ති හමුදා කවුන්සිලය (පාලක හමුදා රජය) 2019 ජූලි දේශපාලන ගිවිසුමට සහ 2019 අගෝස්තු ව්‍යවස්ථා කෙටුම්පතට අත්සන් කළ විට විරෝධතා අවසන් විය. 
සංක්‍රාන්ති ආයතන සහ ක්‍රියා පටිපාටිවලට රාජ්‍ය නායකයා ලෙස සුඩානයේ ඒකාබද්ධ හමුදා-සිවිල් ස්වෛරී කවුන්සිලයක් නිර්මාණය කිරීම, බලයේ අධිකරණ ශාඛාවේ ප්‍රධානියා ලෙස සුඩානයේ නව අගවිනිසුරුවරයකු, නෙමට් අබ්දුල්ලා කයිර් සහ නව අගමැතිවරයකු ඇතුළත් විය. 2019 අගෝස්තු 21 දින දිවුරුම් දුන් හිටපු අග්‍රාමාත්‍ය අබ්දල්ලා හම්ඩොක්, අප්‍රිකාව සඳහා වූ එක්සත් ජාතීන්ගේ ආර්ථික කොමිසමේ මීට පෙර සේවය කළ 61 හැවිරිදි ආර්ථික විද්‍යාඥයෙකි.&lt;ref name=&quot;SudTrib_EU_recognises_Hamdok&quot;&gt;{{cite news|url=https://sudantribune.com/article222571|title=We recognize Hamdok as leader of Sudan's transition: EU, Troika envoys|date=27 October 2021|newspaper=[[Sudan Tribune]]|access-date=27 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211027175037/https://sudantribune.com/article222571|archive-date=27 October 2021|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ආහාර, ඉන්ධන සහ දෘඩ මුදල් හිඟය හේතුවෙන් දැඩි අර්බුදයකට ලක්ව ඇති ආර්ථිකය ස්ථාවර කිරීම අරමුණු කර ගනිමින් ඔහු IMF සහ ලෝක බැංකුව සමඟ සාකච්ඡා ආරම්භ කළේය. හම්ඩොක් වසර දෙකක් පුරා ඇ.ඩො. බිලියන 10 ඇස්තමේන්තු කර ඇති අතර, භීතිය නැවැත්වීමට ප්‍රමාණවත් වනු ඇති අතර, 2018 අයවැයෙන් 70% කට වඩා සිවිල් යුද්ධයට සම්බන්ධ පියවරයන් සඳහා වියදම් කර ඇති බව පැවසීය. සවුදි අරාබියේ සහ එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍යයේ ආන්ඩු බෂීර් නෙරපා හැරීමෙන් පසු හමුදා කවුන්සිලයට ආධාර කිරීම සඳහා සැලකිය යුතු මුදලක් ආයෝජනය කර ඇත.&lt;ref name=&quot;hamdok&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.theglobeandmail.com/world/article-sudan-needs-up-to-10-billion-in-aid-to-rebuild-economy-new-pm-says/|title=Sudan needs up to $10 billion in aid to rebuild economy, new PM says|last=Abdelaziz|first=Khalid|date=24 August 2019|work=The Globe and Mail}}&lt;/ref&gt; සැප්තැම්බර් 3 වන දින, හැම්ඩොක් විසින් සිවිල් ඇමතිවරුන් 14 දෙනෙකු පත් කරන ලද අතර, පළමු කාන්තා විදේශ ඇමතිවරිය සහ පළමු කොප්ටික් ක්‍රිස්ටියන්වරිය ද, කාන්තාවක් ද විය.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.reuters.com/article/us-sudan-politics-idUSKCN1VO1KY|title=Sudan's PM selects members of first cabinet since Bashir's ouster|date=3 September 2019|work=Reuters|access-date=4 September 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=4 September 2019 |title=Women take prominent place in Sudanese politics as Abdalla Hamdok names cabinet |url=https://www.thenational.ae/world/africa/women-take-prominent-place-in-sudanese-politics-as-abdalla-hamdok-names-cabinet-1.906502 |website=The National}}&lt;/ref&gt; 2021 අගෝස්තු වන විට, රට සංක්‍රාන්ති ස්වෛරී කවුන්සිලයේ සභාපති අබ්දෙල් ෆටා අල්-බුර්හාන් සහ අගමැති අබ්දල්ලා හම්ඩොක් විසින් ඒකාබද්ධව මෙහෙයවන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite web |date=17 August 2021 |title=Sudan Threatens to Use Military Option to Regain Control over Border with Ethiopia |url=https://english.aawsat.com/home/article/3136536/sudan-threatens-use-military-option-regain-control-over-border-ethiopia |access-date=23 August 2021 |work=Asharq Al-Awsat}}&lt;/ref&gt;

==== 2021 කුමන්ත්‍රණය සහ අල්-බුර්හාන් පාලනය ====
සුඩාන රජය 2021 සැප්තැම්බර් 21 දින නිවේදනය කළේ හමුදා නිලධාරීන් 40 දෙනෙකු අත්අඩංගුවට ගැනීමට තුඩු දුන් හමුදා කුමන්ත්‍රණයක් අසාර්ථක උත්සාහයක් ඇති බවයි.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-58629978|title=Coup attempt fails in Sudan – state media|date=21 September 2021|work=BBC News|access-date=21 September 2021|language=en-GB}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |author=Nima Elbagir and Yasir Abdullah |date=21 September 2021 |title=Sudan foils coup attempt and 40 officers arrested, senior officials say |url=https://www.cnn.com/2021/09/21/africa/sudan-failed-coup-attempt-intl-hnk/index.html |access-date=21 September 2021 |website=CNN}}&lt;/ref&gt;

කුමන්ත්‍රණය කිරීමට උත්සාහ කිරීමෙන් මාසයකට පසු, 2021 ඔක්තෝබර් 25 වන දින තවත් හමුදා කුමන්ත්‍රණයකින් හිටපු අගමැති අබ්දල්ලා හම්ඩොක් ඇතුළු සිවිල් රජය බලයෙන් පහ විය. කුමන්ත්‍රණය මෙහෙයවන ලද්දේ ජෙනරාල් අබ්දෙල් ෆාටා අල්-බුර්හාන් විසින් පසුව හදිසි තත්වයක් ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Sudan's civilian leaders arrested – reports |url=https://www.msn.com/en-us/news/world/sudan-s-civilian-leaders-arrested-reports/ar-AAPUVmO |website=www.msn.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2021-10-25/sudanese-gov-t-officials-detained-group-sees-apparent-coup|title=Sudan Officials Detained, Communication Lines Cut in Apparent Military Coup|date=25 October 2021|work=Bloomberg.com|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-59033142|title=Sudan's civilian leaders arrested amid coup reports|date=25 October 2021|work=BBC News|language=en-GB}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Magdy |first=Samy |title=Gov't officials detained, phones down in possible Sudan coup |url=https://abcnews.go.com/International/wireStory/sudanese-govt-officials-detained-group-sees-apparent-coup-80763796 |website=ABC News |language=en}}&lt;/ref&gt; බර්හාන් සුඩානයේ තථ්‍ය රාජ්‍ය නායකයා ලෙස බලයට පත් වූ අතර 2021 නොවැම්බර් 11 වන දින නව හමුදාවේ පිටුබලය සහිත රජයක් පිහිටුවීය.&lt;ref name=&quot;al Jazeera 11/2021&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.aljazeera.com/news/2021/11/11/sudan-army-chief-issues-a-decree-for-new-sovereign-council|title=Sudan army chief names new governing Sovereign Council|date=11 November 2021|work=[[Al Jazeera Media Network|Al Jazeera]]|access-date=20 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230321000037/https://www.aljazeera.com/news/2021/11/11/sudan-army-chief-issues-a-decree-for-new-sovereign-council|archive-date=21 March 2023|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2021 නොවැම්බර් 21 වන දින, සිවිල් පාලනයට සංක්‍රාන්තිය ප්‍රතිෂ්ඨාපනය කිරීම සඳහා බර්හාන් විසින් දේශපාලන ගිවිසුමක් අත්සන් කිරීමෙන් පසු හැම්ඩොක් නැවත අගමැති ලෙස පත් කරන ලදී (බර්හාන් පාලනය තබා ගත්තද). කුමන්ත්‍රණය අතරතුර අත්අඩංගුවේ පසුවන සියලුම දේශපාලන සිරකරුවන් නිදහස් කිරීම සඳහා වූ කරුණු 14කින් යුත් ගිවිසුම මගින් 2019 ව්‍යවස්ථාපිත ප්‍රකාශයක් දේශපාලන සංක්‍රාන්තියක් සඳහා පදනම ලෙස දිගටම පවතින බව නියම කළේය.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Sudan's Hamdok reinstated as PM after political agreement signed |url=https://www.aljazeera.com/news/2021/11/21/sudans-hamdok-reinstated-as-pm-after-political-agreement-signed |access-date=21 November 2021 |website=www.aljazeera.com |language=en}}&lt;/ref&gt; හැම්ඩොක් පොලිස් ප්‍රධානී කලීඩ් මහඩි ඊබ්‍රාහිම් අල්-ඉමාම් සහ ඔහුගේ දෙවන අණදෙන නිලධාරි අලි ඊබ්‍රාහිම්ව නෙරපා හැරියේය.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Staff |date=27 November 2021 |title=Reinstated Sudanese PM Hamdok dismisses police chiefs |url=https://www.aljazeera.com/news/2021/11/27/reinstated-sudanese-pm-hamdok-dismisses-police-chiefs |access-date=22 March 2022 |website=Al Jazeera.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

2 ජනවාරි 2022 දින, හැම්ඩොක් මේ දක්වා වූ වඩාත් මාරාන්තික විරෝධතාවයකින් පසුව අගමැති ධුරයෙන් ඉල්ලා අස්වන බව නිවේදනය කළේය.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Sudan PM Abdalla Hamdok resigns after deadly protest |url=https://www.aljazeera.com/news/2022/1/2/sudan-pm-abdalla-hamdok-resigns-after-deadly-protest |access-date=2 January 2022 |website=www.aljazeera.com |language=en}}&lt;/ref&gt; ඔහුගෙන් පසුව ඔස්මන් හුසේන් පත් විය.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=20 February 2022 |title=Sudan's Burhan forms caretaker government |url=https://sudantribune.com/article254282/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220124205401/https://sudantribune.com/article254282/ |archive-date=24 January 2022 |access-date=19 February 2022 |website=sudantribune.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Acting Council of Ministers Approves General Budget for Year 2022 |url=https://www.msn.com/en-xl/africa/other/acting-council-of-ministers-approves-general-budget-for-year-2022/ar-AASYiyW |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220219211159/https://www.msn.com/en-xl/africa/other/acting-council-of-ministers-approves-general-budget-for-year-2022/ar-AASYiyW |archive-date=2022-02-19 |access-date=2022-02-19 |website=MSN}}&lt;/ref&gt; 2022 මාර්තු වන විට කුමන්ත්‍රණයට විරුද්ධ වීම නිසා ළමුන් 148ක් ඇතුළු 1000කට අධික පිරිසක් රඳවාගෙන සිටි අතර, ස්ත්‍රී දූෂණ 25ක්&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web |last=Bachelet |first=Michelle |date=7 March 2022 |title=Oral update on the situation of human rights in the Sudan – Statement by United Nations High Commissioner for Human Rights |url=https://reliefweb.int/report/sudan/oral-update-situation-human-rights-sudan |access-date=22 March 2022 |website=ReliefWeb/ 49th Session of the UN Human Rights Council |language=en}}&lt;/ref&gt; සහ ළමුන් 11ක්&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; ඇතුළුව පුද්ගලයන් 87ක් ඝාතනය කර ඇත.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Associated Press |date=18 March 2022 |title=Sudan group says 187 wounded in latest anti-coup protests |url=https://abcnews.go.com/International/wireStory/sudan-group-187-wounded-latest-anti-coup-protests-83523107 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220318093526/https://abcnews.go.com/International/wireStory/sudan-group-187-wounded-latest-anti-coup-protests-83523107 |archive-date=18 March 2022 |access-date=22 March 2022 |website=ABC News |language=en}}&lt;/ref&gt;

==== 2023–වර්තමානය: අභ්‍යන්තර ගැටුම් ====
[[File:War_in_Sudan_(2023).svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:War_in_Sudan_(2023).svg|thumb|2024 මාර්තු 8 වන විට හමුදා තත්වය {{leftlegend|#FFCCCC|[[සුඩාන සන්නද්ධ හමුදා]] සහ සහචරයින් විසින් පාලනය කරනු ලැබේ}} {{leftlegend|#008080|[[කඩිනම් ආධාරක බලකාය]] විසින් පාලනය කරනු ලැබේ}} {{leftlegend|#E3D975|සුඩාන් ජනතා විමුක්ති ව්‍යාපාරය මගින් පාලනය වේ}} {{leftlegend|#800033|[[SLM (al-Nur)]] විසින් පාලනය කරනු ලැබේ}} ([[:en:Template:2023_Sudan_war_detailed_map|විස්තරාත්මක සිතියම]])]]
2023 අප්‍රේල් මාසයේදී - සිවිල් පාලනයට සංක්‍රමණයක් සඳහා වූ ජාත්‍යන්තරව තැරැව්කාර සැලැස්මක් ලෙස සාකච්ඡා කරන ලදී - හමුදාපති (සහ තථ්‍ය ජාතික නායක) අබ්දෙල් ෆටා අල්-බුර්හාන් සහ ඔහුගේ නියෝජ්‍ය, දැඩි ලෙස සන්නද්ධ පැරාමිලිටරි රැපිඩ් ප්‍රධානී හෙමෙටි අතර බල අරගල වර්ධනය විය. එය ජන්ජවීඩ් මිලීෂියාවෙන් පිහිටුවන ලද ආධාරක බලකායකි (RSF).&lt;ref name=&quot;fighting_2023_04_16_france27_com&quot;&gt;{{Cite web |date=2023-04-16 |title=Fighting continues in Sudan despite humanitarian pause |url=https://www.france24.com/en/africa/20230416-death-toll-mounts-in-sudan-as-army-paramilitary-fight-for-power |access-date=2023-04-16 |website=[[France 24]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;clashes_2023_04_16_abc_news&quot;&gt;{{cite web |last1=El-Bawab |first1=Nadine |date=16 April 2023 |title=Clashes erupt in Sudan between army, paramilitary group over government transition |url=https://abcnews.go.com/International/clashes-erupt-sudan-army-paramilitary-group-government-transition/story?id=98607846 |access-date=16 April 2023 |website=[[ABC News (United States)|ABC News]]}}&lt;/ref&gt;

2023 අප්‍රේල් 15 වන දින, ඔවුන්ගේ ගැටුම සිවිල් යුද්ධයක් දක්වා පුපුරා ගියේ හමුදාව සහ ආර්එස්එෆ් අතර - හමුදා, ටැංකි සහ ගුවන් යානා සමඟ කාර්ටූම් වීදිවල ඇති වූ සටන් සමඟිනි. තුන්වන දිනය වන විට, එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයට අනුව, පුද්ගලයන් 400 ක් මිය ගිය අතර අවම වශයෙන් 3,500 ක් තුවාල ලැබූ බව වාර්තා විය.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/world/2023/04/18/sudan-conflict-military-rsf-paramilitary/|title=What's behind the fighting in Sudan, and what is at stake?|last1=Masih|first1=Niha|date=2023-04-18|newspaper=The Washington Post|access-date=2023-05-03|last2=Pietsch|first2=Bryan|last3=Westfall|first3=Sammy|last4=Berger|first4=Miriam}}&lt;/ref&gt; මියගිය අය අතර ලෝක ආහාර වැඩසටහනේ කම්කරුවන් තිදෙනෙකු ද වූ අතර, රටේ බොහෝ ප්‍රදේශවල පවතින සාගින්න නොතකා, සුඩානයේ සංවිධානයේ වැඩ කටයුතු අත්හිටුවීමට හේතු විය.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Jeffery |first1=Jack |last2=Magdy |first2=Samy |date=17 April 2023 |title=Sudan's generals battle for 3rd day; death toll soars to 185 |url=https://apnews.com/article/sudan-fighting-military-rsf-eafa3246b1e3004a1a9f2b9af9561362 |website=[[Associated Press]]}}&lt;/ref&gt; සුඩාන ජෙනරාල් යසර් අල්-අට්ටා පැවසුවේ යුඒඊය යුද්ධයේදී භාවිතා කරන ලද ආර්එස්එෆ් වෙත සැපයුම් සපයන බවයි.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.reuters.com/world/africa/sudanese-general-accuses-uae-supplying-paramilitary-rsf-2023-11-28/|title=Sudanese general accuses UAE of supplying paramilitary RSF|last=Eltahir|first=Nafisa|date=2023-11-28|work=Reuters|access-date=2023-12-19|language=en}}&lt;/ref&gt;

සුඩාන සන්නද්ධ හමුදා සහ කඩිනම් සහය හමුදා යන දෙකටම යුද අපරාධ සිදු කළ බවට චෝදනා එල්ල වේ.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2023-08-02 |title=War crimes and civilian suffering in Sudan |url=https://www.amnesty.org/en/latest/news/2023/08/sudan-war-crimes-rampant-as-civilians-killed-in-both-deliberate-and-indiscriminate-attacks-new-report/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230925175201/https://www.amnesty.org/en/latest/news/2023/08/sudan-war-crimes-rampant-as-civilians-killed-in-both-deliberate-and-indiscriminate-attacks-new-report/ |archive-date=2023-09-25 |access-date=2023-09-30 |website=Amnesty International |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.aljazeera.com/news/2023/12/6/us-declares-warring-factions-in-sudan-have-committed-war-crimes|title=US declares warring factions in Sudan have committed war crimes|date=6 December 2023|work=Al Jazeera}}&lt;/ref&gt; 2023 දෙසැම්බර් 29 වන විට මිලියන 5.8කට අධික පිරිසක් අභ්‍යන්තරව අවතැන් වූ අතර තවත් මිලියන 1.5කට වැඩි පිරිසක් සරණාගතයන් ලෙස රටින් පලා ගොස් ඇත,&lt;ref&gt;{{cite web |date=29 December 2023 |title=DTM Sudan – Monthly Displacement Overview (04) |url=https://dtm.iom.int/reports/dtm-sudan-monthly-displacement-overview-04 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231230194201/https://dtm.iom.int/reports/dtm-sudan-monthly-displacement-overview-04 |archive-date=30 December 2023 |access-date=30 December 2023 |website=IOM UN Migration}}&lt;/ref&gt; සහ මසාලිට් සමූලඝාතනවල කොටසක් ලෙස ඩාර්ෆූර් හි බොහෝ සිවිල් වැසියන් මිය ගොස් ඇති බව වාර්තා වේ.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.economist.com/middle-east-and-africa/2023/10/05/genocide-returns-to-darfur|title=Genocide returns to Darfur|newspaper=The Economist|access-date=11 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231110034316/https://www.economist.com/middle-east-and-africa/2023/10/05/genocide-returns-to-darfur|archive-date=10 November 2023|issn=0013-0613|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ජෙනීනා නගරයේ 15,000ක් දක්වා මිනිසුන් ඝාතනය විය.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.tbsnews.net/worldbiz/africa/ethnic-killings-one-sudan-city-left-15000-dead-un-report-777970|title=Ethnic killings in one Sudan city left up to 15,000 dead: UN report|date=20 January 2024|work=The Business Standard}}&lt;/ref&gt;

යුද්ධයේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ලෝක ආහාර වැඩසටහන 2024 පෙබරවාරි 22 දින වාර්තාවක් නිකුත් කරමින් කියා සිටියේ සුඩානයේ ජනගහනයෙන් 95%කට වඩා දිනකට ආහාර වේලක් ලබා ගැනීමට නොහැකි බවයි.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Over 95 Percent Of Sudanese Cannot Afford A Meal A Day: WFP |url=https://www.barrons.com/news/over-95-percent-of-sudanese-cannot-afford-a-meal-a-day-wfp-fef7c4a0 |website=Barron's}}&lt;/ref&gt; 2024 අප්‍රේල් වන විට, එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය වාර්තා කළේ, මිලියන 8.6කට අධික ජනතාවකට තම නිවෙස්වලින් පිටමං කර ඇති අතර, මිලියන 18ක් දැඩි කුසගින්නෙන් පෙළෙන අතර, ඔවුන්ගෙන් මිලියන පහක් හදිසි මට්ටමේ සිටින බවයි.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://news.sky.com/story/sudan-violence-the-horrifying-statistics-behind-the-brutal-conflict-and-still-the-death-toll-is-unknown-13112932|title=Sudan violence: The horrifying statistics behind the brutal conflict - and still the death toll is unknown|date=17 April 2024|work=Sky News}}&lt;/ref&gt; 2024 මැයි මාසයේදී එක්සත් ජනපද රජයේ නිලධාරීන් ඇස්තමේන්තු කළේ පසුගිය වසර තුළ පමණක් අවම වශයෙන් මිනිසුන් 150,000 ක් යුද්ධයෙන් මිය ගොස් ඇති බවයි.&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.wsj.com/world/africa/genocide-survivors-in-darfur-are-caught-in-another-brutal-battle-d729b143?mod=hp_lead_pos7|title=Genocide Survivors in Darfur Are Caught in Another Brutal Battle|last1=Bariyo|first1=Nicholas|work=The Wall Street Journal|access-date=2024-06-01|last2=Steinhauser|first2=Gabriele}}&lt;/ref&gt; විශේෂයෙන්ම එල් ෆාෂර් නගරය අවට කළු ජාතික ආදිවාසී ප්‍රජාවන් වෙත ආර්එස්එෆ් පැහැදිලිවම ඉලක්ක කිරීම, ඩාර්ෆූර් කලාපයේ තවත් ජන සංහාරයක් සමඟ ඉතිහාසය පුනරාවර්තනය වීමේ අවදානම පිළිබඳව ජාත්‍යන්තර නිලධාරීන් අනතුරු අඟවා ඇත.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;

2024 මැයි 31 දින, සුඩානයේ මානුෂීය අර්බුදය විසඳීම සඳහා එක්සත් ජනපද කොන්ග්‍රස් සභික එලිනෝර් හෝම්ස් නෝටන් විසින් නියෝජිත මන්ත්‍රී මණ්ඩලයේදී සම්මන්ත්‍රණයක් කැඳවන ලදී. එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍යයේ සුඩානයට සම්බන්ධ යුද අපරාධ සහ ආයුධ අපනයනය ඇතුළු රාජ්‍ය දෙපාර්තමේන්තුවේ වාර්තාවක් සමුළුවේ සාකච්ඡාවේ මූලික අවධානය යොමු විය. සූඩානයේ සහ යේමනයේ සිවිල් යුද්ධයේදී ආර්එස්එෆ් භාවිතා කිරීමේදී එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍යයේ භූමිකාව “නැවැත්විය යුතු” බව ප්‍රකාශ කරමින් පැනලිස්ට් කථිකයෙකු වන සභා මන්ත්‍රී මොහොමඩ් සෙයිෆෙල්ඩීන්, සුඩානයට එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍යයේ මැදිහත්වීම නතර කරන ලෙස ඉල්ලා සිටියේය. සීෆෙල්ඩීන්, තවත් මණ්ඩලයේ සාමාජිකයෙකු වන හගීර් එස් එල්ෂේක් සමගින්, සුඩානය තුල සටන්කාමී කන්ඩායමේ විනාශකාරී භූමිකාව පෙන්වා දෙමින්, RSF සඳහා වන සියලු සහයෝගය නතර කරන ලෙස ජාත්‍යන්තර ප්‍රජාවෙන් ඉල්ලා සිටියේය. සුඩාන යුද්ධය පිළිබඳව දැනුවත් කිරීම සඳහා සමාජ මාධ්‍ය භාවිතා කිරීමට සහ එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍යයට ආයුධ අලෙවි කිරීම නැවැත්වීමට එක්සත් ජනපදයෙන් තේරී පත් වූ නිලධාරීන්ට බලපෑම් කිරීමට එල්ෂේක් නිර්දේශ කළේය.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.washingtoncentre.org/2024/06/02/report-on-uae-intervention-in-sudan-war-crimes-and-arms-export-conference-by-amina-khan/|title=Congressional Briefing: Report on UAE Intervention in Sudan, War Crimes, and Arms Export|date=2 June 2024|work=Washington Center For Human Rights|access-date=4 June 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240603114840/https://www.washingtoncentre.org/2024/06/02/report-on-uae-intervention-in-sudan-war-crimes-and-arms-export-conference-by-amina-khan/|archive-date=3 June 2024}}&lt;/ref&gt;

== යොමු කිරීම් ==</text>
      <sha1>fvv4d731cbbngyx8gk0vl397llt5cgt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>දකුණු සුඩානයේ රජය සහ දේශපාලනය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>177648</id>
    <revision>
      <id>805185</id>
      <parentid>804004</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T01:25:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>805185</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="65570" sha1="2ior4mvsczsds76af9z74cpx0gkkg52" xml:space="preserve">=== රජය ===
[[File:President_Barack_Obama_and_First_Lady_Michelle_Obama_greet_His_Excellency_Salva_Kiir_Mayardit,_President_of_the_Republic_of_South_Sudan_(cropped).jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:President_Barack_Obama_and_First_Lady_Michelle_Obama_greet_His_Excellency_Salva_Kiir_Mayardit,_President_of_the_Republic_of_South_Sudan_(cropped).jpg|thumb|දකුණු සුඩානයේ පළමු ජනාධිපති සල්වා කීර් මායාර්ඩිට්. ඔහුගේ වෙළඳ ලකුණ වන ස්ටෙට්සන් තොප්පිය එක්සත් ජනපද ජනාධිපති ජෝර්ජ් ඩබ්ලිව් බුෂ්ගෙන් තෑග්ගක් විය.]]
[[File:South_Sudan_Independence.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:South_Sudan_Independence.jpg|thumb|2011 නිදහස් දිනයේදී දකුණු සුඩානයේ ජනාධිපති ආරක්ෂකයන්]]
දැන් අක්‍රිය වූ දකුණු සුඩාන ව්‍යවස්ථාදායක සභාව 2011 ජූලි 9 දින නිදහස ලැබීමට ටික කලකට පෙර&lt;ref name=&quot;transconstit&quot;&gt;{{cite web |title=The Transitional Constitution of the Republic of South Sudan, 2011 |url=http://www.unhcr.org/refworld/docid/4e269a3e2.html |access-date=12 July 2011 |publisher=Government of South Sudan}}&lt;/ref&gt; සංක්‍රාන්ති ව්‍යවස්ථාවක් අනුමත කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.sudantribune.com/South-Sudan-passes-interim,39457|title=South Sudan passes interim constitution amid concerns over presidential powers|date=8 July 2011|work=[[Sudan Tribune]]|access-date=24 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110711141830/http://www.sudantribune.com/South-Sudan-passes-interim,39457|archive-date=11 July 2011|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; මෙම ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව නිදහස් දිනයේදී දකුණු සුඩානයේ ජනාධිපති සල්වා කීර් මායාර්ඩිට් විසින් අත්සන් කරන ලද අතර එමඟින් බලාත්මක විය. එය දැන් රටේ උත්තරීතර නීතිය වන අතර, 2005 අතුරු ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව අභිබවා යයි.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Interim Constitution of Southern Sudan of 2005 |url=http://gurtong.brandx.eu/LinkClick.aspx?fileticket=1atewJwi6UU=&amp;tabid=341 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110720154147/http://gurtong.brandx.eu/LinkClick.aspx?fileticket=1atewJwi6UU=&amp;tabid=341 |archive-date=20 July 2011}}&lt;/ref&gt;

ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව මඟින් රාජ්‍ය නායකයා, රජයේ ප්‍රධානියා සහ සන්නද්ධ හමුදාවන්හි ප්‍රධානියා වන ජනාධිපතිවරයෙකුගේ නායකත්වයෙන් යුත් ජනාධිපති ආණ්ඩු ක්‍රමයක් ස්ථාපිත කරයි. එය නිවාස දෙකකින් සමන්විත ජාතික ව්‍යවස්ථාදායකය ද ස්ථාපිත කරයි: සෘජුවම තේරී පත් වූ සභාවක්, ජාතික ව්‍යවස්ථාදායක සභාව සහ ප්‍රාන්තවල නියෝජිතයින්ගේ දෙවන මණ්ඩලයක් වන ප්‍රාන්ත සභාව.&lt;ref&gt;{{cite journal|last=Henneberg|first=Ingo|date=2013|title=Das politische System des Südsudan|trans-title=The Political System of South Sudan|url=https://www.researchgate.net/publication/305220861|url-status=live|journal=Verfassung und Recht in Übersee / Law and Politics in Africa, Asia and Latin America|language=German|volume=46|issue=2|pages=174–196|doi=10.5771/0506-7286-2013-2-174|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20180618125722/https://www.researchgate.net/publication/305220861_The_Political_System_of_South_Sudan_2011_p_196|archive-date=18 June 2018|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

SPLA/M හි නිර්මාතෘවරයෙකු වන ජෝන් ගරන්ග්, 2005 ජූලි 30 වන දින මිය යන තුරුම ස්වයං පාලන රජයේ සභාපතිවරයා විය. ඔහුගේ නියෝජ්‍ය සල්වා කීර් මායාර්ඩිට්,&lt;ref name=&quot;factbook&quot;&gt;{{cite web |date=11 July 2011 |title=South Sudan |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/south-sudan/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220706110837/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/south-sudan/ |archive-date=6 July 2022 |access-date=14 July 2011 |work=[[The World Factbook]] |publisher=[[CIA]]}}&lt;/ref&gt; සුඩානයේ පළමු උප සභාපති සහ ජනාධිපති ලෙස දිවුරුම් දුන්නේය. 2005 අගෝස්තු 11 දින දකුණු සුඩාන රජය. ඔහු වෙනුවට රජයේ උප සභාපති ලෙස රීක් මචාර්&lt;ref name=&quot;factbook&quot; /&gt; පත් විය. ව්‍යවස්ථාදායක බලය රජයට සහ ද්විමණ්ඩල ජාතික ව්‍යවස්ථාදායකයට පැවරී ඇත. ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවෙන් ස්වාධීන අධිකරණයක් සඳහා ද විධිවිධාන සලසා ඇත, ඉහළම ආයතනය ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයයි.

2021 මැයි 8 වන දින, දකුණු සුඩාන ජනාධිපති සල්වා කීර්, 2018 සාම ගිවිසුමේ කොටසක් ලෙස පාර්ලිමේන්තුව විසුරුවා හරින බව නිවේදනය කළේ, නීති සම්පාදකයින් 550ක් වන නව ව්‍යවස්ථාදායක මණ්ඩලයක් පිහිටුවීම සඳහාය.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.aljazeera.com/news/2021/5/9/south-sudan-president-dissolves-parliament-as-part-of-peace-deal|title=South Sudan president dissolves parliament as part of peace deal|date=9 May 2021|access-date=10 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20230608194308/https://www.aljazeera.com/news/2021/5/9/south-sudan-president-dissolves-parliament-as-part-of-peace-deal|archive-date=8 June 2023|publisher=Al Jazeera|url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2023 V-Dem ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී දර්ශකවලට අනුව දකුණු සුඩානය අප්‍රිකාවේ තෙවැනි පහළම මැතිවරණ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය වේ.&lt;ref name=&quot;vdem_dataset&quot;&gt;{{cite web |last=V-Dem Institute |date=2023 |title=The V-Dem Dataset |url=https://www.v-dem.net/data/the-v-dem-dataset/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221208183458/https://www.v-dem.net/data/the-v-dem-dataset/ |archive-date=8 December 2022 |access-date=14 October 2023}}&lt;/ref&gt;

=== ජාතික ප්‍රාග්ධන ව්‍යාපෘතිය ===
[[File:South_Sudan_003.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:South_Sudan_003.jpg|thumb|සාම්ප්‍රදායික ඇඳුමින් සැරසී සිනාසෙන දකුණු සුඩානයේ තරුණියක්]]
දකුණු සුඩානයේ අගනුවර පිහිටා ඇත්තේ ජුබා හි වන අතර එය මධ්‍යම සමකයේ ප්‍රාන්ත අගනුවර සහ ජුබා ප්‍රාන්තයේ ප්‍රාන්ත ආසනය වන අතර එය රටේ විශාලතම නගරය වේ. කෙසේ වෙතත්, ජුබාහි දුර්වල යටිතල පහසුකම් සහ දැවැන්ත නාගරික වර්ධනය මෙන්ම දකුණු සුඩානය තුළ එහි කේන්ද්‍රීයභාවය නොමැතිකම හේතුවෙන්, දකුණු සුඩාන රජය 2011 පෙබරවාරි මාසයේදී රජයේ ආසනය ලෙස සේවය කිරීම සඳහා නව සැලසුම් කළ නගරයක් නිර්මාණය කිරීම අධ්‍යයනය කිරීමට යෝජනාවක් සම්මත කළේය.&lt;ref name=&quot;rnw&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.rnw.nl/africa/article/new-capital-city-south-sudan|title=New capital city for South Sudan?|date=6 February 2011|access-date=24 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20120629133501/http://www.rnw.nl/africa/article/new-capital-city-south-sudan|archive-date=29 June 2012|agency=Radio Netherlands|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;sudtrib&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.sudantribune.com/South-Sudan-to-establish-a-new,37886|title=South Sudan to establish a new capital city and relocate from Juba after independence|date=6 February 2011|work=Sudan Tribune|access-date=24 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110629051336/https://www.sudantribune.com/South-Sudan-to-establish-a-new,37886|archive-date=29 June 2011|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; අගනුවර වඩාත් මධ්‍යගතව පිහිටි රම්සීල් වෙත වෙනස් කිරීමට සැලසුම් කර ඇත.&lt;ref name=&quot;BBCprofile&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-africa-14019208|title=South Sudan profile|date=5 July 2011|access-date=24 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110720232057/http://www.bbc.co.uk/news/world-africa-14019208|archive-date=20 July 2011|publisher=BBC News|url-status=live}}&lt;/ref&gt; මෙම යෝජනාව නයිජීරියාවේ අබුජා හි ඉදිකිරීම් ව්‍යාපෘතිවලට ක්‍රියාකාරීව සමාන ය; බ්‍රසීලියා, බ්‍රසීලය; සහ කැන්බරා, ඕස්ට්‍රේලියාව; වැනි අනෙකුත් නූතන යුගයේ සැලසුම් කළ ජාතික අගනගර මෙන්ය. ව්‍යාපෘතිය සඳහා රජය අරමුදල් සපයන්නේ කෙසේද යන්න පැහැදිලි නැත.

2011 සැප්තැම්බරයේදී, රජයේ ප්‍රකාශකයෙකු පැවසුවේ, මධ්‍යම සමකයට සහ ජොන්ග්ලෙයි සමඟ මායිම් අසල ලේක්ස් ප්‍රාන්තයේ ස්ථානයක් වන රැම්සියෙල්හි&lt;ref name=&quot;relocate&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.sudantribune.com/South-Sudan-relocates-its-capital,40027|title=South Sudan relocates its capital from Juba to Ramciel|date=3 September 2011|work=Sudan Tribune|access-date=3 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110929081441/http://www.sudantribune.com/South-Sudan-relocates-its-capital,40027|archive-date=29 September 2011|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; නව අගනුවරක් ඉදිකිරීමේ යෝජනාවක් රටේ දේශපාලන නායකයින් විසින් පිළිගෙන ඇති බවයි. රැම්සියෙල් රටේ භූගෝලීය මධ්‍යස්ථානය ලෙස සැලකේ,&lt;ref name=&quot;search&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.independent.co.ug/News/regional-news/4130-the-search-for-new-nations-capital-in-south-sudan|title=The search for new nation's capital in South Sudan|last=Amos|first=Mashel|date=29 April 2011|work=The Independent|access-date=24 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20160313041336/http://independent.co.ug/news/regional-news/4130-the-search-for-new-nations-capital-in-south-sudan|archive-date=13 March 2016|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; සහ නැසීගිය නිදහසට පක්ෂ නායක ජෝන් ගරන්ග් 2005 දී ඔහුගේ මරණයට පෙර අගනුවර එහි වෙනත් ස්ථානයකට ගෙන යාමට සැලසුම් කර ඇති බව කියනු ලැබේ. මෙම යෝජනාවට ලේක්ස් ප්‍රාන්ත රජය සහ රැම්සියෙල් ගෝත්‍රික ප්‍රධානියා අවම වශයෙන් සහයෝගය ලබා දී ඇත.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.gurtong.net/ECM/Editorial/tabid/124/ctl/ArticleView/mid/519/articleId/4879/Lakes-Leaders-Visit-Prospective-South-Sudanese-Capital.aspx|title=Lakes Leaders Visit Prospective South Sudanese Capital|date=15 February 2011|work=Gurtong|access-date=24 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20120328012119/http://www.gurtong.net/ECM/Editorial/tabid/124/ctl/ArticleView/mid/519/articleId/4879/Lakes-Leaders-Visit-Prospective-South-Sudanese-Capital.aspx|archive-date=28 March 2012|url-status=live}}&lt;/ref&gt; නගරය සැලසුම් කිරීම, සැලසුම් කිරීම සහ ඉදිකිරීම වසර පහක් තරම් කාලයක් ගතවනු ඇතැයි රජයේ අමාත්‍යවරු පැවසූ අතර ජාතික ආයතන නව අගනුවරට ගෙනයාම අදියර වශයෙන් ක්‍රියාත්මක වනු ඇත.&lt;ref name=&quot;relocate&quot; /&gt;

=== ප්‍රාන්ත ===

==== 2011–2015 ====
[[File:SouthSudanStates.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:SouthSudanStates.svg|thumb|2015 ට පෙර දකුණු සුඩානයේ ප්‍රාන්ත දහය, ඉංග්‍රීසි-ඊජිප්තු සුඩානයේ ඓතිහාසික පළාත් තුනේ කාණ්ඩගත කර ඇත. {{legend|#9BCD9B|[[බහර් එල් ගසල් (දකුණු සුඩානයේ කලාපය)|බහර් එල් ගසාල්]]}} {{legend|#7AC5CD|[[ඉක්වටෝරියා (දකුණු සුඩානයේ කලාපය)|ඉක්වටෝරියා]]}} {{legend|#EEE685|[[මහා ඉහළ නයිල් (දකුණු සුඩානයේ කලාපය)|මහා ඉහළ නයිල්]]}}]]
2015 ට පෙර, දකුණු සුඩානය ප්‍රාන්ත දහයකට බෙදා ඇති අතර, එය ඓතිහාසික ප්‍රදේශ තුනකට අනුරූප වේ: [[බහර් එල් ගසල් (දකුණු සුඩානයේ කලාපය)|බහර් එල් ගසල්]], [[ඉක්වටෝරියා (දකුණු සුඩානයේ කලාපය)|ඉක්වටෝරියා]] සහ [[මහා ඉහළ නයිල් (දකුණු සුඩානයේ කලාපය)|මහා ඉහල නයිල්]] ප්‍රදේශය, නුවර්ලන්ඩ් ඇතුළත් වේ:

[[බහර් එල් ගසල් (දකුණු සුඩානයේ කලාපය)|'''බහර් එල් ගසල්''']]

* උතුරු බහර් එල් ගසල්
* බටහිර බහර් එල් ගසල්
* ලේක්ස් 
* .වාර්ප්

[[ඉක්වටෝරියා (දකුණු සුඩානයේ කලාපය)|'''ඉක්වටෝරියා''']]

* බටහිර ඉක්වටෝරියා
* මධ්‍යම ඉක්වටෝරියා (ජාතික අගනුවර වන ජුබා අඩංගු)
* නැගෙනහිර ඉක්වටෝරියා

[[මහා ඉහළ නයිල් (දකුණු සුඩානයේ කලාපය)|'''මහා ඉහළ නයිල්''']]

* ජොන්ග්ලෙයි
* යුනිටි
* රෝල් නාත් ප්‍රාන්තය

2005 දී අත්සන් කරන ලද විස්තීර්ණ සාම ගිවිසුමේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස දකුණු සුඩානයේ උතුරු බහර් එල් ගසාල්, වොරැප් සහ බෙන්ටියු යන දකුණු සුඩාන ප්‍රාන්තවලට මායිම්ව පිහිටි සුඩානයේ කුඩා ප්‍රදේශයක් වන අබෙයි ප්‍රදේශයට විශේෂ පරිපාලන තත්ත්වයක් ලබා දෙන ලදී. 2011, අබෙයි සුඩාන ජනරජයේ සහ දකුණු ජනරජයේ කොටසක් ලෙස සැලකේ. සුඩානය, ඵලදායී ලෙස සහාධිපත්‍යයකි. 2011 වසරේ දකුණු සුඩානයට සම්බන්ධ වනවාද එසේත් නැතිනම් සුඩාන ජනරජයේ කොටසක් ලෙස රැඳී සිටිනවාද යන්න පිළිබඳව ජනමත විචාරණයක් පැවැත්වීමට නියමිතව තිබූ නමුත් 2011 මැයි මාසයේදී සුඩාන හමුදාව විසින් අබෙයි අල්ලා ගත් අතර ජනමත විචාරණය පවත්වන්නේද යන්න පැහැදිලි නැත.{{citation needed|date=March 2024}}
==== 2015–2020 ====
[[File:South_Sudan-32_States.png|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:South_Sudan-32_States.png|thumb|දකුණු සුඩානයේ ප්‍රාන්ත 32, 2017 දී තවත් ප්‍රාන්ත හතරක් එකතු කිරීමෙන් පසුව]]
2015 ඔක්තෝම්බර් මාසයේදී, දකුණු සුඩානයේ ජනාධිපති සල්වා කීර් විසින් ව්‍යවස්ථාපිතව ස්ථාපිත ප්‍රාන්ත දහය වෙනුවට ප්‍රාන්ත විසිඅටක් පිහිටුවීමේ නියෝගයක් නිකුත් කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://radiotamazuj.org/en/article/kiir-and-makuei-want-28-states-s-sudan|title=Kiir and Makuei want 28 states in South Sudan|work=Radio Tamazuj|access-date=16 October 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151208183221/https://radiotamazuj.org/en/article/kiir-and-makuei-want-28-states-s-sudan|archive-date=8 December 2015|url-status=dead|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; මෙම නියෝගය බොහෝ දුරට වාර්ගික රේඛා ඔස්සේ නව රාජ්‍යයන් ස්ථාපිත කරන ලදී. විරුද්ධ පක්ෂ සහ සිවිල් සමාජය ගණනාවක් මෙම නියෝගයේ ව්‍යවස්ථාපිතභාවයට අභියෝග කළ අතර කීර් පසුව එය ව්‍යවස්ථා සංශෝධනයක් ලෙස අනුමැතිය සඳහා පාර්ලිමේන්තුවට ගෙන යාමට තීරණය කළේය.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://radiotamazuj.org/en/article/kiir-pressured-taking-decree-parliament-approval|title=Kiir pressured into taking decree to parliament for approval|work=Radio Tamazuj|access-date=16 October 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304224908/https://radiotamazuj.org/en/article/kiir-pressured-taking-decree-parliament-approval|archive-date=4 March 2016|url-status=dead|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; නොවැම්බර් මාසයේදී දකුණු සුඩාන පාර්ලිමේන්තුව නව රාජ්‍යයන් නිර්මාණය කිරීමට ජනාධිපති කීර්ට බලය ලබා දුන්නේය.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.sudantribune.com/spip.php?article57484|title=South Sudan's Kiir appoints governors of 28 new states|work=Sudan Tribune|access-date=13 January 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160126195523/http://www.sudantribune.com/spip.php?article57484|archive-date=26 January 2016|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

; [[බහර් එල් ගසල් (දකුණු සුඩානයේ කලාපය)|බහර් එල් ගසල්]]

# ඒවයිල්
# ඒවයිල් නැගෙනහිර
# නැගෙනහිර ලේක්ස්
# ගොග්රියල්
# ගොක්
# ලොල්
# ටොන්ජ්
# ට්වික්
# වාවු
# බටහිර ලේක්ස්
; [[ඉක්වටෝරියා (දකුණු සුඩානයේ කලාපය)|ඉක්වටෝරියා]]

# අමාදි
# ගබුඩ්වේ
# ටොරිට්
# ජුබෙක් (ජාතික අගනුවර වන ජුබා අඩංගු)
# මරිඩි
# කපෝටා
# තඹුරා
# ටෙරෙකේකා
# යී ගඟ
; [[මහා ඉහළ නයිල් (දකුණු සුඩානයේ කලාපය)|මහා ඉහළ නයිල්]]

# බෝමා
# මධ්‍යම රෝල් නාත්
# අකෝබෝ
# උතුරු රෝල් නාත්
# ජොන්ග්ලෙයි ප්‍රාන්තය
# ලැට්ජූර්
# මයිවුට්
# උතුරු ලිච්
# රුවෙන්ග් (රුබ්කෝනා, රුබ්කොට්නා)
# දකුණු ලිච්
# බීහ්
# ෆාෂෝඩා ප්‍රාන්තය
# ෆන්ගාක් ප්‍රාන්තය

2017 ජනවාරි 14 දින තවත් ප්‍රාන්ත හතරක් නිර්මාණය විය. මධ්‍යම රෝල් නාත්, උතුරු රෝල් නාත්, තුඹුර සහ මයිවුත්.&lt;ref&gt;{{cite web |date=12 August 2017 |title=South Sudanese President creates four more states |url=http://www.sudantribune.com/spip.php?article61403 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170918153344/http://www.sudantribune.com/spip.php?article61403 |archive-date=18 September 2017 |access-date=5 September 2017 |website=Sudan Tribune}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Jan2017 South Sudan |url=https://www.crisisgroup.org/crisiswatch/database?location%5B%5D=13&amp;date_range=last_12_months&amp;from_month=01&amp;from_year=2017&amp;to_month=01&amp;to_year=2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170905184735/https://www.crisisgroup.org/crisiswatch/database?location%5B%5D=13&amp;date_range=last_12_months&amp;from_month=01&amp;from_year=2017&amp;to_month=01&amp;to_year=2017 |archive-date=5 September 2017 |access-date=6 May 2017 |publisher=International Crisis Group}}&lt;/ref&gt;

==== 2020-වර්තමානය ====
[[File:SouthSudanStatesandAdministrativeAreas.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:SouthSudanStatesandAdministrativeAreas.svg|thumb|2020 වන විට දකුණු සුඩානයේ පරිපාලන ප්‍රදේශ]]
2020 පෙබරවාරි 22 වන දින අත්සන් කරන ලද සාම ගිවිසුමක නියමයන් යටතේ, දකුණු සුඩානය නැවතත් ප්‍රාන්ත දහයකට බෙදී ඇති අතර, පරිපාලන ප්‍රදේශ දෙකක් සහ එක් ප්‍රදේශයක් විශේෂ පරිපාලන තත්ත්වයකින් යුක්ත වේ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=After 6 years of war, will peace finally come to South Sudan? |url=https://www.aljazeera.com/news/2020/02/6-years-war-peace-finally-south-sudan-200223114919537.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200820130930/https://www.aljazeera.com/news/2020/02/6-years-war-peace-finally-south-sudan-200223114919537.html |archive-date=20 August 2020 |access-date=24 February 2020 |publisher=Al Jazeera}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite tweet|author=d e k u e k|user=dekuekd|number=1228596792155000833|date=15 February 2020|title=So it has been decided that #SouthSudan shall revert to 10 states plus Abyei, Pibor and Ruweng Administrative Areas.â€Ś|access-date=24 May 2020|archive-date=15 February 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200215082944/https://twitter.com/dekuekd/status/1228596792155000833|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

කෆියා කිංගි ප්‍රදේශය දකුණු සුඩානය සහ සුඩානය අතර මතභේදයට ලක්ව ඇති අතර ඉලෙමි ත්‍රිකෝණය දකුණු සුඩානය සහ කෙන්යාව අතර මතභේදයට ලක්ව ඇත.

ප්‍රාන්ත සහ පරිපාලන ප්‍රදේශ නැවත වරක් සුඩානයේ පැරණි ඓතිහාසික පළාත් තුනට කාණ්ඩගත කර ඇත. [[බහර් එල් ගසල් (දකුණු සුඩානයේ කලාපය)|බහර් එල් ගසල්]], [[ඉක්වටෝරියා (දකුණු සුඩානයේ කලාපය)|ඉක්වටෝරියා]] සහ [[මහා ඉහළ නයිල් (දකුණු සුඩානයේ කලාපය)|මහා ඉහල නයිල්]]:
; [[බහර් එල් ගසල් (දකුණු සුඩානයේ කලාපය)|බහර් එල් ගසල්]]

* උතුරු බහර් එල් ගසල්
* බටහිර බහර් එල් ගසල්
* විල්
*වාර්ප්

; [[:en:Equatoria|ඉක්වටෝරියා]]

* බටහිර ඉක්වටෝරියා
* මධ්‍යම ඉක්වටෝරියා (ජාතික අගනුවර වන ජුබා අඩංගු)
* නැගෙනහිර ඉක්වටෝරියා

; [[:en:Greater_Upper_Nile|මහා ඉහල නයිල්]]

* ජොන්ග්ලෙයි
* යුනිටි
* ඉහළ නයිල් (රෝල් නාත්)

; පරිපාලන ප්‍රදේශ

* මහා පිබෝර් පරිපාලන ප්‍රදේශය
* රුවෙන්ග් පරිපාලන ප්‍රදේශය (රුබ්කොට්නා)

; විශේෂ පරිපාලන තත්ව ප්‍රදේශය

* අබෙයි විශේෂ පරිපාලන ප්‍රදේශය

=== විදේශ සබඳතා ===
[[File:Secretary_Kerry_Meets_With_South_Sudan_President_Kiir_(3).jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Secretary_Kerry_Meets_With_South_Sudan_President_Kiir_(3).jpg|thumb|එක්සත් ජනපද රාජ්‍ය ලේකම් ජෝන් කෙරී 2013 මැයි 26 වන දින ජනාධිපති සල්වා කීර් හමුවෙයි.]]
නිදහසින් පසු සුඩානය සමඟ සබඳතා වෙනස් වෙමින් පවතී. සුඩානයේ ජනාධිපති ඕමාර් අල්-බෂීර් 2011 ජනවාරි මාසයේදී උතුරේ සහ දකුණේ ද්විත්ව පුරවැසිභාවයට අවසර දෙන බව ප්‍රථමයෙන් ප්‍රකාශ කළේය,&lt;ref name=&quot;BBC independence&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-africa-12144675|title=Southern Sudan votes on independence|author=Ross, Will|date=9 January 2011|access-date=2 April 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110401085955/http://www.bbc.co.uk/news/world-africa-12144675|archive-date=1 April 2011|publisher=BBC News|url-status=live}}&lt;/ref&gt; නමුත් දකුණු සුඩානය නිදහස ලැබීමෙන් පසු ඔහු එම යෝජනාව ඉල්ලා අස්කර ගත්තේය. ඔහු EU-පන්නයේ සම්මුතියක් ද යෝජනා කර ඇත.&lt;ref name=&quot;BBC 9 July&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-africa-14089843|title=South Sudan becomes an independent nation|date=9 July 2011|access-date=9 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110709112842/http://www.bbc.co.uk/news/world-africa-14089843|archive-date=9 July 2011|publisher=BBC News|url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2011 ඊජිප්තු විප්ලවයෙන් පසු ඊජිප්තුවේ අගමැති එසාම් ෂරාෆ්, දකුණු සුඩානය වෙන්වීමට පෙරාතුව කාර්ටූම් සහ ජුබා වෙත සිය ප්‍රථම විදේශ සංචාරය කළේය.&lt;ref&gt;{{cite web |date=6 April 2011 |title=AlAhram Weekly&amp;nbsp;– Heading for headwaters |url=http://weekly.ahram.org.eg/2011/1041/eg1.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121023114713/http://weekly.ahram.org.eg/2011/1041/eg1.htm |archive-date=23 October 2012 |access-date=2 May 2013 |publisher=Weekly.ahram.org.eg}}&lt;/ref&gt; [[ඊශ්‍රායලය]] ඉක්මනින්ම දකුණු සුඩානය ස්වාධීන රටක් ලෙස පිළිගත්තේය,&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.haaretz.com/news/diplomacy-defense/netanyahu-israel-recognizes-south-sudan-as-independent-state-1.372460|title=Netanyahu: Israel recognizes South Sudan as independent state|last=Lior|first=Ilan|date=10 July 2011|work=Haaretz|access-date=2 May 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130221180853/http://www.haaretz.com/news/diplomacy-defense/netanyahu-israel-recognizes-south-sudan-as-independent-state-1.372460|archive-date=21 February 2013|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; සහ දකුණු සුඩානයේ සරණාගතයින් දහස් ගණනකට සත්කාරකත්වය දරයි, ඔවුන්ගෙන් බොහෝ දෙනෙකුට අවසානයේ දශකයකට වැඩි කාලයකට පසුව තාවකාලික පදිංචිය ලබා දී ඇත.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.haaretz.com/israel-news/2024-01-23/ty-article/.premium/israels-supreme-court-rules-sudanese-asylum-seekers-be-granted-temporary-resident-status/0000018d-3733-d32b-adcf-f773bdcf0000|title=After Decade-long Delay, Israel's Supreme Court Rules Sudanese Asylum Seekers Must Be Granted Temporary Resident Status|date=23 January 2024|work=[[Haaretz]]|access-date=9 August 2024|archive-url=https://archive.today/20240123191942/https://www.haaretz.com/israel-news/2024-01-23/ty-article/.premium/israels-supreme-court-rules-sudanese-asylum-seekers-be-granted-temporary-resident-status/0000018d-3733-d32b-adcf-f773bdcf0000|archive-date=23 January 2024|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ඇමරිකානු මූලාශ්‍රවලට අනුව, ජනාධිපති ඔබාමා නව රාජ්‍යය නිල වශයෙන් පිළිගත්තේ සුඩානය, ඊජිප්තුව, ජර්මනිය සහ කෙන්යාව 2011 ජූලි 8 වන දින රටේ නිදහස පිළිගත් ප්‍රථමයන් අතරට පසුවය.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.reuters.com/article/us-sudan-usa-obama-idUSTRE76817120110709|title=Obama grants U.S. recognition of South Sudan|last=Spetalnick|first=Matt|date=9 July 2011|access-date=2 July 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171028201754/https://www.reuters.com/article/us-sudan-usa-obama-idUSTRE76817120110709|archive-date=28 October 2017|publisher=Reuters|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;D. H. Johnson, ''The Root Causes of Sudan's Civil Wars''&lt;/ref&gt; ස්වයං නිර්ණ ජනමත විචාරණයකින් අවසන් වූ ජාත්‍යන්තර සාකච්ඡාවලට සහභාගී වූ රාජ්‍යයන් කිහිපයක් ද අතිමහත් ප්‍රතිඵලය පිළිගැනීමට ඉක්මන් විය. හේතුවාදී ක්‍රියාවලියට [[කෙන්යාව]], [[උගන්ඩාව]], [[ඊජිප්තුව]], [[ඉතියෝපියාව]], [[ලිබියාව]], [[එරිත්‍රියාව]], [[එක්සත් රාජධානිය]] සහ [[නෝර්වේ]] ඇතුළත් විය.&lt;ref&gt;{{citation|last=Prieto|first=Fernando|title=Did the US act as a 'defensive-positionalist' power and was it primary moved by local and regional stability concerns when it recognized South Sudan in 2011?|date=18 November 2014|work=Research Study SIS 686}}&lt;/ref&gt;{{efn|See table in [[Foreign relations of South Sudan]] with footnotes for early recognition countries.}}

දකුණු සුඩානය [[එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය|එක්සත් ජාතීන්ගේ]],&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-africa-14151390|title=UN welcomes South Sudan as 193rd member|date=14 July 2011|access-date=14 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110714202229/http://www.bbc.co.uk/news/world-africa-14151390|archive-date=14 July 2011|publisher=BBC News|url-status=live}}&lt;/ref&gt; අප්‍රිකානු සංගමය,&lt;ref name=&quot;au54&quot;&gt;{{cite web |date=28 July 2011 |title=South Sudan Becomes African Union's 54th Member |url=http://www.voanews.com/english/news/africa/east/South-Sudan-Becomes-African-Unions-54th-Member-126320433.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110916115846/http://www.voanews.com/english/news/africa/east/South-Sudan-Becomes-African-Unions-54th-Member-126320433.html |archive-date=16 September 2011 |access-date=28 July 2011 |publisher=Voice of America News}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.au.int/en/content/peace-and-security-council-african-union-au-its-285th-meeting-held-13-july-2011-was-briefe-1|title=The Peace and Security Council of the African Union (AU), at its 285th meeting held on 13 July 2011, was briefed by the Commissioner for Peace and Security on the accession to independence of the Republic of South Sudan|date=13 July 2011|access-date=15 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20120504162230/http://www.au.int/en/content/peace-and-security-council-african-union-au-its-285th-meeting-held-13-july-2011-was-briefe-1|archive-date=4 May 2012|publisher=African Union|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; නැඟෙනහිර අප්‍රිකානු ප්‍රජාව,&lt;ref name=&quot;en.igihe.com&quot;&gt;{{cite news|url=http://en.igihe.com/spip.php?article455|title=South Sudan: Big trading potential for EAC|date=8 July 2011|access-date=9 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20120111173803/http://en.igihe.com/spip.php?article455|archive-date=11 January 2012|publisher=IGIHE|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;bw1&quot;&gt;{{cite web |date=10 July 2011 |title=Welcome South Sudan to EAC! |url=http://www.busiweek.com/11/editorial/editorial/1316-welcome-south-sudan-to-eac |archive-url=https://web.archive.org/web/20110927010848/http://www.busiweek.com/11/editorial/editorial/1316-welcome-south-sudan-to-eac |archive-date=27 September 2011 |access-date=10 July 2011 |work=East African Business Week}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;sudantribune1&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.sudantribune.com/South-Sudan-avails-new-foreign,39637|title=South Sudan avails new foreign policy, to open 54 embassies|date=25 July 2011|work=Sudan Tribune|access-date=6 August 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110729051637/https://www.sudantribune.com/South-Sudan-avails-new-foreign,39637|archive-date=29 July 2011|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; සහ නැගෙනහිර සහ දකුණු අප්‍රිකාව සඳහා පොදු වෙළෙඳපොළෙහි සාමාජික රාජ්‍යයකි.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.menafn.com/qn_news_story.asp?storyid={62d78860-a792-475c-bff9-0722d5d61d3e}|title=COMESA Welcomes New Member|date=31 October 2011|work=MENAFN.com|access-date=13 November 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20120403034148/http://www.menafn.com/qn_news_story.asp?storyid=%7B62d78860-a792-475c-bff9-0722d5d61d3e%7D|archive-date=3 April 2012|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; දකුණු සුඩානය [[පොදු රාජ්‍ය මණ්ඩලය|පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය ජාතීන්]],&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://talkofsudan.com/sudan/item/9001-south-sudan-launches-bid-to-join-commonwealth|title=South Sudan Launches Bid to Join Commonwealth|date=8 July 2011|work=Talk of Sudan|access-date=9 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110712044345/http://talkofsudan.com/sudan/item/9001-south-sudan-launches-bid-to-join-commonwealth|archive-date=12 July 2011|agency=Gurtong News|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; [[ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදල]],&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.imf.org/external/np/sec/pr/2011/pr11145.htm|title=IMF Receives Membership Application from South Sudan, Seeks Contributions to Technical Assistance Trust Fund to Help New Country|date=20 April 2011|access-date=10 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110424085250/http://www.imf.org/external/np/sec/pr/2011/pr11145.htm|archive-date=24 April 2011|publisher=International Monetary Fund|url-status=live}}&lt;/ref&gt; [[ඔපෙක් සංවිධානය|ඔපෙක්+]] සහ [[ලෝක බැංකුව|ලෝක බැංකුවට]] සම්බන්ධ වීමට සැලසුම් කරයි.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://finchannel.com/news_flash/World/90526_World_Bank_Group_Congratulates_People_of_South_Sudan_on_Independence/|title=World Bank Group Congratulates People of South Sudan on Independence|date=9 July 2011|work=The Financial|access-date=10 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110711063900/http://finchannel.com/news_flash/World/90526_World_Bank_Group_Congratulates_People_of_South_Sudan_on_Independence/|archive-date=11 July 2011|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; සමහර ජාත්‍යන්තර වෙළඳ සංවිධාන දකුණු සුඩානය අප්‍රිකාවේ මහා අගහි කොටසක් ලෙස වර්ගීකරණය කරයි.&lt;ref&gt;Maxwell, Daniel, and Ben Watkins. &quot;Humanitarian information systems and emergencies in the Greater Horn of Africa: logical components and logical linkages&quot;. ''Disasters'' 27.1 (2003): 72–90.&lt;/ref&gt;

අරාබි ලීගයේ පූර්ණ සාමාජිකත්වය සහතික කර ඇත, රටේ රජය එය සෙවීමට තෝරා ගන්නේ නම්,&lt;ref name=&quot;sdntribuneArabLg&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.sudantribune.com/South-Sudan-entitled-to-join-Arab,39193|title=South Sudan &quot;entitled to join Arab League&quot;|date=12 June 2011|work=Sudan Tribune|access-date=8 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110629062631/https://www.sudantribune.com/South-Sudan-entitled-to-join-Arab,39193|archive-date=29 June 2011|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; එයට නිරීක්ෂක තත්ත්වය ද තෝරා ගත හැකි වුවද.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://weekly.ahram.org.eg/2011/1055/re10.htm|title=Hoping for the best|last=El-Husseini|first=Asmaa|date=7 July 2011|work=Al-Ahram|access-date=8 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110711201000/http://weekly.ahram.org.eg/2011/1055/re10.htm|archive-date=11 July 2011|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; එය 2011 නොවැම්බර් 3 දින යුනෙස්කෝවට ඇතුළත් කර ඇත.&lt;ref&gt;{{cite web |date=3 November 2011 |title=South Sudan is UNESCO's 194th member |url=http://www.gossmission.org/goss/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=1263&amp;Itemid=1 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111129094633/http://www.gossmission.org/goss/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=1263&amp;Itemid=1 |archive-date=29 November 2011 |access-date=1 December 2011 |publisher=Embassy of the Republic of South Sudan in Washington, D.C.}}&lt;/ref&gt; 2011 නොවැම්බර් 25 දින, එය නැගෙනහිර අප්‍රිකානු ප්‍රාන්තවල කලාපීය කණ්ඩායමක් වන සංවර්ධනය පිළිබඳ අන්තර් රාජ්‍ය අධිකාරියට නිල වශයෙන් සම්බන්ධ විය.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://af.reuters.com/article/investingNews/idAFJOE7AO0A820111125|title=East African bloc admits South Sudan as member|date=25 November 2011|access-date=25 November 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20120505123658/http://af.reuters.com/article/investingNews/idAFJOE7AO0A820111125|archive-date=5 May 2012|publisher=Reuters|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

දකුණු සුඩානයේ ස්වාධීනත්වය පිළිබඳ 2011 ජනමත විචාරණයට එක්සත් ජනපදය සහාය දුන්නේය. නිව් යෝර්ක් ටයිම්ස් වාර්තා කළේ, &quot;දකුණු සුඩානය බොහෝ ආකාරවලින් ඇමරිකානු නිර්මාණයක් වන අතර, බොහෝ දුරට එක්සත් ජනපදය විසින් සංවිධානය කරන ලද ජනමත විචාරණයකින් යුද්ධයෙන් විනාශ වූ සුඩානයෙන් කැටයම් කරන ලදී, එහි බිඳෙනසුලු ආයතන ඇමරිකානු ආධාරවලින් ඩොලර් බිලියන ගණනින් පෝෂණය විය.&quot;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2014/01/04/us/politics/us-is-facing-hard-choices-in-south-sudan.html|title=U.S. Is Facing Hard Choices in South Sudan|date=3 January 2014|newspaper=The New York Times|access-date=28 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170131143757/https://www.nytimes.com/2014/01/04/us/politics/us-is-facing-hard-choices-in-south-sudan.html|archive-date=31 January 2017|url-status=live}}&lt;/ref&gt; සුඩානයට එරෙහිව එක්සත් ජනපද ආන්ඩුව දිගුකාලීන සම්බාධක 2011 දෙසැම්බරයේදී අලුතින් ස්වාධීන වූ දකුණු සුඩානයට අදාළ වීමෙන් නිල වශයෙන් ඉවත් කරන ලද අතර, RSS සමඟ විදේශීය ආයෝජකයින් සම්බන්ධ කිරීමට උපකාර කිරීම සඳහා වොෂින්ටන්, ඩීසී හි ඉහළ මට්ටමේ ජාත්‍යන්තර සහභාගීත්ව සමුළුවකට ජ්‍යෙෂ්ඨ RSS නිලධාරීන් සහභාගී විය. දකුණු සුඩාන පෞද්ගලික අංශයේ නියෝජිතයන්.&lt;ref&gt;{{cite web |title=South Sudan |url=https://2009-2017.state.gov/e/eb/rls/othr/ics/2013/204855.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200807201109/https://2009-2017.state.gov/e/eb/rls/othr/ics/2013/204855.htm |archive-date=7 August 2020 |access-date=21 December 2013 |publisher=U.S. State Department}}&lt;/ref&gt; දකුණු සුඩාන ජනරජයේ සහ සුඩාන ජනරජයේ ආර්ථිකයේ සමහර අංශ අතර අන්තර් රඳා පැවැත්ම සැලකිල්ලට ගෙන, ඇතැම් ක්‍රියාකාරකම් සඳහා තවමත් OFAC අවසරය අවශ්‍ය වේ. බලපත්‍රයක් නොමැති විට, වත්මන් සුඩාන සම්බාධක රෙගුලාසි මගින් එක්සත් ජනපද පුද්ගලයින් සුඩානයට හෝ සුඩාන රජයට ප්‍රතිලාභ ලබා දෙන දේපල සහ අවශ්‍යතා සම්බන්ධයෙන් ගනුදෙනු කිරීම දිගටම තහනම් කරනු ඇත.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Doing Business in South Sudan &amp;#124; Embassy of the United States Juba, South Sudan |url=http://southsudan.usembassy.gov/business/doing-business-in-south-sudan.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140101030038/http://southsudan.usembassy.gov/business/doing-business-in-south-sudan.html |archive-date=1 January 2014 |access-date=21 December 2013 |publisher=Southsudan.usembassy.gov}}&lt;/ref&gt; 2011 කොන්ග්‍රස් පර්යේෂණ සේවා වාර්තාවක්, &quot;දකුණු සුඩාන ජනරජය: අප්‍රිකාවේ අලුත්ම රට සඳහා අවස්ථා සහ අභියෝග&quot;, රට සිය අනාගතය ගොඩනඟන විට කැපී පෙනෙන දේශපාලන සහ මානුෂීය ගැටලු හඳුනා ගනී.&lt;ref&gt;{{cite web |author=Dagne, Ted |year=2011 |title=Republic of South Sudan: Opportunities and Challenges for Africa's Newest Country |url=https://fpc.state.gov/documents/organization/170506.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170201101335/https://fpc.state.gov/documents/organization/170506.pdf |archive-date=1 February 2017 |access-date=25 June 2017 |publisher=Congressional Research Service}}&lt;/ref&gt;

2019 ජූලි මාසයේදී, දකුණු සුඩානය ඇතුළු රටවල් 37 ක එක්සත් ජාතීන්ගේ තානාපතිවරු, සින්ජියැන්ග් කලාපයේ උයිගුර්වරුන්ට චීනය සැලකීම ආරක්ෂා කරමින් එක්සත් ජාතීන්ගේ මානව හිමිකම් කවුන්සිලයට ඒකාබද්ධ ලිපියක් අත්සන් කළහ.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://thediplomat.com/2019/07/which-countries-are-for-or-against-chinas-xinjiang-policies/|title=Which Countries Are For or Against China's Xinjiang Policies?|date=15 July 2019|work=[[The Diplomat]]|access-date=18 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190716160658/https://thediplomat.com/2019/07/which-countries-are-for-or-against-chinas-xinjiang-policies/|archive-date=16 July 2019|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍යය වසර 20ක කාලයක් සඳහා දකුණු සුඩානයට ඩොලර් බිලියන 12ක් ණයට දුන්නේය. දකුණු සුඩානය සහ බෙයිටාර් ජෙරුසලම් FC සමාගම අසාර්ථක ලෙස අත්පත් කර ගැනීමේදී ඔවුන්ගේ ධනය සහ ආයෝජන පිළිබඳ සැක සහිත මූලාශ්‍ර වූ හමාඩ් බින් කලීෆා අල් නහියන් ට අයත් එමිරාටි සමාගමක් අතර මෙම ණය ගිවිසුම අත්සන් කරන ලදී. ණය තැන්පතුව එමිරාටි බැංකු ගිණුමකට යොමු කර ඇති අතර, එයින් 70%ක් යටිතල පහසුකම් සඳහා වෙන් කර ඇත. ගිවිසුමට අනුව, දකුණු සුඩානය තෙල් නැව්ගත කිරීම් මගින් ආපසු ගෙවිය යුතු අතර, එහි වෙළඳපල වටිනාකමට වඩා අඩු මිලකට බැරලයක මිල ඩොලර් 10 කි. තෙල් මිල අඩු වුවහොත් අතිරේක තෙල් නැව්ගත කිරීමට එකඟ විය. මෙම ගිවිසුම සුඩාන යුද්ධය ගැන ගණන් ගත්තේ නැත.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=April 30, 2024 |title=South Sudan's $12 billion loan from UAE sparks public debate |url=https://sudantribune.com/article285051/ |access-date=May 22, 2024 |website=Sudan Tribune}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Eltayeb |first=Amgad Fareid |date=May 1, 2024 |title=Opinion: How the UAE's mafia-style tactics are hurting both Sudans |url=https://www.theafricareport.com/346345/opinion-how-the-uaes-mafia-style-tactics-are-hurting-both-sudans/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240520022311/https://www.theafricareport.com/346345/opinion-how-the-uaes-mafia-style-tactics-are-hurting-both-sudans/ |archive-date=May 20, 2024 |access-date=May 22, 2024 |website=The Africa Report}}&lt;/ref&gt;
=== හමුදා ===
2007 දී එවකට SPLA කටයුතු පිළිබඳ අමාත්‍යවරයා වූ ඩොමිනික් ඩිම් ඩෙන්ග් විසින් ආරක්ෂක පත්‍රිකාවක් ආරම්භ කරන ලද අතර 2008 දී කෙටුම්පතක් ඉදිරිපත් කරන ලදී. එය ප්‍රකාශ කළේ දකුණු සුඩානය අවසානයේ ගොඩබිම්, ගුවන් සහ ගංගා ආශ්‍රිත හමුදා නඩත්තු කරන බවයි.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.sudantribune.com/spip.php?article27642|title=Juba parliament authorizes establishment of South Sudan air force|date=25 June 2008|work=[[Sudan Tribune]]|access-date=24 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20121116123534/http://www.sudantribune.com/spip.php?article27642|archive-date=16 November 2012|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=9 January 2011 |title=Creation of the South Sudan Air Force |url=http://aircraft.zurf.info/article/creation-south-sudan-air-force |archive-url=https://web.archive.org/web/20110212205613/http://aircraft.zurf.info/article/creation-south-sudan-air-force |archive-date=12 February 2011 |work=aircraft.zurf.info}}&lt;/ref&gt;

2015 වන විට, දකුණු සුඩානය ලෝකයේ දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයේ ප්‍රතිශතයක් ලෙස තුන්වන ඉහළම මිලිටරි වියදම් ඇති රටයි. ඒ ඕමානය සහ සෞදි අරාබියට පසුවය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The World Bank |url=http://databank.worldbank.org/data/reports.aspx?source=2&amp;series=MS.MIL.XPND.GD.ZS&amp;country= |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170428135151/http://databank.worldbank.org/data/reports.aspx?source=2&amp;series=MS.MIL.XPND.GD.ZS&amp;country= |archive-date=28 April 2017}}&lt;/ref&gt;

=== මානව හිමිකම් ===
සිවිල් වැසියන්ට එරෙහි හිංසන ව්‍යාපාර SPLA වෙත ආරෝපණය කර ඇත.&lt;ref name=&quot;Al Jazeera&quot;&gt;{{cite news|url=http://english.aljazeera.net/photo_galleries/africa/201111010324526960.html|title=Sudan: Transcending tribe|access-date=30 April 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110317113359/http://english.aljazeera.net//photo_galleries/africa/201111010324526960.html|archive-date=17 March 2011|publisher=Al Jazeera English|url-status=live}}&lt;/ref&gt; එස්පීඑල්ඒ/එම් විසින් ෂිලුක් සහ මුර්ලේ අතර කැරලි නිරායුධ කිරීමට ගත් උත්සාහයේ දී, ඔවුන් ගම්මාන ගණනාවක් ගිනි තැබූ අතර, කාන්තාවන් සහ ගැහැණු ළමයින් සිය ගණනක් දූෂණය කළ අතර, ගණන් කළ නොහැකි සිවිල් වැසියන් සංඛ්‍යාවක් ඝාතනය කළහ.&lt;ref name=&quot;aljazeera&quot;&gt;{{cite news|url=http://english.aljazeera.net/photo_galleries/africa/201111010324526960.html|title=Sudan: Transcending tribe|access-date=30 April 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110317113359/http://english.aljazeera.net//photo_galleries/africa/201111010324526960.html|archive-date=17 March 2011|publisher=[[Al Jazeera English]]|url-status=live}}&lt;/ref&gt; වධහිංසා පමුණුවන බවට චෝදනා කරන සිවිල් වැසියන් කියා සිටින්නේ ඇඟිලිවල නියපොතු ඉරා දැමූ බවත්, ප්ලාස්ටික් බෑග් පුළුස්සා ඔවුන්ගේ දෙමාපියන්ට ආයුධ ලබා දීම සඳහා ළමුන් මතට බින්දු දැමූ බවත්, කැරලිකරුවන් එහි රාත්‍රිය ගත කළ බවට සැක කළහොත් ගම්වැසියන් තම පැල්පත්වල පණපිටින් පුළුස්සා දැමූ බවත්ය.&lt;ref name=&quot;aljazeera&quot; /&gt; 2011 මැයි මාසයේදී, යුනිටි ස්ටේට් හි නිවාස 7,000කට වැඩි ප්‍රමාණයකට SPLA විසින් ගිනි තැබූ බව කියනු ලැබේ.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.sudantribune.com/SPLA-set-fire-to-over-7-000-homes,39010|title=SPLA set fire to over 7,000 homes in Unity says Mayom county official|date=24 May 2011|work=[[Sudan Tribune]]|access-date=9 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110629084946/https://www.sudantribune.com/SPLA-set-fire-to-over-7-000-homes,39010|archive-date=29 June 2011|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය මෙම උල්ලංඝනය කිරීම් බොහොමයක් වාර්තා කරන අතර එක් ජුබා පදනම් කරගත් ජාත්‍යන්තර ආධාර ඒජන්සියක කලකිරුණු අධ්‍යක්ෂවරයා ඒවා &quot;රිච්ටර් පරිමාණයෙන් මානව හිමිකම් උල්ලංඝනය කිරීම්&quot; ලෙස හඳුන්වයි.&lt;ref name=&quot;aljazeera&quot; /&gt; 2010 දී, CIA අනතුරු ඇඟවීමක් නිකුත් කළේ, &quot;ඉදිරි වසර පහ තුළ ... නව සමූහ ඝාතනයක් හෝ ජන සංහාරයක් දකුණු සුඩානයේ බොහෝ දුරට සිදුවීමට ඉඩ ඇති බවයි.&quot;&lt;ref name=&quot;aljazeera&quot; /&gt; නුවර් සුදු හමුදාව ප්‍රකාශ කර ඇත්තේ &quot;අතුගා දැමීමට තමන් කැමති බවයි. නුවර්ගේ ගවයින්ගේ දිගු කාලීන ආරක්ෂාව සහතික කිරීමට ඇති එකම විසඳුම ලෙස මුළු මුර්ල් ගෝත්‍රයම මිහිපිට වෙසෙන&quot;&lt;ref name=&quot;Bloomberg&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.bloomberg.com/news/2011-12-27/united-nations-urges-south-sudan-to-help-avert-possible-attack.html|title=United Nations urges South Sudan to Help Avert Possible Attack|date=27 December 2011|access-date=3 January 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120214130705/http://www.bloomberg.com/news/2011-12-27/united-nations-urges-south-sudan-to-help-avert-possible-attack.html|archive-date=14 February 2012|publisher=[[Bloomberg Television]]|url-status=live}}&lt;/ref&gt; සහ ජාත්‍යන්තර සුළුතර අයිතිවාසිකම් සමූහය ඇතුළු ක්‍රියාකාරීන්, ජොන්ග්ලෙයිහි ජන සංහාරය ගැන අනතුරු ඇඟවීය.&lt;ref name=&quot;sudantribune2&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.sudantribune.com/Activists-warn-of-genocide-in-S,41011|title=Activists warn of &quot;genocide&quot; in S.Sudan's Jonglei conflict|date=16 December 2011|work=[[Sudan Tribune]]|access-date=2 January 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20111229111823/https://www.sudantribune.com/Activists-warn-of-genocide-in-S,41011|archive-date=29 December 2011|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 2017 ආරම්භයේදී නැවතත් ජන සංහාරය ආසන්න විය.&lt;ref name=&quot;D+C&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.dandc.eu/en/article/urgent-action-needed-south-sudan-deescalate-violent-conflict|title=Slinding towards genocide|date=13 January 2017|work=D+C, development and cooperation|access-date=27 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170228075409/https://www.dandc.eu/en/article/urgent-action-needed-south-sudan-deescalate-violent-conflict|archive-date=28 February 2017|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

ප්‍රධාන විපක්ෂ කණ්ඩායම වන එක්සත් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී සංසදයේ නායක පීටර් අබ්දුල් රහමන් සුලේ, රජයට එරෙහිව සටන් කරන නව කැරලිකාර කණ්ඩායමක් පිහිටුවීමට සම්බන්ධ බවට එල්ල වූ චෝදනා මත 2011 නොවැම්බර් 3 සිට අත්අඩංගුවට ගෙන ඇත.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.sudantribune.com/Breaking-News-S-Sudan-s-opposition,40624|title=S. Sudan's opposition leader arrested over rebel links|date=4 November 2011|work=Sudan Tribune|access-date=17 November 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120704181314/http://www.sudantribune.com/Breaking-News-S-Sudan-s-opposition,40624|archive-date=4 July 2012|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://english.alarabiya.net/articles/2011/11/04/175465.html|title=South Sudan arrests opposition leader turned rebel|date=4 November 2011|access-date=17 November 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120219001953/http://english.alarabiya.net/articles/2011/11/04/175465.html|archive-date=19 February 2012|publisher=AlArabiya|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

දකුණු සුඩානයේ ළමා විවාහ අනුපාතය 52%කි.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Child Marriage Facts and Figures |url=http://www.icrw.org/child-marriage-facts-and-figures |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180828070027/https://www.icrw.org/child-marriage-facts-and-figures/ |archive-date=28 August 2018 |access-date=1 January 2014}}&lt;/ref&gt; සමලිංගික ක්‍රියා නීති විරෝධීයි.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/news/worldviews/wp/2016/06/13/here-are-the-10-countries-where-homosexuality-may-be-punished-by-death-2/|title=Here are the 10 countries where homosexuality may be punished by death|date=16 June 2016|newspaper=The Washington Post|access-date=31 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20161111064457/https://www.washingtonpost.com/news/worldviews/wp/2016/06/13/here-are-the-10-countries-where-homosexuality-may-be-punished-by-death-2/|archive-date=11 November 2016|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

ළමා සොල්දාදුවන් බඳවා ගැනීම ද රටේ බරපතල ගැටලුවක් ලෙස දක්වා ඇත.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-29762263|title=Child soldiers still being recruited in South Sudan|last1=Burridge|first1=Tom|date=27 October 2014|access-date=21 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181010143340/https://www.bbc.com/news/world-africa-29762263|archive-date=10 October 2018|publisher=BBC News|url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2014 අප්‍රේල් මාසයේදී එවකට එක්සත් ජාතීන්ගේ මානව හිමිකම් පිළිබඳ මහ කොමසාරිස්වරිය වූ නවි පිල්ලේ ප්‍රකාශ කළේ දකුණු සුඩානයේ සිවිල් යුද්ධයේදී ළමා සොල්දාදුවන් 9,000කට වැඩි පිරිසක් සටන් කරමින් සිටි බවයි.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-27220244|title=South Sudan sides 'recruit 9,000 children to fight'|date=30 April 2014|access-date=21 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181010103854/https://www.bbc.com/news/world-africa-27220244|archive-date=10 October 2018|publisher=BBC News|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

එක්සත් ජාතීන්ගේ මානව හිමිකම් කාර්යාලය රටේ තත්වය විස්තර කර ඇත්තේ &quot;ලෝකයේ ඇති භයානකම මානව හිමිකම් තත්වයන්ගෙන් එකක්&quot; ලෙසය. &quot;ඔබට හැකි දේ කරන්න, ඔබට කළ හැකි දේ ගන්න&quot; යන ගිවිසුමකට අනුව ගවයන් වැටලීම මෙන්ම සටන් සඳහා ගෙවීමක් ලෙස කාන්තාවන් දූෂණය කිරීමට සටන්කරුවන්ට ඉඩ දුන් බවට එය හමුදාවට සහ මිත්‍ර හමුදාවලට චෝදනා කළේය.&lt;ref name=&quot;globalpost&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.globalpost.com/article/6744906/2016/03/11/s-sudan-lets-fighters-rape-women-place-wages|title=South Sudan lets fighters rape women as payment|date=11 March 2016|access-date=24 May 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160519113950/http://www.globalpost.com/article/6744906/2016/03/11/s-sudan-lets-fighters-rape-women-place-wages|archive-date=19 May 2016|publisher=Global Post|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ඇම්නෙස්ටි ඉන්ටර්නැෂනල් කියා සිටියේ නැව් කන්ටේනරයකදී මරණයට විරුද්ධවාදීන්ට සහාය දුන් බවට චෝදනා ලැබූ පුද්ගලයින් 60 කට වැඩි පිරිසකට හමුදාව හුස්ම හිර කළ බවයි.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Beaubien |first1=Jason |date=10 March 2016 |title=South Sudan Soldiers Suffocated 60-Plus Men And Boys, Report Says |url=https://www.npr.org/sections/goatsandsoda/2016/03/10/469971475/amnesty-international-says-south-sudan-soldiers-suffocated-60-plus-men-and-boys |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171114040226/https://www.npr.org/sections/goatsandsoda/2016/03/10/469971475/amnesty-international-says-south-sudan-soldiers-suffocated-60-plus-men-and-boys |archive-date=14 November 2017 |access-date=6 April 2018 |publisher=NPR}}&lt;/ref&gt;

2017 දෙසැම්බර් 22 දින, කලාපයේ දින 12 ක සංචාරයක් අවසානයේ, දකුණු සුඩානයේ මානව හිමිකම් පිළිබඳ කොමිසම පැවසුවේ, &quot;දකුණු සුඩානයේ වත්මන් ගැටුම ආරම්භ වී වසර හතරකට පසුව, දළ මානව හිමිකම් උල්ලංඝනය කිරීම් අඛණ්ඩව සිදුවෙමින් පවතී. සිවිල් වැසියන් බර උසුලන ගැටුමේ සියලුම පාර්ශවයන් විසින් පුලුල්ව පැතිරුනු ආකාරයෙන්.&quot;&lt;ref name=&quot;ohchr.org&quot;&gt;{{cite web |title=OHCHR – UN human rights experts call for perpetrators of widespread human rights violations to be brought to justice in South Sudan |url=http://www.ohchr.org/en/NewsEvents/Pages/DisplayNews.aspx?NewsID=22562&amp;LangID=E |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180124071559/http://www.ohchr.org/en/NewsEvents/Pages/DisplayNews.aspx?NewsID=22562&amp;LangID=E |archive-date=24 January 2018 |access-date=23 January 2018 |publisher=OHCHR}}&lt;/ref&gt; දකුණු සුඩානයේ මානව හිමිකම් පිළිබඳ කොමිසම 2016 මාර්තු මාසයේදී මානව හිමිකම් කවුන්සිලය විසින් පිහිටුවන ලදී.&lt;ref name=&quot;ohchr.org&quot; /&gt;

== යොමු කිරීම් ==
&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>2ior4mvsczsds76af9z74cpx0gkkg52</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>දකුණු සුඩානයේ ජනවිකාසය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>177945</id>
    <revision>
      <id>805184</id>
      <parentid>804003</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T01:24:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>805184</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="69238" sha1="90cyktk8tern1uj6yqhp93u11tq7exy" xml:space="preserve">[[File:John_Garang_Mausoleum_Square_in_Juba.JPG|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:John_Garang_Mausoleum_Square_in_Juba.JPG|thumb|ජුබාහි ජෝන් ගරන්ග් චතුරශ්‍රය]]
දකුණු සුඩානයේ ආසන්න වශයෙන් මිලියන 11ක ජනගහනයක්{{UN_Population|ref}} සහ ප්‍රධාන වශයෙන් ග්‍රාමීය, යැපුම් ආර්ථිකයක් ඇත. මෙම කලාපය 1956 සිට වසර 10 ක් හැර අන් සියල්ලටම යුද්ධයෙන් සෘණාත්මකව බලපා ඇති අතර, එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස බරපතල නොසලකා හැරීම, යටිතල පහසුකම් සංවර්ධනයේ ඌනතාවය සහ විශාල විනාශයක් සහ අවතැන්වීම් සිදු විය. සිවිල් යුද්ධය සහ එහි බලපෑම හේතුවෙන් මිලියන 2කට අධික ජනතාවක් මිය ගොස් ඇති අතර මිලියන 4කට වැඩි පිරිසක් අභ්‍යන්තරව අවතැන් වූවන් හෝ සරණාගතයන් බවට පත්ව සිටිති.[[File:Children_in_Yambio,_Western_Equatoria,_South_Sudan_(28_05_2009).jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Children_in_Yambio,_Western_Equatoria,_South_Sudan_(28_05_2009).jpg|thumb|දකුණු සුඩානයේ බටහිර ඉක්වටෝරියාවේ යාම්බියෝ හි දරුවන්]]
[[File:USAID-funded_Southern_Sudan_Interactive_Radio_Instruction_project.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:USAID-funded_Southern_Sudan_Interactive_Radio_Instruction_project.jpg|thumb|2010 ජූලි මස USAID අරමුදල් සපයන දකුණු සුඩාන අන්තර්ක්‍රියාකාරී ගුවන්විදුලි උපදේශන ව්‍යාපෘතියට සහභාගී වන ග්‍රාමීය පාසල් දරුවන්]]

=== ජනගහනය ===

==== 2008 සංගණනය ====
[[File:South_Sudan_034.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:South_Sudan_034.jpg|thumb|දකුණු සුඩානයේ කාන්තාවක්]]
[[File:Village_in_South_Sudan.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Village_in_South_Sudan.jpg|thumb|දකුණු සුඩානයේ ගම්මානයකි]]
සමස්තයක් ලෙස සුඩානය සඳහා &quot;පස්වන ජනගහන සහ නිවාස සංගණනය&quot; 2008 අප්‍රේල් මාසයේදී පවත්වන ලදී. සංගණනය මගින් දකුණු සුඩාන ජනගහනය මිලියන 8.26 ක් ලෙස ගණන් බලා ඇත;&lt;ref name=&quot;n24&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.news24.com/World/News/Discontent-over-Sudan-census-20090521|title=Discontent over Sudan census|date=21 May 2009|work=News24.com|access-date=14 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110713214109/http://www.news24.com/World/News/Discontent-over-Sudan-census-20090521|archive-date=13 July 2011|agency=AFP|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;epro&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.enoughproject.org/blogs/s-sudan-census-bureau-releases-official-results-amidst-ongoing-census-controversy|title=S. Sudan Census Bureau Releases Official Results Amidst Ongoing Census Controversy|last=Fick|first=Maggie|date=8 June 2009|work=!enough The project to end genocide and crimes against humanity|access-date=3 December 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20140717031826/http://www.enoughproject.org/blogs/s-sudan-census-bureau-releases-official-results-amidst-ongoing-census-controversy|archive-date=17 July 2014|url-status=live}}&lt;/ref&gt; කෙසේ වෙතත්, දකුණු සුඩාන නිලධාරීන් සංගණන ප්‍රතිඵල ප්‍රතික්ෂේප කළහ. දකුණු සුඩානය &quot;කාර්ටූම් හි මධ්‍යම සංඛ්‍යාලේඛන කාර්යාංශය, සංගණනය, සංඛ්‍යාලේඛන සහ ඇගයීම සඳහා දකුණු සුඩාන මධ්‍යස්ථානය සමඟ ජාතික සුඩාන අමු සංගණන දත්ත බෙදා ගැනීම ප්‍රතික්ෂේප කළ නිසා&quot;.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.sudantribune.com/spip.php?article31746|title=South Sudan parliament throws out census results|date=8 July 2009|work=SudanTribune|access-date=3 December 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20140712230242/http://www.sudantribune.com/spip.php?article31746|archive-date=12 July 2014|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ඊට අමතරව, ජනාධිපති කීර් &quot;සමහර ප්‍රදේශවල සංඛ්‍යා පුම්බා ඇති බවට සැක කරන අතර අනෙක් ප්‍රදේශවල පුම්බා ඇති අතර, එය අවසාන සංඛ්‍යාව 'පිළිගත නොහැකි' බවට පත් කළේය.&quot;&lt;ref name=&quot;newvis&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.newsudanvision.com/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=1677:southern-sudanese-officials-decry-unfortunate-announcement-of-census-results&amp;catid=1:sudan-news-stories&amp;Itemid=6|title=South Sudanese officials decry 'unfortunate' announcement of census results|last=Birungi|first=Marvis|date=10 May 2009|work=The New Sudan Vision|access-date=3 December 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20110714174659/http://www.newsudanvision.com/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=1677:southern-sudanese-officials-decry-unfortunate-announcement-of-census-results&amp;catid=1:sudan-news-stories&amp;Itemid=6|archive-date=14 July 2011|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ඔහු කියා සිටියේ දකුණු සුඩාන ජනගහනය ඇත්ත වශයෙන්ම සුඩානයේ ජනගහනයෙන් තුනෙන් එකක් වන බවයි. නමුත් සංගණනය පෙන්නුම් කළේ එය 22%ක් පමණක් බවයි.&lt;ref name=&quot;epro&quot; /&gt;

බොහෝ දකුණු සුඩාන ජාතිකයන් &quot;අයහපත් කාලගුණය, දුර්වල සන්නිවේදන සහ ප්‍රවාහන ජාල හේතුවෙන් ගණන් නොගත් බවත්, සමහර ප්‍රදේශවලට ළඟා විය නොහැකි වූ බවත්, බොහෝ දකුණු සුඩාන ජාතිකයන් අසල්වැසි රටවල පිටුවහල්ව සිටි අතර, එය 'පිළිගත නොහැකි ප්‍රතිඵලවලට' හේතු විය. දකුණු සුඩාන බලධාරීන්.&quot;&lt;ref name=&quot;newvis&quot; /&gt; දකුණේ සංගණනය සඳහා ප්‍රධාන ඇමරිකානු තාක්ෂණික උපදේශක පැවසුවේ සංගණනය කරන්නන් බොහෝ විට ළඟා වූයේ ජනගහනයෙන් 89%කට පමණක් බවයි.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=103124761|title=Ethnic Divisions Complicate Sudan's Census|last=Thompkins|first=Gwen|date=15 April 2009|access-date=6 April 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20171109134348/https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=103124761|archive-date=9 November 2017|publisher=NPR|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

==== 2009 සංගණනය ====
2009 දී, සුඩානය 2011 නිදහස් ජනමත විචාරණයට පෙර දකුණු සුඩාන සංගණනයක් ආරම්භ කරන ලදී, එයට දකුණු සුඩාන ඩයස්පෝරාව ද ඇතුළත් වේ; කෙසේ වෙතත්, මෙම මුලපිරීම විවේචනයට ලක් වූයේ දකුණු සුඩාන ඩයස්පෝරාවේ වැඩි කොටසක් සිටින රටවල් හැර යාම, ඩයස්පෝරා කොටස අඩු රටවල් ගණන් කිරීම වෙනුවට ය.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.rnw.nl/africa/article/south-sudan-claims-northern-sudans-census-dishonest|title=South Sudan says Northern Sudan's census dishonest|date=6 November 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20110724170053/http://www.rnw.nl/africa/article/south-sudan-claims-northern-sudans-census-dishonest|archive-date=24 July 2011|publisher=Radio Nederland Wereldomroep|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

=== ජනවාර්ගික කණ්ඩායම් ===
දකුණු සුඩානයේ සිටින ප්‍රධාන ජනවාර්ගික කණ්ඩායම් වනුයේ ජනගහනයෙන් ආසන්න වශයෙන් සියයට 40ක් වන ඩින්කා, ආසන්න වශයෙන් සියයට 20ක් පමණ වන නුවර් සහ ආසන්න වශයෙන් සියයට 10ක අසන්ඩේ මෙන්ම ෂිලුක් සහ බාරි ය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=South Sudan Refugee Crisis |url=https://www.med.virginia.edu/family-medicine/wp-content/uploads/sites/285/2018/12/Azobou_South-Sudan-Refugee-Crisis-112018.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230420002156/https://www.med.virginia.edu/family-medicine/wp-content/uploads/sites/285/2018/12/Azobou_South-Sudan-Refugee-Crisis-112018.pdf |archive-date=20 April 2023 |access-date=October 1, 2018 |website=University of Virginia School of Medicine |language=en}}&lt;/ref&gt; දැනට, අප්‍රිකාවේ අං ප්‍රදේශයේ විදේශිකයන් 800,000 ක් පමණ දකුණු සුඩානයේ ජීවත් වෙති.{{citation needed|date=May 2023}}

=== ඩයස්පෝරාව ===
දකුණු සුඩාන ඩයස්පෝරාව සමන්විත වන්නේ විදේශයන්හි වෙසෙන දකුණු සුඩානයේ පුරවැසියන්ගෙනි. සුඩානයෙන් නිදහස් වීමේ අරගලයේ ආරම්භයේ සිට දකුණු සුඩානයෙන් පිටත දකුණු සුඩාන වැසියන්ගේ සංඛ්‍යාව තියුනු ලෙස වැඩි වී තිබේ. දකුණු සුඩාන ජාතිකයන් මිලියන එකහමාරකට ආසන්න පිරිසක් සරණාගතයින් ලෙස ස්ථිරව හෝ තාවකාලික ශ්‍රම බලකායක් ලෙස රට හැර ගොස් ඇති අතර, දකුණු සුඩාන ඩයස්පෝරා ජනගහනය පිහිටුවීමට හේතු විය.{{Citation needed|date=March 2021}}

දකුණු සුඩාන ඩයස්පෝරාවේ විශාලතම ප්‍රජාවන් උතුරු ඇමරිකාව, බටහිර යුරෝපය සහ ඕෂනියාවේ පිහිටා ඇත. ඔවුන් එක්සත් ජනපදය, කැනඩාව, එක්සත් රාජධානිය සහ ඕස්ට්‍රේලියාව යන රටවල සොයාගත හැකිය. ප්‍රංශය, ඉතාලිය, ජර්මනිය, ස්වීඩනය සහ නවසීලන්තය යන රටවල කුඩා ප්‍රජාවන් පවතී.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Sveriges flyktingkvot |url=https://www.migrationsverket.se/Om-Migrationsverket/Vart-uppdrag/Sveriges-flyktingkvot.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211026081521/https://www.migrationsverket.se/Om-Migrationsverket/Vart-uppdrag/Sveriges-flyktingkvot.html |archive-date=26 October 2021 |access-date=2021-10-19 |website=migrationsverket.se |language=sv}}&lt;/ref&gt;

ඩයස්පෝරා ප්‍රජාවක හැදී වැඩීම සහ හැදී වැඩීම සහ ඇගේ අනන්‍යතාවයට ඇති බලපෑම ගැන ක්‍රියාකාරිකයෙකු වන අචෝල් ජොක් මාච් කතා කර ඇත්තේ: &quot;මට කවදා හෝ කීවේ 'ඔබ දකුණු සුඩාන ජාතිකයෙක්' කියා පමණි... එය මා දැනගත්තේ බොහෝ කලකට පසුවය. මම ඩින්කා විය.&quot;&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Martell|first=Peter|url=https://books.google.com/books?id=BAuXDwAAQBAJ&amp;q=Achol+Jok+Mach&amp;pg=PA199|title=First Raise a Flag: How South Sudan Won the Longest War But Lost the Peace|date=15 May 2019|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-005270-6|language=en|access-date=14 March 2021|archive-date=18 May 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240518180438/https://books.google.com/books?id=BAuXDwAAQBAJ&amp;q=Achol+Jok+Mach&amp;pg=PA199#v=snippet&amp;q=Achol%20Jok%20Mach&amp;f=false|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

=== විශාලතම නගර ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:50em&quot;
! colspan=&quot;5&quot; |දකුණු සුඩානයේ විශාලතම නගර
{{nobold|2008 සංගණනයට අනුව&lt;ref&gt;{{cite web|title=South Sudan: States, Major Cities &amp; Towns - Population Statistics in Maps and Charts|url=http://citypopulation.de/SouthSudan-Cities.html|website=citypopulation.de|access-date=27 January 2023|archive-date=29 January 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200129153703/http://www.citypopulation.de/SouthSudan-Cities.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;}}
|-
!ස්ථා.
!නගරය
!ප්‍රාන්තය
!ජනගහන
| rowspan=&quot;11&quot; style=&quot;text-align: center&quot; |[[File:Juba_City.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Juba_City.jpg|දාරය|120x120පික්|Juba]]
[[:en:Juba|Juba]]
[[File:Wau,_Sudan_-_panoramio.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Wau,_Sudan_-_panoramio.jpg|දාරය|120x120පික්|Wau]]
[[:en:Wau,_South_Sudan|Wau]]
|-
| style=&quot;text-align:center;background:#f0f0f0;&quot; |1
| style=&quot;text-align:left;&quot; |ජුබා
| style=&quot;text-align:left;&quot; |මධ්‍යම ඉක්වටෝරියා
| style=&quot;text-align:right;&quot; |230,195
|-
| style=&quot;text-align:center;background:#f0f0f0;&quot; |2
| style=&quot;text-align:left;&quot; |වාවු
| style=&quot;text-align:left;&quot; |බටහිර බහර් එල් ගසල්
| style=&quot;text-align:right;&quot; |118,331
|-
| style=&quot;text-align:center;background:#f0f0f0;&quot; |3
| style=&quot;text-align:left;&quot; |මලකල්
| style=&quot;text-align:left;&quot; |ඉහළ නයිල්
| style=&quot;text-align:right;&quot; |114,528
|-
| style=&quot;text-align:center;background:#f0f0f0;&quot; |4
| style=&quot;text-align:left;&quot; |යාම්බියෝ
| style=&quot;text-align:left;&quot; |බටහිර ඉක්වටෝරියා
| style=&quot;text-align:right;&quot; |105,881
|-
| style=&quot;text-align:center;background:#f0f0f0;&quot; |5
| style=&quot;text-align:left;&quot; |යී
| style=&quot;text-align:left;&quot; |මධ්‍යම ඉක්වටෝරියා
| style=&quot;text-align:right;&quot; |69,720
|-
| style=&quot;text-align:center;background:#f0f0f0;&quot; |6
| style=&quot;text-align:left;&quot; |රෙන්ක්
| style=&quot;text-align:left;&quot; |ඉහළ නයිල්
| style=&quot;text-align:right;&quot; |69,079
|-
| style=&quot;text-align:center;background:#f0f0f0;&quot; |7
| style=&quot;text-align:left;&quot; |ඒවයිල්
| style=&quot;text-align:left;&quot; |උතුරු බහර් එල් ගසල්
| style=&quot;text-align:right;&quot; |59,217
|-
| style=&quot;text-align:center;background:#f0f0f0;&quot; |8
| style=&quot;text-align:left;&quot; |මරිඩි
| style=&quot;text-align:left;&quot; |බටහිර ඉක්වටෝරියා
| style=&quot;text-align:right;&quot; |55,602
|-
| style=&quot;text-align:center;background:#f0f0f0;&quot; |9
| style=&quot;text-align:left;&quot; |බෙන්ටියු
| style=&quot;text-align:left;&quot; |යුනිටි
| style=&quot;text-align:right;&quot; |41,328
|-
| style=&quot;text-align:center;background:#f0f0f0;&quot; |10
| style=&quot;text-align:left;&quot; |බෝර්
| style=&quot;text-align:left;&quot; |ජොන්ග්ලෙයි
| style=&quot;text-align:right;&quot; |25,188
|-
|}

=== භාෂා ===
දකුණු සුඩානයේ භාෂා 70ක් කතා කරන අතර, ඉන් 60ක් ස්වදේශික වන අතර, &quot;ගෞරවනීය, දියුණු සහ ප්‍රවර්ධනය කළ යුතු&quot; &quot;ජාතික භාෂා&quot; ලෙස ව්‍යවස්ථාපිත තත්ත්වය ලබා දී ඇත.&lt;ref&gt;Part 1, Chapter 1, No. 6 (1)&lt;/ref&gt; ඉංග්‍රීසි යනු එකම රාජ්‍ය භාෂාව වන අතර, ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාපිතව රජයේ &quot;නිල වැඩකරන භාෂාව&quot; සහ &quot;සියලුම අධ්‍යාපන මට්ටම්වල ඉගැන්වීමේ භාෂාව&quot; ලෙසද තහවුරු කර ඇත.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Transitional Constitution of the Republic of South Sudan, 2011 |url=http://www.sudantribune.com/IMG/pdf/The_Draft_Transitional_Constitution_of_the_ROSS2-2.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110629170732/http://www.sudantribune.com/IMG/pdf/The_Draft_Transitional_Constitution_of_the_ROSS2-2.pdf |archive-date=29 June 2011 |access-date=6 May 2017 |publisher=Government of South Sudan}} Part One, Page 3, No. 6 (1), (2), retrieved 6 May 2017&lt;/ref&gt; 1972 සිට වර්තමාන දකුණු සුඩානයෙහි ප්‍රධාන භාෂාව ඉංග්‍රීසි වූ අතර එය පරිපාලනමය අරමුණු සඳහා පොදු මාධ්‍ය ලෙස ක්‍රියා කරයි.&lt;ref name=&quot;britannica.com&quot;&gt;{{Cite web |date=2024-07-06 |title=South Sudan - Religion, Animism, Christianity |url=https://www.britannica.com/place/South-Sudan/Religion |access-date=2024-07-09 |website=Britannica |language=en}}&lt;/ref&gt; කෙසේ වෙතත්, දකුණු සුඩාන ජාතිකයන් කිහිප දෙනෙකු එය පළමු භාෂාව ලෙස කතා කරයි.&lt;ref name=&quot;USAID Language of Instruction&quot;&gt;[https://pdf.usaid.gov/pdf_docs/PA00XFMT.pdf Language of Instruction Country Profile South Sudan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241203233908/https://pdf.usaid.gov/pdf_docs/PA00XFMT.pdf |date=2024-12-03 }}, [[United States Agency for International Development]]&lt;/ref&gt;

දකුණු සුඩානයේ කතා කරන භාෂාවලින් බහුතරයක් නිලෝ-සහරන් භාෂා පවුල තුළ වර්ගීකරණය කර ඇත, විශේෂයෙන් නයිල් සුඩානික් සහ මධ්‍යම සුඩානික් යන උප ශාඛා; ඉතිරි බොහෝමයක් නයිජර්-කොංගෝ පවුලේ ආඩමාව-උබංගි ශාඛාවේ කොටසකි. වඩාත් පොදු භාෂා වන්නේ නුවර් (මිලියන 4.35), බැරි (595,000) ඩින්කා (940,000) හෝ සැන්ඩේ (420,000), ඒවා ජනගහනයෙන් 60% ක් පමණ සාමූහිකව කතා කරයි;&lt;ref name=&quot;USAID Language of Instruction&quot; /&gt; අනෙකුත් ප්‍රධාන දේශීය භාෂා වන්නේ මුර්ල්, ලුඕ, මාඩි, සහ ඔටුහෝ. දේශීය භාෂා හයක් වඳවී යාමේ තර්ජනයට ලක්ව ඇති අතර තවත් භාෂා 11ක් පරිහානියට පත්ව ඇත.&lt;ref name=&quot;USAID Language of Instruction&quot; /&gt;

ඇෆ්රෝසියාටික් පවුලේ සෙමිටික් භාෂාවක් වන අරාබි, බහුලවම කතා කරන භාෂාව වේ.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.csmonitor.com/World/Africa/2018/1106/Voice-of-a-nation-How-Juba-Arabic-helps-bridge-a-factious-South-Sudan|title=Voice of a nation: How Juba Arabic helps bridge a factious South Sudan|work=The Christian Science Monitor|access-date=2024-07-09|issn=0882-7729}}&lt;/ref&gt; වඩාත් සුලභ ප්‍රභේදය වන්නේ ජුබා අරාබි, දකුණු සුඩාන අරාබි ලෙසද හැඳින්වේ, එය ක්‍රියෝල් භාෂාවක් වන අතර එය පළාත් පාලන ආයතන, ජාතික වාණිජ්‍යය සහ නාගරික ප්‍රදේශවල භාෂා භාෂාව ලෙස සේවය කරයි.&lt;ref&gt;[https://www.unicef.org/esaro/UNICEF(2016)LanguageandLearning-SouthSudan-CaseStudy.pdf ''The impact of language policy and practice on children's learning: Evidence from Eastern and Southern Africa 2016''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170913183348/https://www.unicef.org/esaro/UNICEF(2016)LanguageandLearning-SouthSudan-CaseStudy.pdf|date=13 September 2017}} (PDF; 672&amp;nbsp;kB), Page.&amp;nbsp;1, retrieved 20 May 2017&lt;/ref&gt; එය ආසන්න වශයෙන් මිලියන 1.45 ක ජනතාවක් කතා කරන අතර, ඔවුන්ගෙන් 250,000 ක් පමණක් එය ස්වදේශිකව කතා කරයි. සුඩානයේ පවතින උපභාෂාව වන සුඩාන අරාබි භාෂාවට ආසන්න වශයෙන් 460,000 කථිකයන් ඇත, මූලික වශයෙන් දකුණු සුඩානයේ උතුරු ප්‍රදේශ වල; එය ජාතික අනන්‍යතාවයේ තථ්‍ය භාෂාව ලෙස විස්තර කර ඇත.&lt;ref name=&quot;USAID Language of Instruction&quot; /&gt; 2005 අන්තර්වාර ව්‍යවස්ථාවේ ඉංග්‍රීසි සමඟ දකුණු සුඩානයේ දෙවන නිල භාෂාව ලෙස අරාබි පිළිගෙන ඇත,&lt;ref&gt;[http://www.chr.up.ac.za/undp/domestic/docs/c_SouthernSudan.pdf ''The Interim Constitution of Southern Sudan'', 2005] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303170713/http://www.chr.up.ac.za/undp/domestic/docs/c_SouthernSudan.pdf|date=3 March 2016}} (PDF; 484&amp;nbsp;kB), Part One, Page.&amp;nbsp;3–4, No. 6 (1), (2), retrieved 6 May 2017&lt;/ref&gt; නමුත් 2011 දී සම්මත කරන ලද වත්මන් සංක්‍රාන්ති ව්‍යවස්ථාවේ නෛතික තත්ත්වයක් නොමැත.

ප්‍රධාන වශයෙන් නැගෙනහිර අප්‍රිකාවේ කතා කරන බන්ටු භාෂාවක් වන ස්වහීලී, දෙවන නිල භාෂාව ලෙස යෝජනා කර ඇත. 2011 දී, කෙන්යාවේ දකුණු සුඩාන තානාපතිවරයා ප්‍රකාශ කළේ, සුඩානය සහ අරාබි ලීගයට වඩා නැගෙනහිර අප්‍රිකානු ප්‍රජාව දෙසට රටේ දිශානතියට අනුකූලව, අරාබි භාෂාව භාෂා භාෂාවක් ලෙස ආදේශ කිරීමේ අරමුණින්, දකුණු සුඩානයේ ස්වහීලී භාෂාව හඳුන්වා දෙන බවයි.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://assistamerica.countrywatch.com/rcountry.aspx?vcountry=89&amp;topic=CBWIR&amp;uid=5271402|title=South Sudanese still in Kenya despite new state|date=2 August 2011|access-date=16 September 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20150411015341/http://assistamerica.countrywatch.com/rcountry.aspx?vcountry=89|archive-date=11 April 2015|agency=Xinhua|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 2019 දී දකුණු සුඩානය නැඟෙනහිර අප්‍රිකානු ප්‍රජාවට නැගීමෙන් පසුව, ප්‍රාථමික පාසලේ නිල විෂය මාලාවට ස්වහීලී භාෂාව ඇතුළත් කිරීමට රජය පියවර ගෙන ඇත.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=AfricaNews |date=2017-07-06 |title=S. Sudan to adopt Swahili as official language, seeks Tanzania's help |url=https://www.africanews.com/2017/07/06/s-sudan-to-adopt-swahili-as-official-language-seeks-tanzania-s-help/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190811213026/https://www.africanews.com/2017/07/06/s-sudan-to-adopt-swahili-as-official-language-seeks-tanzania-s-help// |archive-date=11 August 2019 |access-date=2022-04-08 |website=Africanews |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Africanews 2017-07-05&quot;&gt;{{cite web |last=AfricaNews |date=5 July 2017 |title=S. Sudan to adopt Swahili as official language, seeks Tanzania's help – Africanews |url=http://www.africanews.com/2017/07/06/s-sudan-to-adopt-swahili-as-official-language-seeks-tanzania-s-help/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171008025942/http://www.africanews.com/2017/07/06/s-sudan-to-adopt-swahili-as-official-language-seeks-tanzania-s-help/ |archive-date=8 October 2017 |access-date=7 October 2017}}&lt;/ref&gt; එසේ වුවද, දකුණු සුඩානය 2014 මාර්තු 25 දින අරාබි ලීගයට සාමාජික රාජ්‍යයක් ලෙස සම්බන්ධ වීමට අයදුම්පතක් ඉදිරිපත් කළ අතර එය තවමත් විභාග වෙමින් පවතී.&lt;ref&gt;[[Middle East Monitor]]: [https://www.middleeastmonitor.com/20140412-south-sudan-and-chad-apply-to-join-the-arab-league ''South Sudan and Chad apply to join the Arab League''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170913231309/https://www.middleeastmonitor.com/20140412-south-sudan-and-chad-apply-to-join-the-arab-league/|date=13 September 2017}}, 12 April 2014, retrieved 3 May 2017&lt;/ref&gt; අෂාර්ක් අල්-අව්සාත් පුවත්පත සමඟ සම්මුඛ සාකච්ඡාවකට එක්වෙමින්, දකුණු සුඩානයේ විදේශ අමාත්‍ය ඩෙන් ඇලර් කුඕල් පැවසුවේ: දකුණු සුඩානය අරාබි ලෝකයට සමීපතම අප්‍රිකානු රට වන අතර, අපි ජුබා අරාබි ලෙස හඳුන්වන විශේෂ අරාබි භාෂාව කතා කරමු.&lt;ref&gt;[[Asharq Al-Awsat]]: [http://english.aawsat.com/ahmedyounis/interviews/foreign-minister-south-sudan-considering-joining-arab-league ''Foreign Minister of South Sudan: We Are Considering Joining the Arab League''] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170913233152/https://english.aawsat.com/ahmedyounis/interviews/foreign-minister-south-sudan-considering-joining-arab-league|date=13 September 2017}}, 7 June 2016, retrieved 3 May 2017&lt;/ref&gt; අරාබි ලීගයට සම්බන්ධ වීමට දකුණු සුඩානයේ ඉල්ලීමට සුඩානය සහාය දක්වයි.&lt;ref&gt;[[Sudan Tribune]]: [http://www.sudantribune.com/spip.php?article59689 ''Khartoum supports South Sudan demand to join Arab League''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171018103721/http://www.sudantribune.com/spip.php?article59689|date=18 October 2017}}, 21 July 2016, retrieved 3 May 2017&lt;/ref&gt; ජුබා අරාබි යනු දකුණු සුඩානයේ භාෂා භාෂාවකි.

=== ආගම ===
[[File:Yirol_Church.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Yirol_Church.jpg|thumb|279x279පික්|ලේක්ස් ප්‍රාන්තයේ ශුද්ධ වූ කුරුස ආසන දෙව්මැදුර.]]
දකුණු සුඩාන ජාතිකයන් විසින් අනුගමනය කරන ලද ආගම් අතර ක්‍රිස්තියානි ධර්මය,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=BBC - Religion: Christianity |url=https://www.bbc.co.uk/religion/religions/christianity/ |access-date=2024-05-24 |publisher=BBC |language=en-GB}}&lt;/ref&gt; විවිධ සම්ප්‍රදායික දේශීය විශ්වාස පද්ධති සහ ඉස්ලාම් ඇතුළත් වේ.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.thedailystar.net/newDesign/news-details.php?nid=169306|title=South Sudan's Muslims welcome secession|date=9 January 2011|newspaper=The Daily Star|access-date=16 August 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20121024203009/http://www.thedailystar.net/newDesign/news-details.php?nid=169306|archive-date=24 October 2012|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-africa-14069082|title=South Sudan profile|date=8 July 2011|access-date=9 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110708021732/http://www.bbc.co.uk/news/world-africa-14069082|archive-date=8 July 2011|publisher=BBC News|url-status=live}}&lt;/ref&gt; පවතින ගැටුම් හේතුවෙන් අභ්‍යන්තර අවතැන් වීම, නිතර සංක්‍රමණය වන එඬේරුන් විශාල සංඛ්‍යාවක් සහ රජයේ සම්පත් ප්‍රමාණවත් නොවීම හේතුවෙන් නිවැරදි සංඛ්‍යා හිඟය.&lt;ref&gt;Jacqueline Wilson, [https://www.usip.org/sites/default/files/2019-07/pw_148-the_religious_landscape_in_south_sudan_challenges_and_opportunities_for_engagement.pdf The Religious Landscape in South Sudan: CHALLENGES AND OPPORTUNITIES FOR ENGAGEMENT] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190906131553/https://www.usip.org/sites/default/files/2019-07/pw_148-the_religious_landscape_in_south_sudan_challenges_and_opportunities_for_engagement.pdf |date=2019-09-06 }} ''United States Institute of Peace'' (June 2019), '''p. 7.'''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;US St Dept&quot;&gt;{{Cite web |title=South Sudan |url=https://www.state.gov/reports/2022-report-on-international-religious-freedom/south-sudan/ |access-date=2024-07-09 |publisher=United States Department of State |language=en-US}}&lt;/ref&gt; ආගම සැලකිල්ලට ගත් අවසන් නිල සංගණනය වූයේ 1956 දී වන අතර, එහිදී බහුතරයක් ජනයා සාම්ප්‍රදායික විශ්වාසයන් හෝ ක්‍රිස්තියානි ආගමේ අනුගාමිකයින් ලෙස වර්ගීකරණය කරන ලද අතර 18%ක් මුස්ලිම්වරුන් විය.&lt;ref&gt;{{cite web |date=8 January 2011 |title=South Sudan's Muslims welcome secession |url=http://www.thedailystar.net/newDesign/news-details.php?nid=169306 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121024203009/http://www.thedailystar.net/newDesign/news-details.php?nid=169306 |archive-date=24 October 2012 |access-date=15 August 2011 |work=The Daily Star |agency=[[Agence France-Presse]]}}&lt;/ref&gt;

විවිධ රාජ්‍ය නොවන මූලාශ්‍රවලට අනුව, 2020 දී, ජනගහනයෙන් බහුතරය (60.5%) ක්‍රිස්තියානි වූ අතර, සම්ප්‍රදායික අප්‍රිකානු ආගම් (32.9%) සහ මුස්ලිම් (6.2%) අනුගාමිකයෝ වූහ.&lt;ref name=&quot;US2022&quot;&gt;{{Cite web |title=U.S. State Dept 2022 report (citing Pew-Templeton Global Religious Futures Project) |url=https://www.state.gov/reports/2022-report-on-international-religious-freedom/south-sudan |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230821222550/https://www.state.gov/reports/2022-report-on-international-religious-freedom/south-sudan |archive-date=21 August 2023 |access-date=9 September 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last=Hurd |first=Emma |date=8 February 2011 |title=Southern Sudan Votes To Split From North |url=http://news.sky.com/story/835953/southern-sudan-votes-to-split-from-north |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131031042419/http://news.sky.com/story/835953/southern-sudan-votes-to-split-from-north |archive-date=31 October 2013 |access-date=21 December 2013 |website=News.sky.com}}&lt;/ref&gt; මෙම අනුපාතය පෙර දශකයේ සිට බොහෝ දුරට නොවෙනස්ව පැවතුනි.&lt;ref&gt;{{cite web |date=18 December 2012 |title=Global Religious Landscape Table&amp;nbsp;— Percent of Population&amp;nbsp |url=http://features.pewforum.org/grl/population-percentage.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130101080244/http://features.pewforum.org/grl/population-percentage.php |archive-date=1 January 2013 |access-date=21 December 2013 |publisher=Pew Forum on Religion &amp; Public Life}}&lt;/ref&gt; කුඩා ජනගහනයක් සහිත අනෙකුත් ආගම් අතර බහායි ඇදහිල්ල, බුද්ධාගම, හින්දු ආගම සහ යුදෙව් ආගම ඇතුළත් වේ.&lt;ref name=&quot;US St Dept&quot; /&gt;

2001 දී ලෝක ක්‍රිස්තියානි විශ්වකෝෂය කියා සිටියේ කතෝලික පල්ලිය 1995 සිට සුඩානයේ විශාලතම තනි ක්‍රිස්තියානි ආයතනය වන අතර රටේ මිලියන 2.7 ක කතෝලිකයන් අද දකුණු සුඩානය ලෙස සංකේන්ද්‍රණය වී ඇති බවයි.&lt;ref&gt;{{cite book|title=World Christian Encyclopedia|url=https://archive.org/details/worldchristianen0001unse_y8q8|publisher=Oxford University Press|year=2001|editor-last1=Barrett|editor-first1=David|place=Oxford|pages=[https://archive.org/details/worldchristianen0001unse_y8q8/page/699 699]–700|editor-last2=Kurian|editor-first2=George|editor-last3=Johnson|editor-first3=Todd}}&lt;/ref&gt;

බොහෝ කිතුනුවන් රෝමානු කතෝලික; 2020 දී, කතෝලිකයන් ක්‍රිස්තියානුවන්ගේ ජනගහනයෙන් 52% ක් වූ බව වාර්තා වේ.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Catholics and Culture website, retrieved 2023-08-08 |url=https://www.catholicsandcultures.org/south-sudan |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230821210814/https://www.catholicsandcultures.org/south-sudan |archive-date=21 August 2023 |access-date=9 September 2023}}&lt;/ref&gt; අනෙකුත් ඇස්තමේන්තු අනුව රටේ ජනගහනයෙන් 37.2% කතෝලික වන අතර, මිලියන 16.7 ක මුළු ජනගහනයෙන් මිලියන 6.2 ක කතෝලිකයන් සිටින අතර ඊළඟ විශාලතම ක්‍රිස්තියානි නිකායන් වන්නේ එපිස්කෝපල් පල්ලිය (සාමාජිකයින් මිලියන 3.5)&lt;ref&gt;{{cite web |title=How many Anglicans are there in the Anglican Church in North America? |url=http://www.fwepiscopal.org/downloads/howmanyanglicans.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304073614/http://www.fwepiscopal.org/downloads/howmanyanglicans.pdf |archive-date=4 March 2016 |access-date=2 May 2013}}&lt;/ref&gt; සහ ප්‍රෙස්බිටේරියන් පල්ලිය (2012 දී සාමාජිකයින් මිලියන 1).&lt;ref&gt;{{cite web |date=20 May 2012 |title=Presbyterian Church of the Sudan |url=http://www.oikoumene.org/gr/member-churches/regions/africa/south-sudan/presbyterian-church-of-the-sudan.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20120520124842/http://www.oikoumene.org/gr/member-churches/regions/africa/south-sudan/presbyterian-church-of-the-sudan.html |archive-date=20 May 2012 |access-date=21 December 2013}}&lt;/ref&gt;

පසුගිය දශක දෙක තුළ ක්‍රිස්තියානි ධර්මය රට තුළ වේගයෙන් වර්ධනය වී ඇත. යුරෝපීය මිෂනාරි ක්‍රියාකාරකම් 19 වන ශතවර්ෂයේ මැද භාගයේ සිට ආරම්භ වූවත්, එක්සත් ජනපද කොන්ග්‍රසයේ පුස්තකාලය ප්‍රකාශ කරන්නේ &quot;1990 ගණන්වල මුල් භාගයේදී දකුණු සුඩානයේ ජනගහනයෙන් 10% කට වඩා ක්‍රිස්තු භක්තිකයන් නොවූ&quot; බවයි.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Sudan: A Country Study; Ethnicity, Regionalism and Ethnicity |url=http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/sdtoc.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110114012212/http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/sdtoc.html |archive-date=14 January 2011 |access-date=10 January 2011 |publisher=Federal Research Division, Library of Congress}}&lt;/ref&gt; මෙම කාල පරිච්ෙඡ්දය තුළදී, සුඩානයේ නිල වාර්තා කියා සිටියේ වර්තමාන දකුණු සුඩානයේ ජනගහනයෙන් හතරෙන් එකක් විවිධ සම්ප්‍රදායික ආගම් අදහන අතර ක්‍රිස්තියානුවන් 5%ක් පමණි.&lt;ref&gt;{{cite book|title=Geographica. The Complete Illustrated Atlas of the world|year=1999|page=336}}&lt;/ref&gt; විවිධ විද්වත් මූලාශ්‍ර, මෙන්ම එ.ජ. රාජ්‍ය දෙපාර්තමේන්තුව,&lt;ref name=&quot;US_State_Dept&quot;&gt;{{cite web |title=Sudan |url=https://2009-2017.state.gov/r/pa/ei/bgn/5424.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180802172914/https://2009-2017.state.gov/r/pa/ei/bgn/5424.htm |archive-date=2 August 2018 |access-date=21 December 2013 |publisher=U.S. State Department}}&lt;/ref&gt; ප්‍රකාශ කළේ දකුණු සුඩාන ජාතිකයන්ගෙන් බහුතරයක් 21 වැනි සියවස ආරම්භයේදී සාම්ප්‍රදායික සජීවී ආදිවාසී විශ්වාසයන් පවත්වාගෙන ගිය අතර ක්‍රිස්තියානුවන් සුළුතරයක් ලෙස ඉතිරිව සිටි බවයි.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Kaufmann|first=Eric|author-link=Eric Kaufmann|title=Rethinking ethnicity: majority groups and dominant minorities|publisher=Routledge|year=2004|isbn=978-0-203-56339-7|page=45}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Minahan, J.|title=Encyclopedia of the Stateless Nations: S-Z|url=https://archive.org/details/encyclopediaofst0002mina|publisher=Greenwood Press|year=2002|isbn=978-0-313-32384-3|page=1786}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|author=Arnold, G|year=2003|title=Book Review: Douglas H. Johnson, The Root Causes of Sudan's Civil Wars|journal=African Journal of Political Science|volume=8|issue=1|page=147}}&lt;/ref&gt;[[File:Kator_church.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kator_church.jpg|thumb|ජුබාහි ශාන්ත තෙරේසා ආසන දෙව්මැදුර]]
උප සහරා අප්‍රිකාවේ අනෙකුත් රටවල මෙන්ම, ක්‍රිස්තියානි ධර්මය බොහෝ විට සාම්ප්‍රදායික විශ්වාසයන් සමඟ මිශ්‍ර වී ඇත.&lt;ref&gt;{{cite web |date=22 March 2011 |title=Sudan : Country Studies |url=http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/sdtoc.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131023212053/http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/sdtoc.html#sd0065 |archive-date=23 October 2013 |access-date=21 December 2013 |publisher=Federal Research Division, Library of Congress}}&lt;/ref&gt; 2022 දී, රුම්බෙක් හි නව කතෝලික රදගුරු ක්‍රිස්ටියන් කාර්ලාසාරේ නිරීක්ෂණය කළේ දකුණු සුඩානයේ ජනගහනයෙන් අඩකට වඩා කිතුනුවන් වන අතර, &quot;ක්‍රිස්තියානි ධර්මය බොහෝ විට සම ගැඹුරට වඩා වැඩි නොවේ&quot; සහ &quot;ජනගහන ජීවිතයේ මුල් වර්ධනය වී නොමැති බවයි.&quot;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=ACN |date=2022-04-04 |title=New bishop in South Sudan: &quot;We must get back on our feet and give hope to the people&quot; |url=https://acninternational.org/new-bishop-in-south-sudan-attacked/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221115100946/https://acninternational.org/new-bishop-in-south-sudan-attacked/ |archive-date=15 November 2022 |access-date=2022-11-15 |publisher=ACN International |language=en-US}}&lt;/ref&gt; ක්‍රිස්තියානි සහ මුස්ලිම් ආගමික නායකයින් සාමය ගොඩනැගීමේ සහ සමාජ ආර්ථික සංවර්ධනයේ ක්‍රියාකාරීව සම්බන්ධ වන රාජ්‍ය ආයතන නොමැති විට බොහෝ ආගමික සංවිධාන ස්ථාවරත්වය, ප්‍රජාව, මානුෂීය ආධාර සහ රැකවරණය සඳහා මූලාශ්‍රයක් ලෙස ක්‍රියා කරයි.&lt;ref name=&quot;US St Dept&quot; /&gt;

ආගමික සම්බන්ධකම් නොතකා ස්වදේශික සජීවී විශ්වාසයන් ජනගහනය අතර බහුලව පවතී. මීට අමතරව, සෑම ජනවාර්ගික කණ්ඩායමකටම තමන්ගේම සාම්ප්‍රදායික විශ්වාස පද්ධතියක් ඇත, ඒවා සියල්ලම උසස් ආත්මයක් හෝ දේවත්වය පිළිබඳ සංකල්පයක් බෙදා ගනී, සාමාන්‍යයෙන් නිර්මාතෘ දෙවියෙකි.&lt;ref name=&quot;britannica.com&quot; /&gt; සාම්ප්‍රදායික අප්‍රිකානු විශ්ව විද්‍යාව විශ්වය දෘශ්‍ය ද්‍රව්‍යමය ක්ෂේත්‍රයක් සහ නොපෙනෙන ස්වර්ගීය ක්ෂේත්‍රයක් අතර බෙදයි, එය ඉහළ බලයක අතරමැදියන් හෝ පණිවිඩකරුවන් ලෙස සේවය කරන අධ්‍යාත්මික ජීවීන්ගෙන් පිරී ඇත; නිලෝටික් ජනයා සම්බන්ධයෙන් ගත් කල, මෙම ආත්මයන් මුතුන් මිත්තන් සමඟ හඳුනාගෙන ඇත. සංගීතය සහ නැටුම් භාවිතා කරන චාරිත්‍ර වාරිත්‍ර හරහා උත්තරීතර දෙවියන් වන්දනාමාන කරයි.

සුඩානයේ බෙදීමට තුඩු දුන් අභ්‍යන්තර ගැටුම් මුස්ලිම්වරුන් සහ කිතුනුවන් අතර ලෙස සංලක්ෂිත වුවද, සමහර විද්වතුන් මෙම මතය ප්‍රතික්ෂේප කරන අතර, මුස්ලිම් සහ ක්‍රිස්තියානි පාර්ශ්ව සමහර විට අතිච්ඡාදනය වන බව පවසති.&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Pat|first1=Mr|title=Christians Under Siege|date=2009|page=105}}&lt;/ref&gt; මුස්ලිම්වරුන් දකුණු සුඩාන සමාජයට සාපේක්ෂව හොඳින් ඒකාබද්ධ වී රජය තුළ නියෝජනය වේ; සියලුම ප්‍රධාන දේශපාලන උත්සවවලට මෙන්ම සාම සාකච්ඡාවලටද මුස්ලිම් ආගමික නායකයෝ පැමිණ සිටිති. ඉස්ලාමීය පෞද්ගලික පාසල් පවත්වාගෙන යනු ලබන්නේ සුළු රජයේ මැදිහත්වීමකින් වන අතර බොහෝ ද්විතීයික ආයතන ඔවුන්ගේ විෂයමාලාවලට ඉස්ලාමීය දේවධර්මය ඇතුළත් කර ඇත.&lt;ref name=&quot;US St Dept&quot; /&gt;

2011 දී, සමාරම්භක දකුණු සුඩාන ජනාධිපති සල්වා කීර්, රෝමානු කතෝලිකයෙකු, දකුණු සුඩානය ආගමික නිදහසට ගරු කරන ජාතියක් වනු ඇතැයි පැවසීය.&lt;ref&gt;{{cite web |date=21 February 2011 |title=South Sudan To Respect Freedom of Religion Says GOSS President |url=http://www.sudanradio.org/south-sudan-respect-freedom-religion-says-goss-president |archive-url=https://web.archive.org/web/20110712011904/http://www.sudanradio.org/south-sudan-respect-freedom-religion-says-goss-president |archive-date=12 July 2011 |access-date=9 July 2011 |work=Sudan Radio Service, Sudanradio.org}}&lt;/ref&gt; රටේ සංක්‍රාන්ති ව්‍යවස්ථාව මඟින් ආගම සහ රාජ්‍යය වෙන් කිරීම, ආගමික වෙනස්කම් කිරීම තහනම් කිරීම සහ ආගමික කණ්ඩායම්වලට නමස්කාර කිරීමට, එක්රැස් කිරීමට, ආගමට හැරවීමට, දේපළ හිමිකර ගැනීමට, මූල්‍යමය දායකත්වය ලබා ගැනීමට, ආගමික කටයුතු පිළිබඳ තොරතුරු සන්නිවේදනය කිරීමට සහ ප්‍රකාශ කිරීමට සහ පුණ්‍ය ආයතන පිහිටුවීමට නිදහස ලබා දේ.&lt;ref name=&quot;US St Dept&quot; /&gt; අන්තර් ආගමික ගැටුම බොහෝ දුරට වාර්ගික හා වාර්ගික ගැටුම් සන්දර්භය තුළ සිදු වේ; නිදසුනක් වශයෙන්, 2022 පෙබරවාරි මාසයේදී, ඩිංකා ගෝත්‍රිකයන් අතර ඇති වූ ගැටුම් හේතුවෙන් ආශ්‍රිත ආගමික ගොඩනැඟිලි සහ නායකයින් ඉලක්ක විය.&lt;ref name=&quot;US St Dept&quot; /&gt;

=== අධ්‍යාපනය ===
ප්‍රාදේශීය දකුණු සුඩානයේ පෙර පැවති අධ්‍යාපන ක්‍රමය මෙන් නොව-එය 1990 සිට සුඩාන ජනරජයේ භාවිතා කරන ලද ක්‍රමයට අනුව හැඩගැසී ඇත-දකුණු සුඩාන ජනරජයේ වත්මන් අධ්‍යාපන ක්‍රමය 8 + 4 + 4 ක්‍රමය (කෙන්යාවට සමාන) අනුගමනය කරයි. ප්‍රාථමික අධ්‍යාපනය වසර අටකින් සමන්විත වන අතර ඉන් අනතුරුව වසර හතරක ද්විතීයික අධ්‍යාපනය සහ ඉන් පසු වසර හතරක විශ්වවිද්‍යාල අධ්‍යාපනය ඇතුළත් වේ.

ඉගැන්වීමේ භාෂාව අරාබි වන සුඩාන ජනරජයට සාපේක්ෂව සෑම තරාතිරමකම මූලික භාෂාව ඉංග්‍රීසි වේ. 2007 දී දකුණු සුඩානය සන්නිවේදනයේ නිල භාෂාව ලෙස ඉංග්‍රීසි භාවිතා කළේය. විද්‍යාත්මක හා තාක්ෂණික ක්ෂේත්‍රවල ඉංග්‍රීසි ගුරුවරුන්ගේ සහ ඉංග්‍රීසි කතා කරන ගුරුවරුන්ගේ දැඩි හිඟයක් පවතී.

2019 ඔක්තෝබර් 1 වන දින, දකුණු සුඩාන පුස්තකාල පදනම විසින් දකුණු සුඩානයේ පළමු මහජන පුස්තකාලය වන ජුබා මහජන සාම පුස්තකාලය ගුඩේලේ 2 හි විවෘත කරන ලදී.&lt;ref name=&quot;www.thechristiantimes.net&quot;&gt;{{cite web |title=The Christian Times – First public library opens in South Sudan, advocates for peace |url=http://www.thechristiantimes.net/index.php/s-sudan/19-education/2434-first-public-library-opens-in-south-sudan-advocates-for-peace |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191107132917/http://www.thechristiantimes.net/index.php/s-sudan/19-education/2434-first-public-library-opens-in-south-sudan-advocates-for-peace |archive-date=7 November 2019 |access-date=7 November 2019 |website=The Christian Times}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;med.virginia.edu&quot;&gt;{{cite web |title=Instilling a culture of reading; South Sudan looks forward to new public library |url=https://audioboom.com/posts/7327847-instilling-a-culture-of-reading-south-sudan-looks-forward-to-new-public-library |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191107132914/https://audioboom.com/posts/7327847-instilling-a-culture-of-reading-south-sudan-looks-forward-to-new-public-library |archive-date=7 November 2019 |access-date=7 November 2019 |website=Audioboom |language=en}}&lt;/ref&gt; පුස්තකාලයේ දැනට ස්වේච්ඡා සේවකයන් 40කට අධික සංඛ්‍යාවක් සේවය කරන අතර පොත් 13,000කට අධික එකතුවක් පවත්වාගෙන යයි.&lt;ref name=&quot;med.virginia.edu&quot; /&gt; දකුණු සුඩාන පුස්තකාල පදනම යවුසා කින්තා සහ කෙවින් ලෙනහාන් විසින් සම-ආරම්භ කරන ලදී.&lt;ref name=&quot;www.thechristiantimes.net&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;med.virginia.edu&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=MBA student establishes NGO to improve literacy in South Sudan |url=https://sydney.edu.au/business/news-and-events/news/2019/02/07/mba-student-establishes-ngo-to-improve-literacy-in-south-sudan.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200628041123/https://www.sydney.edu.au/business/news-and-events/news/2019/02/07/mba-student-establishes-ngo-to-improve-literacy-in-south-sudan.html |archive-date=28 June 2020 |access-date=11 November 2019 |publisher=The University of Sydney |language=en-AU}}&lt;/ref&gt;

=== සෞඛ්‍ය සහ මානුෂීය තත්ත්වය ===
එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයට අනුව, 2021 ජනවාරි වන විට දකුණු සුඩානයේ මානුෂීය ආධාර අවශ්‍ය පුද්ගලයින් මිලියන 8.3ක් ඇත.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=26 January 2021 |title=South Sudan Humanitarian Needs Overview 2021 (January 2021) – South Sudan |url=https://reliefweb.int/report/south-sudan/south-sudan-humanitarian-needs-overview-2021-january-2021 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211027182328/https://reliefweb.int/report/south-sudan/south-sudan-humanitarian-needs-overview-2021-january-2021 |archive-date=27 October 2021 |access-date=2021-10-12 |website=ReliefWeb |language=en}}&lt;/ref&gt; දකුණු සුඩානය ලෝකයේ නරකම සෞඛ්‍ය දර්ශක කිහිපයක් ඇති බව පිළිගෙන ඇත.&lt;ref name=&quot;health&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.sudantribune.com/spip.php?article1616|title=Southern Sudan has unique combination of worst diseases in the world&amp;nbsp;— Sudan Tribune: Plural news and views on Sudan|work=Sudan Tribune|access-date=21 December 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20140408090727/http://www.sudantribune.com/spip.php?article1616|archive-date=8 April 2014|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=Moszynski|first1=P.|year=2005|title=Conference plans rebuilding of Southern Sudan's health services|journal=BMJ|volume=331|issue=7510|page=179|doi=10.1136/bmj.331.7510.179|pmc=1179754}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;SSMJ&quot;&gt;{{cite journal|date=December 2007|title=South Sudan Household Survey|url=http://www.southernsudanmedicaljournal.com/assets/files/misc/SHHS.pdf|url-status=dead|journal=South Sudan Medical Journal|archive-url=https://web.archive.org/web/20110612082122/http://www.southernsudanmedicaljournal.com/assets/files/misc/SHHS.pdf|archive-date=12 June 2011|access-date=20 June 2010}}&lt;/ref&gt; වයස අවුරුදු පහට අඩු ළදරු මරණ අනුපාතය 1,000කට 135.3ක් වන අතර, මාතෘ මරණ අනුපාතය ලෝකයේ ඉහළම අගය වන අතර එය සජීවී උපත් 100,000කට 2,053.9කි.&lt;ref name=&quot;SSMJ&quot; /&gt; 2004 දී, දකුණු සුඩානයේ නිසි රෝහල් තුනක් සමඟ සේවය කළේ ශල්‍ය වෛද්‍යවරුන් තිදෙනකු පමණක් වන අතර සමහර ප්‍රදේශවල පුද්ගලයන් 500,000 කට සිටියේ එක් වෛද්‍යවරයකු පමණි.&lt;ref name=&quot;health&quot; /&gt;

දකුණු සුඩානයේ HIV/AIDS වසංගත රෝග විද්‍යාව දුර්වල ලෙස ලේඛනගත කර ඇති නමුත් ව්‍යාප්තිය 3.1%ක් පමණ යැයි විශ්වාස කෙරේ.&lt;ref&gt;{{cite web |last=Hakim |first=James |date=August 2009 |title=HIV/AIDS: an update on Epidemiology, Prevention and Treatment |url=http://www.southernsudanmedicaljournal.com/archive/2009-08/untitled-resource.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110312032025/http://www.southernsudanmedicaljournal.com/archive/2009-08/untitled-resource.html |archive-date=12 March 2011 |access-date=20 June 2010 |work=South Sudan Medical Journal}}&lt;/ref&gt; 2013 අධ්‍යයනයකට අනුව, දකුණු සුඩානය &quot;සමහරවිට උප සහරා අප්‍රිකාවේ වැඩිම මැලේරියා බර ඇති රට&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=Pasquale|first1=Harriet|last2=Jarvese|first2=Martina|last3=Julla|first3=Ahmed|last4=Doggale|first4=Constantino|last5=Sebit|first5=Bakhit|last6=Lual|first6=Mark Y.|last7=Baba|first7=Samson P.|last8=Chanda|first8=Emmanuel|year=2013|title=Malaria control in South Sudan, 2006–2013: strategies, progress and challenges|journal=Malaria Journal|volume=12|page=374|doi=10.1186/1475-2875-12-374|pmc=3816306|pmid=24160336|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; දකුණු සුඩානය තවමත් [[ඩ්‍රැකුන්කුලියාසිස්]] ඇති රටවල් කිහිපයෙන් එකකි.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Visser|first1=BJ|date=Jul 2012|title=Dracunculiasis eradication—finishing the job before surprises arise.|journal=Asian Pacific Journal of Tropical Medicine|volume=5|issue=7|pages=505–10|doi=10.1016/S1995-7645(12)60088-1|pmid=22647809|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Hopkins|first1=DR|last2=Ruiz-Tiben|first2=E|last3=Weiss|first3=A|last4=Withers|first4=PC|last5=Eberhard|first5=ML|last6=Roy|first6=SL|date=Jul 2013|title=Dracunculiasis eradication: and now, South Sudan|journal=American Journal of Tropical Medicine and Hygiene|volume=89|issue=1|pages=5–10|doi=10.4269/ajtmh.13-0090|pmc=3748487|pmid=23843492}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=WHO&amp;nbsp;— Dracunculiasis (Guinea-worm disease) |url=https://www.who.int/dracunculiasis/en/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140405212912/http://www.who.int/dracunculiasis/en/ |archive-date=5 April 2014 |access-date=24 August 2014 |publisher=World Health Organization}}&lt;/ref&gt;

2005 විස්තීරණ සාම ගිවිසුම වන විට, දකුණු සුඩානයේ මානුෂීය අවශ්‍යතා දැවැන්ත විය. කෙසේ වෙතත්, එක්සත් ජාතීන්ගේ මානුෂීය කටයුතු සම්බන්ධීකරණ කාර්යාලයේ (OCHA) නායකත්වය යටතේ මානුෂීය සංවිධාන දේශීය ජනගහනයට සහන සැලසීමට ප්‍රමාණවත් අරමුදල් සහතික කිරීමට සමත් විය. ප්‍රතිසාධන සහ සංවර්ධන ආධාර සමඟ, එක්සත් ජාතීන්ගේ සහ හවුල්කරුවන්ගේ 2007 වැඩ සැලැස්මට මානුෂීය ව්‍යාපෘති ඇතුළත් විය. සමස්ත සුඩානයේ ඒක පුද්ගල දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය ඩොලර් 1200 (දිනකට ඩොලර් 3.29) වුවද, දකුණු සුඩානයේ ජනගහනයෙන් 90%කට වඩා ජීවත් වන්නේ දිනකට ඩොලර් 1 ට වඩා අඩු මුදලකි.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://fifthinternational.org/content/support-freedom-southern-sudan-and-fight-workers-unity-against-imperialism|title=Support freedom for Southern Sudan and fight for workers' unity against imperialism|last=Ambler|first=Sean|date=10 January 2011|access-date=24 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20140709140536/http://fifthinternational.org/content/support-freedom-southern-sudan-and-fight-workers-unity-against-imperialism|archive-date=9 July 2014|publisher=[[League for the Fifth International]]|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2007 දී, එක්සත් ජාතීන්ගේ OCHA (ඉලියන් ඩුතෝයිට්ගේ නායකත්වය යටතේ) මානුෂීය අවශ්‍යතා ක්‍රමයෙන් අඩුවෙමින්, සෙමින් නමුත් කැපී පෙනෙන ලෙස රාජ්‍ය නොවන සංවිධානවල සහ ප්‍රජා-පාදක සංවිධානවල ප්‍රකෘතිමත් සහ සංවර්ධන ක්‍රියාකාරකම් වෙත පාලනය පැවරීම නිසා, දකුණු සුඩානයට සම්බන්ධ වීම අඩු විය.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.irinnews.org/Report.aspx?ReportId=71676|title=SUDAN: Peace bolsters food security in the south|date=18 April 2007|work=[[The New Humanitarian|IRIN]]|access-date=24 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20100828092901/http://www.irinnews.org/Report.aspx?ReportId=71676|archive-date=28 August 2010|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

සාගතය 2011 මැද භාගයේදී බෙන්ටියු සහ ලැට්ජෝර් ප්‍රාන්තවල මරණවලට හේතු වූ බව වාර්තා වේ, නමුත් එම ප්‍රාන්ත දෙකේම ප්‍රාන්ත රජයන් සාගින්න ප්‍රතික්ෂේප කළද මරණ සිදු වීමට තරම් දරුණු විය.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.sudantribune.com/South-Sudan-Bentiu,39863|title=South Sudan's Latjor denies reports that hunger caused death|date=17 August 2011|work=Sudan Tribune|access-date=18 August 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110921161921/http://www.sudantribune.com/South-Sudan-Bentiu,39863|archive-date=21 September 2011|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ජොන්ග්ලෙයි ප්‍රාන්තයේ පිහිටි පිබෝර් ප්‍රාන්තයේ, 2011 දෙසැම්බර් සහ 2012 ජනවාරි මාසවලදී, ගව වැටලීම් දේශසීමා ගැටුම්වලට තුඩු දුන් අතර, අවසානයේදී පුලුල්ව පැතිරුණු වාර්ගික ප්‍රචණ්ඩත්වයට හේතු වූ අතර, දහස් ගණනක් මරණ සහ දස දහස් ගණනක් දකුණු සුඩාන ජාතිකයන් අවතැන් විය, සහ සිය ගණනක් Médecins Sans Frontières කාර්ය මණ්ඩලය අතුරුදහන් විය. රජය විසින් එම ප්‍රදේශය ආපදා කලාපයක් ලෙස ප්‍රකාශයට පත් කර පළාත් පාලන ආයතනවලින් පාලනය ගෙන ඇත.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://web1.globalpost.com/dispatch/news/regions/africa/120105/south-sudan-news-ethnic-clashes-must-be-solved-long-term|title=South Sudan News: Ethnic clashes must be solved in the long term|last=Meldrum|first=Andrew|date=6 January 2012|newspaper=GlobalPost|access-date=6 January 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120205004734/http://web1.globalpost.com/dispatch/news/regions/africa/120105/south-sudan-news-ethnic-clashes-must-be-solved-long-term|archive-date=5 February 2012}}&lt;/ref&gt; දකුණු සුඩානයේ ළමා විවාහ ඉතා ඉහළ මට්ටමක පවතී.&lt;ref&gt;According to the WHO: &quot;The 10 countries with the highest rates of child marriage are: Niger, 75%; Chad and Central African Republic, 68%; Bangladesh, 66%; Guinea, 63%; Mozambique, 56%; Mali, 55%; Burkina Faso and South Sudan, 52%; and Malawi, 50%. &quot;[https://www.who.int/mediacentre/news/releases/2013/child_marriage_20130307/en/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150424050514/http://www.who.int/mediacentre/news/releases/2013/child_marriage_20130307/en/|date=24 April 2015}}&lt;/ref&gt; කාන්තාවන්ට එරෙහි ප්‍රචණ්ඩත්වය රට තුළ සාමාන්‍ය දෙයක් වන අතර, දකුණු සුඩානයේ නීති සහ ප්‍රතිපත්ති ආරක්ෂාව සැපයීමේදී ප්‍රමාණවත් නොවන බවට විවේචනයට ලක්ව ඇත.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Women's Security and the Law in South Sudan |url=http://www.smallarmssurveysudan.org/fileadmin/docs/facts-figures/south-sudan/womens-security/HSBA-women-security-law.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140826115725/http://www.smallarmssurveysudan.org/fileadmin/docs/facts-figures/south-sudan/womens-security/HSBA-women-security-law.pdf |archive-date=26 August 2014 |access-date=24 August 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Inter-Agency Standing Committee (2014). [https://web.archive.org/web/20150114234102/http://www.unwomen.org/en/digital-library/publications/2014/5/humanitarian-crisis-in-south-sudan Humanitarian Crisis in South Sudan Gender Alert 2: May 2014.] United Nations Entity for Gender Equality and the Empowerment of Women (UN Women)&lt;/ref&gt;

=== සරණාගතයින් ===
[[File:The_scale_of_the_problem_Jamam_refugee_camp_from_the_air_(6972523516).jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:The_scale_of_the_problem_Jamam_refugee_camp_from_the_air_(6972523516).jpg|thumb|ජමාම් සරණාගත කඳවුර]]
2014 පෙබරවාරි වන විට, දකුණු සුඩානය සරණාගතයින් 230,000 කට වැඩි පිරිසකට සත්කාරකත්වය සැපයූ අතර, අතිමහත් බහුතරයක්, 209,000 කට වැඩි පිරිසක්, ඩාර්ෆූර් හි යුද්ධය හේතුවෙන් මෑතකදී සුඩානයේ සිට පැමිණ ඇත. දකුණු සුඩානයට වැඩිම සරණාගතයින් දායක වන අනෙකුත් අප්‍රිකානු රටවල් වන්නේ මධ්‍යම අප්‍රිකානු ජනරජය, ඉතියෝපියාව සහ කොංගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජයයි.&lt;ref name=&quot;UNHCR Regional Update&quot;&gt;{{cite web |date=2 February 2014 |title=South Sudan Emergency Situation-Regional Update |url=http://data.unhcr.org/SouthSudan/download.php?id=832 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140222140349/http://data.unhcr.org/SouthSudan/download.php?id=832 |archive-date=22 February 2014 |access-date=14 February 2014 |publisher=UNHCR}}&lt;/ref&gt; 2013 දෙසැම්බරයේ පුපුරා ගිය යුද්ධයේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස, මිලියන 2.3 කට වැඩි පිරිසකට - දකුණු සුඩානයේ සෑම පස් දෙනෙකුගෙන් එක් අයෙකුට - අභ්‍යන්තරව අවතැන් වූවන් මිලියන 1.66 ක් ඇතුළුව (සියයට 53.4 ක් ළමයින් යැයි ගණන් බලා ඇත) සිය නිවෙස්වලින් පලා යාමට බල කෙරී ඇත. ) සහ අසල්වැසි රටවල සරණාගතයින් 644,900 කට ආසන්නය. 185,000 ක් පමණ අභ්‍යන්තරව අවතැන් වූවන් (IDPs) UN සිවිල් වැසියන්ගේ ආරක්ෂාව (PoC) අඩවි වල රැකවරණය පතා ඇති අතර IDP ගෙන් සියයට 90 ක් පමණ PoC අඩවි වලින් පිටත පලා යමින් හෝ නවාතැන් ගනිමින් සිටිති.&lt;ref name=&quot;reliefweb&quot;&gt;{{cite web |date=5 January 2016 |title=2016 South Sudan Humanitarian Needs Overview |url=https://reliefweb.int/report/south-sudan/2016-south-sudan-humanitarian-needs-overview |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171227235414/https://reliefweb.int/report/south-sudan/2016-south-sudan-humanitarian-needs-overview |archive-date=27 December 2017 |access-date=27 December 2017 |publisher=[[United Nations Office for the Coordination of Humanitarian Affairs|UN Office for the Coordination of Humanitarian Affairs]]}}&lt;/ref&gt; එහි ප්‍රතිඵලයක් වශයෙන්, මානුෂීය සම්බන්ධීකාරකගේ නායකත්වය යටතේ අන්තර් නියෝජිතායතන සහයෝගී ප්‍රවේශයක් හරහා UNHCR එහි ප්‍රතිචාරය වේගවත් කරමින් සහ සංක්‍රමණ සඳහා වූ ජාත්‍යන්තර සංවිධානය (IOM) සමඟ වැඩ කරමින් සිටී. 2013 පෙබරවාරි මස මුලදී, UNHCR විසින් දකුණු සුඩානයේ මලකල්හි පිහිටි එක්සත් ජාතීන්ගේ කඳවුරෙන් පිටත සහන ද්‍රව්‍ය බෙදා හැරීම ආරම්භ කළ අතර, එය පුද්ගලයන් 10,000කට ළඟා වනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ.&lt;ref name=&quot;UNHCR Regional Update&quot; /&gt;

== යොමු කිරීම් ==</text>
      <sha1>90cyktk8tern1uj6yqhp93u11tq7exy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සෝමාලියාවේ ඉතිහාසය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>177949</id>
    <revision>
      <id>805269</id>
      <parentid>798091</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T10:18:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>805269</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="140069" sha1="rzbccsex9lk89t3kylw4dyyvids6m8v" xml:space="preserve">=== ප්‍රාග් ඉතිහාසය ===
[[File:Laas_Geel_single_cow.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Laas_Geel_single_cow.jpg|thumb|ලාස් ගීල් සංකීර්ණයේ නව ශිලා යුගයේ පාෂාණ කලාව දිගු අං සහිත එළදෙනක් නිරූපනය කරයි]]සෝමාලියාව එහි පිහිටීම නිසා මුල් මිනිසුන් විසින් පදිංචි කරන ලද පළමු ඉඩම්වලින් එකක් විය හැකිය. පසුව අප්‍රිකාවෙන් පිටතට සංක්‍රමණය වන දඩයම්කරුවන් ඔවුන්ගේ සංක්‍රමණයට පෙර මෙහි පදිංචි විය.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book|last=Phillipson|first=D. W.|url=https://books.google.com/books?id=lRDYAW4wXOYC&amp;q=Eburran+industry&amp;pg=PA125|title=African Archaeology|date=2005-05-05|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-54002-5|language=en|access-date=19 October 2020|archive-date=18 May 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240518175619/https://books.google.com/books?id=lRDYAW4wXOYC&amp;q=Eburran+industry&amp;pg=PA125|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ගල් යුගයේ දී, ඩොයියන් සහ හර්ගීසන් සංස්කෘතීන් මෙහි සමෘද්ධිමත් විය.&lt;ref&gt;{{cite book|author=Peter Robertshaw|title=A History of African Archaeology|url=https://archive.org/details/historyofafrican0000unse_j3c5/page/105|year=1990|publisher=J. Currey|isbn=978-0-435-08041-9|page=[https://archive.org/details/historyofafrican0000unse_j3c5/page/105 105]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=Gutherz|first1=Xavier|last2=Diaz|first2=Amélie|last3=Ménard|first3=Clément|last4=Bon|first4=François|last5=Douze|first5=Katja|last6=Léa|first6=Vanessa|last7=Lesur|first7=Joséphine|last8=Sordoillet|first8=Dominiqu e|date=Sep 2014|title=The Hargeisan revisited: Lithic industries from shelter 7 of Laas Geel, Somaliland and the transition between the Middle and Late Stone Age in the Horn of Africa|journal=Quaternary International|volume=343|pages=69–84|bibcode=2014QuInt.343...69G|doi=10.1016/j.quaint.2014.04.038|issn=1040-6182}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Clark|first=J. D.|url=https://books.google.com/books?id=hCb6xzeydigC&amp;q=somalia+stillbay+culture&amp;pg=PA201|title=The Prehistoric Cultures of the Horn of Africa: An Analysis of the Stone Age Cultural and Climatic Succession in the Somalilands and Eastern Parts of Abyssinia|date=2013-03-21|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-107-63536-4|language=en|access-date=19 October 2020|archive-date=18 May 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240518174751/https://books.google.com/books?id=hCb6xzeydigC&amp;q=somalia+stillbay+culture&amp;pg=PA201#v=snippet&amp;q=somalia%20stillbay%20culture&amp;f=false|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|last1=Delson|first1=Eric|url=https://books.google.com/books?id=6GFGsswTIO8C|title=Encyclopedia of Human Evolution and Prehistory: Second Edition|last2=Tattersall|first2=Ian|last3=Couvering|first3=John Van|last4=Brooks|first4=Alison S.|date=2004-11-23|publisher=Routledge|isbn=978-1-135-58228-9|language=en|access-date=23 August 2020|archive-date=18 May 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240518175621/https://books.google.com/books?id=6GFGsswTIO8C|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|last1=Petraglia|first1=Michael D.|url=https://books.google.com/books?id=x6o4XLIKN0UC&amp;q=hargesian+culture&amp;pg=PA199|title=The Evolution of Human Populations in Arabia: Paleoenvironments, Prehistory and Genetics|last2=Rose|first2=Jeffrey I.|date=2009-11-27|publisher=Springer Science &amp; Business Media|isbn=978-90-481-2719-1|language=en|access-date=19 October 2020|archive-date=18 May 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240518175621/https://books.google.com/books?id=x6o4XLIKN0UC&amp;q=hargesian+culture&amp;pg=PA199#v=snippet&amp;q=hargesian%20culture&amp;f=false|url-status=live}}&lt;/ref&gt; අප්‍රිකාවේ අං ප්‍රදේශයේ මිහිදන් කිරීමේ චාරිත්‍ර පිළිබඳ පැරණිතම සාක්ෂිය ලැබෙන්නේ ක්‍රි.පූ. 4 වැනි සහස්‍ර දක්වා දිවෙන සෝමාලියාවේ සුසාන භූමිවලින්ය.&lt;ref&gt;{{cite journal|last=Brandt|first=S. A.|year=1988|title=Early Holocene Mortuary Practices and Hunter-Gatherer Adaptations in Southern Somalia|journal=World Archaeology|volume=20|issue=1|pages=40–56|doi=10.1080/00438243.1988.9980055|jstor=124524|pmid=16470993}}&lt;/ref&gt; උතුරේ ජලෙලෝ අඩවියේ ඇති ගල් ආයුධ 1909 දී නැගෙනහිර සහ බටහිර අතර පැලියොලිතික් යුගයේ පුරාවිද්‍යාත්මක විශ්වීයත්වය පෙන්නුම් කරන වැදගත් කෞතුක වස්තු ලෙස සංලක්ෂිත විය.&lt;ref&gt;{{cite journal|author=H. W. Seton-Karr|author-link=Henry Seton-Karr|year=1909|title=Prehistoric Implements From Somaliland|url=https://archive.org/stream/mananth9a10royauoft/mananth9a10royauoft_djvu.txt|journal=[[Man (journal)|Man]]|volume=9|issue=106|pages=182–183|doi=10.2307/2840281|jstor=2840281|access-date=30 January 2011}}&lt;/ref&gt;

වාග් විද්‍යාඥයින්ට අනුව, ප්‍රථම ඇෆ්‍රොඒෂියා-කතා කරන ජනගහන ප්‍රදේශයට පැමිණියේ ඊළඟ නවශිලා යුගයේදී නයිල් නිම්නයේ,&lt;ref&gt;Zarins, Juris (1990), &quot;Early Pastoral Nomadism and the Settlement of Lower Mesopotamia&quot;, (Bulletin of the American Schools of Oriental Research)&lt;/ref&gt; හෝ ආසන්න පෙරදිග පවුල විසින් යෝජිත උර්හයිමාට් (&quot;මුල් නිජබිම&quot;) සිටය.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Diamond|first1=J|last2=Bellwood|first2=P|year=2003|title=Farmers and Their Languages: The First Expansions|url=https://archive.org/details/sim_science_2003-04-25_300_5619/page/597|journal=Science|volume=300|issue=5619|pages=597–603|bibcode=2003Sci...300..597D|doi=10.1126/science.1078208|pmid=12714734|s2cid=13350469}}&lt;/ref&gt;

වයඹ දිග සෝමාලියාවේ හාර්ගීසා නගරයට නුදුරින් පිහිටි ලාස් ගීල් සංකීර්ණය ආසන්න වශයෙන් වසර 5,000කට පෙර දිවෙන අතර වන සතුන් සහ සරසන ලද ගවයන් යන දෙකම නිරූපණය කරන පාෂාණ චිත්‍ර ඇත.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5jMNd90UAafsRNEDPyelL7Hee1ydw?docId=CNG.82196a5b15ef45a2d4e744675740cd6a.6e1|title=Grotto galleries show early Somali life|last=Bakano|first=Otto|date=24 April 2011|access-date=11 May 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130921061703/https://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5jMNd90UAafsRNEDPyelL7Hee1ydw?docId=CNG.82196a5b15ef45a2d4e744675740cd6a.6e1|archive-date=21 September 2013|agency=Agence France-Presse}}&lt;/ref&gt; අනෙකුත් ලෙන් සිතුවම් උතුරු දම්බලින් ප්‍රදේශයේ දක්නට ලැබෙන අතර, අශ්වයෙකු පිට නැගී සිටින දඩයක්කරුවෙකුගේ පැරණිතම නිරූපණ වලින් එකකි. පාෂාණ කලාව ක්‍රි.පූ. 1,000 සිට 3,000 දක්වා කාලයකට අයත් වේ.&lt;ref&gt;{{cite journal|last=Mire|first=Sada|year=2008|title=The Discovery of Dhambalin Rock Art Site, Somaliland|url=http://www.mbali.info/doc494.htm|url-status=dead|journal=African Archaeological Review|volume=25|issue=3–4|pages=153–168|doi=10.1007/s10437-008-9032-2|archive-url=https://web.archive.org/web/20130627100400/http://www.mbali.info/doc494.htm|archive-date=27 June 2013|access-date=22 June 2013|s2cid=162960112}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2010/sep/17/cave-paintings-found-in-somaliland|title=UK archaeologist finds cave paintings at 100 new African sites|last=Alberge|first=Dalya|date=17 September 2010|newspaper=The Guardian|access-date=25 June 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130917000155/http://www.theguardian.com/world/2010/sep/17/cave-paintings-found-in-somaliland|archive-date=17 September 2013|url-status=live}}&lt;/ref&gt; මීට අමතරව, උතුරු සෝමාලියාවේ ලාස් කොරේ සහ එල් අයෝ නගර අතර කරින්හේගනේ පිහිටා ඇති අතර, එය වසර 2,500 ක් පමණ පැරණි යැයි ඇස්තමේන්තු කර ඇති ගුහා සිතුවම් රාශියකි.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Hodd|first=Michael|title=East African Handbook|year=1994|publisher=Trade &amp; Travel Publications|isbn=0-8442-8983-3|page=640|url=https://books.google.com/books?id=bL8tAQAAIAAJ|access-date=20 June 2015|archive-date=1 July 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230701074114/https://books.google.com/books?id=bL8tAQAAIAAJ|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Ali|first=Ismail Mohamed|title=Somalia Today: General Information|year=1970|publisher=Ministry of Information and National Guidance, Somali Democratic Republic|page=295|url=https://books.google.com/books?id=tMVAAAAAYAAJ|access-date=20 June 2015|archive-date=18 May 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240518175721/https://books.google.com/books?id=tMVAAAAAYAAJ|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

=== පෞරාණික හා සම්භාව්‍ය යුගය ===
[[File:Men_from_Punt_Carrying_Gifts,_Tomb_of_Rekhmire_MET_30.4.152_EGDP013029.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Men_from_Punt_Carrying_Gifts,_Tomb_of_Rekhmire_MET_30.4.152_EGDP013029.jpg|thumb|පන්ට් සිට මිනිසුන් තෑගි රැගෙන, රෙක්මියර්ගේ සොහොන.]]පුරාණ පිරමිඩාකාර ව්‍යුහයන්, සොහොන් ගෙවල්, නටබුන් වූ නගර සහ වාර්ගාඩේ තාප්පය වැනි ගල් බිත්ති, සෝමාලියානු අර්ධද්වීපයේ කලක් සමෘද්ධිමත් වූ පැරණි ශිෂ්ටාචාරයක සාක්ෂි වේ.&lt;ref name=&quot;Nthos&quot;&gt;{{cite book|last=Njoku|first=Raphael Chijioke|title=The History of Somalia|year=2013|publisher=ABC-CLIO|isbn=978-0-313-37857-7|pages=29–31|url=https://books.google.com/books?id=FlL2vE_qRQ8C|access-date=20 June 2015|archive-date=18 May 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240518175752/https://books.google.com/books?id=FlL2vE_qRQ8C|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Dalal|first=Roshen|title=The Illustrated Timeline of the History of the World|year=2011|publisher=The Rosen Publishing Group|isbn=978-1-4488-4797-6|page=131|url=https://books.google.com/books?id=RO4kS1IR71sC|access-date=20 June 2015|archive-date=23 January 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230123104928/https://books.google.com/books?id=RO4kS1IR71sC|url-status=live}}&lt;/ref&gt; මෙම ශිෂ්ටාචාරය ක්‍රි.පූ. දෙවන සහස්‍රයේ සිට පුරාණ ඊජිප්තුව සහ මයිසීනියානු ග්‍රීසිය සමඟ වෙළඳ සබඳතාවක් භුක්ති වින්ද අතර, සෝමාලියාව හෝ යාබද ප්‍රදේශ පුරාණ පුන්ට් දේශයේ පිහිටීම බවට උපකල්පනයට සහාය විය.&lt;ref name=&quot;Nthos&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Abdel Monem A. H. Sayed|editor=Zahi A. Hawass|title=Egyptology at the Dawn of the Twenty-first Century: Archaeology|year=2003|publisher=American Univ in Cairo Press|isbn=977-424-674-8|pages=432–433|url=https://books.google.com/books?id=1E13DorsFMEC|access-date=20 June 2015|archive-date=18 May 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240518175753/https://books.google.com/books?id=1E13DorsFMEC|url-status=live}}&lt;/ref&gt; කලාපයට ආවේණික වූ පුන්ටයිට්වරු ඔවුන්ගේ වාණිජ වරායන් හරහා ඊජිප්තුවරුන්, ෆිනීෂියානුවන්, බැබිලෝනියන්, ඉන්දියානුවන්, චීන සහ රෝමවරුන් සමඟ සුවඳ ලාටු, කුළුබඩු, රන්, කළුවර, කෙටි අං ගවයන්, ඇත්දළ සහ කට්ටකුමංජල් වෙළඳාම් කළහ. 18 වැනි රාජවංශයේ හට්ෂෙප්සුට් රැජින විසින් පුන්ට් වෙත යවන ලද ඊජිප්තු ගවේෂණ චාරිකාවක් ඩීර් එල්-බහාරි හි පිහිටි පන්සල් සහනවල, පන්ටයිට් රජු වන පරාහු සහ ආටි රැජිනගේ පාලන සමයේදී සටහන් කර ඇත.&lt;ref name=&quot;Nthos&quot; /&gt;

සම්භාව්‍ය යුගයේදී, සෝමාලියානුවන්ට මුතුන් මිත්තන් විය හැකි මැක්‍රොබියන්වරු, නූතන සෝමාලියාවේ විශාල ප්‍රදේශ පාලනය කළ බලවත් රාජධානියක් ස්ථාපිත කළහ. ඔවුන් ඔවුන්ගේ දීර්ඝායුෂ සහ ධනය සඳහා ප්‍රසිද්ධියට පත් වූ අතර, &quot;සියලු මිනිසුන් අතරින් උසම සහ කඩවසම්&quot; යැයි කියනු ලැබේ.&lt;ref name=&quot;Wheeler pg 526&quot;&gt;[https://archive.org/stream/geographyofherod00whee/geographyofherod00whee_djvu.txt The Geography of Herodotus: Illustrated from Modern Researches and Discoveries] by James Talboys Wheeler, pg 1xvi, 315, 526&lt;/ref&gt; මැක්‍රොබියානුවන් රණශූර එඬේරුන් සහ නාවිකයන් විය. හෙරොඩෝටස්ගේ වාර්තාවට අනුව, පර්සියානු අධිරාජ්‍යයා වූ II වන කැම්බිසස්, ක්‍රි.පූ. 525 දී ඊජිප්තුව යටත් කර ගැනීමත් සමඟ, මැක්‍රොබියාවට තානාපතිවරුන් යවා, මැක්‍රොබියානු රජුට ඔහුගේ යටත් වීම පොළඹවා ගැනීම සඳහා සුඛෝපභෝගී තෑගි රැගෙන ආවේය. ඔහුගේ උස හා අලංකාරය මත පදනම්ව තේරී පත් වූ මැක්‍රොබියානු පාලකයා, ඒ වෙනුවට ඔහුගේ පර්සියානු සහකරුට නොකැඩූ දුන්නක ස්වරූපයෙන් අභියෝගයක් සමඟ පිළිතුරු දුන්නේය: පර්සියානුවන්ට එය ඇද ගැනීමට හැකි නම්, ඔහුගේ රට ආක්‍රමණය කිරීමට ඔවුන්ට අයිතියක් ඇත; නමුත් එතෙක්, මැක්‍රොබියානුවන් කිසිවිටෙක තම අධිරාජ්‍යය ආක්‍රමණය කිරීමට තීරණය නොකළ දෙවිවරුන්ට ස්තුතිවන්ත විය යුතුය.&lt;ref name=&quot;Wheeler pg 526&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Kitto2&quot;&gt;John Kitto, James Taylor, ''The popular cyclopædia of Biblical literature: condensed from the larger work'', (Gould and Lincoln: 1856), p.302.&lt;/ref&gt; මැක්‍රොබියානුවන් ඔවුන්ගේ දියුණු ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය සහ රන් ධනය සඳහා කීර්තිමත් ප්‍රාදේශීය බලවතෙක් වූ අතර, ඔවුන් තම සිරකරුවන් රන් දම්වැල්වලින් විලංගු දැමූ තරම් බහුල විය.&lt;ref name=&quot;Kitto2&quot; /&gt; ක්‍රිස්තු පූර්ව 2 සහ 3 වැනි සහස්‍ර අතර කාලය තුළ ඔටුවන් අං ප්‍රදේශයේ හීලෑ කර ඇති බව විශ්වාස කෙරේ. එතැන් සිට එය ඊජිප්තුව සහ මාග්‍රෙබ් වෙත ව්‍යාප්ත විය.&lt;ref&gt;Suzanne Richard (2003) [https://books.google.com/books?id=khR0apPid8gC&amp;pg=PA120 Near Eastern archaeology: a reader] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230123104928/https://books.google.com/books?id=khR0apPid8gC&amp;pg=PA120|date=23 January 2023}}, EISENBRAUNS, p. 120 {{ISBN|1-57506-083-3}}.&lt;/ref&gt;

සම්භාව්‍ය යුගයේදී, බාබරා නගර රාජ්‍යයන් වන මොසිලෝන්, ඔපෝන්, මුන්ඩස්, අයිසිස්, මලාඕ, අවලිට්ස්, එසිනා, නිකොන් සහ සරපියන් ටොලමියානු ඊජිප්තුව, පුරාණ ග්‍රීසිය, ෆීනීෂියාව, පාර්තියන් පර්සියාව, සබා යන රටවල වෙළෙන්දන් සමඟ සම්බන්ධ වෙමින් ලාභදායී වෙළඳ ජාලයක් වර්ධනය කර ගත්හ. නැබටේන් රාජධානිය සහ රෝම අධිරාජ්‍යය. ඔවුන් තම භාණ්ඩ ප්‍රවාහනය සඳහා භාවිතා කළේ පැරණි සෝමාලියානු නාවික යාත්‍රාවයි.[[File:Beden.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Beden.jpg|thumb|බෙඩන් යනු වේගවත්, පැරණි සෝමාලියානු තනි හෝ ද්විත්ව කුහුඹු නාවික නෞකාවකි.]]
නැබටේන් අධිරාජ්‍යය රෝම යටත් කර ගැනීමෙන් පසුව සහ මුහුදු කොල්ලකෑම් මැඩපැවැත්වීම සඳහා ඒඩන් හි රෝමානු නාවික පැමිණීමෙන් පසුව, අරාබි සහ සෝමාලියානු වෙළෙන්දෝ රෝමවරුන් සමඟ එකඟ වී, ඉන්දියානු නැව් අරාබි අර්ධද්වීපයේ නිදහස් වරාය නගරවල වෙළඳාම් කිරීම තහනම් කිරීමට&lt;ref&gt;{{Harvnb|Warmington|1995|p=54}}.&lt;/ref&gt; එකඟ වූහ. සෝමාලි සහ අරාබි වෙළෙන්දන් රතු සහ මධ්‍යධරණී මුහුද අතර ලාබදායී වාණිජ කටයුතුවල නිරත වෙති.&lt;ref name=&quot;EHW&quot;&gt;{{Harvnb|Warmington|1995|p=229}}.&lt;/ref&gt; කෙසේ වෙතත්, ඉන්දියානු වෙළෙන්දෝ රෝම මැදිහත්වීම්වලින් තොර සෝමාලියානු අර්ධද්වීපයේ වරාය නගරවල වෙළඳාම දිගටම කරගෙන ගියහ.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Warmington|1995|p=187}}.&lt;/ref&gt; ශතවර්ෂ ගණනාවක් පුරා, ඉන්දියානු වෙළෙන්දෝ සෝමාලියාවට සහ අරාබියට කුරුඳු විශාල ප්‍රමාණයක් ලංකාවෙන් සහ කුළුබඩු දූපත් වලින් ගෙන එන ලදී. කුරුඳු සහ අනෙකුත් කුළු බඩු වල මූලාශ්‍රය අරාබි සහ සෝමාලි වෙළෙන්දන්ගේ රෝම සහ ග්‍රීක ලෝකය සමඟ ඔවුන්ගේ වෙළඳාමේ හොඳම රහසිගතව පැවති බව කියනු ලැබේ; රෝමවරුන් සහ ග්‍රීකයන් විශ්වාස කළේ මූලාශ්‍රය සෝමාලියානු අර්ධද්වීපය විය හැකි බවයි.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Warmington|1995|pp=185–6}}.&lt;/ref&gt; සෝමාලියානු සහ අරාබි වෙළෙන්දන් අතර ඇති වූ සාමූහික ගිවිසුම උතුරු අප්‍රිකාවේ, ආසන්න පෙරදිග සහ යුරෝපයේ ඉන්දියානු සහ චීන කුරුඳුවල මිල ඉහළ දැමූ අතර, කුරුඳු වෙළඳාම ඉතා ලාභදායී ආදායම් උත්පාදකයක් බවට පත් කළේය, විශේෂයෙන් සෝමාලියානු වෙළඳුන්ට.&lt;ref name=&quot;EHW&quot; /&gt;

=== ඉස්ලාමයේ උපත සහ මධ්‍යකාලීන යුගය ===
[[File:Silk_route.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Silk_route.jpg|thumb|සේද මාවත චීනයේ සිට දකුණු යුරෝපය, අරාබිය, සෝමාලියාව, ඊජිප්තුව, පර්සියාව, ඉන්දියාව සහ ජාවා දක්වා විහිදේ]]
මක්කම ප්‍රදේශයට ඉස්ලාමය හඳුන්වා දෙනු ලැබුවේ පළමු හෙජිරා සමයේදී නඩු පැවරීමෙන් පලා යන මක්කම මුස්ලිම්වරුන් විසින් සයිලාහි මස්ජිද් අල්-කිබ්ලාටයින් සමඟ කිබ්ලාට පෙර මක්කම දෙසට ඉදි කරන ලදී. එය අප්‍රිකාවේ පැරණිතම මුස්ලිම් පල්ලි වලින් එකකි.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Briggs|first=Phillip|title=Somaliland|year=2012|publisher=Bradt Travel Guides|isbn=978-1-84162-371-9|page=7|url=https://books.google.com/books?id=M6NI2FejIuwC}}&lt;/ref&gt; 9 වැනි සියවසේ අගභාගයේදී අල්-යාකුබි ලියා ඇත්තේ මුස්ලිම්වරුන් උතුරු සෝමාලියානු මුහුදු තීරයේ ජීවත් වන බවයි.&lt;ref name=&quot;Encyamer&quot;&gt;{{cite book|title=Encyclopedia Americana, Volume 25|year=1965|publisher=Americana Corporation|page=255|url=https://books.google.com/books?id=OP5LAAAAMAAJ|access-date=20 June 2015|archive-date=23 January 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230123104929/https://books.google.com/books?id=OP5LAAAAMAAJ|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ආඩාල් රාජධානියේ අගනුවර නගරයේ තිබූ බවද ඔහු සඳහන් කළේය.&lt;ref name=&quot;Encyamer&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Lewispohoa&quot;&gt;{{cite book|author=I. M. Lewis|title=Peoples of the Horn of Africa: Somali, Afar and Saho|year=1955|publisher=International African Institute|page=140|url=https://archive.org/details/peoplesofthehorn007763mbp}}&lt;/ref&gt; ලියෝ අප්‍රිකානුස්ට අනුව, අඩල් සුල්තාන් රාජ්‍යය පාලනය කරනු ලැබුවේ ප්‍රාදේශීය සෝමාලියානු රාජවංශයන් විසින් වන අතර එහි රාජධානිය බබ් එල් මැන්ඩෙබ් සහ කේප් ගාර්ඩාෆුයි අතර භූගෝලීය ප්‍රදේශය ආවරණය කරයි. මේ අනුව එය දකුණට අජුරාන් අධිරාජ්‍යය විසින් ද බටහිරින් අබිසීනියානු අධිරාජ්‍යය විසින් ද වටකර තිබුණි.&lt;ref name=&quot;Leo&quot;&gt;{{cite book|last1=Africanus|first1=Leo|title=The History and Description of Africa|date=1526|publisher=Hakluyt Society|pages=51–54|url=https://archive.org/stream/historyanddescr03porygoog#page/n180/mode/2up|access-date=2 January 2017}}&lt;/ref&gt;

මධ්‍යතන යුගය පුරාවටම, අරාබි සංක්‍රමණිකයන් සෝමාලිලන්තයට පැමිණි අතර, එය පසුව දාරූද් සහ ඉෂාක් බින් අහමඩ් (පිළිවෙලින් ඩැරෝද් සහ ඊසාක් ගෝත්‍රවල මුතුන් මිත්තන්) අරාබියේ සිට සෝමාලියාවට යන මුස්ලිම් ෂෙයික්වරුන් පිළිබඳ පුරාවෘත්ත කථාවලට තුඩු දුන් ඓතිහාසික අත්දැකීමකි. සහ දේශීය ඩිර් වංශයට විවාහ වීම.&lt;ref name=&quot;Lewis1994&quot;&gt;{{cite book|last1=Lewis|first1=Ioan M.|author-link1=Ioan Lewis|date=1994|title=Blood and Bone: The Call of Kinship in Somali Society|location=Lawrencewill, NJ|publisher=The Red Sea Press|isbn=0-932415-93-8|pages=102–106|url=https://books.google.com/books?id=9fAjtruUXjEC}}&lt;/ref&gt;

1332 දී, අබිසීනියානු අධිරාජ්‍යයා වූ I වන ඇම්ඩා සේයොන් ගේ නගරය දෙසට ගමන් කිරීම නැවැත්වීම ඉලක්ක කරගත් හමුදා මෙහෙයුමකදී සෙයිලා-පාදක ආඩාල් රජු මරා දමන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite book|author=M. Th. Houtsma|title=E.J. Brill's First Encyclopaedia of Islam, 1913–1936|year=1987|publisher=BRILL|isbn=90-04-08265-4|pages=125–126|url=https://books.google.com/books?id=zJU3AAAAIAAJ&amp;pg=PA125|access-date=20 June 2015|archive-date=23 January 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230123104929/https://books.google.com/books?id=zJU3AAAAIAAJ&amp;pg=PA125|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ඉෆාත්හි අවසාන සුල්තාන්වරයා වූ II වන සාද් අද්-ඩින් ද 1410 දී සෙයිලා හි I වන ඩේවිට් අධිරාජ්‍යයා විසින් ඝාතනය කරන ලද විට, ඔහුගේ දරුවන් 1415 දී ආපසු පැමිණීමට පෙර යේමනයට පලා ගියහ.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Nizar Hamzeh|first1=A.|last2=Hrair Dekmejian|first2=R.|year=2010|title=A Sufi Response to Political Islamism: Al-Abāsh of Lebanon|journal=International Journal of Middle East Studies|volume=28|issue=2|pages=217–229|doi=10.1017/S0020743800063145|s2cid=154765577}}&lt;/ref&gt; 15 වන ශතවර්ෂයේ මුල් භාගයේදී, ආඩාල්ගේ අගනුවර තවත් රට අභ්‍යන්තරයේ ඩක්කාර් නගරයට ගෙන යන ලදී, එහිදී II වන සාද් අද්-ඩින් ගේ වැඩිමහල් පුත්‍රයා වූ II වන සබ්ර් අද්-ඩින්, ඔහු යේමනයේ සිට ආපසු පැමිණීමෙන් පසු නව කඳවුරක් ස්ථාපිත කළේය.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Briggs|first=Philip|title=Bradt Somaliland: With Addis Ababa &amp; Eastern Ethiopia|year=2012|publisher=Bradt Travel Guides|isbn=978-1-84162-371-9|page=10|url=https://books.google.com/books?id=M6NI2FejIuwC&amp;pg=PA10|access-date=20 June 2015|archive-date=23 January 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230123104930/https://books.google.com/books?id=M6NI2FejIuwC&amp;pg=PA10|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Lewispd&quot;&gt;{{cite book|last=Lewis|first=I. M.|title=A Pastoral Democracy: A Study of Pastoralism and Politics Among the Northern Somali of the Horn of Africa|year=1999|publisher=James Currey Publishers|isbn=0-85255-280-7|page=17|url=https://books.google.com/books?id=eK6SBJIckIsC&amp;pg=PA17|access-date=20 June 2015|archive-date=23 January 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230123104930/https://books.google.com/books?id=eK6SBJIckIsC&amp;pg=PA17|url-status=live}}&lt;/ref&gt;[[File:Imaam_Ahmed_Gurey.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Imaam_Ahmed_Gurey.jpg|thumb|ආඩාල් අධිරාජ්‍යයේ ඉමාම් අහමඩ් ඉබ්‍රාහිම් අල්-ගාසිගේ ප්‍රතිමාව]]
ඊළඟ සියවසේදී ආඩාල්ගේ මූලස්ථානය නැවතත් දකුණට හරාර් වෙත ගෙන යන ලදී. මෙම නව අගනුවර සිට,ආඩාල් විසින් ඉමාම් අහමඩ් ඉබ්‍රාහිම් අල්-ගාසි (අහ්මඩ් &quot;ගුරේ&quot; හෝ &quot;ග්‍රාන්&quot;; යන දෙකෙහිම අර්ථය &quot;වම් අත&quot;) සහ ඔහුගේ සමීපතම ජෙනරල් ගරාඩ් හිරබු &quot;සෝමාලිස් හි එමීර්&quot; විසින් මෙහෙයවන ලද ඵලදායී හමුදාවක් සංවිධානය කරන ලදී.&lt;ref name=&quot;Lewispd&quot; /&gt; එය අබිසීනියානු අධිරාජ්‍යය ආක්‍රමණය කළේය අබිසීනියා (ෆුටූ අල්-හබාෂ්) යුද්ධය අතරතුර, ඉමාම් අහමඩ් ඔටෝමාන් අධිරාජ්‍යය විසින් සපයන ලද කාලතුවක්කු භාවිතා කිරීමට පුරෝගාමී විය, ඔහු එය සෙයිලා හරහා ආනයනය කර අබිසීනියානු හමුදාවන්ට සහ ක්‍රිස්ටෝවෝ ඩා ගාමා විසින් මෙහෙයවන ලද ඔවුන්ගේ පෘතුගීසි සහචරයින්ට එරෙහිව යොදවන ලදී.&lt;ref&gt;Lewis, I.M. (1999) ''A Pastoral Democracy: A Study of Pastoralism and Politics Among the Northern Somali of the Horn of Africa'', LIT Verlag Münster, p. 17, {{ISBN|3-8258-3084-5}}.&lt;/ref&gt;

අජුරාන් සුල්තාන් පාලන සමයේදී, නගර රාජ්‍යයන් සහ ජනරජයන් වන මර්කා, මොගඩිෂු, බරවා, හොබියෝ සහ ඒවාට අදාළ වරායන් සමෘද්ධිමත් වූ අතර අරාබිය, ඉන්දියාව, වැනේෂියාව,&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Fage|first1=John Donnelly|last2=Oliver|first2=Roland Anthony|title=Papers in African Prehistory|url=https://archive.org/details/papersinafricanp0000fage|url-access=registration|year=1970|isbn=978-0-521-09566-2|publisher=Cambridge University Press}}&lt;/ref&gt; පර්සියාව, ඊජිප්තුව, පෘතුගාලය, සහ චීනය තරම් ඈත වෙත යාත්‍රා කරන නැව් සමඟින් ලාභදායී විදේශ වාණිජ්‍යයක් පවත්වාගෙන ගියේය. 15 වන ශතවර්ෂයේ මොගඩිෂු අසලින් ගමන් කළ වස්කෝ ද ගාමා, සිලින්ඩරාකාර මිනාර සහිත බොහෝ මුස්ලිම් පල්ලි වලට අමතරව, එහි මධ්‍යයේ තට්ටු කිහිපයක් උස සහ විශාල මාලිගා සහිත විශාල නගරයක් බව සඳහන් කළේය.&lt;ref&gt;{{cite book|author=E. G. Ravenstein|title=A Journal of the First Voyage of Vasco Da Gama, 1497–1499|url=https://books.google.com/books?id=AwcPInJC__gC&amp;pg=PA88|year=2010|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-108-01296-6|page=88|access-date=20 June 2015|archive-date=23 January 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230123104930/https://books.google.com/books?id=AwcPInJC__gC&amp;pg=PA88|url-status=live}}&lt;/ref&gt; සෝමාලියාවේ ප්‍රදේශ, චර්චර් සහ අං ප්‍රදේශයේ වෙනත් ප්‍රදේශවල වාසය කළ උස් උසකින් යුත් මුල් හාමිටික් කණ්ඩායමක් වූ හර්ලා ද විවිධ තුමුලි ඉදිකරන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Joussaume|first1=Roger|date=1976|title=Fouille d'un tumulus à Ganda Hassan Abdi dans les monts du Harar|journal=Annales d'Ethiopie|volume=10|pages=25–39|doi=10.3406/ethio.1976.1157}}&lt;/ref&gt; මෙම පෙදරේරුවන් වාර්ගික සෝමාලියන්ගේ මුතුන්මිත්තන් යැයි විශ්වාස කෙරේ.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Braukämper|first=Ulrich|title=Islamic History and Culture in Southern Ethiopia: Collected Essays|url=https://books.google.com/books?id=HGnyk8Pg9NgC&amp;pg=PA18|page=18|year=2002|publisher=LIT Verlag Münster|isbn=978-3-8258-5671-7}}&lt;/ref&gt;[[File:ShenDuGiraffePainting.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:ShenDuGiraffePainting.jpg|වම|thumb|268x268පික්|අජුරාන් සුල්තාන් රාජ්‍යය මින්ග් රාජවංශය සහ අනෙකුත් රාජධානි සමඟ වාණිජ සබඳතා පවත්වාගෙන ගියේය.]]
16 වන ශතවර්ෂයේදී, නූතන ඉන්දියාවේ කැම්බායා රාජධානියේ සිට බොහෝ නැව් රෙදි සහ කුළුබඩු සමඟ මොගඩිෂු වෙත යාත්‍රා කළ බවත්, ඒ සඳහා ඔවුන්ට රන්, ඉටි සහ ඇත්දළ ලැබුණු බවත් ඩුආර්ටේ බාර්බෝසා සඳහන් කළේය. වෙළෙන්දන්ට අතිවිශාල ධනයක් ඉපැයූ වෙරළබඩ වෙලඳපොලවල මස්, තිරිඟු, බාර්ලි, අශ්වයන් සහ පලතුරු බහුලව තිබීම බාර්බෝසා විසින් ඉස්මතු කරන ලදී.&lt;ref&gt;Sir Reginald Coupland (1965) ''East Africa and its invaders: from the earliest times to the death of Seyyid Said in 1856'', Russell &amp; Russell, p. 38.&lt;/ref&gt; මොගඩිෂු, ටූබ් බෙනාදිර් (ඊජිප්තුවේ වෙළඳපොළවල් සඳහා විශේෂිත වූ අනෙකුත් ස්ථාන අතර&lt;ref&gt;{{cite book|author=Edward A. Alpers|title=East Africa and the Indian Ocean|url=https://books.google.com/books?id=DNHvb6nSN-AC&amp;pg=PA79|year=2009|publisher=Markus Wiener Publishers|isbn=978-1-55876-453-8|page=79|access-date=20 June 2015|archive-date=23 January 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230123104930/https://books.google.com/books?id=DNHvb6nSN-AC&amp;pg=PA79|url-status=live}}&lt;/ref&gt;) ලෙස හැඳින්වෙන සමෘද්ධිමත් රෙදිපිළි කර්මාන්තයේ මධ්‍යස්ථානය, මර්කා සහ බරවා සමග එක්ව, මොම්බාසා සහ මලින්දි සහ සඳහා ස්වහීලී වෙළඳුන් සඳහා සංක්‍රමණ නැවතුමක් ලෙසද සේවය කළේය. කිල්වා වෙතින් රන් වෙළඳාම.&lt;ref&gt;{{cite book|author=Nigel Harris|title=The Return of Cosmopolitan Capital: Globalization, the State and War|url=https://books.google.com/books?id=S3oyoVIIlMQC&amp;pg=PA22|year=2003|publisher=I.B.Tauris|isbn=978-1-86064-786-4|pages=22–|access-date=20 June 2015|archive-date=23 January 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230123104931/https://books.google.com/books?id=S3oyoVIIlMQC&amp;pg=PA22|url-status=live}}&lt;/ref&gt; හෝමුස්හි යුදෙව් වෙළෙන්දෝ ධාන්‍ය සහ දැව වෙනුවට ඔවුන්ගේ ඉන්දියානු රෙදිපිළි සහ පලතුරු සෝමාලියානු වෙරළට ගෙන එන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite book|author=R. J. Barendse|title=The Arabian Seas: The Indian Ocean world of the Seventeenth Century /c R.J. Barendse|url=https://books.google.com/books?id=_qvq9dN8j5MC&amp;pg=PA343|year=2002|publisher=M.E. Sharpe|isbn=978-0-7656-0729-4|pages=343–}}&lt;/ref&gt;

15 වැනි සියවසේදී මලක්කාව සමඟ වෙළෙඳ සබඳතා ගොඩනඟා ගන්නා ලදී,&lt;ref&gt;{{Harvnb|Alpers|1976}}.&lt;/ref&gt; රෙදි, ඇම්බර්ග්‍රිස් සහ පෝසිලේන් වෙළෙඳාමේ ප්‍රධාන වෙළෙඳ භාණ්ඩ විය.&lt;ref&gt;Caroline Sassoon (1978) ''Chinese Porcelain Marks from Coastal Sites in Kenya: Aspects of Trade in the Indian Ocean, XIV–XIX Centuries'', Vol. 43–47, British Archaeological Reports, p. 2, {{ISBN|0-86054-018-9}}.&lt;/ref&gt; ජිරාෆ්, සීබ්‍රා සහ සුවඳ ද්‍රව්‍ය චීනයේ මින්ග් අධිරාජ්‍යයට අපනයනය කරන ලද අතර, එය නැගෙනහිර ආසියාව සහ අං අතර වාණිජ්‍යයේ ප්‍රමුඛයන් ලෙස සෝමාලියානු වෙළෙන්දන් ස්ථාපිත කරන ලදී.&lt;ref&gt;Sir Reginald Coupland (1965) ''East Africa and Its Invaders: From the Earliest Times to the Death of Seyyid Said in 1856'', Russell &amp; Russell, p. 37.&lt;/ref&gt; සූරත්හි හින්දු වෙළෙන්දෝ සහ පේට්හි අග්නිදිග අප්‍රිකානු වෙළෙන්දෝ, පෘතුගීසි ඉන්දියානු අවහිරය (සහ පසුව ඕමාන මැදිහත්වීම) යන දෙකම මඟ හැරීමට උත්සාහ කරමින්, සෝමාලි වරායන් වන මර්කා සහ බරවා (බලතල දෙකේ සෘජු අධිකරණ බල සීමාවෙන් බැහැර වූ) භාවිතා කළහ. ආරක්ෂාව සහ බාධාවකින් තොරව වෙළඳාම් කිරීම.&lt;ref&gt;{{cite book|author=Edward A. Alpers|title=East Africa and the Indian Ocean|url=https://books.google.com/books?id=DNHvb6nSN-AC&amp;pg=PA79|year=2009|publisher=Markus Wiener Publishers|isbn=978-1-55876-453-8|page=21|access-date=20 June 2015|archive-date=23 January 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230123104930/https://books.google.com/books?id=DNHvb6nSN-AC&amp;pg=PA79|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

=== මුල් නූතන යුගය සහ අප්‍රිකාව සඳහා පොරබැදීම ===
[[File:Mogadishu1936.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Mogadishu1936.jpg|thumb|ඉතාලියේ සෝමාලිලන්තයේ අගනුවර වන මොගඩිෂු, මධ්‍යයේ කතෝලික ආසන දෙව්මැදුර සහ ඉතාලියේ I වන උම්බර්ටෝ රජුට ගෞරව කිරීම සඳහා ආරුක්කු ස්මාරකය]]
[[File:Reception_of_Olal_Dinle_in_Italy.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Reception_of_Olal_Dinle_in_Italy.jpg|thumb|261x261පික්|1938 ඇඩොල්ෆ් හිට්ලර්ගේ රෝම සංචාරයේ සැණකෙළියේදී බෙනිටෝ මුසෝලිනිගේ ඉතාලියේ සුල්තාන් ඔලොල් ඩින්ලේ (දකුණේ සිට තුන්වන) සහ ඔහුගේ දූත පිරිස]]
මුල් නූතන යුගයේ දී, ආඩාල් සුල්තාන් රාජ්‍යයේ සහ අජුරාන් සුල්තාන් රාජ්‍යයේ අනුප්‍රාප්තික රාජ්‍යයන් සෝමාලියාවේ සමෘද්ධිමත් වීමට පටන් ගත්හ. මේවාට හීරාබ් ඉමාමේට්, ගුලේඩ් රාජවංශය විසින් මෙහෙයවන ලද ඉසාක් සුල්තාන්,&lt;ref name=&quot;:13&quot;&gt;{{cite book|last1=Ylönen|first1=Aleksi Ylönen|title=The Horn Engaging the Gulf Economic Diplomacy and Statecraft in Regional Relations|date=28 December 2023|isbn=9780755635191|page=113|publisher=Bloomsbury}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Arafat|first=S. M. Yasir|url=https://books.google.com/books?id=YUoNEQAAQBAJ&amp;dq=isaaq+sultanate&amp;pg=PA274|title=Suicidal Behavior in Muslim Majority Countries: Epidemiology, Risk Factors, and Prevention|date=2024|publisher=Springer Nature|isbn=978-981-97-2519-9|pages=273–274|language=en}}&lt;/ref&gt; අයිනාන්ෂේ රාජවංශය විසින් මෙහෙයවන ලද හබ්ර් යුනිස් සුල්තාන්,&lt;ref name=&quot;Truhart, P. 1984 pp.72&quot;&gt;Truhart, P. (1984). Regents of nations: systematic chronology of states and their political representatives in past and present : a biographical reference book. pp.72&lt;/ref&gt; ජෙල්ඩ් හි සුල්තාන්වරයා (ගොබ්රෝන් රාජවංශය), මජීර්ටීන් සුල්තාන් (මිගියූර්) සහ හොබියෝ සුල්තාන් රාජ්‍යය (ඔබියා) ඇතුළත් විය. ඔවුන් පෙර සෝමාලියානු අධිරාජ්‍යයන් විසින් පිහිටුවන ලද මාලිගා ගොඩනැගීමේ සහ මුහුදු වෙළඳාමේ සම්ප්‍රදාය දිගටම කරගෙන ගියහ.

ගොබ්‍රෝන් රාජවංශයේ ස්වර්ණමය යුගය ආරම්භ කළේ ගොබ්‍රෝන් ගෘහයේ තුන්වන සුල්තාන්වරයා වූ සුල්තාන් යූසුෆ් මහමුද් ඊබ්‍රාහිම් ය. බර්ධීරේ ජිහාඩ් සමයේදී ඔහුගේ හමුදාව ජයග්‍රාහී ලෙස පැමිණි අතර එය කලාපයේ ස්ථාවරත්වය යථා තත්ත්වයට පත් කළ අතර නැගෙනහිර අප්‍රිකානු ඇත් දළ වෙළඳාම පුනර්ජීවනය කළේය. ඔහු සුහද සබඳතා පැවැත්වූ අතර ඕමානි, විටු සහ යේමන සුල්තාන්වරුන් වැනි අසල්වැසි සහ දුර බැහැර රාජධානිවල පාලකයන්ගෙන් තෑගි ලබා ගත්තේය.

සුල්තාන් ඊබ්‍රාහිම්ගේ පුත් අහමඩ් යූසුෆ් ඔහුගෙන් පසු 19 වන සියවසේ නැගෙනහිර අප්‍රිකාවේ වැදගත්ම චරිතයක් ලෙස පත් වූ අතර, ඕමාන ආණ්ඩුකාරවරුන්ගෙන් උපහාර ලබා ගනිමින් නැගෙනහිර අප්‍රිකානු වෙරළ තීරයේ වැදගත් මුස්ලිම් පවුල් සමඟ සන්ධානයක් ඇති කළේය.

සෝමාලිලන්තයේ, ඉසාක් සුල්තාන් රාජ්‍යය 1750 දී පිහිටුවන ලදී. ඉසාක් සුල්තාන් රාජ්‍යය යනු 18 වැනි සහ 19 වැනි සියවස්වල අප්‍රිකාවේ අං ප්‍රදේශය පාලනය කළ සෝමාලියානු රාජධානියකි.&lt;ref name=&quot;:13&quot; /&gt; එය නූතන සෝමාලිලන්තයේ සහ ඉතියෝපියාවේ බානු හෂීම් වංශයෙන් පැවත එන&lt;ref name=&quot;Lewisapd&quot;&gt;I. M. Lewis, ''A pastoral democracy: a study of pastoralism and politics among the Northern Somali of the Horn of Africa'', (LIT Verlag Münster: 1999), p. 157.&lt;/ref&gt; ඉසාක් වංශයේ භූමි ප්‍රදේශය පුරා පැතිර ගියේය. සුල්තාන් රාජ්‍යය පාලනය කරනු ලැබුවේ ඊදගලේ වංශයේ පළමු සුල්තාන් වන සුල්තාන් ගුලේඩ් අබ්දි විසින් පිහිටුවන ලද රෙර් ගුලේඩ් ශාඛාව මගිනි.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Taariikhda Beerta Suldaan Cabdilaahi ee Hargeysa {{!}} Somalidiasporanews.com |url=http://www.qurbejoog.com/taariikhda-beerta-suldaan-cabdilaahi-ee-hargeysa/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210219181303/http://www.qurbejoog.com/taariikhda-beerta-suldaan-cabdilaahi-ee-hargeysa/ |archive-date=19 February 2021 |access-date=2021-01-09 |language=so}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title=Genealogies of the Somal|date=1896|publisher=Eyre and Spottiswoode (London)|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Taariikhda Saldanada Reer Guuleed Ee Somaliland.Abwaan:Ibraahim-rashiid Cismaan Guure (aboor). {{!}} Togdheer News Network |url=http://togdheernews.com/articles/31/05/2016/taariikhda-saldanada-reer-guuleed-ee-somaliland-abwaanibraahim-rashiid-cismaan-guure-aboor/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111020220/http://togdheernews.com/articles/31/05/2016/taariikhda-saldanada-reer-guuleed-ee-somaliland-abwaanibraahim-rashiid-cismaan-guure-aboor/ |archive-date=11 January 2021 |access-date=2021-08-09 |language=en-US}}&lt;/ref&gt; වාචික සම්ප්‍රදායට අනුව, ගුලේඩ් රාජවංශයට පෙර ඉසාක් වංශය-පවුල පාලනය කරනු ලැබුවේ ටොල්ජෙලෝ ශාඛාවේ රාජවංශයක් විසිනි, අහමඩ්ගෙන් පැවත එන්නන් ෂෙයික් ඉෂාක්ගේ හරාරි බිරිඳගේ වැඩිමහල් පුත්‍රයා වූ ටොල් ජෙලෝ යන අන්වර්ථ නාමයෙන් හැඳින්වේ. 13 වැනි සියවසේ සිට සියවස් ගණනාවක් පුරා ඉසාක් සුල්තාන් රාජ්‍යය පාලනය කළ බෝකර් හරුන් ({{Langx|so|Boqor Haaruun}}) ගෙන් ආරම්භ වූ සමස්තයක් ලෙස ටොල්ජෙලෝ පාලකයන් අට දෙනෙක් සිටියහ.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2017-10-07 |title=Degmada Cusub Ee Dacarta Oo Loogu Wanqalay Munaasibad Kulmisay Madaxda Iyo Haldoorka Somaliland |url=https://www.hubaalmedia.net/degmada-cusub-ee-dacarta-oo-loogu-wanqalay-munaasibad-kulmisay-madaxda-iyo-haldoorka-somaliland/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210811205734/https://www.hubaalmedia.net/degmada-cusub-ee-dacarta-oo-loogu-wanqalay-munaasibad-kulmisay-madaxda-iyo-haldoorka-somaliland/ |archive-date=11 August 2021 |access-date=2021-08-11 |website=Hubaal Media |language=so}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Taariikhda Toljecle |url=https://www.tashiwanaag.com/toljecle-taariikh-ahaan.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210809022129/https://www.tashiwanaag.com/toljecle-taariikh-ahaan.html |archive-date=9 August 2021 |access-date=2021-08-09 |website=www.tashiwanaag.com}}&lt;/ref&gt; අවසන් ටොල්ජෙලෝ පාලකයා ගරාද් දුහ් බරාර් ({{langx|so|Dhuux Baraar}}) ඉසාක් ගෝත්‍රවල සන්ධානයක් විසින් පෙරලා දමන ලදී. කලක් ශක්තිමත්ව සිටි ටොල්ජෙලෝ ගෝත්‍රිකයන් විසිරී ගිය අතර ඔවුන් තවමත් වැඩි වශයෙන් ජීවත් වන හබ්ර් අවාල් අතර රැකවරණය ලබා ගත්හ.&lt;ref&gt;{{Citation|title=Taariikhda Boqortooyadii Axmed Sheikh Isaxaaq ee Toljecle 1787|date=23 February 2020|url=https://www.youtube.com/watch?v=6MfB4XvREbI|archive-url=https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211211/6MfB4XvREbI|language=en|access-date=2021-08-15|archive-date=2021-12-11|url-status=live}}{{cbignore}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;NEW ISSUES IN REFUGEE RESEARCH Working Paper No. 65 Pastoral society and transnational refugees: population movements in Somaliland and eastern Ethiopia 1988 – 2000 Guido Ambroso, Table 1, pg.5&lt;/ref&gt;[[File:Hobyo_Sultanate_Cavalry_And_Fort.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Hobyo_Sultanate_Cavalry_And_Fort.jpg|වම|thumb|හොබියෝ සුල්තාන් අශ්වාරෝහක සහ බලකොටුව]]
19 වන සියවසේ අගභාගයේදී, 1884 බර්ලින් සමුළුවෙන් පසුව, යුරෝපීය බලවතුන් අප්‍රිකාව සඳහා පොරබැදීම ආරම්භ කළහ. එම වසරේදී, දකුණු යේමනයට විරුද්ධ අප්‍රිකානු වෙරළ තීරයේ, සෝමාලියාවේ කොටසක් පුරා බ්‍රිතාන්‍ය ආරක්‍ෂක ප්‍රදේශයක් ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී.&lt;ref name=&quot;ReferenceA2&quot;&gt;Langers Encyclopedia of World History, 594.&lt;/ref&gt; මුලදී, මෙම කලාපය ඉන්දියානු කාර්යාලයේ පාලනය යටතේ පැවති අතර, ඉන්දියානු අධිරාජ්‍යයේ කොටසක් ලෙස පරිපාලනය කරන ලදී; 1898 දී එය ලන්ඩන් විසින් පාලනයට මාරු කරන ලදී.&lt;ref name=&quot;ReferenceA2&quot; /&gt; 1889 දී, ප්‍රධානීන් සහ සුල්තාන්වරුන් ගණනාවක් සමඟ අත්සන් කරන ලද විවිධ ගිවිසුම් හරහා ඉතාලි සෝමාලියාවේ ආරක්ෂිත ප්‍රදේශය සහ පසුව යටත් විජිතය නිල වශයෙන් ඉතාලිය විසින් පිහිටුවන ලදී;&lt;ref&gt;Mariam Arif Gassem, ''Somalia: clan vs. nation'' (s.n.: 2002), p.4&lt;/ref&gt; සුල්තාන් යූසුෆ් අලි කෙනඩිඩ් ප්‍රථමයෙන් 1888 දෙසැම්බර් අගදී ඉතාලියට තම සුල්තාන්වරයා බවට පත් කරන ලෙස ඉල්ලීමක් එවන ලදී. හොබියෝ 1889 දී ගිවිසුමක් අත්සන් කිරීමට පෙර ඉතාලි ආරක්ෂක ප්‍රදේශයකි.&lt;ref name=&quot;Oliver&quot;&gt;{{cite book|last=Oliver|first=Roland Anthony|title=History of East Africa, Volume 2|year=1976|publisher=Clarendon Press|page=7|url=https://books.google.com/books?id=pGkMAQAAIAAJ}}&lt;/ref&gt;

ඩර්විෂ් ව්‍යාපාරය විසින් බ්‍රිතාන්‍ය අධිරාජ්‍යය සිව්වතාවක් සාර්ථකව පලවා හරින ලද අතර වෙරළබඩ කලාපයට පසුබැසීමට බල කරන ලදී.&lt;ref&gt;Kevin Shillington, ''Encyclopedia of African History'' (CRC Press, 2005), p. 1406.&lt;/ref&gt; ඩරාවිෂ් විසින් ඉතාලි, බ්‍රිතාන්‍ය, අබිසීනියානු යටත්විජිත බලවතුන් අවස්ථා ගණනාවකදීම පරාජය කරන ලදී, වඩාත් කැපී පෙනෙන ලෙස, සුලෙයිමාන් ඒඩන් ගලයිද්&lt;ref name=&quot;kenna2&quot;&gt;{{cite news|url=https://newspapers.library.wales/view/3640121/3640124/41/|title=The fight in Somaliland|date=2 January 1904|newspaper=Rhyl Record and Advertiser|access-date=6 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210605003300/https://newspapers.library.wales/view/3640121/3640124/41/|archive-date=5 June 2021|via=newspapers.library.wales|url-status=live}}&lt;/ref&gt; විසින් අණදෙන ලද කගාර්වේන් හි 1903 ජයග්‍රහණය, 1900 ගණන්වල මුල් භාගයේදී බ්‍රිතාන්‍ය අධිරාජ්‍යයට වෙරළබඩ ප්‍රදේශයට පසුබැසීමට බල කරන ලදී.&lt;ref&gt;Kevin Shillington, ''Encyclopedia of African history'', (CRC Press: 2005), p. 1406.&lt;/ref&gt; අවසානයේ 1920 දී බ්‍රිතාන්‍ය ගුවන් බලයෙන් ඩර්විෂස් පරාජයට පත් විය.{{sfn|Samatar|1982|pages=[https://archive.org/details/oralpoetrysomali00sama/page/n144 131], 135}}

ෆැසිස්ට් ඉතාලියේ සැලැස්මට අනුව ලා ග්‍රෑන්ඩ් සෝමාලියාවේ (&quot;මහා සෝමාලියාව&quot;) මායිම් තුළ ඊසානදිග සුල්තාන්වරුන් ඉක්මනින්ම බල කිරීමට නියමිතව තිබූ හෙයින්, 1920 ගණන්වල මුල් භාගයේ ෆැසිස්ට්වාදයේ උදාව ඉතාලිය සඳහා උපාය මාර්ගයේ වෙනසක් පෙන්නුම් කළේය. 1923 දෙසැම්බර් 15 වන දින සීසර් මරියා ඩි වෙච්චි ආණ්ඩුකාරවරයාගේ පැමිණීමත් සමඟ ඉතාලි සෝමාලිලන්තය ලෙස හැඳින්වෙන සෝමාලිලන්තයේ එම කොටස වෙනස් වීමට පටන් ගත්තේය. ඉතාලිය විසින් සෝමාලියාවේ දී අත්පත් කර ගත් අවසන් ඉඩම වූයේ 1925 දී වත්මන් ජුබාලන්ඩ් ප්‍රදේශයේ ඔල්ට්‍රේ ජුබා ය.&lt;ref name=&quot;Oliver&quot; /&gt;[[File:Sayyid_Mohammed_Abdullah_Hassan.jpeg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Sayyid_Mohammed_Abdullah_Hassan.jpeg|thumb|ඩර්විෂස් නායක මුහම්මද් අබ්දුල්ලා හසන්ගේ ප්‍රතිමාව]]
ඉතාලියානුවන් විසින් රෝහල්, ගොවිපල සහ පාසල් ඉදිකිරීම ඇතුළු දේශීය යටිතල පහසුකම් ව්‍යාපෘති ආරම්භ කරන ලදී.&lt;ref name=&quot;cdtydiydc&quot;&gt;{{cite book|author=Roland Anthony|title=Somalia in Pictures|year=2007|publisher=Twenty-First Century Books|page=28|isbn=9780822565864|url=https://books.google.com/books?id=iMRf1RZ9zkAC}}&lt;/ref&gt; බෙනිටෝ මුසෝලිනි යටතේ ෆැසිස්ට් ඉතාලිය 1935 දී අබිසීනියාවට (ඉතියෝපියාවට) පහර දුන්නේ එය යටත් විජිතයක් බවට පත් කිරීමේ අරමුණ ඇතිවය. මෙම ආක්‍රමණය ජාතීන්ගේ සංගමය විසින් හෙළා දකින ලද නමුත් එය නැවැත්වීමට හෝ වාඩිලාගෙන සිටි ඉතියෝපියාව නිදහස් කිරීමට සිදු කළේ අල්ප වශයෙනි. 1936 දී ඉතාලි සෝමාලියාව ඉතාලි නැගෙනහිර අප්‍රිකාවට, එරිත්‍රියාව සහ ඉතියෝපියාව සමඟ සෝමාලියා ආණ්ඩුකාර ප්‍රදේශය ලෙස ඒකාබද්ධ විය. 1940 අගෝස්තු 3 වන දින, සෝමාලියානු යටත් විජිත ඒකක ඇතුළු ඉතාලි හමුදා, බ්‍රිතාන්‍ය සෝමාලිලන්තය ආක්‍රමණය කිරීම සඳහා ඉතියෝපියාවෙන් එගොඩ වූ අතර, අගෝස්තු 14 වන විට, බර්බෙරා බ්‍රිතාන්‍යයන්ගෙන් ලබා ගැනීමට සමත් විය.{{Citation needed|date=October 2021}}

අප්‍රිකානු රටවල් කිහිපයක හමුදා ඇතුළු බ්‍රිතාන්‍ය හමුදාවක් 1941 ජනවාරි මාසයේදී කෙන්යාවේ සිට බ්‍රිතාන්‍ය සෝමාලිලන්තය සහ ඉතාලිය විසින් අල්ලාගෙන සිටි ඉතියෝපියාව මුදාගෙන ඉතාලි සෝමාලිලන්තය යටත් කර ගැනීමේ මෙහෙයුම දියත් කළේය. පෙබරවාරි මාසය වන විට ඉතාලි සෝමාලිලන්තයෙන් වැඩි කොටසක් අල්ලා ගන්නා ලද අතර මාර්තු මාසයේදී බ්‍රිතාන්‍ය සෝමාලිලන්තය මුහුදෙන් නැවත ලබා ගන්නා ලදී. සෝමාලිලන්තයේ ක්‍රියාත්මක වූ බ්‍රිතාන්‍ය අධිරාජ්‍යයේ හමුදා දකුණු අප්‍රිකානු, බටහිර අප්‍රිකානු සහ නැගෙනහිර අප්‍රිකානු හමුදා යන අංශ තුනෙන් සමන්විත විය. අයිසාක්, දුල්බහන්තේ සහ වර්සාංගලි ගෝත්‍රවල සෝමාලිවරුන් ප්‍රමුඛව සහභාගී වූ අබ්දුලාහි හසන්ගේ නායකත්වයෙන් යුත් සෝමාලි හමුදා ඔවුන්ට සහාය වූහ. දෙවන ලෝක සංග්‍රාමයෙන් පසු ඉතාලි සෝමාලියන් සංඛ්‍යාව පහත වැටීමට පටන් ගත් අතර 1960 දී ඉතිරිව සිටියේ 10,000කට වඩා අඩු සංඛ්‍යාවකි.&lt;ref name=&quot;Tripodi1999&quot;&gt;{{cite book|author=Paolo Tripodi|title=The Colonial Legacy in Somalia: Rome and Mogadishu: From Colonial Administration to Operation Restore Hope|url=https://books.google.com/books?id=eJR3RAAACAAJ|year=1999|publisher=Macmillan Press|isbn=978-0-312-22393-9|page=68|access-date=20 June 2015|archive-date=23 January 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230123105442/https://books.google.com/books?id=eJR3RAAACAAJ|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

=== නිදහස (1960-1969) ===

දෙවන ලෝක සංග්‍රාමයෙන් පසුව, බ්‍රිතාන්‍යය බ්‍රිතාන්‍ය සෝමාලිලන්තය සහ ඉතාලි සෝමාලිලන්තය යන දෙකම ආරක්ෂිත ප්‍රදේශ ලෙස පාලනය කර ගත්තේය. 1945 දී, පොට්ස්ඩෑම් සමුළුව අතරතුර, සෝමාලි යූත් ලීගය (SYL) සහ හිස්බියා ඩිගිල් මිරිෆල් සෝමාලි වැනි නව සෝමාලියානු දේශපාලන සංවිධාන විසින් ප්‍රථමයෙන් යෝජනා කරන ලද කොන්දේසිය මත එක්සත් ජාතීන් විසින් ඉතාලි සෝමාලිලන්තය සෝමාලිලන්තයේ භාරකාර ප්‍රදේශය ලෙස ඉතාලියට භාර දෙන ලදී. (HDMS) සහ සෝමාලි ජාතික ලීගය (SNL) - වසර දහයක් ඇතුළත සෝමාලියාව නිදහස ලබා ගන්නා බව.&lt;ref name=&quot;Zolberg&quot;&gt;{{Harvnb|Zolberg|Suhrke|Aguayo|1989|p=[https://books.google.com/books?id=B9_yS_ynvzgC&amp;pg=PA106 106]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author1=Kwame Anthony Appiah|author2=Henry Louis Gates|title=Africana: the encyclopedia of the African and African American experience: the concise desk reference|url=https://books.google.com/books?id=cereWkyNJckC|date=26 November 2003|publisher=Running Press|isbn=978-0-7624-1642-4|page=1749|access-date=20 June 2015|archive-date=23 January 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230123105443/https://books.google.com/books?id=cereWkyNJckC|url-status=live}}&lt;/ref&gt; බ්‍රිතාන්‍ය සෝමාලිලන්තය 1960 දක්වා බ්‍රිතාන්‍යයේ ආරක්‍ෂක ප්‍රදේශයක් ලෙස පැවතුනි.&lt;ref name=&quot;Tripodi1999&quot; /&gt;[[File:Chieftains of the Isaaq clan.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Chieftains of the Isaaq clan.jpg|වම|thumb|1958 දී ග්ලූස්ටර් ආදිපාදවරයා සහ ආදිපාදවරිය සෝමාලිලන්තයට ගිය අවස්ථාවේදී හර්ගීසා හි ඡායාරූප ගත් ඉසාක් වංශයේ නායකයින්]]
එක්සත් ජාතීන්ගේ ජනවරම අනුව ඉතාලිය භූමිය අල්ලාගෙන සිටින තරමට, භාරකාර විධිවිධාන සෝමාලිවරුන්ට බටහිර දේශපාලන අධ්‍යාපනය සහ ස්වයං පාලනය පිළිබඳ අත්දැකීම් ලබා ගැනීමට අවස්ථාව ලබා දුන්නේය. නව සෝමාලියානු රාජ්‍යයට ඇතුළත් කිරීමට නියමිතව තිබූ බ්‍රිතාන්‍ය සෝමාලිලන්තයට නොතිබූ වාසි මේවාය. 1950 ගණන්වලදී බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිත නිලධාරීන් විවිධ පරිපාලන සංවර්ධන ප්‍රයත්නයන් හරහා අතීත නොසලකා හැරීම් පිරිමැසීමට උත්සාහ කළද, ආරක්‍ෂක ප්‍රදේශය දේශපාලන පරිපාලන සංවර්ධනය තුළ එකතැන පල් විය. ආර්ථික සංවර්ධනයේ සහ දේශපාලන අත්දැකීම්වල ප්‍රදේශ දෙක අතර ඇති විෂමතාවය පසුව කොටස් දෙක ඒකාබද්ධ කිරීමේදී බරපතල දුෂ්කරතා ඇති කරයි.&lt;ref&gt;[[Helen Chapin Metz]], ed. (1992) [http://countrystudies.us/somalia ''Somalia: A Country Study''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110805012513/http://countrystudies.us/somalia/|date=5 August 2011}}. Washington: GPO for the Library of Congress.&lt;/ref&gt;[[File:Mogadishu_city_centre_-_1960s.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Mogadishu_city_centre_-_1960s.jpg|thumb|1963 දී මොගඩිෂු නගරයේ මාවතක්]]
මේ අතර, 1948 දී, ඔවුන්ගේ දෙවන ලෝක යුද්ධයේ සහචරයින්ගේ පීඩනය යටතේ සහ සෝමාලියන්ගේ&lt;ref&gt;Federal Research Division (2004) ''Somalia: A Country Study'', Kessinger Publishing, LLC, p. 38, {{ISBN|1-4191-4799-4}}.&lt;/ref&gt; විමතියට පත් කරමින්, බ්‍රිතාන්‍යයන් හවුඩ් (1884 සහ 1886 දී සෝමාලිවරුන් සමඟ ඇති කරගත් බ්‍රිතාන්‍ය ගිවිසුම් මගින් ආරක්ෂා කරන ලද වැදගත් සෝමාලියානු තණබිම් ප්‍රදේශයක්) ආපසු ලබා දෙන ලදී. සහ සෝමාලි කලාපය ඉතියෝපියාව වෙත, ඔවුන් 1897 දී අත්සන් කරන ලද ගිවිසුමක් මත පදනම්ව, බ්‍රිතාන්‍යයන් විසින් ඉතියෝපියානු අධිරාජ්‍යයා වූ මෙනෙලික් වෙත ප්‍රංශ විසින් කළ හැකි දියුණුවට එරෙහිව ඔහුගේ උපකාරය වෙනුවෙන් සෝමාලියානු භූමිය පවරා දෙන ලදී.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Laitin|1977|p=73}}.&lt;/ref&gt;

බ්‍රිතාන්‍යය, සෝමාලියානු වැසියන්ට ඔවුන්ගේ ස්වාධීනත්වය රඳවා ගැනීමේ කොන්දේසි සහිත විධිවිධාන ඇතුළත් කළ නමුත් ඉතියෝපියාව වහාම එම ප්‍රදේශය මත ස්වෛරීත්වය ඉල්ලා සිටියේය. මෙය 1956 දී බ්‍රිතාන්‍ය විසින් පවරා දුන් සෝමාලියානු ඉඩම් නැවත මිලදී ගැනීමට අසාර්ථක ලංසුවක් තැබුවේය.&lt;ref name=&quot;Zolberg&quot; /&gt; බ්‍රිතාන්‍යය ද කෙන්යානු ජාතිකවාදීන්ට තනිකරම පාහේ සෝමාලියානු ජනාවාස වූ උතුරු මායිම් දිස්ත්‍රික්කයේ (NFD) පරිපාලනය ලබා දුන්නේය.&lt;ref&gt;Francis Vallat (1974) ''First report on succession of states in respect of treaties: International Law Commission twenty-sixth session 6 May – 26 July 1974'', United Nations, p. 20&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Harvnb|Laitin|1977|p=75}}.&lt;/ref&gt; මෙය බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිත කොමිසමකට අනුව, ප්‍රදේශයේ සියලුම වාර්ගික සෝමාලිවරුන් පාහේ අලුතින් පිහිටුවන ලද සෝමාලි ජනරජයට එක්වීමට කැමැත්ත පළ කළ ජනමත විචාරණයක් නොතකා සිදු විය.&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Rousseau|first1=David Laurent|title=Domestic political institutions and the evolution of international conflict|date=1996|publisher=University of Michigan|page=231|isbn=9780591309287|url=https://books.google.com/books?id=isYeAQAAMAAJ|access-date=24 September 2016|archive-date=1 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171101175701/https://books.google.com/books?id=isYeAQAAMAAJ|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1960 දී සෝමාලියාව නිදහස ලැබීමට ආසන්න දිනක 1958 දී අසල්වැසි ජිබුටි හි (එවකට ප්‍රංශ සෝමාලිලන්තය ලෙස හැඳින්විණි) ජනමත විචාරණයක් පැවැත්විණි, සෝමාලි ජනරජයට බැඳෙනවාද ප්‍රංශය සමඟ සිටිනවාද යන්න තීරණය කිරීම සඳහා. ජනමත විචාරණය ප්‍රංශය සමඟ අඛණ්ඩව සම්බන්ධ වීමට පක්ෂව හැරී ඇති අතර, බොහෝ දුරට සැලකිය යුතු ඇෆාර් ජනවාර්ගික කණ්ඩායම සහ නේවාසික යුරෝපීයයන් විසින් ඒකාබද්ධ ඔව් ඡන්දය ප්‍රකාශ කිරීම හේතුවෙන්.&lt;ref name=&quot;Barrington2006&quot;&gt;{{Harvnb|Schraeder|2006|p=[https://books.google.com/books?id=pyWpKKlukLcC&amp;pg=PA115 115]}}&lt;/ref&gt; ජනමත විචාරණය ඡන්ද පොළට පැමිණීමට පෙර ප්‍රංශය සෝමාලි ජාතිකයන් දහස් ගණනක් නෙරපා හැරීමත් සමඟ පුළුල් ඡන්ද මංකොල්ලකෑම් ද සිදු විය.&lt;ref&gt;Kevin Shillington (2005) ''Encyclopedia of African history'', CRC Press, p. 360, {{ISBN|1-57958-245-1}}.&lt;/ref&gt;

‘නැහැ’ යැයි ඡන්දය දුන් බහුතරයක් සෝමාලි ජාතිකයන් වූ අතර ඔවුන් රජයේ කවුන්සිලයේ උප සභාපති මහමුද් හර්බි විසින් යෝජනා කරන ලද පරිදි එක්සත් සෝමාලියාවකට සම්බන්ධ වීමට දැඩි ලෙස පක්ෂව සිටියහ. හර්බි වසර දෙකකට පසු ගුවන් අනතුරකින් මිය ගියේය.&lt;ref name=&quot;Barrington2006&quot; /&gt; ජිබුටි අවසානයේ 1977 දී ප්‍රංශයෙන් නිදහස ලබා ගත් අතර, 1976 ජනමත විචාරණයේදී 'ඔව්' ඡන්දය ප්‍රචාරණය කළ සෝමාලියානු ජාතික හසන් ගූල්ඩ් ඇප්ටිඩොන් අවසානයේ ජිබුටි හි පළමු ජනාධිපති (1977-1999) බවට පත් විය.&lt;ref name=&quot;Barrington2006&quot; /&gt;[[File:President_Aden_Adde_alongside_Prime_minister_Sharmarke.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:President_Aden_Adde_alongside_Prime_minister_Sharmarke.jpg|thumb|1964 දී අර්බා රුකුන් පල්ලියේදී ඊද් යාඥා කරමින් සිටි ජනාධිපති ඒඩන් ඇඩේ අගමැති අබ්දිරෂිඩ් අලි ෂර්මාක් සමඟ]]
1960 ජූලි 1 වන දින, හිටපු බ්‍රිතාන්‍ය සෝමාලිලන්ත ආරක්ෂක ප්‍රදේශය සෝමාලිලන්ත ප්‍රාන්තය ලෙස නිදහස ලබා දින පහකට පසුව, එම භූමි ප්‍රදේශය සෝමාලිලන්තයේ භාරකාර ප්‍රදේශය සමඟ එක්සත් වී සෝමාලි ජනරජය පිහිටුවීමට,&lt;ref name=&quot;Encyclopædia Britannica 2002 p.835&quot;&gt;Encyclopædia Britannica, ''The New Encyclopædia Britannica'', (Encyclopædia Britannica: 2002), p.835&lt;/ref&gt; ඉතාලිය සහ බ්‍රිතාන්‍යය විසින් සකස් කරන ලද සීමාවන් තුළ වුවද.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The dawn of the Somali nation-state in 1960 |url=http://www.buluugleey.com/warkiidanbe/Governance.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090116055005/http://www.buluugleey.com/warkiidanbe/Governance.htm |archive-date=16 January 2009 |access-date=25 February 2009 |publisher=Buluugleey.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=9 August 2006 |title=The making of a Somalia state |url=http://www.strategypage.com/htmw/htwin/articles/20060809.aspx |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160702033453/http://www.strategypage.com/htmw/htwin/articles/20060809.aspx |archive-date=2 July 2016 |access-date=25 February 2009 |publisher=Strategypage.com}}&lt;/ref&gt; අබ්දුල්ලාහි ඉසා සහ මුහම්මද් හාජි ඊබ්‍රාහිම් ඊගල් විසින් භාරකාරත්වයේ සහ ආරක්‍ෂක ආන්ඩුවල අනෙකුත් සාමාජිකයින් සමඟ රජයක් පිහිටුවන ලදී, සෝමාලියානු ජාතික සභාවේ සභාපති ලෙස අබ්දුල්කාදිර් මුහම්මද් ඒඩන්, සෝමාලියානු ජනරජයේ ජනාධිපති ලෙස ඒඩන් අබ්දුල්ලා ඔස්මාන් ඩාර් සහ අබ්දිරෂිඩ් අලි ෂර්මාර්කේ අගමැති (පසුව 1967 සිට 1969 දක්වා ජනාධිපති වීමට). 1961 ජුලි 20 දින සහ ජනප්‍රිය ජනමත විචාරණයක් හරහා ඉතාලි භාරකාරත්වය යටතේ සෝමාලියාවේ ජනතාව විසින් ජනප්‍රිය ලෙස අනුමත කරන ලදී, ජනමත විචාරණයට සහභාගී වූ සෝමාලිලන්ත වැසියන් සුළු පිරිසක් පමණක් ඡන්දය ප්‍රකාශ කළද, හිටපු සෝමාලිලන්ත ආරක්ෂක ප්‍රදේශයේ බොහෝ දෙනෙක් ජනමත විචාරණයට සහභාගී නොවූහ. 1960 දී ප්‍රථමයෙන් කෙටුම්පත් කරන ලද&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The 1961 Referendum |url=http://www.somalilandlaw.com/The_1961_Referendum_Table1_Note.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151011003402/http://www.somalilandlaw.com/The_1961_Referendum_Table1_Note.pdf |archive-date=11 October 2015}}&lt;/ref&gt; නව ව්‍යවස්ථාවට එරෙහිව.&lt;ref name=&quot;Illustrated Library 1967 338.2&quot;&gt;''The Illustrated Library of The World and Its Peoples: Africa, North and East'', Greystone Press: 1967, p. 338.&lt;/ref&gt; 1967 දී මුහම්මද් හාජි ඊබ්‍රාහිම් ඊගල් අගමැති ධුරයට පත් වූ අතර, එම තනතුරට ෂර්මාර්ක් විසින් පත් කරන ලදී. ඊගල් පසුව වයඹ දිග සෝමාලියාවේ ස්වයං පාලන සෝමාලිලන්ත ප්‍රදේශයේ ජනාධිපතිවරයා බවට පත් විය.

=== සෝමාලි ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය (1969-1991) ===
1969 ඔක්තෝම්බර් මාසයේදී පිහිටුවන ලද සෝමාලියානු ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය මේජර් ජෙනරාල් මොහොමඩ් සියාඩ් බැරේ සහ සෝමාලියානු හමුදාව විසින් මෙහෙයවන ලද කුමන්ත්‍රණයකින් පසුව සමාජවාදී ඒක-පක්ෂ රාජ්‍යයක් ලෙස මතු විය.&lt;ref name=&quot;Jdftchoa&quot;&gt;J. D. Fage, Roland Anthony Oliver, ''The Cambridge history of Africa'', Volume 8, (Cambridge University Press: 1985), p.478.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Grolierenc2&quot;&gt;''The Encyclopedia Americana: complete in thirty volumes. Skin to Sumac'', Volume 25, (Grolier: 1995), p.214.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Myswenvwp&quot;&gt;Moshe Y. Sachs, ''Worldmark Encyclopedia of the Nations'', Volume 2, (Worldmark Press: 1988), p.290.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Permanent Mission of the Somali Republic to the United Nations |title=Country Facts {{!}} Somalia |url=https://www.un.int/somalia/somalia/country-facts |access-date=5 August 2024 |website=www.un.int |publisher=United Nations}}&lt;/ref&gt; මෙම කුමන්ත්‍රණය සිදුවූයේ සෝමාලියානු ජනරජයේ දෙවන ජනාධිපති අබ්දිරෂිඩ් ෂර්මාර්කේ ආරක්ෂකයෙකු විසින් ඝාතනය කර දින හයකට පසුවය.&lt;ref name=&quot;Myswenvwp&quot; /&gt; ඉතියෝපියාවේ පිටුබලය ලත් සෝමාලියානු කැරලිකාර කණ්ඩායම්වල නැගීම දක්වා ඉදිරි වසර 21 තුළ බැරේගේ පරිපාලනය සෝමාලියාව පාලනය කළ අතර, එය අවසානයේ ආණ්ඩුවේ බිඳවැටීමට සහ 1991 සිවිල් යුද්ධය ආරම්භ වීමට හේතු විය.&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Cordesman|first=Anthony H.|title=The Gulf And The Search For Strategic Stability|publisher=Taylor &amp; Francis|isbn=9781000302066|publication-date=2019|pages=797|language=English}}&lt;/ref&gt;

=== කුමන්ත්‍රණය ===
ඔක්තෝබර් 15 වන දින, ජනාධිපති අබ්දිරෂිඩ් අලි ෂර්මාර්ක් නියඟයෙන් පීඩා විඳි ලාස් අනූද් හි සංචාරය කරමින් සිටියදී, ඔහුගේ පෞද්ගලික ආරක්ෂකයා ඔහුට වෙඩි තබා ඝාතනය කළේය. හිටපු රාජ්‍ය ලේකම් හෙන්රි කිසිංගර් නිගමනය කළේ ආරක්ෂකයා ඔහුගේම කැමැත්තෙන් ක්‍රියා කළ බවයි.&lt;ref&gt;https://www.cia.gov/readingroom/docs/LOC-HAK-510-5-8-1.pdf&lt;/ref&gt;

ඉන් දින හයකට පසු ඔක්තෝම්බර් 21 වෙනිදා ජෙනරාල් සියාඩ් හමුදා කුමන්ත්‍රණයක් මෙහෙයවමින් පාර්ලිමේන්තු රජය සාර්ථකව පෙරලා දැමීය. නුතන දේශපාලන විශ්ලේෂකයින් පවසන්නේ මෙම කුමන්ත්‍රණය පාර්ලිමේන්තු ආන්ඩුව තුල පැවති දූෂිත ක්‍රියාවන් විසින් පෙලඹවූවක් බවයි.&lt;ref&gt;{{Cite book|last=L. Daniels|first=Christopher|title=Somali Piracy and Terrorism in the Horn of Africa|url=https://archive.org/details/somalipiracyterr0000dani|date=2012|publisher=Scarecrow Press|isbn=9780810883109|pages=[https://archive.org/details/somalipiracyterr0000dani/page/12 12]|language=English}}&lt;/ref&gt;

උත්තරීතර විප්ලවවාදී කවුන්සිලය විසින් ආරක්ෂකයා නඩු විභාග කර, වධහිංසා පමුණුවා මරා දමන ලදී. ඔහු ඝාතනය කළ ජනාධිපතිවරයාගේ වංශයේම පසුබිමකින් පැමිණි අයෙකි.&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Adan Sheikh|first=Mohamed|title=Arrivederci a Mogadiscio|date=1991|publisher=Edizioni associate|isbn=9788826700700|pages=76|language=italian}}&lt;/ref&gt;[[File:Mohamed_Ainanshe_and_Kim_Il_Sung_-1970.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Mohamed_Ainanshe_and_Kim_Il_Sung_-1970.jpg|දකුණ|thumb|250x250පික්|මොහොමඩ් අයිනාන්ෂේ ගුලේඩ් 1970 උතුරු කොරියාවේ ජනාධිපති කිම් ඉල් සුං හමුවිය]]
බැරේ සමඟින්, ජනාධිපති ෂර්මාක්ගේ ඝාතනයෙන් පසු බලයට පත් වූ උත්තරීතර විප්ලවවාදී කවුන්සිලය (එස්ආර්සී) බ්‍රිගේඩියර් ජෙනරාල් මොහොමඩ් අයිනාන්ෂේ ගුලේඩ්, ලුතිනන් කර්නල් සලාඩ් ගබේරේ කෙඩියේ සහ පොලිස් ප්‍රධානී ජමා කෝර්ෂෙල් විසින් මෙහෙයවන ලදී. කෙඩියේ නිල වශයෙන් &quot;විප්ලවයේ පියා&quot; යන පදවි නාමය දැරූ අතර, කෙටි කලකින් බැරේ SRC හි ප්‍රධානියා බවට පත් විය.&lt;ref&gt;{{cite book|author=Hussein Mohamed Adam|author2=Richard Ford|title=Mending rips in the sky: options for Somali communities in the 21st century|publisher=Red Sea Press|year=1997|page=226|url=https://books.google.com/books?id=0m9yAAAAMAAJ|isbn=1-56902-073-6|access-date=20 June 2015|archive-date=23 January 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230123105443/https://books.google.com/books?id=0m9yAAAAMAAJ|url-status=live}}&lt;/ref&gt; පසුව SRC විසින් රට සෝමාලි ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය ලෙස නම් කරන ලදී,&lt;ref&gt;J. D. Fage, Roland Anthony Oliver (1985) ''The Cambridge history of Africa'', Vol. 8, Cambridge University Press, p. 478, {{ISBN|0-521-22409-8}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Grolierenc&quot;&gt;''The Encyclopedia Americana: complete in thirty volumes. Skin to Sumac'', Vol. 25, Grolier: 1995, p. 214, {{ISBN|0-7172-0126-0}}.&lt;/ref&gt; පාර්ලිමේන්තුව සහ ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය විසුරුවා හැර, ව්‍යවස්ථාව අත්හිටුවන ලදී.&lt;ref name=&quot;Pjdlfw&quot;&gt;de la Fosse Wiles, Peter John (1982) [https://books.google.com/books?id=lgMOAAAAQAAJ&amp;pg=PA279 ''The New Communist Third World: an essay in political economy''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230123105443/https://books.google.com/books?id=lgMOAAAAQAAJ&amp;pg=PA279|date=23 January 2023}}, Taylor &amp; Francis, p. 279 {{ISBN|0-7099-2709-6}}.&lt;/ref&gt;

විප්ලවවාදී ආන්ඩුව මහා පරිමාණ පොදු වැඩ වැඩසටහන් ස්ථාපිත කර නාගරික හා ග්‍රාමීය සාක්ෂරතා ව්‍යාපාරයක් සාර්ථකව ක්‍රියාත්මක කළ අතර එය සාක්ෂරතා අනුපාතය නාටකාකාර ලෙස ඉහළ නැංවීමට උපකාරී විය. සෝමාලි ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය 70% ක සාක්ෂරතා අනුපාතයක් අත්කර ගත් අතර, එය එකල අප්‍රිකාවේ ඉහළම අගයකි.&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Irving|first=Kaplan|title=Area Handbook for Somalia Volume 550|publisher=U.S. Government Printing Office|year=1977|pages=116|language=English}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Chijioke Njoku|first=Raphael|title=The History of Somalia|publisher=ABC-CLIO|isbn=9780313378584|pages=111|language=English}}&lt;/ref&gt;

කර්මාන්ත සහ ඉඩම් ජනසතු කිරීමේ වැඩසටහනකට අමතරව, නව පාලන තන්ත්‍රයේ විදේශ ප්‍රතිපත්තිය අරාබි ලෝකය සමඟ සෝමාලියාවේ සාම්ප්‍රදායික සහ ආගමික සම්බන්ධතා කෙරෙහි අවධාරණය කළ අතර අවසානයේ 1974 පෙබරවාරි මාසයේදී අරාබි ලීගයට සම්බන්ධ විය.&lt;ref&gt;Benjamin Frankel (1992) ''The Cold War, 1945–1991: Leaders and other important figures in the Soviet Union, Eastern Europe, China, and the Third World'', Gale Research, p. 306 {{ISBN|0-8103-8928-2}}.&lt;/ref&gt; එම වසරේම, බැරේ අප්‍රිකානු සංගමයේ (AU) පූර්වගාමියා වූ අප්‍රිකානු එකමුතු සංවිධානයේ (OAU) සභාපති ලෙසද කටයුතු කළේය.&lt;ref&gt;Oihe Yang (2000) ''Africa South of the Sahara 2001'', 30th ed., Taylor and Francis, p. 1025 {{ISBN|1-85743-078-6}}.&lt;/ref&gt;

1976 ජුලි මාසයේදී, බැරේගේ SRC විසුරුවා හැර, ඒ වෙනුවට විද්‍යාත්මක සමාජවාදය සහ ඉස්ලාමීය මූලධර්ම මත පදනම් වූ ඒක-පක්ෂ ආන්ඩුවක් වන සෝමාලියානු විප්ලවවාදී සමාජවාදී පක්ෂය (SRSP) පිහිටුවන ලදී. SRSP යනු මාක්ස්වාදී ප්‍රතිපත්ති දේශීය තත්වයන්ට අනුවර්තනය කරමින් නිල රාජ්‍ය මතවාදය නිල රාජ්‍ය ආගම සමඟ සංහිඳියාවට ගෙන ඒමේ උත්සාහයකි. රජය තර්ක කරන ලද සමාජ ප්‍රගතිය, සමානාත්මතාවය සහ යුක්තිය පිළිබඳ මුස්ලිම් මූලධර්ම කෙරෙහි අවධාරණය කරන ලද අතර, රජය තර්ක කළේ විද්‍යාත්මක සමාජවාදයේ හරය සහ ස්වයංපෝෂිතභාවය, මහජන සහභාගීත්වය සහ ජනප්‍රිය පාලනය මෙන්ම නිෂ්පාදන මාධ්‍යවල සෘජු හිමිකාරිත්වය පිළිබඳ තමන්ගේම අවධාරණය . SRSP සීමිත පරිමානයෙන් පුද්ගලික ආයෝජන දිරිමත් කල අතර, පරිපාලනයේ සමස්ත දිශානතිය අත්‍යවශ්‍යයෙන්ම කොමියුනිස්ට්වාදී විය.&lt;ref name=&quot;Pjdlfw&quot; /&gt;

1977 ජුලි මාසයේ දී, ඔගඩන් යුද්ධය ආරම්භ වූයේ, ප්‍රධාන වශයෙන් සෝමාලියානුවන් බහුලව වාසය කරන ඉතියෝපියාවේ ඔගඩන් ප්‍රදේශය, දකුණේ පොහොසත් කෘෂිකාර්මික ඉඩම් සමඟින්, පෑන්-සෝමාලි ග්‍රේටර් සෝමාලියාවකට ආක්‍රමණශීලී ලෙස සංස්ථාගත කිරීම යුක්ති සහගත කිරීම සඳහා බැරේගේ රජය ජාතික සමගිය සඳහා ආයාචනා කිරීමෙනි. නැගෙනහිර ඉතියෝපියාව, යටිතල පහසුකම්, සහ උතුරේ ජිබුටි තරම් උපාය මාර්ගික වශයෙන් වැදගත් ප්‍රදේශය.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Gebru Tareke|2009|pp=[https://books.google.com/books?id=dRIfYPTZxJsC&amp;pg=PA182 182–6]}}. The areas concerned amount to about a third of Ethiopia.&lt;/ref&gt; ගැටුමේ පළමු සතියේදී, සෝමාලියානු සන්නද්ධ හමුදා දකුණු සහ මධ්‍යම ඔගඩන් අල්ලා ගත් අතර, යුද්ධයේ වැඩි ප්‍රමාණයක් සඳහා සෝමාලියානු හමුදාව ඉතියෝපියානු හමුදාවට අඛණ්ඩ ජයග්‍රහණ ලබා ගත් අතර සිදාමෝ දක්වා ඔවුන් පසුපස ගියේය. 1977 සැප්තැම්බර් වන විට සෝමාලියාව ඔගාඩෙන් 90% ක් පාලනය කළ අතර ජිජිගා වැනි උපාය මාර්ගික නගර අල්ලා ගත් අතර ඩයිරේ ඩාවා වෙත දැඩි පීඩනයක් එල්ල කළ අතර අග නගරයේ සිට ජිබුටි දක්වා දුම්රිය මාර්ගයට තර්ජනයක් විය. හරාර් වටලෑමෙන් පසු, කියුබානු හමුදා 20,000 කින් සහ සෝවියට් විශේෂඥයින් දහස් ගණනකින් සමන්විත දැවැන්ත පෙර නොවූ විරූ සෝවියට් මැදිහත්වීමක් ඉතියෝපියාවේ කොමියුනිස්ට් ඩර්ග් පාලනයට සහාය විය. 1978 වන විට සෝමාලියානු හමුදා අවසානයේ ඔගඩෙන් පිටතට තල්ලු කරන ලදී. සෝවියට් සංගමයේ මෙම සහාය මාරුව වෙනත් තැනක සහචරයින් සෙවීමට බැරේ ආන්ඩුව පොළඹවන ලදී. එය අවසානයේදී සෝවියට් දේශයේ සීතල යුද්ධයේ පරම-ප්‍රතිවාදියා වන එක්සත් ජනපදය මත සමථයකට පත් විය. සෝවියට් සංගමය සමග සෝමාලියාවේ ආරම්භක මිත්‍රත්වය සහ පසුව එක්සත් ජනපදය සමඟ ඇති හවුල්කාරිත්වය අප්‍රිකාවේ විශාලතම හමුදාව ගොඩනැගීමට හැකි විය.&lt;ref name=&quot;Ramsbotham 222&quot;&gt;{{cite book|author=Oliver Ramsbotham|author2=Tom Woodhouse|year=1999|title=Encyclopedia of international peacekeeping operations|url=https://archive.org/details/encyclopediaofin0000rams|url-access=registration|page=[https://archive.org/details/encyclopediaofin0000rams/page/222 222]|publisher=ABC-CLIO|isbn=0-87436-892-8}}&lt;/ref&gt;[[File:Muhammad_Siad_Barre_-_40866X9X9.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Muhammad_Siad_Barre_-_40866X9X9.jpg|thumb|උත්තරීතර විප්ලවවාදී කවුන්සිලයේ සභාපති මේජර් ජෙනරාල් මොහොමඩ් සියාඩ් බැරේ, රුමේනියාවේ ජනාධිපති නිකොලා සියුසෙස්කු හමුවීම]]
1979 දී නව ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවක් ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද අතර ඒ යටතේ මහජන සභාවක් සඳහා මැතිවරණ පැවැත්විණි. කෙසේ වෙතත්, බැරේගේ සෝමාලි විප්ලවවාදී සමාජවාදී පක්ෂයේ දේශපාලන මණ්ඩලය දිගටම පාලනය කළේය.&lt;ref name=&quot;Grolierenc&quot; /&gt; 1980 ඔක්තෝම්බර් මාසයේදී, SRSP විසුරුවා හරින ලද අතර, උත්තරීතර විප්ලවවාදී කවුන්සිලය එම ස්ථානයේ නැවත ස්ථාපිත කරන ලදී.&lt;ref name=&quot;Pjdlfw&quot; /&gt; ඒ වන විට බැරේගේ රජය එන්න එන්නම අප්‍රසාදයට පත් විය. බොහෝ සෝමාලියානුවන් හමුදා ආඥාදායකත්වය යටතේ ජීවිතය ගැන කලකිරී සිටියහ.

සීතල යුද්ධය අවසන් වීමත් සමග සෝමාලියාවේ මූලෝපායික වැදගත්කම හීන වීමත් සමග 1980 ගනන්වල දී පාලනය තවත් දුර්වල විය. ආන්ඩුව වඩ වඩාත් අත්තනෝමතික බවට පත් වූ අතර ඉතියෝපියාව විසින් දිරිමත් කරන ලද ප්‍රතිරෝධ ව්‍යාපාර රට පුරා පැන නැඟී අවසානයේ සෝමාලියානු සිවිල් යුද්ධයට මග පෑදීය. මිලීෂියා කණ්ඩායම් අතර සෝමාලියානු ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ව්‍යාපාරයේ ප්‍රචණ්ඩත්වයෙන් තොර දේශපාලන විරුද්ධවාදීන් සමඟ සෝමාලි ගැලවීමේ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පෙරමුණ (SSDF), එක්සත් සෝමාලි කොන්ග්‍රසය (USC), සෝමාලි ජාතික ව්‍යාපාරය (SNM) සහ සෝමාලි දේශප්‍රේමී ව්‍යාපාරය (SPM) විය. SDM), සෝමාලියානු ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී සන්ධානය (SDA) සහ සෝමාලි ප්‍රකාශන සමූහය (SMG).

=== සෝමාලියා සිවිල් යුද්ධය ===
[[File:Somalia_regions.png|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Somalia_regions.png|දාරය|දකුණ|Map of the sites related to the [[:en:Somali_Civil_War|Somali civil war]]  &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Somalia - Civil War, Conflict, Famine {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Somalia/Civil-war |access-date=2024-05-31 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;]]
බැරේගේ ආණ්ඩුවේ සදාචාරාත්මක අධිකාරිය ක්‍රමක්‍රමයෙන් ඛාදනය වීමත් සමඟ බොහෝ සෝමාලිවරුන් හමුදා පාලනය යටතේ ජීවිතය ගැන කලකිරුණා. 1980 ගණන්වල මැද භාගය වන විට, ඉතියෝපියාවේ කොමියුනිස්ට් ඩර්ග් පරිපාලනයේ සහාය ඇතිව ප්‍රතිරෝධ ව්‍යාපාර රට පුරා පැන නැගුනි. බැරේ ප්‍රතිචාර දැක්වූයේ දේශීය වශයෙන් ගරිල්ලන්ට, විශේෂයෙන්ම උතුරු ප්‍රදේශ වල සහය දක්වන අයට එරෙහිව දණ්ඩනමය පියවර ගැනීමට නියෝග කිරීමෙනි. 1988 දී ඉලක්ක කරන ලද ප්‍රදේශ අතර සෝමාලි ජාතික ව්‍යාපාරයේ (SNM) බලකොටුවක් වන හර්ගීසා හි වයඹදිග පරිපාලන මධ්‍යස්ථානය සමඟ නගරවලට බෝම්බ දැමීම ඇතුළත් විය.&lt;ref name=&quot;Locsg&quot;&gt;{{cite web |title=Somalia&amp;nbsp;— Government |url=http://countrystudies.us/somalia/65.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140704043353/http://countrystudies.us/somalia/65.htm |archive-date=4 July 2014 |access-date=15 February 2014 |publisher=Library of Congress}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Compagnon |first1=Daniel |date=22 October 2013 |title=State-sponsored violence and conflict under Mahamed Siyad Barre: the emergence of path dependent patterns of violence |url=http://sites.tufts.edu/reinventingpeace/2013/10/22/state-sponsored-violence-and-conflict-under-mahamed-siyad-barre-the-emergence-of-path-dependent-patterns-of-violence/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20231002022805/https://sites.tufts.edu/reinventingpeace/2013/10/22/state-sponsored-violence-and-conflict-under-mahamed-siyad-barre-the-emergence-of-path-dependent-patterns-of-violence/ |archive-date=2 October 2023 |access-date=7 October 2014 |publisher=[[World Peace Foundation]], [[The Fletcher School of Law and Diplomacy]]}}&lt;/ref&gt;

බැරේගේ ආන්ඩුව විසින් ආරම්භ කරන ලද මර්ධනය, රට පුරා විවිධ ප්‍රදේශ ආවරණය වන පරිදි උතුරේ ආරම්භක බෝම්බ ප්‍රහාරවලින් ඔබ්බට එහි ව්‍යාප්තිය දිගු කළේය. ආක්‍රමණශීලී ක්‍රමෝපායන් ප්‍රතිනිෂ්පාදනය කිරීම, සම්භවය මැඩලීම සහ ජනතාව කෙරෙහි අධිකාරිය රඳවා තබා ගැනීම, දකුණේ ආණ්ඩුවේ මර්දනකාරී ක්‍රියාවන්හි කැපී පෙනෙන ලක්ෂණයක් විය. 1991 දී බැරේගේ පාලන තන්ත්‍රය විසින් දකුණු සෝමාලියාවේ පිහිටි බෙලෙඩ්වෙන් නගරයේ බොහෝ අහිංසක පුද්ගලයින්ගේ මරණයට තුඩු දුන් නිර්දය ප්‍රහාරයක් ආරම්භ කළ විට වඩාත් කැපී පෙනෙන අවස්ථාවක් සිදු විය.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=1 November 1992 |title=Somalia: Information on the capture of the town of Belet Uen by the United Somali Congress (USC) at the end of 1990 or early 1991 and on persecution of Darod in Belet Uen by USC soldiers |url=https://webarchive.archive.unhcr.org/20230604082615/https://www.refworld.org/docid/3ae6acb654.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240424094459/https://webarchive.archive.unhcr.org/20230604082615/https://www.refworld.org/docid/3ae6acb654.html |archive-date=24 April 2024 |access-date=11 April 2024 |website=webarchive.archive.unhcr.org |publisher=Canada: Immigration and Refugee Board of Canada}}&lt;/ref&gt; මෙම සාහසිකත්වයේ කෲරත්වය සහ විශාලත්වය, මානව හිමිකම් සහ මනුෂ්‍ය ජීවිතයේ වටිනාකම් පිළිබඳ අමු අමුවේ නොසලකා හැරීමක් ප්‍රදර්ශනය කරමින්, ඕනෑම ආකාරයක විරුද්ධත්වයක් හෝ ප්‍රතිරෝධයක් මැඩලීමට රජය සූදානම් වූ මට්ටම ඉස්මතු කළේය.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=1 January 1990 |title=Human Rights Watch World Report 1989 - Somalia |url=https://www.refworld.org/reference/annualreport/hrw/1990/en/35330#:~:text=We%20urge%20the,from%20international%20largesse. |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240424095942/https://www.refworld.org/reference/annualreport/hrw/1990/en/35330#:~:text=We%20urge%20the,from%20international%20largesse. |archive-date=24 April 2024 |access-date=11 April 2024 |website=Refwolrd |publisher=Human Rights Watch |publication-date=1 January 1990 |place=Somalia}}&lt;/ref&gt;

බැරේ ගේ මර්දනකාරී ප්‍රතිපත්තිවල තවත් කැපී පෙනෙන අවස්ථාවක් සිදුවූයේ බයිඩෝවා නගරයේ වන අතර, සාගතය සහ සිවිල් යුද්ධය අතරතුර එහි දිග හැරුණු ඛේදනීය සිදුවීම් හේතුවෙන් 'මරණයේ නගරය' යන අන්වර්ථ නාමය ලැබුණි.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=31 Aug 2023 |title=One in four people in Somalia have now fled their homes |url=https://reliefweb.int/report/somalia/one-four-people-somalia-have-now-fled-their-homes#:~:text=%E2%80%9CThe%20city%20of%20Baidoa%20earned,war%20in%20the%20early%201990s. |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240211093948/https://reliefweb.int/report/somalia/one-four-people-somalia-have-now-fled-their-homes#:~:text=%E2%80%9CThe%20city%20of%20Baidoa%20earned,war%20in%20the%20early%201990s. |archive-date=11 February 2024 |access-date=11 April 2024 |website=reliefweb |publisher=Islamic Relief}}&lt;/ref&gt; මෙම ප්‍රදේශවල වෙසෙන රහන්වේන් ප්‍රජාව ඉලක්ක කරගත් රජයේ උපාය මාර්ගවල ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ලක්ෂ සංඛ්‍යාත පුද්ගලයන්ගේ ජීවිත අහිමි විය.&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Yuusuf|first=Muuse|title=The Genesis of the Civil War in Somalia: The Impact of Foreign Military Intervention on the Conflict|publisher=Bloomsbury Academic|year=2022|isbn=9780755642410|publication-date=29 Dec 2022|pages=121}}&lt;/ref&gt;

1990 දී, මොගඩිෂු අගනුවර, පදිංචිකරුවන්ට තුනක් හෝ හතරකට වඩා වැඩි කණ්ඩායම් වශයෙන් ප්‍රසිද්ධියේ රැස් වීම තහනම් විය. ඉන්ධන හිඟය, උද්ධමනය සහ මුදල් අවප්‍රමාණය ආර්ථිකයට බලපෑවේය. විනිමය සඳහා බැංකුවලට දේශීය මුදල් හිඟයක් ඇති වූ බැවින් නගර මධ්‍යයේ දියුණු කළු වෙළඳපොලක් පැවතුනි. විදේශ මුදල් අපනයනය වැළැක්වීම සඳහා දැඩි විනිමය පාලන රෙගුලාසි හඳුන්වා දෙන ලදී. විදේශිකයන්ට ගමන් තහනමක් පනවා නොතිබුණද, බොහෝ ස්ථාන ඡායාරූප ගැනීම තහනම් කර ඇත. මොගඩිෂු හි දිවා කාලයේදී රජයේ කිසිදු හමුදා බලකායක් පෙනී සිටීම අතිශයින් දුර්ලභ විය. කෙසේ වෙතත්, රජයේ අධිකාරීන් විසින් කරන ලද ප්‍රමාද වූ රාත්‍රී මෙහෙයුම්වලට පුද්ගලයන්ගේ නිවෙස්වලින් &quot;අතුරුදහන් කිරීම්&quot; ඇතුළත් විය.&lt;ref&gt;{{cite book|title=Focus on the Horn, Issues 7–9|year=1989|publisher=Horn of Africa Information Committee|page=37}}&lt;/ref&gt;

1991 දී, ඉතියෝපියාවේ එවකට පාලක ඩර්ග් පාලන තන්ත්‍රය සහ ලිබියාවේ පිටුබලය ඇතිව, වංශ මත පදනම් වූ විරුද්ධ කණ්ඩායම්වල සභාගයක් විසින් බැරේ පරිපාලනය නෙරපා හරින ලදී.&lt;ref&gt;Columbia University, School of International Affairs, ''Journal of international affairs'', Volume 40 (1986), p. 165.&lt;/ref&gt; සෝමාලියානු ජාතික ව්‍යාපාරයේ සහ උතුරු ගෝත්‍රික වැඩිහිටියන්ගේ රැස්වීමකින් අනතුරුව, රටේ උතුරු හිටපු බ්‍රිතාන්‍ය කොටස 1991 මැයි මාසයේදී සෝමාලිලන්ත ජනරජය ලෙස සිය නිදහස ප්‍රකාශ කළේය. කැලඹිලි සහිත දකුණට සාපේක්ෂව තථ්‍ය ස්වාධීන හා සාපේක්ෂව ස්ථාවර වුවද, එය එසේ වී නැත. ඕනෑම විදේශීය රජයක් විසින් පිළිගෙන ඇත.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/1367554.stm|title=Somaliland citizens ask to be recognized as a state|date=4 June 2001|work=[[BBC News]]|access-date=25 February 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20171201232830/http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/1367554.stm|archive-date=1 December 2017|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/1361394.stm|title=Somaliland votes for independence|date=31 May 2001|work=[[BBC News]]|access-date=25 February 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20180209234117/http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/1361394.stm|archive-date=9 February 2018|url-status=live}}&lt;/ref&gt;[[File:Mogadishu.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Mogadishu.jpg|thumb|සිවිල් යුද්ධයට පෙර මොගඩිෂු හැඳින්වූයේ &quot;ඉන්දියානු සාගරයේ සුදු මුතු ඇටය&quot; යනුවෙනි.&lt;ref&gt;Al J. Venter (1975) ''Africa Today'', p. 152, {{ISBN|0-86954-023-8}}&lt;/ref&gt;]]
බොහෝ විරුද්ධ කණ්ඩායම් පසුව බැරේගේ පාලන තන්ත්‍රය නෙරපා හැරීමෙන් පසුව ඇති වූ බල රික්තය තුළ බලපෑම සඳහා තරඟ කිරීමට පටන් ගත්හ. දකුණේ, USC කමාන්ඩර්වරුන් වන ජෙනරාල් මොහොමඩ් ෆාරා අයිඩිඩ් සහ අලි මහඩි මොහොමඩ් ගේ නායකත්වයෙන් සන්නද්ධ කන්ඩායම්, විශේෂයෙන්ම, අගනුවර කෙරෙහි අධිකාරී බලය යෙදවීමට උත්සාහ කරන විට, ගැටුම් ඇති විය.&lt;ref&gt;Library Information and Research Service, ''The Middle East: Abstracts and index'', Volume 2, (Library Information and Research Service: 1999), p.327.&lt;/ref&gt; 1991 දී, සෝමාලියාව පිළිබඳ බහු-අදියර ජාත්‍යන්තර සම්මන්ත්‍රණයක් අසල්වැසි ජිබුටි හිදී පැවැත්විණි.&lt;ref name=&quot;Paul Fricska&quot;&gt;{{cite web |last=Paul Fricska |first=Szilard |title=Harbinger of a New World Order? Humanitarian Intervention in Somalia |url=https://circle.ubc.ca/bitstream/handle/2429/5267/ubc_1994-0415.pdf?sequence=1 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120316145832/https://circle.ubc.ca/bitstream/handle/2429/5267/ubc_1994-0415.pdf?sequence=1 |archive-date=16 March 2012 |access-date=6 October 2013 |publisher=University of British Columbia}}&lt;/ref&gt; ජිබුටි සමුළුව මගින් මුහම්මද් තුමාට ලබා දුන් නීත්‍යානුකූලභාවය හේතුවෙන්, පසුව ඔහු සෝමාලියාවේ නව ජනාධිපති ලෙස ජාත්‍යන්තර ප්‍රජාව විසින් පිළිගනු ලැබීය.&lt;ref name=&quot;Paul Fricska&quot; /&gt; අගනුවර කොටස් වලින් ඔබ්බට තම අධිකාරය ක්‍රියාත්මක කිරීමට ඔහුට නොහැකි විය. බලය වෙනුවට සෝමාලියාවේ දකුණු අර්ධයේ අනෙකුත් කන්ඩායම් නායකයන් සමඟ සහ උතුරේ ස්වාධීන උප-ජාතික ආයතන සමඟ තරඟ කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.reliefweb.int/rw/rwb.nsf/0/cd80e675a2fba86a49256ff90029df0f?OpenDocument|title=Somalia: Some key actors in the transitional process|date=6 May 2005|access-date=7 February 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070927193104/http://www.reliefweb.int/rw/rwb.nsf/0/cd80e675a2fba86a49256ff90029df0f?OpenDocument|archive-date=27 September 2007|agency=[[The New Humanitarian|IRIN]]|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ජිබුටි සමුළුවෙන් අනතුරුව දේශපාලන පාර්ශවකරුවන් 15 දෙනෙකු විසින් අත්සන් කරන ලද ජාතික සංහිඳියාව සහ නිරායුධකරණය සඳහා වූ ගබ්සා ගිවිසුම් දෙකක්: ජාතික සංහිඳියාව පිළිබඳ අවිධිමත් සූදානම් කිරීමේ රැස්වීමක් පැවැත්වීමේ ගිවිසුමක් සහ 1993 ජාතික සංහිඳියාව පිළිබඳ සමුළුවේදී ඇති කරගත් ඇඩිස් අබාබා ගිවිසුම.{{Citation needed|date=October 2021}}

1990 ගණන්වල මුල් භාගයේදී, ස්ථීර මධ්‍යම අධිකාරියක් නොමැති වීම හේතුවෙන්, සෝමාලියාව &quot;අසාර්ථක රාජ්‍යයක්&quot; ලෙස සංලක්ෂිත කිරීමට පටන් ගත්තේය.&lt;ref&gt;{{cite magazine|last=Anderson|first=Jon Lee|date=14 December 2009|title=The Most Failed State|url=https://www.newyorker.com/magazine/2009/12/14/the-most-failed-state|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230227203612/http://www.newyorker.com/magazine/2009/12/14/the-most-failed-state|archive-date=27 February 2023|access-date=19 May 2015|magazine=The New Yorker}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/news/world/africa/somalia-a-failed-state-is-back-from-the-dead-8449310.html?printService=print|title=Somalia: A failed state is back from the dead|last=Fergusson|first=James|date=13 January 2013|work=The Independent|access-date=2 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20171112131834/https://www.independent.co.uk/news/world/africa/somalia-a-failed-state-is-back-from-the-dead-8449310.html?printService=print|archive-date=12 November 2017|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1993/08/10/opinion/yes-there-is-a-reason-to-be-in-somalia.html|title=Yes, There Is a Reason to Be in Somalia|last=Albright|first=Madeleine K.|date=10 August 1993|work=The New York Times|access-date=22 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150523121239/http://www.nytimes.com/1993/08/10/opinion/yes-there-is-a-reason-to-be-in-somalia.html|archive-date=23 May 2015|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

=== සංක්‍රාන්ති ආයතන ===
[[File:Abdullahi_Yusuf_Ahmed_(28-03-2006).jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Abdullahi_Yusuf_Ahmed_(28-03-2006).jpg|thumb|සෝමාලියාවේ සංක්‍රාන්ති රජයේ සභාපති අබ්දුල්ලාහි යූසුෆ් අහමඩ්]]
සංක්‍රාන්ති ජාතික රජය (TNG) 2000 අප්‍රේල්-මැයි මාසවලදී ජිබුටි හි ආර්ටා හි පැවති සෝමාලියා ජාතික සාම සමුළුවේදී (SNPC) පිහිටුවන ලදී. අබ්දිකාසිම් සලාද හසන්, ජාතියේ නව සංක්‍රාන්ති ජාතික ආණ්ඩුවේ (TNG) සභාපතිවරයා ලෙස තේරී පත් වූ අතර, සෝමාලියාව එහි තුන්වන ස්ථිර ජනරජ ආන්ඩුවට මඟ පෙන්වීම සඳහා පිහිටුවන ලද අන්තර්වාර පාලනයකි.&lt;ref name=&quot;Cfbsom&quot;&gt;{{cite web |year=2014 |title=Somalia |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/somalia/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140701070127/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/so.html |archive-date=1 July 2014 |access-date=8 April 2014 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |location=Langley, Virginia}}&lt;/ref&gt; TNG හි අභ්‍යන්තර ගැටළු වසර තුනකදී සිව් වතාවක් අගමැති වෙනුවට ආදේශ කිරීමට හේතු වූ අතර, 2003 දෙසැම්බර් මාසයේදී පරිපාලන ආයතනය බංකොලොත් භාවය වාර්තා විය. එහි ජනවරම ඒ සමගම අවසන් විය.&lt;ref name=&quot;TNG-PRIME-MINISTER-CONCLUDES-FORMATION-OF-CABINET&quot;&gt;{{cite web |date=2003-12-31 |title=TNG Prime Minister Concludes Formation of Cabinet |url=http://www.banadir.com/cabinet.shtml |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20040921233018/http://www.banadir.com/cabinet.shtml |archive-date=21 September 2004 |access-date=2014-04-08}}&lt;/ref&gt;

2004 ඔක්තෝබර් 10 දින, නීති සම්පාදකයින් විසින් සංක්‍රාන්ති ජාතික රජයේ අනුප්‍රාප්තිකයා වන සංක්‍රාන්ති ෆෙඩරල් රජයේ (TFG) පළමු සභාපති ලෙස අබ්දුල්ලාහි යූසුෆ් අහමඩ් තේරී පත් විය.&lt;ref name=&quot;Spmoarc&quot;&gt;{{Cite web |title=:: Xinhuanet – English |url=http://news.xinhuanet.com/english/2004-11/13/content_2213479.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20041121085231/http://news.xinhuanet.com/english/2004-11/13/content_2213479.htm |archive-date=21 November 2004}}&lt;/ref&gt; TFG යනු 1991 සියාඩ් බැරේ පාලන තන්ත්‍රයේ බිඳවැටීමෙන් සහ ඉන් අනතුරුව ඇති වූ සිවිල් යුද්ධයෙන් පසුව සෝමාලියාවට ජාතික ආයතන ප්‍රතිෂ්ඨාපනය කිරීම අරමුණු කරගත් දෙවන අන්තර්වාර පරිපාලනය විය.&lt;ref name=&quot;fctbk&quot;&gt;{{cite web |year=2014 |title=Somalia |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/somalia/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140701070127/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/so.html |archive-date=1 July 2014 |access-date=5 October 2011 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |location=Langley, Virginia}}&lt;/ref&gt;

සංක්‍රාන්ති ෆෙඩරල් රජය (TFG) 2012 අගෝස්තු 20 වන තෙක් සෝමාලියාවේ ජාත්‍යන්තරව පිළිගත් රජය වූ අතර එහි නිල කාලය නිල වශයෙන් අවසන් විය.&lt;ref name=&quot;Fcacsunesinpshm2&quot;&gt;{{cite news|url=http://allafrica.com/stories/201208220474.html|title=Somalia: UN Envoy Says Inauguration of New Parliament in Somalia 'Historic Moment'|date=21 August 2012|newspaper=Forum on China-Africa Cooperation|access-date=24 August 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121014234626/http://allafrica.com/stories/201208220474.html|archive-date=14 October 2012|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; සංක්‍රාන්ති ෆෙඩරල් පාර්ලිමේන්තුව (TFP) විසින් 2004 නොවැම්බර් මාසයේ දී සම්මත කරන ලද සංක්‍රාන්ති ෆෙඩරල් ප්‍රඥප්තියේ (TFC) අර්ථ දක්වා ඇති පරිදි එය රජයේ සංක්‍රාන්ති ෆෙඩරල් ආයතනවලින් එකක් (TFIs) ලෙස ස්ථාපිත කරන ලදී. සංක්‍රාන්ති ෆෙඩරල් රජය නිල වශයෙන් රජයේ විධායක ශාඛාවෙන් සමන්විත වූ අතර TFP ව්‍යවස්ථාදායක ශාඛාව ලෙස සේවය කරයි. ආන්ඩුව මෙහෙයවනු ලැබුවේ සෝමාලියාවේ ජනාධිපතිවරයා වන අතර, අගමැති හරහා කැබිනට් මණ්ඩලය වාර්තා කරන ලදී. කෙසේ වෙතත්, එය ශාඛා තුනම සාමූහිකව හැඳින්වීමට සාමාන්‍ය යෙදුමක් ලෙස ද භාවිතා විය.{{Citation needed|date=October 2021}}

=== ඉස්ලාමීය අධිකරණ සංගමය ===
[[File:Icu_somalia_map.png|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Icu_somalia_map.png|thumb|ICU එහි බලපෑමේ උච්චතම අවස්ථාව පෙන්වන සිතියම]]
2006 දී, ඉස්ලාමීය අධිකරණ සංගමය (ICU), මාස 6 ක් සඳහා රටේ දකුණු කොටසේ වැඩි කොටසක් පාලනය කර ෂරියා නීතිය පැනවීය. එක්සත් ජාතීන්ගේ ඉහළ නිලධාරීන් මෙම කෙටි කාලය සෝමාලියානු දේශපාලන ඉතිහාසයේ 'ස්වර්ණමය යුගයක්' ලෙස හඳුන්වයි.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=11 December 2007 |title=Somalia Mourns a 'Golden Era' as Crisis Worsens {{!}} Africa Faith and Justice Network |url=https://afjn.org/somalia-mourns-a-golden-era-as-crisis-worsens/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210904122208/https://afjn.org/somalia-mourns-a-golden-era-as-crisis-worsens/ |archive-date=4 September 2021 |access-date=2021-09-04 |website=afjn.org}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2007/11/20/world/africa/20somalia.html|title=As Somali Crisis Swells, Experts See a Void in Aid|last=Gettleman|first=Jeffrey|date=2007-11-20|work=The New York Times|access-date=2021-09-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20210904113438/https://www.nytimes.com/2007/11/20/world/africa/20somalia.html|archive-date=4 September 2021|language=en-US|issn=0362-4331|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

=== සංක්‍රාන්ති ෆෙඩරල් රජය ===
සංක්‍රාන්ති ෆෙඩරල් ආන්ඩුව එහි අධිකාරිය නැවත ස්ථාපිත කිරීමට උත්සාහ කළ අතර, ඉතියෝපියානු හමුදා, අප්‍රිකානු සංගමයේ සාම සාධක භටයින්ගේ සහය ඇතිව එක්සත් ජනපදයේ ගුවන් සහාය ඇතිව දැඩි සත්කාර ඒකකය පලවා හැර එහි පාලනය ශක්තිමත් කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite web |date=14 August 2007 |title=Ethiopian Invasion of Somalia |url=http://www.globalpolicy.org/component/content/article/153/26334.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20090910145231/http://www.globalpolicy.org/component/content/article/153/26334.html |archive-date=10 September 2009 |access-date=27 June 2010 |publisher=Globalpolicy.org}}&lt;/ref&gt; 2007 ජනවාරි 8 වන දින, TFG සභාපති අබ්දුල්ලාහි යූසුෆ් අහමඩ්, නිලයට තේරී පත්වීමෙන් පසු ප්‍රථම වතාවට ඉතියෝපියානු හමුදා සහාය ඇතිව මොගඩිෂු වෙත ඇතුළු විය. පසුව රජය බයිඩෝවා හි අන්තර්කාලීන ස්ථානයෙන් අගනුවර විලා සෝමාලියාවට ගෙන ගියේය. 1991 දී සියාඩ් බැරේ පාලනය බිඳවැටීමෙන් පසු ෆෙඩරල් රජය විසින් රටේ වැඩි කොටසක් පාලනය කළ පළමු අවස්ථාව මෙය සනිටුහන් විය.&lt;ref name=&quot;Gosppsdott&quot;&gt;{{cite web |date=12 January 2011 |title=Somalia President, Parliament Speaker dispute over TFG term |url=http://www.garoweonline.com/english/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=558:somalia-president-parliament-speaker-dispute-over-tfg-term&amp;catid=55:somalia&amp;Itemid=79 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110514131640/http://www.garoweonline.com/english/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=558%3Asomalia-president-parliament-speaker-dispute-over-tfg-term&amp;catid=55%3Asomalia&amp;Itemid=79 |archive-date=14 May 2011 |access-date=12 June 2011 |publisher=Garoweonline.com}}&lt;/ref&gt;

=== අල් ෂබාබ් කැරැල්ල ===
අල්-ෂබාබ් ඉතියෝපියානු හමුදාව සෝමාලියාවේ රැඳී සිටීමට විරුද්ධ වූ අතර TFG ට එරෙහිව කැරැල්ලක් දිගටම කරගෙන ගියේය. 2007 සහ 2008 වසර පුරා, මධ්‍යම සහ දකුණු සෝමාලියාවේ ප්‍රධාන නගර සහ වරායන්හි පාලනය අල්ලා ගනිමින් අල්-ෂබාබ් හමුදා ජයග්‍රහණ ලබා ගත්තේය. 2009 ජනවාරි වන විට, අල්-ෂබාබ් සහ අනෙකුත් මිලීෂියාවන් විසින් ඉතියෝපියානු හමුදාවන්ට පසුබැසීමට බල කරන ලද අතර, සංක්‍රාන්ති ෆෙඩරල් රජයේ හමුදාවන්ට සහාය වීම සඳහා ඌන සන්නද්ධ අප්‍රිකානු සංගමයේ සාම සාධක හමුදාවක් ඉතිරි කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite web |date=1 May 2009 |title=USCIRF Annual Report 2009 – The Commission's Watch List: Somalia |url=http://www.unhcr.org/refworld/publisher,USCIRF,,,4a4f272bc,0.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110510005900/http://www.unhcr.org/refworld/publisher%2CUSCIRF%2C%2C%2C4a4f272bc%2C0.html |archive-date=10 May 2011 |access-date=27 June 2010 |publisher=United Nations High Commissioner for Refugees}}&lt;/ref&gt;

අරමුදල් සහ මානව සම්පත් හිඟකම, ජාතික ආරක්ෂක හමුදාවක් නැවත ස්ථාපිත කිරීම දුෂ්කර වූ ආයුධ සම්බාධක සහ ජාත්‍යන්තර ප්‍රජාවේ සාමාන්‍ය උදාසීනත්වය හේතුවෙන් යූසුෆ් පුන්ට්ලන්ඩ් සිට මොගඩිෂු දක්වා හමුදා දහස් ගණනක් යෙදවීමට බැඳී සිටියේය. රටේ දකුණු ප්‍රදේශයේ කැරලිකරුවන්ට එරෙහි සටන පවත්වා ගැනීමට. මෙම ප්‍රයත්නය සඳහා මූල්‍ය ආධාර සපයන ලද්දේ ස්වාධීන කලාපයේ රජය විසිනි. මෙමගින් පුන්ට්ලන්ඩ්හිම ආරක්ෂක හමුදාවන්ට සහ සිවිල් සේවා සේවකයන්ට ඉතිරි වූයේ සුළු ආදායමක් වන අතර, මුහුදු කොල්ලකෑම් සහ ත්‍රස්තවාදී ප්‍රහාරවලට ගොදුරු විය හැකි ප්‍රදේශයක් බවට පත් විය.&lt;ref&gt;{{cite web |date=25 December 2008 |title=Somalia: Guide to Puntland Election 2009 |url=http://www.garoweonline.com/artman2/publish/Somalia_27/Somalia_Guide_to_Puntland_Election_2009_printer.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20130928150305/http://www.garoweonline.com/artman2/publish/Somalia_27/Somalia_Guide_to_Puntland_Election_2009_printer.shtml |archive-date=28 September 2013 |access-date=12 June 2011 |publisher=Garoweonline.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Opening Annual General Assembly Debate, Secretary-General Urges Member States to Press in Tackling Poverty, Terrorism, Human Rights Abuses, Conflicts |url=http://www.unis.unvienna.org/unis/pressrels/2005/ga10386.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200727220517/http://www.unis.unvienna.org/unis/pressrels/2005/ga10386.html |archive-date=27 July 2020 |access-date=12 June 2011 |publisher=Unis.unvienna.org}}&lt;/ref&gt;

2008 දෙසැම්බර් 29 දින, යූසුෆ්, සෝමාලියාවේ ජනාධිපති ධුරයෙන් ඉල්ලා අස්වන බව බයිඩෝවා හි එක්සත් පාර්ලිමේන්තුවක් ඉදිරියේ නිවේදනය කළේය. ජාතික ගුවන්විදුලිය ඔස්සේ විකාශනය කරන ලද ඔහුගේ කතාවේදී, යූසුෆ් තම රජයට කිරීමට නියම කර තිබූ පරිදි රටේ 17 වසරක ගැටුම අවසන් කිරීමට අපොහොසත් වීම ගැන කනගාටුව ප්‍රකාශ කළේය.&lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/7802622.stm &quot;Somalia's president quits office&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171113170135/http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/7802622.stm|date=13 November 2017}}, [[BBC News]], 29 December 2008.&lt;/ref&gt; ජාත්‍යන්තර ප්‍රජාව රජයට සහය දැක්වීමට අපොහොසත් වීම සම්බන්ධයෙන් ද ඔහු චෝදනා කළ අතර, සංක්‍රාන්ති ෆෙඩරල් රජයේ ප්‍රඥප්තියට අනුව පාර්ලිමේන්තුවේ කථානායකවරයා ඔහුගෙන් පසු ධුරයට පත් වනු ඇති බව පැවසීය.&lt;ref&gt;[http://www.ft.com/cms/s/0/a790e984-d590-11dd-a9cc-000077b07658.html &quot;Somali President Yusuf resigns&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081231092213/http://www.ft.com/cms/s/0/a790e984-d590-11dd-a9cc-000077b07658.html|date=31 December 2008}}, Reuters (FT.com), 29 December 2008.&lt;/ref&gt;

=== සංක්‍රාන්ති කාලපරිච්ඡේදයේ අවසානය ===
2008 මැයි 31 සහ ජූනි 9 අතර, සෝමාලියාවේ ෆෙඩරල් රජයේ නියෝජිතයින් සහ සෝමාලියාවේ නැවත විමුක්තිය සඳහා වූ සන්ධානය (ARS) සෝමාලියාවේ හිටපු එක්සත් ජාතීන්ගේ විශේෂ නියෝජිත අහමදු ඕල්ඩ්-අබ්දල්ලා විසින් ජිබුටි හි සාම සාකච්ඡා සඳහා සහභාගී විය. සන්නද්ධ ගැටුම නැවැත්වීමට හිලව් වශයෙන් ඉතියෝපියානු හමුදා ඉවත් කර ගන්නා ලෙස ඉල්ලා අත්සන් කරන ලද ගිවිසුමකින් සමුළුව අවසන් විය. පසුව ARS සාමාජිකයින්ට පහසුකම් සැලසීම සඳහා පාර්ලිමේන්තුව ආසන 550 දක්වා පුළුල් කරන ලද අතර, පසුව ෂෙයික් ෂරීෆ් ෂෙයික් අහමඩ් ජනාධිපති ලෙස තේරී පත් විය.[[File:Somalia_2023_map.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Somalia_2023_map.jpg|alt=SVG map showing relative control of the central government, Somaliland, and other actors|thumb|2023 දෙසැම්බර් වන විට සෝමාලියාවේ දේශපාලන හා මිලිටරි තත්ත්වය]]
අප්‍රිකානු සංගමයේ කුඩා කණ්ඩායමක සහාය ඇතිව, TFG 2009 පෙබරවාරි මාසයේදී රටේ දකුණු අර්ධයේ පූර්ණ පාලනය භාර ගැනීම සඳහා ප්‍රතිප්‍රහාරයක් ආරම්භ කළේය. එහි පාලනය ශක්තිමත් කිරීම සඳහා, TFG ඉස්ලාමීය අධිකරණ සංගමය, සෝමාලියාවේ නැවත-විමුක්තිය සඳහා වූ සන්ධානයේ අනෙකුත් සාමාජිකයින් සහ මධ්‍යස්ථ සුෆි මිලීෂියාවක් වන අහුලු සුන්නා වල්ජමාආ සමග සන්ධානයක් ගොඩනගා ගත්තේය.&lt;ref&gt;{{cite web |author=Kamaal |date=22 May 2010 |title=UN boss urges support for Somalia ahead of Istanbul summit |url=http://horseedmedia.net/2010/05/22/un-boss-urges-support-for-somalia-ahead-of-istanbul-summit/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20130928234017/http://horseedmedia.net/2010/05/22/un-boss-urges-support-for-somalia-ahead-of-istanbul-summit/ |archive-date=28 September 2013 |access-date=27 June 2010 |publisher=Horseedmedia.net}}&lt;/ref&gt; තවද, විරුද්ධ ප්‍රධාන ඉස්ලාමීය කණ්ඩායම් දෙක වන අල්-ෂබාබ් සහ හිස්බුල් ඉස්ලාම්, 2009 මැද භාගයේදී එකිනෙකා අතර සටන් කිරීමට පටන් ගත්හ.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/8318798.stm|title=Islamists break Somali port truce|date=21 October 2009|work=[[BBC News]]|access-date=27 June 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20091026052416/http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/8318798.stm|archive-date=26 October 2009|url-status=live}}&lt;/ref&gt; සටන් විරාමයක් ලෙස, 2009 මාර්තු මාසයේදී, TFG නිවේදනය කළේ තමන් ජාතියේ නිල අධිකරණ පද්ධතිය ලෙස ෂරියා යලි ක්‍රියාත්මක කරන බවයි.&lt;ref&gt;[http://www.arabnews.com/?page=4&amp;section=0&amp;article=119757&amp;d=1&amp;m=3&amp;y=2009 Shariah in Somalia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200727054245/http://www.arabnews.com/?page=4&amp;section=0&amp;article=119757&amp;d=1&amp;m=3&amp;y=2009|date=27 July 2020}} – ''[[Arab News]]''&lt;/ref&gt; කෙසේ වෙතත්, රටේ දකුණු සහ මධ්‍යම ප්‍රදේශවල ගැටුම් දිගටම පැවතුනි. මාස කිහිපයක් ඇතුළත, TFG දකුණු-මධ්‍යම සෝමාලියාවේ ගැටුම් කලාපවලින් 70% ක් පමණ අල්ලාගෙන, මතභේදයට තුඩු දී ඇති භූමියෙන් 80% කට වඩා වැඩි ප්‍රමාණයක පාලනය ඉස්ලාමීය කැරලිකරුවන්ට අහිමි විය.&lt;ref name=&quot;Gosppsdott&quot; /&gt;

2011 ඔක්තෝම්බර් මාසයේදී, සෝමාලි සහ කෙන්යානු හමුදා සහ බහුජාතික හමුදා අතර සම්බන්ධීකරණ මෙහෙයුමක්, ලින්ඩා න්චි මෙහෙයුම දකුණු සෝමාලියාවේ අල්-ෂබාබ්ට එරෙහිව ආරම්භ විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Joint Communique&amp;nbsp;– Operation Linda Nchi |url=http://kenyahighcomtz.org/?action=event-read-more.html&amp;id=1 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120816100759/http://www.kenyahighcomtz.org/?action=event-read-more.html&amp;id=1 |archive-date=16 August 2012 |access-date=25 September 2013 |publisher=Kenya High Commission, Tanzania}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=15 February 2012 |title=The Kenyan Military Intervention in Somalia |url=http://www.crisisgroup.org/~/media/Files/africa/horn-of-africa/kenya/184%20-%20The%20Kenyan%20Military%20Intervention%20in%20Somalia.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150923225142/http://www.crisisgroup.org/~/media/Files/africa/horn-of-africa/kenya/184%20-%20The%20Kenyan%20Military%20Intervention%20in%20Somalia.pdf |archive-date=23 September 2015 |access-date=10 June 2015 |publisher=International Crisis Group}}&lt;/ref&gt; 2012 සැප්තැම්බර් වන විට, සෝමාලි, කෙන්යා, සහ රස්කම්බෝනි හමුදා අල්-ෂබාබ්ගේ අවසාන ප්‍රධාන බලකොටුව වන කිස්මායෝ හි දකුණු වරාය අල්ලා ගැනීමට සමත් විය.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2012/sep/28/kenyan-soldiers-capture-kismayo-somalia|title=Kenyan troops launch beach assault on Somali city of Kismayo|author=Clar Ni Chonghaile|date=28 September 2012|newspaper=[[The Guardian]]|access-date=28 September 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20130929045744/http://www.theguardian.com/world/2012/sep/28/kenyan-soldiers-capture-kismayo-somalia|archive-date=29 September 2013|url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2012 ජූලි මාසයේදී, සෝමාලියාව සමඟ සම්බන්ධ වීමට යුරෝපීය සංගමයේ මෙහෙයුම් තුනක් දියත් කරන ලදී: EUTM සෝමාලියාව, EU නාවික හමුදාව සෝමාලියා මෙහෙයුම සහ EUCAP නෙස්ටර්.&lt;ref&gt;{{cite web |date=26 July 2012 |title=Analysis of EUCAP Nestor by the Global Governance Institute |url=http://www.globalgovernance.eu/index.php/p-s-publications/246-new-analysis-the-somali-crisis-and-the-eu-3.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130402205646/http://www.globalgovernance.eu/index.php/p-s-publications/246-new-analysis-the-somali-crisis-and-the-eu-3.html |archive-date=2 April 2013 |publisher=Global Governance Institute}}&lt;/ref&gt;

සෝමාලියාවේ ස්ථිර ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ආයතන පිහිටුවීම සඳහා පැහැදිලි මිණුම් සලකුණු සපයන දේශපාලන ක්‍රියාවලියක් වන නිල &quot;සංක්‍රාන්ති අවසානය සඳහා වූ මාර්ග සිතියමේ&quot; කොටසක් ලෙස, සංක්‍රාන්ති ෆෙඩරල් රජයේ අතුරු වරම 2012 අගෝස්තු 20 දිනෙන් අවසන් විය.&lt;ref name=&quot;Aasratdocwau2&quot;&gt;{{cite news|url=http://english.alarabiya.net/views/2012/08/08/231008.html|title=Somalia rising after two decades of civil war and unrest|author=Muddassar Ahmed|date=8 August 2012|access-date=9 August 2012|archive-url=http://archive.wikiwix.com/cache/20120810180135/http://english.alarabiya.net/views/2012/08/08/231008.html|archive-date=10 August 2012|publisher=Al Arabiya|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; සෝමාලියාවේ ෆෙඩරල් පාර්ලිමේන්තුව සමගාමීව ආරම්භ කරන ලදී.&lt;ref name=&quot;Fcacsunesinpshm2&quot; /&gt;[[File:Parlament_of_Somalia_2012-2016.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Parlament_of_Somalia_2012-2016.svg|වම|thumb|සෝමාලියාවේ ෆෙඩරල් පාර්ලිමේන්තුවේ ව්‍යුහය]]
=== ෆෙඩරල් රජය ===
සිවිල් යුද්ධයේ ආරම්භයේ සිට රටේ පළමු ස්ථිර මධ්‍යම රජය වන සෝමාලියාවේ ෆෙඩරල් රජය 2012 අගෝස්තු මාසයේදී පිහිටුවන ලදී. 2014 අගෝස්තු මාසයේදී සෝමාලියානු රජය විසින් මෙහෙයවන ලද ඉන්දියන් සාගරයේ මෙහෙයුම ගම්බද ප්‍රදේශවල කැරලිකරුවන් සතුව තිබූ සාක්කුවලට එරෙහිව දියත් කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.raxanreeb.com/2014/09/somalia-president-says-godane-is-dead-now-is-the-chance-for-the-members-of-al-shabaab-to-embrace-peace/|title=SOMALIA: President says Godane is dead, now is the chance for the members of al-Shabaab to embrace peace|date=5 September 2014|access-date=6 September 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140906202740/http://www.raxanreeb.com/2014/09/somalia-president-says-godane-is-dead-now-is-the-chance-for-the-members-of-al-shabaab-to-embrace-peace/|archive-date=6 September 2014|agency=Raxanreeb|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
== යොමු කිරීම් ==</text>
      <sha1>rzbccsex9lk89t3kylw4dyyvids6m8v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>2025 වසරෙහි මරණ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>178849</id>
    <revision>
      <id>805158</id>
      <parentid>803861</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T19:15:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>805158</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="166058" sha1="5y1u1l68ik25di9bake9904ujjvosen" xml:space="preserve">{{යාවත්කාලීන කරන්න}}
2025 දී පහත සඳහන් කැපී පෙනෙන මරණ සිදු විය. නම් මරණ දිනය යටතේ, අකාරාදී පිළිවෙලට වාර්තා කර ඇත. සාමාන්‍ය ඇතුළත් කිරීමක් පහත අනුපිළිවෙලින් තොරතුරු වාර්තා කරයි:

නම, වයස, උපතේදී පුරවැසිභාවය ලැබූ රට, පසුව ජාතිකත්වය (අදාළ නම්), සටහන් කරන ලද විෂය, මරණයට හේතුව (දන්නා නම්) සහ යොමුවක්.

== ජනවාරි ==

=== 17 ===

=== 16 ===

* පෝල් ඩැනන්, 46, ඉංග්‍රීසි නළුවා (හොලියෝක්ස්).&lt;ref&gt;[https://news.sky.com/story/hollyoaks-star-paul-danan-dies-aged-46-13289367 Hollyoaks star Paul Danan dies aged 46]&lt;/ref&gt; (මෙම දිනයේ මරණය නිවේදනය කරන ලදී)
* හ්සී ෂි-චියන්, 72, තායිවාන ගුවන් සේවා විධායක, සභාපති (2016 සිට) සහ චයිනා එයාර්ලයින්ස් හි සභාපති (2019 සිට), හෘදයාබාධය.&lt;ref&gt;[https://money.udn.com/money/story/5612/8494259 華航董事長 由總經理高星潢代理] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250116061636/https://money.udn.com/money/story/5612/8494259 |date=2025-01-16 }} {{in lang|zh}}&lt;/ref&gt;

=== 15 ===

* ඇනා මාරියා ඇකර්මන්, 92, ඉතාලි නිළිය (ලෙ ඉන්චියෙස්ටේ ඩෙල් කොමිසාරියෝ මයිග්‍රෙට්, ද ස්කින්, '''[[:en:'O_Re|&lt;nowiki/&gt;]]''ඕ රේ).&lt;ref&gt;[https://napoli.repubblica.it/cronaca/2025/01/15/news/anna_maria_ackermann_morta_attrice_eduardo-423941427/ Teatro, morta Anna Maria Ackermann: debuttò con Eduardo] {{in lang|it}}&lt;/ref&gt;
* ස්ටෙෆනි ඒෆ්නර්, 48, ජර්මානු දේශපාලනඥයා, මන්ත්‍රී (2021 සිට).&lt;ref&gt;[https://www.gruene-bundestag.de/presse/pm-januar-25/wir-trauern-um-stephanie-aeffner/ Wir trauern um Stephanie Aeffner] {{in lang|de}}&lt;/ref&gt;
* ක්‍රිස්ටෝපර් බෙන්ජමින්, 9''[[:en:'O_Re|&lt;nowiki/&gt;]]''0, ඉංග්‍රීසි නළුවා (ඩොක්ටර් හූ, ජජ් ජෝන් ඩීඩ්, ද ප්ලේග් ඩෝග්ස්).&lt;ref&gt;[https://www.doctorwhonews.net/2025/01/christopher_benjamin_1934_2025.html Christopher Benjamin 1934–2025]&lt;/ref&gt;''[[:en:'O_Re|&lt;nowiki/&gt;]]''
* ඇලෙක්ස් බ්‍රාෂ්, 69, ස්කොට්ලන්ත පාපන්දු ක්‍රීඩකයා (ෆෝෆාර් මලල ක්‍රීඩා, රයිත් රෝවර්ස්, බ්‍රෙ''[[:en:'O_Re|&lt;nowiki/&gt;]]''චින් සිටි).&lt;ref&gt;{{Citation |title=Alex Brash |url=https://www.forfarathletic.co.uk/item/6260-alex-brash |access-date=2025-01-16 |archive-date=2025-01-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250120171601/https://www.forfarathletic.co.uk/item/6260-alex-brash }}&lt;/ref&gt;
* ටොමී බ්‍රවුන්, 97, ඇමරිකානු බේස්බෝල් ක්‍රීඩිකාව (බෲක්ලින් ඩොජර්ස්, ෆිලඩෙල්ෆියා ෆිලීස්, චිකා''[[:en:'O_Re|&lt;nowiki/&gt;]]''ගෝ කබ්ස්).&lt;ref&gt;[https://www.si.com/mlb/tommy-brown-last-living-member-1947-brooklyn-dodgers-dies Tommy Brown, Last Living Member of 1947 Brooklyn Dodgers, Dies at 97]&lt;/ref&gt;
* ඇලෙජන්ඩ්‍රා ඩැරින්, 62, ආර්ජන්ටිනා නිළිය.&lt;ref&gt;[https://www.lanacion.com.ar/espectaculos/murio-alejandra-darin-a-los-58-anos-nid15012025/ Murió la actriz Alejandra Darín a los 62 años] {{in lang|es}}&lt;/ref&gt;
* එම්. අසිසුල් හක්, 84, බංග්ලාදේශ පොලිස් නිලධා''[[:en:'O_Re|&lt;nowiki/&gt;]]''රිනිය, පොලිස් පරීක්ෂක ජෙනරාල් (1996–1997).&lt;ref&gt;{{Citation |title=Former adviser Azizul Haque passes away |url=https://www.bssnews.net/others/238651 |access-date=2025-01-16 |archive-date=2025-01-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250122030030/https://www.bssnews.net/others/238651 }}&lt;/ref&gt;
* ජැක් හොෆ්මන්, 19, ඇමරිකානු පාපන්දු ක්‍රීඩිකාව සහ පිළිකා පර්යේෂණ උපදේශක, ග්ලියෝමා.&lt;ref&gt;[https://nebraskapublicmedia.org/en/news/news-articles/jack-hoffman-loses-battle-with-brain-cancer/ Jack Hoffman dies after battling brain cancer for years]&lt;/ref&gt;
* ඩයෑන් ලැන්ග්ටන්, 77, ඉංග්‍රීසි නිළිය (හොලියෝක්ස්, ඔන්ලි ෆූල්ස් ඇන්ඩ් හෝර්ස්, ඊස්ට්එන්ඩර්ස්).&lt;ref&gt;[https://www.lbc.co.uk/news/only-fools-and-horses-star-soap-legend-diane-langton-dies-77/ Only Fools and Horses star and soap legend Diane Langton dies aged 77]&lt;/ref&gt;
* ලී කුයි-හ්සියන්, 87, තායිවාන කවියා.&lt;ref&gt;[https://www.cna.com.tw/news/acul/202501150408.aspx 詩人李魁賢過世 享壽87歲] {{in lang|zh}}&lt;/ref&gt;
* පැට්‍රීෂියා ලයිෆවුන්, 47, ප්‍රංශ කාටූන් ශිල්පිනිය.&lt;ref&gt;[https://www.livreshebdo.fr/article/patricia-lyfoung-lautrice-de-la-rose-ecarlate-est-decedee Patricia Lyfoung, l’autrice de « La Rose écarlate », est décédée] {{in lang|fr}}&lt;/ref&gt;
* ඊබ්‍රහිම් නබාවි, වයස අවුරුදු 66, ඉරාන උපහාසාත්මක ලේඛකයෙක්, ලේඛකයෙක් සහ දිනපොත් රචකයෙක්, සියදිවි නසා ගැනීම.&lt;ref&gt;[https://www.iranintl.com/en/202501157443 Dissident Iranian satirist Ebrahim Nabavi commits suicide in Maryland]&lt;/ref&gt;
* ලින්ඩා නෝලන්, වයස අවුරුදු 65, අයර්ලන්ත ගායිකාවක්, නිළියක් සහ රූපවාහිනී පෞරුෂයක් (ද නෝලන්ස්), ද්විත්ව නියුමෝනියාව.&lt;ref&gt;[https://www.bbc.co.uk/news/articles/c1ezlgzj4vvo Singer Linda Nolan dies aged 65]&lt;/ref&gt;
* රිචඩ් රසල්, වයස අවුරුදු 79, ජැමෙයිකානු ටෙනිස් ක්‍රීඩකයෙක්, නියුමෝනියාව.&lt;ref&gt;[https://jamaica-gleaner.com/article/sports/20250115/jamaican-tennis-legend-richard-russell-has-died Jamaican tennis legend Richard Russell has died]&lt;/ref&gt;
* සයිඩ් මුහම්මද් අස්ගාර් ෂා, වයස අවුරුදු 75, පකිස්ථාන දේශපාලනඥයෙක්, එම්එන්ඒ (2013–2018).&lt;ref&gt;[https://www.24newshd.tv/15-Jan-2025/fomer-mna-syed-asghar-shah-passes-away Fomer MNA Syed Asghar Shah passes away]{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
* මංජුල් සිංහ, ඉන්දියානු රූපවාහිනී අධ්‍යක්ෂක (යේ ජෝ හායි සින්ඩගි, යේ හායි මුම්බායි මේරි ජාන්), හෘදයාබාධය.&lt;ref&gt;[https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/tv-show-yeh-jo-hai-zindagis-veteran-filmmaker-manjul-sinha-passes-away-due-to-a-massive-heart-attack-producer-ashoke-pandit-extends-condolences/articleshow/117267578.cms TV show Yeh Jo Hai Zindagi's veteran filmmaker Manjul Sinha passes away due to a massive heart attack; Producer Ashoke Pandit extends condolences]&lt;/ref&gt;
* රොස්නි ස්මාර්ත්, වයස අවුරුදු 84, හයිටි දේශපාලනඥයෙක්, අගමැති (1996–1997).&lt;ref&gt;[https://www.alterpresse.org/spip.php?article31331 Haïti : Décès de l’ancien premier ministre Rosny Smarth] {{in lang|fr}}&lt;/ref&gt;
* පී. ආර්. සුන්දරම්, වයස අවුරුදු 73, ඉන්දියානු දේශපාලනඥයෙක්, තමිල්නාඩු මන්ත්‍රී (1996–2006) සහ මන්ත්‍රී (2014–2019).&lt;ref&gt;[https://www.dtnext.in/news/tamilnadu/former-rasipuram-mla-pr-sundaram-passes-away-at-73-819449 Former Rasipuram MLA PR Sundaram passes away at 73]&lt;/ref&gt;
* ජෙනොට් ස්වාර්ක්, වයස 85, ප්‍රංශ චිත්‍රපට අධ්‍යක්ෂ (ජාව්ස් 2, සුපර්ගර්ල්, සමවර් ඉන් ටයිම්).&lt;ref&gt;[https://thedailyjaws.com/news/jaws-2-director-jeannot-szwarc-passes-away-aged-85 Jaws 2 director Jeannot Szwarc passes away aged 85]&lt;/ref&gt;
* සරිගම විජි, වයස 76, ඉන්දියානු නළුවා (බෙලුවලද මැඩිලල්ලි, මානා මෙචිඩා සෝසේ, යමලෝකදල්ලි වීරප්පන්).&lt;ref&gt;[https://www.oneindia.com/entertainment/kannada-actor-sarigama-vijay-passes-away-4042811.html Kannada Actor Sarigama Viji Passes Away At 76l]&lt;/ref&gt;
* ගස් විලියම්ස්, වයස 71, ඇමරිකානු පැසිපන්දු ක්‍රීඩක (ගෝල්ඩන් ස්ටේට් වොරියර්ස්, සියැටල් සුපර්සොනික්ස්, වොෂින්ටන් බුලට්ස්), NBA ශූරයා (1979), ආඝාතයකින් ඇතිවන සංකූලතා.&lt;ref&gt;[https://www.seattletimes.com/sports/sonics/gus-williams-who-lead-sonics-to-nba-championship-dies-at-71/ Gus Williams, who led Sonics to NBA championship, dies at 71]&lt;/ref&gt;

=== 14 ===

* නෙලෝ අල්ටෝමරේ, වයස 61, කැනේඩියානු දේශපාලනඥයෙක්, මැනිටෝබා ව්‍යවස්ථාදායක සභාවේ සාමාජිකයෙක් (2019 සිට), හොඩ්ග්කින් ලිම්ෆෝමාව.&lt;ref&gt;[https://www.winnipegfreepress.com/breakingnews/2025/01/15/education-minister-altomare-dies-at-61 Education minister Altomare dies at 61]&lt;/ref&gt;
* නසාර් බිරියා, වයස 65, ඉරාන ෂියා පූජකයෙක්.&lt;ref&gt;[https://www.asriran.com/fa/news/1029959/سقای-بی-ریا-درگذشت «سقای بی ریا» درگذشت] {{in lang|fa}}&lt;/ref&gt;
* ජෝන් බ්ලේක්මෝර්, වයස 88, ඉංග්‍රීසි ඡායාරූප ශිල්පියා.&lt;ref&gt;[https://britishphotohistory.ning.com/profiles/blogs/john-blakemore-1936-2025 In passing: John Blakemore (1936-2025)]&lt;/ref&gt;
* ආතර් බ්ලෙසිට්, වයස 84, ඇමරිකානු ක්‍රිස්තියානි දේශකයෙක්.&lt;ref&gt;[https://premierchristian.news/en/news/article/arthur-blessitt-the-world-s-farthest-walking-pilgrim-dies-at-84 World's farthest walking pilgrim Arthur Blessitt dies at 84]&lt;/ref&gt;
* ෆියුරියෝ කලම්බු, 94, ඉතාලි මාධ්‍යවේදියා (L'Unità) සහ දේශපාලනඥයා, නියෝජ්‍ය (1996–2001, 2008–2013) සහ සෙනෙට් සභික (2006–2008).&lt;ref&gt;[https://www.ilsole24ore.com/art/morto-fuorio-colombo-giornalista-e-parlamentare-AG02RIIC Morto Furio Colombo, giornalista e parlamentare] {{in lang|it}}&lt;/ref&gt;
* ක්ජෙල් ග්ජර්සෙත්, 78, නෝර්වීජියානු නවකතාකරු සහ මාධ්‍යවේදියා.&lt;ref&gt;[https://www.aftenbladet.no/kultur/i/93nlk9/kjell-gjerseth-er-doed Kjell Gjerseth er død] {{in lang|nn}}&lt;/ref&gt; (මෙම දිනයේ මරණය නිවේදනය කරන ලදී)
* ඉෂාක් හලේවා, 84, තුර්කි රබ්බි, හකාම් බාෂි (2002 සිට).&lt;ref&gt;[https://bianet.org/haber/isak-haleva-chief-rabbi-of-turkey-dies-303602 Isak Haleva, Chief Rabbi of Turkey, dies]&lt;/ref&gt; (මෙම දිනයේ මරණය නිවේදනය කරන ලදී)
* ලැඩිස්ලාව් හුච්කෝ, 76, ස්ලෝවැක් රුතේනියානු ග්‍රීක කතෝලික ධූරාවලිය, චෙක් ජනරජයේ අපෝස්තලික එක්සාර්ච් (2003 සිට).&lt;ref&gt;[https://www.cirkev.cz/zemrel-apostolsky-exarcha-reckokatolicke-cirkve-biskup-ladislav-hucko_48610 Zemřel apoštolský exarcha řeckokatolické církve biskup Ladislav Hučko] {{in lang|cs}}&lt;/ref&gt;
* මිචාල් ජැනිස්වෙව්ස්කි, 70, පෝලන්ත දේශපාලනඥයා, මන්ත්‍රී (1991–1993, 1997–2001).&lt;ref&gt;[https://ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/205959,Zmarl-Michal-Janiszewski-dzialacz-NSZZ-Solidarnosc-i-KPN.html Zmarł Michał Janiszewski – działacz NSZZ „Solidarność&quot; i KPN] {{in lang|pl}}&lt;/ref&gt;
* සුරත් සිං ඛල්සා, 91, ඉන්දියානු-ඇමරිකානු දේශපාලන ක්‍රියාකාරිකයා.&lt;ref&gt;[https://www.ptcnews.tv/punjab-2/sikh-activist-advocate-of-bandi-singhs-surat-singh-khalsa-passes-away-at-91-4404401 Sikh activist, advocate of Bandi Singhs Surat Singh Khalsa passes away at 91]&lt;/ref&gt;
* හයින්ස් ක්ලූට්මියර්, වයස 82, ජර්මානු ක්‍රීඩා ඡායාරූප ශිල්පියා (ක්‍රීඩා නිදර්ශනය).&lt;ref&gt;[https://www.si.com/media/remembering-sports-illustrated-photographer-heinz-kluetmeier-iconic-career SI Photographer Heinz Kluetmeier’s Eye for the Iconic Made Him One of a Kind]&lt;/ref&gt;
* බෙනඩිටෝ ද ලීරා, වයස 82, බ්‍රසීලියානු දේශපාලනඥයෙක්, මන්ත්‍රීවරයෙක් (1995–1999, 2003–2019) සහ බාරා ද සාඕ මිගෙල් නගරාධිපති (2021 සිට), පිළිකාව.&lt;ref&gt;[https://g1.globo.com/al/alagoas/noticia/2025/01/14/morre-benedito-de-lira-em-maceio.ghtml Benedito de Lira, prefeito da Barra de São Miguel e pai de Arthur Lira, morre aos 82 anos em Maceió] {{in lang|pt}}&lt;/ref&gt;
* තෝමස් මැක්හග්, වයස 88, ඇමරිකානු නීතිවේදියෙක්, බටහිර වර්ජිනියාවේ අභියාචනාධිකරණයේ විනිසුරු (1981–1997, 2009–2013).&lt;ref&gt;[https://apnews.com/article/west-virginia-supreme-court-justice-thomas-mchugh-28ff1242594e155212e6655912b96bcc Former West Virginia Supreme Court Justice Thomas McHugh dies at 88]&lt;/ref&gt;
* මයිකල් මෙඩින්ගර්, වයස 83, ලක්සම්බර්ග් ඡායාරූප ශිල්පියෙක් සහ ඔලිම්පික් මධ්‍යම දුර ධාවකයෙක් (1964).&lt;ref&gt;[https://infos.rtl.lu/actu/luxembourg/a/2266943.html Le photographe luxembourgeois Michel Medinger est mort à 83 ans] {{in lang|fr}}&lt;/ref&gt;
* ටෙඩි ඔසෙයි, වයස 87, ඝානා ජෑස් සැක්සෆෝනිස්ට් (ඔසිබිසා).&lt;ref&gt;[https://3news.com/showbiz/ghanaian-music-legend-teddy-osei-of-osibisa-passes-away-at-88/ Ghanaian music legend Teddy Osei of Osibisa passes away at 88]&lt;/ref&gt;
* හාන්ස් රීචෙල්ට්, වයස 99, ජර්මානු දේශපාලනඥයෙක්, වොක්ස්කැමර් සාමාජිකයෙක් (1950–1990).&lt;ref&gt;[https://www.tagesspiegel.de/berlin/im-alter-von-99-jahren-fruherer-ddr-minister-hans-reichelt-in-berlin-gestorben-13018387.html Im Alter von 99 Jahren: Früherer DDR-Minister Hans Reichelt in Berlin gestorben] {{in lang|de}}&lt;/ref&gt;
* තෝමස් පී. සැමන්, වයස 92, ඇමරිකානු දේශපාලනඥයෙක්, වර්මොන්ට් ආණ්ඩුකාර (1973–1977).&lt;ref&gt;[https://www.burlingtonfreepress.com/story/news/politics/2025/01/15/thomas-salmon-vermont-governor-uvm-president-death-obituary/77715944007/ 'He could walk with kings': Former Vermont Democratic Gov. Thomas Salmon dies at 92]&lt;/ref&gt;
* ටෝනි ස්ලැටරි, වයස 65, බ්‍රිතාන්‍ය නළුවා (ද ක්‍රයිං ගේම්, පීටර්ස් ෆ්‍රෙන්ඩ්ස්), විකට නළුවෙක් සහ රූපවාහිනී පෞරුෂයක් (කාගේ රේඛාවද එය කෙසේ වෙතත්?), හෘදයාබාධය.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Comedian Tony Slattery dies aged 65 after heart attack |url=https://www.aol.co.uk/comedian-tony-slattery-dies-aged-140227095.html |access-date=2025-01-16 |archive-date=2025-08-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250813110919/https://www.aol.co.uk/comedian-tony-slattery-dies-aged-140227095.html }}&lt;/ref&gt;
* ජූඩි තොන්ගෝරි, කෙන්යානු නීතිඥවරියක් සහ කාන්තා අයිතිවාසිකම් ක්‍රියාකාරිනියක්.&lt;ref&gt;[https://www.capitalfm.co.ke/news/2025/01/renowned-family-lawyer-judy-thongori-passes-away-in-india/ Renowned Family Lawyer Judy Thongori Passes Away While Undergoing Treatment in India]&lt;/ref&gt;
* සයිමන් ටවුන්සෙන්ඩ්, වයස 79, ඕස්ට්‍රේලියානු රූපවාහිනී ඉදිරිපත් කරන්නියක් (සයිමන් ටවුන්සෙන්ඩ්ගේ වොන්ඩර් වර්ල්ඩ්, ටීවීටීවී), පිළිකාව.&lt;ref&gt;[https://www.abc.net.au/news/2025-01-15/simon-townsend-has-died-journalist-tv-presenter/104818750 Wonder World presenter and creator Simon Townsend dies aged 79]&lt;/ref&gt;

=== 13 ===

* එලිසියෝ ඇල්කොන්, 74, ඇමරිකානු දේශපාලනඥයෙක්, නිව් මෙක්සිකෝ නියෝජිත මන්ත්‍රී මණ්ඩලයේ සාමාජිකයෙක් (2009–2024), අක්මා පිළිකාව.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Former New Mexico State Rep. Eliseo Alcon passes away |url=https://www.krqe.com/news/new-mexico/former-new-mexico-state-rep-eliseo-alcon-passes-away/ |access-date=2025-01-16 |archive-date=2025-01-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250114090216/https://www.krqe.com/news/new-mexico/former-new-mexico-state-rep-eliseo-alcon-passes-away/ }}&lt;/ref&gt;
* නීල් බර්නාඩ්, 75, දකුණු අප්‍රිකානු බුද්ධි අංශ ප්‍රධානියා, ජාතික බුද්ධි සේවයේ අධ්‍යක්ෂ ජනරාල් (1979–1992), පිළිකාව.&lt;ref&gt;[https://www.news24.com/news24/southafrica/news/former-spy-boss-and-first-negotiator-for-a-democratic-sa-dr-niel-barnard-dies-at-75-20250113 Former spy boss and first negotiator for a democratic SA, Dr Niël Barnard, dies at 75]&lt;/ref&gt;
* ටෝනි බුක්, 90, ඉංග්‍රීසි පාපන්දු ක්‍රීඩකයෙක් (බාත් සිටි, මැන්චෙස්ටර් නගරය) සහ කළමනාකරු (මැන්චෙස්ටර් නගරය).&lt;ref&gt;[https://www.mancity.com/news/club/tony-book-obituary-63872451 Tony Book: 1934–2025]&lt;/ref&gt;
* මාරියාමා කමාරා, 66, ගිනියානු දේශපාලනඥයෙක් සහ ව්‍යාපාරික කාන්තාවක්.&lt;ref&gt;[https://mosaiqueguinee.com/2025/01/urgent-lancienne-ministre-de-lagriculture-mariama-camara-soguipah-est-decedee-ce-lundi-au-maroc/ Urgent: l’ancienne Ministre de l’Agriculture Mariama Camara (SOGUIPAH) est décédée ce lundi au Maroc] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250201033354/https://mosaiqueguinee.com/2025/01/urgent-lancienne-ministre-de-lagriculture-mariama-camara-soguipah-est-decedee-ce-lundi-au-maroc/ |date=2025-02-01 }} {{in lang|fr}}&lt;/ref&gt;
* වෝල්ටර් ඩොයිෂ්, 101, ඔස්ට්‍රියානු සංගීත විද්‍යාඥවරිය.&lt;ref&gt;[https://noe.orf.at/stories/3288844 Volksmusikforscher Walter Deutsch ist tot] {{in lang|de}}&lt;/ref&gt;
* නතාලි ඩුප්‍රී, 85, ඇමරිකානු ඉවුම් පිහුම් පොත් ලේඛිකාවක් සහ රූපවාහිනී පෞරුෂයක්.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Legendary Southern cookbook author and chef Nathalie Dupree dies at 85 |url=https://roughdraftatlanta.com/2025/01/14/nathalie-dupree-southern-cookbook-author-chef-dies/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250115162510/https://roughdraftatlanta.com/2025/01/14/nathalie-dupree-southern-cookbook-author-chef-dies/ |access-date=2025-01-16 |archive-date=2025-01-15}}&lt;/ref&gt;
* බෙඩියා එනර් (tr), 70, තුර්කි නිළිය (යාප්‍රක් ඩොකුමු, කාරා පරා ආස්ක්, බානා සෙව්මේයි ඇන්ලට්).&lt;ref&gt;[https://www.anews.com.tr/celebrities/2025/01/14/turkish-actress-bedia-ener-dies-at-70 Turkish actress Bedia Ener dies at 70]&lt;/ref&gt; 
* පී. ෆ්ලූයිඩ්, වයස අවුරුදු 64, ඇමරිකානු රොක් සංගීතඥ (ස්පයිස් 24-7).&lt;ref&gt;[https://www.yahoo.com/news/bronx-man-found-beaten-death-000100974.html Bronx man found beaten to death in ambulette was groundbreaking rocker]&lt;/ref&gt;

* ටෝනි ග්‍රේෂම්, වයස අවුරුදු 84, ඕස්ට්‍රේලියානු ගොල්ෆ් ක්‍රීඩකයා, ආධුනික ශූරයා (1977).&lt;ref&gt;[https://www.golfnsw.org.au/news/2025/01/13/76636/vale-tony-gresham-oam/ Vale: Tony Gresham, OAM]&lt;/ref&gt;
* කීත් ග්‍රිෆිත්, වයස අවුරුදු 77, බාබඩියානු පාපන්දු ක්‍රීඩකයා (ජාතික කණ්ඩායම) සහ කළමනාකරු (ජාතික කණ්ඩායම, එක්සත් ජනපද වර්ජින් දූපත් ජාතික කණ්ඩායම).&lt;ref&gt;[https://barbadostoday.bb/2025/01/14/football-legend-grel-passes-on/ Football legend Grel passes on]&lt;/ref&gt;
* ෂම්සුදීන් හන්බබයෙව්, වයස අවුරුදු 85, අසර්බයිජානියානු දේශපාලනඥයා, නක්චිවන් ස්වයං පාලන ජනරජයේ අගමැති (1993–2000).&lt;ref&gt;[https://oxu.az/cemiyyet/semseddin-xanbabayev-defn-olundu Şəmsəddin Xanbabayev dəfn olundu] {{in lang|az}}&lt;/ref&gt;
* එල්ගාර් හොවාර්ත්, වයස අවුරුදු 89, ඉංග්‍රීසි කොන්දොස්තර, රචක සහ හොරණෑ වාදකයා.&lt;ref&gt;[https://www.4barsrest.com/news/61679/death-of-elgar-howarth Death of Elgar Howarth]&lt;/ref&gt;
* චාල්ස් ඊ. ජෙෆර්සන්, වයස අවුරුදු 79, ඇමරිකානු දේශපාලනඥයා, ඉලිනොයිස් නියෝජිත මන්ත්‍රී මණ්ඩලයේ සාමාජික (2001–2014).&lt;ref&gt;{{Citation |title=Former Illinois State Representative Chuck Jefferson dies at 79 |url=https://www.mystateline.com/news/local-news/former-illinois-state-representative-chuck-jefferson-dies-at-79/ |access-date=2025-01-16 |archive-date=2025-01-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250117034511/https://www.mystateline.com/news/local-news/former-illinois-state-representative-chuck-jefferson-dies-at-79/ }}&lt;/ref&gt; (මෙම දිනයේ මරණය නිවේදනය කරන ලදී)  චාල්ස් ක්ලයිබර්, වයස අවුරුදු 82, ස්විට්සර්ලන්ත රජයේ නිලධාරියෙක්, අධ්‍යාපන රාජ්‍ය ලේකම් (1997–2007).&lt;ref&gt;[https://www.letemps.ch/suisse/deces-de-charles-kleiber-architecte-du-paysage-academique-suisse Décès de Charles Kleiber, architecte du paysage académique suisse] {{in lang|fr}}&lt;/ref&gt;
* ෆ්‍රැන්කෝ පිපර්නෝ, වයස අවුරුදු 82, ඉතාලි භෞතික විද්‍යාඥ සහ දේශපාලන ක්‍රියාකාරික, පොටෙරේ ඔපෙරායෝ හි සම-නිර්මාතෘ.&lt;ref&gt;[https://www.ilpost.it/2025/01/14/morto-franco-piperno/ È morto a 82 anni Franco Piperno, tra i fondatori del gruppo di sinistra extraparlamentare Potere operaio] {{in lang|it}}&lt;/ref&gt;
* පලවලස රාජසේකරම්, වයස අවුරුදු 80, ඉන්දියානු දේශපාලනඥයා, ආන්ද්‍ර ප්‍රදේශ් මන්ත්‍රී (1976–1982, 1994–1999).&lt;ref&gt;[https://www.thehansindia.com/andhra-pradesh/veteran-politician-palavalasa-rajasekharam-passes-away-937059 Veteran politician Palavalasa Rajasekharam passes away]&lt;/ref&gt;

* රොල්ෆ් ෂ්වීගර්, වයස අවුරුදු 80, ස්විස් දේශපාලනඥයා, රාජ්‍ය කවුන්සිලයේ සාමාජික (1999–2011).&lt;ref&gt;[https://www.watson.ch/schweiz/gesellschaft-politik/445714126-ex-fdp-praesident-rolf-schweiger-ist-tot Ex-FDP-Präsident Rolf Schweiger ist tot] {{in lang|de}}&lt;/ref&gt;
* ඇන්ඩ්‍රේ සොලී, වයස අවුරුදු 77, බෙල්ජියම් කතුවරයා සහ චිත්‍ර ශිල්පියා.&lt;ref&gt;[https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2025/01/13/andre-sollie-overleden-schrijver-dichter-illustrator/ Bekroonde jeugdschrijver en illustrator André Sollie (77) overleden] {{in lang|nl-BE}}&lt;/ref&gt; (මෙම දිනයේ මරණය නිවේදනය කරන ලදී)  
* මයිකයිලෝ ස්ටෙල්මාක්, වයස අවුරුදු 58, යුක්‍රේන පාපන්දු ක්‍රීඩක (ඩයිනමෝ කියෙව්, ෂක්තාර් ඩොනෙට්ස්ක්) සහ කළමනාකරු (කාර්කිව්).&lt;ref&gt;[https://www.ua-football.com/ua/ukrainian/news/1736779081-pomer-eksgravec-kiyivskogo-dinamo-i-shahtarya-yomu-ne-bulo-60-ti.html Помер ексгравець київського Динамо і Шахтаря. Йому не було 60-ти] {{in lang|uk}}&lt;/ref&gt;
* හිල්පාස් සුලින්, වයස අවුරුදු 90, ෆින්ලන්ත අයිස් හොකී ක්‍රීඩක සහ පුහුණුකරු (HPK).&lt;ref&gt;[https://hpk.fi/suru-uutinen-hpk-hall-of-fame-jasen-hilpas-sulin-on-poissa/ Suru-uutinen: HPK Hall of Fame jäsen Hilpas Sulin on poissa] {{in lang|fi}}&lt;/ref&gt;
* ක්ජෙල් ස්වින්ඩ්ලන්ඩ්, වයස අවුරුදු 91, නෝර්වීජියානු දේශපාලනඥයා, වෙස්ට්-ඇග්ඩර් ප්‍රාන්ත නගරාධිපති (1995–1999).&lt;ref&gt;[https://www.nrk.no/sorlandet/kjell-svindland-er-dod-1.17204237 Kjell Svindland er død] {{in lang|no}}&lt;/ref&gt;
* ඔලිවියෙරෝ ටොස්කානි, වයස අවුරුදු 82, ඉතාලි ඡායාරූප ශිල්පියා, ඇමයිලොයිඩෝසිස් සංකූලතා.&lt;ref&gt;[https://www.bbc.com/news/articles/c99yr0g4j17o Oliviero Toscani, Benetton's shock photographer, dies aged 82]&lt;/ref&gt;
* විසෙන්ට් වේගා, වයස අවුරුදු 69, වෙනිසියුලානු පාපන්දු ක්‍රීඩකයා (ඩිපෝර්ටිවෝ ඉතාලි කැරකස්, පෘතුගීසි ඇකරිගුවා, ජාතික කණ්ඩායම), දියවැඩියාවෙන් ඇතිවන සංකූලතා.&lt;ref&gt;[https://www.balonazos.com/fallecio-vicente-vega-gloria-del-futbol-profesional-venezolano-y-de-la-vinotinto/ Falleció Vicente Vega, gloria del futbol profesional venezolano y de la Vinotinto] {{in lang|es}}&lt;/ref&gt;
* බක් වයිට්, වයස අවුරුදු 94, ඇමරිකානු සංගීතඥයා (සුදු ජාතිකයින්).&lt;ref&gt;[https://savingcountrymusic.com/country-music-patriarch-buck-white-has-died-at-94/ Country Music Patriarch Buck White Has Died At 94]&lt;/ref&gt;

=== 12 ===

* පීටර් බ්‍රවුන්, වයස අවුරුදු 83, ස්කොට්ලන්ත රග්බි සංගම් ක්‍රීඩකයා (ග්ලාස්ගෝ, ජාතික කණ්ඩායම).&lt;ref&gt;[https://www.theoffsideline.com/pc-brown/?srsltid=AfmBOophfd_boZAF-udY2mSc66IHZoJrrtcXg9CRbai30NII3SXGh7Co Scotland loses another giant with the death of Peter ‘PC’ Brown]&lt;/ref&gt;
* ලෙස්ලි චාර්ල්සන්, වයස අවුරුදු 79, ඇමරිකානු නිළිය (සාමාන්‍ය රෝහල, ආදරය යනු බොහෝ සෙයින් අලංකාර වූ දෙයක්, ඩොල්ෆින් දිනය).&lt;ref&gt;[https://variety.com/2025/tv/news/leslie-charleson-general-hospital-dies-79-1236272564/ Leslie Charleson, ‘General Hospital’ Icon Known as Monica Quartermaine, Dies at 79]&lt;/ref&gt;
* හස්ජිම් ජලාල්, වයස අවුරුදු 90, ඉන්දුනීසියානු රාජ්‍ය තාන්ත්‍රිකයා.&lt;ref&gt;[https://en.antaranews.com/news/341158/hasjim-djalal-an-architect-of-unclos-passes-away-at-90 Hasjim Djalal, an architect of UNCLOS, passes away at 90]&lt;/ref&gt;
* ජැකී ෆැරී, වයස අවුරුදු 58, ඇමරිකානු සංගීත කළමනාකරු සහ රූපවාහිනී සත්කාරක (සුපෙරොක්), පෙනහළු රෝගය.&lt;ref&gt;[https://www.billboard.com/music/music-news/jackie-farry-dead-frances-bean-cobain-nanny-label-veteran-dies-obituary-1235874683/ Jackie Farry, Frances Bean Cobain’s Nanny, 1990s Music Industry Veteran, Dies at 58]&lt;/ref&gt;
* ආර්නෝල්ඩ් ෆ්‍රොලොව්, වයස අවුරුදු 74, ඕස්ට්‍රේලියානු ගුවන් විදුලි පෞරුෂය, අග්න්‍යාශය සහ අක්මා පිළිකා.&lt;ref&gt;[https://www.abc.net.au/news/2025-01-13/arnold-frolows-triple-j-music-director-dead-double-jay/104811632 Arnold Frolows, long time triple j music director, dies at 74]&lt;/ref&gt;
* මොනිරේ ගෝර්ජි, 95–96, ඉරාන ගුරුවරියක් සහ මුජ්තාහිඩ්, ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ අවසාන සමාලෝචනය සඳහා වූ සභාවේ සාමාජික (1979).&lt;ref&gt;[https://www.sharghdaily.com/بخش-سیاست-6/959566-درگذشت-تنها-زن-نماینده-مجلس-خبرگان-در-ایران درگذشت تنها زن نماینده مجلس خبرگان در ایران] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250115062036/https://www.sharghdaily.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA-6/959566-%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA-%D8%AA%D9%86%D9%87%D8%A7-%D8%B2%D9%86-%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%AF%D9%87-%D9%85%D8%AC%D9%84%D8%B3-%D8%AE%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 |date=2025-01-15 }} {{in lang|fa}}&lt;/ref&gt;
* මාර්ක් ඉසු, වයස අවුරුදු 70, ඇමරිකානු ජෑස් ද්විත්ව බාස් වාදකයෙක් සහ නිර්මාපකයෙක්, මහා අන්ත්‍ර පිළිකාව.&lt;ref&gt;[https://www.sfchronicle.com/entertainment/article/mark-izu-obit-20034770.php Mark Izu, bassist and composer at the center of the Asian American arts movement, dies at 70]&lt;/ref&gt;
* මන්දා ජගනාත්, වයස අවුරුදු 73, ඉන්දියානු දේශපාලනඥයෙක්, මන්ත්‍රීවරයෙක් (1998–2014).&lt;ref&gt;[https://www.gulte.com/political-news/334798/ex-mp-jagannadham-passes-away Ex-MP Jagannadham Passes Away]&lt;/ref&gt;
* ක්ලෝඩ් ජර්මන් ජූනියර්, වයස අවුරුදු 90, ඇමරිකානු නළුවා (ද ඉයර්ලින්, ඉන්ට්‍රූඩර් ඉන් ද ඩස්ට්, රියෝ ග්‍රෑන්ඩ්).&lt;ref&gt;[https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/claude-jarman-dead-yearling-juvenile-oscar-1236107296/ Claude Jarman Jr., Young Star of ‘The Yearling,’ Dies at 90]&lt;/ref&gt;
* රොබට් මැක්‍රේ, වයස අවුරුදු 79, ඇමරිකානු නළුවා (චියර්ස්, තැන්ක්ස්, රැප්සිටී ස්ට්‍රීට් කිඩ්ස්: බිලීව් ඉන් සැන්ටා).&lt;ref&gt;[https://neptunesociety.com/obituaries/sherman-oaks-ca/robert-ward-12196502 Robert Machray Ward]&lt;/ref&gt;
* ජෙෆ්රි ඒ. මේයර්, වයස අවුරුදු 61, ඇමරිකානු නීතිවේදියෙක්, කනෙක්ටිකට් දිස්ත්‍රික්කය සඳහා එක්සත් ජනපද දිස්ත්‍රික් උසාවියේ විනිසුරු (2014 සිට).&lt;ref&gt;[https://www.law360.com/legalindustry/articles/2283592/u-s-district-judge-jeffrey-a-meyer-dies-at-61 U.S. District Judge Jeffrey A. Meyer Dies At 61]&lt;/ref&gt;
* ඩැරල් පියර්ස්, වයස අවුරුදු 64, ඕස්ට්‍රේලියානු පැසිපන්දු ක්‍රීඩකයා (ඇඩිලේඩ් 36ers).&lt;ref&gt;[https://www.adelaide36ers.com/news/vale-darryl-pearce Vale: Darryl Pearce]&lt;/ref&gt;
* ජෑන් රැන්ඩල්ස්, වයස 79, ඕස්ට්‍රේලියානු දිගු දුර ධාවකයා, පැරාලිම්පික් ශූරයා (1984).&lt;ref&gt;[https://australiansportreflections.com/2021/12/08/australian-first-female-paralympic-marathon-gold-medallist-jan-randles-journey/ Australian First Female Paralympic Marathon Gold Medallist: Jan Randles Journey]&lt;/ref&gt;
* කීත් රේනර්, වයස 95, ඕස්ට්‍රේලියානු ඇන්ග්ලිකන් පූජකවරයා, ඕස්ට්‍රේලියාවේ ප්‍රයිමේට් (1991–1999).&lt;ref&gt;[https://tma.melbourneanglican.org.au/2025/01/significant-anglican-and-instrument-of-god-bishop-keith-rayner-dies/ Significant Anglican and ‘instrument of God’: Bishop Keith Rayner dies]&lt;/ref&gt;
* ඉසාස් රොඩ්‍රිගස්, වයස 82, වෙනිසියුලානු නීතිඥ සහ දේශපාලනඥයා, උප ජනාධිපති (2000) සහ නීතිපති (2000–2007).&lt;ref&gt;[https://www.ntn24.com/noticias-actualidad/murio-el-exfiscal-isaias-rodriguez-el-acusador-del-regimen-chavista-y-cerebro-de-toda-la-narrativa-del-caso-anderson-532935 Murió el exfiscal Isaías Rodríguez, el acusador del régimen chavista y cerebro de toda la narrativa del caso Anderson] {{in lang|es}}&lt;/ref&gt;
* ස්ටුවර්ට් ස්පෙන්සර්, වයස 97, ඇමරිකානු දේශපාලන උපායමාර්ගික.&lt;ref&gt;[https://www.latimes.com/obituaries/story/2025-01-13/stuart-spencer-republican-strategist-who-helped-launch-ronald-reagan-obituary Stuart Spencer, GOP strategist who helped Reagan become California governor, 40th president, dies]&lt;/ref&gt;
* ලින් ටේලර්-කෝබට්, වයස 78, ඇමරිකානු නර්තන ශිල්පිනිය (ෆුට්ලූස්, ස්විං!, ටයිටැනික්).&lt;ref&gt;{{Citation |title=Famed 'Footloose' choreographer Lynne Taylor-Corbett has died |url=https://denvergazette.com/arts-entertainment/footloose-choreographer-lynne-taylor-corbett-obituary/article_0aab2ff4-d2a3-11ef-8afc-df132b4cf3c4.html |access-date=2025-01-16 |archive-date=2025-01-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250122110644/https://denvergazette.com/arts-entertainment/footloose-choreographer-lynne-taylor-corbett-obituary/article_0aab2ff4-d2a3-11ef-8afc-df132b4cf3c4.html }}&lt;/ref&gt;
* ඉවානා වොන්ඩ්‍රොවිකෝවා (cs), වයස 80, චෙක් නිළිය.&lt;ref&gt;[https://www.novinky.cz/clanek/kultura-divadlo-zemrela-herecka-ivana-vondrovicova-40504732 Zemřela herečka Ivana Vondrovicová] {{in lang|cs}}&lt;/ref&gt;
* කිම් යාරොෂෙව්ස්කායා, වයස 101, රුසියානු-උපත ලද කැනේඩියානු නිළිය (ෆැන්ෆ්‍රෙලුච්, පාස්-පාර්ට්අවුට්, හෝම් ෆයර්ස්).&lt;ref&gt;[https://www.lequotidien.com/arts/2025/01/12/la-comedienne-kim-yaroshevskaya-seteint-a-101-ans-2PBMB3SQ2VGJ7BUH2RKPME3TOY/ La comédienne Kim Yaroshevskaya s’éteint à 101 ans] {{in lang|fr}}&lt;/ref&gt;

=== 11 ===

* රාʼනෝ අබ්දුල්ලායෙවා, වයස 89, උස්බෙක් ඉතිහාසඥයා.&lt;ref&gt;[https://vesti.uz/v-moskve-umerla-rano-abdullaeva/ В Москве умерла Рано Абдуллаева] {{in lang|ru}}&lt;/ref&gt;
* බෙරිල් ඇන්තනි ජූනියර්, වයස 86, ඇමරිකානු නීතිඥ සහ දේශපාලනඥයා, එක්සත් ජනපද නියෝජිත මන්ත්‍රී මණ්ඩලයේ සාමාජික (1979–1993).&lt;ref&gt;[https://www.nwaonline.com/news/2025/jan/14/beryl-anthony-longtime-us-congressman-from/ Beryl Anthony, longtime U.S. congressman from Arkansas, dead at 86]&lt;/ref&gt;
* ලින්ඩා බර්න්ස් බෝල්ටන්, වයස 76, ඇමරිකානු හෙදියක් සහ සෞඛ්‍ය සේවා පරිපාලක (සීඩාර්ස්-සිනායි වෛද්‍ය මධ්‍යස්ථානය).&lt;ref&gt;[https://www.cedars-sinai.org/newsroom/a-tribute-linda-burnes-bolton-drph-rn-faan-1948--2025/ A Tribute: Linda Burnes Bolton, DrPH, RN, FAAN, 1948 – 2025]&lt;/ref&gt;
* මාටි ඩිමෙරිට්, වයස 71, ඇමරිකානු බේස්බෝල් ක්‍රීඩක සහ පුහුණුකරු (සැන් ෆ්‍රැන්සිස්කෝ ජයන්ට්ස්, චිකාගෝ කබ්ස්).&lt;ref&gt;[https://www.newsweek.com/sports/mlb/former-bounty-hunter-turned-mlb-pitching-coach-nicknamed-mad-dog-passes-away-2013659 Former Bounty Hunter Turned MLB Pitching Coach Nicknamed 'Mad Dog' Passes Away]&lt;/ref&gt;
* කිටී ෆ්ලින්, වයස 98, අයර්ලන්ත ඉතිහාසඥ සහ කතුවරිය.&lt;ref&gt;[https://rip.ie/death-notice/kitty-flynn-westmeath-kilbeggan-581482 Kitty Flynn]&lt;/ref&gt;
* ගුර්ප්‍රීත් ගෝගි, වයස 57, ඉන්දියානු දේශපාලනඥයා, පන්ජාබ් මන්ත්‍රී (2022 සිට), වෙඩි තබා ඇත.&lt;ref&gt;[https://timesofindia.indiatimes.com/india/aap-punjab-mla-gurpreet-bassi-gogi-dies-of-gunshot-wounds/articleshow/117132567.cms AAP Punjab MLA Gurpreet Bassi Gogi dies of gunshot wounds]&lt;/ref&gt;
* ඉන්ද්‍රදාස හෙට්ටිආරච්චි, වයස 97, ශ්‍රී ලාංකික දේශපාලනඥයා.&lt;ref&gt;[https://www.dailymirror.lk/obituaries/DESHABANDU-INDRADASA-HETTIARACHCHI/378-300007# Deshabandu Indradasa Hettiarachchi]&lt;/ref&gt;
* රයින් ජෑන් හෝක්ස්ට්‍රා, වයස 83, ලන්දේසි නීතිවේදියෙක්.&lt;ref&gt;[https://www.trouw.nl/politiek/rein-jan-hoekstra-1941-2025-was-jarenlang-de-meest-invloedrijke-man-van-nederland~bf521ee2/ Rein Jan Hoekstra (1941-2025) was jarenlang de ‘meest invloedrijke’ man van Nederland] {{in lang|nl}}&lt;/ref&gt;
* බොබී කෙනඩි, 87, ස්කොට්ලන්ත පාපන්දු ක්‍රීඩක (මැන්චෙස්ටර් නගරය, කිල්මර්නොක්) සහ කළමනාකරු (ග්‍රිම්ස්බි නගරය).&lt;ref&gt;[https://www.mancity.com/news/club/former-city-defender-bobby-kennedy-passes-away-63872199 Bobby Kennedy: 1937-2025]&lt;/ref&gt;
* මාරියෝ ක්ලෙමන්ස්, 88, චෙක් කොන්දොස්තර (චිත්‍රපට සංධ්වනි වාද්‍ය වෘන්දය) සහ මෙහෙයවීමේ අධ්‍යාපනඥයා.&lt;ref&gt;[https://www.memoryofnations.eu/en/klemens-mario-1936 Master of Fine Arts Mario Klemens * 1936  †︎ 2025]&lt;/ref&gt;
* සෝරා පැලෝවා, 77, ස්ලෝවැක් වීදුරු කලාකරුවා.&lt;ref&gt;[https://dennikn.sk/minuta/4403688/ Umelkyňa, sochárka a pedagogička Zora Palová zomrela vo veku 77 rokov] {{in lang|sk}}&lt;/ref&gt;
* කියු ඩහොං, 94, චීන වෙරළබඩ සහ අක්වෙරළ ඉංජිනේරු, චීන විද්‍යා ඇකඩමියේ සාමාජිකාව.&lt;ref&gt;[https://www.stdaily.com/web/gdxw/2025-01/11/content_285082.html 痛别！邱大洪院士逝世] {{in lang|zh}}&lt;/ref&gt;
* ටයිනි රූයිස්, 67, ලන්දේසි පාපන්දු ක්‍රීඩකයා සහ කළමනාකරු (ෆෝචූනා සිටාර්ඩ්, එම්වීවී මාස්ට්‍රිච්ට්, එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍ය ජාතික කණ්ඩායම).&lt;ref&gt;[https://fortunasittard.nl/nieuws/fortunees-tini-ruijs-67-overleden Tiny Ruijs overleden] {{in lang|nl}}&lt;/ref&gt;
* බාබරා රයිල්ස්කා, 88, පෝලන්ත නිළිය.&lt;ref&gt;[https://kultura.onet.pl/film/nie-zyje-ikona-polskiego-kina-barbara-rylska-odeszla-w-wieku-89-lat/eh4sz6x Nie żyje ikona polskiego kina. Barbara Rylska odeszła w wieku 89 lat] {{in lang|pl}}&lt;/ref&gt;
* ෆෙරෙයිඩූන් ෂාබස්යාන්, 82, ඉරාන නිර්මාපකයෙකු සහ කොන්දොස්තර, ශ්වසන රෝගය.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Renowned Iranian musician Fereydoun Shahbazian passes away at 82 |url=https://ifpnews.com/renowned-iranian-musician-fereydoun-shahbazian-82/ |access-date=2025-01-16 |archive-date=2025-01-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250111123441/https://ifpnews.com/renowned-iranian-musician-fereydoun-shahbazian-82/ }}&lt;/ref&gt;

=== 10 ===

* කොලින් කාටර්, 76, බ්‍රිතාන්‍ය සංගීතඥ (ෆ්ලෑෂ්).&lt;ref&gt;[https://dmme.net/colin-carter-passed-away/ Colin Carter Passed Away]&lt;/ref&gt;
* ෆ්‍රෑන්ක් සිකුටෝ, 74–75, ඉතාලි-ඕස්ට්‍රේලියානු ව්‍යාපාරික විධායක, ජාතික ඕස්ට්‍රේලියානු බැංකුවේ ප්‍රධාන විධායක නිලධාරී (1999–2004).&lt;ref&gt;[https://www.nationaltribune.com.au/statement-on-passing-of-former-nab-ceo-frank-cicutto/ Statement On Passing Of Former NAB CEO Frank Cicutto]&lt;/ref&gt;
* යෙව්ජීනියා ඩොබ්‍රොවොල්ස්කායා, වයස අවුරුදු 60, රුසියානු නිළිය (ක්වීන් මාර්ගොට්, නිළිය, ද අයිරනි ඔෆ් ෆේට් 2), පිළිකා සහ හෘදයාබාධ වලින් ඇතිවන සංකූලතා.&lt;ref&gt;[https://www.rbc.ru/society/10/01/2025/678147e59a79472b64f7a234 Умерла Евгения Добровольская] {{in lang|ru}}&lt;/ref&gt;
* මිලාන් ෆෙරනෙක්, වයස අවුරුදු 60, චෙක් දේශපාලනඥයා, මන්ත්‍රී (2017 සිට), වකුගඩු පිළිකා.&lt;ref&gt;[https://ct24.ceskatelevize.cz/clanek/domaci/zemrel-poslanec-milan-feranec-356984 Zemřel poslanec Milan Feranec] {{in lang|cs}}&lt;/ref&gt;
* රයිමොන්ඩෝ ගලුප්පෝ, වයස අවුරුදු 78, ඉතාලි දේශපාලනඥයා, සෙනෙට් සභික (1992–1994).&lt;ref&gt;[https://www.fise.it/federazione/news-la-federazione/archivio-news-la-federazione/20554-addio-a-raimondo-galuppo.html Addio a Raimondo Galuppo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250126131953/https://www.fise.it/federazione/news-la-federazione/archivio-news-la-federazione/20554-addio-a-raimondo-galuppo.html |date=2025-01-26 }} {{in lang|it}}&lt;/ref&gt;
* හොරසියෝ ගොන්සාලෙස් ඩි ලාස් කැසාස්, වයස අවුරුදු 82, මෙක්සිකානු දේශපාලනඥයා, නියෝජ්‍ය (1988–1991).&lt;ref&gt;[https://eldiariodedelicias.mx/local/2025/jan/10/fallece-el-exalcalde-de-delicias-horacio-gonzalez-de-las-casas-667203.html Fallece el exalcalde de Delicias, Horacio González de las Casas] {{in lang|es}}&lt;/ref&gt;
* වයිනන්ඩ් හැවෙන්ගා, වයස අවුරුදු 59, දකුණු අප්‍රිකානු ඩාර්ට්ස් ක්‍රීඩකයා.&lt;ref&gt;[https://www.pdc.tv/news/2025/01/10/south-africas-first-world-championship-representative-havenga-passes-away South Africa's first World Championship representative Havenga passes away]&lt;/ref&gt; (මෙම දිනයේ මරණය නිවේදනය කරන ලදී)  
* තෙල්මා හොප්කින්ස්, වයස අවුරුදු 88, උතුරු අයර්ලන්ත උස පැනීමේ ක්‍රීඩිකාව, ඔලිම්පික් රිදී පදක්කම්ලාභී (1956).&lt;ref&gt;[https://www.bbc.com/sport/athletics/articles/c4gxvj91vnxo Olympic high jump silver medallist Hopkins dies]&lt;/ref&gt;
* ජෝස් ජිමිනෙස්, වයස අවුරුදු 76, පුවර්ටෝ රිකෝ දේශපාලන ක්‍රියාකාරිකයෙක්, යන්ග් ලෝඩ්ස් හි නිර්මාතෘ.&lt;ref&gt;[https://chicago.suntimes.com/obituaries/2025/01/11/jose-cha-cha-jimenez-human-rights-activist-and-former-chair-of-young-lords-organization-dead-at-76 José 'Cha Cha' Jiménez, human rights activist and former chair of Young Lords organization, dead at 76]&lt;/ref&gt;
* ටෙඩ් කිල්මුරේ, වයස අවුරුදු 90, ඕස්ට්‍රේලියානු පාපන්දු ක්‍රීඩක (නැගෙනහිර පර්ත්).&lt;ref&gt;[https://eastperthfc.com.au/news/25926/vale-ted-kilmurray Vale Ted Kilmurray]&lt;/ref&gt;

* ඇන්ඩ්‍රෙජ් ක්‍රස්නිකි, වයස අවුරුදු 75, පෝලන්ත ක්‍රීඩා ක්‍රියාකාරිකයෙක්.&lt;ref&gt;[https://www.polsatnews.pl/wiadomosc/2025-01-11/nie-zyje-andrzej-krasnicki-byly-prezes-pkol-mial-75-lat/ Nie żyje Andrzej Kraśnicki. Były prezes PKOl miał 75 lat] {{in lang|pl}}&lt;/ref&gt;
* ස්ටෙෆාන් ක්‍රසොවිට්ස්කි, වයස අවුරුදු 89, රුසියානු කවියෙක්, පරිවර්තකයෙක් සහ පූජකයෙක්.&lt;ref&gt;[https://www.svoboda.org/a/umer-poet-svyaschennik-religioznyy-deyatelj-stanislav-krasovitskiy/33271216.html Умер поэт, священник, религиозный деятель Станислав Красовицкий] {{in lang|ru}}&lt;/ref&gt;
* රොජර් ලෙබ්‍රාන්චු, වයස අවුරුදු 102, ප්‍රංශ ඔලිම්පික් ඔරු පැදීමේ ක්‍රීඩකයෙක් (1948).&lt;ref&gt;[https://www.lequipe.fr/Aviron/Actualites/Doyen-des-porteurs-de-la-flamme-olympique-lors-des-jo-2024-roger-lebranchu-est-mort/1531261 Doyen des porteurs de la flamme olympique lors des JO 2024, Roger Lebranchu est mort] {{in lang|fr}}&lt;/ref&gt;
* සර් චාල්ස් ලෙපානි, වයස අවුරුදු 77, පැපුවා නිව්ගිනියානු රාජ්‍ය තාන්ත්‍රිකයා.&lt;ref&gt;[https://www.postcourier.com.pg/former-diplomat-sir-charles-lepani-passes-away/ Former diplomat Sir Charles Lepani passes away]&lt;/ref&gt;
* ජෝන්ස් පී. මැඩෙයිරා, වයස අවුරුදු 80, ට්‍රිනිඩෑඩියානු මාධ්‍යවේදියා (ට්‍රිනිඩෑඩ් සහ ටොබැගෝ ගාඩියන්).&lt;ref&gt;[https://www.guardian.co.tt/news/jones-p-madeira-pioneering-journalist-and-broadcasting-legend-dies-at-80-6.2.2205037.ab86e2c880 Jones P Madeira, pioneering journalist and broadcasting legend, dies at 80]&lt;/ref&gt;
* ෆීලික්ස් මැන්ටිලා, වයස අවුරුදු 90, පුවර්ටෝ රිකෝ බේස්බෝල් ක්‍රීඩකයෙක් (මිල්වෞකි බ්‍රේව්ස්, බොස්ටන් රෙඩ් සොක්ස්).&lt;ref&gt;[https://www.mlbtraderumors.com/2025/01/felix-mantilla-passes-away.html Felix Mantilla Passes Away]&lt;/ref&gt;
* බිල් මැකාර්ට්නි, වයස අවුරුදු 84, ඇමරිකානු ප්‍රසිද්ධ පාපන්දු පුහුණුකරු (කොලරාඩෝ බෆලෝස්), ඩිමෙන්ශියාවෙන් ඇතිවන සංකූලතා.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Bill McCartney, former championship-winning head coach at Colorado, dies at age 84 |url=https://ca.sports.yahoo.com/news/bill-mccartney-former-championship-winning-head-coach-at-colorado-dies-at-age-84-052254130.html |access-date=2025-01-16 |archive-date=2025-01-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250114140334/https://ca.sports.yahoo.com/news/bill-mccartney-former-championship-winning-head-coach-at-colorado-dies-at-age-84-052254130.html }}&lt;/ref&gt;
* සෑම් මුවර්, වයස 89, ඇමරිකානු ප්‍රසිද්ධ ගායක-ගීත රචක (සෑම් සහ ඩේව්), ශල්‍යකර්මයෙන් ඇතිවන සංකූලතා.&lt;ref&gt;[https://www.rollingstone.com/music/music-news/sam-moore-sam-and-dave-soul-man-dead-obituary-1235140865/ Sam Moore, Soul Man Who Scored Hits With Sam and Dave, Dead at 89]&lt;/ref&gt;
* පැකිටා ඕර්ස් (එස්), වයස 96, ස්පාඤ්ඤ ඖෂධවේදිනියක් සහ රූපලාවන්‍ය ව්‍යාපාරික කාන්තාවක්.&lt;ref&gt;[https://www.abc.es/estilo/belleza/muere-paquita-ors-farmaceutica-pionera-cosmetica-botanica-20250110164058-nt.html Muere Paquita Ors, la farmacéutica pionera de la cosmética botánica y la divulgación en medios] {{in lang|es}}&lt;/ref&gt;
* ලොන්ගින් පැස්ටූසියාක්, වයස 89, පෝලන්ත දේශපාලනඥයෙක් සහ ඉතිහාසඥයෙක්.&lt;ref&gt;[https://wiadomosci.gazeta.pl/wiadomosci/7,114884,31608771,nie-zyje-longin-pastusiak-byly-marszalek-senatu-mial-89-lat.html Nie żyje Longin Pastusiak. Były marszałek Senatu miał 89 lat] {{in lang|pl}}&lt;/ref&gt;
* ඇනටෝලි පාටා, වයස 66, රුසියානු පාපන්දු ක්‍රීඩකයෙක් (ඩයිනමෝ ස්ටැව්රොපොල්, කුබන් ක්‍රස්නෝඩර්) සහ කළමනාකරු (ඩයිනමෝ ස්ටැව්රොපොල්).&lt;ref&gt;[https://pfckuban.ru/news/nashi-poteri-/ Наши потери….] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250111105733/https://pfckuban.ru/news/nashi-poteri-/ |date=2025-01-11 }} {{in lang|ru}}&lt;/ref&gt;
* ජීන්-ලූක් පෙටිට්‍රෙනෝඩ්, වයස 74, ප්‍රංශ ආහාර විචාරක සහ රූපවාහිනී ඉදිරිපත් කරන්නා.&lt;ref&gt;[https://www.francetvinfo.fr/culture/cuisine-et-gastronomie/le-journaliste-gastronomique-jean-luc-petitrenaud-ancien-animateur-d-emissions-culinaires-est-mort-a-l-age-de-74-ans_7005968.html Le journaliste gastronomique Jean-Luc Petitrenaud, ancien animateur d'émissions culinaires, est mort à l'âge de 74 ans] {{in lang|fr}}&lt;/ref&gt;
* ෂියු කා-චුන්, වයස 55, හොංකොං ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ක්‍රියාකාරිකයෙක්, එම්එල්සී (2016–2020), ආමාශ පිළිකාව.&lt;ref&gt;[https://www.rfa.org/cantonese/news/htm/hongkong-shiu-ka-chun-death-01092025133836.html 港前立法會議員邵家臻因胃癌病逝　終年55歲] {{in lang|zh}}&lt;/ref&gt;
* නෙල්සන් සිල්වා පැචෙකෝ, වයස 80, උරුගුවේ උපන් කොලොම්බියානු පාපන්දු ක්‍රීඩකයෙක් (ස්පෝර්ටිවෝ ඉතාලියානෝ, ටයිග්‍රේ, කොලොම්බියා ජාතික කණ්ඩායම).&lt;ref&gt;[https://www.infobae.com/colombia/deportes/2025/01/10/fallecio-nelson-silva-pacheco-idolo-del-junior-y-figura-clave-del-subcampeonato-de-colombia-en-la-copa-america-1975/ Falleció Nelson Silva Pacheco, ídolo del Junior y figura clave del subcampeonato de Colombia en la Copa América] {{in lang|es}}&lt;/ref&gt;
* එයිනාර් ඔලව් ස්කොගොල්ට්, 77, නෝර්වීජියානු දේශපාලනඥයා, පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රී (1989-2001).&lt;ref&gt;[https://www.stortinget.no/no/Representanter-og-komiteer/Representantene/Representant/?perid=EOS&amp;tab=Biography Skogholt, Einar Olav (1947-2025)] {{in lang|no}}&lt;/ref&gt;

=== 9 ===

* ඇන්ඩ්‍රෙජ් මේරියන් බාර්ට්සාක්, වයස අවුරුදු 79, පෝලන්ත කලාකරුවෙක් සහ අධ්‍යාපනඥයෙක්.&lt;ref&gt;[https://dzienniklodzki.pl/zmarl-profesor-andrzej-marian-bartczak-lodzki-artysta-i-pedagog/ar/c13-19030818 Zmarł profesor Andrzej Marian Bartczak, łódzki artysta i pedagog] {{in lang|pl}}&lt;/ref&gt;
* බ්ලැක් බාර්ට්, වයස අවුරුදු 76, ඇමරිකානු වෘත්තීය මල්ලවපොර (NWA), මහා අන්ත්‍ර පිළිකාව.&lt;ref&gt;[https://slamwrestling.net/index.php/2025/01/09/black-bart-dies-at-76/ Black Bart dies at 76]&lt;/ref&gt;
* බිල් බයර්ජ්, වයස අවුරුදු 86, ඇමරිකානු නළුවා (''[[:en:Ernest_Saves_Christmas|Ernest Saves Christmas]]'', ''[[:en:Ernest_Goes_to_Jail|Ernest Goes to Jail]]'', ''[[:en:Ernest_Scared_Stupid|Ernest Scared Stupid]]'') සහ විකට නළුවා.&lt;ref&gt;[https://deadline.com/2025/01/bill-byrge-dies-bobby-ernest-movies-age-92-1236253707/ Bill Byrge Dies; Actor From ‘Ernest’ Movies Was 92]&lt;/ref&gt;
* මාරියස් සියුගරින්, වයස අවුරුදු 75, රුමේනියානු පාපන්දු ක්‍රීඩකයා (ස්ටීවා බුකුරෙස්ටි, එෆ්සී බ්‍රසොව්, ප්‍රොග්‍රෙසුල් බුකුරෙස්ටි).&lt;ref&gt;[https://www.7est.ro/2025/01/a-murit-fostul-fotbalist-marius-ciugarin-sportul-romanesc-este-in-doliu/ A murit fostul fotbalist Marius Ciugarin. Sportul românesc este în doliu] {{in lang|ro}}&lt;/ref&gt;
* බිල් ක්ලෙමන්ට්ස්, වයස අවුරුදු 91, ඕස්ට්‍රේලියානු පාපන්දු ක්‍රීඩකයා (රිච්මන්ඩ්).&lt;ref&gt;[https://www.richmondfc.com.au/news/1707214/vale-bill-clements Vale Bill Clements]&lt;/ref&gt;
* ෆිලිස් ඩල්ටන්, වයස අවුරුදු 99, ඉංග්‍රීසි ඇඳුම් නිර්මාණකරු (ලෝරන්ස් ඔෆ් අරාබියා, ඩොක්ටර් ෂිවාගෝ, ද ප්‍රින්සස් බ්‍රයිඩ්), ඔස්කාර් සම්මානලාභියා (1966, 1990).&lt;ref&gt;[https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/phyllis-dalton-dead-lawrence-of-arabia-doctor-zhivago-costume-designer-1236107231/ Phyllis Dalton, ‘Lawrence of Arabia’ and ‘Doctor Zhivago’ Costume Designer, Dies at 99]&lt;/ref&gt;
* මාග්‍රට් බබා ඩිරි, වයස අවුරුදු 70, උගන්ඩා දේශපාලනඥයා, මන්ත්‍රී (1996 සිට).&lt;ref&gt;[https://www.independent.co.ug/former-koboko-woman-mp-margaret-baba-diri-dead/ Former Koboko Woman MP Margaret Baba Diri dead]&lt;/ref&gt;
* ලෝරි හොලෝවේ, වයස 86, ඉංග්‍රීසි පියානෝ වාදක, සංගීත අධ්‍යක්ෂක (ස්ට්‍රික්ට්ලි කම් ඩාන්සින්, පාකින්සන්) සහ රචක.&lt;ref&gt;[https://jerseyeveningpost.com/morenews/entertainment/2025/01/10/former-strictly-and-parkinson-musical-director-laurence-holloway-dies-aged-86/ Former Strictly and Parkinson musical director Laurence Holloway dies aged 86]&lt;/ref&gt;
* නෙකුලයි ඉයෝර්ගා, වයස 91, රුමේනියානු චිත්‍ර ශිල්පියා.&lt;ref&gt;[https://www.protv.ro/articol/107746-pictorul-neculai-iorga-a-murit-mesajul-transmis-de-uap Pictorul Neculai Iorga a murit! Mesajul transmis de UAP] {{in lang|ro}}&lt;/ref&gt;
* පී. ජයචන්ද්‍රන්, වයස 80, ඉන්දියානු පසුබිම් ගායකයා.&lt;ref&gt;[https://www.onmanorama.com/news/kerala/2025/01/09/veteran-singer-p-jayachandran-passes-away.html Legendary singer P Jayachandran passes away at 80]&lt;/ref&gt;
* මික් කෙනඩි, වයස 89, අයර්ලන්ත හෙලිකොප්ටර් (ෆෝස්, ටිපරරි, ඩබ්ලින්).&lt;ref&gt;[https://www.independent.ie/sport/gaelic-games/hurling/dublin-all-ireland-final-hurler-mick-kennedy-who-hit-the-first-ever-televised-score-in-gaa-passes-away/a1415471510.html Dublin All-Ireland final hurler Mick Kennedy, who hit the first-ever televised score in GAA, passes away]&lt;/ref&gt;
* සුසන් කෝන්, වයස 63, ඇමරිකානු දේශපාලනඥයා, උටා නියෝජිත මන්ත්‍රී මණ්ඩලයේ සාමාජිකාව (1997–2000), පියයුරු පිළිකා.&lt;ref&gt;[https://www.russonmortuary.com/obituaries/susan-koehn Susan Koehn]&lt;/ref&gt;
* වාසිලේ ලෙවා, වයස 65, රුමේනියානු ජන ගායිකාව.&lt;ref&gt;[https://www.libertatea.ro/stiri/vasile-leva-a-murit-5150460 Vasile Leva, artistul care a compus legendara piesă folk „Străinul”, a murit. „Muzica și poezia nu-mi ies din cap câte zile oi avea”] {{in lang|ro}}&lt;/ref&gt;
* මුක්තාර් මැගවුයින්, වයස 84, කසකස් ලේඛක සහ ප්‍රචාරක.&lt;ref&gt;[https://kazpravda.kz/n/izvestnyy-kazahstanskiy-pisatel-muhtar-magauin-umer-v-ssha/ Известный казахстанский писатель Мухтар Магауин умер в США] {{in lang|kk}}&lt;/ref&gt;
* මාර්ක් මිචෙට්ස් (ෆ්‍රා), වයස 73, බෙල්ජියම් විකට පොත් කලාකරුවා (කොගරාට්සු).&lt;ref&gt;[https://fumettologica.it/2025/01/marc-michetz-morto-disegnatore-kogaratsu/ È morto Marc Michetz, disegnatore di “Kogaratsu”] {{in lang|it}}&lt;/ref&gt;
* අයන් මයිල්ස්, වයස 72, ඕස්ට්‍රේලියානු පාපන්දු ක්‍රීඩකයා (රිච්මන්ඩ්).&lt;ref&gt;[https://www.richmondfc.com.au/news/1707273/vale-ian-miles Vale Ian Miles]&lt;/ref&gt;
* මැනුවල් එල්කින් පැටරෝයෝ, 78, කොලොම්බියානු ව්‍යාධි විද්‍යාඥ සහ ප්‍රතිශක්ති විද්‍යාඥ.&lt;ref&gt;[https://www.elespectador.com/ciencia/murio-el-cientifico-colombiano-manuel-elkin-patarroyo/ Murió el científico colombiano Manuel Elkin Patarroyo] {{in lang|es}}&lt;/ref&gt;
* ලයිලා රුස්ටොම් (ආර්), 87, ඊජිප්තු රූපවාහිනී ඉදිරිපත් කරන්නියකි.&lt;ref&gt;[https://gate.ahram.org.eg/News/5071315.aspx وفاة الإعلامية ليلى رستم عن عمر يناهز 88 عامًا] {{in lang|ar}}&lt;/ref&gt;
* ජෝර්ජ් ලුයිස් සැන්චෙස්, 64, කියුබානු චිත්‍රපට අධ්‍යක්ෂක (එල් බෙනී, බුස්කැන්ඩෝ සහ කැසල්).&lt;ref&gt;[https://www.granma.cu/cultura/2025-01-09/fallecio-el-cineasta-cubano-jorge-luis-sanchez-director-de-el-benny-09-01-2025-09-01-12 Falleció el cineasta cubano Jorge Luis Sánchez, director de El Benny] {{in lang|es}}&lt;/ref&gt;
* ඔටෝ ෂෙන්ක්, 94, ඔස්ට්‍රියානු නළුවා (Dunja, Always Trouble with the Reverend), චිත්‍රපටය (Die Fledermaus) සහ නාට්‍ය අධ්‍යක්ෂක.&lt;ref&gt;[https://orf.at/stories/3001001/ Otto Schenk ist tot] {{in lang|de}}&lt;/ref&gt;
* ෂුලමිත් ෂහාර්, 96, ලැට්වියානු-උපත ඊශ්‍රායල ඉතිහාසඥයෙක්.&lt;ref&gt;[https://www.haaretz-evel.co.il/פרופ-אמריטה-שולמית-שחר-זל-תנחומים-מאו/ פרופ' (אמריטה) שולמית שחר ז&quot;ל – תנחומים מאוניברסיטת תל אביב] {{in lang|he}}&lt;/ref&gt;
* ඩොක් ෂෙබෙලේසා, 51, දකුණු අප්‍රිකානු ක්වේටෝ සංගීතඥයෙක්.&lt;ref&gt;[https://sundayworld.co.za/celebrity-news/kwaito-legend-doc-shebeleza-has-died/ Kwaito legend Doc Shebeleza has died]&lt;/ref&gt;
* මුහම්මද් සෙගිරිනියා, 36, උගන්ඩාවේ දේශපාලනඥයා, පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රී (2022 සිට).&lt;ref&gt;[https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/mp-ssegirinya-dies-at-37-4883142 MP Ssegirinya dies at 37]&lt;/ref&gt;
* ජෝන් විලියම් තොම්සන්, 96, කැනේඩියානු දේශපාලනඥයා, පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රී (1979-1984).&lt;ref&gt;[https://exparl.ca/news/mr-john-william-thomsom/ Mr. John William Thomsom]&lt;/ref&gt;
* මාරියස් ට්‍රින්කිවික්ස්, 62, පෝලන්ත අනුක්‍රමික ඝාතකයා සහ ලිංගික අපරාධකරුවෙකි.&lt;ref&gt;[https://wiadomosci.onet.pl/kraj/mariusz-trynkiewicz-nie-zyje-szatan-z-piotrkowa-zmarl-w-wieku-62-lat/q9n92n7 Mariusz Trynkiewicz nie żyje. &quot;Szatan z Piotrkowa&quot; zmarł w wieku 62 lat] {{in lang|pl}}&lt;/ref&gt;

=== 8 ===

* ගේබ්‍රියෙල් ඩි බ්‍රොග්ලි, 93, ප්‍රංශ ඉතිහාසඥයා, ප්‍රංශ ආයතනයේ චාන්සලර් (2006-2017) සහ ඇකඩමි ෆ්‍රැන්චයිස් හි සාමාජිකය.&lt;ref&gt;[https://www.academie-francaise.fr/actualites/deces-de-m-gabriel-de-broglie-f11 Décès de M. Gabriel de Broglie (F11)] {{in lang|fr}}&lt;/ref&gt;
* ජෝර්ජ් කැසරෙස්, 77, ආර්ජන්ටිනාවේ උපන් කොලොම්බියානු පාපන්දු ක්‍රීඩකයා (සැන් මාර්ටින් ඩි ටුකුමන්, ඇමරිකා ඩි කැලි, කොලොම්බියා ජාතික කණ්ඩායම).&lt;ref&gt;[https://www.infobae.com/colombia/deportes/2025/01/08/fallecio-jorge-ramon-la-fiera-caceres-historico-goleador-del-america-de-cali/ Falleció Jorge Ramón ‘la Fiera’ Cáceres, histórico goleador del América de Cali] {{in lang|es}}&lt;/ref&gt;
* ෆ්‍රැන්කොයිස් චෝයි, 99, ප්‍රංශ වාස්තු විද්‍යා සහ නාගරික ඉතිහාසඥයෙක්.&lt;ref&gt;[https://www.igloo.ro/francoise-choay-1925-2025/ Françoise Choay (1925–2025)] {{in lang|ro}}&lt;/ref&gt;
* ජුවාන් කාලෝස් කොන්චා ගුටියෙරෙස්, 91, චිලී ශල්‍ය වෛද්‍ය සහ දේශපාලනඥයා, මහජන සෞඛ්‍ය අමාත්‍ය (1971-1972).&lt;ref&gt;[https://www.latercera.com/nacional/noticia/fallece-el-exministro-de-salud-juan-carlos-concha/NPEXNFYBHVGNFNT33M3ZHO7R2I/ Fallece el exministro de Salud Juan Carlos Concha] {{in lang|es}}&lt;/ref&gt;
* ෆැබියෝ කුඩිසිනි, 89, ඉතාලි පාපන්දු ක්‍රීඩකයා (උඩිනීස්, රෝමා, මිලාන්).&lt;ref&gt;[https://www.uefa.com/news-media/news/0295-1cc56ed57f30-a62b282fa7f5-1000--italian-football-mourns-legendary-goalkeeper-fabio-cudicini/ Italian football mourns legendary goalkeeper Fabio Cudicini]&lt;/ref&gt;
* විලියම් පී. ඩික්සන්, වයස අවුරුදු 81, ඇමරිකානු නීතිඥ සහ දේශපාලන උපායමාර්ගික, ලෝක බැංකුවේ එක්සත් ජනපද විකල්ප අධ්‍යක්ෂ (1977–1979), 1980 ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජාතික සම්මේලනයේ කළමනාකරු, පුරස්ථි ග්‍රන්ථි පිළිකා.&lt;ref&gt;[https://www.legacy.com/us/obituaries/madison/name/william-dixon-obituary?id=57247841 William Patrick Dixon]&lt;/ref&gt;
* රුඩොල්ෆ් ඩ්‍රෙස්ලර්, වයස අවුරුදු 84, ජර්මානු දේශපාලනඥයෙකු සහ රාජ්‍ය තාන්ත්‍රිකයෙකු, මන්ත්‍රී (1980–2000).&lt;ref&gt;[https://www.wz.de/nrw/wuppertal/der-ehemalige-spd-bundespolitiker-rudolf-dressler-ist-tot_aid-122877011 Der ehemalige SPD-Bundespolitiker Rudolf Dreßler ist tot] {{in lang|de}}&lt;/ref&gt;
* ඇලන් එම්රිච්, වයස අවුරුදු 65, ඇමරිකානු ලේඛක සහ ක්‍රීඩා නිර්මාණකරු.&lt;ref&gt;[https://www.pcgamer.com/games/strategy/alan-emrich-the-game-designer-and-writer-who-coined-the-term-4x-has-died/ Alan Emrich, the game designer and writer who coined the term '4X,' has died]&lt;/ref&gt; (මෙම දිනයේ මරණය නිවේදනය කරන ලදී)  
* ක්ජෙල්-ඔලොෆ් ෆෙල්ඩ්, වයස අවුරුදු 93, ස්වීඩන් දේශපාලනඥයෙකු, මුදල් අමාත්‍ය (1983–1990), අයවැය (1982) සහ වාණිජ හා කර්මාන්ත (1970–1975).&lt;ref&gt;[https://www.dn.se/sverige/forre-finansministern-kjell-olof-feldt-s-ar-dod/ Förre finansministern Kjell-Olof Feldt (S) är död] {{in lang|sv}}&lt;/ref&gt;
* ක්නඩ් හයින්සන්, වයස අවුරුදු 92, ඩෙන්මාර්ක දේශපාලනඥයෙකු, මුදල් අමාත්‍ය (දෙවරක්), පොදු වැඩ (1981) සහ අධ්‍යාපන අමාත්‍ය (1971–1973).&lt;ref&gt;[https://www.dr.dk/nyheder/seneste/tidligere-minister-knud-heinesen-er-doed Tidligere minister Knud Heinesen er død] {{in lang|da}}&lt;/ref&gt;
* සෙලිම් ඉලෙරි, වයස අවුරුදු 75, තුර්කි ලේඛක, තිර රචක සහ චිත්‍රපට විචාරක.&lt;ref&gt;[https://www.aa.com.tr/tr/kultur/yazar-selim-ileri-hayatini-kaybetti/3445067 Yazar Selim İleri hayatını kaybetti] {{in lang|tr}}&lt;/ref&gt;
* ලකී ජයවර්ධන, වයස අවුරුදු 70, ශ්‍රී ලාංකික දේශපාලනඥයෙක්, මන්ත්‍රීවරයෙක් (1994–2004, 2015–2020).&lt;ref&gt;[https://www.newswire.lk/2025/01/08/former-state-minister-lucky-jayawardena-passes-away/ Former State Minister Lucky Jayawardena passes away]&lt;/ref&gt;
* ජෙරන්ට් එච්. ජෙන්කින්ස්, වයස අවුරුදු 78, වේල්ස් ඉතිහාසඥයෙක්.&lt;ref&gt;[https://www.bbc.com/cymrufyw/erthyglau/c159ex1ky7jo.amp Yr hanesydd Geraint H Jenkins wedi marw] {{in lang|cy}}&lt;/ref&gt; (මෙම දිනයේදී මරණය නිවේදනය කරන ලදී)  
* ගයනාඩා කකාටි, වයස අවුරුදු 92, ඉන්දියානු නිළිය.&lt;ref&gt;[https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/assam-veteran-actress-gyanda-kakati-passes-away-at-92 Assam: Veteran Actress Gyanda Kakati Passes Away at 92]&lt;/ref&gt;
* චාල්ස් කේ, වයස අවුරුදු 94, බ්‍රිතාන්‍ය නළුවා (ඇමඩියස්, හෙන්රි V, ද ඉම්පෝර්ටන්ස් ඔෆ් බීවිං අර්නස්ට්).&lt;ref&gt;[https://www.theguardian.com/stage/2025/jan/14/charles-kay-obituary Charles Kay obituary]&lt;/ref&gt;
* කෙජෙල් ක්ජාර්, වයස අවුරුදු 82, නෝර්වීජියානු නළුවා (ෆ්ලෙක්ස්නස් ෆැටලයිටර්).&lt;ref&gt;[https://akasien.vareminnesider.no/memorial_page/memorial_page_ads.php?order_id=4410980&amp;set_site_id=112&amp;cat=ads&amp;sign=56455daf23901372e34c82f1ec02baa7 Kjell Kjær] {{in lang|no}}&lt;/ref&gt;
* ලින් ලෙපෝර්, වයස අවුරුදු 63, ඕස්ට්‍රේලියානු ටැන්ඩම් බයිසිකල් ක්‍රීඩිකාව, පැරාලිම්පික් ශූරයා (2000), පිළිකාව.&lt;ref&gt;[https://www.westannouncements.com.au/browse/obituaries/view/lepore-lyn Lepore Lyn]{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
* ලින් චෙං-ෆොන්ග්, වයස අවුරුදු 75, තායිවාන දේශපාලනඥයෙක්, ව්‍යවස්ථාදායක යුවාන් සාමාජිකයෙක් (2005–2008) සහ ගුයිෂාන් නගරයේ නගරාධිපති (1998–2005), ඇමයිට්‍රොෆික් පාර්ශ්වික ස්ක්ලෙරෝසිස් වලින් ඇතිවන සංකූලතා.&lt;ref&gt;[https://www.cna.com.tw/news/aipl/202501090003.aspx 國民黨前桃園立委林正峰辭世 享壽76歲] {{in lang|zh}}&lt;/ref&gt;
* ඇලස්ටෙයාර් මැකින්වන්, වයස අවුරුදු 53, බ්‍රිතාන්‍ය දෘශ්‍ය කලාකරුවෙක්.&lt;ref&gt;[https://thequietus.com/news/alastair-mackinven-has-died-aged-53/ Alastair Mackinven Has Died, Aged 53]&lt;/ref&gt; (මෙම දිනයේදී මරණය නිවේදනය කරන ලදී)  
* ප්‍රිටිෂ් නැන්ඩි, වයස අවුරුදු 73, ඉන්දියානු කවියෙක්, චිත්‍රපට නිෂ්පාදකයෙක් (බොලිවුඩ් කැලිං, ද මිස්ටික් මැසියර්), සහ දේශපාලනඥයෙක්, මන්ත්‍රීවරයෙක් (1998–2004), හෘදයාබාධයක්.&lt;ref&gt;[https://odishabytes.com/poet-filmmaker-writer-pritish-nandy-dies-at-73-heartbroken-friend-anupam-kher-pays-rich-tribute/ Poet, Filmmaker, Writer Pritish Nandy Dies At 73; ‘Heartbroken’ Friend Anupam Kher Pays Rich Tribute]&lt;/ref&gt;
* ඩෙස් ඕ'ග්‍රේඩි, වයස අවුරුදු 72, අයර්ලන්ත ගේලික් පාපන්දු ක්‍රීඩකයෙක් (ශාන්ත ෆින්බාර්ස්, කෝක්).&lt;ref&gt;[https://rip.ie/death-notice/des-ogrady-cork-ovens-581090 The death has occurred of Des O'Grady]&lt;/ref&gt;
* චාල්ස් පර්සන්, වයස අවුරුදු 82, ඇමරිකානු සිවිල් අයිතිවාසිකම් ක්‍රියාකාරිකයෙක් (ෆ්‍රීඩම් රයිඩ්ස්).&lt;ref&gt;[https://thebamabuzz.com/charles-person-civil-rights-icon-original-freedom-rider-passes-away-at-82/ Charles Person, civil rights icon + original Freedom Rider, passes away at 82]&lt;/ref&gt;
* ජේස් ලින්හාරෙස් පොන්ටේ, වයස අවුරුදු 94, බ්‍රසීලියානු දේශපාලනඥයෙක්, නියෝජ්‍ය (1991–2015).&lt;ref&gt;[https://www.opovo.com.br/noticias/politica/2025/01/08/morre-ex-deputado-do-ceara-padre-ze-linhares.html Morre ex-deputado do Ceará Padre Zé Linhares] {{in lang|pt}}&lt;/ref&gt;
* නුරුල් කොමාර්, වයස අවුරුදු 64, ඉන්දුනීසියානු දේශපාලනඥයෙක්, මන්ත්‍රීවරයෙක් (2004–2014), මහා අන්ත්‍ර පිළිකාව.&lt;ref&gt;[https://www.kompas.com/hype/read/2025/01/08/225156466/pelawak-qomar-meninggal-anak-sebut-penyebaran-sel-kanker-menjalar-ke-ginjal Pelawak Qomar Meninggal, Anak Sebut Penyebaran Sel Kanker Menjalar ke Ginjal, Lambung dan Jantung] {{in lang|id}}&lt;/ref&gt;
* රිනෝ ටොමාසි, වයස අවුරුදු 90, ඉතාලි මාධ්‍යවේදියෙක්, රූපවාහිනී සත්කාරකයෙක් සහ ක්‍රීඩා විචාරකයෙක්.&lt;ref&gt;[https://sport.sky.it/tennis/2025/01/08/rino-tommasi-morto Rino Tommasi, morto a 90 anni il giornalista sportivo] {{in lang|it}}&lt;/ref&gt;
* ඩේවිඩ් වයිසි, වයස අවුරුදු 89, බ්‍රිතාන්‍ය පුස්තකාලයාධිපති, බොඩ්ලිගේ පුස්තකාලයාධිපති (1986–1996).&lt;ref&gt;[https://www.exeter.ox.ac.uk/exeter-mourns-the-death-of-emeritus-fellow-and-alumnus-david-vaisey-cbe/ Exeter mourns the death of Emeritus Fellow and alumnus David Vaisey CBE]&lt;/ref&gt;
* වු ලුෂෙන්ග්, වයස අවුරුදු 94, චීන ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පියා.&lt;ref&gt;[https://finance.sina.com.cn/tech/discovery/2025-01-10/doc-ineenhzz6237665.shtml 同济大学教授吴庐生逝世，享年95岁] {{in lang|zh}}&lt;/ref&gt;
* නීල් සර්චර්, වයස අවුරුදු 89, ඇමරිකානු මාධ්‍යවේදියා (WJW-TV) සහ රූපවාහිනී සත්කාරක.&lt;ref&gt;{{Citation |title=FOX 8's Neil Zurcher passes away at 89 |url=https://fox8.com/news/fox-8s-neil-zurcher-passes-away-at-89/ |access-date=2025-01-16 |archive-date=2025-01-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250114210249/https://fox8.com/news/fox-8s-neil-zurcher-passes-away-at-89/ }}&lt;/ref&gt;

=== 7 ===

* ඇල්ෆ්‍රඩ් බැම්ස්බර්ගර්, වයස 86, ජර්මානු ශාස්ත්‍රඥයා.&lt;ref&gt;[http://www.ku.de/die-ku/kontakt/presse/presseinformationen-detail/sprachwissenschaftler-prof-dr-alfred-bammesberger-verstorben Sprachwissenschaftler Prof. Dr. Alfred Bammesberger verstorben] {{in lang|de}}&lt;/ref&gt;
* කැරොලින් බ්‍රවුන්, වයස 97, ඇමරිකානු නර්තන ශිල්පිනිය, නර්තන ශිල්පිනිය සහ ලේඛිකාව.&lt;ref&gt;[https://www.faz.net/aktuell/feuilleton/buehne-und-konzert/carolyn-brown-ist-verstorben-taenzerin-wollte-sie-eigentlich-nie-werden-110221314.html Ihr Sinn für Rhythmus und Romantik] {{in lang|de}}&lt;/ref&gt;
* චෙන් යූ-චෙන්, වයස 78, තායිවාන දේශපාලනඥයා, ව්‍යවස්ථාදායක යුවාන් සාමාජිකා (1981–1987, 1990–1993, 2002–2005), හෘදයාබාධය.&lt;ref&gt;[https://tw.news.yahoo.com/前民進黨立委鄭余鎮心臟病發逝世-享壽79歲-120411519.html 前民進黨立委鄭余鎮心臟病發逝世 享壽79歲] {{in lang|zh}}&lt;/ref&gt;
* බාබරා ක්ලෙග්, වයස 98, බ්‍රිතාන්‍ය නිළිය (හදිසි අවස්ථා වාට්ටුව 10) සහ තිර රචිකාවිය (ඩොක්ටර් හූ, කිරීටක වීදිය).&lt;ref&gt;[https://www.doctorwhonews.net/2025/01/barbara_clegg_1926_2025.html Barbara Clegg 1926–2025]&lt;/ref&gt;
* අයිලා එර්ඩුරන්, වයස 90, තුර්කි වයලීන වාදිකාව.&lt;ref&gt;[https://www.aa.com.tr/tr/kultur/devlet-sanatcisi-ayla-erduran-istanbulda-hayatini-kaybetti/3443741 Devlet Sanatçısı Ayla Erduran, İstanbul'da hayatını kaybetti] {{in lang|tr}}&lt;/ref&gt;
* මර්වින් ගුවාර්ට්, වයස 32, පිලිපීන මධ්‍යම දුර ධාවකයිය, පිහියෙන් ඇන ඇත.&lt;ref&gt;[https://newsinfo.inquirer.net/2022175/sea-games-gold-medalist-mervin-guarte-stabbed-dies-in-mindoro SEA Games gold medalist Mervin Guarte stabbed, dies in Mindoro]&lt;/ref&gt;
* විනී කුමාලෝ, වයස 51, දකුණු අප්‍රිකානු ගායිකාවක් සහ නිළියක්.&lt;ref&gt;[https://www.newzimbabwe.com/legendary-south-african-singer-winnie-khumalo-dies-at-51-after-short-illness/ Legendary South African singer Winnie Khumalo dies at 51 after short illness]&lt;/ref&gt;
* ලිම් කිම්යා, වයස 73, ප්‍රංශ-කාම්බෝජ දේශපාලනඥයෙක්, පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රී (2013–2018), වෙඩි තබා ඇත.&lt;ref&gt;[https://www.bangkokpost.com/thailand/general/2934876/former-cambodian-mp-shot-dead-in-bangkok Former Cambodian MP shot dead in Bangkok]&lt;/ref&gt;
* ජීන්-මාරි ලෙ පෙන්, 96, ප්‍රංශ දේශපාලනඥයා, නියෝජ්‍ය (1956–1962, 1986–1988) සහ MEP (1984–2019), ජාතික පෙරමුණේ නිර්මාතෘ.
* අබ්දෙල්කදර් ඕල්ඩ් මක්ලූෆි, 80, ඇල්ජීරියානු බොක්සිං ක්‍රීඩකයා.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Minister of Sports Sadi Pays Tribute to Former International Boxer Abdelkader Ould Makhloufi |url=https://www.dzair-tube.dz/en/minister-of-sports-sadi-pays-tribute-to-former-international-boxer-abdelkader-ould-makhloufi/ |access-date=2025-01-16 |archive-date=2025-01-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250117024445/https://www.dzair-tube.dz/en/minister-of-sports-sadi-pays-tribute-to-former-international-boxer-abdelkader-ould-makhloufi/ }}&lt;/ref&gt;
* මිරෝස්ලාවා මාර්චෙලුක් (pl), 85, පෝලන්ත නිළිය (වසරේ වීරයා, මැග්නට්).&lt;ref&gt;[https://dzienniklodzki.pl/zmarla-miroslawa-marcheluk-znakomita-aktorka-przez-wiele-lat-zwiazana-z-lodzia/ar/c13-19026458 Zmarła Mirosława Marcheluk, znakomita aktorka przez wiele lat związana z Łodzią] {{in lang|pl}}&lt;/ref&gt;
* වෝල්ටර් මාර්ටෝස්, 67, පේරු හමුදා නිලධාරිනියක් සහ දේශපාලනඥයෙක්, අගමැති (2020) සහ ආරක්ෂක අමාත්‍ය (2019–2020).&lt;ref&gt;[https://larepublica.pe/politica/2025/01/07/fallecio-walter-martos-ex-primer-ministro-del-gobierno-de-martin-vizcarra-a-los-67-anos-hnews-458318 Falleció Walter Martos, exministro del gobierno de Martín Vizcarra, a los 67 años] {{in lang|es}}&lt;/ref&gt;
* නීල් මැකලෙබ්, 89, ඇමරිකානු දේශපාලනඥයෙක්, ඔක්ලහෝමා නියෝජිත මන්ත්‍රී මණ්ඩලයේ සාමාජිකයෙක් (1975–1983), ඉන්දියානු කටයුතු සඳහා අභ්‍යන්තර කටයුතු පිළිබඳ සහකාර ලේකම් (2001–2003).&lt;ref&gt;[https://www.kosu.org/local-news/2025-01-10/prominent-chickasaw-politician-neal-mccaleb-dies-at-90 Prominent Chickasaw politician Neal McCaleb dies at 90]&lt;/ref&gt;
* බිල් මැක්මාස්ටර්, 94, ඕස්ට්‍රේලියානු පාපන්දු ක්‍රීඩකයෙක් සහ පුහුණුකරුවෙක් (ගීලොන්ග්).&lt;ref&gt;[https://www.geelongcats.com.au/news/1706502/vale-cyril-bill-mcmaster Vale Cyril &quot;Bill&quot; McMaster]&lt;/ref&gt;
* ජග්දීෂ් මිට්ටල්, 99, ඉන්දියානු කලා එකතු කරන්නා.&lt;ref&gt;[https://timesofindia.indiatimes.com/city/hyderabad/art-connoisseur-jagdish-mittal-passes-away/articleshow/117034472.cms Art connoisseur Jagdish Mittal, passes away]&lt;/ref&gt;
* බෙටී සී. මොන්ක්මන්, 82, ඇමරිකානු භාරකරු සහ කතුවරිය, ධවල මන්දිර භාරකරු (1997–2002), ලියුකේමියාව.&lt;ref&gt;[https://www.whitehousehistory.org/betty-monkman-in-memoriam-1942-2025 Betty Monkman - In Memoriam 1942–2025]&lt;/ref&gt;
* ජිබාන් මුඛෝපාධ්‍යායි, ​​76, ඉන්දියානු දේශපාලනඥයා, බටහිර බෙංගාල මන්ත්‍රී (2011–2021).&lt;ref&gt;[https://www.millenniumpost.in/bengal/former-tmc-mla-jiban-mukhopadhyay-passes-away-593863 Former TMC MLA Jiban Mukhopadhyay passes away Former TMC MLA Jiban Mukhopadhyay passes away]&lt;/ref&gt;
* පෙටියා පෙන්ඩරේවා, 53, බල්ගේරියානු ඔලිම්පික් කෙටි දුර ධාවන ශූරයා (1996, 2000).&lt;ref&gt;[https://sportal.bg/news-2025010711145326533 Почина легендарната българска спринтьорка Петя Пендарева] {{in lang|bg}}&lt;/ref&gt;
* ආතර් පොමරෝයි (ද), 71, නවසීලන්ත සම්භාව්‍ය විශාරද, චෙස් ක්‍රීඩක සහ පරිපාලක.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Arthur Pomeroy passes away 7 January 2025 |url=https://newzealandchess.co.nz/2025/01/arthur-pomeroy-passes-away-7-january-2025-rip/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250114172827/https://newzealandchess.co.nz/2025/01/arthur-pomeroy-passes-away-7-january-2025-rip/ |access-date=16 January 2025 |archive-date=14 January 2025}}&lt;/ref&gt;
* ඩියොග්‍රේසියස් වික්ටර් සැවෙලානෝ, 65, පිලිපීන දේශපාලනඥයා, ඉලොකොස් සුර් හි තුන් වතාවක් ආණ්ඩුකාර, නියෝජිත මන්ත්‍රී මණ්ඩලයේ සාමාජික (2016–2022) සහ නියෝජ්‍ය කථික (2019–2022), උදරීය ඇනුරිසම්.&lt;ref&gt;[https://www.gmanetwork.com/news/topstories/nation/932127/da-usec-dv-savellano-s-cause-of-death-is-abdominal-aneurysm/story/ DA USec. DV Savellano's cause of death is abdominal aneurysm]&lt;/ref&gt;
* ලියෝ සෙගෙඩින්, 97, ඇමරිකානු චිත්‍ර ශිල්පියා.&lt;ref&gt;[https://archive.today/20250109213249/https://www.chicagotribune.com/2025/01/09/leo-segedin-artist-whose-magic-realism-often-depicted-his-west-side-youth-dies-at-97/ Leo Segedin, artist whose magic realism often depicted his West Side youth, dies at 97]&lt;/ref&gt;
* වොල්කර් ස්ක්නාර්, වයස අවුරුදු 80, ජර්මානු දේශපාලනඥයෙක්, තුරින්ජියා හි ලෑන්ඩ්ටැග් සාමාජිකයෙක් (1990–2009).&lt;ref&gt;[https://www.mdr.de/nachrichten/thueringen/volker-sklenar-tod-minister-104.html Ehemaliger Landwirtschafts- und Umweltminister Volker Sklenar gestorben] {{in lang|de}}&lt;/ref&gt;
* ජෝසප් ට්‍රාන් සුආන් ටියු, වයස අවුරුදු 80, වියට්නාම රෝමානු කතෝලික පූජකයෙක්, ලෝන්ග් සුයෙන් බිෂොප් (2003–2019).&lt;ref&gt;[https://www.catholic-hierarchy.org/bishop/btrxt.html Bishop Joseph Trần Xuân Tiếu †]&lt;/ref&gt;
* ඕයිවින්ද් වැග්නස්, වයස අවුරුදු 52, නෝර්වීජියානු ලේඛක සහ සඟරා සංස්කාරක, පෙනහළු ෆයිබ්‍රෝසිස්.&lt;ref&gt;[https://www.uib.no/infomedia/175098/professor-øyvind-vågnes-1972-2025 Professor Øyvind Vågnes (1972-2025)] {{in lang|nn}}&lt;/ref&gt;
* ඩෙරික් වෝඩ්, වයස අවුරුදු 62, ඇමරිකානු මාධ්‍යවේදියා (WRC-TV).&lt;ref&gt;[https://www.nbcwashington.com/news/local/derrick-ward-beloved-news4-reporter-and-dc-native-dead-at-62/3808156/ Derrick Ward, beloved News4 reporter and DC native, dead at 62]&lt;/ref&gt;
* පීටර් යාරෝ, වයස අවුරුදු 86, ඇමරිකානු ගායකයා (පීටර්, පෝල් සහ මේරි) සහ ගීත රචකයා (&quot;පෆ්, ද මැජික් ඩ්‍රැගන්&quot;), මුත්‍රාශ පිළිකාව.&lt;ref&gt;[https://www.theguardian.com/music/2025/jan/07/peter-yarrow-of-folk-trio-peter-paul-and-mary-dies-aged-86 Peter Yarrow of folk trio Peter, Paul and Mary dies aged 86]&lt;/ref&gt;

=== 6 ===

* ආලෝක් චැටර්ජි, 64, ඉන්දියානු නාට්‍ය නළුවා සහ අධ්‍යක්ෂ, බහු අවයව සැත්කම අසාර්ථකයි.&lt;ref&gt;[https://www.indiatoday.in/movies/story/alok-chatterjee-irrfan-nsd-batchmate-and-theatre-actor-dies-at-64-2660844-2025-01-07 Alok Chatterjee, Irrfan's NSD batchmate and theatre actor, dies at 64]&lt;/ref&gt;
* ගුසෙප් චියරවල්ලෝටි, 90, ඉතාලි නීතිවේදියෙක් සහ දේශපාලනඥයෙක්, කැලබ්‍රියා හි සභාපති (2000-2005).&lt;ref&gt;[https://www.adnkronos.com/cronaca/calabria-morto-ex-presidente-della-regione-chiaravalloti_2djhmR6ZVXQ730wG8Ym36A Calabria, morto l'ex presidente della Regione Chiaravalloti] {{in lang|it}}&lt;/ref&gt;
* ඇන්ටෝනියෝ කූටෝ ඩොස් සැන්ටොස්, 75, පෘතුගීසි දේශපාලනඥයා, අධ්‍යාපන ඇමති (1992-1993).&lt;ref&gt;[https://expresso.pt/sociedade/2025-01-06-couto-dos-santos-encontrado-morto-num-campo-de-golfe-3c1a8849 Couto dos Santos encontrado morto num campo de golfe] {{in lang|pt}}&lt;/ref&gt;
* බුල්චා ඩෙමෙක්සා, 94, ඉතියෝපියානු දේශපාලනඥයා, පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රී (2005-2010).&lt;ref&gt;[https://www.ebc.et/newsdetails.aspx?newsid=9160 የምጣኔ ሀብት ባለሙያው እና የሰላማዊ ፖለቲካ አቀንቃኙ አቶ ቡልቻ ደመቅሳ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250115182245/https://ebc.et/newsdetails.aspx?newsid=9160 |date=2025-01-15 }} {{in lang|amh}}&lt;/ref&gt;
* ශ්‍රීමත් තෝමස් ඩන්, 91, බ්‍රිතාන්‍ය හමුදා නිලධාරියා, හියර්ෆෝර්ඩ් සහ වෝර්සෙස්ටර්හි සාමි ලුතිනන් (1977-1998), හියර්ෆෝර්ඩ්ෂයර් (1998-2008) සහ වෝර්සෙස්ටර්ෂයර් (1998-2001).&lt;ref&gt;{{Citation |title=Announcement regarding the death of the former Chairman of the Association of the Lord-Lieutenants and former Lord-Lieutenant of Herefordshire, Sir Thomas Dunne, KG, KCVO |url=https://www.herefordshire.gov.uk/news/article/1901/announcement-regarding-the-death-of-the-former-chairman-of-the-association-of-the-lord-lieutenant-and-former-lord-lieutenant-of-herefordshire-sir-thomas-dunne-kg-kcvo- |access-date=2025-01-16 |archive-date=2025-01-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250109181932/https://www.herefordshire.gov.uk/news/article/1901/announcement-regarding-the-death-of-the-former-chairman-of-the-association-of-the-lord-lieutenant-and-former-lord-lieutenant-of-herefordshire-sir-thomas-dunne-kg-kcvo- }}&lt;/ref&gt;
* රේමන්ඩ් ඩුරන්ඩ්, වයස අවුරුදු 79, ප්‍රංශ දේශපාලනඥයෙක්, නියෝජ්‍ය (2008–2012), චැපොන්නේ නගරාධිපති (1989 සිට).&lt;ref&gt;[https://www.leprogres.fr/politique/2025/01/06/maire-de-chaponnay-depuis-1989-raymond-durand-est-decede-ce-lundi-matin Maire de Chaponnay depuis 1989, Raymond Durand est décédé] {{in lang|fr}}&lt;/ref&gt;
* හෙනී එමන්, වයස අවුරුදු 76, අරුබාන් දේශපාලනඥයෙක්, අගමැති (1986–1989, 1994–2001).&lt;ref&gt;[https://www.nd.nl/varia/varia/1252822/eerste-premier-van-aruba-henny-eman-76-overleden Eerste premier van Aruba Henny Eman (76) overleden] {{in lang|nl}} {{paywall}}&lt;/ref&gt;
* ජෝර්ජ් ෆ්ලෝරස්, වයස 70, මෙක්සිකානු ඔලිම්පික් පැසිපන්දු ක්‍රීඩකයා (1976).&lt;ref&gt;[https://www.legacy.com/us/obituaries/name/jorge-flores-obituary?id=57226269 Jorge L. Flores]&lt;/ref&gt;
* ඩ්වයිට් ෆොස්ටර්, වයස 67, කැනේඩියානු අයිස් හොකී ක්‍රීඩකයා (ඩිට්‍රොයිට් රෙඩ් වින්ග්ස්, බොස්ටන් බෲයින්ස්, කොලරාඩෝ රොකීස්).&lt;ref&gt;[https://chl.ca/ohl/article/ohl-mourns-the-loss-of-dwight-foster/ OHL mourns the loss of Dwight Foster]&lt;/ref&gt;
* හෝප් ෆෝයි, වයස 103, ඇමරිකානු ජන ගායකයා.&lt;ref&gt;[https://www.randomlengthsnews.com/archives/2025/01/09/hope-foye/68303 Hope Foye, Trailblazing ‘People’s Artist’ and Civil Rights Pioneer, Passes Away at 103 (Sept. 2, 1921 – Jan. 6, 2025)]&lt;/ref&gt;
* ජෝන් ග්‍රැනාරා, වයස 81, ඇමරිකානු දේශපාලනඥයෙක්, මැසචුසෙට්ස් නියෝජිත මන්ත්‍රී මණ්ඩලයේ සාමාජිකයෙක් (1977–1979).&lt;ref&gt;[https://www.legacy.com/us/obituaries/bostonglobe/name/john-granara-obituary?id=57236949 John R. Granara]&lt;/ref&gt;
* ස්ටෙලා ග්‍රේකා, වයස 102, ග්‍රීක ගායිකාවක් සහ නිළියක්.&lt;ref&gt;[https://avecnews.gr/2025/01/06/apochairetismos-sti-stella-gkreka-1922-2025-tou-david-nachmia/ Αποχαιρετισμός στη Στέλλα Γκρέκα 1922-2025 -Του Δαυιδ Ναχμία] {{in lang|el}}&lt;/ref&gt;
* ඇරිස්ටයිඩ් ගුනෙල්ලා, වයස 93, ඉතාලි දේශපාලනඥයෙක්, නියෝජ්‍ය (1968–1992) සහ ප්‍රාදේශීය කටයුතු අමාත්‍ය (1987–1988).&lt;ref&gt;[https://www.rainews.it/tgr/sicilia/articoli/2025/01/morto-lex-ministro-e-leader-del-pri-aristide-gunnella--3190e16e-38fe-4cde-92d0-9c560fd76dbc.html Morto l'ex ministro e leader del Pri Aristide Gunnella] {{in lang|it}}&lt;/ref&gt;
* ජෝන් එස්. හන්කින්, වයස 79, කැනේඩියානු බැංකුකරුවෙක්, සභාපති (1999–2003) සහ ජනාධිපති (2003–2004) ) CIBC හි.&lt;ref&gt;[https://www.theglobeandmail.com/business/article-former-cibc-ceo-john-hunkin-dies-at-79/ Former CIBC CEO John Hunkin dies at 79]&lt;/ref&gt;
* පන්යා ක්‍රිචරෝන්, වයස අවුරුදු 75, තායි රෝමානු කතෝලික නාහිමි, රට්චබුරි හි බිෂොප් (2005–2023).&lt;ref&gt;[https://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bkrit.html Bishop John Bosco Panya Kritcharoen †]&lt;/ref&gt;
* ඩුසාන් මාරවිච්, වයස අවුරුදු 85, සර්බියානු පාපන්දු ක්‍රීඩක (රෙඩ් ස්ටාර් බෙල්ග්‍රේඩ්, රේසිං පැරිස්, යුගෝස්ලාවියානු ජාතික කණ්ඩායම), ඔලිම්පික් ශූරයා (1960).&lt;ref&gt;[https://kossev.info/it/kosovo-online-najnovije-vestu-preminula-legenda-crvene-zvezde-dusan-maravic/ È morta la leggenda della Stella Rossa Dušan Maravić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250305063352/https://kossev.info/it/kosovo-online-najnovije-vestu-preminula-legenda-crvene-zvezde-dusan-maravic/ |date=2025-03-05 }} {{in lang|it}}&lt;/ref&gt;
* බ්‍රයන් මැටූස්, වයස 37, ඇමරිකානු බේස්බෝල් ක්‍රීඩක (බැල්ටිමෝර් ඔරියෝල්ස්, චිකාගෝ කබ්ස්).&lt;ref&gt;[https://www.mlb.com/news/former-orioles-pitcher-brian-matusz-dies-at-37 Brian Matusz, lefty who had Big Papi's number, dies at 37]&lt;/ref&gt;
* ඔල්ගා මෙෂෝ වොෂින්ටන්, වයස 42, දකුණු අප්‍රිකානු නීතිඥ.&lt;ref&gt;[https://www.snl24.com/dailysun/news/kenneth-meshoes-daughter-olga-passes-in-the-usa-after-sudden-lupus-diagnosis-20250107 Kenneth Meshoe mourns daughter's passing!]&lt;/ref&gt;
* මිලෝරාඩ් මිලින්කොවිච්, වයස 59, සර්බියානු චිත්‍රපට අධ්‍යක්ෂ (ෆ්‍රොසන් ස්ටිෆ්), තිර රචක සහ රොක් සංගීතඥ (මොර්බිඩි අයි ම්නොචි).&lt;ref&gt;[https://www.blic.rs/sudbine/milorad-milinkovic-imao-velike-planove-sa-ekipom-potere-iznenadna-smrt-sve-prekinula/zk6ec3k Milorad Milinković imao velike planove sa ekipom &quot;Potere&quot;, iznenadna smrt sve prekinula: Sve je trebalo da počne posle praznika] {{in lang|sr}}&lt;/ref&gt;
* ගන්වෝර් නෙල්සන්, වයස 93, ස්වීඩන් චිත්‍රපට නිෂ්පාදක (''[[:en:Schmeerguntz|Schmeerguntz]]'', ''[[:en:My_Name_Is_Oona|My Name Is Oona]]'').&lt;ref&gt;[https://www.dn.se/kultur/experimentfilmaren-gunvor-nelson-ar-dod/ Experimentfilmaren Gunvor Nelson är död] {{in lang|sv}}&lt;/ref&gt;
* ජේම්ස් නුනලි, වයස 79 , ඇමරිකානු දේශපාලනඥයෙක්, මිසිසිපි නියෝජිත මන්ත්‍රී මණ්ඩලයේ සාමාජිකයෙක් (1972–1988).&lt;ref&gt;[https://www.legacy.com/us/obituaries/djournal/name/james-nunnally-obituary?id=57199698 James David Nunnally]&lt;/ref&gt;
* මාගස් ඕප්කාප්, වයස අවුරුදු 65, එස්තෝනියානු නළුවා.&lt;ref&gt;[https://saartehaal.postimees.ee/8168640/kaastunne-lahedastele-igaviku-teele-on-lainud-saaremaalt-parit-naitleja-margus-oopkaup Kaastunne lähedastele ⟩ Igaviku teele on läinud Saaremaalt pärit näitleja Margus Oopkaup] {{in lang|et}}&lt;/ref&gt;
* මෙරියන් රොබට්ස්, වයස අවුරුදු 90, වේල්ස් රග්බි සංගම් ක්‍රීඩකයා (කාඩිෆ්, ජාතික කණ්ඩායම).&lt;ref&gt;[https://www.bbc.com/sport/rugby-union/articles/cn540wr2eq6o Wales and Cardiff centre Roberts dies aged 90]&lt;/ref&gt;
* චාල්ස් එම්. රොසෙල්, වයස අවුරුදු 63, ඇමරිකානු නවාජෝ ඡායාරූප ශිල්පියා, මාධ්‍යවේදියා සහ අධ්‍යයන පරිපාලක, ඩිනේ විද්‍යාලයේ සභාපති (2017 සිට).&lt;ref&gt;[https://navajotimes.com/reznews/dine-college-president-charles-roessel-dies-at-63/ Diné College President Charles Roessel dies at 63]&lt;/ref&gt;
* පීටර් රොජර්ස්, වයස අවුරුදු 85, වේල්ස් දේශපාලනඥයා, ඒඑම් (1999–2003).&lt;ref&gt;[https://www.bbc.com/cymrufyw/erthyglau/cdxz192nel0o Y cyn-wleidydd, Peter Rogers, wedi marw yn 85 oed] {{in lang|cy}}&lt;/ref&gt;
* රේමන්ඩ් සෝ පෝ රේ, වයස අවුරුදු 76, බුරුම රෝමානු කතෝලික නාහිමි, යැන්ගොන්හි සහායක රදගුරු (1987–1993) සහ මව්ලමයින්හි රදගුරු (1993–2023).&lt;ref&gt;[https://www.rvasia.org/asian-news/myanmar-former-bishop-mawlamyine-diocese-dies-76 Myanmar: Former bishop of Mawlamyine diocese dies at 76]&lt;/ref&gt;
* හෙක්ටර් ට්‍රැවිසෝ, වයස අවුරුදු 81, කියුබානු-පුවර්ටෝ රිකන් නළුවා, විකට නළුවා සහ රූපවාහිනී ඉදිරිපත් කරන්නා. (SuperXclusivo), හෘදයාබාධ.&lt;ref&gt;[https://www.metro.pr/entretenimiento/2025/01/06/muere-el-actor-y-animador-hector-travieso/ Muere el actor y animador Héctor Travieso] {{in lang|es}}&lt;/ref&gt;
* ජිම් වෙදරින්ටන්, වයස අවුරුදු 87, ඇමරිකානු දේශපාලනඥයෙක්, ජෝර්ජියාවේ කොලොම්බස් නගරාධිපති (2007–2011).&lt;ref&gt;{{Citation |title=Former Columbus Mayor and Police Chief Jim Wetherington dies in Columbus home |url=https://www.wrbl.com/news/local-news/former-columbus-mayor-and-police-chief-jim-wetherington-dies-in-columbus-home/ |access-date=2025-01-16 |archive-date=2025-01-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250114100749/https://www.wrbl.com/news/local-news/former-columbus-mayor-and-police-chief-jim-wetherington-dies-in-columbus-home/ }}&lt;/ref&gt;
* ඩේල් විල්සන්, වයස අවුරුදු 74, කැනේඩියානු හඬ නළුවා (ඩ්‍රැගන් බෝල් ඉසෙඩ්, ජී.අයි. ජෝ: සැබෑ ඇමරිකානු වීරයා, මාටින් අභිරහස), පුරස්ථි ග්‍රන්ථි පිළිකා සහ පාකින්සන් රෝගයෙන් ඇතිවන සංකූලතා.&lt;ref&gt;[https://www.animenewsnetwork.com/news/2025-01-08/voice-actor-dale-wilson-dies/.219832 Voice Actor Dale Wilson Dies]&lt;/ref&gt;
* රොබට් පෝල් වුල්ෆ්, 91, ඇමරිකානු දේශපාලන දාර්ශනිකයා (අරාජිකත්වය ආරක්ෂා කිරීම සඳහා, පිරිසිදු ඉවසීම පිළිබඳ විවේචනයක්).&lt;ref&gt;[https://www.legacy.com/us/obituaries/legacyremembers/robert-wolff-obituary?id=57223118 Robert Wolff]&lt;/ref&gt;
* යූන් ජු-යොං, වයස 96, දකුණු කොරියානු දේශපාලනඥයෙක්, මන්ත්‍රීවරයෙක් (1973–1979).&lt;ref&gt;[https://www.chosun.com/culture-life/culture_general/2025/01/07/4AM5E6L3QNBVPDIG3DN2E3XYM4/ 교수·언론·정치 거쳐도… 사진가의 삶 가장 행복했다] {{in lang|ko}}&lt;/ref&gt;
* ලුඩ්වික් සාලෙව්ස්කි, වයස 70, පෝලන්ත දේශපාලනඥයෙක්, සෙනෙට් සභිකයෙක් (2005–2007).&lt;ref&gt;[https://mylomza.pl/artykul/zmarl-pulkownik-ludwik-n1661827 Zmarł pułkownik Ludwik Zalewski] {{in lang|pl}}&lt;/ref&gt;
* එඩ්ගර් මැඩිසන් වෙල්ච්, වයස 36, ඇමරිකානු අපරාධකරුවෙක්, වෙඩි තබා ඇත.&lt;ref&gt;[https://www.usatoday.com/story/news/nation/2025/01/10/pizzagate-gunman-edgar-welch-killed-kannapolis-nc/77592172007/ Man at the center of Washington DC 'Pizzagate' killed during North Carolina traffic stop]&lt;/ref&gt;

=== 5 ===

* ගර්ඩ් ඇච්ටර්බර්ග්, 84, ජර්මානු පාපන්දු ක්‍රීඩක (ස්පැන්ඩෝවර් BC) සහ කළමනාකරු (ටෙනිස් බොරූෂියා බර්ලින්, BFC සුඩ්‍රින්).&lt;ref&gt;[https://www.moz.de/nachrichten/regionalsport/gerd-achterberg-ist-tot-spandauer-ikone-verstorbennbsp-berlin-und-chemie-leipzig-trauern-77768182.html Gerd Achterberg ist tot] {{in lang|de}}&lt;/ref&gt;
* බෙනොයිට් ඇලමේන්, 82 හැවිරිදි, ප්‍රංශ හඬ නළුවා&lt;ref&gt;[https://www.allocine.fr/article/fichearticle_gen_carticle=1000122211.html Mort de Benoît Allemane, voix française mythique de Morgan Freeman et du Père Noël] {{in lang|fr}}&lt;/ref&gt;
* ජෝ බාර්නෙට්, 95, ඇමරිකානු දේශපාලනඥයෙක්, මොන්ටානා නියෝජිත මන්ත්‍රී මණ්ඩලයේ සාමාජිකයෙක් (1991–2001).&lt;ref&gt;[https://www.legacy.com/us/obituaries/bozemandailychronicle/name/joseph-barnett-obituary?id=57242378 Joseph William Barnett]&lt;/ref&gt;
* ජෝසප් බෙන්ඩොන්ගා, 70, මධ්‍යම අප්‍රිකානු නීතිඥයෙක් සහ දේශපාලනඥයෙක්, බන්ගුයි නගරාධිපති (1997–2000).&lt;ref&gt;[https://www.radiondekeluka.org/79051-centrafrique-lopposant-joseph-bendounga-tire-sa-reverence Centrafrique : l’opposant Joseph Bendounga tire sa révérence] {{in lang|fr}}&lt;/ref&gt;
* පිලිප්පා බ්ලෙයාර්, 79, නවසීලන්ත කලාකරුවෙක්.&lt;ref&gt;[https://notices.nzherald.co.nz/nz/obituaries/nzherald-nz/name/philippa-blair-obituary?id=57194953 Philippa Mary Blair]&lt;/ref&gt;
* ඔර්ලන්ඩෝ කබ්‍රල්ස් මාටිනෙස්, 85, කොලොම්බියානු රසායනික ඉංජිනේරුවෙක් සහ දේශපාලනඥයෙක්, පතල් හා බලශක්ති අමාත්‍ය (1997–1998) සහ ආර්ථික සංවර්ධන අමාත්‍ය (1996–1997).&lt;ref&gt;[https://www.larepublica.co/obituarios/orlando-jose-cabrales-martinez-exministro-de-minas-y-energia-4031170 Orlando José Cabrales Martínez] {{in lang|es}}&lt;/ref&gt;
* බීජ් චානි, 68, ඇමරිකානු සංගීතඥයෙක් (උප නගර).&lt;ref&gt;{{Citation |title=Minnesota punk rock hero Beej Chaney of the Suburbs, 68, dies while swimming in the Pacific Ocean |url=https://www.startribune.com/beej-chaney-suburbs-death-guitarist/601203171 |access-date=2025-01-16 |archive-date=2025-01-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250123175854/https://www.startribune.com/beej-chaney-suburbs-death-guitarist/601203171 }}&lt;/ref&gt;
* ඈන්-මාරි කොම්පරිනි, වයස 77, ප්‍රංශ දේශපාලනඥයා, නියෝජ්‍ය (2002–2007) සහ රෝන්-ඇල්ප්ස් (1999–2004) හි සභාපති.&lt;ref&gt;[https://www.leprogres.fr/politique/2025/01/05/anne-marie-comparini-ancienne-presidente-de-la-region-rhone-alpes-est-decedee Anne-Marie Comparini, ancienne présidente de la Région Rhône-Alpes, est décédée] {{in lang|fr}}&lt;/ref&gt;
* ජෝන් ඩග්ලස්, වයස 90, ස්කොට්ලන්ත රග්බි සංගම් ක්‍රීඩක (ම්ලේච්ඡ, බ්‍රිතාන්‍ය සහ අයර්ලන්ත සිංහයන්, ජාතික කණ්ඩායම).&lt;ref&gt;[https://www.theoffsideline.com/john-douglas/ Former Scotland cap and Grand National winning owner John Douglas dies, aged 90]&lt;/ref&gt;
* නා ඩි'සූසා, වයස 87, ඉන්දියානු නවකතාකරු.&lt;ref&gt;[https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/well-known-writer-na-dsouza-passes-away/article69065691.ece Well-known writer Na. D’Souza passes away]&lt;/ref&gt;
* මයිකල් ෆැල්සන්, වයස 79, මෝල්ටා ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පියා සහ දේශපාලනඥයා, මන්ත්‍රී (1976–1996).&lt;ref&gt;[https://www.maltatoday.com.mt/news/national/133007/maltatoday_columnist_and_expn_minister_michael_falzon_dies_at_79 MaltaToday columnist and ex-PN minister Michael Falzon dies at 79]&lt;/ref&gt;
* රොබට් හබ්නර්, වයස 76, ජර්මානු චෙස් ග්‍රෑන්ඩ්මාස්ටර්, ආමාශ පිළිකාව.&lt;ref&gt;[https://en.chessbase.com/post/robert-huebner-has-passed-away Robert Hübner has passed away]&lt;/ref&gt;
* එස්. ඒ. කලෙක්, බංග්ලාදේශ දේශපාලනඥයා, මන්ත්‍රී (1979–1990, 1996, 2001–2006).&lt;ref&gt;[https://www.dhakatribune.com/bangladesh/people/370021/ex-mp-sa-khaleque-passes-away Ex-MP SA Khaleque passes away]&lt;/ref&gt;
* ලී හෝසුන්, වයස 89, ජපන්-දකුණු කොරියානු නවකතාකරු.&lt;ref&gt;[https://www.hokkaido-np.co.jp/article/1110363/ 李恢成さん死去　89歳　芥川賞作家、北海道新聞文学賞選考委員] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250115175720/https://www.hokkaido-np.co.jp/article/1110363/ |date=2025-01-15 }} {{in lang|ja}}&lt;/ref&gt;
* ෆෙඩ්රික් ලින්ඩ්ග්‍රන්, 53, ස්වීඩන් හෙවි මෙටල් සංගීත ශිල්පී (Unleshed, Terra Firma).&lt;ref&gt;[https://metalinsider.net/sad-news/former-unleashed-guitarist-fredrik-lindgren-passes-away Former Unleashed guitarist Fredrik Lindgren passes away]&lt;/ref&gt;
* අල් මැක්නීල්, 89, කැනේඩියානු අයිස් හොකී ක්‍රීඩකයා (Toronto Maple Leafs, Chicago Blackhawks) සහ පුහුණුකරු (Calgary Flames).&lt;ref&gt;[https://calgary.ctvnews.ca/al-macneil-long-time-flames-coach-executive-dies-at-89-1.7166216 Al MacNeil, long-time Flames coach, executive, dies at 89]&lt;/ref&gt;
* ඔල්ගා මාර්ලින්, 90, ඇමරිකාවේ උපන් කෙන්යානු අධ්‍යාපනඥයෙක් සහ ලේඛකයෙක්.&lt;ref&gt;[https://opusdei.org/en-ke/article/a-life-a-dream-and-magnificent-realities/ A life, a dream and magnificent realities]&lt;/ref&gt;
* ප්‍රබීර් මිත්‍රා, 83, බංග්ලාදේශ නළුවා (Titash Ekti Nadir Naam, Boro Bhalo Lok Chhilo, Buk Fatey To Mukh Foteyna).&lt;ref&gt;{{Citation |title=Prabir Mitra passes away |url=https://www.daily-sun.com/post/785405 |access-date=2025-01-16 |archive-date=2025-01-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250117143622/https://www.daily-sun.com/post/785405 }}&lt;/ref&gt;
* සිමෙවෝ ඔරිෂා ඔකේ, 48, බෙනිනීස් ගායකයා.&lt;ref&gt;[https://lanouvelletribune.info/2025/01/deces-de-semevo-oricha-au-benin-les-confidences-de-son-chef-orchestre-exclusivite/ Décès de Sèmèvo Oricha au Bénin : Les confidences de son chef orchestre (Exclusivité)] {{in lang|fr}}&lt;/ref&gt;
* බර්න්ඩ් නොතොෆර්, 83, ජර්මානු වාග් විද්‍යාඥයෙක්.&lt;ref&gt;[https://mittelhessen-gedenkt.de/traueranzeige/bernd-nothofer Bernd Nothofer] {{in lang|de}}&lt;/ref&gt;
* මාරියා පරමෝ, 61, කොලොම්බියානු පාෂාණ විද්‍යාඥයා, භූ විද්‍යාඥ සහ කෞතුකාගාර අධ්‍යක්ෂ.&lt;ref&gt;[https://www.elespectador.com/ciencia/fallecio-maria-euridice-paramo-paleontologa-y-directora-del-museo-geologico-nacional/ Falleció María Páramo, paleontóloga y exdirectora del Museo Geológico Nacional] {{in lang|es}}&lt;/ref&gt;
* පාක් ස්යුං-හ්යුන්, 35, දකුණු කොරියානු කායවර්ධන ක්‍රීඩකයෙකි.&lt;ref&gt;[https://torontosun.com/sports/other-sports/south-korean-bodybuilder-youtuber-dead South Korean bodybuilder, Youtube Star died at the age of 35]&lt;/ref&gt;
* රැකෙල් රබිනොවිච්, 95, ආර්ජන්ටිනා-ඇමරිකානු කලාකරු, පිළිකාව.&lt;ref&gt;[https://hyperallergic.com/982551/raquel-rabinovich-artist-of-submerged-worlds-dies-at-95/ Raquel Rabinovich, Artist of Submerged Worlds, Dies at 95]&lt;/ref&gt;
* අනිසුර් රහ්මාන්, 91, බංග්ලාදේශ ආර්ථික විද්‍යාඥ.&lt;ref&gt;[https://en.prothomalo.com/bangladesh/wcqgsv1n4l Economist Anisur Rahman no more]&lt;/ref&gt;
* මයික් රින්ඩර්, 69, ඕස්ට්‍රේලියානු-ඇමරිකානු විද්‍යාඥ විධායක (1982–2007) සහ ලේඛක (බිලියන වසර), esophageal පිළිකා.&lt;ref&gt;[https://www.thedailybeast.com/scientology-executive-turned-whistleblower-mike-rinder-dead-after-cancer-battle/ Scientology Whistleblower Dead After Cancer Battle]&lt;/ref&gt;
* ජිම් ෂෝර්ට්, 58, ඕස්ට්‍රේලියාවේ උපන් ඇමරිකානු විකට නළුවෙක්, බඩේ රෝගය.&lt;ref&gt;[https://www.forbes.com/sites/marcberman1/2025/01/06/jim-short-dies-the-comedian-and-podcast-host-was-58/ Jim Short Dies: The Comedian And Podcast Host Was 58]&lt;/ref&gt;
* කොස්ටාස් සිමිටිස්, 88, ග්‍රීක දේශපාලනඥයෙක්, අගමැති (1996–2004), සහ මන්ත්‍රී (1985–2009).&lt;ref&gt;[https://www.barrons.com/news/former-greek-pm-costas-simitis-dies-aged-88-ea144ae0 Former Greek PM Costas Simitis Dies Aged 88]&lt;/ref&gt;
* ෆ්‍රැන්ටිසෙක් ෂ්මහෙල්, 90, චෙක් ඉතිහාසඥයා.&lt;ref&gt;[https://ct24.ceskatelevize.cz/clanek/veda/zemrel-historik-smahel-znalec-lucemburku-husitstvi-ci-reformace-356820 Zemřel historik Šmahel, znalec Lucemburků, husitství či reformace] {{in lang|cs}}&lt;/ref&gt;
* ඇන්ඩ්‍රියාස් ස්ටෙන්ග්ලයින්, 95, ජර්මානු දේශපාලනඥයෙක්, බැවේරියාවේ ලෑන්ඩ්ටැග් සාමාජික (1958–1962, 1963–1966).&lt;ref&gt;[https://www.fraenkischertag.de/lokales/bamberg/politik/tod-von-altbuergermeister-andreas-stenglein-in-gaustadt-art-415436 Wie Andreas „Andres&quot; Stenglein Gaustadt geprägt hat] {{in lang|de}}&lt;/ref&gt;
* මසාහිරෝ ටබාටා, 85, ජපන් දේශපාලනඥයෙක්, නියුමෝනියාව.&lt;ref&gt;[https://www.jiji.com/jc/article?k=2025011501157&amp;g=pol 田端正広さん死去　元公明党衆院議員] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250116190139/https://www.jiji.com/jc/article?k=2025011501157&amp;g=pol |date=2025-01-16 }} {{in lang|ja}}&lt;/ref&gt;
* ජෙෆ්රි ටැටර්සාල්, වයස අවුරුදු 77, බ්‍රිතාන්‍ය නීතිවේදියෙකු සහ ඇන්ග්ලිකන් පූජකයෙකි.&lt;ref&gt;[https://www.churchtimes.co.uk/articles/2025/10-january/news/uk/geoffrey-tattersall-synodsman-and-chancellor-dies-aged-77 Geoffrey Tattersall, synodsman and chancellor, dies, aged 77]&lt;/ref&gt;
* ඇල්බර්ටෝ වරිලාස්, වයස අවුරුදු 90, පේරු නීතිඥ, දේශපාලනඥයා සහ ලේඛක, අධ්‍යාපන අමාත්‍ය (1992–1993).&lt;ref&gt;[https://puntoedu.pucp.edu.pe/noticia/alberto-varillas-montenegro-una-vida-entregada-al-desarrollo-cultural-y-educativo-del-pais/ Alberto Varillas Montenegro: una vida entregada al desarrollo cultural y educativo del país] {{in lang|es}}&lt;/ref&gt;
* ජුවාන් මැනුවෙල් විලා, වයස අවුරුදු 86, ස්පාඤ්ඤ පාපන්දු ක්‍රීඩක (ප්ලස් අල්ට්‍රා, රියල් සරගෝසා, ජාතික කණ්ඩායම).&lt;ref&gt;[https://as.com/futbol/segunda/fallece-juan-manuel-villa-el-malabarista-de-los-cinco-magnificos-n/ Fallece Juan Manuel Villa, el malabarista de los Cinco Magníficos] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250105124729/https://as.com/futbol/segunda/fallece-juan-manuel-villa-el-malabarista-de-los-cinco-magnificos-n/ |date=2025-01-05 }} {{in lang|es}}&lt;/ref&gt;
* විවියන්, වයස අවුරුදු 32, බ්‍රිතාන්‍ය ඩ්‍රැග් ක්වීන් (රුපෝල්ස් ඩ්‍රැග් රේස් එක්සත් රාජධානිය, රූපෝල්ස් ඩ්‍රැග් රේස් සියලුම තරු, අයිස් මත නැටුම්).&lt;ref&gt;[https://www.bbc.co.uk/news/articles/c4gw1v51yezo ''RuPaul's Drag Race UK'' star The Vivienne dies aged 32]&lt;/ref&gt;
* වැන්ග් ෂෙන්ගුඕ, වයස අවුරුදු 89, චීන ක්ෂේත්‍ර වෛද්‍ය ඉංජිනේරු.&lt;ref&gt;[https://www.sohu.com/a/845538335_260616 工程院首批院士、野战外科学专家王正国逝世，享年90岁 ] {{in lang|zh}}&lt;/ref&gt;
* ෆ්‍රෙඩී සික්ස්, වයස අවුරුදු 89, ප්‍රංශ පාපන්දු ක්‍රීඩක (පියරොට්ස් වෝබන් ස්ට්‍රාස්බර්ග්, ආර්සී ස්ට්‍රාස්බර්ග්, 1968 ඔලිම්පික්).&lt;ref&gt;[https://www.fff.fr/article/13932-disparition-de-freddy-zix.html Disparition de Freddy Zix] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250114224616/https://www.fff.fr/article/13932-disparition-de-freddy-zix.html |date=2025-01-14 }} {{in lang|fr}}&lt;/ref&gt;

=== 4 ===

* මතියාස් අකුනා, වයස අවුරුදු 32, උරුගුවේ පාපන්දු ක්‍රීඩකයා (ලැමියා), සියදිවි නසා ගැනීම.&lt;ref&gt;[https://www.footboom1.com/en/news/football/2259116-tragedy-in-ecuador-mathias-acuna-found-dead-in-hotel-in-ecuador Tragedy in Ecuador: Mathias Acuña Found Dead in Hotel in Ecuador]&lt;/ref&gt;
* ක්ලෝඩ් ඇලෙග්‍රේ, වයස අවුරුදු 87, ප්‍රංශ භූ රසායන විද්‍යාඥයා සහ දේශපාලනඥයා, ජාතික අධ්‍යාපන අමාත්‍ය (1997–2000).&lt;ref&gt;[https://www.lepoint.fr/politique/claude-allegre-est-mort-04-01-2025-2579206_20.php Claude Allègre est mort] {{in lang|fr}}&lt;/ref&gt;
* එඩ් ඇස්කෙව්, වයස අවුරුදු 84, ඇමරිකානු චිත්‍ර ශිල්පියා සහ ගායක-ගීත රචකයා.&lt;ref&gt;[https://exclaim.ca/music/article/ed-askew-has-died Ed Askew Has Died]&lt;/ref&gt;
* බකී බ්ලැක්වෙල්, වයස අවුරුදු 77, ඇමරිකානු දේශපාලනඥයා, බටහිර වර්ජිනියා නියෝජිත මන්ත්‍රී මණ්ඩලයේ සාමාජික (1976–1982, 2016), සාර්කෝමා.&lt;ref&gt;[https://www.legacy.com/us/obituaries/name/frank-blackwell-obituary?id=57190194 Frank &quot;Bucky&quot; Blackwell]&lt;/ref&gt;
* වයි. මයිකල් බෝඩමන්, වයස අවුරුදු 80, ජර්මනියේ උපන් කැනේඩියානු සමාජ විද්‍යාඥයා.&lt;ref&gt;[https://www.boersenblatt.net/home/y-michal-bodemann-ist-gestorben-357393 Y. Michal Bodemann ist gestorben] {{in lang|de}}&lt;/ref&gt;  
* පීටර් බ්‍රැන්ඩස්, වයස අවුරුදු 80, ඩෙන්මාර්ක චිත්‍ර ශිල්පියා සහ මූර්ති ශිල්පියා.&lt;ref&gt;[https://www.dr.dk/nyheder/seneste/kirkekunster-peter-brandes-er-doed Kirkekunster Peter Brandes er død] {{in lang|da}}&lt;/ref&gt;
* එල්වර් සෙරෝන්, කොලොම්බියානු දේශපාලනඥයා, මොකෝවා නගරාධිපති (2004–2007, 2012–2015), වෙඩි තබා ඇත.&lt;ref&gt;[https://www.elespectador.com/judicial/asesinan-en-su-casa-a-elver-ceron-exalcalde-de-mocoa-putumayo/ Asesinan en su casa a Elver Cerón, exalcalde de Mocoa (Putumayo)] {{in lang|es}}&lt;/ref&gt;
* රාජගෝපාල චිදම්බරම්, වයස අවුරුදු 88, ඉන්දියානු න්‍යෂ්ටික භෞතික විද්‍යාඥ, රජයේ ප්‍රධාන විද්‍යාත්මක උපදේශක (2002–2018).&lt;ref&gt;[https://www.deccanherald.com/india/nuclear-scientist-dr-rajagopala-chidambaram-passes-away-3341318 Nuclear scientist Dr. Rajagopala Chidambaram passes away]&lt;/ref&gt;
* කොල්ම් කොනොලි, වයස අවුරුදු 82, අයර්ලන්ත මාධ්‍යවේදියා (RTÉ පුවත්, බීබීසී පුවත්).&lt;ref&gt;[https://www.rte.ie/news/2025/0105/1489190-colm-conolly/ Death announced of former RTÉ correspondent Colm Connolly]&lt;/ref&gt;
* බ්‍රයන් ඩන්ස්බි, වයස අවුරුදු 84, බ්‍රිතාන්‍ය පර්ලයිට් කර්මාන්ත විධායක.&lt;ref&gt;[https://www.harrogatechamber.co.uk/business-hub/dunsby-family-announcement-dunsby-brian-leslie Dunsby Family Announcement]&lt;/ref&gt;
* ෆ්‍රැන්ජෝ ඩිඩික්, වයස අවුරුදු 85, බොස්නියානු පාපන්දු ක්‍රීඩක (වෙලෙස් මොස්ටාර්) සහ කළමනාකරු (ෂිරෝකි බ්‍රිජෙග්, ස්රින්ජ්ස්කි මොස්ටාර්).&lt;ref&gt;[https://nova.rs/sport/fudbal/preminuo-franjo-dzidic/ Tuga: Preminuo prvi trener Luke Modrića, on mu je dao najvažniju šansu] {{in lang|sr}}&lt;/ref&gt;
* එමිලියෝ එචෙවාරියා, වයස අවුරුදු 80, මෙක්සිකානු නළුවා (අමෝරස් පෙරෝස්, ඩයි අනදර් ඩේ, ද ඇලමෝ).&lt;ref&gt;[https://www.excelsior.com.mx/funcion/muere-emilio-echevarria-actor-interpreto-el-chivo-amores-perros/1692626 Muere Emilio Echevarría, querido actor que interpretó a &quot;El Chivo&quot; en &quot;Amores Perros&quot;] {{in lang|es}}&lt;/ref&gt;
* බෙන් එස්පි, වයස අවුරුදු 81, ඇමරිකානු දේශපාලනඥයා, ඔහියෝ සෙනෙට් සභික (1992–2002).&lt;ref&gt;[https://myfox28columbus.com/newsletter-daily/ben-espy-former-ohio-senate-minority-leader-columbus-city-council-member-dies-at-81-kathy-duffy-shannon-harding-andrew-ginther-joyce-beatty Ben Espy, former Ohio Senate minority leader, Columbus City Council member dies at 81]&lt;/ref&gt;
* බිලී ෆාලින්, 92, ඇමරිකානු දේශපාලනඥයෙක්, ජෝර්ජියා නියෝජිත මන්ත්‍රී මණ්ඩලයේ සාමාජිකයෙක් (1967–1971).&lt;ref&gt;[https://www.bakerfhga.com/obituaries/william-fallin William Fallin]&lt;/ref&gt;
* රිචඩ් ෆෝර්මන්, 87, ඇමරිකානු නාට්‍ය රචකයෙක් (අල රටෙහි රෝඩා), නියුමෝනියාව.&lt;ref&gt;[https://www.nytimes.com/2025/01/04/theater/richard-foreman-dead.html Richard Foreman, Iconoclastic Playwright and Impresario, Dies at 87]&lt;/ref&gt;
* ඇනා ග්ලිජික්, 90, සර්බියානු වෛරස් විද්‍යාඥයෙක්.&lt;ref&gt;[https://n1info.hr/regija/umrla-ana-gligic-virologinja-koja-je-zaustavila-velike-boginje/ Odlazak Ane Gligić: Znanstvenica koja je zaustavila smrtonosnu epidemiju] {{in lang|hr}}&lt;/ref&gt;
* එලිසබෙත් හාර්, 78, නෝර්වීජියානු කලාකාරිනි.&lt;ref&gt;[https://www.fvn.no/mening/debattinnlegg/i/o3lerj/en-annen-side-ved-elisabeth-astrup-haarr En annen side ved Elisabeth Astrup Haarr] {{in lang|no}}&lt;/ref&gt; (මෙම දිනයේ මරණය නිවේදනය කරන ලදී)  
* මොහ්සන් හබාචා, 82, ටියුනීසියානු පාපන්දු ක්‍රීඩිකාව (සහෙල්, අජැසියෝ, ජාතික කණ්ඩායම).&lt;ref&gt;[https://www.tunisienumerique.com/ancien-joueur-de-less-mohsen-habacha-est-decede-a-lage-de-82-ans/ Ancien joueur de l’ESS, Mohsen Habacha est décédé à l’âge de 82 ans] {{in lang|fr}}&lt;/ref&gt;
* ඔලෙක්සැන්ඩර් හුමෙන්යුක්, 48, යුක්රේන පාපන්දු ක්‍රීඩකයෙක් (CSKA කියෙව්, චෝර්නොමොරෙට්ස් ඔඩේසා) සහ කළමනාකරු (බුකොවිනා චර්නිව්ට්සි).&lt;ref&gt;[https://sport.ua/uk/news/728123-raptovo-pomer-eksvorotar-dnipra-ta-vidomiy-trener-golkiperiv-v-ukraini Раптово помер ексворотар Дніпра та відомий тренер голкіперів в Україні] {{in lang|uk}}&lt;/ref&gt;
* සාකා ඉසා, 69, නයිජීරියානු දේශපාලනඥයෙක්.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Former Kwara State SSG, Saka Isau, Dies at 69, Janazah to hold on Sunday |url=https://thenationalpilot.ng/2025/01/04/former-kwara-state-ssg-saka-isau-dies-at-69-janazah-to-hold-on-sunday/ |access-date=2025-01-16 |archive-date=2025-01-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250116121755/https://thenationalpilot.ng/2025/01/04/former-kwara-state-ssg-saka-isau-dies-at-69-janazah-to-hold-on-sunday/ }}&lt;/ref&gt;
* බැරී ක්‍රේමර්, වයස අවුරුදු 82, ඇමරිකානු පැසිපන්දු ක්‍රීඩක (සැන් ෆ්‍රැන්සිස්කෝ වොරියර්ස්, නිව් යෝර්ක් නික්ස්) සහ නීතිවේදියෙකු, නිව් යෝර්ක් ප්‍රාන්ත ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයේ විනිසුරු (2009–2012).&lt;ref&gt;{{Citation |title=Schenectady basketball legend, long-time judge Barry Kramer dead at 82 |url=https://www.dailygazette.com/news/barry-kramer-schenectady-basketball-judge-obituary/article_8d45baaa-cb06-11ef-ab6a-bb42c6edffe5.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20250105132516/https://www.dailygazette.com/news/barry-kramer-schenectady-basketball-judge-obituary/article_8d45baaa-cb06-11ef-ab6a-bb42c6edffe5.html |access-date=2025-01-16 |archive-date=2025-01-05}}&lt;/ref&gt;
* ඩිලන් තෝමස් මෝර්, ඇමරිකානු සංගීතඥ (කෙම්ලැබ්).&lt;ref&gt;[https://regenmag.com/blog/blog-for-dylan/ For Dylan]&lt;/ref&gt;
* අරිගෝ පැඩෝවන්, වයස අවුරුදු 97, ඉතාලි මාර්ග ධාවන පාපැදිකරු.&lt;ref&gt;[https://www.mattinopadova.it/cronaca/morto-arrigo-padovan-ciclista-giro-italia-tour-de-france-fk8vpjyp Addio a Arrigo Padovan, gloria di Giro e Tour] {{in lang|it}}&lt;/ref&gt;
* ජූලියන් පෝලින්, වයස අවුරුදු 78, කැනේඩියානු නළුවෙකු සහ චිත්‍රපට අධ්‍යක්ෂක (මිනුයිට්, ලෙ සොයර්, බේබයින්).&lt;ref&gt;[https://ici.radio-canada.ca/nouvelle/2130667/deces-julien-poulin-elvis-gratton-cinema-tele-falardeau Julien Poulin, interprète d’Elvis Gratton, est décédé] {{in lang|fr}}&lt;/ref&gt;
* කැරන් ප්‍රයර්, වයස අවුරුදු 92, ඇමරිකානු හැසිරීම් මනෝවිද්‍යාඥවරියක් සහ කතුවරියක්.&lt;ref&gt;[https://improbable.com/2025/01/05/sad-news-karen-pryor-has-died/ Sad news: Karen Pryor has died]&lt;/ref&gt;
* ජෙනී රැන්ඩර්සන්, බැරොනස් රැන්ඩර්සන්, වයස අවුරුදු 76, වේල්ස් දේශපාලනඥයියක් සහ සම වයසේ මිතුරියක්, වේල්සයේ වැඩබලන නියෝජ්‍ය පළමු අමාත්‍යවරිය (2001–2002) සහ ලෝඩ්ස් හවුස් හි සාමාජිකාවක් (2011 සිට).&lt;ref&gt;[https://www.libdemvoice.org/lib-dem-peer-jenny-randerson-dies-at-76-76789.html Lib Dem Peer Jenny Randerson dies at 76]&lt;/ref&gt;
* රිරෝ, වයස අවුරුදු 17, ජපන් මුහුදු ඔටර්.&lt;ref&gt;[https://www.asahi.com/articles/AST1413P4T14TIPE006M.html 国内唯一のオスのラッコ「リロ」死ぬ　「これまでよく頑張って感謝」] {{in lang|ja}}&lt;/ref&gt;
* රොබට් සෙඩ්ලර්, වයස අවුරුදු 89, ඇමරිකානු නීති විශාරදයෙක්.&lt;ref&gt;[https://law.wayne.edu/news/remembering-professor-robert-a-sedler-65222 Remembering Professor Robert A. Sedler]&lt;/ref&gt;
* අංජන සුල්තානා, 69, බංග්ලාදේශ නිළිය (පරිනීතා, අශික්ඛිතෝ), පෙනහළු ආසාදනය.&lt;ref&gt;[https://www.bd24live.com/actress-anjana-rahman-passes-away/ Actress Anjana Rahman Passes Away]&lt;/ref&gt;
* ඩෙනිස් ටෲ, 34, ජර්මානු දේශපාලනඥයා, පහළ සැක්සොනියේ ලෑන්ඩ්ටැග්හි සාමාජික (2022 සිට), පිළිකාව.&lt;ref&gt;[https://www.ndr.de/nachrichten/niedersachsen/hannover_weser-leinegebiet/SPD-Landtagsabgeordneter-Dennis-True-mit-36-Jahren-gestorben,true110.html SPD-Landtagsabgeordneter Dennis True mit 36 Jahren gestorben] {{in lang|de}}&lt;/ref&gt;
* කනෝකෝ ට්සුටානි-මබුචි, 86, ජපන් ඔලිම්පික් කිමිදුම්කරු (1956, 1960, 1964), නියුමෝනියාව.&lt;ref&gt;[https://www.kobe-np.co.jp/news/sports/202501/0018529082.shtml 水泳飛び込みで五輪3度出場、馬淵かの子さん死去　寺内健さん、玉井陸斗ら指導] {{in lang|ja}}&lt;/ref&gt;
* යිල්මාස් උරුල්, 82, තුර්කි පාපන්දු ක්‍රීඩකයා (ඉස්තාන්බුල්ස්පෝර්, මර්සින් ඉඩ්මන්යර්ඩු, ජාතික කණ්ඩායම).&lt;ref&gt;[https://www.iha.com.tr/istanbul-haberleri/eski-milli-kaleci-yilmaz-urul-hayatini-kaybetti-171050219 Eski milli kaleci Yılmaz Urul, hayatını kaybetti] {{in lang|tr}}&lt;/ref&gt;

=== 3 ===

* [[:en:Jeff_Baena|Jeff Baena]], 47, American film director and screenwriter (''[[:en:The_Little_Hours|The Little Hours]]'', ''[[:en:Horse_Girl|Horse Girl]]'', ''[[:en:Spin_Me_Round|Spin Me Round]]''), suicide by hanging.&lt;ref&gt;[https://people.com/jeff-baena-writer-director-aubrey-plaza-husband-dead-at-47-8769239 Jeff Baena, Writer-Director Married to Aubrey Plaza, Dies by Suicide at 47]&lt;/ref&gt;
* [[:en:Hans_Dieter_Beck|Hans Dieter Beck]], 92, German publisher ([[:en:C._H._Beck|Verlag C. H. Beck]]).&lt;ref&gt;[https://www.faz.net/aktuell/beck-verlag-chef-hans-dieter-beck-gestorben-110211614.html Verleger Hans Dieter Beck gestorben] {{in lang|de}}&lt;/ref&gt;
* [[:en:Emmanuel_Bonde|Emmanuel Bonde]], 77, Cameroonian politician.&lt;ref&gt;[https://actucameroun.com/2025/01/04/necrologie-emmanuel-bonde-membre-du-conseil-constitutionnel-est-mort/ Nécrologie : Emmanuel Bonde, membre du conseil constitutionnel est mort] {{in lang|fr}}&lt;/ref&gt;
* [[:en:Morris_Bradshaw|Morris Bradshaw]], 72, American football player ([[:en:Oakland_Raiders|Oakland Raiders]], [[:en:New_England_Patriots|New England Patriots]]), [[:en:Super_Bowl|Super Bowl]] champion ([[:en:Super_Bowl_XI|1977]], [[:en:Super_Bowl_XV|1981]]).&lt;ref&gt;[https://www.raiders.com/news/raiders-mourn-the-passing-of-morris-bradshaw Raiders mourn the loss of Morris Bradshaw]&lt;/ref&gt; (death announced on this date)
* [[:en:Howard_Buten|Howard Buten]], 74, American author and clown.&lt;ref&gt;[https://www.lemonde.fr/disparitions/article/2025/01/05/quand-j-avais-cinq-ans-je-m-ai-tue-deces-d-howard-buten-alias-le-clown-buffo_6481848_3382.html Howard Buten, alias le clown Buffo, auteur de « Quand j’avais cinq ans, je m’ai tué », est mort] {{in lang|fr}}&lt;/ref&gt;
* [[:en:Mukesh_Chandrakar|Mukesh Chandrakar]], 32, Indian journalist.&lt;ref&gt;[https://www.theguardian.com/world/2025/jan/06/indian-journalist-mukesh-chandrakar-body-found-in-septic-tank-ntwnfb Indian press groups call for investigation after journalist’s body found in septic tank]&lt;/ref&gt; (body discovered on this date)
* [[:en:Choi_Sang-yeop_(politician)|Choi Sang-yeop]], 87, South Korean lawyer and politician, [[:en:Ministry_of_Government_Legislation|minister of legislation]] (1990–1992) and [[:en:Ministry_of_Justice_(South_Korea)|justice]] (1997).&lt;ref&gt;[https://www.yna.co.kr/view/AKR20250103065400505 최상엽 전 법무부 장관 별세] {{in lang|ko}}&lt;/ref&gt;
* [[:en:La_Chunga|La Chunga]], 87, French-born Spanish [[:en:Flamenco|flamenco]] dancer and painter.&lt;ref&gt;[https://www.elmundo.es/cultura/2025/01/03/67782e3721efa0bb708b457f.html Muere La Chunga, la genial bailaora descalza, a los 87 años] {{in lang|es}}&lt;/ref&gt;
* [[:en:Kate_Coolahan|Kate Coolahan]], 95, Australian-born New Zealand commercial artist, fashion illustrator and printmaker.&lt;ref&gt;[https://notices.nzherald.co.nz/nz/obituaries/nzherald-nz/name/cathrine-coolahan-obituary?id=57231047 Dr Cathrine Anne ONZM Coolahan]&lt;/ref&gt;
* [[:en:Zlatko_Dupovac|Zlatko Dupovac]], 72, Bosnian footballer ([[:en:FK_Sarajevo|Sarajevo]], [[:en:FK_Borac_Banja_Luka|Borac Banja Luka]], [[:en:FC_St._Gallen|St. Gallen]]).&lt;ref&gt;[https://www.nezavisne.com/sport/fudbal/Preminuo-Zlatko-Dupovac/879159 Preminuo Zlatko Dupovac] {{in lang|sr}}&lt;/ref&gt;
* [[:en:Sergio_Elgueta|Sergio Elgueta]], 91, Chilean politician, [[:en:Chamber_of_Deputies_of_Chile|deputy]] (1990–2002), mayor of [[:en:Puerto_Montt|Puerto Montt]] (1971–1973).&lt;ref&gt;[https://www.diariodepuertomontt.cl/noticia/actualidad/2025/01/a-los-91-anos-fallece-sergio-elgueta-exdiputado-y-exalcalde-de-puerto-montt A los 91 años fallece Sergio Elgueta, exdiputado y exalcalde de Puerto Montt] {{in lang|es}}&lt;/ref&gt;
* [[:en:Ernesto_Gianella|Ernesto Gianella]], 83, Argentine-French footballer ([[:en:AS_Béziers_Hérault_(football)|AS Béziers]], [[:en:Nîmes_Olympique|Nîmes]]).&lt;ref&gt;[https://www.objectifgard.com/sports-gard/nimes-olympique/nimes-olympique-lancien-attaquant-ernesto-gianella-est-mort-140066.php Nîmes Olympique L'ancien attaquant, Ernesto Gianella est mort] {{in lang|fr}}&lt;/ref&gt;
* [[:en:Sajad_Haider|Sajad Haider]], 92, Pakistani fighter pilot.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Air Commodore Sajjad Haider laid to rest |url=https://24newshd.tv/04-Jan-2025/air-commodore-sajjad-haider-laid-to-rest |access-date=2025-01-16 |archive-date=2025-01-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250117035538/https://24newshd.tv/04-Jan-2025/air-commodore-sajjad-haider-laid-to-rest }}&lt;/ref&gt;
* [[:en:Hiroshi_Hara_(architect)|Hiroshi Hara]], 88, Japanese architect ([[:en:Kyōto_Station|Kyōto Station]], [[:en:Umeda_Sky_Building|Umeda Sky Building]], [[:en:Sapporo_Dome|Sapporo Dome]]).&lt;ref&gt;[https://www.asahi.com/sp/articles/AST143D7ST14UCVL002M.html 建築家の原広司さん死去　梅田スカイビル、京都駅ビルなど手がける] {{in lang|ja}}&lt;/ref&gt;
* [[:en:Richard_B._Hays|Richard B. Hays]], 76, American theologian.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Richard B. Hays, 1948–2025 |url=https://akma.disseminary.org/2025/01/richard-b-hays-1948-2025/ |access-date=2025-01-16 |archive-date=2025-01-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250105140755/https://akma.disseminary.org/2025/01/richard-b-hays-1948-2025/ }}&lt;/ref&gt;
* [[:en:William_Leo_Higi|William Leo Higi]], 91, American Roman Catholic prelate, bishop of [[:en:Roman_Catholic_Diocese_of_Lafayette_in_Indiana|Lafayette]] (1984–2010).&lt;ref&gt;{{Citation |title=William L. Higi |url=https://dol-in.org/current-news-events#tabContent_6551598 |access-date=2025-01-16 |archive-date=2025-01-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250116134338/https://dol-in.org/current-news-events#tabContent_6551598 }}&lt;/ref&gt;
* [[:en:Robert_Loewy|Robert Loewy]], 98, American aerospace engineer.&lt;ref&gt;[https://www.legacy.com/us/obituaries/nytimes/name/robert-loewy-obituary?id=57246999 Robert Loewy]&lt;/ref&gt;
* {{ill|Stipica Kalogjera|hr}}, 90, Croatian composer.&lt;ref&gt;[https://www.vecernji.hr/showbiz/preminuo-stipica-kalogjera-jedan-od-najznacajnih-hrvatskih-skladatelja-i-aranzera-1828917 Preminuo Stipica Kalogjera, jedan od najznačajnijih hrvatskih skladatelja i aranžera] {{in lang|hr}}&lt;/ref&gt;
* [[:en:Donal_Kelly|Donal Kelly]], 86, Irish journalist and broadcaster ([[:en:RTÉ_News|RTÉ News]]).&lt;ref&gt;[https://www.donegallive.ie/news/local-news/1694426/former-rte-political-editor-and-buncrana-man-donal-kelly-passes-away.html Former RTÉ political editor and Buncrana man Donal Kelly passes away]&lt;/ref&gt;
* [[:en:Willem_van_Kooten|Willem van Kooten]], 83, Dutch disc jockey and businessman.&lt;ref&gt;[https://www.ad.nl/show/radiomaker-willem-van-kooten-alias-joost-den-draaijer-op-83-jarige-leeftijd-overleden~a736146c/ Radiomaker Willem van Kooten, alias Joost den Draaijer, op 83-jarige leeftijd overleden] {{in lang|nl}}&lt;/ref&gt;
* [[:en:Árni_Grétar_Jóhannesson|Árni Grétar Jóhannesson]], 41, Icelandic electronic musician, injuries sustained in a traffic collision.&lt;ref&gt;[https://www.visir.is/g/20252671028d/arni-gretar-futuregrapher-latinn Árni Grétar Futuregrapher látinn] {{in lang|is}}&lt;/ref&gt;
* [[:en:Harvey_Laidman|Harvey Laidman]], 82, American television director (''[[:en:Matlock_(1986_TV_series)|Matlock]]'', ''[[:en:7th_Heaven_(TV_series)|7th Heaven]]'', ''[[:en:The_Waltons|The Waltons]]''), cancer.&lt;ref&gt;[https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/harvey-laidman-dead-waltons-matlock-7th-heaven-1236106621/ Harvey Laidman, Director on ‘The Waltons’ and ‘Matlock,’ Dies at 82]&lt;/ref&gt;
* [[:en:Benny_Lautrup|Benny Lautrup]], 85, Danish theoretical physicist.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Benny Lautrup In Memoriam |url=https://nbia.nbi.ku.dk/news/2024/benny-lautrup-in-memoriam/ |access-date=2025-01-16 |archive-date=2025-01-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250114132746/https://nbia.nbi.ku.dk/news/2024/benny-lautrup-in-memoriam/ }}&lt;/ref&gt;
* [[:en:Niko_Lekishvili|Niko Lekishvili]], 77, Georgian politician, [[:en:State_Minister_(Georgia)|state minister]] (1995–1998), [[:en:Mayor_of_Tbilisi|mayor of Tbilisi]] (1993–1995).&lt;ref&gt;[https://www.interpressnews.ge/ka/article/826826-niko-lekishvili-gardaicvala/ ნიკო ლეკიშვილი გარდაიცვალა] {{in lang|ka}}&lt;/ref&gt;
* [[:en:Richard_Louis|Richard Louis]], 60, Barbadian Olympic sprinter ([[:en:Athletics_at_the_1984_Summer_Olympics_–_Men's_4_×_400_metres_relay|1984]], [[:en:Athletics_at_the_1988_Summer_Olympics_–_Men's_400_metres|1988]]).&lt;ref&gt;{{Citation |title=Richard Louis, member of Barbados’ historic 4x400m relay team at the 1984 Olympics, passes away |url=https://www.sportsmax.tv/athletics/richard-louis-member-of-barbados-historic-4x400m-relay-team-at-the-1984-olympics-passes-away |access-date=2025-01-16 |archive-date=2025-01-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250110013813/https://www.sportsmax.tv/athletics/richard-louis-member-of-barbados-historic-4x400m-relay-team-at-the-1984-olympics-passes-away }}&lt;/ref&gt;
* [[:en:Constantine_Manos|Constantine Manos]], 90, Greek-born American photographer.&lt;ref&gt;[https://www.kathimerini.gr/culture/563401951/konstantinos-manos-pethane-o-simantikos-fotografos-tis-diasporas/ Κωνσταντίνος Μάνος: Πέθανε ο σημαντικός φωτογράφος της διασποράς] {{in lang|el}}&lt;/ref&gt;
* [[:en:Dashbaldangiin_Purevsuren|Dashbaldangiin Purevsuren]], 95, Mongolian opera singer.&lt;ref&gt;[https://www.zogii.mn/post/7600712 Эмгэнэл: Дашбалдангийн Пүрэвсүрэн] {{in lang|mn}}&lt;/ref&gt;
* [[:en:Andrew_Pyper|Andrew Pyper]], 56, Canadian writer, complications from cancer.&lt;ref&gt;[https://www.thestar.com/news/gta/andrew-pyper-toronto-writer-of-literary-thrillers-dead-at-56/article_fe3b18fa-ca33-11ef-aaa2-d7555a69d849.html Andrew Pyper, Toronto writer of literary thrillers, dead at 56]&lt;/ref&gt;
* [[:en:Majda_Ra'ad|Majda Ra'ad]], 82, Swedish-born Jordanian [[:en:Hashemites|Hashemite]] princess.&lt;ref&gt;[http://en.royanews.tv/news/56513 Statement by the Royal Hashemite Court]&lt;/ref&gt;
* [[:en:James_Arthur_Ray|James Arthur Ray]], 67, American self-help businessman, author and convicted felon.&lt;ref&gt;[https://eu.azcentral.com/story/news/local/arizona/2025/01/05/james-arthur-ray-self-help-guru-linked-to-sedona-sweat-lodge-tragedy-dies/77473835007/ James Arthur Ray, controversial self-help guru linked to Sedona tragedy, dies]&lt;/ref&gt;
* [[:en:Yuji_Sawa|Yuji Sawa]], 76, Japanese politician, [[:en:House_of_Councillors|MP]] (2004–2010), pneumonia.&lt;ref&gt;[https://www.asahi.com/sp/articles/DA3S16121587.html 沢雄二さん死去] {{in lang|ja}}&lt;/ref&gt;
* [[:en:Peter_Schaap|Peter Schaap]], 78, Dutch singer and writer.&lt;ref&gt;[https://www.rtvnoord.nl/cultuur/1253166/groningse-zanger-peter-schaap-adem-mijn-adem-overleden Groningse zanger Peter Schaap ('Adem mijn adem') overleden] {{in lang|nl}}&lt;/ref&gt;
* [[:en:Manfred_Schütz|Manfred Schütz]], 74, German record company founder ([[:en:SPV_GmbH|SPV GmbH]]).&lt;ref&gt;[https://blabbermouth.net/news/spv-founder-manfred-schutz-dead-at-74 SPV Founder Manfred Schütz Dead at 74]&lt;/ref&gt;
* {{Ill|Hazel Skuce|ru|Скьюс, Хейзел}}, 112, Canadian supercentenarian, [[:en:List_of_Canadian_supercentenarians|oldest living person in Canada]] (since 2024).&lt;ref&gt;[https://memorial.memorieschapel.com/hazel-skuce/5534718/index.php Hazel Skuce Obituary - Brandon, MB | Memories Chapel]{{භින්න වූ සබැඳි|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
* [[:en:Rod_Sykes|Rod Sykes]], 95, Canadian politician, [[:en:List_of_mayors_of_Calgary|mayor of Calgary]] (1969–1977).&lt;ref&gt;[https://calgaryherald.remembering.ca/obituary/james-sykes-1092521562 James Rodney Winter Sykes]&lt;/ref&gt;
* [[:en:Tariana_Turia|Dame Tariana Turia]], 80, New Zealand politician, [[:en:New_Zealand_Parliament|MP]] (1996–2014) and [[:en:Minister_for_the_Community_and_Voluntary_Sector|minister for the community and voluntary sector]] (2003–2004, 2008–2011), founder of [[:en:Te_Pāti_Māori|Te Pāti Māori]], stroke.&lt;ref&gt;[https://www.nzherald.co.nz/nz/politics/te-pati-maori-co-founder-dame-tariana-turia-dies/XXDWZXIRAJE5ZEBGONKUQBHLKY/ Te Pāti Māori co-founder Dame Tariana Turia dies]&lt;/ref&gt;
* [[:en:Brian_Usher|Brian Usher]], 80, English footballer ([[:en:Sunderland_A.F.C.|Sunderland]], [[:en:Sheffield_Wednesday_F.C.|Sheffield Wednesday]], [[:en:Doncaster_Rovers_F.C.|Doncaster Rovers]]).&lt;ref&gt;[https://www.safc.com/news/2025/january/06/obituary--brian-usher-/ Obituary: Brian Usher]&lt;/ref&gt;
* [[:en:Gilbert_Van_Binst|Gilbert Van Binst]], 73, Belgian footballer ([[:en:R.S.C._Anderlecht|Anderlecht]], [[:en:Club_Brugge_KV|Club Brugge]], [[:en:Belgium_national_football_team|national team]]).&lt;ref&gt;[https://www.hln.be/rode-duivels/ex-rode-duivel-gille-van-binst-op-73-jarige-leeftijd-overleden-na-slepende-ziekte~aa2792f4/ Ex-Rode Duivel Gille Van Binst op 73-jarige leeftijd overleden na slepende ziekte] {{in lang|nl}}&lt;/ref&gt;
* [[:en:Bob_Veale|Bob Veale]], 89, American baseball player ([[:en:Pittsburgh_Pirates|Pittsburgh Pirates]], [[:en:Boston_Red_Sox|Boston Red Sox]]).&lt;ref&gt;[https://www.mlb.com/news/pirates-pitcher-bob-veale-dies-at-89 Bob Veale, 1971 World Series champ with Pirates, dies at 89]&lt;/ref&gt;
* [[:en:Thomas_R._Williams|Thomas R. Williams]], 85, Canadian academic and university administrator, principal of [[:en:Queen's_University_at_Kingston|Queen's University]] (2008–2009).&lt;ref&gt;[https://www.queensu.ca/gazette/stories/queen-s-remembers-principal-emeritus-thomas-r-williams Queen's remembers Principal Emeritus Thomas R. Williams]&lt;/ref&gt;
* [[:en:Brenton_Wood|Brenton Wood]], 83, American singer (&quot;[[:en:The_Oogum_Boogum_Song|The Oogum Boogum Song]]&quot;, &quot;[[:en:Gimme_Little_Sign|Gimme Little Sign]]&quot;).&lt;ref&gt;[https://www.latimes.com/entertainment-arts/music/story/2025-01-03/brenton-wood-dead-oogum-boogum-song Brenton Wood, 'Oogum Boogum Song' crooner who captivated Latino listeners, dies at 83]&lt;/ref&gt;
* [[:en:Amit_Yoran|Amit Yoran]], 54, American cybersecurity executive, CEO of [[:en:Tenable,_Inc.|Tenable, Inc.]] (2017–2024), cancer.&lt;ref&gt;[https://techcrunch.com/2025/01/04/tenable-ceo-amit-yoran-dies/ Tenable CEO Amit Yoran dies]&lt;/ref&gt;
* [[:en:Bratislav_Živković_(soldier)|Bratislav Živković]], 49, Serbian mercenary, [[:en:Russo-Ukrainian_War|killed in action]].&lt;ref&gt;{{Citation |title=The Serbian Chetnik who was erecting barricades in the north of Kosovo is killed in Ukraine |url=https://insajderi.org/en/Serbian-Chetnik-who-was-erecting-barricades-in-the-north-of-Kosovo-is-killed-in-Ukraine/ |access-date=2025-01-16 |archive-date=2025-01-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250116141253/https://insajderi.org/en/Serbian-Chetnik-who-was-erecting-barricades-in-the-north-of-Kosovo-is-killed-in-Ukraine/ }}&lt;/ref&gt; (death announced on this date)

=== 2 ===

* [[:en:Jytte_Abildstrøm|Jytte Abildstrøm]], 90, Danish actress (''[[:en:Helle_for_Helene|Helle for Helene]]'', ''[[:en:Don_Olsen_kommer_til_byen|Don Olsen kommer til byen]]'', ''[[:en:The_Adventures_of_Picasso|The Adventures of Picasso]]'').&lt;ref&gt;[https://www.billedbladet.dk/kendte/daimi-reagerer-paa-jytte-abildstroems-doed-besoegte-hende-torsdag-eftermiddag Daimi reagerer på Jytte Abildstrøms død: Besøgte hende torsdag eftermiddag] {{in lang|da}}&lt;/ref&gt;
* [[:en:Mary_Abrams|Mary Abrams]], 66, American politician, member of the [[:en:Connecticut_State_Senate|Connecticut State Senate]] (2019–2023), glioblastoma.&lt;ref&gt;[https://www.ctinsider.com/politics/article/mary-daugherty-abrams-former-one-term-20011753.php Mary Daugherty Abrams, former state senator from Meriden, dies from brain cancer]&lt;/ref&gt;
* [[:en:Aldo_Agroppi|Aldo Agroppi]], 80, Italian football player ([[:en:Torino_FC|Torino]], [[:en:Italy_national_football_team|national team]]) and manager ([[:en:ACF_Fiorentina|Fiorentina]]), pneumonia.&lt;ref&gt;[https://www.iltirreno.it/toscana/2025/01/02/news/aldo-agroppi-morto-1.100640218 È morto Aldo Agroppi, l'ex calciatore e allenatore aveva 80 anni] {{in lang|it}}&lt;/ref&gt;
* [[:en:Kabira_Uddina_Ahmed|Kabira Uddina Ahmed]], Bangladeshi politician, [[:en:Member_of_Parliament_(Bangladesh)|MP]] (1996).&lt;ref&gt;[https://www.amarsangbad.com/country/news/301475 কিশোরগঞ্জে বীর মুক্তিযোদ্ধা কবীর উদ্দিন আহমেদের ইন্তেকাল] {{in lang|bn}}&lt;/ref&gt;
* [[:en:Francesc_Antich|Francesc Antich]], 66, Venezuelan-born Spanish politician, [[:en:President_of_the_Government_of_the_Balearic_Islands|president of the government of the Balearic Islands]] (1999–2003, 2007–2011) and [[:en:Senate_of_Spain|senator]] (2011–2019), cancer.&lt;ref&gt;[https://lavozdeibiza.com/en/current-news/2025/01/03/francesc-antich-former-president-of-the-balearic-islands-and-a-referent-of-insular-socialism-dies/ Francesc Antich, former president of the Balearic Islands and a referent of insular socialism, dies]&lt;/ref&gt;
* [[:en:Atmakusumah_Astraatmadja|Atmakusumah Astraatmadja]], 86, Indonesian journalist.&lt;ref&gt;[https://www.tempo.co/politik/mantan-ketua-dewan-pers-atmakusumah-astraatmadja-tutup-usia-1188942 Mantan Ketua Dewan Pers Atmakusumah Astraatmadja Tutup Usia] {{in lang|id}}&lt;/ref&gt;
* [[:en:Brian_Berry|Brian Berry]], 90, British-American human geographer and planner.&lt;ref&gt;[https://www.wisefuneralhome.com/obituary/brian-berry Brian Joe Lobley Berry]&lt;/ref&gt;
* [[:en:Wilhelm_Brückner_(luthier)|Wilhelm Brückner]], 92, German luthier.&lt;ref&gt;[https://www.mdr.de/nachrichten/thueringen/mitte-thueringen/erfurt/geigenbauer-wilhelm-brueckner-tot-100.html Ältester Geigenbaumeister Deutschlands Wilhelm Brückner aus Erfurt ist tot] {{in lang|de}}&lt;/ref&gt;
* [[:en:Gerard_Caris|Gerard Caris]], 99, Dutch sculptor and artist.&lt;ref&gt;[https://hortusleiden.nl/in-memoriam-gerard-caris In memoriam: Gerard Caris] {{in lang|nl}}&lt;/ref&gt;
* [[:en:Lex_Clark|Lex Clark]], 81, New Zealand Olympic rower ([[:en:Rowing_at_the_1964_Summer_Olympics_–_Men's_eight|1964]]).&lt;ref&gt;[https://www.gillions.co.nz/death-notices Death notices – Clark, Alexander Grant (Lex)]&lt;/ref&gt;
* [[:en:Bernie_Constantin|Bernie Constantin]], 77, Swiss songwriter and radio show host.&lt;ref&gt;[https://www.rts.ch/info/culture/2025/article/bernie-constantin-rockeur-valaisan-est-decede-a-77-ans-28743128.html Le rockeur valaisan Bernie Constantin est décédé à l'âge de 77 ans] {{in lang|fr}}&lt;/ref&gt;
* [[:en:Italo_de_Lorenzo|Italo de Lorenzo]], 85, Italian bobsledder.&lt;ref&gt;[https://denuk.nl/met-de-dood-van-italo-de-lorenzo-verliest-utrecht-een-moedige-gastvrije-en-wijze-ondernemer/ Met de dood van Italo de Lorenzo verliest Utrecht een moedige, gastvrije en wijze ondernemer] {{in lang|nl}}&lt;/ref&gt;
* [[:en:Tidiane_Diakité|Tidiane Diakité]], 80, Malian-born French historian and writer.&lt;ref&gt;[https://www.ouest-france.fr/bretagne/rennes-35000/lhistorien-malien-et-breton-dadoption-tidiane-diakite-est-decede-a-81-ans-65af6b58-caca-11ef-ae13-2f9181d4848b L'historien malien et breton d'adoption, Tidiane Diakité, est décédé à 81 ans] {{in lang|fr}}&lt;/ref&gt;
* [[:en:Pedro_Luis_García_Pérez|Pedro Luis García Pérez]], 86, Spanish mathematician, physicist and academic, president of the [[:en:Royal_Spanish_Mathematical_Society|Royal Spanish Mathematical Society]] (1982–1988).&lt;ref&gt;[https://www.lagacetadesalamanca.es/salamanca/fallece-catedratico-emerito-geometria-exdecano-facultad-ciencias-20250102223421-nt.html Fallece el catedrático emérito de Geometría y exdecano de la Facultad de Ciencias Pedro Luis García Pérez] {{in lang|es}}&lt;/ref&gt;
* [[:en:Pieter_Hofstra|Pieter Hofstra]], 78, Dutch politician, member of the [[:en:House_of_Representatives_(Netherlands)|House of Representatives]] (1994–2006) and [[:en:Senate_(Netherlands)|Senate]] (2007–2011).&lt;ref&gt;[https://www.eerstekamer.nl/nieuws/20250107/oud_senator_hofstra_vvd_overleden Oud-senator Hofstra (VVD) overleden] {{in lang|nl}}&lt;/ref&gt;
* [[:en:James_R._Hogg|James R. Hogg]], 90, American admiral.&lt;ref&gt;[https://www.newportri.com/obituaries/ppvp1048818 Admiral James R. Hogg, USN Ret.]&lt;/ref&gt;
* [[:en:Derek_Humphry|Derek Humphry]], 94, British-American assisted suicide activist (''[[:en:Jean's_Way|Jean's Way]]'', ''[[:en:Final_Exit|Final Exit]]''), co-founder of [[:en:Final_Exit_Network|Final Exit Network]], heart failure.&lt;ref&gt;{{Citation |title=The WFRtDS joins other voices of the right to die movement to pay their respects to Derek Humphry |url=https://wfrtds.org/the-wfrtds-joins-other-voices-of-the-right-to-die-movement-to-pay-their-respects-to-derek-humphry/ |access-date=2025-01-16 |archive-date=2025-02-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250206112428/https://wfrtds.org/the-wfrtds-joins-other-voices-of-the-right-to-die-movement-to-pay-their-respects-to-derek-humphry/ }}&lt;/ref&gt;
* [[:en:Ágnes_Keleti|Ágnes Keleti]], 103, Hungarian-Israeli artistic gymnast, Olympic champion ([[:en:Gymnastics_at_the_1952_Summer_Olympics_–_Women's_floor|1952]], [[:en:Gymnastics_at_the_1956_Summer_Olympics|1956]]), pneumonia.&lt;ref&gt;[https://hirado.hu/belfold/cikk/2025/01/02/elhunyt-keleti-agnes-otszoros-olimpiai-bajnok-tornasz-a-nemzet-sportoloja Elhunyt Keleti Ágnes ötszörös olimpiai bajnok tornász, a Nemzet Sportolója] {{in lang|hu}}&lt;/ref&gt;
* [[:en:Larry_Kish|Larry Kish]], 83, American ice hockey coach ([[:en:Hartford_Whalers|Hartford Whalers]]).&lt;ref&gt;[https://friars.com/news/2025/1/4/mens-ice-hockey-former-mens-hockey-all-american-larry-kish-64-passes-away.aspx Former Men's Hockey All-American Larry Kish '64 Passes Away]&lt;/ref&gt;
* [[:en:Karol_Krasnodębski|Karol Krasnodębski]], 95, Polish politician, [[:en:Sejm|MP]] (1989–1991).&lt;ref&gt;[https://www.radiokrakow.pl/aktualnosci/tarnow/zmarl-karol-krasnodebski-dzialacz-tarnowskiej-solidarnosci-w-okresie-prl-mial-95-lat/ Zmarł Karol Krasnodębski. Działacz tarnowskiej Solidarności w okresie PRL miał 95 lat] {{in lang|pl}}&lt;/ref&gt;
* [[:en:Seymour_P._Lachman|Seymour P. Lachman]], 91, American political historian and politician, member of the [[:en:New_York_State_Senate|New York State Senate]] (1996–2004).&lt;ref&gt;[https://wagner.edu/newsroom/former-wagner-teacher-author-lachman-dies-91/ Former Wagner teacher, author Lachman dies at 91]&lt;/ref&gt;
* [[:en:Werner_Leimgruber|Werner Leimgruber]], 90, Swiss footballer ([[:en:FC_Zürich|Zürich]], [[:en:Switzerland_national_football_team|national team]]).&lt;ref&gt;[https://www.rtn.ch/rtn/Sports/Football/Carnet-noir-Werner-Leimgruber-est-decede-a-90-ans.html Carnet noir: Werner Leimgruber est décédé à 90 ans] {{in lang|fr}}&lt;/ref&gt;
* [[:en:Ralph_Mann|Ralph Mann]], 75, American [[:en:National_Track_and_Field_Hall_of_Fame|Hall of Fame]] sprinter and hurdler, Olympic silver medalist ([[:en:Athletics_at_the_1972_Summer_Olympics_–_Men's_400_metres_hurdles|1972]]).&lt;ref&gt;[https://www.usatf.org/news/2025/usatf-mourns-passing-of-hall-of-famer-ralph-mann USATF Mourns Passing Of Hall Of Famer Ralph Mann]&lt;/ref&gt;
* [[:en:Roger_Mantovani|Roger Mantovani]], 59, Italian radio presenter and voice actor.&lt;ref&gt;[https://www.ilmessaggero.it/persone/roger_mantovani_morto_malattia_chi_era_ultime_notizie-8572016.html Roger Mantovani morto a 59 anni a Palma de Maiorca, mistero sulle cause: chi era il conduttore, voce cult di radio e tv] {{in lang|it}}&lt;/ref&gt;
* [[:en:Joyce_McRoberts|Joyce McRoberts]], 83, American politician, member of the [[:en:Idaho_Senate|Idaho Senate]] (1992–1995).&lt;ref&gt;[https://www.brundagefuneralhome.com/obituaries/belva-mcroberts Belva Joyce McRoberts]&lt;/ref&gt;
* [[:en:S._Jayachandran_Nair|S. Jayachandran Nair]], 85, Indian journalist, founder of ''[[:en:Samakalika_Malayalam_Vaarika|Samakalika Malayalam Vaarika]]''.&lt;ref&gt;[https://www.onmanorama.com/news/kerala/2025/01/02/samakalika-malayalam-founder-s-jayachandran-nair-passed-away.html Samakalika Malayalam founder-editor S Jayachandran Nair passes away]&lt;/ref&gt;
* [[:en:Russ_North|Russ North]], 59, English heavy metal singer ([[:en:Cloven_Hoof_(band)|Cloven Hoof]]).&lt;ref&gt;[https://metalinvader.net/en/cloven-hoofs-emblematic-singer-russ-north-has-passed-away/ Cloven Hoof’s emblematic singer Russ North has passed away]&lt;/ref&gt;
* [[:en:Cristóbal_Ortega|Cristóbal Ortega]], 68, Mexican footballer ([[:en:Club_América|América]], [[:en:Mexico_national_football_team|national team]]), cancer.&lt;ref&gt;[https://www.footboom1.com/en/news/football/2249688-cristobal-ortega-passes-away-one-of-america-s-greatest-icons Cristóbal Ortega Passes Away, One of America's Greatest Icons]&lt;/ref&gt;
* [[:en:Pádraig_Ó_Snodaigh|Pádraig Ó Snodaigh]], 89, Irish activist and writer.&lt;ref&gt;[https://www.rte.ie/news/nuacht/2025/0102/1488873-padraig-o-snodaigh-tar-eis-bhais/ An scríbhneoir agus an foilsitheoir Gaeilge Pádraig Ó Snodaigh tar éis bháis] {{in lang|ga}}&lt;/ref&gt;
* [[:en:Derek_Parker|Derek Parker]], 92, British writer and broadcaster.&lt;ref&gt;[https://www.2mbsfinemusicsydney.com/valederekparker/ Vale Derek Parker, 1932–2025]&lt;/ref&gt;
* [[:en:Noreen_Riols|Noreen Riols]], 98, British novelist and [[:en:Special_Operations_Executive|SOE]] agent during World War II.&lt;ref&gt;[https://www.telegraph.co.uk/obituaries/2025/01/05/noreen-riols-soe-second-world-war-france-obituary/ Noreen Riols, SOE operative who trained prospective agents for secret service behind enemy lines] {{paywall}}&lt;/ref&gt;
* [[:en:Arun_Roy|Arun Roy]], 56, Bangladeshi film director.&lt;ref&gt;[https://www.thehindu.com/entertainment/movies/bengali-film-director-arun-roy-dies-at-age-56/article69053589.ece Bengali film director Arun Roy dies at age 56]]&lt;/ref&gt;
* [[:en:J._R._P._Suriyapperuma|J. R. P. Suriyapperuma]], 96, Sri Lankan politician, [[:en:Member_of_Parliament_(Sri_Lanka)|MP]] (2010–2015).&lt;ref&gt;[https://www.newswire.lk/2025/01/02/j-r-p-suriyapperuma-passed-away/ J. R. P. Suriyapperuma passed away]&lt;/ref&gt;
* [[:en:Ferdi_Tayfur|Ferdi Tayfur]], 79, Turkish singer and actor.&lt;ref&gt;[https://www.turkiyetoday.com/culture/legendary-turkish-singer-and-actor-ferdi-tayfur-passes-away-at-79-100423/ Legendary Turkish singer and actor Ferdi Tayfur passes away at 79]&lt;/ref&gt;
* [[:en:Ján_Zachara|Ján Zachara]], 96, Slovak boxer, Olympic champion ([[:en:Boxing_at_the_1952_Summer_Olympics_–_Featherweight|1952]]).&lt;ref&gt;[https://tvnoviny.sk/sport/clanok/944070-zomrel-najstarsi-slovensky-olympijsky-vitaz-jan-zachara-96 Zomrel najstarší slovenský olympijský víťaz Ján Zachara (†96)] {{in lang|sk}}&lt;/ref&gt;

=== 1 ===

* [[:en:Viktor_Alksnis|Viktor Alksnis]], 74, Russian politician, mayor of [[:en:Tuchkovo|Tuchkovo]] (2013–2015), [[:en:State_Duma|MP]] (2000–2007), and [[:en:Congress_of_People's_Deputies_of_the_Soviet_Union|deputy of the Soviet Union]] (1989–1991).&lt;ref&gt;[https://vz.ru/news/2025/1/1/1306688.html Умер Виктор Алкснис] {{in lang|ru}}&lt;/ref&gt;
* [[:en:Geoffrey_Bell|Geoffrey Bell]], 85, English economist and banker.&lt;ref&gt;[https://announcements.telegraph.co.uk/marketplace/advert/bell-notices_60616 Bell]&lt;/ref&gt;
* [[:en:William_Carter_(photographer)|William Carter]], 90, American photographer.&lt;ref&gt;[https://www.legacy.com/us/obituaries/sfgate/name/william-carter-obituary?id=57234019 William Carter]&lt;/ref&gt;
* [[:en:Leo_Dan|Leo Dan]], 82, Argentine singer, composer and actor (''[[:en:Story_of_a_Poor_Young_Man_(1968_film)|Story of a Poor Young Man]]'', ''[[:en:Cómo_te_extraño|Cómo te extraño]]'').&lt;ref&gt;[https://caracol.com.co/2025/01/01/fallecio-leo-dan-cantante-y-compositor-argentino-a-sus-82-anos/ Luto en la música: Falleció Leo Dan, cantante y compositor argentino, a sus 82 años] {{in lang|es}}&lt;/ref&gt;
* [[:en:Jean-Michel_Defaye|Jean-Michel Defaye]], 92, French composer and pianist.&lt;ref&gt;[https://www.lefigaro.fr/musique/le-compositeur-francais-jean-michel-defaye-arrangeur-de-leo-ferre-est-mort-a-l-age-de-92-ans-20250102 Le compositeur français Jean-Michel Defaye, arrangeur de Léo Ferré, est mort à l’âge de 92 ans] {{in lang|fr}}&lt;/ref&gt;
* [[:en:Roswitha_Erlenwein|Roswitha Erlenwein]], 94, German politician, member of the [[:en:Bürgerschaft_of_Bremen|Bürgerschaft of Bremen]] (1983–1995).&lt;ref&gt;[https://trauer.weser-kurier.de/traueranzeigen-suche/roswitha-erlenwein Roswitha Erlenwein] {{in lang|de}}&lt;/ref&gt;
* [[:en:Joan_Guinovart|Joan Guinovart]], 77, Spanish biochemist.&lt;ref&gt;[https://www.lavanguardia.com/mediterranean/20250101/10250580/scientist-joan-guinovart-founder-irb-barcelona-passes-away-spain-health-biochemistry-institute-barcelona.html Spanish scientist Joan Guinovart, founder of IRB Barcelona, dies]&lt;/ref&gt;
* [[:en:Pradeep_Hemsingh_Jadhav|Pradeep Hemsingh Jadhav]], 70, Indian politician, [[:en:Maharashtra_Legislative_Assembly|MLA]] (2004–2019).&lt;ref&gt;[https://www.loksatta.com/maharashtra/former-kinwat-mahur-mla-and-ncp-leader-pradeep-naik-died-of-cardiac-arrest-in-hyderabad-sud-02-4802496/ माजी आमदार प्रदीप नाईक यांचे निधन, दहेली तांडा येथे गुरुवारी अंत्यसंस्कार] {{in lang|mr}}&lt;/ref&gt;
* [[:en:Kaak_(cartoonist)|Kaak]], 84, Indian cartoonist (''[[:en:Jansatta|Jansatta]]'', ''[[:en:Navbharat_Times|Navbharat Times]]'', ''[[:en:Dainik_Jagran|Dainik Jagran]]''), heart attack.&lt;ref&gt;[https://indianexpress.com/article/cities/delhi/cartoonist-harish-chandra-shukla-dies-of-heart-attack-9754900/ Renowned cartoonist Harish Chandra Shukla dies of heart attack]&lt;/ref&gt;
* [[:en:Vladimir_Kosykh|Vladimir Kosykh]], 74, Russian politician, [[:en:State_Duma|MP]] (1993–1995).&lt;ref&gt;[https://v102.ru/news/138318.html Депутат первого созыва Госдумы РФ Владимир Косых скончался в Волгограде] {{in lang|ru}}&lt;/ref&gt;
* [[:en:Elke_Leonhard|Elke Leonhard]], 75, German politician, [[:en:Bundestag|MP]] (1990–2005).&lt;ref&gt;[https://www.volksfreund.de/region/rheinland-pfalz/ehemalige-spd-parlamentarierin-elke-leonhard-ist-tot_aid-122953033 Ehemalige Parlamentarierin Elke Leonhard ist tot] {{in lang|de}}&lt;/ref&gt;
* [[:en:David_Lodge_(author)|David Lodge]], 89, British author (''[[:en:Changing_Places|Changing Places]]'', ''[[:en:Small_World:_An_Academic_Romance|Small World: An Academic Romance]]'', ''[[:en:The_Picturegoers|The Picturegoers]]'').&lt;ref&gt;[https://www.penguin.co.uk/articles/2025/01/david-lodge-obituary David Lodge, 1935–2025]&lt;/ref&gt;
* [[:en:Michael_Loewe|Michael Loewe]], 102, British historian, [[:en:Sinology|Sinologist]] and writer.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Dr Michael Loewe (1922-2025) |url=https://www.ames.cam.ac.uk/news/dr-michael-loewe-1922-2025 |access-date=2025-01-16 |archive-date=2025-01-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250116140831/https://www.ames.cam.ac.uk/news/dr-michael-loewe-1922-2025 }}&lt;/ref&gt;
* [[:en:K._S._Manilal|K. S. Manilal]], 86, Indian botany scholar and taxonomist.&lt;ref&gt;[https://www.telegraphindia.com/india/renowned-botanist-and-padmashree-awardee-k-s-manilal-passes-away-at-86-in-kerala/cid/2074690 Renowned Botanist and Padmashree awardee K S Manilal passes away at 86 in Kerala]&lt;/ref&gt;
* [[:en:Rosita_Missoni|Rosita Missoni]], 93, Italian knitwear designer, co-founder of [[:en:Missoni|Missoni]].&lt;ref&gt;[https://www.theguardian.com/fashion/2025/jan/02/rosita-missoni-italian-fashion-designer-dies-aged-93 Italian fashion designer and ‘colour genius’ Rosita Missoni dies aged 93]&lt;/ref&gt;
* [[:en:Henry_P._Monaghan|Henry P. Monaghan]], 90, American legal scholar.&lt;ref&gt;[https://www.law.columbia.edu/faculty/henry-p-monaghan Henry Paul Monaghan]&lt;/ref&gt;
* [[:en:Joseph_Monninger|Joseph Monninger]], 71, American novelist (''[[:en:The_Letters_(novel)|The Letters]]''), lung cancer.&lt;ref&gt;[https://www.kirkusreviews.com/news-and-features/articles/author-joseph-monninger-dies-at-71/ Author Joseph Monninger Dies at 71]&lt;/ref&gt;
* [[:en:Chad_Morgan|Chad Morgan]], 91, Australian country singer and guitarist (''[[:en:The_Sheik_of_Scrubby_Creek|The Sheik of Scrubby Creek]]'').&lt;ref&gt;[https://countrytown.com/news/aussie-music-legend-chad-morgan-passes-away/kzMph4aJiIs/02-01-25 Country Music Legend Chad Morgan Passes Away]&lt;/ref&gt;
* [[:en:JuJu_Mucciaccio|JuJu Mucciaccio]], 86, American recreation director.&lt;ref&gt;[https://www.legacy.com/us/obituaries/bostonglobe/name/anthony-mucciaccio-obituary?id=57177010 Anthony Payl &quot;JuJu&quot; Mucciaccio]&lt;/ref&gt;
* [[:en:Viktor_Nastashevskyi|Viktor Nastashevskyi]], 67, Ukrainian footballer ([[:en:FC_Dynamo_Kyiv|Dynamo Kyiv]], [[:en:FC_CSKA_Kyiv|CSKA Kyiv]], [[:en:FC_Kryvbas_Kryvyi_Rih_(1959–2013)|Kryvbas Kryvyi Rih]]).&lt;ref&gt;[https://www.footboom1.com/ukrainian/high/1735741430-ne-stalo-viktora-nastashevskoho.html Не стало Виктора Насташевского...] {{in lang|ru}}&lt;/ref&gt;
* [[:en:Noh_Haeng-seok|Noh Haeng-seok]], 36, South Korean footballer ([[:en:Gwangju_FC|Gwangju]], [[:en:Daegu_FC|Daegu]], [[:en:Busan_IPark|Busan IPark]]).&lt;ref&gt;[https://www.jnilbo.com/75817567489 노행석(전 광주FC 선수)씨 본인상] {{in lang|ko}}&lt;/ref&gt;
* [[:en:Gilbert_Normand|Gilbert Normand]], 81, Canadian politician, [[:en:Member_of_Parliament_(Canada)|MP]] (1997–2004).&lt;ref&gt;[https://cimtchau.ca/nouvelles/lancien-depute-federal-gilbert-normand-seteint/ L’ancien député fédéral, Gilbert Normand, s’éteint] {{in lang|fr}}&lt;/ref&gt;
* [[:en:Sally_Oppenheim-Barnes|Sally Oppenheim-Barnes, Baroness Oppenheim-Barnes]], 96, British politician, [[:en:Department_of_Trade_and_Industry_(United_Kingdom)|minister of state for consumer affairs]] (1979–1982), [[:en:House_of_Commons_of_the_United_Kingdom|MP]] (1970–1987), and member of the [[:en:House_of_Lords|House of Lords]] (1989–2019).&lt;ref&gt;{{Citation |title=Former Gloucester MP dies |url=https://gloucesternewscentre.co.uk/former-gloucester-mp-dies/ |access-date=2025-01-16 |archive-date=2025-01-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250102123714/https://gloucesternewscentre.co.uk/former-gloucester-mp-dies/ }}&lt;/ref&gt;
* [[:en:John_B._O'Reilly_Jr.|John B. O'Reilly Jr.]], 76, American politician, mayor of [[:en:Dearborn,_Michigan|Dearborn, Michigan]] (2007–2022).&lt;ref&gt;[https://www.fox2detroit.com/news/former-longtime-dearborn-mayor-john-jack-oreilly-jr-has-died-says-family Former longtime Dearborn Mayor John 'Jack' O'Reilly Jr. has died, says family]&lt;/ref&gt;
* [[:en:Nora_Orlandi|Nora Orlandi]], 91, Italian musician and film composer (''[[:en:The_Strange_Vice_of_Mrs._Wardh|The Strange Vice of Mrs. Wardh]]'', ''[[:en:Johnny_Yuma_(film)|Johnny Yuma]]'', ''[[:en:Clint_the_Stranger|Clint the Stranger]]'').&lt;ref&gt;[https://www.spettakolo.it/2025/01/01/addio-a-nora-orlandi-aveva-91-anni/ Addio a Nora Orlandi, aveva 91 anni] {{in lang|it}}&lt;/ref&gt;
* [[:en:Wayne_Osmond|Wayne Osmond]], 73, American singer ([[:en:The_Osmonds|The Osmonds]]) and songwriter (&quot;[[:en:Crazy_Horses|Crazy Horses]]&quot;, &quot;[[:en:Let_Me_In_(The_Osmonds_song)|Let Me In]]&quot;), stroke.&lt;ref&gt;[https://kslnewsradio.com/2168326/wayne-osmond-dies-at-73-years-old/ Wayne Osmond dies at 73]&lt;/ref&gt;
* [[:en:Vittorio_Pomilio|Vittorio Pomilio]], 91, Italian basketball player ([[:en:Stella_Azzurra_Roma|Stella Azzurra Roma]], [[:en:Italy_men's_national_basketball_team|national team]]).&lt;ref&gt;[https://www.rainews.it/tgr/abruzzo/articoli/2025/01/addio-a-vittorio-pomilio-francavilla-al-mare-chieti-abruzzo-basket-91f4a972-34e3-4854-b708-ea04ae0c6e4c.html Addio a Vittorio Pomilio] {{in lang|it}}&lt;/ref&gt;
* [[:en:Igor_Poznič|Igor Poznič]], 57, Slovenian footballer ([[:en:NK_Maribor|NK Maribor]], [[:en:NK_Mura|Mura]], [[:en:Slovenia_national_football_team|national team]]).&lt;ref&gt;[https://siol.net/sportal/nogomet/igor-poznic-1967-2025-651878 Slovenski nogomet žaluje, umrl legendarni napadalec Maribora Igor Poznič] {{in lang|sl}}&lt;/ref&gt;
* [[:en:Ripken_(dog)|Ripken]], 8, American retrieval dog ([[:en:Durham_Bulls|Durham Bulls]]).&lt;ref&gt;[https://www.wral.com/news/local/ripken-bat-dog-death/ Ripken, beloved dog to NC State and Durham Bulls fans, dies on New Year's Day]&lt;/ref&gt;
* [[:en:Louis_Schittly|Louis Schittly]], 86, French physician and humanitarian ([[:en:Médecins_Sans_Frontières|Médecins Sans Frontières]]).&lt;ref&gt;[https://www.lalsace.fr/culture-loisirs/2025/01/02/louis-schittly-medecin-paysan-sundgauvien-prix-nobel-de-la-paix-1999 Louis Schittly, « médecin-paysan » sundgauvien, cofondateur de médecin sans frontières, est décédé] {{in lang|fr}}&lt;/ref&gt;
* [[:en:Maria_Grazia_Sestero|Maria Grazia Sestero]], 82, Italian politician, [[:en:Chamber_of_Deputies_(Italy)|deputy]] (1992–1994).&lt;ref&gt;[https://www.lastampa.it/torino/2025/01/01/news/morta_maria_grazia_sestero-14914789/ Addio a Maria Grazia Sestero, l'ex deputata e assessora comunista innamorata della politica e della scuola] {{in lang|it}}&lt;/ref&gt;
* [[:en:Zdzisław_Skupień|Zdzisław Skupień]], 86, Polish mathematician.&lt;ref&gt;[https://www.afterall.com/obituaries/d-18930839/zdzisaw-skupie/january-2025 Zdzisław Skupień] {{in lang|pl}}&lt;/ref&gt;
* [[:en:Tom_Wyatt|Tom Wyatt]], 78, Australian horticulturalist.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Wyatt, Thomas Allen |url=https://www.tuckersfunerals.com.au/event/wyatt-thomas-allen/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250123175909/https://www.tuckersfunerals.com.au/event/wyatt-thomas-allen/ |access-date=2025-01-16 |archive-date=2025-01-23}}&lt;/ref&gt;

== යොමු කිරීම් ==
{{reflist}}</text>
      <sha1>5y1u1l68ik25di9bake9904ujjvosen</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>නිකරගුවාවේ ඉතිහාසය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179255</id>
    <revision>
      <id>805191</id>
      <parentid>804020</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T02:32:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>805191</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="101921" sha1="o0zykhxbkrto29tyrttl5qiyx2pua6g" xml:space="preserve">=== පූර්ව-කොලොම්බියානු ඉතිහාසය ===
[[File:Nicaragua_Ometepe_pétroglyphes_1.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Nicaragua_Ometepe_p%C3%A9troglyphes_1.jpg|thumb|ඔමෙටෙපේ දූපතේ පැරණි ශිලා ලේඛනයක්]]
ක්‍රි.පූ. 12,000 තරම් ඈත අතීතයේ දී අද නිකරගුවාව ලෙස හඳුන්වන ප්‍රදේශයේ පැලියෝ-ඉන්දියානුවන් ප්‍රථම වරට ජනාවාස විය.&lt;ref name=&quot;Dall2005&quot;&gt;{{cite book|last=Dall|first=Christopher|title=Nicaragua in Pictures|url=https://books.google.com/books?id=vUP3hLbq6DEC&amp;pg=PA66|date=October 1, 2005|publisher=Twenty-First Century Books|isbn=978-0-8225-2671-1|pages=66–67}}&lt;/ref&gt; පසුකාලීන පූර්ව-කොලොම්බියානු යුගයන්හිදී, නිකරගුවාවේ ආදිවාසී ජනතාව අතරමැදි ප්‍රදේශයේ කොටසක් වූ අතර,&lt;ref name=&quot;Brief&quot;&gt;{{cite book|last1=Pérez-Brignoli|first1=Héctor|last2=translated by Sawrey A.|first2=Ricardo B.|last3=Sawrey|first3=Susana Stettri de|title=A Brief History of Central America|url=https://archive.org/details/briefhistoryofce00pr|url-access=registration|date=1989|publisher=University of California Press|location=Berkeley|isbn=978-0520060494|edition=2nd}}&lt;/ref&gt;{{rp|33}} මෙසෝඇමරිකානු සහ ඇන්ඩියන් සංස්කෘතික කලාප අතර සහ ඉස්ත්මෝ-කොලොම්බියානු ප්‍රදේශයේ බලපෑම තුළ සිටියහ. නිකරගුවාවේ මධ්‍යම කලාපය සහ එහි කැරිබියානු වෙරළ තීරයේ මිස්කිටෝ, රාමා, මායංනා සහ මතගල්පාස් වැනි මැක්‍රෝ-චිබ්චාන් භාෂා ජනවාර්ගික කණ්ඩායම් වාසය කළහ.&lt;ref name=&quot;Brief&quot; /&gt;{{rp|20}} ඔවුන් මධ්‍යම ඇමරිකාවේ ඒකාබද්ධ වී වර්තමාන උතුරු කොලොම්බියාවට සහ අවට ප්‍රදේශවලට සංක්‍රමණය වී ඇත.&lt;ref&gt;[http://ipsnews.net/news.asp?idnews=40290 Gloria Helena Rey, &quot;The Chibcha Culture – Forgotten, But Still Alive&quot;] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120220131907/http://ipsnews.net/news.asp?idnews=40290|date=2012-02-20}}, ''Colombia'', ''Inter Press Service (IPS) News'', 30 Nov 2007, accessed 9 Nov 2010&lt;/ref&gt; ඔවුන්ගේ ආහාර ප්‍රධාන වශයෙන් දඩයම් කිරීම සහ එක්රැස් කිරීම තුළින් ලැබුණු අතර, මසුන් ඇල්ලීම සහ දැවෙන කෘෂිකර්මාන්තය ද විය.&lt;ref name=&quot;Brief&quot; /&gt;{{rp|33}}&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |title=Nicaragua: VI History |encyclopedia=Encarta |date=2007-06-13}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Newson&quot;&gt;{{cite book|last1=Newson|first1=Linda A.|title=Indian survival in colonial Nicaragua|url=https://archive.org/details/indiansurvivalin0000news|date=1987|publisher=University of Oklahoma Press|location=Norman [OK]|isbn=978-0806120089|edition=1st}}&lt;/ref&gt;{{rp|65}}

15 වන සියවස අවසානයේ, බටහිර නිකරගුවාවේ ඇස්ටෙක් සහ මායාවරුන්ගේ මෙසෝඇමරිකානු ශිෂ්ටාචාරවලට සංස්කෘතියෙන් සම්බන්ධ වූ සහ මෙසෝඇමරිකානු භාෂා ප්‍රදේශයට භාෂාවෙන් සම්බන්ධ වූ ආදිවාසී ජනයා කිහිප දෙනෙකු වාසය කළහ.&lt;ref name=&quot;LOC1&quot;&gt;{{cite news|url=http://lcweb2.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd/cstdy:@field(DOCID+ni0013)|title=Nicaragua: Precolonial Period|work=Library of Congress Country Studies|access-date=2007-06-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20080922145600/http://lcweb2.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd/cstdy:@field(DOCID+ni0013)|archive-date=22 September 2008|url-status=live}}, interpretation of statement: &quot;the native peoples were linguistically and culturally similar to the Aztec and the Maya&quot;&lt;/ref&gt; චොරොටෙගාස් යනු මැංගු භාෂා ජනවාර්ගික කණ්ඩායම් වන අතර ඔවුන් ක්‍රි.ව. 800 දී පමණ වර්තමාන මෙක්සිකානු ප්‍රාන්තය වන චියාපාස් සිට නිකරගුවාවට පැමිණියහ.&lt;ref name=&quot;Choque&quot;&gt;{{cite web |last1=Solórzano |first1=Carla Torres |date=September 18, 2010 |title=Choque de lenguas o el mestizaje de nuestro idioma |trans-title=Clash of languages or the mixing of our language |url=http://www.laprensa.com.ni/2010/09/18/espectaculo/38089-choque-de-lenguas-o-el-mestizaje-de-nuestro-idioma |archive-url=https://web.archive.org/web/20170412143717/http://www.laprensa.com.ni/2010/09/18/espectaculo/38089-choque-de-lenguas-o-el-mestizaje-de-nuestro-idioma |archive-date=April 12, 2017 |access-date=July 26, 2021 |website=La Prensa |language=es}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Newson&quot; /&gt;{{rp|26–33}} නිකරාඕ ජනතාව නවාට් උපභාෂාව කතා කළ නහුවාස් ශාඛාවක් වූ අතර ක්‍රි.ව. 1200 දී පමණ චියාපාස් වලින් ද පැමිණියහ.&lt;ref name=&quot;Campbell1985&quot;&gt;{{cite book|last=Campbell|first=Lyle|title=The Pipil Language of El Salvador|url=https://books.google.com/books?id=N5bmUh7jproC&amp;pg=PA10|date=January 1, 1985|publisher=Walter de Gruyter|isbn=978-3-11-088199-8|pages=10–12}}&lt;/ref&gt; ඊට පෙර, නිකරාඕවරු ටොල්ටෙක් ශිෂ්ටාචාරය සමඟ සම්බන්ධ වී සිටියහ.&lt;ref name=&quot;Newson&quot; /&gt;{{rp|26–33}}&lt;ref name=&quot;Campbell1985&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|last=Fowler|first=WR Jr.|year=1985|title=Ethnohistoric Sources on the Pipil Nicarao: A Critical Analysis|url=https://archive.org/details/sim_ethnohistory_1985_32_1/page/37|journal=Ethnohistory|volume=32|issue=1|pages=37–62|doi=10.2307/482092|issn=0014-1801|jstor=482092|oclc=62217753|place=Columbus, Ohio}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Brinton|first1=Daniel G.|date=1887|title=Were the Toltecs an Historic Nationality?|url=https://archive.org/details/sim_proceedings-of-the-american-philosophical-society_july-december-1887_24_126/page/229|journal=Proceedings of the American Philosophical Society|volume=24|issue=126|pages=229–230|jstor=983071}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author1=von Humboldt, Alexander|author2=Poynter, J. Ryan|author3=Altamirano Rayo, Giorleny D|author4=Kraft, Tobias|title=Views of the Cordilleras and Monuments of the Indigenous Peoples of the Americas: A Critical Edition|url=https://books.google.com/books?id=G7Pt35axXEkC&amp;pg=PA92|date=January 25, 2013|publisher=University of Chicago Press|isbn=978-0-226-86509-6|page=92}}&lt;/ref&gt; චොරොටෙගාස් සහ නිකරාඕවරු දෙදෙනාම මෙක්සිකෝවේ චොලුලා නිම්නයේ ආරම්භ වූ අතර,&lt;ref name=&quot;Campbell1985&quot; /&gt; දකුණට සංක්‍රමණය වූහ.&lt;ref name=&quot;Newson&quot; /&gt;{{rp|26–33}} තුන්වන කණ්ඩායමක් වන සබ්ටියාබාස්, ක්‍රි.ව. 1200 දී පමණ මෙක්සිකානු ප්‍රාන්තයක් වන ගුවෙරෙරෝ සිට සංක්‍රමණය වූ ඔටෝ-මැංගු ජාතිකයන් විය.&lt;ref name=&quot;Campbell1997&quot;&gt;{{cite book|last1=Campbell|first1=Lyle|title=American Indian languages : the historical linguistics of Native America|url=https://archive.org/details/americanindianla0000camp|date=1997|publisher=Oxford University Press|location=New York|isbn=0-19-509427-1}}&lt;/ref&gt;{{rp|159}} ඊට අමතරව, 14 වන සියවසේ සිට ඇස්ටෙක්වරුන් විසින් පිහිටුවන ලද නිකරගුවාවේ වෙළඳාමට අදාළ ජනපද තිබුණි.&lt;ref name=&quot;Newson&quot; /&gt;{{rp|26–33}}

=== ස්පාඤ්ඤ යුගය (1523–1821) ===
[[File:Iglesia_de_la_Recoleccion_-_Leon_-_Nicaragua_-_01_(31416391552).jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Iglesia_de_la_Recoleccion_-_Leon_-_Nicaragua_-_01_(31416391552).jpg|thumb|යටත් විජිත යුගයේ ලියොන් නගරය]]
[[File:06.Plaza_de_la_Independencia_de_Granada.JPG|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:06.Plaza_de_la_Independencia_de_Granada.JPG|thumb|මධ්‍යම ඇමරිකාවේ වැඩිපුරම නැරඹූ ස්ථානවලින් එකක් වන නිකරගුවාව විල අසල යටත් විජිත නගරයක් වන ග්‍රැනඩා.]]
1502 දී, ඔහුගේ සිව්වන මුහුදු ගමනේදී, ක්‍රිස්ටෝපර් කොලොම්බස් ඔහුගේ සිව්වන මුහුදු ගමනේදී, වර්තමාන නිකරගුවාවට ළඟා වූ පළමු යුරෝපීයයා බවට පත්විය. ඔහු ගිනිකොන දෙසින් ඉස්ත්මස් දෙසට යාත්‍රා කළේය. පැනමාව.&lt;ref name=&quot;Brief&quot; /&gt;{{rp|193}}&lt;ref name=&quot;Newson&quot; /&gt;{{rp|92}} කොලොම්බස් නිකරගුවාවේ අත්ලාන්තික් පැත්තේ මදුරු වෙරළ තීරය ගවේෂණය කළේය.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.americanjourneys.org/aj-068/summary/index.asp|title=Letter of Columbus on the Fourth Voyage|access-date=2007-05-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20070403152053/http://americanjourneys.org/aj-068/summary/index.asp|archive-date=2007-04-03|publisher=American Journey|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; නමුත් කිසිදු ආදිවාසී ජනතාවක් හමු නොවීය. වසර 20 කට පසු, ස්පාඤ්ඤ ජාතිකයන් නිකරගුවාවට ආපසු ගිය අතර, මෙවර එහි නිරිතදිග කොටසට පැමිණියේය. නිකරගුවාව යටත් කර ගැනීමේ පළමු උත්සාහය වූයේ 1520 ජනවාරි මාසයේදී පැනමාවට පැමිණි ජයග්‍රාහක ගිල් ගොන්සාලෙස් ඩාවිලා විසිනි.&lt;ref name=&quot;EBH&quot;&gt;{{cite encyclopedia |title=Nicaragua: History |encyclopedia=Encyclopædia Britannica |url=https://www.britannica.com/eb/article-214487/Nicaragua |access-date=2007-08-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080610194232/http://www.britannica.com/eb/article-214487/Nicaragua |archive-date=10 June 2008 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 1522 දී, ගොන්සාලෙස් ඩාවිලා පසුව නිකරගුවාවේ රිවාස් දෙපාර්තමේන්තුව බවට පත් වූ ප්‍රදේශයට ගියේය.&lt;ref name=&quot;Brief&quot; /&gt;{{rp|35}}&lt;ref name=&quot;Newson&quot; /&gt;{{rp|92}} එහිදී ඔහුට ප්‍රධානියා වන මැකුයිල්මික්විස්ට්ලි විසින් මෙහෙයවන ලද ආදිවාසී නහුවා ගෝත්‍රයක් හමු විය, ඔහුගේ නම සමහර විට වැරදි ලෙස &quot;නිකරාඕ&quot; හෝ &quot;නිකරාගුවා&quot; ලෙස හැඳින්වේ. ගෝත්‍රයේ අගනුවර වූයේ ක්වාහ්කපොල්කා ය.&lt;ref name=&quot;Encuentro&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.elnuevodiario.com.ni/especiales/44697-encuentro-cacique-conquistador/|title=Encuentro del cacique y el conquistador|date=April 4, 2009|work=El Nuevo Diario|access-date=May 17, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170507054414/http://www.elnuevodiario.com.ni/especiales/44697-encuentro-cacique-conquistador/|archive-date=7 May 2017|language=es|trans-title=Encounter of the cacique and the conqueror|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;HealyPohl1980&quot;&gt;{{cite book|author1=Healy, Paul|author2=Pohl, Mary|title=Archaeology of the Rivas Region, Nicaragua|url=https://archive.org/details/archaeologyofriv0001heal|url-access=registration|year=1980|publisher=Wilfrid Laurier Univ. Press|isbn=978-0-88920-094-4|page=[https://archive.org/details/archaeologyofriv0001heal/page/21 21]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Dyck2015&quot;&gt;{{cite book|author1=Dyck, Erika|author2=Fletcher, Christopher|title=Locating Health: Historical and Anthropological Investigations of Place and Health|url=https://books.google.com/books?id=m-c5CgAAQBAJ&amp;pg=PA107|date=October 6, 2015|publisher=Routledge|isbn=978-1-317-32278-8|page=107}}&lt;/ref&gt; ගොන්සාලෙස් ඩාවිල, ස්පාඤ්ඤ භාෂාව ඉගෙන ගත් ස්වදේශික පරිවර්තකයින් දෙදෙනෙකුට ස්තූතිවන්ත වෙමින් මැකුයිල්මික්විස්ට්ලි සමඟ කතා කළේය. ඔහු ඔවුන් සමඟ රැගෙන ආවේය.&lt;ref name=&quot;Sanchez&quot;&gt;{{cite news|title=No hubo Nicarao, todo es invento|last1=Sánchez|first1=Edwin|date=September 16, 2002|work=El Nuevo Diario|language=es|trans-title=There was no Nicarao, it's all invented}}&lt;/ref&gt; සාරවත් බටහිර නිම්නවල රන් ගවේෂණය කර එකතු කිරීමෙන් පසු&lt;ref name=&quot;Encuentro&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Brief&quot; /&gt;{{rp|35}}&lt;ref name=&quot;Newson&quot; /&gt;{{rp|55}} ගොන්සාලෙස් ඩාවිල සහ ඔහුගේ මිනිසුන් ඩිරියන්ගන් ප්‍රධානියාගේ නායකත්වයෙන් යුත් චොරොටෙගා විසින් පහර දී පලවා හරින ලදී.&lt;ref name=&quot;Encuentro&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://lcweb2.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd/cstdy:@field(DOCID+ni0014)|title=The Spanish Conquest|work=Library of Congress|access-date=2007-08-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20080922150135/http://lcweb2.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd/cstdy:@field(DOCID+ni0014)|archive-date=22 September 2008|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ස්පාඤ්ඤ ජාතිකයන් ගෝත්‍ර ක්‍රිස්තියානි ආගමට හරවා ගැනීමට උත්සාහ කළහ; මැකුයිල්මික්විස්ට්ලිගේ ගෝත්‍රය බව්තීස්ම විය,&lt;ref name=&quot;Encuentro&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Newson&quot; /&gt;{{rp|86}} නමුත් ඩිරියන්ගන් ස්පාඤ්ඤ ජාතිකයන්ට විවෘතව සතුරු විය. පැසිෆික් වෙරළ තීරයේ බටහිර නිකරගුවාව, පිලිපීනයේ මැනිලා සහ මෙක්සිකෝවේ ඇකපුල්කෝ අතර ජලයේ ගමන් කරන ගැලියන්වරුන් සඳහා වරායක් සහ නැව් තැනීමේ පහසුකමක් බවට පත් විය.&lt;ref&gt;[https://scholarspace.manoa.hawaii.edu/bitstream/10125/100380/1/Peterson_Andrew_r.pdf Making the First Global Trade Route: The Southeast Asian Foundations of the Acapulco–Manila Galleon Trade, 1519-1650 (Page 163)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211117122328/https://scholarspace.manoa.hawaii.edu/bitstream/10125/100380/1/Peterson_Andrew_r.pdf|date=17 November 2021}} Citing Andre Gschaedler, &quot;Mexico and the Pacific, 1540 - 1565: The Voyage of Villabos and Legazpi and the Preparations Made for Them,&quot; (Ph.D. dissertation, Columbia University, 1954), 40.&lt;/ref&gt;

පළමු ස්පාඤ්ඤ ස්ථිර ජනාවාස 1524 දී ආරම්භ කරන ලදී.&lt;ref name=&quot;EBH&quot; /&gt; එම වසරේදී, ජයග්‍රාහක ෆ්‍රැන්සිස්කෝ හර්නැන්ඩෙස් ද කොර්ඩෝබා නිකරගුවාවේ ප්‍රධාන නගර දෙකක් ආරම්භ කළේය: නිකරගුවා විලෙහි ග්‍රැනඩා සහ පසුව මැනගුවා විලට බටහිරින් ලියොන්.&lt;ref name=&quot;Brief&quot; /&gt;{{rp|35, 193}}&lt;ref name=&quot;Newson&quot; /&gt;{{rp|92}} කොර්ඩෝබා ඉක්මනින්ම නගර සඳහා ආරක්ෂක ගොඩනඟා අනෙකුත් ජයග්‍රාහකයන්ගේ ආක්‍රමණවලට එරෙහිව සටන් කළේය.&lt;ref name=&quot;Newson&quot; /&gt;{{rp|92}} කොර්ඩෝබා පසුව ඔහුගේ උසස් නිලධාරියා වූ පෙඩ්‍රෝ ඇරියස් ඩාවිලාට අභියෝග කිරීම නිසා ප්‍රසිද්ධියේ හිස ගසා දමන ලදී.&lt;ref name=&quot;Brief&quot; /&gt;{{rp|35}} කොර්ඩෝබාගේ සොහොන සහ දේහය 2000 දී ලියොන් වීජෝ හි නටබුන් වලින් සොයා ගන්නා ලදී.&lt;ref name=&quot;ET&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.envio.org.ni/articulo/1418|title=Nicaragua Briefs: An Historic Find|work=Envío|access-date=2007-08-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20170712083309/http://www.envio.org.ni/articulo/1418|archive-date=12 July 2017|publisher=Central American University – UCA|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

ස්පාඤ්ඤ හමුදා අතර ගැටුම් ඔවුන්ගේ ආදිවාසී ජනතාව සහ ඔවුන්ගේ සංස්කෘතිය විනාශ කිරීමට බාධාවක් නොවීය. සටන් මාලාව &quot;කපිතාන්වරුන්ගේ යුද්ධය&quot; ලෙස හැඳින්විණි.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Duncan|first=David Ewing|title=Hernando de Soto – A Savage Quest in the Americas – Book II: Consolidation|url=https://archive.org/details/hernandodesotosa00dunc|publisher=Crown Publishers|location=New York|year=1995}}&lt;/ref&gt; පෙඩ්‍රෝ ඇරියස් ඩාවිල ජයග්‍රාහකයෙකි;&lt;ref name=&quot;Brief&quot; /&gt;{{rp|35}} පැනමාවේ පාලනය අහිමි වුවද, ඔහු නිකරගුවාවට ගොස් ලියොන් හි ඔහුගේ කඳවුර ස්ථාපිත කළේය.&lt;ref name=&quot;Whisnant2000&quot;&gt;{{cite book|last=Whisnant|first=David E.|title=Rascally Signs in Sacred Places: The Politics of Culture in Nicaragua|url=https://books.google.com/books?id=qK8TBAAAQBAJ&amp;pg=PA30|date=November 9, 2000|publisher=Univ of North Carolina Press|isbn=978-0-8078-6626-9|pages=30–32|access-date=24 May 2017|archive-date=5 February 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240205140444/https://books.google.com/books?id=qK8TBAAAQBAJ&amp;pg=PA30#v=onepage&amp;q&amp;f=false|url-status=live}}&lt;/ref&gt; 1527 දී, ලියොන් ජනපදයේ අගනුවර බවට පත් විය.&lt;ref name=&quot;Newson&quot; /&gt;{{rp|93}}&lt;ref name=&quot;Whisnant2000&quot; /&gt; රාජ්‍ය තාන්ත්‍රිකභාවය හරහා, ඇරියස් ඩාවිලා ජනපදයේ පළමු ආණ්ඩුකාරයා බවට පත්විය.&lt;ref name=&quot;ET&quot; /&gt;

ඔවුන්ගේ පක්ෂවල කාන්තාවන් නොමැතිව,&lt;ref name=&quot;Newson&quot; /&gt;{{rp|123}} ස්පාඤ්ඤ ආක්‍රමණිකයන් නහුවා සහ චොරොටෙගා භාර්යාවන් සහ සහකරුවන් ලබා ගත් අතර, බටහිර නිකරගුවාවේ ජනගහනයෙන් අතිමහත් බහුතරයක් වන &quot;මෙස්ටිසෝ&quot; ලෙස දැන් හැඳින්වෙන ස්වදේශික සහ යුරෝපීය කොටස්වල බහු වාර්ගික මිශ්‍රණය ආරම්භ කළහ.&lt;ref name=&quot;LOC1&quot; /&gt; බොහෝ ආදිවාසී ජනතාව යුරෝපීය බෝවන රෝගවලින් මිය ගිය අතර, ඔවුන්ගේ යැපීම පාලනය කළ ස්පාඤ්ඤ ජාතිකයන් විසින් නොසලකා හැරීම නිසා එය තවත් උග්‍ර විය.&lt;ref name=&quot;EBH&quot; /&gt; 1526 සහ 1540 අතර කාලය තුළ තවත් බොහෝ ආදිවාසී ජනයා අල්ලාගෙන පැනමාව සහ පේරු වෙත වහලුන් ලෙස ප්‍රවාහනය කරන ලදී.&lt;ref name=&quot;Brief&quot; /&gt;{{rp|193}}&lt;ref name=&quot;Newson&quot; /&gt;{{rp|104–105}}

1610 දී, මොමොටොම්බෝ ගිනි කන්ද පුපුරා ගොස් ලියොන් නගරය විනාශ කළේය.&lt;ref name=&quot;Geomorph&quot;&gt;{{cite book|last=Bergoeing|first=Jean Pierre|title=Geomorphology of Central America: A Syngenetic Perspective|url=https://books.google.com/books?id=TWwZBgAAQBAJ&amp;pg=PA68|date=May 18, 2015|publisher=Elsevier Science|isbn=978-0-12-803185-8|pages=68–69|access-date=25 May 2017|archive-date=5 February 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240205140445/https://books.google.com/books?id=TWwZBgAAQBAJ&amp;pg=PA68#v=onepage&amp;q&amp;f=false|url-status=live}}&lt;/ref&gt; නගරය මුල් නගරයට වයඹ දෙසින් නැවත ගොඩනඟන ලදී,&lt;ref name=&quot;Whisnant2000&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Geomorph&quot; /&gt; එය දැන් ලියොන් වීජෝ නටබුන් ලෙස හැඳින්වේ. ඇමරිකානු විප්ලවීය යුද්ධය අතරතුර, මධ්‍යම ඇමරිකාව බ්‍රිතාන්‍යය සහ ස්පාඤ්ඤය අතර ගැටුමකට ලක් විය. බ්‍රිතාන්‍ය නාවික හමුදා අද්මිරාල් හොරාටියෝ නෙල්සන් 1779 දී සැන් ෆර්නැන්ඩෝ ඩි ඔමෝවා සටනේදී සහ 1780 දී සැන් ජුවාන් ගඟේ ගවේෂණ මෙහෙයවූ අතර, එහි දෙවැන්න රෝග හේතුවෙන් අතහැර දැමීමට පෙර තාවකාලික සාර්ථකත්වයක් ලබා ගත්තේය.

=== 1821 සිට 1909 දක්වා ස්වාධීන නිකරගුවාව ===
[[File:Political_Evolution_of_Central_America_and_the_Caribbean_1830_na.png|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Political_Evolution_of_Central_America_and_the_Caribbean_1830_na.png|thumb|1830 දී මදුරු වෙරළ තීරය]]
[[File:La_Pedrada_de_Andres_Castro.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:La_Pedrada_de_Andres_Castro.jpg|thumb|ෆිලිබස්ටර් යුද්ධය අතරතුර සැන් ජැසින්ටෝ සටනේ චිත්‍රයක්]]
මධ්‍යම ඇමරිකාවේ නිදහස් පනත මගින් 1821 සැප්තැම්බර් මාසයේදී ග්වාතමාලාවේ කපිතාන් ජෙනරාල් ධුරය විසුරුවා හරින ලද අතර, නිකරගුවාව ඉක්මනින්ම පළමු මෙක්සිකානු අධිරාජ්‍යයේ කොටසක් බවට පත්විය. එම වසරේම මාර්තු මාසයේදී මෙක්සිකානු රාජාණ්ඩුව පෙරලා දැමීමෙන් පසු, 1823 ජූලි මාසයේදී, නිකරගුවාව අලුතින් පිහිටුවන ලද මධ්‍යම ඇමරිකාවේ එක්සත් පළාත්වලට සම්බන්ධ වූ අතර, පසුව මධ්‍යම ඇමරිකාවේ ෆෙඩරල් ජනරජය ලෙස හැඳින්වෙන රටකි. 1838 දී නිකරගුවාව නිසැකවම ස්වාධීන ජනරජයක් බවට පත්විය.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Smith|first1=RS|year=1963|title=Financing the Central American federation, 1821–1838|url=https://archive.org/details/sim_hispanic-american-historical-review_1963-11_43_4/page/483|journal=The Hispanic American Historical Review|volume=43|issue=4|pages=483–510|doi=10.2307/2509898|jstor=2509898}}&lt;/ref&gt;

නිදහසේ මුල් වසරවල ලියොන්හි ලිබරල් ප්‍රභූව සහ ග්‍රැනඩාවේ කොන්සර්වේටිව් ප්‍රභූව අතර එදිරිවාදිකම් මගින් සංලක්ෂිත වූ අතර, එය බොහෝ විට සිවිල් යුද්ධයක් දක්වා පිරිහී ගියේය, විශේෂයෙන් 1840 සහ 1850 ගණන් වලදී. 1852 දී මැනගුවා ජාතියේ අගනුවර ලෙස අවිවාදිත ප්‍රමුඛත්වයට පත් වූයේ, සතුරු නගර දෙක අතර එදිරිවාදිකම් සමනය කිරීම සඳහා ය.&lt;ref name=&quot;Capital&quot;&gt;{{cite book|last=Cybriwsky|first=Roman Adrian|title=Capital Cities around the World: An Encyclopedia of Geography, History, and Culture|url=https://books.google.com/books?id=qb6NAQAAQBAJ&amp;pg=PA177|date=May 23, 2013|publisher=ABC-CLIO|isbn=978-1-61069-248-9|page=177|access-date=27 May 2017|archive-date=5 February 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240205140429/https://books.google.com/books?id=qb6NAQAAQBAJ&amp;pg=PA177|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://archivo.laprensa.com.ni/archivo/2006/marzo/09/servicios/guiaturistica/|title=Managua|date=March 9, 2006|work=La Prensa|access-date=May 24, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20131111081208/http://archivo.laprensa.com.ni/archivo/2006/marzo/09/servicios/guiaturistica/|archive-date=November 11, 2013|language=es|quote=Fue elevada a ciudad en 1846 y salomónicamente declarada capital de la República en 1852, para dirimir el viejo conflicto entre las urbes coloniales de León (occidente) y Granada (oriente) que rivalizaban por ejercer la hegemonía política de Nicaragua.}}&lt;/ref&gt; 1848 දී කැලිෆෝනියාවේ රන් රෂ් ආරම්භ වීමෙන් පසුව, නිකරගුවාව නැගෙනහිර එක්සත් ජනපදයේ සංචාරකයින්ට සැන් ජුවාන් ගඟ සහ නිකරගුවා විල හරහා මුහුදු මාර්ගයෙන් කැලිෆෝනියාවට ගමන් කිරීමට මාර්ගයක් සැපයීය.&lt;ref name=&quot;Brief&quot; /&gt;{{rp|81}} 1855 දී ලිබරල්වාදීන් විසින් කොන්සර්වේටිව්වරුන්ට එරෙහි ඔවුන්ගේ අරගලයට එක්වන ලෙස ආරාධනා කරන ලද ඇමරිකානු වික්‍රමාන්විත සහ ෆිලිබස්ටර් විලියම් වෝකර් 1856 දී විකට මැතිවරණයක් පැවැත්වීමෙන් පසු නිකරගුවාවේ ජනාධිපති ධුරයට පත් විය; ඔහුගේ ජනාධිපති ධුරය වසරකටත් අඩු කාලයක් පැවතුනි.&lt;ref name=&quot;mined&quot;&gt;{{cite web |date=9 December 2012 |title=Gobernantes de Nicaragua |url=http://www.mined.gob.ni/gobernant4.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121009181920/http://www.mined.gob.ni/gobernant4.php |archive-date=9 October 2012 |access-date=29 August 2020 |publisher=Ministerio de Educación}}&lt;/ref&gt; කොස්ටාරිකාව, හොන්ඩුරාස්, එල් සැල්වදෝරය, ග්වාතමාලාව සහ නිකරගුවාවේ හමුදා 1857 දී වෝකර් නිකරගුවාවෙන් පලවා හැරීමට එක්සත් වූ අතර,&lt;ref&gt;{{cite book|last=Walker|first=W|title=The War in Nicaragua|publisher=S.H. Goetzel &amp; Company|place=New York|year=1860|url=https://archive.org/stream/warinnicaragua00walkgoog#page/n6/mode/2up}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|last=Juda|first=F|year=1919|title=California Filibusters: A History of their Expeditions into Hispanic America (excerpt)|url=http://www.sfmuseum.org/hist1/walker.html|url-status=live|journal=The Grizzly Bear|volume=XXI|issue=4|pages=3–6, 15, 19|archive-url=https://web.archive.org/web/20090802063416/http://www.sfmuseum.org/hist1/walker.html|archive-date=2 August 2009|access-date=2011-07-20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Baker|first=CP|title=Moon Handbooks: Costa Rica|edition=4th|chapter=The William Walker Saga|page=[https://archive.org/details/costarica00bake_2/page/67 67]|publisher=Avalon Travel Publishing|place=New York|year=2001|isbn=978-1-56691-608-0|chapter-url=https://archive.org/details/costarica00bake_2/page/67}}&lt;/ref&gt; දශක තුනක කොන්සර්වේටිව් පාලනයක් ගෙන ආවේය.

1655 සිට මදුරු වෙරළ තීරය ආරක්ෂිත ප්‍රදේශයක් ලෙස ප්‍රකාශ කළ මහා බ්‍රිතාන්‍යය, 1859 දී එම ප්‍රදේශය හොන්ඩුරාස් වෙත පවරා 1860 දී එය නිකරගුවාවට මාරු කළේය. මදුරු වෙරළ තීරය 1894 දක්වා ස්වාධීන ප්‍රදේශයක් ලෙස පැවතුනි. 1893 සිට 1909 දක්වා නිකරගුවාවේ ජනාධිපති ජෝස් සැන්ටොස් සෙලායා, මදුරු වෙරළ තීරය නිකරගුවාවට ඒකාබද්ධ කිරීම සඳහා සාකච්ඡා කළේය. ඔහුට ගෞරවයක් වශයෙන්, කලාපය &quot;සෙලායා දෙපාර්තමේන්තුව&quot; බවට පත් විය.

19 වන සියවසේ අගභාගය පුරාම, එක්සත් ජනපදය සහ යුරෝපීය බලවතුන් කිහිප දෙනෙකු නිකරගුවාව හරහා ඇළක් ඉදිකිරීමෙන් පැසිෆික් සාගරය අත්ලාන්තික් සාගරයට සම්බන්ධ කිරීමට විවිධ යෝජනා ක්‍රම සලකා බැලූහ.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Colquhoun|first=AR|title=The key of the Pacific: the Nicaragua canal|publisher=Archibald Constable and Company|place=Westminster, England|year=1895|url=https://archive.org/stream/keypacificnicar02colqgoog#page/n6/mode/2up}}&lt;/ref&gt;

=== එක්සත් ජනපද වාඩිලා ගැනීම (1909–1933) ===
1909 දී, ජනාධිපති සෙලායාට එරෙහිව කැරලි ගසන බලවේගයන්ට එක්සත් ජනපදය සහාය දැක්වීය. යෝජිත නිකරගුවා ඇළ මාර්ගය පිළිබඳ වෙනස්කම්, කලාපය අස්ථාවර කිරීමට නිකරගුවාවට ඇති හැකියාව සහ නිකරගුවාවේ ස්වභාවික සම්පත් වෙත විදේශීය ප්‍රවේශය නියාමනය කිරීමට සෙලායා ගත් උත්සාහයන් එක්සත් ජනපද අභිප්‍රායන්ට ඇතුළත් විය. 1909 නොවැම්බර් 18 වන දින, සෙලායාගේ නියෝගයෙන් විප්ලවවාදීන් 500 ක් (ඇමරිකානුවන් දෙදෙනෙකු ඇතුළුව) ඝාතනය කිරීමෙන් පසු එක්සත් ජනපද යුද නැව් ප්‍රදේශයට යවන ලදී. එක්සත් ජනපද ජීවිත සහ දේපළ ආරක්ෂා කරන බව පවසමින් එක්සත් ජනපදය මැදිහත්වීම සාධාරණීකරණය කළේය. එම වසර අගදී සෙලායා ඉල්ලා අස්විය.

1912 අගෝස්තු මාසයේදී, නිකරගුවාවේ ජනාධිපති ඇඩොල්ෆෝ ඩියාස්, කැරැල්ලකට නායකත්වය දෙන බවට බියෙන් ඉල්ලා අස්වන ලෙස යුද ලේකම් ජෙනරාල් ලුයිස් මේනාගෙන් ඉල්ලා සිටියේය. මේනා ඔහුගේ සහෝදරයා වන මැනගුවා පොලිස් ප්‍රධානියා සමඟ මනගුවාවෙන් පලා ගොස් කැරැල්ලක් ආරම්භ කළේය. මේනාගේ හමුදා ඇමරිකානු සමාගමක වාෂ්ප බෝට්ටු අල්ලා ගැනීමෙන් පසු, එක්සත් ජනපද දූත පිරිස ජනාධිපති ඩයස්ගෙන් ඉල්ලා සිටියේ කැරැල්ල අතරතුර ඇමරිකානු පුරවැසියන්ගේ සහ දේපළවල ආරක්ෂාව සහතික කරන ලෙසයි. ඔහු පිළිතුරු දුන්නේ තමාට නොහැකි බවත්, ගැටුමට මැදිහත් වන ලෙස එක්සත් ජනපදයෙන් ඉල්ලා සිටි බවත්ය.&lt;ref&gt;{{cite book|title=Foreign Relations of the United States|year=1912|page=1032}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Langley|first=Lester D.|title=The Banana Wars: United States Intervention in the Caribbean, 1898-1934|url=https://books.google.com/books?id=Xc1RBfZd3pcC&amp;pg=PA64|year=2002|publisher=SR Books|location=Wilmington|isbn=978-0-8420-5047-0|page=64|access-date=5 February 2024|archive-date=5 February 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240205140307/https://books.google.com/books?id=Xc1RBfZd3pcC&amp;pg=PA64#v=onepage&amp;q&amp;f=false|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1925 සිට මාස නවයක කාලයක් හැර, එක්සත් ජනපද මැරීන් භටයින් 1912 සිට 1933 දක්වා නිකරගුවාව අත්පත් කර ගත්හ.&lt;ref name=&quot;Brief&quot; /&gt;{{rp|111, 197}}&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.socialistworker.co.uk/art.php?id=12191|title=US violence for a century: Nicaragua: 1912–33|work=Socialist Worker|access-date=2007-08-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20070927213236/http://www.socialistworker.co.uk/art.php?id=12191|archive-date=27 September 2007|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 1914 දී, බ්‍රයන්-චමෝරෝ ගිවිසුම අත්සන් කරන ලද අතර, එමඟින් නිකරගුවාව හරහා යෝජිත ඇළ මාර්ගයක් සඳහා එක්සත් ජනපද පාලනය මෙන්ම විභව ඇළ මාර්ග ආරක්ෂක සඳහා බදු දීමද සිදු විය.&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |title=Bryan–Chamorro Treaty |encyclopedia=Encyclopædia Britannica |url=https://www.britannica.com/eb/article-9016820/Bryan-Chamorro-Treaty |access-date=2007-08-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080227005939/http://www.britannica.com/eb/article-9016820/Bryan-Chamorro-Treaty |archive-date=27 February 2008 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; එක්සත් ජනපද මැරීන් භටයින් ඉවත්වීමෙන් පසු, 1926 දී ලිබරල්වාදීන් සහ කොන්සර්වේටිව්වරුන් අතර තවත් ප්‍රචණ්ඩ ගැටුමක් හේතුවෙන් එක්සත් ජනපද මැරීන් භටයින් නැවත පැමිණීම සිදුවිය.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.vianica.com/go/specials/16-augusto-sandino.html|title=General Augusto C. Sandino: The Constitutional War|work=ViaNica|access-date=2007-08-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20070822222208/http://www.vianica.com/go/specials/16-augusto-sandino.html|archive-date=22 August 2007|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
[[File:General_Sandino_(center)_and_Staff_enroute_to_Mexico._Siglo_XX.,_06-1929_-_NARA_-_532357.tif|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:General_Sandino_(center)_and_Staff_enroute_to_Mexico._Siglo_XX.,_06-1929_-_NARA_-_532357.tif|thumb|1929 ජුනි මාසයේදී කැරලි නායක ඔගස්ටෝ සීසාර් සැන්ඩිනෝ (මැද)]]
1927 සිට 1933 දක්වා, කැරලිකාර ජෙනරාල් ඔගස්ටෝ සීසර් සැන්ඩිනෝ පාලන තන්ත්‍රයට එරෙහිව සහ පසුව ඔහු වසර පහකට වැඩි කාලයක් සටන් කළ එක්සත් ජනපද මැරීන් භටයින්ට එරෙහිව අඛණ්ඩ ගරිල්ලා යුද්ධයක් මෙහෙයවීය.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.advocacynet.org/news_view/news_141.html|title=A Disaster Foretold|last=Vukelich|first=D|access-date=2007-05-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20070403231532/http://www.advocacynet.org/news_view/news_141.html|archive-date=April 3, 2007|publisher=The Advocacy Project|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 1933 දී ඇමරිකානුවන් ඉවත්ව ගිය විට, ඔවුන් ගාඩියා නැෂනල් (ජාතික ආරක්ෂකයා) පිහිටුවන ලදී,&lt;ref name=&quot;SY&quot;&gt;{{cite encyclopedia |title=The Somoza years |encyclopedia=Encyclopædia Britannica |url=https://www.britannica.com/eb/article-40992/Nicaragua |access-date=2007-08-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080619204204/http://www.britannica.com/eb/article-40992/Nicaragua |archive-date=19 June 2008 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ඇමරිකානුවන් විසින් පුහුණු කර සන්නද්ධ කරන ලද සහ එක්සත් ජනපද අවශ්‍යතාවලට පක්ෂපාතී වීමට නිර්මාණය කරන ලද ඒකාබද්ධ හමුදා සහ පොලිස් බලකායකි.

1933 ජනවාරි මාසයේදී එක්සත් ජනපද මැරීන් භටයින් නිකරගුවාවෙන් ඉවත් වූ පසු, සැන්ඩිනෝ සහ ජනාධිපති ජුවාන් බවුටිස්ටා සකාසාගේ අලුතින් තේරී පත් වූ පරිපාලනය එකඟතාවයකට පැමිණියේ, සමාව, කෘෂිකාර්මික ජනපදයක් සඳහා ඉඩම් ප්‍රදානයක් සහ වසරකට මිනිසුන් 100 දෙනෙකුගෙන් යුත් සන්නද්ධ කණ්ඩායමක් රඳවා තබා ගැනීම සඳහා සැන්ඩිනෝ ඔහුගේ ගරිල්ලා ක්‍රියාකාරකම් නතර කරන බවටයි.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.sandino.org/bio_en.htm|title=Biographical Notes|access-date=2007-05-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20061231171221/http://www.sandino.org/bio_en.htm|archive-date=December 31, 2006|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; කෙසේ වෙතත්, සැන්ඩිනෝ සහ ජාතික ආරක්ෂක අධ්‍යක්ෂ ඇනස්ටේසියෝ සොමෝසා ගාර්ෂියා අතර වැඩෙන සතුරුකම සහ සැන්ඩිනෝගෙන් සන්නද්ධ විරෝධයක් ඇති වේ යැයි බිය නිසා, සොමෝසා ගාර්ෂියා ඔහුව ඝාතනය කිරීමට නියෝග කළේය.&lt;ref name=&quot;SY&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.bulatlat.com/news/2-5/2-5-reader-arnove.html|title=History of U.S. Violence Across the Globe: Washington's War Crimes (1912–33)|date=2001-12-16|access-date=2007-05-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20061114023101/http://www.bulatlat.com/news/2-5/2-5-reader-arnove.html|archive-date=14 November 2006|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.dissidentvoice.org/Oct05/solo1007.htm|title=Nicaragua: From Sandino to Chavez|last=Solo|first=T|date=2005-10-07|access-date=2007-05-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20070405114858/http://www.dissidentvoice.org/Oct05/solo1007.htm|archive-date=5 April 2007|publisher=Dissident Voice|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 1934 පෙබරවාරි 21 වන දින රාත්‍රියේ ජනාධිපති මන්දිරයේදී රාත්‍රී භෝජන සංග්‍රහයක් සඳහා සහ සාම ගිවිසුමක් අත්සන් කිරීමට සකාසා සැන්ඩිනෝට ආරාධනා කළේය. ජනාධිපති මන්දිරයෙන් පිටව ගිය පසු, ජාතික ආරක්ෂක සොල්දාදුවන් විසින් සැන්ඩිනෝගේ මෝටර් රථය නවතා ඔවුන් ඔහුව පැහැර ගත්හ. එදින රාත්‍රියේ පසුව, ජාතික ආරක්ෂක සොල්දාදුවන් විසින් සැන්ඩිනෝ ඝාතනය කරන ලදී. පසුව, සැන්ඩිනෝගේ කෘෂිකාර්මික ජනපදයේ පිරිමින්, කාන්තාවන් සහ ළමයින් සිය ගණනක් ඝාතනය කරන ලදී.&lt;ref name=&quot;SomozaDynasty&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.ucis.pitt.edu/clas/nicaragua_proj/history/somoza/Hist-Somoza-dinasty.pdf|title=The Somoza Dynasty|access-date=2007-05-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20061110033552/http://www.ucis.pitt.edu/clas/nicaragua_proj/history/somoza/Hist-Somoza-dinasty.pdf|archive-date=November 10, 2006|publisher=University of Pittsburgh|page=1|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
=== සොමෝසා රාජවංශය (1927–1979) ===
[[File:Trujillo-Somoza_1952.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Trujillo-Somoza_1952.jpg|thumb|ජනාධිපති ඇනස්ටේසියෝ සොමෝසා ගාර්ෂියා (වමේ) 1952 දී ඩොමිනිකන් ජනාධිපති රෆායෙල් ටෘජිලෝ සමඟ]]
[[File:Meeting_with_President_Anastasio_Somoza_Debayle_of_Nicaragua,_before_State_Dinner_-_NARA_-_194723-perspective-tilt-crop.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Meeting_with_President_Anastasio_Somoza_Debayle_of_Nicaragua,_before_State_Dinner_-_NARA_-_194723-perspective-tilt-crop.jpg|thumb|1971 දී එක්සත් ජනපද ජනාධිපති රිචඩ් නික්සන් සමඟ ඇනස්ටේසියෝ සොමෝසා ඩෙබේල් (මැද)]]
නිකරගුවාව හමුදා ඒකාධිපතිත්වයන් කිහිපයකට මුහුණ දී ඇති අතර, දීර්ඝතම කාලය වන්නේ සොමෝසා පවුලේ පාරම්පරික ඒකාධිපතිත්වයයි. ඔවුන් 20 වන සියවස තුළ අඛණ්ඩව වසර 43ක් පාලනය කළහ.&lt;ref&gt;{{cite journal|last=Colburn|first=Forrest D.|date=2012-03-26|title=Nicaragua, Forlorn|url=http://www.worldpolicy.org/journal/spring2012/nicaragua-forlorn|url-status=dead|journal=World Policy Journal|volume=29|issue=Spring 2012|pages=91–100|doi=10.1177/0740277512443806|archive-url=https://web.archive.org/web/20120506221638/http://www.worldpolicy.org/journal/spring2012/nicaragua-forlorn|archive-date=6 May 2012|access-date=31 May 2012}}&lt;/ref&gt; සොමෝසා පවුල 1937 දී බලයට පත් වූයේ, 1927 දී එක්සත් ජනපදය විසින් සකස් කරන ලද ගිවිසුමක ප්‍රතිඵලයක් ලෙසය. එමඟින් රට තුළ දිගු කලක් පාලනය කළ නාවික භටයින් වෙනුවට ගාඩියා නැෂනල් පිහිටුවීම නියම කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite book|title=Lying for Empire: How to Commit War Crimes With a Straight Face|url=https://archive.org/details/lyingforempireho0000mode|first=David|last=Model|publisher=Common Courage Press|year=2005}}&lt;/ref&gt; සොමෝසා ගාර්ෂියා තම මාර්ගයට බාධා කළ හැකි ජාතික ආරක්ෂක නිලධාරීන් සෙමෙන් ඉවත් කළ අතර, පසුව සකාසා බලයෙන් පහ කර 1937 ජනවාරි 1 වන දින දූෂිත මැතිවරණයකින් ජනාධිපති විය.&lt;ref name=&quot;SY&quot; /&gt;

1941 දී, දෙවන ලෝක යුද්ධ සමයේදී, නිකරගුවාව [[ජපානය|ජපානයට]] (දෙසැම්බර් 8), [[ජර්මනිය|ජර්මනියට]] (දෙසැම්බර් 11), [[ඉතාලිය|ඉතාලියට]] (දෙසැම්බර් 11), [[බල්ගේරියාව|බල්ගේරියාවට]] (දෙසැම්බර් 19), [[හංගේරියාව|හංගේරියාවට]] (දෙසැම්බර් 19) සහ [[රුමේනියාව|රුමේනියාවට]] (දෙසැම්බර් 19) එරෙහිව යුද්ධ ප්‍රකාශ කළේය. රුමේනියාව පමණක් ප්‍රතිප්‍රහාර එල්ල කරමින් එම දිනයේම (1941 දෙසැම්බර් 19) නිකරගුවාවට එරෙහිව යුද්ධ ප්‍රකාශ කළේය.&lt;ref&gt;Goldstein, Erik (2005) ''Wars and Peace Treaties: 1816 to 1991''. Routledge. p. 218. {{ISBN|9781134899111}}&lt;/ref&gt; යුද්ධයට සොල්දාදුවන් යවා නැත, නමුත් සොමෝසා ගාර්ෂියා ජර්මානු නිකරගුවා පදිංචිකරුවන් සතුව තිබූ දේපළ රාජසන්තක කළේය. &lt;ref&gt;{{cite news|url=http://archivo.elnuevodiario.com.ni/2005/enero/06-enero-2005/nacional/nacional-20050106-04.html|title=El asalto de Somoza a los alemanes|date=6 January 2005|access-date=2007-07-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20071012011055/http://archivo.elnuevodiario.com.ni/2005/enero/06-enero-2005/nacional/nacional-20050106-04.html|archive-date=October 12, 2007|language=es|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 1945 දී, එක්සත් ජාතීන්ගේ ප්‍රඥප්තිය අනුමත කළ පළමු රටවල් අතර නිකරගුවාව ද විය.&lt;ref&gt;{{cite web |date=1945-06-26 |title=Charter of the United Nations and Statute of the International Court of Justice |url=http://treaties.un.org/doc/Publication/CTC/uncharter.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130116214749/http://treaties.un.org/doc/Publication/CTC/uncharter.pdf |archive-date=16 January 2013 |access-date=21 July 2011 |publisher=United Nations |page=49 |place=San Francisco}}&lt;/ref&gt;

1956 සැප්තැම්බර් 29 වන දින,&lt;ref&gt;{{Cite web |date=September 30, 1956 |title=SOMOZA'S NATION CALLED HIS FIEF; Rule of Nicaraguan General, Beginning With 1935 Coup, Was Seldom Challenged PRESIDENT FIRST IN '37 Graduate of Business School in U.S., He Acquired Great Wealth During Regime |url=http://timesmachine.nytimes.com/timesmachine/1956/09/30/88469093.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240205140309/https://timesmachine.nytimes.com/timesmachine/1956/09/30/88469093.html |archive-date=5 February 2024 |access-date=2021-11-08 |website=New York Times TimesMachine |language=en}}&lt;/ref&gt; 27 හැවිරිදි ලිබරල් නිකරගුවා කවියෙකු වන රිගොබර්ටෝ ලෝපෙස් පෙරෙස් විසින් සොමෝසා ගාර්ෂියා වෙඩි තබා ඝාතනය කරන ලදී. අභාවප්‍රාප්ත ජනාධිපතිවරයාගේ වැඩිමහල් පුත්‍රයා වන ලුයිස් සොමෝසා ඩෙබේල්, කොංග්‍රසය විසින් ජනාධිපති ලෙස පත් කරන ලද අතර නිල වශයෙන් රටේ පාලනය භාර ගන්නා ලදී.&lt;ref name=&quot;SY&quot; /&gt; සමහරුන් ඔහුව මධ්‍යස්ථ ලෙස සිහිපත් කරයි, නමුත් බලයේ සිටි වසර කිහිපයකට පසු හෘදයාබාධයකින් මිය ගියේය. ජනාධිපති ලෙස ඔහුගේ අනුප්‍රාප්තිකයා වූයේ රෙනේ ෂික් ගුටියර්රෙස් වන අතර, බොහෝ නිකරගුවා වැසියන් ඔහුව සැලකුවේ &quot;සොමෝසාවරුන්ගේ රූකඩයක් ලෙස&quot; ය.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://findarticles.com/p/articles/mi_qa3821/is_200304/ai_n9173383/pg_11|title=Against all odds: U.S. policy and the 1963 Central America Summit Conference|last=Leonard|first=TM|access-date=2007-05-09|archive-url=http://arquivo.pt/wayback/20090628115503/http://findarticles.com/p/articles/mi_qa3821/is_200304/ai_n9173383/pg_11|archive-date=2009-06-28|publisher=Journal of Third World Studies|year=2003|page=11|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; සොමෝසා ගාර්ෂියාගේ බාල පුත් ඇනස්ටේෂියෝ සොමෝසා ඩෙබේල්, බොහෝ විට &quot;සොමෝසා&quot; ලෙස හඳුන්වනු ලබන අතර, 1967 දී ජනාධිපති ධුරයට පත් විය.

1972 දී ඇති වූ භූමිකම්පාවකින් මනගුවාවේ 90% ක් පමණ විනාශ වූ අතර එහි යටිතල පහසුකම් බොහොමයක් ද විනාශ විය.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://tvnews.vanderbilt.edu/program.pl?ID=221286|title=Headline: Nicaragua Earthquake|date=1972-12-16|access-date=2007-05-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20110510035404/https://tvnews.vanderbilt.edu/program.pl?ID=221286|archive-date=2011-05-10|publisher=Vanderbilt Television News Archive|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; නගරය නැවත ගොඩනැගීමට උදව් කිරීම වෙනුවට, සොමෝසා සහන මුදල් පැහැර ගත්තේය. සහන මුදල් වැරදි ලෙස පරිහරණය කිරීම නිසා පිට්ස්බර්ග් පයිරේට්ස් තරුව රොබර්ටෝ ක්ලෙමන්ට් 1972 දෙසැම්බර් 31 වන දින මනගුවා වෙත පෞද්ගලිකව පියාසර කිරීමට පෙළඹුණි, නමුත් ඔහු ගුවන් අනතුරකින් අතරමගදී මිය ගියේය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Roberto Clemente |url=https://baseballhall.org/hall-of-famers/clemente-roberto |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220308052248/https://baseballhall.org/hall-of-famers/clemente-roberto |archive-date=8 March 2022 |access-date=8 March 2022 |website=National Baseball Hall of Fame}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Roberto Clemente – Bio |url=http://baseballhalloffame.org/hofers_and_honorees/hofer_bios/clemente_roberto.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070427145215/http://www.baseballhalloffame.org/hofers_and_honorees/hofer_bios/clemente_roberto.htm |archive-date=April 27, 2007 |access-date=2007-05-09 |publisher=The National Baseball Hall of Fame}}&lt;/ref&gt; ජාතිය නැවත ගොඩනැගීම සඳහා අත්‍යවශ්‍ය කර්මාන්තවල ඒකාධිකාරයන් අත්පත් කර ගෙන තිබූ බැවින්, ආර්ථික ප්‍රභූන් පවා සොමෝසාට සහාය දීමට මැලි වූහ.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,946048-1,00.html|title=A Battle Ends, a War Begins|date=1978-09-11|magazine=TIME|access-date=2007-08-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20070930135935/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,946048-1,00.html|archive-date=September 30, 2007|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

1950 සිට 1970 දක්වා රටේ වර්ධනයේ ප්‍රතිලාභවලින් වැඩි ප්‍රමාණයක් නෙළා ගත් පවුල් කිහිපයක් හෝ බලගතු සමාගම් කණ්ඩායම් අතර සොමෝසා පවුල ද විය. 1979 දී සැන්ඩිනිස්ටාවරුන් විසින් සොමෝසා බලයෙන් පහ කරන විට, පවුලේ වටිනාකම ඩොලර් මිලියන 500 ත් 1.5 ත් අතර යැයි ගණන් බලා තිබුණි.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://lcweb2.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd/cstdy:@field(DOCID+ni0047)|title=Nicaragua: Diversification and Growth, 1945–77|last=Annis|first=B|access-date=2012-09-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20230407221029/http://lcweb2.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd/cstdy:@field(DOCID+ni0047)|archive-date=7 April 2023|publisher=The Library of Congress|year=1993|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

=== නිකරගුවා විප්ලවය (1960–1990) ===
[[File:Smoke_break_el_serrano_1987.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Smoke_break_el_serrano_1987.jpg|thumb|1987 දී එක්සත් ජනපදය සහාය දුන් කොන්ට්‍රා කැරලිකරුවන්]]
[[File:10th_anniversary_of_the_Nicaraguan_revolution_in_Managua,_1989.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:10th_anniversary_of_the_Nicaraguan_revolution_in_Managua,_1989.jpg|thumb|1989 දී මැනගුවා හි නිකරගුවා විප්ලවයේ 10 වන සංවත්සරය සැමරීම.]]
1961 දී, කාලෝස් ෆොන්සේකා සැන්ඩිනිස්ටා හි ඓතිහාසික චරිතය දෙස ආපසු හැරී බැලූ අතර, පසුව ඝාතනය කරන ලද කැසිමිරෝ සොටෙලෝ යැයි විශ්වාස කරන තවත් පුද්ගලයින් දෙදෙනෙකු සමඟ එක්ව සැන්ඩිනිස්ටා ජාතික විමුක්ති පෙරමුණ (FSLN) ආරම්භ කළේය.&lt;ref name=&quot;SY&quot; /&gt; 1972 භූමිකම්පාවෙන් සහ සොමෝසාගේ පැහැදිලි දූෂණයෙන් පසුව, තවදුරටත් අහිමි වීමට කිසිවක් නොතිබූ තරුණ අතෘප්තිමත් නිකරගුවානුවන්ගෙන් සැන්ඩිනිස්ටාවරුන්ගේ ශ්‍රේණි පිරී ගියේය.&lt;ref name=&quot;Grinnell2007&quot;&gt;{{cite news|url=http://web.grinnell.edu/LatinAmericanStudies/this.html|title=The Sandinistas and the Revolution|access-date=2007-05-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20070206200536/http://web.grinnell.edu/LatinAmericanStudies/this.html|archive-date=2007-02-06|publisher=Grinnell College|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

1974 දෙසැම්බර් මාසයේදී, එක්සත් ජනපද තානාපති ටර්නර් ෂෙල්ටන් පැහැර ගැනීමට උත්සාහ කරමින්, FSLN කණ්ඩායමක්, පක්ෂයේ සත්කාරක හිටපු කෘෂිකර්ම අමාත්‍ය ජෝස් මාරියා කැස්ටිලෝ මරා දැමීමෙන් පසු, මනගුවාන් සාදයට සහභාගී වූවන් කිහිප දෙනෙකු ප්‍රාණ ඇපකරුවන් ලෙස තබා ගත් අතර, සොමෝසා රජය විශාල කප්පම් මුදලක් සහ කියුබාවට නොමිලේ ප්‍රවාහනය සඳහා වූ ඔවුන්ගේ ඉල්ලීම් ඉටු කරන තෙක්. සොමෝසා එම ඉල්ලීමට අවසර දුන් අතර, පසුව විරුද්ධවාදීන් විසින් ත්‍රස්තවාදීන් ලෙස විස්තර කරන ලද පැහැරගත් අය සෙවීම සඳහා ඔහුගේ ජාතික ආරක්ෂකයා ගම්බද ප්‍රදේශවලට යැවීය.&lt;ref&gt;{{cite book|first1=Pamela|last1=Constable|author-link=Pamela Constable|first2=Arturo|last2=Valenzuela|year=1991|title=A Nation of Enemies: Chile Under Pinochet|page=[https://archive.org/details/nationofenemiesc00cons/page/150 150]|publisher=W. W. Norton &amp; Company|isbn=978-0-393-30985-0|url=https://archive.org/details/nationofenemiesc00cons/page/150}}&lt;/ref&gt;

1978 ජනවාරි 10 වන දින, ලා ප්‍රෙන්සා ජාතික පුවත්පතේ කර්තෘ සහ සොමෝසාගේ දැඩි විරුද්ධවාදියා වූ පේද්‍රෝ ජොආකින් චමෝරෝ කාඩෙනල් ඝාතනය කරන ලදී.&lt;ref name=&quot;AC&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.ans.edu.ni/Academics/history/somozatachito.html|title=History of Nicaragua: The Beginning of the End|access-date=2007-08-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20060520223517/http://www.ans.edu.ni/Academics/history/somozatachito.html|archive-date=May 20, 2006|publisher=American Nicaraguan School|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ඝාතනය සැලසුම් කළ අය සහ අපරාධකරුවන් සොමෝසා පාලනයේ ඉහළම ස්ථරවල සිටි බවට චෝදනා එල්ල වේ.&lt;ref name=&quot;AC&quot; /&gt;

1979 ජූලි මාසයේදී සැන්ඩිනිස්ටාවරු බලහත්කාරයෙන් බලය අල්ලා ගත් අතර, සොමෝසා බලයෙන් පහ කළ අතර, නිකරගුවාවේ මධ්‍යම පන්තියේ, ධනවත් ඉඩම් හිමියන් සහ වෘත්තිකයන් බහුතරයක් පිටව යාමට හේතු වූ අතර, ඔවුන්ගෙන් බොහෝ දෙනෙක් එක්සත් ජනපදයේ පදිංචි වූහ.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1987/07/29/us/nicaraguan-exiles-find-a-place-in-the-sun-miami.html|title=Nicaraguan Exiles Find A Place In The Sun: Miami|last1=Nordheimer|first1=Jon|date=July 29, 1987|work=The New York Times|access-date=May 27, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20231024123311/https://www.nytimes.com/1987/07/29/us/nicaraguan-exiles-find-a-place-in-the-sun-miami.html|archive-date=24 October 2023|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1988-08-07-mn-373-story.html|title=Families Struggle to Maintain Life Style : Sandinista Rule Not Easy on Middle Class|last1=Wilkinson|first1=Tracy|date=August 7, 1988|work=Los Angeles Times|access-date=May 27, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20240205140400/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1988-08-07-mn-373-story.html|archive-date=5 February 2024|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1983/07/29/opinion/in-the-nation-the-sandinista-puzzle.html|title=In The Nation; The Sandinista Puzzle|last1=Wicker|first1=Tom|date=July 29, 1983|work=The New York Times|access-date=May 27, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20231024123644/https://www.nytimes.com/1983/07/29/opinion/in-the-nation-the-sandinista-puzzle.html|archive-date=24 October 2023|url-status=live}}&lt;/ref&gt; කාටර් පරිපාලනය නව රජය සමඟ වැඩ කිරීමට තීරණය කළ අතර, අසල්වැසි රටවල කැරලිකරුවන්ට සහාය වන බව සොයා ගතහොත් ආධාර අහිමි කිරීම සඳහා ප්‍රතිපාදනයක් අනුයුක්ත කළේය.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Pastor|first=Robert|title=Exiting the Whirlpool: U.S. Foreign Policy Toward Latin America and the Caribbean|publisher=Westview Press|year=2001|isbn=978-0-8133-3811-8|url=https://archive.org/details/exitingwhirlpool00past}}&lt;/ref&gt; සොමෝසා රටින් පලා ගිය අතර, අවසානයේ පැරගුවේට ගිය අතර, එහිදී ඔහු 1980 සැප්තැම්බර් මාසයේදී ඝාතනය කරන ලදී. ආර්ජන්ටිනාවේ විප්ලවවාදී කම්කරු පක්ෂයේ සාමාජිකයින් විසින් චෝදනා කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Timeline: Nicaragua |url=http://www.stanford.edu/group/arts/nicaragua/discovery_eng/timeline/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060426233326/http://www.stanford.edu/group/arts/nicaragua/discovery_eng/timeline/ |archive-date=26 April 2006 |access-date=2007-05-09 |publisher=Stanford University}}&lt;/ref&gt;

1980 දී, කාටර් පරිපාලනය සැන්ඩිනිස්ටාවරුන් යටතේ නිකරගුවාවට ඩොලර් මිලියන 60 ක ආධාර ලබා දුන් නමුත්, පරිපාලනය එල් සැල්වදෝර කැරලිකරුවන්ට නිකරගුවාවේ අවි නැව්ගත කිරීම පිළිබඳ සාක්ෂි ලබා ගත් විට ආධාර අත්හිටුවන ලදී.&lt;ref&gt;[https://www.nytimes.com/1981/04/02/world/us-halts-economic-aid-to-nicaragua.html? U.S. HALTS ECONOMIC AID TO NICARAGUA] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231024122802/https://www.nytimes.com/1981/04/02/world/us-halts-economic-aid-to-nicaragua.html|date=24 October 2023}}, New York Times, 2 April 1981&lt;/ref&gt; සැන්ඩිනිස්ටාවරුන්ට එරෙහිව බොහෝ දෙනෙක් නිකරගුවාවේ පැත්ත ගත්හ.&lt;ref&gt;Mary C. Waters, et al. ''The New Americans : A Guide to Immigration Since 1965''. Harvard University Press, 2007. ''EBSCOhost'', https://search-ebscohost-com.lpclibrary.idm.oclc.org/login.aspx?direct=true&amp;db=nlebk&amp;AN=282331&amp;site=ehost-live {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240205140334/https://clpccd.idaccessmanage.com/idp/profile/SAML2/POST/SSO?execution=e1s1|date=5 February 2024}}.&lt;/ref&gt;

=== ප්‍රතිවිරෝධතා ===
සැන්ඩිනිස්ටාවරුන්ට ප්‍රතිචාර වශයෙන්, නව රජයට විරුද්ධ වීම සඳහා සාමූහිකව &quot;කොන්ට්‍රාස්&quot; ලෙස හැඳින්වෙන විවිධ කැරලිකාර කණ්ඩායම් පිහිටුවන ලදී. රේගන් පරිපාලනය අවසානයේ කොන්ට්‍රා කැරලිකරුවන්ට අරමුදල්, ආයුධ සහ පුහුණුව ලබා දීමට CIA වෙත බලය පවරන ලදී.&lt;ref name=&quot;CA&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.ciaonet.org/atlas/countries/ni_data_loc.html|title=Nicaragua: Growth of Opposition, 1981–83|work=Ciao Atlas|access-date=2007-08-21|archive-url=https://archive.today/20130112154844/http://www.ciaonet.org/atlas/countries/ni_data_loc.html|archive-date=12 January 2013|url-status=live}}&lt;/ref&gt; කොන්ට්‍රාවරු උතුරේ හොන්ඩුරාස් සහ දකුණේ කොස්ටාරිකාව යන අසල්වැසි රටවල කඳවුරුවල සිට ක්‍රියාත්මක වූහ.&lt;ref name=&quot;CA&quot; /&gt;

සැන්ඩිනිස්ටාවරුන්ගේ සමාජ ප්‍රතිසංස්කරණ ව්‍යාපෘති කඩාකප්පල් කිරීම සඳහා ඔවුන් ග්‍රාමීය නිකරගුවානුවන් අතර ක්‍රමානුකූල භීෂණ ව්‍යාපාරයක නිරත වූහ. කොන්ට්‍රා ව්‍යාපාරය සහ රේගන් පරිපාලනය කොන්ට්‍රාවරුන්ට දක්වන සහයෝගය විවේචනය කරමින්, කොන්ට්‍රාවරුන්ගේ කෲරත්වය සහ බොහෝ මානව හිමිකම් උල්ලංඝනයන් උපුටා දක්වමින්, සෞඛ්‍ය මධ්‍යස්ථාන, පාසල් සහ සමුපකාර කැරලිකරුවන් විසින් විනාශ කරන ලද බවට චෝදනා කරමින්,&lt;ref&gt;{{cite book|author=LaRamee, Pierre|author2=Polakoff, Erica|isbn=9780333751992|title=The Undermining of the Sandinista Revolution|year=1999|publisher=Palgrave Macmillan|location=New York|pages=141–205}}&lt;/ref&gt; සහ කොන්ට්‍රා ආධිපත්‍යය දරන ප්‍රදේශවල මිනීමැරුම්, ස්ත්‍රී දූෂණ සහ වධහිංසා පැමිණවීම් මහා පරිමාණයෙන් සිදු වූ බවට චෝදනා කර ඇත.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Chomsky|first=Noam|title=Turning the Tide|url=https://archive.org/details/turningtideusint00chom|url-access=registration|year=1985|publisher=South End Press|location=Boston, MA}}&lt;/ref&gt; එක්සත් ජනපදය ආර්ථික කඩාකප්පල්කාරී ව්‍යාපාරයක් ද සිදු කළ අතර, නිකරගුවාවේ කොරින්ටෝ වරායේ දිය යට පතල් අටවා නැව්ගත කිරීම කඩාකප්පල් කළේය,&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.mast.udel.edu/873/Spring%202007/ScottTruves.pdf|title=Mines and Underwater IEDs in U.S. Ports and Waterways...|last=Truver|first=SC|access-date=2007-08-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20080428050841/http://www.mast.udel.edu/873/Spring%202007/ScottTruves.pdf|archive-date=2008-04-28|page=4|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ජාත්‍යන්තර අධිකරණය විසින් නීති විරෝධී ලෙස හෙළා දකින ලද ක්‍රියාවකි.&lt;ref&gt;[http://www.icj-cij.org/docket/index.php?sum=360&amp;code=nus&amp;p1=3&amp;p2=3&amp;case=70&amp;k=66&amp;p3=5 Summary of the Order] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071107024852/http://www.icj-cij.org/docket/index.php?sum=360&amp;code=nus&amp;p1=3&amp;p2=3&amp;case=70&amp;k=66&amp;p3=5|date=2007-11-07}} of the [[International Court of Justice]] of 10 May 1984&lt;/ref&gt; ගරිල්ලා යුද්ධයේදී මනෝවිද්‍යාත්මක මෙහෙයුම් අත්පොත නිෂ්පාදනය කර එය කොන්ට්‍රාස් වෙත බෙදා හැරීමෙන් එක්සත් ජනපදය මානුෂීය නීතියට පටහැනි ක්‍රියාවන් දිරිමත් කළ බව අධිකරණය ද සොයා ගත්තේය.&lt;ref&gt;&quot;...Finds that the United States of America, by producing in 1983 a manual entitled &quot;Operaciones sicológicas en guerra de guerrillas&quot;, and disseminating it to Contra forces, has encouraged the commission by them of acts contrary to general principles of humanitarian law.&quot; As seen at: International Court of Justice 1986, (9)&lt;/ref&gt; වෙනත් දේ අතර, අත්පොත සිවිල් වැසියන් ඝාතනය කිරීම තාර්කික කරන්නේ කෙසේද යන්න පිළිබඳව උපදෙස් දුන්නේය.&lt;ref name=&quot;ReferenceC&quot;&gt;&quot;In the case of shooting &quot;a citizen who was trying to leave the town or city in which the guerrillas are carrying out armed propaganda or political proselytism,&quot; the manual suggests that the Contras &quot;...explain that if that citizen had managed to escape, he would have alerted the enemy.&quot; As seen at: Sklar 1988, p. 179&lt;/ref&gt; එක්සත් ජනපදය සැන්ඩිනිස්ටාවරුන්ට ආර්ථික පීඩනයක් එල්ල කිරීමට ද උත්සාහ කළ අතර, රේගන් පරිපාලනය සම්පූර්ණ වෙළඳ තහනමක් පැනවීය.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.envio.org.ni/articulo/2695|title=US Policy: Economic Embargo: The War Goes On|work=Envío|access-date=2007-08-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20070621163831/http://www.envio.org.ni/articulo/2695|archive-date=21 June 2007|publisher=Central American University – UCA|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

වධහිංසා පැමිණවීම්, අතුරුදහන් කිරීම් සහ සමූහ මරණ දණ්ඩන ඇතුළු මානව හිමිකම් උල්ලංඝනයන් සම්බන්ධයෙන් ද සැන්ඩිනිස්ටාවරුන්ට චෝදනා එල්ල විය.&lt;ref&gt;Moore, John Norton (1987) ''The Secret War in Central America''. University Publications of America. p. 143. {{ISBN|978-0890939611}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Miranda, Roger and Ratliff, William (1993) ''The Civil War in Nicaragua''. Transaction. p. 193. {{ISBN|9781412819688}}&lt;/ref&gt; 1981 දෙසැම්බර් මාසයේදී මිස්කිටෝ 35 සිට 40 දක්වා මරණ දණ්ඩනය&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/archive/politics/1984/06/08/oas-study-says-miskito-indians-suffered-abuse-from-sandinistas/5a034db2-11ad-4142-80d8-2c4fe611c8a6/|title=OAS Study Says Miskito Indians Suffered Abuse From Sandinistas|newspaper=The Washington Post|access-date=2021-07-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20201202123333/https://www.washingtonpost.com/archive/politics/1984/06/08/oas-study-says-miskito-indians-suffered-abuse-from-sandinistas/5a034db2-11ad-4142-80d8-2c4fe611c8a6/|archive-date=2 December 2020|language=en|url-status=live}}&lt;/ref&gt; සහ 1984 නොවැම්බර් මාසයේදී පුද්ගලයින් 75 දෙනෙකු මරණ දණ්ඩනය ඇතුළුව සැන්ඩිනිස්ටා හමුදා විසින් සිදු කරන ලද අපයෝජනයන් පිළිබඳව අන්තර්-ඇමරිකානු මානව හිමිකම් කොමිසම විමර්ශනය කළේය.&lt;ref&gt;{{cite web |date=1993-03-12 |title=Annual Report 1992–1993 |url=http://www.cidh.oas.org/annualrep/92eng/chap.4b.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131112024022/http://www.cidh.oas.org/annualrep/92eng/chap.4b.htm |archive-date=12 November 2013 |access-date=2009-03-30 |publisher=Inter-American Commission on Human Rights}}&lt;/ref&gt;

1984 නිකරගුවාවේ මහ මැතිවරණයේදී, අවම වශයෙන් 30 දෙනෙකුගෙන් යුත් රාජ්‍ය නොවන සංවිධාන නියෝජිතයින්ගේ නියෝජිත කණ්ඩායමක් විසින් නිදහස් හා සාධාරණ ලෙස විනිශ්චය කරන ලද,&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1984/11/16/opinion/l-nicaraguan-vote-free-fair-hotly-contested-089345.html|title=NICARAGUAN VOTE:'FREE, FAIR, HOTLY CONTESTED'|date=16 November 1984|work=The New York Times|access-date=2 December 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20170701011437/http://www.nytimes.com/1984/11/16/opinion/l-nicaraguan-vote-free-fair-hotly-contested-089345.html|archive-date=1 July 2017|page=30|url-status=live}}&lt;/ref&gt; සැන්ඩිනිස්ටාවරු පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණය ජයග්‍රහණය කළ අතර ඔවුන්ගේ නායක ඩැනියෙල් ඔර්ටෙගා ජනාධිපතිවරණය ජයග්‍රහණය කළේය.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/november/5/newsid_2538000/2538379.stm|title=1984: Sandinistas claim election victory|date=November 5, 1984|work=BBC News|access-date=18 May 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20190629081613/http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/november/5/newsid_2538000/2538379.stm|archive-date=29 June 2019|url-status=live}}&lt;/ref&gt; දක්ෂිණාංශික දේශපාලන පක්ෂ තුනකින් සමන්විත කෝඩිනඩෝරා ඩිමොක්‍රටිකා නිකරාගුවෙන්ස් විසින් නම් කරන ලද අපේක්ෂක ආටුරෝ කෲස් මැතිවරණවලට සහභාගී නොවූ බවට කරන ලද ප්‍රකාශය මත පදනම්ව රේගන් පරිපාලනය මැතිවරණ &quot;ව්‍යාජයක්&quot; ලෙස විවේචනය කළේය. කෙසේ වෙතත්, කෲස්ගේ සහභාගීත්වයට එරෙහිව පරිපාලනය පෞද්ගලිකව තර්ක කළේ ඔහුගේ මැදිහත්වීම මැතිවරණ නීත්‍යානුකූල කරනු ඇති බවටත්, එමඟින් කොන්ට්‍රාවරුන්ට ඇමරිකානු ආධාර සඳහා නඩුව දුර්වල කරනු ඇති බවටත් බිය වූ බැවිනි.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1984/10/21/world/key-aides-dispute-us-role-in-nicaraguan-vote.html|title=KEY AIDES DISPUTE U.S. ROLE IN NICARAGUAN VOTE|last=Taubman|first=Philip|date=21 October 1984|work=The New York Times|access-date=2 December 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230531075251/https://www.nytimes.com/1984/10/21/world/key-aides-dispute-us-role-in-nicaraguan-vote.html|archive-date=31 May 2023|page=12|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1983 දී එක්සත් ජනපද කොංග්‍රසය කොන්ට්‍රාවරුන්ට ෆෙඩරල් අරමුදල් සැපයීම තහනම් කළේය, නමුත් රේගන් පරිපාලනය නීති විරෝධී ලෙස ඉරානයට අවි විකිණීමෙන් සහ ඉරාන-කොන්ට්‍රා සම්බන්ධතාවයේ දී කොන්ට්‍රාවරුන්ට ලැබෙන මුදල් යොමු කිරීමෙන් ඔවුන්ට සහාය දැක්වීම දිගටම කරගෙන ගියේය, ඒ සඳහා රේගන් පරිපාලනයේ සාමාජිකයින් කිහිප දෙනෙකු අපරාධ සම්බන්ධයෙන් වරදකරුවන් විය.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Baker|first=D|title=The United States since 1980 (The World Since 1980)|publisher=Cambridge University Press|place=Cambridge, UK|page=[https://archive.org/details/unitedstatessinc00bake/page/101 101]|isbn=978-0-521-86017-8|date=2007-03-05|url=https://archive.org/details/unitedstatessinc00bake/page/101}}&lt;/ref&gt; 1986 දී නිකරගුවාව එදිරිව එක්සත් ජනපදය නඩුව සම්බන්ධයෙන් ජාත්‍යන්තර අධිකරණය තීරණය කළේ, &quot;ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය විසින් සිදු කරන ලද සම්ප්‍රදායික ජාත්‍යන්තර නීතිය සහ ගිවිසුම් නීතිය යටතේ ඇති බැඳීම් කඩකිරීම් හේතුවෙන් නිකරගුවාවට සිදු වූ සියලු හානි සඳහා නිකරගුවා ජනරජයට වන්දි ගෙවීමට ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය බැඳී සිටින&quot; බවයි.&lt;ref name=&quot;icj-cij&quot;&gt;{{cite web |title=Case concerning military and paramilitary activities in and against Nicaragua (Nicaragua v. United States of America), International Court of Justice, Order of 26 september 1991 |url=http://www.icj-cij.org/docket/files/70/6483.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924063157/http://www.icj-cij.org/docket/files/70/6483.pdf |archive-date=24 September 2015 |access-date=5 November 2008}}&lt;/ref&gt; කොන්ට්‍රාස් සහ සැන්ඩිනිස්ටාස් අතර යුද්ධය අතරතුර, පුද්ගලයින් 30,000 ක් මිය ගියහ.&lt;ref&gt;[https://wayback.archive-it.org/all/20171019150641/http://www.prio.no/Global/upload/CSCW/Data/PRIObd3.0_documentation.pdf The PRIO Battle Deaths Dataset, 1946–2008, Version 3.0: Documentation of Coding Decisions] by Bethany Lacina&lt;/ref&gt;

=== පශ්චාත්-යුද්ධය (1990–2018) ===
[[File:Violeta_Chamorro_1993.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Violeta_Chamorro_1993.jpg|thumb|1990 දී, කොන්ත්‍රා යුද්ධයෙන් පසු, වයලෙටා චමෝරෝ ඇමරිකානු ඉතිහාසයේ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදීව තේරී පත් වූ පළමු කාන්තා ජනාධිපතිවරිය බවට පත්විය.]]
[[File:Mitch-Flooding_in_Managua.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Mitch-Flooding_in_Managua.jpg|thumb|1998 මිච් චණ්ඩ මාරුතයෙන් පසු මැනගුවා විලෙහි ගංවතුර.]]
[[File:Crowd_fills_street_at_a_May_2018_protest.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Crowd_fills_street_at_a_May_2018_protest.jpg|thumb|2018 මැයි මාසයේ නිකරගුවාවේ විරෝධතා]]
1990 නිකරගුවානු මහ මැතිවරණයේදී, පේද්‍රෝ ජෝකින් චමෝරෝ කාඩෙනල්ගේ වැන්දඹුව වූ වයලෙටා චමෝරෝ විසින් නායකත්වය දුන් දේශපාලන වර්ණාවලියේ වම් සහ දකුණු දෙපාර්ශවයේම සැන්ඩිනිස්ටා විරෝධී පක්ෂවල සන්ධානයක් සැන්ඩිනිස්ටා පරාජය කළේය. මෙම පරාජය සැන්ඩිනිස්ටාවරුන් කම්පනයට පත් කළ අතර, ඔවුන් ජයග්‍රහණය කරනු ඇතැයි අපේක්ෂා කළහ.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.mre.gov.br/portugues/noticiario/internacional/selecao_detalhe.asp?ID_RESENHA=154683&amp;Imprime=on|title=Ortega's Comeback Schemes Roil Nicaragua|last=O'Grady|first=M|access-date=2007-05-09}}{{dead link|date=June 2016|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}&lt;/ref&gt;

නිකරගුවානුවන්ගේ පිටවීමේ මත විමසුම් වාර්තා කළේ ඔර්ටෙගාට එරෙහිව චමෝරෝගේ ජයග්‍රහණය 55% ක බහුතරයකින් අත්කර ගත් බවයි.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://lal.tulane.edu/RESTRICTED/CABIB/nicabib_.txt|title=Was February 25 a 'triumph'? National Review v. 42|access-date=2007-05-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20060901190113/http://lal.tulane.edu/RESTRICTED/CABIB/nicabib_.txt|archive-date=September 1, 2006|publisher=Tulane University}}&lt;/ref&gt; චමෝරෝ නිකරගුවාවේ පළමු කාන්තා ජනාධිපතිනිය විය. ඩෙස්ඩේ අබාජෝ (පහළින්) පාලනය කරන බවට ඔර්ටෙගා පොරොන්දු විය.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.elmundo.es/elmundo/2006/11/08/internacional/1162945503.html|title=El Sandinista Daniel Ortega se convierte de nuevo en presidente de Nicaragua|date=2006-11-08|work=El Mundo|access-date=2007-05-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20231101160122/https://www.elmundo.es/elmundo/2006/11/08/internacional/1162945503.html|archive-date=1 November 2023|language=es|url-status=live}}&lt;/ref&gt; සැන්ඩිනිස්ටා ප්‍රමුඛ රජය සමඟ කොන්ත්‍රා යුද්ධයේ මූල්‍ය හා සමාජීය පිරිවැය හේතුවෙන්, ප්‍රධාන වශයෙන් නටබුන් වූ ආර්ථිකයක් සමඟ චමෝරෝ බලයට පත් විය.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://lcweb2.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd/cstdy:@field(DOCID+ni0035)|title=Social conditions of Nicaragua|last=Dennis|first=G|date=December 1993|access-date=2007-05-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20080922150151/http://lcweb2.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd/cstdy:@field(DOCID+ni0035)|archive-date=22 September 2008|publisher=The Library of Congress|url-status=live}}&lt;/ref&gt; 1996 මහ මැතිවරණයේදී, ඩැනියෙල් ඔර්ටෙගා සහ FSLN හි සැන්ඩිනිස්ටාවරු නැවතත් පරාජයට පත් වූහ, මෙවර ව්‍යවස්ථාමය ලිබරල් පක්ෂයේ (PLC) ආර්නෝල්ඩෝ ඇලෙමන්ට.

2001 මැතිවරණයේදී, PLC නැවතත් FSLN පරාජය කළ අතර, ඇලෙමන්ගේ උප ජනාධිපති එන්රික් බොලානෝස් ඔහුගෙන් පසු ජනාධිපති ධුරයට පත්විය. කෙසේ වෙතත්, ඇලෙමන් වරදකරු වී 2003 දී වංචාව, මුදල් විශුද්ධිකරණය සහ දූෂණය සම්බන්ධයෙන් වසර 20 ක සිර දඬුවමක් නියම කරන ලදී;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.alertnet.org/printable.htm?URL=/db/cp/nicaragua.htm|title=Nicaragua: Political profile|access-date=2007-05-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20060918221221/http://www.alertnet.org/printable.htm?URL=/db/cp/nicaragua.htm|archive-date=18 September 2006|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ලිබරල් සහ සැන්ඩිනිස්ටා පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරුන් එක්ව ජනාධිපති බොලානෝස් සහ ඔහුගේ අමාත්‍යවරුන්ගේ ජනාධිපති බලතල ඉවත් කිරීමට එක්ව, ඔහුගේ ඉල්ලා අස්වීම ඉල්ලා සිටිමින් සහ දෝෂාභියෝගයට තර්ජනය කළහ. එක්සත් ජනපද රාජ්‍ය ලේකම් කොලින් පවෙල් බොලානෝස්ට FSLN වෙතින් ඈත් වන ලෙස පැවසීමෙන් පසුව, ඔවුන් තවදුරටත් බොලානෝස්ට සහාය නොදක්වන බව සැන්ඩිනිස්ටාවරු පැවසූහ.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2005/04/05/world/americas/old-foe-of-us-trying-for-a-comeback-in-nicaragua.html|title=Old Foe of U.S. Trying for a Comeback in Nicaragua|last=Thompson|first=G|date=2005-04-05|work=The New York Times|access-date=2023-04-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20231024122152/https://www.nytimes.com/2005/04/05/world/americas/old-foe-of-us-trying-for-a-comeback-in-nicaragua.html|archive-date=24 October 2023|url-status=live}}&lt;/ref&gt; මෙම &quot;මන්දගාමී කුමන්ත්‍රණය&quot; මධ්‍යම ඇමරිකානු ජනාධිපතිවරුන්ගේ පීඩනයෙන් අර්ධ වශයෙන් වළක්වා ගත් අතර, ඔවුන් බොලානෝස් ඉවත් කළ කිසිදු ව්‍යාපාරයක් හඳුනා නොගන්නා බවට දිවුරුම් දුන්හ; එක්සත් ජනපදය, OAS සහ යුරෝපීය සංගමය ද මෙම ක්‍රියාවට විරුද්ධ විය.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/4296818.stm|title=Nicaragua 'creeping coup' warning|date=2005-09-30|work=BBC News|access-date=2007-05-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20230410155830/http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/4296818.stm|archive-date=10 April 2023|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

මිශ්‍ර නිලධාරීන්ගෙන් සමන්විත හමුදා කණ්ඩායමක් වන ප්ලස් අල්ට්‍රා බළකායේ කොටසක් ලෙස 2004 දී ඉරාක යුද්ධයට නිකරගුවාව කෙටි කාලයක් සහභාගී විය.&lt;ref name=&quot;AP 2004-04-29&quot;&gt;{{cite web |date=2004-04-29 |title=Spanish defense minister: No more troops for Iraq |url=https://www.deseret.com/2004/4/29/19826018/spanish-defense-minister-no-more-troops-for-iraq |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240117214140/https://www.deseret.com/2004/4/29/19826018/spanish-defense-minister-no-more-troops-for-iraq |archive-date=17 January 2024 |access-date=2024-01-17 |website=Deseret News |agency=Associated Press}}&lt;/ref&gt;

2006 නොවැම්බර් 5 වන දින පැවති මහ මැතිවරණයට පෙර, ජාතික සභාව නිකරගුවාවේ ගබ්සාව තවදුරටත් සීමා කරන පනතක් සම්මත කළේය.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/11/18/AR2006111800351.html|title=Nicaraguan President Signs Abortion Ban|last=Frazier|first=JB|date=2006-11-18|newspaper=[[The Washington Post]]|access-date=2007-05-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20210718132940/https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/11/18/AR2006111800351.html|archive-date=18 July 2021|url-status=live}}&lt;/ref&gt; එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස, නිකරගුවාව යනු ගබ්සාව නීති විරෝධී වන ලෝකයේ රටවල් පහෙන් එකකි.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/society/sarah-boseley-global-health/2010/jun/11/abortion-nicaragua|title=Nicaragua refuses to lift abortion ban|last=Boseley|first=S|date=2010-06-11|newspaper=The Guardian|access-date=15 December 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170225094013/https://www.theguardian.com/society/sarah-boseley-global-health/2010/jun/11/abortion-nicaragua|archive-date=25 February 2017|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2006 නොවැම්බර් 5 වන දින ව්‍යවස්ථාදායක සහ ජනාධිපති මැතිවරණ පැවැත්විණි. ඔර්ටෙගා 37.99% ක ඡන්ද ප්‍රතිශතයක් ලබා ගනිමින් නැවත ජනාධිපති ධුරයට පත්විය. මැතිවරණ නීතියේ වෙනසක් හේතුවෙන් දෙවන වටයේ මැතිවරණයක් අවශ්‍ය ප්‍රතිශතය 45% සිට 35% දක්වා අඩු විය (ජයග්‍රහණයේ 5% ක ආන්තිකයක් සහිතව).&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.envio.org.ni/articulo/3439|title=Bolaños Will Move To The National Assembly After All|work=Envío Magazine|access-date=2007-05-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20070204105521/http://www.envio.org.ni/articulo/3439|archive-date=4 February 2007|year=2006|url-status=live}}&lt;/ref&gt; නිකරගුවාවේ 2011 මහ මැතිවරණයේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ඔර්ටෙගා නැවත තේරී පත් වූ අතර, එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස 62.46% ක ඡන්ද ප්‍රතිශතයක් ලැබුණි. 2014 දී ජාතික සභාව විසින් ඔර්ටේගාට අඛණ්ඩව තුන්වන වාරයක් සඳහා තරඟ කිරීමට ඉඩ සලසන ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ වෙනස්කම් අනුමත කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.bloomberg.com/news/2014-01-30/nicaragua-s-revolution-heads-toward-dictatorship-.html|title=Nicaragua's Revolution Heads Toward Dictatorship|last=Gibney|first=James|date=2014-01-30|access-date=2014-02-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20140222145224/http://www.bloomberg.com/news/2014-01-30/nicaragua-s-revolution-heads-toward-dictatorship-.html|archive-date=22 February 2014|publisher=Bloomberg|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2016 නොවැම්බර් මාසයේදී, ඔර්ටේගා අඛණ්ඩව තුන්වන වාරය සඳහා තේරී පත් විය (සමස්තයක් වශයෙන් ඔහුගේ සිව්වන වාරය). මැතිවරණ පිළිබඳ ජාත්‍යන්තර නිරීක්ෂණ මුලින් තහනම් කරන ලද අතර, එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස මැතිවරණ වලංගුභාවය මතභේදයට තුඩු දී ඇත, නමුත් OAS විසින් නිරීක්ෂණය කිරීම ඔක්තෝම්බර් මාසයේදී නිවේදනය කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.wola.org/analysis/nicaraguas-election-draws-near-concerns-grow-abuse-power/|title=As Nicaragua's Election Draws Near, Concerns Grow Over Abuse of Power|last1=Geoff|first1=Thale|access-date=13 January 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180113203631/https://www.wola.org/analysis/nicaraguas-election-draws-near-concerns-grow-abuse-power/|archive-date=13 January 2018|publisher=WOLA|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.oas.org/en/media_center/press_release.asp?sCodigo=E-079/17|title=OAS Mission in Nicaragua Recommends Integral Electoral Reform|date=November 7, 2016|access-date=13 January 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180114020252/http://www.oas.org/en/media_center/press_release.asp?sCodigo=E-079/17|archive-date=14 January 2018|agency=Organization of American States|url-status=live}}&lt;/ref&gt; නිකරගුවාවේ මැතිවරණ නිලධාරීන් විසින් ඔර්ටේගාට 72% ක ඡන්ද ප්‍රතිශතයක් ලැබුණු බව වාර්තා කරන ලදී. කෙසේ වෙතත්, මැතිවරණ වර්ජනය කිරීම ප්‍රවර්ධනය කරමින්, ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය සඳහා වූ පුළුල් පෙරමුණ (FAD) කියා සිටියේ ඡන්දදායකයින්ගෙන් 70% ක් ඡන්දය දීමෙන් වැළකී සිටි බවයි (මැතිවරණ නිලධාරීන් 65.8% ක සහභාගීත්වයක් ප්‍රකාශ කළ අතර).&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-latin-america-37892477|title=Nicaragua's Ortega re-elected president|date=2016-11-07|work=BBC News|access-date=2017-09-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20171225142817/http://www.bbc.com/news/world-latin-america-37892477|archive-date=25 December 2017|language=en-GB|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2018 අප්‍රේල් මාසයේදී, රටේ විශ්‍රාම වැටුප් ක්‍රමයේ බදු වැඩි කිරීම සහ ප්‍රතිලාභ අඩු කිරීම පිළිබඳ නියෝගයකට එරෙහිව පෙළපාලි පැවැත්විණි. දේශීය ස්වාධීන මාධ්‍ය සංවිධාන, ඊළඟ ගැටුමේදී අවම වශයෙන් 19 දෙනෙකු මිය ගොස් 100 කට වැඩි පිරිසක් අතුරුදහන් වී ඇති බව ලේඛනගත කළේය.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://confidencial.com.ni/quienes-son-muertos-de-las-protestas-en-nicaragua/|title=Los muertos de la represión que Daniel Ortega oculta|last=Cerda|first=Arlen|date=2018-04-22|work=Confidencial|access-date=2018-04-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20180426012028/https://confidencial.com.ni/quienes-son-muertos-de-las-protestas-en-nicaragua/|archive-date=26 April 2018|language=es-NI|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ආරම්භක ගැටළුව විශ්‍රාම වැටුප් ප්‍රතිසංස්කරණ වුවද, රට පුරා පැතිර ගිය නැගිටීම් රජයේ පාලන කාලය පිළිබඳ බොහෝ දුක්ගැනවිලි පිළිබිඹු කරන බවත්, ජනාධිපති ඔර්ටෙගා සහ ඔහුගේ උප ජනාධිපති, ඔහුගේ බිරිඳ ඉල්ලා අස්විය යුතු බවට සටන පවතින බවත් විරෝධතාකරුවන් සමඟ NPR ​​හි වාර්තාකරුවෙකු කතා කළේය.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.npr.org/2018/04/23/604854250/nicaragua-withdraws-social-security-changes-that-sparked-unrest|title=Nicaragua Withdraws Social Security Changes That Sparked Unrest|last1=Kahn|first1=Carrie|date=April 23, 2018|access-date=31 May 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180606075104/https://www.npr.org/2018/04/23/604854250/nicaragua-withdraws-social-security-changes-that-sparked-unrest|archive-date=6 June 2018|publisher=NPR|language=en|url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2018 අප්‍රේල් 24 වන දින සැන්ඩිනිස්ටා පක්ෂයට එරෙහිව පැවති ශ්‍රේෂ්ඨතම පාගමනේ දිනය සනිටුහන් කළේය. 2018 මැයි 2 වන දින, විශ්ව විද්‍යාල ශිෂ්‍ය නායකයින් ප්‍රසිද්ධ නිවේදනයක් නිකුත් කරමින්, මෑත කාලීන මර්දන සිදුවීම් හේතුවෙන් ජනතාවට පොරොන්දු වූ සංවාදයක් සඳහා දිනයක් සහ වේලාවක් නියම කිරීමට රජයට දින හතක් ලබා දුන්නේය. එදිනම සිසුන් තවත් සාමකාමී විරෝධතා පාගමනක් ද සැලසුම් කළහ. 2018 මැයි වන විට, මරණ සංඛ්‍යාව 63 ක් තරම් ඉහළ අගයක් ගත් අතර, ඔවුන්ගෙන් බොහෝ දෙනෙක් ශිෂ්‍ය විරෝධතාකරුවන් වූ අතර තුවාල ලැබූවන් 400 කට වඩා වැඩි විය.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.miamiherald.com/latest-news/article210129639.html|title=In Nicaragua, the political battle is moving from the streets to the negotiating table|last1=Garvin|first1=Glenn|date=May 2, 2018|work=Miami Herald|access-date=May 2, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180614020016/http://www.miamiherald.com/latest-news/article210129639.html|archive-date=14 June 2018|language=en|url-status=live}}&lt;/ref&gt; මැයි 17 සිට 21 දක්වා වැඩ කරන සංචාරයකින් පසුව, මානව හිමිකම් පිළිබඳ අන්තර්-ඇමරිකානු කොමිසම, ශිෂ්‍ය ව්‍යාපාරයේ සාමාජිකයින් සහ ඔවුන්ගේ පවුල් ආරක්ෂා කිරීම අරමුණු කරගත් පූර්වාරක්ෂාව පියවර ගත් අතර, ඔවුන්ගෙන් බහුතරයක් ඔවුන්ගේ සහභාගීත්වය සඳහා ප්‍රචණ්ඩ ක්‍රියා සහ මරණ තර්ජනවලට ලක්ව ඇති බව සාක්ෂිවලින් පෙනී ගිය අතර,&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.oas.org/es/cidh/prensa/comunicados/2018/116.asp|title=CIDH condena nuevos hechos de violencia en Nicaragua|date=25 May 2018|work=www.oas.org|access-date=26 May 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180528043043/https://www.oas.org/es/cidh/prensa/comunicados/2018/116.asp|archive-date=28 May 2018|publisher=Organization of American States|agency=Inter-American Commission on Human Rights|language=es|url-status=live}}&lt;/ref&gt; මැයි මාසයේ අවසාන සතියේ, ඔර්ටෙගා මහතා සහ ඔහුගේ බිරිඳ ඒකාධිපතියන් ලෙස ක්‍රියා කරන බවට චෝදනා කරන දහස් ගණනක් සාම සාකච්ඡා උත්සාහ කිරීමෙන් පසු රාජ්‍ය විරෝධී රැලි නැවත ආරම්භ කිරීමට එක් වූ අතර එය තවමත් විසඳී නොමැත.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-latin-america-44269498|title=Nicaraguan protesters call on Ortega to go|date=27 May 2018|work=BBC News|access-date=27 May 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180527062610/http://www.bbc.com/news/world-latin-america-44269498|archive-date=27 May 2018|publisher=BBC|url-status=live}}&lt;/ref&gt; දේශපාලන විසම්මුතිය විවෘතව මර්දනය කිරීම සහ වඩාත් මිලිටරිකරණය වූ පොලිස්කරණය 2018 අප්‍රේල් මාසයේදී ආරම්භ වූ නමුත් මර්දනයේ ආරම්භය ක්‍රමයෙන් සිදු විය.&lt;ref&gt;Dammert, Lucía, and Mary Fran T. Malone. “From Community Policing to Political Police in Nicaragua.” ''European Review of Latin American and Caribbean Studies / Revista Europea de Estudios Latinoamericanos y Del Caribe'', no. 110, 2020, pp. 79–99. JSTOR, https://www.jstor.org/stable/26979875 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231125012623/https://www.jstor.org/stable/26979875|date=25 November 2023}}. Accessed 25 Nov. 2023.&lt;/ref&gt;

== යොමු කිරීම් ==</text>
      <sha1>o0zykhxbkrto29tyrttl5qiyx2pua6g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ශාන්ත කිට්ස් සහ නෙවිස් හි සංස්කෘතිය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179390</id>
    <revision>
      <id>805254</id>
      <parentid>788751</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T08:42:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>805254</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15460" sha1="5jpc5gqg09i37sbtw35q8uggzjezg5m" xml:space="preserve">=== සංගීතය සහ උත්සව ===
ශාන්ත කිට්ස් සහ නෙවිස්, කානිවල් (දෙසැම්බර් 18 සිට ජනවාරි 3 දක්වා ශාන්ත කිට්ස් හි) ඇතුළු සංගීත උත්සව ගණනාවකට ප්‍රසිද්ධය. ජුනි මාසයේ අවසාන සතියේ ශාන්ත කිට්ස් සංගීත උළෙල පැවැත්වෙන අතර, සතියක් පුරා නෙවිස් හි සංස්කෘතික උත්සවය ජූලි අග සිට අගෝස්තු මුල දක්වා පවතී.&lt;ref&gt;Cameron, pg.502&lt;/ref&gt;

ශාන්ත කිට්ස් දූපතේ අතිරේක උත්සව අතරට පෙබරවාරි මාසයේ මොලිනෝක්ස් හි ඉනර් සිටි ෆෙස්ට්; සාමාන්‍යයෙන් කායොන් ගම්මානයේ විට් සඳුදා වටා හරිත නිම්න උත්සවය; සැන්ඩි පොයින්ට් ගම්මානයේ පාස්කු උත්සවය වටා ඊස්ටරාමා; ජූලි හෝ අගෝස්තු මාසයේදී ටැබර්නැකල් ගම්මානයේ ෆෙස්ට්-ටැබ්; සහ කැපිස්ටර් කලාපයේ ශාන්ත කිට්ස් සහ නෙවිස් හි නිදහස් දිනය වටා ලා උත්සවය ඩි කැපිස්ටර් (සැප්තැම්බර් 19) ඇතුළත් වේ. මෙම සැමරුම් සාමාන්‍යයෙන් පෙළපාළි, වීදි නැටුම් සහ සල්සා, ජෑස්, සෝකා, කැලිප්සෝ සහ වානේපන් සංගීතය ඇතුළත් වේ.{{Citation needed|date=October 2023}}

1985 චිත්‍රපටය Missing in Action 2: The Beginning රූගත කරන ලද්දේ ශාන්ත කිට්ස් හි ය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Missing in Action 2-The Beginning Review |url=http://movies.tvguide.com/missing-action-2/review/106382 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120120015115/http://movies.tvguide.com/missing-action-2/review/106382 |archive-date=20 January 2012 |access-date=2 November 2011 |website=Movies.tvguide.com}}&lt;/ref&gt;

=== මාධ්‍ය ===
මෙය දැනට ශාන්ත කිට්ස් සහ නෙවිස් හි ප්‍රකාශයට පත් කර ඇති පුවත්පත් ලැයිස්තුවකි.&lt;ref name=&quot;bbc&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-latin-america-20032557|title=St Kitts and Nevis - Media|date=12 August 2019|work=BBC World News|accessdate=3 July 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;abyz&quot;&gt;{{cite web |title=Saint Kitts and Nevis Newspapers and News Media Guide |url=http://www.abyznewslinks.com/stkit.htm |website=ABYZ News Links |accessdate=3 July 2020}}&lt;/ref&gt;
සතිපතා

* ''[[:en:The_St._Kitts-Nevis_Observer|The St. Kitts-Nevis Observer]]'' – [[බැසෙටෙරේ, ශාන්ත කිට්ස් සහ නෙවිස්|බැසෙටෙරේ]]
* ''[[:en:Labour_Spokesman|The Labour Spokesman]]'' – [[බැසෙටෙරේ, ශාන්ත කිට්ස් සහ නෙවිස්|බැසෙටෙරේ]]

නිල

* [[:en:St._Kitts_and_Nevis_Information_Service|St. Kitts and Nevis Information Service]] ([https://www.sknis.gov.kn/ SKNIS]) – රජයේ මාධ්‍ය නිවේදන

පුවත් වෙබ් අඩවි

* [https://www.nevispages.com/ Nevis Pages] – චාල්ස්ටවුන්
* [http://www.myvuenews.com/ My Vue News] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250219235659/https://www.myvuenews.com/ |date=2025-02-19 }} – [[බැසෙටෙරේ, ශාන්ත කිට්ස් සහ නෙවිස්|බැසෙටෙරේ]]
* [https://web.archive.org/web/20250214133813/https://sknnewsline.com/ SKN Newsline] – මාර්ගගත රූපවාහිනී පුවත්, [[බැසෙටෙරේ, ශාන්ත කිට්ස් සහ නෙවිස්|බැසෙටෙරේ]]
* [http://www.sknpulse.com/ SKN Pulse] – [[බැසෙටෙරේ, ශාන්ත කිට්ස් සහ නෙවිස්|බැසෙටෙරේ]]
* [https://www.sknvibes.com/news/ SKN Vibes] – [[බැසෙටෙරේ, ශාන්ත කිට්ස් සහ නෙවිස්|බැසෙටෙරේ]]
* [http://www.sknlist.com/ SKN List] – [[බැසෙටෙරේ, ශාන්ත කිට්ස් සහ නෙවිස්|බැසෙටෙරේ]]
* [http://www.stkittsgazette.com/ St. Kitts Gazette] – [[බැසෙටෙරේ, ශාන්ත කිට්ස් සහ නෙවිස්|බැසෙටෙරේ]]

අක්‍රිය පුවත්පත්

* ''[[:en:Opron_Star|Opron Star]]''

=== ක්‍රීඩා ===
ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාව ශාන්ත කිට්ස් සහ නෙවිස් හි බහුලව දක්නට ලැබේ. බටහිර ඉන්දීය කොදෙව් ක්‍රිකට් කණ්ඩායම සඳහා ඉහළම ක්‍රීඩකයින් තෝරා ගත හැකිය. අභාවප්‍රාප්ත රුනාකෝ මෝර්ටන් නෙවිස්හි අයෙකි. 2007 ක්‍රිකට් ලෝක කුසලාන තරඟ පැවැත්වූ කුඩාම රට ශාන්ත කිට්ස් සහ නෙවිස් වන අතර,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=St Kitts ramps up to host ICC Cricket World Cup in 2007 |url=http://www.caribbean.com/cgi-bin/cms/page.cgi?g=Detailed/447.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161122221339/http://www.caribbean.com/cgi-bin/cms/page.cgi?g=Detailed%2F447.html |archive-date=22 November 2016 |access-date=22 November 2016 |website=Caribbean.com}}&lt;/ref&gt; ඒවා වෝනර් පාර්ක් ක්‍රීඩාංගණයේදී පැවැත්විණි.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Cricket World Cup 2007 - St. Kitts and Nevis |url=https://www.worldcup.org.uk/cricket/2007/stkitts.shtml |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240310004005/https://www.worldcup.org.uk/cricket/2007/stkitts.shtml |archive-date=10 March 2024 |access-date=2024-03-10 |website=www.worldcup.org.uk}}&lt;/ref&gt;

රග්බි සහ නෙට්බෝල් ද ශාන්ත කිට්ස් සහ නෙවිස් හි බහුලව දක්නට ලැබේ.{{Citation needed|date=October 2023}}

&quot;ෂුගර් බෝයිස්&quot; ලෙසද හැඳින්වෙන ශාන්ත කිට්ස් සහ නෙවිස් ජාතික පාපන්දු කණ්ඩායම මෑත වසරවලදී යම් ජාත්‍යන්තර සාර්ථකත්වයක් අත්විඳ ඇති අතර, 2006 FIFA ලෝක කුසලානය සඳහා CONCACAF කලාපයේ පැවති අවසන් පූර්ව වටයේ සුදුසුකම් ලැබීමේ වටයට පිවිසියේය. ග්ලෙන්ස් ග්ලාස්ගෝගේ නායකත්වයෙන් යුත් ඔවුන් එක්සත් ජනපද වර්ජින් දූපත් සහ බාබඩෝස් පරාජය කළ අතර පසුව මෙක්සිකෝව, ශාන්ත වින්සන්ට් සහ ග්‍රෙනඩින්ස් සහ ට්‍රිනිඩෑඩ් සහ ටොබැගෝ පරාජය කළහ. මේජර් ලීග් පාපන්දු සඳහා ක්‍රීඩා කළ රටේ පළමු පාපන්දු ක්‍රීඩකයා වන අටිබා හැරිස් සහ රටේ වඩාත්ම ප්‍රසිද්ධ පාපන්දු ක්‍රීඩකයා ලෙස තර්ක කළ හැකිය. ඔහු SKNFA හි වත්මන් සභාපතිවරයා වේ. රට නියෝජනය නොකළද, මාකස් රෂ්ෆර්ඩ් සම්භවයක් ඇති අයෙකි,&lt;ref&gt;{{cite web |date=5 September 2020 |title=Soccer Star Marcus Rashford Puts Smile on Faces of Hungry Children |url=https://www.thestkittsnevisobserver.com/soccer-star-marcus-rashford-puts-smile-on-faces-of-hungry-children/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210114153301/https://www.thestkittsnevisobserver.com/soccer-star-marcus-rashford-puts-smile-on-faces-of-hungry-children/ |archive-date=14 January 2021}}&lt;/ref&gt; කෝල් පාමර් ද එසේමය.&lt;ref&gt;{{cite web |date=14 July 2022 |title=Dead Mad &amp;#124; by Cole Palmer |url=https://www.theplayerstribune.com/posts/cole-palmer-manchester-city-soccer-premier-league |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231122081210/https://www.theplayerstribune.com/posts/cole-palmer-manchester-city-soccer-premier-league |archive-date=22 November 2023 |access-date=12 November 2023}}&lt;/ref&gt;

මූලික වටයේදී කුරකාඕ ජාතික පාපන්දු කණ්ඩායම සහ ප්‍රංශ ගයනා ජාතික පාපන්දු කණ්ඩායම දඬුවම් පහරකින් පරාජය කරමින් 2023 CONCACAF රන් කුසලානය සඳහා සුදුසුකම් ලැබීමත් සමඟ ජාතික කණ්ඩායම නූතන යුගයේ විශාලතම සාර්ථකත්වය අත්කර ගත්තේය. එය ජැමෙයිකාව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය සහ ට්‍රිනිඩෑඩ් සහ ටොබැගෝ සමඟ A කාණ්ඩයට ඇතුළත් වූ නමුත් තරඟ තුනම පරාජයට පත් විය.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Oinam |first1=Jayanta |title=Saint Kitts and Nevis: Sugar Boyz make history at CONCACAF Gold Cup |url=https://www.fifa.com/fifaplus/en/articles/saint-kitts-and-nevis-sugar-boyz-make-history-at-concacaf-gold-cup |access-date=1 January 2024 |website=FIFA.com}}&lt;/ref&gt;

ශාන්ත කිට්ස් සහ නෙවිස් බිලියඩ් සම්මේලනය, SKNBF, දූපත් දෙක පුරා ඉඟි ක්‍රීඩා සඳහා පාලක මණ්ඩලය වේ. SKNBF කැරිබියානු බිලියඩ් සංගමයේ (CBU) සාමාජිකයෙකු වන අතර SKNBF සභාපති ස්ටී විලියම්ස් CBU උප සභාපති තනතුර දරයි.{{Citation needed|date=October 2023}}

කිම් කොලින්ස් යනු රටේ ප්‍රමුඛතම ධාවන පථ සහ ක්ෂේත්‍ර ක්‍රීඩකයා වේ. ඔහු ලෝක මලල ක්‍රීඩා ශූරතාවලියේදී සහ පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය ක්‍රීඩා උළෙලේදී මීටර් 100 ඉසව්වෙන් රන් පදක්කම් දිනා ඇති අතර, 2000 සිඩ්නි ඔලිම්පික් උළෙලේදී ඔලිම්පික් අවසන් තරඟයකට පැමිණි රටේ පළමු ක්‍රීඩකයා ඔහු විය. ඔහු සහ තවත් ක්‍රීඩක ක්‍රීඩිකාවන් තිදෙනෙක් 2008 බීජිං ගිම්හාන ඔලිම්පික් උළෙලේදී ශාන්ත කිට්ස් සහ නෙවිස් නියෝජනය කළහ. මීටර් සියයෙන් හතරේ සහය දිවීමේ කණ්ඩායම 2011 ලෝක ශූරතාවලියේදී ලෝකඩ පදක්කමක් දිනා ගත්හ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Bronze medalists of Saint Kitts and Nevis team Jason Rogers, Kim Collins, Antoine Adams and Brijesh Lawrence (L to R) react on the podium during the award ceremony for the men's 4x100 metres relay at the |url=https://www.sknvibes.com/news/newsdetails.cfm/40546 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220215035728/https://www.sknvibes.com/news/newsdetails.cfm/40546 |archive-date=15 February 2022 |access-date=14 February 2022 |website=sknvibes}}&lt;/ref&gt; ජේසන් රොජර්ස්, ඇන්ටොයින් ඇඩම්ස් සහ බ්‍රිජේෂ් ලෝරන්ස් කොලින්ස් සමඟ අනෙක් සහය දිවීමේ කකුල් තුන දිව්වා.{{Citation needed|date=October 2023}}

ඇමරිකානු ලේඛිකාවක් සහ හිටපු ෆිගර් ස්කේටර් සහ ත්‍රිත්ව මලල ක්‍රීඩක කැත්‍රින් බර්ටයින්ට කාන්තා පාපැදි ක්‍රීඩාවේදී ශාන්ත කිට්ස් සහ නෙවිස් නියෝජනය කරමින් 2008 ගිම්හාන ඔලිම්පික් උළෙලට පිවිසීමේ උත්සාහයක් ලෙස ද්විත්ව පුරවැසිභාවය ලබා දෙන ලදී. ඇයගේ කතාව ESPN.com හි &quot;So You Wanna Be An Olympician?&quot; යන මාතෘකාව යටතේ එහි E-Ticket විශේෂාංගයේ කොටසක් ලෙස මාර්ගගතව වාර්තා කරන ලදී. අවසානයේ ඇය ඔලිම්පික් සුදුසුකම් සඳහා අවශ්‍ය ලකුණු ලබා ගැනීමට අපොහොසත් විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=E-ticket: So You Wanna Be An Olympian, Part 13 |url=http://www.espn.com/espn/eticket/story?page=olympianpart13 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170601220634/http://www.espn.com/espn/eticket/story?page=olympianpart13 |archive-date=1 June 2017 |access-date=30 August 2017 |website=ESPN.com}}&lt;/ref&gt;

ශාන්ත කිට්ස් සහ නෙවිස් 2010 UCI මාර්ග ලෝක ශූරතාවලියේදී කාල අත්හදා බැලීමේදී ක්‍රීඩක ක්‍රීඩිකාවන් දෙදෙනෙකු පැදවූහ: රෙජිනෝල්ඩ් ඩග්ලස් සහ ජේම්ස් වීක්ස්.&lt;ref&gt;{{cite web |author=Rob Jones |date=30 September 2010 |title=UCI Road World Championships 2010: Elite Men Results - Cyclingnews.com |url=http://www.cyclingnews.com/races/uci-road-world-championships-cm/elite-men/results |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160316234739/http://www.cyclingnews.com/races/uci-road-world-championships-cm/elite-men/results/ |archive-date=16 March 2016 |access-date=7 April 2016 |work=Cyclingnews.com}}&lt;/ref&gt;

== යොමු කිරීම් ==</text>
      <sha1>5jpc5gqg09i37sbtw35q8uggzjezg5m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>පුවර්ටෝ රිකෝ හි රජය සහ දේශපාලනය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>180027</id>
    <revision>
      <id>805199</id>
      <parentid>739454</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T03:30:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>805199</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="73169" sha1="bo3crcyl620i4n5tk3qbfy3xhbq42pf" xml:space="preserve">පුවර්ටෝ රිකෝ හි ඇමරිකානු ආකෘතිය මත පදනම් වූ ජනරජ ආණ්ඩු ක්‍රමයක් ඇති අතර, එක්සත් ජනපදයේ අධිකරණ බලයට සහ ස්වෛරීභාවයට යටත්ව බලතල වෙන් කිරීම සිදු කරයි.&lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot;&gt;{{cite web |title=Constitution of the Commonwealth of Puerto Rico, Article&amp;nbsp;I, Section 2 |url=http://www.oslpr.org/english/PDF/The%20Constitution%20of%20the%20Commonwealth%20of%20Puerto%20Rico.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091229150849/http://www.oslpr.org/english/pdf/the%20constitution%20of%20the%20commonwealth%20of%20puerto%20rico.pdf |archive-date=29 December 2009 |access-date=14 August 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ussd&quot;&gt;{{cite web |title=U.S. Department of State. Dependencies and Areas of Special Sovereignty |url=https://2009-2017.state.gov/s/inr/rls/10543.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220621161149/https://2009-2017.state.gov/s/inr/rls/10543.htm |archive-date=21 June 2022 |access-date=14 August 2010 |publisher=State.gov}}&lt;/ref&gt; සියලුම රජයේ බලතල එක්සත් ජනපද කොංග්‍රසය විසින් පවරනු ලබන අතර, රාජ්‍ය නායකයා එක්සත් ජනපදයේ ජනාධිපතිවරයා වේ. සංස්ථාගත නොකළ භූමියක් ලෙස, පුවර්ටෝ රිකෝවට එක්සත් ජනපද ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව යටතේ පූර්ණ ආරක්ෂාවක් නොමැත.&lt;ref name=&quot;U.S. Department of State&quot;&gt;{{cite web |title=U.S. Department of State. Foreign Affairs Manual: Volume 7 – Consular Affairs (7 FAM 1120), 'Acquisition of U.S. Nationality in U.S. Territories and Possessions', pp. 1–3. |url=https://fam.state.gov/FAM/07FAM/07FAM1120.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151222081013/https://fam.state.gov/FAM/07FAM/07FAM1120.html |archive-date=22 December 2015 |access-date=13 December 2015 |format=PDF}}&lt;/ref&gt;

පුවර්ටෝ රිකෝ රජය ශාඛා තුනකින් සමන්විත වේ. විධායකය මෙහෙයවනු ලබන්නේ ආණ්ඩුකාරවරයා විසිනි, දැනට ජෙනිෆර් ගොන්සාලෙස්-කොලොන්. ව්‍යවස්ථාදායක ශාඛාව ද්වි-මණ්ඩල ව්‍යවස්ථාදායක සභාවකින් සමන්විත වන අතර, එහි ඉහළ මන්ත්‍රී මණ්ඩලය ලෙස සෙනෙට් සභාවක් සහ පහළ මන්ත්‍රී මණ්ඩලය ලෙස නියෝජිත මන්ත්‍රී මණ්ඩලයක් ඇතුළත් වේ; සෙනෙට් සභාව මෙහෙයවනු ලබන්නේ ජනාධිපතිවරයෙකු වන ජෝස් ලුයිස් ඩල්මාවු වන අතර, සභාව මෙහෙයවනු ලබන්නේ මන්ත්‍රී මණ්ඩලයේ කථානායක, දැනට ටැටිටෝ හර්නැන්ඩෙස් විසිනි. ආණ්ඩුකාරවරයා සහ නීති සම්පාදකයින් සෑම වසර හතරකට වරක් ජනප්‍රිය ඡන්දයෙන් තේරී පත් වන අතර, අවසන් මැතිවරණය 2024 නොවැම්බර් මාසයේදී පැවැත්විණි. අධිකරණ ශාඛාවේ ප්‍රධානත්වය දරන්නේ පුවර්ටෝ රිකෝ ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයේ ප්‍රධාන විනිසුරුවරයා වන දැනට මයිට් ඔරොනොස් රොඩ්‍රිගස් විසිනි. අධිකරණ සාමාජිකයින් සෙනෙට් සභාවේ උපදෙස් සහ කැමැත්ත ඇතිව ආණ්ඩුකාරවරයා විසින් පත් කරනු ලැබේ.

පුවර්ටෝ රිකෝව එක්සත් ජනපද කොංග්‍රසයේ නියෝජනය කරනු ලබන්නේ නියෝජිත මන්ත්‍රී මණ්ඩලයේ ඡන්දය ප්‍රකාශ නොකරන නියෝජිතයෙකු වන නේවාසික කොමසාරිස්, දැනට පැබ්ලෝ හර්නැන්ඩෙස් රිවේරා විසිනි. වත්මන් කොංග්‍රස් නීති මගින් කොමසාරිස්වරයාගේ සමස්ත කමිටුවේ ඡන්දය ප්‍රකාශ කිරීමේ බලය ඉවත් කර ඇත, නමුත් කොමසාරිස්වරයාට කමිටුවේ ඡන්දය ප්‍රකාශ කළ හැකිය.&lt;ref name=&quot;rhg&quot;&gt;[http://clerk.house.gov/legislative/house-rules.pdf Rules of the House of Representatives. Rule III] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151005220012/http://clerk.house.gov/legislative/house-rules.pdf/|date=5 October 2015}}.&lt;/ref&gt;

පුවර්ටෝ රිකෝ මැතිවරණ ෆෙඩරල් මැතිවරණ කොමිසම සහ පුවර්ටෝ රිකෝ ප්‍රාන්ත මැතිවරණ කොමිසම විසින් පාලනය කරනු ලැබේ.&lt;ref&gt;{{cite web |date=25 July 2018 |title=Help America Vote Act (HAVA) 2018 ELECTION SECURITY GRANT |url=https://nsarchive.gwu.edu/sites/default/files/documents/5676842/Puerto-Rico-State-Elections-Commission-Help.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210729065604/https://nsarchive.gwu.edu/sites/default/files/documents/5676842/Puerto-Rico-State-Elections-Commission-Help.pdf |archive-date=29 July 2021 |access-date=30 October 2011 |publisher=Puerto Rico State Elections Commission}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=2008 Presidential Primary Dates and Candidates Filling Datelines for Ballot Access |url=http://www.fec.gov/pubrec/2008pdates.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20111028170649/http://www.fec.gov/pubrec/2008pdates.pdf |archive-date=28 October 2011 |access-date=30 October 2011}}&lt;/ref&gt; අනෙකුත් එක්සත් ජනපද පුරවැසියන් ඇතුළුව පුවර්ටෝ රිකෝ හි පදිංචිකරුවන්ට එක්සත් ජනපද ජනාධිපතිවරණවලදී ඡන්දය ප්‍රකාශ කළ නොහැකි නමුත් ප්‍රාථමික මැතිවරණවලදී ඡන්දය ප්‍රකාශ කළ හැකිය. එක්සත් ජනපද ප්‍රාන්තයක හෝ වොෂින්ටන් ඩී.සී. හි පදිංචිකරුවන් බවට පත්වන පුවර්ටෝ රිකෝ වැසියන්ට ජනාධිපතිවරණවලදී ඡන්දය ප්‍රකාශ කළ හැකිය.

පුවර්ටෝ රිකෝ හි සෙනෙට් සභික දිස්ත්‍රික්ක අටක්, නියෝජිත දිස්ත්‍රික්ක 40ක් සහ මහ නගර සභා 78ක් ඇත; එක්සත් ජනපද රජය විසින් අර්ථ දක්වා ඇති පරිදි පළමු පෙළ පරිපාලන අංශ නොමැත. මහ නගර සභා වාට්ටු හෝ බාධකවලට සහ ඒවා අංශවලට බෙදා ඇත. සෑම මහ නගර සභාවකටම වසර හතරක කාලයක් සඳහා තේරී පත් වූ නගරාධිපතිවරයෙකු සහ නාගරික ව්‍යවස්ථාදායකයක් ඇත. 1521 දී ආරම්භ කරන ලද සැන් ජුවාන් මහ නගර සභාව පැරණිතම වේ;&lt;ref name=&quot;linktopr.com&quot;&gt;{{cite web |title=Consulados. ''Link to Puerto Rico'' |url=http://www.linktopr.com/consulados.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20040411192635/http://www.linktopr.com/consulados.html |archive-date=11 April 2004 |access-date=3 February 2009}}&lt;/ref&gt; ඊළඟ මුල්ම ජනාවාස වන්නේ 1570 දී සැන් ජර්මන්, 1579 දී කෝමෝ, 1614 දී අරෙසිබෝ, 1692 දී අගුවාඩා සහ 1692 දී පොන්ස් ය. 18 වන සියවසේ වැඩි වූ ජනාවාස හේතුවෙන් තවත් ප්‍රජාවන් 30ක් පිහිටුවන ලද අතර, 19 වන සියවසේ 34ක් පිහිටුවන ලදී. හයක් 20 වන සියවසේදී ආරම්භ කරන ලද අතර, මෑත කාලීන ජනාවාසය 1971 දී ෆ්ලොරිඩාවයි.&lt;ref name=&quot;fundacion&quot;&gt;{{cite web |title=LinktoPR.com – Fundación de los Pueblos |url=http://www.linktopr.com/fundacion.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20040421093959/http://www.linktopr.com/fundacion.html |archive-date=21 April 2004 |access-date=21 April 2004}}&lt;/ref&gt;

=== දේශපාලන පක්ෂ සහ මැතිවරණ ===
[[File:Political-party-strength-in-puerto-rico-2012.png|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Political-party-strength-in-puerto-rico-2012.png|දකුණ|thumb|පසුගිය මැතිවරණයේදී බලයේ සිටි පක්ෂය වන PPD සහ එහි ප්‍රතිවාදියා වන PNP අතර වෙනස 0.6% ක් පමණි. දේශපාලන භූ දර්ශනය පක්ෂ දෙකම අතර දේශපාලන චක්‍ර අත්විඳින බැවින් මෙම වෙනස පොදු වේ, පසුගිය වසර 64 න් 36 ක් PPD රජයේ සියලුම ශාඛා පාලනය කළේය. අනෙක් අතට, PNP, විධායක සහ ව්‍යවස්ථාදායක ශාඛා දෙකම එකවර වසර 16 ක් පාලනය කර ඇත. අනෙක් වසර 12 තුළ බෙදී ගිය රජයක් අත්විඳින ලදී.]]
1952 සිට, පුවර්ටෝ රිකෝ හි ප්‍රධාන දේශපාලන පක්ෂ තුනක් තිබේ: ජනප්‍රිය ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පක්ෂය (ස්පාඤ්ඤ භාෂාවෙන් PPD), නව ප්‍රගතිශීලී පක්ෂය (ස්පාඤ්ඤ භාෂාවෙන් PNP) සහ පුවර්ටෝ රිකෝ නිදහස් පක්ෂය (PIP). පක්ෂ තුන විවිධ දේශපාලන තත්ත්වයන් වෙනුවෙන් පෙනී සිටී. උදාහරණයක් ලෙස, PPD, පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලයක් ලෙස එක්සත් ජනපදය සමඟ දිවයිනේ තත්ත්වය පවත්වා ගැනීමට උත්සාහ කරන අතර, PNP, පුවර්ටෝ රිකෝව එක්සත් ජනපද රාජ්‍යයක් බවට පත් කිරීමට උත්සාහ කරයි. මේ අතර, PIP, පුවර්ටෝ රිකෝව එක්සත් ජනපද අධිකාරියෙන් නිදහස් ස්වෛරී ජාතියක් බවට පත් කිරීමට උත්සාහ කරයි. පක්ෂ ශක්තිය අනුව, PPD සහ PNP සාමාන්‍යයෙන් ඡන්දවලින් 47% ක් පමණ හිමිකර ගන්නා අතර PIP 5% ක් පමණ හිමිකර ගනී.

2007 න් පසු, දිවයිනේ අනෙකුත් පක්ෂ මතු විය. පළමුවැන්න, පුවර්ටෝ රිකෝ පක්ෂය සඳහා පුවර්ටෝ රිකෝ පක්ෂය එම වසරේම ලියාපදිංචි කරන ලදී. තත්ත්වය-උදාසීන වේදිකාවකින් දූපත් වල ගැටළු විසඳීමට උත්සාහ කරන බව පක්ෂය කියා සිටී. නමුත් 2008 මහ මැතිවරණයේදී අවශ්‍ය ඡන්ද සංඛ්‍යාව ලබා ගැනීමට අපොහොසත් වූ විට එය ලියාපදිංචි පක්ෂයක් ලෙස පැවතීම නතර විය. වසර හතරකට පසු, 2012 මැතිවරණයෙන් Movimiento Unión Soberanista (සිංහල: ස්වෛරී සංගම් ව්‍යාපාරය) සහ Partido del Pueblo Trabajador (සිංහල: වැඩ කරන ජනතා පක්ෂය) බිහි වූ නමුත් කිසිවෙකුට 1% කට වඩා ඡන්ද ප්‍රතිශතයක් නොලැබුණි.

ලියාපදිංචි නොකළ අනෙකුත් පක්ෂ අතරට පුවර්ටෝ රිකෝ ජාතිකවාදී පක්ෂය, සමාජවාදී කම්කරු ව්‍යාපාරය සහ හොස්ටෝසියානු ජාතික නිදහස් ව්‍යාපාරය ඇතුළත් වේ.

=== දේශපාලන තත්ත්වය ===
එක්සත් ජනපදය සමඟ පුවර්ටෝ රිකෝහි දේශපාලන සම්බන්ධතාවයේ ස්වභාවය පුවර්ටෝ රිකෝ, එක්සත් ජනපද කොංග්‍රසය සහ එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය තුළ අඛණ්ඩ විවාදයේ විෂය වේ.&lt;ref name=&quot;sdc2&quot;&gt;{{cite press release|title=Special committee on decolonization approves text calling on United States to expedite Puerto Rican self-determination process|date=13 June 2006|publisher=Department of Public Information, United Nations General Assembly|url=https://www.un.org/News/Press/docs/2006/gacol3138.doc.htm|access-date=1 October 2007|archive-date=9 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200409222103/https://www.un.org/News/Press/docs/2006/gacol3138.doc.htm|url-status=live}}&lt;/ref&gt; විශේෂයෙන්, මූලික ප්‍රශ්නය වන්නේ පුවර්ටෝ රිකෝ එක්සත් ජනපදයේ සංස්ථාපිත නොවූ භූමියක් ලෙස පැවතිය යුතුද, එක්සත් ජනපද රාජ්‍යයක් බවට පත් විය යුතුද, නැතහොත් ස්වාධීන රටක් විය යුතුද යන්නයි.&lt;ref&gt;{{cite web |author=Keith Bea |date=25 May 2005 |title=Political Status of Puerto Rico: Background, Options, and Issues in the 109th Congress |url=https://fas.org/sgp/crs/row/RL32933.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190928232129/https://fas.org/sgp/crs/row/RL32933.pdf |archive-date=28 September 2019 |access-date=1 October 2007 |publisher=Congressional Research Service}}&lt;/ref&gt;[[File:PR_Capitol,_south_side.JPG|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:PR_Capitol,_south_side.JPG|alt=|වම|thumb|පුවර්ටෝ රිකෝ හි ව්‍යවස්ථාදායක සභාව පිහිටා ඇති පුවර්ටෝ රිකෝ අගනුවර]]
ව්‍යවස්ථානුකූලව, එක්සත් ජනපද ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ IV වන වගන්තියේ භෞමික වගන්තිය යටතේ පුවර්ටෝ රිකෝ එක්සත් ජනපද කොංග්‍රසයේ පූර්ණ බලතලවලට යටත් වේ.&lt;ref&gt;U.S. Const. art. IV, § 3, cl. 2 (&quot;The Congress shall have Power to dispose of and make all needful Rules and Regulations respecting the Territory or other Property belonging to the United States&amp;nbsp;...&quot;).&lt;/ref&gt; එක්සත් ජනපදයේ ෆෙඩරල් මට්ටමින් පනවන ලද නීති, එහි දේශපාලන තත්ත්වය කුමක් වුවත්, පුවර්ටෝ රිකෝවට ද අදාළ වේ. ඔවුන්ගේ පදිංචිකරුවන්ට එක්සත් ජනපද කොංග්‍රසයේ ඡන්ද බලය නොමැත. පුවර්ටෝ රිකෝවට &quot;ස්වාධීන ජාතියක පූර්ණ ස්වෛරීභාවය&quot; නොමැත, උදාහරණයක් ලෙස, එක්සත් ජනපද ෆෙඩරල් රජය විසින් දරනු ලබන &quot;වෙනත් ජාතීන් සමඟ එහි බාහිර සබඳතා&quot; කළමනාකරණය කිරීමේ බලය ඇත. එක්සත් ජනපද ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය පෙන්වා දී ඇත්තේ එක්සත් ජනපද ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව යම් ප්‍රදේශයකට (කොංග්‍රසය හෝ අධිකරණ විසින්) ව්‍යාප්ත කළ පසු, එහි ආවරණය ආපසු හැරවිය නොහැකි බවයි. දේශපාලන ශාඛාවලට අභිමතය පරිදි ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව ක්‍රියාත්මක කිරීමට හෝ අක්‍රිය කිරීමට හැකි බව පැවසීම, මෙම අධිකරණය නොව ඔවුන් &quot;නීතිය යනු කුමක්දැයි&quot; පවසන පාලන තන්ත්‍රයකට තුඩු දෙනු ඇත.&lt;ref&gt;[[Downes v. Bidwell]], 182 U.S. 244, 261 (1901), commenting on an earlier Supreme Court decision, Loughborough v. Blake, 18 U.S. (5 Wheat.) 317 (1820); Rasmussen v. United States, 197 U.S. 516, 529–530, 536 (1905)(concurring opinions of Justices Harlan and Brown), that once the Constitution has been extended to an area, its coverage is irrevocable; [[Boumediene v. Bush]] – That where the Constitution has been once formally extended by Congress to territories, neither Congress nor the territorial legislature can enact laws inconsistent therewith. The Constitution grants Congress and the President the power to acquire, dispose of, and govern territory, not the power to decide when and where its terms apply.&lt;/ref&gt;

ජෝන්ස්–ෂැෆ්‍රොත් පනතේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස 1917 දී පුවර්ටෝ රිකෝ වැසියන් &quot;සාමූහිකව එක්සත් ජනපද පුරවැසියන් බවට පත් කරන ලදී&quot;.&lt;ref&gt;''The Louisiana Purchase and American Expansion: 1803–1898''. By Sanford Levinson and Bartholomew H. Sparrow. New York: Rowman &amp; Littlefield Publishers. 2005. pp. 166, 178. &quot;U.S. citizenship was extended to residents of Puerto Rico by virtue of the Jones Act, chap. 190, 39 Stat. 951 (1971)(codified at 48 U.S.C. § 731 (1987)&quot;)&lt;/ref&gt; පුවර්ටෝ රිකෝවේ පදිංචි එක්සත් ජනපද පුරවැසියන්ට එක්සත් ජනපද ජනාධිපතිවරණවලදී ඡන්දය ප්‍රකාශ කළ නොහැක, නමුත් ප්‍රධාන පක්ෂ දෙකම, රිපබ්ලිකන් සහ ඩිමොක්‍රටික් යන දෙකම, පක්ෂවල ජනාධිපති අපේක්ෂකයින්ට ඡන්දය දීම සඳහා නියෝජිතයින් තෝරා ගැනීම සඳහා පුවර්ටෝ රිකෝහි ප්‍රාථමික මැතිවරණ පවත්වයි. පුවර්ටෝ රිකෝ යනු සංස්ථාපිත නොවන ප්‍රදේශයක් වන අතර එක්සත් ජනපද රාජ්‍යයක් නොවන බැවින්, එක්සත් ජනපද ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව පුවර්ටෝ රිකෝවේ පදිංචි එක්සත් ජනපද පුරවැසියන්ට සම්පූර්ණයෙන්ම ඡන්ද බලය ලබා නොදේ.&lt;ref name=&quot;U.S. Department of State&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Constitutional Topic: Citizenship&quot;&gt;{{cite web |title=Constitutional Topic: Citizenship |url=http://www.usconstitution.net/consttop_citi.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20081211130139/http://www.usconstitution.net/consttop_citi.html |archive-date=11 December 2008 |access-date=6 June 2009 |publisher=U.S. Constitution Online}}&lt;/ref&gt;

ඇමරිකානු ෆෙඩරල් ව්‍යවස්ථාව සහ විනිශ්චයන් යටතේ ඇති මූලික අයිතිවාසිකම් පමණක් පුවර්ටෝ රිකෝ වැසියන්ට අදාළ වේ. පුවර්ටෝ රිකෝවේ අදාළ වන අයිතිවාසිකම් සහ අදාළ නොවන අයිතිවාසිකම් පිළිබඳව එක්සත් ජනපද ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණ වෙනත් විවිධ තීන්දු මගින් තීරණය කර ඇත. පුවර්ටෝ රිකෝ වැසියන්ට එක්සත් ජනපද සන්නද්ධ හමුදාවන්හි දිගු සේවා ඉතිහාසයක් ඇති අතර, 1917 සිට, එය ක්‍රියාත්මක වන විට ඔවුන් එක්සත් ජනපද අනිවාර්ය කෙටුම්පතට ඇතුළත් කර ඇත.

පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය රජයට තමන්ගේම බදු නීති තිබුණද, ජනප්‍රිය වැරදි මතයකට පටහැනිව, පුවර්ටෝ රිකෝහි පදිංචිකරුවන් එක්සත් ජනපද ෆෙඩරල් බදු ගෙවයි: රේගු බදු (ඒවා පසුව පුවර්ටෝ රිකෝ භාණ්ඩාගාරයට ආපසු ලබා දෙනු ලැබේ), ආනයන/අපනයන බදු, ෆෙඩරල් භාණ්ඩ බදු, සමාජ ආරක්ෂණ බදු යනාදිය. පදිංචිකරුවන් සමාජ ආරක්ෂණ සහ වෛද්‍ය සේවා මෙන්ම පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය පුවර්ටෝ රිකෝ ආදායම් බදු වැනි ෆෙඩරල් වැටුප් බදු ගෙවයි. සියලුම ෆෙඩරල් සේවකයින්, ෆෙඩරල් රජය සමඟ ව්‍යාපාර කරන අය, එක්සත් ජනපදයට අරමුදල් යැවීමට අදහස් කරන පුවර්ටෝ රිකෝ පදනම් කරගත් සංස්ථා සහ එක්සත් ජනපද හමුදාවේ සාමාජිකයින් වන පුවර්ටෝ රිකෝ පදිංචිකරුවන් සහ පුවර්ටෝ රිකෝවෙන් පිටත ප්‍රභවයන්ගෙන් ආදායම් උපයා ගත් පුවර්ටෝ රිකෝ පදිංචිකරුවන් වැනි තවත් සමහරක් ෆෙඩරල් ආදායම් බදු ගෙවයි. ඊට අමතරව, ආදායම් බදු සඳහා වන කඩඉම් ලක්ෂ්‍යය එක්සත් ජනපද IRS කේතයට වඩා අඩු නිසා සහ පුවර්ටෝ රිකෝ හි ඒක පුද්ගල ආදායම ප්‍රධාන භූමියේ සාමාන්‍ය ඒක පුද්ගල ආදායමට වඩා බෙහෙවින් අඩු නිසා, IRS කේතය දිවයිනට යොදන විට වඩා පුවර්ටෝ රිකෝ පදිංචිකරුවන් වැඩි ප්‍රමාණයක් දේශීය බදු අධිකාරියට ආදායම් බදු ගෙවයි. මෙය සිදුවන්නේ &quot;පුවර්ටෝ රිකෝ පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය රජයට එක්සත් ජනපද රාජ්‍ය සහ පළාත් පාලන ආයතනවලට වඩා පුළුල් වගකීම් සමූහයක් ඇති බැවිනි.&quot;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Puerto Ricans pay federal commodity taxes |url=http://stanford.wellsphere.com/healthcare-industry-policy-article/puerto-rico/267827 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100401034052/http://stanford.wellsphere.com/healthcare-industry-policy-article/puerto-rico/267827 |archive-date=1 April 2010 |access-date=30 October 2011 |publisher=Stanford.wellsphere.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=18 December 2009 |title=Internal Revenue Service. ', Topic 903 – Federal Employment Tax in Puerto Rico' |url=https://www.irs.gov/taxtopics/tc903.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170703133155/https://www.irs.gov/taxtopics/tc903.html |archive-date=3 July 2017 |access-date=14 August 2010 |publisher=Irs.gov}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;reuters2009-09-24&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.reuters.com/article/healthNews/idUSTRE58N5X320090924|title=Reuters, 'Puerto Rico hopes to gain from U.S. healthcare reform', 24&amp;nbsp;September 2009|date=24 September 2009|work=Reuters|access-date=14 August 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20201130062125/https://www.reuters.com/article/healthNews/idUSTRE58N5X320090924|archive-date=30 November 2020|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last=Schaefer |first=Brett |title=The Heritage Foundation, 11&amp;nbsp;March 2009. &quot;D.C. Voting Rights: No Representation? No Taxation!&quot;, By Robert A. Book, PhD |url=http://www.heritage.org/research/reports/2009/03/dc-voting-rights-no-representation-no-taxation |url-status=unfit |archive-url=https://web.archive.org/web/20120429113102/http://www.heritage.org/research/reports/2009/03/dc-voting-rights-no-representation-no-taxation |archive-date=29 April 2012 |access-date=16 October 2010 |publisher=Heritage.org}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Puerto Rico Manufacturers Association, CEO Summit, Federal and Local Incentives: Where we are, Where We Want to be. Amaya Iraolagoitia, Partner, Tax Dept. |url=http://www.mcvpr.com/CM/CurrentEvents/CEOsummitarticle.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110515142411/http://www.mcvpr.com/CM/CurrentEvents/CEOsummitarticle.pdf |archive-date=15 May 2011 |access-date=14 August 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;jct&quot;&gt;{{cite web |title=Joint Committee on Taxation. ''An Overview of the Special Tax Rules Related to Puerto Rico and an Analysis of the Tax and Economic Policy Implications of Recent Legislative Options'' |url=http://www.jct.gov/x-24-06.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090903121058/http://www.jct.gov/x-24-06.pdf |archive-date=3 September 2009 |access-date=14 August 2010}}&lt;/ref&gt;{{#Tag:Ref|Members of the military must pay federal income tax&lt;ref name=reuters2009-09-24 /&gt;&lt;ref name=jct /&gt;}}

2009 දී, පුවර්ටෝ රිකෝ එක්සත් ජනපද භාණ්ඩාගාරයට ඩොලර් බිලියන 3.742 ක් ගෙවීය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Table 5. Internal Revenue Gross Collections, by Type of Tax and State, Fiscal year 2009 |url=https://www.irs.gov/pub/irs-soi/09db05co.xls |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170709062753/https://www.irs.gov/pub/irs-soi/09db05co.xls |archive-date=9 July 2017 |access-date=11 August 2017 |publisher=[[Internal Revenue Service]] |format=XLS}}&lt;/ref&gt; පුවර්ටෝ රිකෝ හි පදිංචිකරුවන් සමාජ ආරක්ෂණයට ගෙවන අතර, එබැවින් විශ්‍රාම යාමේදී සමාජ ආරක්ෂණ ප්‍රතිලාභ සඳහා සුදුසුකම් ලබයි. ඔවුන් අතිරේක ආරක්ෂක ආදායමෙන් බැහැර කර ඇති අතර, එක්සත් ජනපද රාජ්‍යයක් නම් දිවයිනට ලැබෙන මෙඩිකේඩ් අරමුදල්වලින් කුඩා කොටසක් ලැබේ.&lt;ref&gt;[https://www.reuters.com/article/us-healthcare-puertorico-idUSTRE58N5X320090924 ''Puerto Rico hopes to gain from U.S. healthcare reform.''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151016022450/http://www.reuters.com/article/2009/09/24/us-healthcare-puertorico-idUSTRE58N5X320090924|date=16 October 2015}} Reuters. 24 September 2009. Retrieved 19 July 2012.&lt;/ref&gt; එසේම, මෙඩිකෙයාර් සපයන්නන්ට පුවර්ටෝ රිකෝ හි ප්‍රතිලාභීන්ට ලබා දෙන සේවාවන් සඳහා සම්පූර්ණ රාජ්‍යයට සමාන ප්‍රතිපූරණ ලැබෙන්නේ, දෙවැන්න පද්ධතියට සම්පූර්ණයෙන්ම ගෙවනු ලැබුවද.&lt;ref&gt;{{cite web |date=6 July 2009 |title=News &amp; Media |url=http://www.prfaa.com/news/?p=252 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110511054048/http://www.prfaa.com/news/?p=252 |archive-date=11 May 2011 |access-date=30 October 2011 |publisher=PRFAA}}&lt;/ref&gt;

අපරාධ නීති සංග්‍රහයක් පැනවීමට පුවර්ටෝ රිකෝ හි බලය ලැබෙන්නේ කොංග්‍රසයෙන් මිස ප්‍රාන්තවල මෙන් ප්‍රාදේශීය ස්වෛරීභාවයෙන් නොවේ. මේ අනුව, අපරාධයක් සිදු කරන පුද්ගලයින්ට නඩු පැවරිය හැක්කේ ෆෙඩරල් හෝ භෞමික අධිකරණයක පමණි, එසේ නොවුවහොත් එය ද්විත්ව අනතුරක් වන අතර එය ව්‍යවස්ථානුකූලව පිළිගත නොහැකිය.&lt;ref name=&quot;Martínez Torres&quot;&gt;{{cite web |author=Martínez Torres, Juez (Judge) |date=20 March 2015 |title=Opinión del Tribunal emitida por el Juez Asociado señor Martínez Torres |url=http://www.ramajudicial.pr/ts/2015/2015tspr25.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160122145414/http://www.ramajudicial.pr/ts/2015/2015tspr25.pdf |archive-date=22 January 2016 |access-date=7 February 2016 |work=Legal Document |publisher=El Tribunal Supremo de Puerto Rico}}&lt;/ref&gt;

1992 දී, ජනාධිපති ජෝර්ජ් එච්.ඩබ්ලිව්. බුෂ්, ෆෙඩරල් රජය සහ පුවර්ටෝ රිකෝ පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලය අතර වත්මන් පරිපාලන සම්බන්ධතාවය ස්ථාපිත කරමින් විධායක දෙපාර්තමේන්තු සහ ආයතන ප්‍රධානීන්ට සංදේශයක් නිකුත් කළේය. මෙම සංදේශය මගින් සියලුම ෆෙඩරල් දෙපාර්තමේන්තු, ආයතන සහ නිලධාරීන්ට පුවර්ටෝ රිකෝව පරිපාලනමය වශයෙන් රාජ්‍යයක් ලෙස සලකන ලෙසත්, එසේ කිරීමෙන් ෆෙඩරල් වැඩසටහන් හෝ මෙහෙයුම් වලට බාධාවක් නොවන තාක් දුරට එය සලකන ලෙසත් උපදෙස් දෙයි.

ෆෙඩරල් විමර්ශන කාර්යාංශය, ෆෙඩරල් හදිසි කළමනාකරණ ඒජන්සිය, ප්‍රවාහන ආරක්ෂක පරිපාලනය, සමාජ ආරක්ෂණ පරිපාලනය සහ වෙනත් ඕනෑම ප්‍රාන්තයක මෙන්, බොහෝ ෆෙඩරල් විධායක ශාඛා ආයතන පුවර්ටෝ රිකෝහි සැලකිය යුතු පැවැත්මක් ඇත. එක්සත් ජනපද රාජ්‍යයකට සමාන පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය අධිකරණ පද්ධතියක් පුවර්ටෝ රිකෝ සතුව තිබුණද, පුවර්ටෝ රිකෝහි එක්සත් ජනපද ෆෙඩරල් දිස්ත්‍රික් අධිකරණයක් ද ඇති අතර, පුවර්ටෝ රිකෝ වැසියන් එම අධිකරණයේ සහ එක්සත් ජනපද ප්‍රධාන භූමියේ අනෙකුත් ෆෙඩරල් අධිකරණවල විනිසුරුවන් ලෙස සේවය කර ඇත. පුවර්ටෝ රිකෝ සම්භවයක් ඇති නිව්යෝර්ක් වැසියෙකු වන සෝනියා සොටෝමෙයර්, එක්සත් ජනපද ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයේ සහකාර විනිසුරුවරියක් ලෙස සේවය කරයි. පුවර්ටෝ රිකෝ වැසියන් ද බොහෝ විට ඉහළ මට්ටමේ ෆෙඩරල් තනතුරු සඳහා පත් කර ඇති අතර, අනෙකුත් ජාතීන්ට එක්සත් ජනපද තානාපතිවරුන් ලෙස සේවය කිරීම ද ඇතුළත් වේ.

=== පරිපාලන අංශ ===
[[File:USA_Puerto_Rico_labeled.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:USA_Puerto_Rico_labeled.svg|alt=|thumb|පුවර්ටෝ රිකෝ හි නගර සභා 78 පෙන්වන සිතියමක්; වීක්ස් සහ කුලෙබ්‍රා දූපත් වලට තමන්ගේම නාගරික ආණ්ඩු ඇත.]]
එක්සත් ජනපද ප්‍රාන්තවලින් අතිමහත් බහුතරයක් මෙන් නොව, පුවර්ටෝ රිකෝහි ප්‍රාන්තවලට සමාන පළමු පෙළ පරිපාලන කොට්ඨාශ නොමැත, නමුත් පරිපාලනයේ ද්විතීයික ඒකකය ලෙස මහ නගර සභා හෝ මහ නගර සභා 78ක් ඇත; එක්සත් ජනපද සංගණන අරමුණු සඳහා, මහ නගර සභා ප්‍රාන්ත සමාන ලෙස සැලකේ. මහ නගර සභා බාධකවලට සහ ඒවා අංශවලට බෙදා ඇත. 1991 ස්වයං පාලන මහ නගර සභා පනතට අනුව, සෑම මහ නගර සභාවකටම වසර හතරක කාලයක් සඳහා තේරී පත් වූ නගරාධිපතිවරයෙකු සහ නාගරික ව්‍යවස්ථාදායකයක් ඇත.

=== විදේශීය සහ අන්තර් රාජ්‍ය සබඳතා ===
පුවර්ටෝ රිකෝ එක්සත් ජනපද ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ වාණිජ හා භෞමික වගන්තියට යටත් වන අතර එම නිසා එය අනෙකුත් ජාතීන් සමඟ කටයුතු කළ හැකි ආකාරය මත සීමා වී ඇති අතර, ප්‍රාන්ත රජයන්ට ඇති අවස්ථා සහ සීමාවන් එකක් නොවුනත් බෙදා ගනී. ප්‍රාන්ත රජයන් සම්බන්ධයෙන් මෙන්ම, එය අනෙකුත් ජාතීන් සමඟ, විශේෂයෙන් කොලොම්බියාව සහ පැනමා වැනි ලතින් ඇමරිකානු රටවල් සමඟ වෙළඳ ගිවිසුම් කිහිපයක් ඇති කර ගෙන ඇත.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.elnuevodia.com/colombiaypuertoricosedanlamano-1556164.html|title=Colombia y Puerto Rico se dan la mano|date=20 July 2013|newspaper=[[El Nuevo Día]]|access-date=11 August 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130824132404/http://www.elnuevodia.com/colombiaypuertoricosedanlamano-1556164.html|archive-date=24 August 2013|language=es|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=23 July 2013 |title=Relaciones comerciales entre Colombia y Puerto Rico |url=http://www.icesi.edu.co/blogs/paises/2013/07/23/puerto-rico/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131002064317/http://www.icesi.edu.co/blogs/paises/2013/07/23/puerto-rico/ |archive-date=2 October 2013 |access-date=11 August 2013 |publisher=[[Universidad ICESI]] |language=es}}&lt;/ref&gt;

එය ස්පාඤ්ඤ භාෂාව කතා කරන බොහෝ විදේශ රටවල සහ එක්සත් ජනපදය තුළම වෙළඳ ප්‍රවර්ධන කාර්යාල පිහිටුවා ඇති අතර, දැන් ස්පාඤ්ඤය, ඩොමිනිකන් ජනරජය, පැනමාව, කොලොම්බියාව, වොෂින්ටන්, ඩී.සී., නිව්යෝර්ක් නගරය සහ ෆ්ලොරිඩා ඇතුළු එක්සත් ජනපදය තුළම වෙළඳ ප්‍රවර්ධන කාර්යාල පිහිටුවා ඇති අතර, චිලී, කොස්ටාරිකාව සහ මෙක්සිකෝවේ පෙර කාර්යාලවලට ඇතුළත් කර ඇත. එවැනි ගිවිසුම් සඳහා එක්සත් ජනපද රාජ්‍ය දෙපාර්තමේන්තුවේ අවසරය අවශ්‍ය වේ; බොහෝ ඒවා හුදෙක් එක්සත් ජනපදය සහ අනෙකුත් ජාතීන් අතර පවතින නීති හෝ වෙළඳ ගිවිසුම් මගින් අවසර දෙනු ලැබේ, එය පුවර්ටෝ රිකෝ සහ විවිධ එක්සත් ජනපද රාජ්‍යයන් විසින් අනුගමනය කරන ලද වෙළඳ ගිවිසුම් අභිබවා යයි. පුවර්ටෝ රිකෝ රටවල් 41 ක කොන්සල් කාර්යාල පවත්වයි, ප්‍රධාන වශයෙන් ඇමරිකාවේ සහ යුරෝපයේ සිට, බොහෝ ඒවා සැන් ජුවාන්හි පිහිටා ඇත.&lt;ref name=&quot;linktopr.com&quot; /&gt;

ප්‍රාදේශීය මට්ටමින්, පුවර්ටෝ රිකෝ නීතියෙන් ස්ථාපිත කළේ, රාජ්‍යයන් සහ ප්‍රදේශ සම්බන්ධ කර ගැනීමට අවසර දී ඇති ජාත්‍යන්තර සබඳතා පුවර්ටෝ රිකෝ රාජ්‍ය ලේකම්වරයාගේ ප්‍රධානත්වයෙන් යුත් විධායක දෙපාර්තමේන්තුවක් වන පුවර්ටෝ රිකෝ රාජ්‍ය දෙපාර්තමේන්තුව විසින් හසුරුවා ගත යුතු බවත්, ඔහු සංස්ථාගත නොකළ ප්‍රදේශයේ ලුතිනන් ආණ්ඩුකාරවරයා ලෙසද සේවය කරන බවත්ය. පුවර්ටෝ රිකෝ හි පිහිටි සාමාන්‍ය කොන්සල්වරුන් සහ ගෞරවනීය කොන්සල්වරුන් සමඟ සම්බන්ධ වීමට ද එයට භාර දී ඇත. පුවර්ටෝ රිකෝ ෆෙඩරල් කටයුතු පරිපාලනය, නේවාසික කොමසාරිස් කාර්යාලය සමඟ එක්ව, එක්සත් ජනපදයේ හෝ එහි ආයතන ඉදිරියේ එහි සියලුම අන්තර් රාජ්‍ය කටයුතු කළමනාකරණය කරයි. (එක්සත් ජනපදයේ ෆෙඩරල් රජය, එක්සත් ජනපදයේ පළාත් පාලන සහ ප්‍රාන්ත රජයන් සහ එක්සත් ජනපදයේ රාජ්‍ය හෝ පෞද්ගලික ආයතන ඇතුළුව){{citation needed|date=June 2024}}

මෙම ආයතන දෙකම වොෂින්ටන්, ඩී.සී. පදනම් කරගත් තානාපතිවරුන් සහ එක්සත් ජනපද රාජ්‍ය දෙපාර්තමේන්තුව, ජාත්‍යන්තර සංවර්ධන ඒජන්සිය සහ වෙනත් අය වැනි පුවර්ටෝ රිකෝ හි විදේශ කටයුතු හසුරුවන ෆෙඩරල් ආයතන සමඟ සම්බන්ධ වීමට පුවර්ටෝ රිකෝ රාජ්‍ය දෙපාර්තමේන්තුවට නිතර සහාය වේ. වත්මන් රාජ්‍ය ලේකම්වරයා නව ප්‍රගතිශීලී පක්ෂයේ ලැරී සීල්හැමර් රොඩ්‍රිගස් වන අතර, පුවර්ටෝ රිකෝ ෆෙඩරල් කටයුතු පරිපාලනයේ වත්මන් අධ්‍යක්ෂවරයා වන්නේ එන්පීපීයේ ජෙනිෆර් එම්. ස්ටොපිරන් වන අතර ඇය එක්සත් ජනපද රිපබ්ලිකන් පක්ෂයේ සාමාජිකාවකි.{{citation needed|date=June 2024}}

එක්සත් ජනපද කොංග්‍රසය ඇතුළු ෆෙඩරල් රජය ඉදිරියේ ඔවුන් නියෝජනය කිරීම සඳහා පුවර්ටෝ රිකෝ වැසියන් විසින් තෝරා පත් කර ගන්නා ලද නියෝජිතයා වන පුවර්ටෝ රිකෝ හි නේවාසික කොමසාරිස්වරයා එක්සත් ජනපද නියෝජිත මන්ත්‍රී මණ්ඩලයේ අසුන් ගනී, කොංග්‍රස් කමිටුවල සේවය කරයි සහ ඡන්දය දෙයි, සහ මන්ත්‍රී මණ්ඩලයේ නීති සම්පාදනයේ අවසාන විසර්ජනය පිළිබඳ ඡන්දය ප්‍රතික්ෂේප කිරීම හැර සෑම අතින්ම නීති සම්පාදකයෙකු ලෙස ක්‍රියා කරයි. වත්මන් නේවාසික කොමසාරිස්වරයා වන්නේ 2016 දී තේරී පත් වූ නව ප්‍රගතිශීලී පක්ෂයේ සහ රිපබ්ලිකන් පක්ෂයේ සාමාජිකාවක් වන ජෙනිෆර් ගොන්සාලෙස්-කොලන් ය. ඇයට එම වසරේ පුවර්ටෝ රිකෝවේ තේරී පත් වූ වෙනත් ඕනෑම නිලධාරියෙකුට වඩා වැඩි ඡන්ද ප්‍රමාණයක් ලැබුණි.&lt;ref name=&quot;wines19&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2019/07/26/us/Jenniffer-Gonzalez-Colon-puerto-rico.html|title=She's Puerto Rico's Only Link to Washington. She Could Be Its Future Governor.|last=Wines|first=Michael|date=26 July 2019|newspaper=New York Times|archive-url=https://web.archive.org/web/20190726173211/https://www.nytimes.com/2019/07/26/us/Jenniffer-Gonzalez-Colon-puerto-rico.html|archive-date=26 July 2019|quote=She noted that her campaign to become resident commissioner garnered more votes in 2016 than any other candidate for office in the unincorporated territory.|url-access=subscription|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

බොහෝ පුවර්ටෝ රිකානුවන් විවිධ ජාතීන්ට සහ ඇමරිකානු රාජ්‍ය සංවිධානය වැනි ජාත්‍යන්තර සංවිධානවලට එක්සත් ජනපද තානාපතිවරුන් ලෙස සේවය කර ඇත, බොහෝ දුරට නමුත් ලතින් ඇමරිකාවේ නොවේ. උදාහරණයක් ලෙස, පුවර්ටෝ රිකානු ජාතිකයෙකු වන සහ දැන් වැඩබලන සහකාර රාජ්‍ය ලේකම්වරයෙකු වන මැරිකාර්මන් අපොන්ටේ, මීට පෙර එල් සැල්වදෝරයේ එක්සත් ජනපද තානාපති ලෙස සේවය කළේය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Mari Carmen Aponte |url=https://2009-2017.state.gov/r/pa/ei/biog/148343.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180521205719/https://2009-2017.state.gov/r/pa/ei/biog/148343.htm |archive-date=21 May 2018 |access-date=21 May 2019 |website=State.gov}}&lt;/ref&gt;

=== මිලිටරි ===
[[File:Federal_lands_in_Puerto_Rico_and_VI.JPG|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Federal_lands_in_Puerto_Rico_and_VI.JPG|alt=|thumb|20 වන සියවස පුරාවටම පුවර්ටෝ රිකෝ හි (එක්සත් ජනපද වර්ජින් දූපත් ඇතුළුව) එක්සත් ජනපද හමුදා ස්ථාපනයන් සහ අනෙකුත් ෆෙඩරල් ඉඩම්.]]
එය සංස්ථාගත නොකළ එක්සත් ජනපද භූමියක් බැවින්, පුවර්ටෝ රිකෝවේ ආරක්ෂාව එක්සත් ජනපදය විසින් සපයනු ලබන්නේ පැරිස් ගිවිසුමේ කොටසක් ලෙස, එක්සත් ජනපද ජනාධිපතිවරයා එහි අණදෙන නිලධාරියා ලෙස කටයුතු කරන බැවිනි. පුවර්ටෝ රිකෝට තමන්ගේම ජාතික ආරක්ෂක බලකායක් සහ තමන්ගේම රාජ්‍ය ආරක්ෂක බලකායක් වන පුවර්ටෝ රිකෝ රාජ්‍ය ආරක්ෂක බලකායක් ඇති අතර එය දේශීය නීතියට අනුව පුවර්ටෝ රිකෝ ජාතික ආරක්ෂක බලකායේ අධිකාරිය යටතේ පවතී.

ප්‍රාදේශීය හමුදා දෙකෙහිම ප්‍රධාන අණදෙන නිලධාරියා වන්නේ පුවර්ටෝ රිකෝ ආණ්ඩුකාරවරයා වන අතර ඔහු තම බලය පුවර්ටෝ රිකෝ සහකාර ජෙනරාල්, දැනට මේජර් ජෙනරාල් ජෝස් ජේ. රෙයිස් වෙත පවරයි. අනුකාරක ජෙනරාල්වරයා, රාජ්‍ය ආරක්ෂක බලකාය කෙරෙහි බලය වෙනත් නිලධාරියෙකුට පවරන නමුත් සමස්තයක් ලෙස පුවර්ටෝ රිකෝ ජාතික ආරක්ෂක බලකාය කෙරෙහි බලය රඳවා ගනී. පුවර්ටෝ රිකෝ හි එක්සත් ජනපද හමුදා ස්ථාපනයන් එක්සත් ජනපද අත්ලාන්තික් අණදෙන බලකායේ (1993 USACOM න් පසු LANTCOM) කොටසක් වූ අතර, එය අත්ලාන්තික් සාගරය පුරා සිදු වූ සියලුම එක්සත් ජනපද හමුදා මෙහෙයුම් කෙරෙහි බලය තිබුණි. 1999 වන තෙක් LANTCOM හි මෙහෙයුමට සහාය දැක්වීමේදී පුවර්ටෝ රිකෝ ඉතා වැදගත් ස්ථානයක් ලෙස සලකනු ලැබීය, එක්සත් ජනපද අත්ලාන්තික් විධානය නැවත නම් කර එක්සත් ජනපද ඒකාබද්ධ හමුදා විධානය ලෙස නව මෙහෙයුමක් ලබා දෙන තෙක්. පුවර්ටෝ රිකෝ දැනට එක්සත් ජනපද උතුරු විධානයේ වගකීම යටතේ පවතී.

නාවික හමුදා කැරිබියන් (NFC) සහ ෆ්ලීට් එයාර් කැරිබියන් (FAIR) යන දෙකම කලින් රූස්වෙල්ට් මාර්ග නාවික ස්ථානයේ පිහිටා තිබුණි. කැරිබියන් මුහුදේ සියලුම එක්සත් ජනපද නාවික ක්‍රියාකාරකම් සඳහා NFC අධිකාරියට බලය තිබූ අතර කැරිබියන් හරහා සියලුම එක්සත් ජනපද හමුදා ගුවන් ගමන් සහ ගුවන් මෙහෙයුම් සඳහා FAIR අධිකාරියට බලය තිබුණි. රූස්වෙල්ට් මාර්ග සහ වීක්ස් දූපත් පුහුණු පහසුකම් වසා දැමීමත් සමඟ, එක්සත් ජනපද නාවික හමුදාව මූලික වශයෙන් පුවර්ටෝ රිකෝවෙන් ඉවත් වී ඇත, ඒ හරහා ගමන් කරන නැව් හැර, දිවයිනේ ඇති එකම සැලකිය යුතු හමුදා පැවැත්ම වන්නේ ෆෝට් බුකනන් හි එක්සත් ජනපද හමුදාව, පුවර්ටෝ රිකෝ හමුදාව සහ ගුවන් ජාතික ආරක්ෂකයින් සහ එක්සත් ජනපද වෙරළාරක්ෂක බලකායයි. බෝම්බ හෙලීමේ පුහුණුවේ ශබ්දය පිළිබඳ විරෝධතා හේතුවෙන් නාවික කඳවුර වසා දැමීමට සිදුවිය. මෙය රැකියා 6,000 ක් අහිමි වීමට සහ වාර්ෂිකව ඩොලර් මිලියන 300 ක දේශීය ආදායම අඩුවීමට හේතු විය.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2005/04/03/national/after-closing-of-navy-base-hard-times-in-puerto-rico.html|title=After Closing of Navy Base, Hard Times in Puerto Rico|date=3 April 2005|work=The New York Times|access-date=31 October 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171003005620/http://www.nytimes.com/2005/04/03/national/after-closing-of-navy-base-hard-times-in-puerto-rico.html|archive-date=3 October 2017|url-access=subscription|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

එක්සත් ජනපද හමුදා ජාතික ආරක්ෂක බළකායේ ශාඛාවක් පුවර්ටෝ රිකෝ හි ස්ථානගත කර ඇත - පුවර්ටෝ රිකෝ හමුදා ජාතික ආරක්ෂක බළකාය ලෙස හැඳින්වේ - එය එක්සත් ජනපදයේ විවිධ ප්‍රාන්තවල හමුදා ජාතික ආරක්ෂක බළකායේ මෙහෙයුම් වලට සමාන මෙහෙයුම් සිදු කරයි, භූමි ආරක්ෂාව, ආපදා සහන සහ සිවිල් නොසන්සුන්තාව පාලනය කිරීම ඇතුළුව. දේශීය ජාතික ආරක්ෂක බළකායට එක්සත් ජනපද ගුවන් ජාතික ආරක්ෂක බළකායේ ශාඛාවක් ද ඇතුළත් වේ - පුවර්ටෝ රිකෝ ගුවන් ජාතික ආරක්ෂක බළකාය ලෙස හැඳින්වේ - එය එක්සත් ජනපද එක් එක් ප්‍රාන්තයේ ගුවන් ජාතික ආරක්ෂක බළකායේ මෙහෙයුම් වලට සමාන මෙහෙයුම් සිදු කරයි.[[File:USS_Maryland_(SSBN-738)_1997.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:USS_Maryland_(SSBN-738)_1997.jpg|alt=|thumb|ඔහියෝ පන්තියේ බැලස්ටික් මිසයිල සබ්මැරීනයක් වන යූඑස්එස් මේරිලන්ඩ්, රූස්වෙල්ට් පාර නාවික ස්ථානය, 1997]]
20 වන සියවසේ විවිධ කාලවලදී, එක්සත් ජනපදයට පුවර්ටෝ රිකෝ හි හමුදා හෝ නාවික ස්ථාන 25 ක් පමණ තිබුණි.&lt;ref name=&quot;WQS&quot;&gt;OSD, Washington Headquarters Services, Directorate for Information Operations and Reports (DIOR); &quot;Atlas/Data Abstract for the United States and Selected Areas – Fiscal Year 1997;&quot; Department of Defense; 1998. Note: The count of 25 military installations included the branch component of the Roosevelt Roads Naval facility on the island of Vieques, as distinct from the Roosevelt Roads Naval station in Cieba&lt;/ref&gt; මෙම ස්ථාපනයන්ගෙන් විශාලතම ස්ථාපනයන් වූයේ සීබා හි හිටපු රූස්වෙල්ට් මාර්ග නාවික ස්ථානය, වීක්ස් හි අත්ලාන්තික් බලඇණි අවි පුහුණු පහසුකම (AFWTF), සැලිනාස් හි කඳවුරේ සන්තියාගෝ හි ජාතික ආරක්ෂක පුහුණු පහසුකම, ජුවානා ඩයස් හි ෆෝට් ඇලන්, සැන් ජුවාන් හි හමුදාවේ ෆෝට් බුකනන්, අගුවාඩිල්ලා හි හිටපු එක්සත් ජනපද ගුවන් හමුදාවේ රාමේ ගුවන් හමුදා කඳවුර සහ සැන් ජුවාන් හි පුවර්ටෝ රිකෝ ගුවන් ජාතික ආරක්ෂක භටයාගේ මුනිස් ගුවන් ජාතික ආරක්ෂක කඳවුරයි.&lt;ref name=&quot;CD&quot;&gt;Meléndez, Edwin; Meléndez, Edgardo; Colonial Dilemma; [[South End Press]]; Boston; 1993&lt;/ref&gt;

රූස්වෙල්ට් පාර, වීක්ස් සහ සබානා සේකා හි හිටපු එක්සත් ජනපද නාවික හමුදා පහසුකම් අක්‍රිය කර අර්ධ වශයෙන් පළාත් පාලන ආයතනයට භාර දී ඇත. එක්සත් ජනපද වෙරළාරක්ෂක සහ පුවර්ටෝ රිකෝ ජාතික ආරක්ෂක පහසුකම් හැරුණු විට, පුවර්ටෝ රිකෝ හි ඉතිරිව ඇත්තේ හමුදා ස්ථාපනයන් දෙකක් පමණි: එක්සත් ජනපද හමුදාවේ කුඩා ෆෝට් බුකනන් (දේශීය ප්‍රවීණයන් සහ සංචිත ඒකක සඳහා සහාය වන) සහ ප්‍රෑන්ග් (පුවර්ටෝ රිකෝ ගුවන් ජාතික ආරක්ෂක) මුනිස් ගුවන් කඳවුර (C-130 බලඇණිය). මෑත වසරවලදී, එක්සත් ජනපද කොංග්‍රසය ඔවුන්ගේ අක්‍රිය කිරීම් සලකා බැලූ නමුත්, පුවර්ටෝ රිකෝවේ විවිධ රාජ්‍ය සහ පෞද්ගලික ආයතන විසින් මේවාට විරුද්ධ වී ඇත - එහි ඇති සේවාවන් සඳහා ෆෝට් බුකනන් මත විශ්වාසය තබන විශ්‍රාමික හමුදා වැනි.

1779 දී ජෙනරාල් බර්නාඩෝ ද ගල්වෙස් (1746–1786) ගේ අණ යටතේ පුවර්ටෝ රිකෝ, කියුබාව සහ මෙක්සිකෝවේ ස්වේච්ඡා සේවකයන් බ්‍රිතාන්‍යයන්ට එරෙහිව සටන් කළ ඇමරිකානු විප්ලවය ඇතුළු බොහෝ එක්සත් ජනපද හමුදා ගැටුම්වලට පුවර්ටෝ රිකෝ වැසියන් සහභාගී වී ඇත.&lt;ref&gt;{{cite web |author=Maryland General Assembly |date=8 April 1997 |title=Participation of Hispanics in the American Revolution |url=http://mlis.state.md.us/1997rs/billfile/sj0002.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20111105051722/http://mlis.state.md.us/1997rs/billfile/sj0002.htm |archive-date=5 November 2011 |access-date=9 August 2012 |work=SJR2}}&lt;/ref&gt; ඉරාකයේ සහ ඇෆ්ගනිස්ථානයේ වර්තමාන ගැටුම්වලදී ඔවුන් තවමත් අසමානුපාතිකව නියෝජනය වේ.&lt;ref&gt;{{cite web |author=Danny Nieves |title=Special Announcements |url=http://www.valerosos.com/anouncements.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140713064457/http://www.valerosos.com/anouncements.html |archive-date=13 July 2014 |access-date=18 April 2014 |publisher=Valerosos.com}}&lt;/ref&gt; වඩාත්ම කැපී පෙනෙන උදාහරණය වන්නේ දිවයිනේ මුල් ටයිනෝ නාමයෙන් (බොරින්ක්වෙන්) බොරින්ක්වීනර්ස් යන අන්වර්ථ නාමයෙන් හඳුන්වන එක්සත් ජනපද හමුදාවේ 65 වන පාබල රෙජිමේන්තුවයි. සමස්ත පුවර්ටෝ රිකෝ රෙජිමේන්තුව පළමු ලෝක යුද්ධය, දෙවන ලෝක යුද්ධය, කොරියානු යුද්ධය සහ ත්‍රස්තවාදයට එරෙහි යුද්ධයට සහභාගී විය; 2014 දී, කොරියානු යුද්ධයේදී එහි වීරත්වය වෙනුවෙන් කොංග්‍රස් රන් පදක්කම පිරිනමන ලදී.

පුවර්ටෝ රිකානුවන් සැලකිය යුතු සංඛ්‍යාවක් එක්සත් ජනපද සන්නද්ධ හමුදාවන්හි සේවය කරන අතර, ඔවුන් බොහෝ දුරට ජාතික ආරක්ෂක සාමාජිකයින් සහ සිවිල් සේවකයින් ලෙස සේවය කරති. විශ්‍රාමික නිලධාරීන් ඇතුළුව සමස්ත හමුදා ආශ්‍රිත ප්‍රජාවේ ප්‍රමාණය 100,000 ක් ලෙස ගණන් බලා ඇත.&lt;ref name=&quot;CD&quot; /&gt; ෆෝට් බුකනන් හි හමුදා සහ සිවිල් සේවකයින් 4,000 ක් පමණ සිටිති. ඊට අමතරව, ආසන්න වශයෙන් 17,000 ක් පමණ පුවර්ටෝ රිකෝ හමුදාවේ සහ ගුවන් ජාතික ආරක්ෂක භටයින්ගේ හෝ එක්සත් ජනපද සංචිත හමුදාවේ සාමාජිකයින් වේ.&lt;ref name=&quot;OSD&quot;&gt;Office of the Assistant Secretary of Defense, Reserve Affairs; &quot;Official Guard and Reserve Manpower Strengths and Statistics – Summary End Fiscal Year 1996;&quot; 1996&lt;/ref&gt;

=== නීතිය ===
දූපත් නීති පද්ධතිය සිවිල් නීතිය සහ පොදු නීති පද්ධතිවල මිශ්‍රණයකි.

පුවර්ටෝ රිකෝ යනු ඇමරිකානු ඉංග්‍රීසි හැර වෙනත් භාෂාවකින් ප්‍රධාන වශයෙන් ක්‍රියාත්මක වන එකම වත්මන් එක්සත් ජනපද අධිකරණ බලයයි: එනම් ස්පාඤ්ඤ. එක්සත් ජනපද ෆෙඩරල් රජය ප්‍රධාන වශයෙන් ඉංග්‍රීසි භාෂාවෙන් ක්‍රියාත්මක වන බැවින්, එක්සත් ජනපද ෆෙඩරල් අධිකරණවල ඉංග්‍රීසි භාෂාවෙන් නඩු පැවරීමට සහ පුවර්ටෝ රිකෝ අධිකරණවල ෆෙඩරල් පූර්වගාමී ගැටළු සඳහා නඩු පැවරීමට සියලුම පුවර්ටෝ රිකෝ නීතිඥයින් ද්විභාෂා විය යුතුය.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Hunter |first=Britt |title=Research Guides: Commonwealth Caribbean Law Research Guide: Puerto Rico |url=https://guides.law.fsu.edu/caribbean/puertorico |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240119165910/https://guides.law.fsu.edu/caribbean/puertorico |archive-date=19 January 2024 |access-date=19 January 2024 |website=guides.law.fsu.edu |language=en}}&lt;/ref&gt;{{Original research inline|date=March 2021}}

එක්සත් ජනපද නීති සංග්‍රහයේ 48 වන මාතෘකාව එක්සත් ජනපද ප්‍රදේශ සහ පුවර්ටෝ රිකෝ වැනි දූපත් ප්‍රදේශ සඳහා එක්සත් ජනපද නීති සංග්‍රහයේ කාර්යභාරය ගෙනහැර දක්වයි. 1901 දී එක්සත් ජනපද රජය පුවර්ටෝ රිකෝවේ පාලනය භාර ගැනීමෙන් පසු, එය නීති ප්‍රතිසංස්කරණ ආරම්භ කළ අතර එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස කැලිෆෝනියාවේ එවකට ක්‍රියාත්මක වූ ඒවාට අනුව අපරාධ නීති සංග්‍රහ, අපරාධ ක්‍රියා පටිපාටිය සහ සිවිල් ක්‍රියා පටිපාටිය සම්මත කර ගැනීමට හේතු විය. පුවර්ටෝ රිකෝ එතැන් සිට අපරාධ සහ සිවිල් ක්‍රියා පටිපාටිය ව්‍යවස්ථාපිත නීතියෙන් අධිකරණය විසින් ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද නීතිවලට මාරු කිරීමේ ෆෙඩරල් ආදර්ශය අනුගමනය කර ඇතත්, එහි අපරාධ නීතියේ කොටස් කිහිපයක් තවමත් කැලිෆෝනියා දණ්ඩ නීති සංග්‍රහයේ බලපෑම පිළිබිඹු කරයි.

අධිකරණ ශාඛාව මෙහෙයවනු ලබන්නේ පුවර්ටෝ රිකෝ ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයේ ප්‍රධාන විනිසුරුවරයා විසිනි, එය ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවෙන් අවශ්‍ය එකම අභියාචනාධිකරණයයි. අනෙකුත් සියලුම අධිකරණ නිර්මාණය කරනු ලබන්නේ පුවර්ටෝ රිකෝ ව්‍යවස්ථාදායක සභාව විසිනි.&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Wilson|first=Steven H.|title=The U.S. Justice System An Encyclopedia|publisher=ABC-CLIO|year=2021|isbn=978-1-59884-305-7}}&lt;/ref&gt; පුවර්ටෝ රිකෝ සඳහා ෆෙඩරල් දිස්ත්‍රික් අධිකරණයක් ද ඇති අතර, ෆෙඩරල් මට්ටමින් අපරාධ ක්‍රියාවක් සම්බන්ධයෙන් චෝදනා ලැබ සිටින කෙනෙකුට පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය අධිකරණයක එකම ක්‍රියාව සඳහා චෝදනා එල්ල නොවිය හැකි අතර, අනෙක් අතට, සංස්ථාගත නොකළ ප්‍රදේශයක් ලෙස පුවර්ටෝ රිකෝ රාජ්‍යයක් මෙන් කොංග්‍රසයෙන් වෙන් වූ ස්වෛරීභාවයක් නොමැති බැවිනි.&lt;ref name=&quot;Martínez Torres2&quot;&gt;{{cite web |author=Martínez Torres, Juez (Judge) |date=20 March 2015 |title=Opinión del Tribunal emitida por el Juez Asociado señor Martínez Torres |url=http://www.ramajudicial.pr/ts/2015/2015tspr25.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160122145414/http://www.ramajudicial.pr/ts/2015/2015tspr25.pdf |archive-date=22 January 2016 |access-date=7 February 2016 |work=Legal Document |publisher=El Tribunal Supremo de Puerto Rico}}&lt;/ref&gt; එක්සත් ජනපද ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය 2016 දී තීරණය කළේ එවැනි සමාන්තර චෝදනාවක් ද්විත්ව අනතුරක් ඇති කරන බවයි.&lt;ref&gt;''[[Puerto Rico v. Sanchez Valle]]'', {{ussc|579|59|2016}}.&lt;/ref&gt;

==== අපරාධ ====
2014 දී ඕනෑම එක්සත් ජනපද ප්‍රාන්තයකට වඩා ජනගහනයෙන් 100,000 කට 19.2 ක මිනීමැරුම් අනුපාතය සැලකිය යුතු ලෙස වැඩි විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Table 5 |url=https://ucr.fbi.gov/crime-in-the-u.s/2014/crime-in-the-u.s.-2014/tables/table-5/table_5_crime_in_the_united_states_by_state_2014.xls |website=FBI}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.theguardian.com/news/datablog/2012/jul/22/gun-homicides-ownership-world-list|title=Gun homicides and gun ownership listed by country|last=Chalabi|first=Mona|date=22 July 2012|newspaper=[[The Guardian]]}}&lt;/ref&gt; බොහෝ මිනීමැරුම් වින්දිතයින් කල්ලි සාමාජිකයන් සහ මත්ද්‍රව්‍ය ජාවාරම්කරුවන් වන අතර පුවර්ටෝ රිකෝ හි මිනීමැරුම් වලින් 80% ක් පමණ මත්ද්‍රව්‍ය සම්බන්ධ වේ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Latin American Herald Tribune – 80% of Puerto Rico Murders Called Drug-Related |url=http://www.laht.com/article.asp?ArticleId=345039&amp;CategoryId=14092 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161123055804/http://www.laht.com/article.asp?ArticleId=345039&amp;CategoryId=14092 |archive-date=23 November 2016 |access-date=22 November 2016 |website=Laht.com}}&lt;/ref&gt;

1992 දී, FBI විසින් සන්නද්ධ මෝටර් රථ කොල්ලකෑම ෆෙඩරල් අපරාධයක් ලෙස නම් කරන ලද අතර සංඛ්‍යාලේඛන අනුව අනුපාත අඩු විය,&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1994/07/31/us/after-carjacking-surge-puerto-rico-is-wary-behind-the-wheel.html|title=After Carjacking Surge, Puerto Rico Is Wary Behind the Wheel|last=Navarro|first=Mireya|date=31 July 1994|newspaper=The New York Times|access-date=23 June 2019}}&lt;/ref&gt; නමුත් 2019 වන විට, ගුවයිනාබෝ සහ අනෙකුත් නගරවල ගැටලුව දිගටම පැවතුනි.&lt;ref&gt;{{cite web |last=Rico |first=Metro Puerto |date=8 February 2018 |title=Sacan familia de auto para hacer carjacking en Guaynabo |url=https://www.metro.pr/pr/noticias/2018/02/08/sacan-familia-auto-carjacking-guaynabo.html |access-date=23 June 2019 |website=Metro |language=es}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=9 March 2017 |title=Video: Carjacking en centro comercial de Guaynabo |url=https://www.telemundopr.com/noticias/destacados/Video-Carjacking-en-centro-comercial-de-Guaynabo-415767433.html |access-date=23 June 2019 |website=Telemundo PR |language=es}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.elvocero.com/ley-y-orden/investigan-carjacking-en-guaynabo/article_10c65766-3100-11e8-a045-d7c8b1099ad8.html|title=Investigan carjacking en Guaynabo|author=Nicole Candelaria|date=26 March 2018|newspaper=El Vocero de Puerto Rico|access-date=23 June 2019|language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20190623171226/https://www.elvocero.com/ley-y-orden/investigan-carjacking-en-guaynabo/article_10c65766-3100-11e8-a045-d7c8b1099ad8.html|archive-date=23 June 2019|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=19 January 2019 |title=Mujer víctima de carjacking a punta de pistola en Guaynabo |url=https://www.primerahora.com/noticias/policia-tribunales/nota/mujervictimadecarjackingapuntadepistolaenguaynabo-1322156/ |access-date=23 June 2019 |website=Primera Hora |language=es}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Arrests of Elvin Manuel Otero Tarzia, Sebastian Angelo Saldana, Kevin Rivera Ruiz, and a Male Juvenile |url=https://www.fbi.gov/sanjuan/press-releases/2014/arrests-of-elvin-manuel-otero-tarzia-sebastian-angelo-saldana-kevin-rivera-ruiz-and-a-male-juvenile |access-date=23 June 2019 |website=FBI}}&lt;/ref&gt; 2019 ජනවාරි 1 සිට 2019 මාර්තු 14 දක්වා දිවයිනේ මෝටර් රථ කොල්ලකෑම් තිහක් සිදුවී ඇත.&lt;ref&gt;{{cite web |date=14 March 2019 |title=Alarmante la cifra de &quot;carjackings&quot; en la Isla |url=https://www.notiuno.com/noticias/seguridad-y-justicia/alarmante-la-cifra-de-carjackings-en-la-isla/article_8aca3e14-4604-11e9-abb1-83bb825a5e77.html |access-date=23 June 2019 |website=UNO Radio Group |publisher=Redacción Digital}}&lt;/ref&gt;

== යොමු කිරීම් ==</text>
      <sha1>bo3crcyl620i4n5tk3qbfy3xhbq42pf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ගාල්ල මහනගර සභාව</title>
    <ns>0</ns>
    <id>180447</id>
    <revision>
      <id>805176</id>
      <parentid>741675</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T22:40:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>805176</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13916" sha1="ej6at7ghlgev1iumhmlb58b5i5sq5kk" xml:space="preserve">{{Infobox legislature
 | name               = ගාල්ල මහනගර සභාව
 | native_name        =
 | native_name_lang   =
 | transcription_name =
 | legislature        =
 | coa_pic            =
 | coa_res            =
 | coa_alt            =
 | house_type         = පළාත් පාලන
 | body               =
 | houses             =
 | leader1_type       = නගරාධිපති
 | leader1            = හිස් 
 | party1             = 
 | election1          = 
 | leader2_type       = උප නගරාධිපති 
 | leader2            = හිස්
 | party2             = 
 | election2          = 
 | leader3_type       = Municipal Chairman
 | leader3            =
 | party3             =
 | election3          =
 | members            = 35
 | voting_system1     = මිශ්‍ර සමානුපාතික ක්‍රමය
 | last_election1     = [[ශ්‍රී ලංකාවේ පළාත් පාලන ඡන්ද විමසීම, 2018|10 පෙබරවාරි 2018]]
 | next_election1      = [[ශ්‍රී ලංකාවේ පළාත් පාලන ඡන්ද විමසීම, 2025|6 මැයි 2025]]
 | session_room       =
 | session_res        =
 | session_alt        =
 | meeting_place      =
 | website            = https://galle.mc.gov.lk/
 | footnotes          =
}}

''ගාල්ල මහ නගර සභාව'' යනු ශ්‍රී ලංකාවේ [[දකුණු පළාත, ශ්‍රී ලංකාව|දකුණු පළාතේ]] අගනුවර වන [[ගාල්ල]] සඳහා වන පළාත් පාලන සභාව වන අතර එය රටේ තුන්වන මට්ටමේ පරිපාලන අංශය වේ. 1865 මහ නගර සභා ආඥා පනත යටතේ මෙම සභාව ශ්‍රී ලංකාවේ තුන්වන මහ නගර සභාව ලෙස ස්ථාපිත කරන ලදී. [[විජයානන්ද දහනායක]] 1939 දී පත් කරන ලද නගරයේ පළමු තේරී පත් වූ නගරාධිපතිවරයා විය. පසුව ඔහු ලංකාවේ පස්වන අග්‍රාමාත්‍යවරයා බවට පත්විය. ගාල්ලේ වත්මන් නගරාධිපතිවරයා වන්නේ ප්‍රියන්ත ගොඩගම සහබන්දු ය.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.unhabitat.lk/downloads/SCP/GALLE.pdf |title=Galle City Profile |access-date=25 August 2013 |archive-date=21 October 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131021113243/http://www.unhabitat.lk/downloads/SCP/GALLE.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==භූගෝලය==
ගාල්ල කඩවත් සතර ප්‍රදේශයේ වර්ග ප්‍රමාණය {{convert|18.7|sqkm|sqmi|abbr=on}} කි. මුහුදු මට්ටමට වඩා සාමාන්‍ය උන්නතාංශය {{convert|15|m|ft|abbr=on}} කි.

==පරිපාලන ඒකක==
ගාල්ල මහ නගර සභාව [[ග්‍රාම නිලධාරී]] කොට්ඨාශ 50 කට (ග්‍රාම නිලධාරී කොට්ඨාශ) බෙදා ඇති අතර එහි ගම්මාන හතක් ඇත.

==ජනගහනය==
2011 සංගණනයට අනුව, ගාල්ල කඩවත් සතර ප්‍රදේශයේ වත්මන් ජනගහනය 101,159 ක් වන අතර එය 2001 දී 103,246 ක් වූ ජනගහනයට වඩා අඩුවීමකි.
{{bar box
|title=ගාල්ලේ ජනවාර්ගිකත්වය (2011)
|titlebar=#ddd
|left1=ජනගහණය
|right1=ප්‍රතිශතය
|float=right
|bars=
{{bar percent|[[Sinhalese people|සිංහල]]|red|67.00}}
{{bar percent|[[Sri Lankan Moors|මුස්ලිම්]]|green|32.30}}
{{bar percent|[[දෙමළ]]|orange|0.80}}
{{bar percent|වෙනත්|black|0.13}}
}}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
|-
!ජන වර්ගය!!ජනගහණය&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.statistics.gov.lk/PopHouSat/CPH2011/index.php?fileName=pop32&amp;gp=Activities&amp;tpl=3|title=Population by Ethnicity according to D.S. Division and Sector: Galle District (Provisional)|work=Census of Population Housing 2011|publisher=Department of Census and Statistics|year=2011|accessdate=24 October 2014|archive-date=1 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161101151718/http://www.statistics.gov.lk/PopHouSat/CPH2011/index.php?fileName=pop32&amp;gp=Activities&amp;tpl=3|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;!!ප්‍රතිශතය %
|-
|-
|[[Sinhalese people|සිංහල]]|| 67,470 || 67.00
|-
|[[Sri Lankan Moors|ශ්‍රී ලාංකික යෝනක]]|| 32,711 || 32.30
|-
|[[Sri Lankan Tamils|ශ්‍රී ලාංකික දෙමළ]]|| 709 || 0.70
|-
|[[Indian Tamils of Sri Lanka|ඉන්දියානු දෙමළ]]|| 129 || 0.80
|-
|වෙනත් ([[Burgher people|බර්ගර්]], [[Sri Lankan Malays|මැලේ]] ඇතුළුව)|| 140 || 0.13
|-
|සමස්තය|| 101,159 ||100
|-
|}

==නගරාධිපති==
{{Main|ගාල්ලේ නගරාධිපති ලැයිස්තුව}}

ගාල්ල නගරාධිපතිවරයා ගාල්ල නගර සභාවේ ප්‍රධානියා වන අතර ඔහුගේ කාර්යාලය ගාල්ල නගර ශාලාවේ පිහිටා ඇත. වත්මන් නගරාධිපතිවරයා වන්නේ ප්‍රියන්ත ගොඩගම සහබන්දු වන අතර, ඔහු [[ශ්‍රී ලංකාවේ පළාත් පාලන ඡන්ද විමසීම, 2018|2018 ශ්‍රී ලංකා පළාත් පාලන මැතිවරණයෙන්]] පසුව 2018 මාර්තු 23 වන දින පැවති රහස් ඡන්දයකින් ධුරයට තේරී පත් විය. සහබන්දු නගරාධිපති ධුරයට තේරී පත් වූයේ ඔහුගේ ප්‍රතිවාදී අපේක්ෂක [[එක්සත් ජාතික පක්ෂය|එජාප]] ජිලිත් නිශාන්තව ඡන්ද 20 ට 11 ක් ලෙස පරදවමිනි.&lt;ref&gt;{{cite news | url=http://www.dailymirror.lk/article/SLPP-s-Priyantha-Godage-elected-Galle-Mayor-147713.html | title=SLPP's Priyantha Godage elected Galle Mayor | publisher= Daily Mirror | date=23 March 2018 | accessdate=23 March 2018}}&lt;/ref&gt;

==නියෝජනය==
ගාල්ල මහ නගර සභාව කොට්ටාස 15 කට බෙදා ඇති අතර මිශ්‍ර සමානුපාතික නියෝජන ක්‍රමයක් භාවිතයෙන් තේරී පත් වූ මන්ත්‍රීවරුන් 35 දෙනෙකුගෙන් නියෝජනය වේ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.pclg.gov.lk/en/sub_pgs/about_us_4.html|title=Compilation of Local Authority - Municipal Councils|publisher=Ministry of Local Governments and Provincial Councils|accessdate=24 October 2014|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141220192201/http://www.pclg.gov.lk/en/sub_pgs/about_us_4.html|archivedate=20 December 2014}}&lt;/ref&gt;

===2018 පළාත් පාලන ඡන්ද විමසීම===
2018 පෙබරවාරි 8 වැනි දින පැවැත්වූ [[ශ්‍රී ලංකාවේ පළාත් පාලන ඡන්ද විමසීම, 2018]] ප්‍රතිඵල:&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Local Authorities Election Results - 2018 - Galle Municipal Council |url=https://adaderana.lk/local-authorities-election-2018/division_result.php?dist_id=Galle&amp;div_id=Galle%20Municipal%20Council |publisher=Adadarena |accessdate=19 March 2018}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot; border=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:right;&quot;
! valign=bottom align=left colspan=2|පක්ෂය හෝ සන්ධානය	 !! valign=bottom align=center width=&quot;60&quot;|ඡන්ද !! valign=bottom align=center width=&quot;50&quot;|% !! valign=bottom align=center|ආසන
|-
| bgcolor={{party color|United National Party}}|&amp;nbsp; || align=left|[[එක්සත් ජාතික පක්ෂය]]
| 22,270 || 40.17% || '''14'''
|-
| bgcolor={{party color|Sri Lanka Podujana Peramuna}}|&amp;nbsp; || align=left|[[ශ්‍රී ලංකා පොදුජන පෙරමුණ]]
| 20,096 || 36.25% || '''13'''
|-
| bgcolor={{party color|United People's Freedom Alliance}}|&amp;nbsp; || align=left|[[එක්සත් ජනතා නිදහස් සන්ධානය]]
| 5,532 || 9.98% || '''3'''
|-
| bgcolor={{party color|Janatha Vimukthi Peramuna}}|&amp;nbsp; || align=left|[[ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ]]
| 5,177 || 9.34% || '''3'''
|-
| || align=left|එක්සත් ජාතික නිදහස් පෙරමුණ 
| 1,265 || 2.28% || '''1'''
|-
|  || align=left|ස්වාධීන 2
| 896 || 1.62% || '''1'''
|-
|  || align=left|ස්වාධීන 1
| 206 || 0.37% || '''0'''
|-
|-
|-
| colspan=2 align=left|'''වලංගු ඡන්ද'''
| '''55,442''' || '''100.00%''' || '''35'''
|-
| colspan=2 align=left| ප්‍රතික්ෂේපිත ඡන්ද
| 1,026 || colspan=2|
|-
| colspan=2 align=left| සමස්ත ඡන්ද
| 56,468 || colspan=2|
|-
| colspan=2 align=left| ලියාපදිංචි ඡන්ද දායකයන්
| 71,858 || colspan=2|
|-
| colspan=2 align=left| ඡන්දය ප්‍රකාශ කිරීම
| 78.58% || colspan=2|
|}

===2011 පළාත් පාලන ඡන්ද විමසීම===
2011 ඔක්තෝබර් 8 වන දින පැවති පළාත් පාලන මැතිවරණයේ ප්‍රතිඵල:&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Local Authorities Election - 08.10.2011 Galle Municipal Council |url=http://www.slelections.gov.lk/3local_authorities2011_3/Galle_MC.html |archive-url=https://archive.today/20141024080607/http://www.slelections.gov.lk/3local_authorities2011_3/Galle_MC.html |url-status=dead |archive-date=2014-10-24 |publisher=Department of Elections, Sri Lanka }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.srilankanelections.com/results-local_authority-2011/results-main.shtml |title=2011 Local Government Elections - Galle Municipal Council |publisher=Sri Lanka Elections |accessdate=23 October 2014 |url-status=usurped |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140816201645/http://www.srilankanelections.com/results-local_authority-2011/results-main.shtml |archivedate=16 August 2014 }}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot; border=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:right;&quot;
! valign=bottom align=left colspan=2|පක්ෂය හෝ සන්ධානය	 !! valign=bottom align=center width=&quot;60&quot;|ඡන්ද !! valign=bottom align=center width=&quot;50&quot;|% !! valign=bottom align=center|ආසන
|-
| bgcolor={{party color|United People's Freedom Alliance}}|&amp;nbsp; || align=left|[[එක්සත් ජනතා නිදහස් සන්ධානය]]
| 23,539 || 55.39% || '''11'''
|-
| bgcolor={{party color|United National Party}}|&amp;nbsp; || align=left|[[එක්සත් ජාතික පක්ෂය]]
| 16,137 || 37.97% || '''7'''
|-
| bgcolor={{party color|Sri Lanka Muslim Congress}}|&amp;nbsp; || align=left|[[ශ්‍රී ලංකා මුස්ලිම් කොංග්‍රසය]]
| 1,085 || 2.55% || '''1'''
|-
| bgcolor={{party color|Janatha Vimukthi Peramuna}}|&amp;nbsp; || align=left|[[ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ]]
| 164 || 1.44% || '''0'''
|-
|  || align=left|ස්වාධීන 3
| 87 || 0.20% || '''0'''
|-
| || align=left|ජනසෙත පෙරමුණ
| 17 || 0.04% || '''0'''
|-
|  || align=left|ස්වාධීන 4
| 10 || 0.02% || '''0'''
|-
| || align=left|එක්සත් ලංකා මහ සභාව
| 9 || 0.02% || '''0'''
|-
|  || align=left|ස්වාධීන 6
| 9 || 0.02% || '''0'''
|-
|  || align=left|ස්වාධීන 2
| 8 || 0.02% || '''0'''
|-
|  || align=left|ස්වාධීන 1
| 6 || 0.01% || '''0'''
|-
| || align=left|රුහුණු ජනතා පක්ෂය
| 4 || 0.01% || '''0'''
|-
|  || align=left|ස්වාධීන 5
| 3 || 0.01% || '''0'''
|-
|-
| colspan=2 align=left|'''වලංගු ඡන්ද'''
| '''42,494''' || '''100.00%''' || '''19'''
|-
| colspan=2 align=left| ප්‍රතික්ෂේපිත ඡන්ද
| 1,179 || colspan=2|
|-
| colspan=2 align=left| සමස්ත ඡන්ද
| 43,673 || colspan=2|
|-
| colspan=2 align=left| ලියාපදිංචි ඡන්ද දායකයන්
| 64,720 || colspan=2|
|-
| colspan=2 align=left| ඡන්දය ප්‍රකාශ කිරීම
| 67.48% || colspan=2|
|}

ගාල්ල මහ නගර සභාවට කමිටු සභාපතිවරයෙකුගේ ප්‍රධානත්වයෙන් යුත් ස්ථාවර කමිටු පහක් ඇත. ස්ථාවර කමිටු වන්නේ මූල්‍ය හා ටෙන්ඩර්, වැඩ හා ඝන අපද්‍රව්‍ය, සෞඛ්‍ය හා සනීපාරක්ෂාව, විදුලිය හා ජලය සහ පරිසරයයි.

==මූලාශ්‍ර==
{{reflist}}

== වෙනත් පිටු ==
* [https://web.archive.org/web/20250425213101/https://www.galle.mc.gov.lk/ Galle Municipal Council website]

{{ශ්‍රී ලංකාවේ මහ නගර සභා}}

[[Category:Galle]]
[[Category:Local authorities in Southern Province, Sri Lanka]]
[[Category:Municipal councils of Sri Lanka]]</text>
      <sha1>ej6at7ghlgev1iumhmlb58b5i5sq5kk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>වැලන්ටින් සිල්වෙස්ට්‍රොව්</title>
    <ns>0</ns>
    <id>180942</id>
    <revision>
      <id>805240</id>
      <parentid>765545</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T06:53:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>805240</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16524" sha1="jk5zs06f9o6dcei59z2kt4or1den9zy" xml:space="preserve">[[ගොනුව:Valentinsilvestrov.JPG|දකුණ|thumb|2009 දී වැලන්ටයින් සිල්වෙස්ට්‍රොව්]]
'''වැලන්ටින් වැසිලියොවිච් සිල්වෙස්ට්රොව්''' ( {{Langx|uk|Валенти́н Васи́льович Сильве́стров}}   ; උපත 1937 සැප්තැම්බර් 30) යනු යුක්රේන නිර්මාපකයෙකු සහ පියානෝ වාදකයෙකි, ඔහු සමකාලීන සම්භාව්‍ය සංගීතය වාදනය කර ලියයි.

== චරිතාපදානය ==
වැලෙන්ටින් වැසිලියොවිච් සිල්වෙස්ට්‍රොව් 1937 සැප්තැම්බර් 30 වන දින යුක්‍රේන එස්එස්ආර් හි කියෙව් හි උපත ලැබීය, එය එවකට [[සෝවියට් සංගමය|සෝවියට් සංගමයේ]] කොටසක් විය. &lt;ref name=&quot;Sch&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Valentin Silvestrov |url=https://en.schott-music.com/shop/autoren/valentin-silvestrov |access-date=27 May 2022 |website=Schott |publisher=Schott Music GmbH &amp; Co}}&lt;/ref&gt;

සිල්වෙස්ට්‍රොව් වයස අවුරුදු 15 දී පෞද්ගලික සංගීත පාඩම් ආරම්භ කළේය. මුලින්ම තමාටම ඉගැන්වීමෙන් පසු, ඔහු 1955 සිට 1958 දක්වා කියෙව් සන්ධ්‍යා සංගීත පාසලේ පියානෝව හැදෑරූ අතර ඒ සමඟම සිවිල් ඉංජිනේරුවෙකු වීමට පුහුණුව ලැබීය. ඔහු 1958 සිට 1964 දක්වා කියෙව් සංරක්ෂණාගාරයට ඇතුළත් වූ අතර එහිදී ඔහුට බොරිස් ලියටොෂින්ස්කි විසින් [[සංගීත සංයෝජනය|සංගීත සංයුතිය]] සහ ලෙව්කෝ රෙවුට්ස්කි විසින් සංහිඳියාව සහ ප්‍රති-ලක්ෂ්‍යය ඉගැන්වීය. පසුව ඔහු කියෙව්හි සංගීත මැදිරියක ඉගැන්වීය. &lt;ref name=&quot;Sch&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Valentin Silvestrov |url=https://en.schott-music.com/shop/autoren/valentin-silvestrov |access-date=27 May 2022 |website=Schott |publisher=Schott Music GmbH &amp; Co}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;[https://en.schott-music.com/shop/autoren/valentin-silvestrov &quot;Valentin Silvestrov&quot;]. ''Schott''. Schott Music GmbH &amp; Co&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;27 May&lt;/span&gt; 2022&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;

[[2022 රුසියානු යුක්‍රේන ආක්‍රමණය|පෙබරවාරි මාසයේ රුසියානු ආක්‍රමණයෙන්]] පසු යුක්රේනයෙන් පලා ගිය 1970 සිට 2022 දක්වා කියෙව්හි නිදහස් නිර්මාපකයෙකු ලෙස සිල්වෙස්ට්‍රොව් කටයුතු කළේය. ඔහු බර්ලිනයේ ජීවත් වේ.&lt;ref name=&quot;Sch&quot;/&gt;

== සංගීත ශෛලිය ==
සිල්වෙස්ට්‍රොව් සමහර විට ඔහුගේ පශ්චාත්-නූතන සංගීත ශෛලිය සඳහා වඩාත් ප්‍රසිද්ධය; ඔහුගේ කෘති කිහිපයක්, බොහෝ නොවේ නම්, නව සම්භාව්‍ය සහ පශ්චාත්-නූතනවාදී ලෙස සැලකිය හැකිය. සාම්ප්‍රදායික ස්වර සහ මාදිලි ශිල්පීය ක්‍රම භාවිතා කරමින්, සිල්වෙස්ට්‍රොව් නාට්‍යමය සහ චිත්තවේගීය වයනයෙහි අද්විතීය හා සියුම් පටි නිර්මාණය කරයි, ඔහු යෝජනා කරන ගුණාංග සමකාලීන සංගීතයේ බොහෝ දුරට කැප කර ඇති බව. &quot;මම අලුත් සංගීතය ලියන්නේ නැහැ. මගේ සංගීතය දැනටමත් පවතින දෙයට ප්‍රතිචාරයක් සහ දෝංකාරයක්,&quot; සිල්වෙස්ට්‍රොව් පවසා ඇත. &lt;ref name=&quot;ECM&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Valentin Sylvesrov |url=https://www.ecmrecords.com/artists/1435047071/valentin-silvestrov |access-date=27 May 2022 |website=ECM}}&lt;/ref&gt;

1974 දී, සමාජවාදී යථාර්ථවාදයේ සහ විලාසිතාමය නූතනවාදයේ නිල ශික්ෂා පද දෙකටම අනුකූල වීමට සහ සෝවියට් සංගමය චෙකොස්ලොවැකියාව ආක්‍රමණය කිරීමට විරෝධය දැක්වීම සඳහා රචනාකරුවන්ගේ රැස්වීමකින් පිටව යාම සම්බන්ධයෙන් සමාව අයැදීමට පීඩනය යටතේ,  සිල්වෙස්ට්‍රොව් අවධානයෙන් ඉවත් වීමට තීරණය කළේය. මෙම කාල පරිච්ඡේදයේදී ඔහු කලින් නූතනවාදී ශෛලිය ප්‍රතික්ෂේප කිරීමට පටන් ගත්තේය. ඒ වෙනුවට, ඔහු පෞද්ගලිකව වාදනය කිරීමට අදහස් කරන ලද සයිලයක් ''වන නිහඬ ගීත (Тихі Пісні'' (1977)) රචනා කළේය. පසුව, සෝවියට් සංගමයේ බිඳවැටීමෙන් පසු, ඔහු රුසියානු සහ යුක්රේන ඕතඩොක්ස් ආගමික පූජනීය සංගීත ශෛලියේ බලපෑමෙන් ආධ්‍යාත්මික හා ආගමික කෘති රචනා කිරීමට ද පටන් ගත්තේය.  සිල්වෙස්ට්‍රොව් අවසානයේ ඇවන්ගාඩ් ශිල්පීය ක්‍රම ප්‍රතික්ෂේප කිරීම කියෙව් සංරක්ෂණාගාරයේ ගත කළ කාලය දක්වා දිව යයි. ඔහුගේ රැඩිකල් කෘතිවලින් එකක් ඉදිරිපත් කළ විට ලියතොෂින්ස්කි ඔහුගෙන් මෙසේ ඇසීය: &quot;ඔබ මෙයට කැමතිද?&quot;, ඔහු ස්ථිර ලෙස පිළිතුරු දෙන අතරතුර &quot;ඒ ප්‍රශ්නය මගේ ආත්මය තුළ මුල් බැස ගත්තේය&quot;. {{Sfn|Schmelz|2009|p=35}}

[[වයලීනය]] සහ පියානෝ සඳහා සිල්වෙස්ට්‍රොව්ගේ මෑත කාලීන චක්‍රය, ''මෙලඩීස් ඔෆ් ඉන්ස්ටන්සස්'' ( ''Мелодії Миттєвостей'' ), අනුපිළිවෙලින් වාදනය කළ යුතු චලනයන් 22 කින් සමන්විත (සහ මිනිත්තු 70 ක් පමණ පවතින) කෘති හතක කට්ටලයක්, සමීප සහ අපැහැදිලි ය - රචකයා එය විස්තර කරන්නේ &quot;ඒවායේ පෙනුම සහ අතුරුදහන් වීම අතර සීමාවේ [...] තනු&quot; ලෙස ය. 

යුක්රේන ජාතිකවාදයේ අංග සිල්වෙස්ට්‍රොව්ගේ සමහර කෘතිවල දක්නට ලැබේ, විශේෂයෙන් ඔහුගේ ගායන කෘතිය ''වන ඩිප්ටිච්'' හි. මෙම කෘතිය යුක්රේනයේ සැලකිය යුතු ජාතික තත්වයක් ඇති ටාරස් ෂෙව්චෙන්කෝගේ 1845 කාව්‍යයේ ''ටෙස්ටමන්ට් (Заповіт)'' හි දැඩි දේශප්‍රේමී වචන සකස් කරන අතර, සිල්වෙස්ට්‍රොව් එය 2014 දී කැප කළේ 2014 හෘෂෙව්ස්කොහෝ වීදි කෝලාහලවලින් මියගිය සහ ගෞරවනීය විප්ලවයට තුඩු දුන් පළමු යුරෝමයිඩන් අනතුරට ලක්වූ පුද්ගලයා ලෙස සැලකෙන ආර්මේනියානු-යුක්රේන ජාතික සර්හි නිගෝයන්ගේ මතකයට ය.  &lt;ref name=&quot;Uni&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=3 February 2014 |title=Київський композитор присвятив два твори пам'яті Сергія Нігояна |trans-title=Kyiv composer dedicates two songs to the memory of Nigoyan |url=http://www.unian.ua/politics/879776-kijivskiy-kompozitor-prisvyativ-dva-tvori-pamyati-sergiya-nigoyana.html |access-date=14 April 2014 |publisher=Unian |page= |language=uk}}&lt;/ref&gt;

== කටයුතු ==
සිල්වෙස්ට්‍රොව්ගේ ප්‍රධාන සහ ප්‍රකාශිත කෘති අතරට සංධ්වනි 9ක්, පියානෝ සහ වාද්‍ය වෘන්දය සඳහා කවි, වාණිජ මණ්ඩල වාද්‍ය වෘන්දය සඳහා විවිධ කෑලි, තත් ක්වාර්ටෙට් තුනක්, පියානෝ පංචස්කන්ධයක්, පියානෝ සොනාටා තුනක්, අනෙකුත් පියානෝ කෑලි, වාණිජ මණ්ඩල සංගීතය සහ ගායන සංගීතය (කැන්ටාටා, ගීත, ආදිය) ඇතුළත් වේ. ඔහුගේ කෘතිවලට ඇතුළත් වන්නේ:

* Sonatina for piano (1960,{{sfn|Baley|2001}} revised 1965)
* Piano Quintet (1961){{sfn|Baley|2001}}
* ''Triada'' for piano (1961){{sfn|Baley|2001}}
* ''Quartetto Piccolo'' for string quartet (1961){{sfn|Baley|2001}}
* Trio for flute, trumpet, and celesta (1962)
* Symphony No.1 (1963,{{sfn|Baley|2001}} revised 1974)
* ''Mystery'' for alto flute and six percussion groups (1964)
* ''Classical Overture'' (1964){{sfn|Baley|2001}}
* ''Spectre'' for chamber orchestra (1965){{sfn|Baley|2001}}
* ''Monodia'' for piano and orchestra (1965){{sfn|Baley|2001}}
* Symphony No.2 for flute, timpani, piano and string orchestra (1965)
* Symphony No.3 ''&quot;Eschatophony&quot;'' (1966){{sfn|Wilson|2015|p=203}}
* ''Poem to the Memory of Borys Lyatoshynsky'' for orchestra (1968)
* ''Drama'' for violin, cello, and piano (1969–1971){{sfn|Baley|2001}}
* ''Meditation'' for cello and piano (1972)
* String Quartet No.1 (1974){{sfn|Baley|2001}}
* ''Thirteen Estrades Songs'' (1973–1975)
* ''Quiet Songs'' (Silent Songs) after Pushkin, Lermontov, Keats, Yesenin, Shevtshenko, et al. for baritone and piano (1974–1975)
* Symphony No.4 for brass instruments and strings (1976)
* ''Kitsch-Music'', cycle of five pieces for piano (1977)
* ''Forest Music'' after G. Aigi for soprano horn and piano (1977–1978)
* ''Postludium'' for violin solo (1981)
* ''Postludium'' for cello and piano (1982)
* Symphony No.5 (1982){{sfn|Wilson|2015|p=202}}
* ''Ode to the Nightingale'', cantata with text by [[John Keats]] for soprano and small orchestra (1983)
* ''Postludium'' for piano and orchestra (1984)
* Symphony, ''Exegi Monumentum'' for baritone and orchestra (1985/87)
* String Quartet No.2 (1988)
* ''Widmung'' (Dedication), symphony for violin and orchestra (1990–1991)
* ''Metamusic'', symphonic poem for piano and orchestra (1992)
* Symphony No.6 (1994–1995)
* ''The Messenger'' for synthesizer, piano and string orchestra (1996–1997)
* ''Requiem for Larissa'' for chorus and orchestra (1997–1999)
* ''Epitaph'' for piano and string orchestra (1999)
* ''Epitaph L.B.'' for viola (or cello) and piano (1999)
* ''Autumn Serenade'' for chamber orchestra (2000)
* ''Requiem'' (2000)
* ''Hymn 2001'' (2001)
* Symphony No.7 (2002–2003)
* ''Lacrimosa'' for viola (or cello) solo (2004)
* 5 Sacred Songs for SATB choir (2008)&lt;!-- (world premiere in Ireland on 24 September 2009)&lt;ref&gt;[http://www.louthcms.org Louth Contemporary Music Society]&lt;/ref&gt; --&gt;
* 5 New Pieces for Violin and Piano (2009)&lt;!-- (world premiere in Ireland on 24 September 2009)&lt;ref&gt;[http://www.louthcms.org Louth Contemporary Music Society]&lt;/ref&gt; --&gt;
* String Quartet No. 3 (2011)
* Symphony No. 8 (2012–2013)
* ''Prayer for the Ukraine'' (2014), part of a 15-section &quot;Majdan&quot; choral cycle to be performed ''attacca''
* Symphony No. 9 (2019)

සිල්වෙස්ට්‍රොව් ECM ලේබලය මත ඇල්බම 10 ක් පටිගත කර ඇත. &lt;ref name=&quot;ECM&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Valentin Sylvesrov |url=https://www.ecmrecords.com/artists/1435047071/valentin-silvestrov |access-date=27 May 2022 |website=ECM}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;[https://www.ecmrecords.com/artists/1435047071/valentin-silvestrov &quot;Valentin Sylvesrov&quot;]. ''ECM''&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;27 May&lt;/span&gt; 2022&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;

== යොමු කිරීම් ==
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}

== මූලාශ්‍ර ==

*  {{උපන්‍යාස පොත |last=Schmelz |first=Peter J. |url=https://books.google.com/books?id=noE8DwAAQBAJ |title=Such Freedom, If Only Musical: Unofficial Soviet Music During the Thaw |date=2009 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=978-01953-4-193-5 |location=New York}}
* {{උපන්‍යාස පොත |last=Wilson |first=Samuel |url=https://books.google.com/books?id=VHHjCgAAQBAJ |title=Transformations of Musical Modernism |date=2015 |publisher=[[Cambridge University Press]] |isbn=978-11071-2-721-0 |editor-last=Guldbrandsen |editor-first=Erling E. |location=Cambridge |chapter=Valentin Silvestrov and the symphonic movement in ruins |editor-last2=Johnson |editor-first2=Julian}}

=== තවදුරටත් කියවීම් ===

* {{උපන්‍යාස වෙබ් |last=Sonevytsky |first=Savytsky |last2=Roman |first2=Marko Robert |date=2011 |title=Sylvestrov, Valentyn |url=http://www.encyclopediaofukraine.com/display.asp?linkpath=pages%5CS%5CY%5CSylvestrovValentyn.htm |access-date=27 May 2022 |website=Internet Encyclopaedia of Ukraine |publisher=Canadian Institute of Ukrainian Studies |ref=none}}

== බාහිර සබැඳි ==

* ඔන්නෝ වැන් රිජෙන්ගේ සෝවියට් රචනාකරුවන්ගේ (ස්වයං-ප්‍රකාශිත වෙබ් අඩවිය) [https://web.archive.org/web/20060813084258/http://home.wanadoo.nl/ovar/silves.htm සිල්වෙස්ට්‍රොව්ගේ කෙටි චරිතාපදානය සහ කෘති ලැයිස්තුව.]
* [https://web.archive.org/web/20241226063500/https://myscena.org/norman-lebrecht/lebrecht-weekly-valentin-silvestrov-widmung-postludium-naxos/ ලෙබ්‍රෙක්ට් සතිපතා | වැලන්ටින් සිල්වෙස්ට්‍රොව් විඩ්මුන්ග් හි බිඳ වැටෙන ලෝකයක් සමඟ පොරබදයි, පශ්චාත් ලුඩියම්, 2024 මැයි 3]
[[ප්‍රවර්ගය:ජීවමාන ජනයා]]
[[ප්‍රවර්ගය:1937 උපත්]]
[[ප්‍රවර්ගය:Pages with unreviewed translations]]</text>
      <sha1>jk5zs06f9o6dcei59z2kt4or1den9zy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>දකුණු ජෝර්ජියාව සහ දකුණු සැන්ඩ්විච් දූපත්</title>
    <ns>0</ns>
    <id>182389</id>
    <revision>
      <id>805183</id>
      <parentid>780981</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T01:22:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>805183</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="121786" sha1="dgr1jahfsqoklmcfwck2v5ivtiwzzds" xml:space="preserve">
{{Infobox dependency
| name = දකුණු ජෝර්ජියා සහ දකුණු සැන්ඩ්විච් දූපත්
| settlement_type = බ්‍රිතාන්‍ය විදේශ භූමි ප්‍රදේශය
| linking_name = දකුණු ජෝර්ජියාව සහ දකුණු සැන්ඩ්විච් දූපත්
| image_flag = Flag of South Georgia and the South Sandwich Islands.svg
| flag_size = 130px
| flag_link = Flag of South Georgia and the South Sandwich Islands
| image_seal = Coat of arms of South Georgia and the South Sandwich Islands.svg
| seal_size = 50px
| seal_type = ලාංඡනය
| seal_link = Coat of arms of South Georgia and the South Sandwich Islands
| motto = {{native name|la|Leo terram propriam protegat|italics=off}}&lt;br&gt;&quot;සිංහයාට තමන්ගේ දේශය ආරක්ෂා කර ගැනීමට ඉඩ දෙන්න&quot;
| anthem = &quot;[[දෙවියන් වහන්සේ රජු බේරා ගනීවා]]&quot;&lt;br/&gt;&lt;div
style=&quot;display:inline-block;margin-top:0.4em;&quot;&gt;[[File:U.S. Navy Band - God Save the King.oga]]&lt;/div&gt;
| song_type = 
| song = 
| image_map = South Georgia and the South Sandwich Islands in United Kingdom.svg
| map_caption = දකුණු [[අත්ලාන්තික් සාගරයේ]] දකුණු ජෝර්ජියාවේ සහ දකුණු සැන්ඩ්විච් දූපත් වල පිහිටීම
| mapsize = 255px
| subdivision_type = ස්වෛරී රාජ්‍යය
| subdivision_name = {{ධජය|එක්සත් රාජධානිය}}
| established_title2 = ෆෝක්ලන්ත දූපත් වලින් වෙන්වීම
| established_date2 = 1985 ඔක්තෝබර් 3
| official_languages = [[ඉංග්‍රීසි භාෂාව|ඉංග්‍රීසි]]
| demonym = දකුණු සැන්ඩ්විච් දූපත් වැසියා
| capital = [[කිං එඩ්වඩ් පොයින්ට්]]
| coordinates = {{Coord|54|17|00|S|36|30|00|W|type:city}}
| largest_settlement = capital
| largest_settlement_type = විශාලතම ජනාවාසය
| ethnic_groups = 
| ethnic_groups_year = 
| government_type = [[ව්‍යවස්ථාමය රාජාණ්ඩුවක් යටතේ]] [[සෘජු පරිපාලනය]] [[යැපෙන ප්‍රදේශය]]
| leader_title1 = රාජාණ්ඩුව
| leader_name1 = [[III වන චාල්ස්]]
| leader_title2 = කොමසාරිස්
| leader_name2 = [[ඇලිසන් බ්ලේක්]]
| national_representation = [[එක්සත් රාජධානියේ රජය]]
| national_representation_type1 = අමාත්‍ය
| national_representation1 = [[ස්ටීවන් ඩෝටි]]
| area_km2 = 3,903
| area_rank = ශ්‍රේණිගත කර නැත
| area_sq_mi = 1,507
| elevation_max_m = 
| percent_water = 
| population_estimate = 22
| population_census = 20
| population_estimate_year = 2020
| population_estimate_rank = 240 වෙනි
| population_census_year = 2010
| population_density_km2 = 
| population_density_sq_mi = 
| population_density_rank = 
| GDP_PPP_rank = 
| GDP_PPP_per_capita = 
| GDP_PPP_per_capita_rank = 
| GDP_nominal = 
| GDP_nominal_year = 
| Gini = &lt;!-- number only --&gt;
| Gini_year = 
| Gini_change = &lt;!-- increase/decrease/steady --&gt;
| Gini_ref = 
| Gini_rank = 
| HDI = &lt;!-- number only --&gt;
| HDI_year = 
| HDI_change = &lt;!-- increase/decrease/steady --&gt;
| HDI_ref = 
| HDI_rank = 
| currency = [[ස්ටර්ලින් පවුම්]]&lt;br /&gt;[[ෆෝක්ලන්ත දූපත් පවුම]] (£)
| currency_code = FKP
| timezone = [[-02:00|GST]]
| utc_offset = −02:00
| date_format = දිදි/මාමා/වවවව
| drives_on = වම
| calling_code = +500
| postal_code_type = [[Postcodes in the United Kingdom#British Overseas Territories|UK postcode]]
| postal_code = SIQQ 1xx
| iso_code = [[ISO 3166-2:GS|GS]]
| cctld = [[.gs]]
|website={{URL|https://www.gov.gs/}}}}'''දකුණු ජෝර්ජියා සහ දකුණු සැන්ඩ්විච් දූපත්''' (SGSSI) යනු දකුණු අත්ලාන්තික් සාගරයේ බ්‍රිතාන්‍ය විදේශීය ප්‍රදේශයකි. එය දකුණු ජෝර්ජියාව සහ දකුණු සැන්ඩ්විච් දූපත් ලෙස හැඳින්වෙන කුඩා දූපත් දාමයකින් සමන්විත දුරස්ථ හා ආගන්තුක සත්කාරයට නුසුදුසු දූපත් එකතුවකි. දකුණු ජෝර්ජියාව කිලෝමීටර 165 (සැතපුම් 103) දිග සහ කිලෝමීටර 35 (සැතපුම් 22) පළල වන අතර එය භූමියේ විශාලතම දූපත වේ. දකුණු සැන්ඩ්විච් දූපත් දකුණු ජෝර්ජියාවට ගිනිකොන දෙසින් කිලෝමීටර 700 (සැතපුම් 430) පමණ පිහිටා ඇත. භූමියේ මුළු භූමි ප්‍රමාණය කිලෝමීටර් 3,903 (වර්ග සැතපුම් 1,507) කි.&lt;ref&gt;[http://www.faqs.org/docs/factbook/print/sx.html South Georgia and the South Sandwich Islands], CIA ''World Factbook'', 2002.&lt;/ref&gt; ෆෝක්ලන්ත දූපත් එහි ආසන්නතම ස්ථානයේ සිට බටහිරින් කිලෝමීටර 1,300 (සැතපුම් 810) පමණ දුරින් පිහිටා ඇත. 

දකුණු සැන්ඩ්විච් දූපත් ජනාවාස නොවන අතර ඉතා කුඩා ස්ථිර නොවන ජනගහනයක් දකුණු ජෝර්ජියාවේ වාසය කරයි.&lt;ref name=&quot;population&quot;&gt;{{cite web |title=South Georgia &amp; the South Sandwich Islands – Current Status |url=http://www.gov.gs/information/about-sgssi/ |access-date=31 May 2016 |publisher=Government of South Georgia and the South Sandwich Islands (GSGSSI) |quote=There are no permanent residents in the Territory but the British Antarctic Survey (BAS) operates two bases on South Georgia. The base at King Edward Point (KEP) is operated under contract to GSGSSI and the FCO and is staffed by eight BAS personnel, plus two GSGSSI officers and their spouses. Bird Island has a year round complement of four BAS personnel who undertake long-term monitoring of seabirds and marine mammals. The South Sandwich Islands are uninhabited, though an originally undetected, and subsequently allowed, manned Argentinean research station was located on Thule from 1976 to 1982.}}&lt;/ref&gt; දකුණු ජෝර්ජියාවට කෲස් ලයිනර් සංචාර වැඩි වැඩියෙන් ජනප්‍රිය වුවද, භූමියට හෝ ඉන් පිටතට නියමිත මගී ගුවන් ගමන් හෝ තොටුපළවල් නොමැත, සෑම ගිම්හානයකම දහස් ගණනක් අමුත්තන් පැමිණේ.

එක්සත් රාජධානිය 1775 දී දකුණු ජෝර්ජියාව සහ 1908 දී දකුණු සැන්ඩ්විච් දූපත් කෙරෙහි ස්වෛරීභාවය ප්‍රකාශ කළේය. &quot;දකුණු ජෝර්ජියාව සහ දකුණු සැන්ඩ්විච් දූපත්&quot; යන භූමිය 1985 දී පිහිටුවන ලදී;&lt;ref&gt;{{cite web |title=The South Georgia and South Sandwich Islands Order 1985 |url=https://www.legislation.gov.uk/uksi/1985/449/contents/made}}&lt;/ref&gt; මීට පෙර, එය ෆෝක්ලන්ත දූපත් යැපුම්වල කොටසක් ලෙස පාලනය කර තිබුණි. 1927 දී ආර්ජන්ටිනාව දකුණු ජෝර්ජියාවට හිමිකම් කියූ අතර 1938 දී දකුණු සැන්ඩ්විච් දූපත් වලට හිමිකම් කීවේය.

1976 සිට 1982 දක්වා රාජකීය නාවික හමුදාව විසින් වසා දමන තෙක් ආර්ජන්ටිනාව දකුණු සැන්ඩ්විච් දූපත් වල තූලේ දූපතේ කෝර්බෙටා උරුගුවේ නම් නාවික මධ්‍යස්ථානයක් පවත්වාගෙන ගියේය. දකුණු ජෝර්ජියාව කෙරෙහි ආර්ජන්ටිනාවේ හිමිකම් පෑම 1982 ෆෝක්ලන්ඩ් යුද්ධයට දායක වූ අතර, එම කාලය තුළ ආර්ජන්ටිනා හමුදා කෙටියෙන් දිවයින අත්පත් කර ගත්හ. ටියෙරා ඩෙල් ෆියුගෝ, ඇන්ටාර්ටිඩා ඊ ඉස්ලාස් ඩෙල් ඇට්ලන්ටිකෝ සුර් පළාතේ කොටසක් ලෙස දකුණු ජෝර්ජියාව සහ දකුණු සැන්ඩ්විච් දූපත් කෙරෙහි ආර්ජන්ටිනාව දිගටම ස්වෛරීභාවය ඉල්ලා සිටී.

== ඉතිහාසය ==

=== දකුණු ජෝර්ජියාව ===

==== 17 සිට 19 වන සියවස් දක්වා ====
[[File:Seale-1744.png|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Seale-1744.png|thumb|1675 දී රොචේ දූපත සහ එහි සොයාගැනීම පෙන්නුම් කරන රිචඩ් විලියම් සීල්ගේ 1744 සිතියම.]]දකුණු ජෝර්ජියා දූපත ප්‍රථම වරට දැක බලා සංචාරය කළේ 1675 අප්‍රේල් මාසයේදී ලන්ඩන් වෙළෙන්දෙකු සහ (ඔහුගේ ප්‍රංශ නම නොතකා) ඉංග්‍රීසි ජාතිකයෙකු වූ ඇන්තනි ඩි ලා රොචේ විසිනි. ඔහු දිවයිනේ බොක්කක දෙසතියක් ගත කළේය.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Carroll |first1=Paul |title=The Living Edens – South Georgia Island – Ice and Isolation |url=https://www.pbs.org/edens/southgeorgia/unique.html |access-date=23 August 2017 |website=www.pbs.org}}&lt;/ref&gt; මුල් සිතියම්වල මෙම දූපත රොචේ දූපත ලෙස දිස් විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=French Map of South Atlantic, 1705 |url=https://www.britishempire.co.uk/maproom/falkland/falklands1705map.htm |access-date=14 November 2019 |website=The British Empire}}&lt;/ref&gt; ශාන්ත-මාලෝ සිට ක්‍රියාත්මක වූ වාණිජ ස්පාඤ්ඤ නෞකාවක් වන ලියොන් 1756 ජුනි 28 හෝ ජුනි 29 දින එය දුටුවේය.&lt;ref name=&quot;Iberoamerica – Bienvenido&quot;&gt;{{cite web |title=Iberoamerica – Bienvenido -- |url=http://www.cema.edu.ar/ceieg/arg-rree/7/7-104.htm |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20120629203328/http://www.cema.edu.ar/ceieg/arg-rree/7/7-104.htm |archive-date=2012-06-29}}&lt;/ref&gt;

ජේම්ස් කුක් 1775 දී දිවයින වටා ගමන් කර පළමු ගොඩබෑම සිදු කළේය. ඔහු මහා බ්‍රිතාන්‍ය රාජධානිය සඳහා භූමියට හිමිකම් කියමින් එය එක්සත් රාජධානියේ III වන ජෝර්ජ් රජුට ගෞරවයක් වශයෙන් &quot;ජෝර්ජියා දූපත&quot; ලෙස නම් කළේය. දකුණු ජෝර්ජියා රජය සඳහා බ්‍රිතාන්‍ය විධිවිධාන 1843 බ්‍රිතාන්‍ය ලිපි පේටන්ට් බලපත්‍රය යටතේ ස්ථාපිත කරන ලදී.

1882–1883 ​​දී පළමු ජාත්‍යන්තර ධ්‍රැවීය වර්ෂය සඳහා ජර්මානු ගවේෂණයක් දිවයිනේ ගිනිකොන දෙසින් රාජකීය බොක්කෙහි එහි කඳවුර පිහිටුවා ගත්තේය. මෙම කණ්ඩායමේ විද්‍යාඥයින් සිකුරු සංක්‍රාන්තිය නිරීක්ෂණය කළ අතර 1883 දී ක්‍රකටෝවා පුපුරා යාමෙන් ඇති වූ තරංග වාර්තා කළහ. දකුණු ජෝර්ජියාවේ සීල් දඩයම 1786 දී ආරම්භ වූ අතර 19 වන සියවස පුරාම පැවතුනි. ජලය ද්‍රෝහී බව ඔප්පු වූ අතර 1801 අගභාගයේදී අර්ල් ස්පෙන්සර් වැනි යාත්‍රා ගණනාවක් එහි විනාශ විය.&lt;ref&gt;Wheeler (2004), pp.26–27.&lt;/ref&gt;

==== 20 සහ 21 වන සියවස් දක්වා ====
[[File:Grytviken_church.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Grytviken_church.jpg|thumb|ග්‍රිට්විකන් හි නෝර්වීජියානු ඇන්ග්ලිකන් පල්ලිය, කලින් නෝර්වීජියානු ලුතරන් පල්ලිය.]]
දකුණු ජෝර්ජියාව 20 වන සියවසේ සිට තල්මසුන් දඩයම් කිරීම සඳහා කඳවුරක් බවට පත්විය. නෝර්වීජියානු ජාතික කාල් ඇන්ටන් ලාර්සන්, 1904 දී ග්‍රිට්විකන් හි පළමු ගොඩබිම් තල්මසුන් දඩයම් කිරීමේ ස්ථානය සහ පළමු ස්ථිර වාසස්ථානය ස්ථාපිත කළේය. එය ක්‍රියාත්මක වූයේ ග්‍රිට්විකන් හි පදිංචි වූ ඔහුගේ ආර්ජන්ටිනා ධීවර සමාගම හරහාය.&lt;ref name=&quot;Iberoamerica – Bienvenido&quot; /&gt;&lt;ref&gt;''La Infanteria de Marina en el conflicto del Atlántico Sur'', Jorge Alberto Erecaborde. The original quote in Spanish is: &quot;La Compañia Argentina de Pesca SA, al amparo de las leyes argentinas y bajo su bandera, se instala en Grytviken&quot;.&lt;/ref&gt; මෙම ස්ථානය 1965 දක්වා ක්‍රියාත්මක විය. ෆෝක්ලන්ඩ් දූපත් ආණ්ඩුකාරවරයා විසින් ලබා දුන් බදු යටතේ තල්මසුන් දඩයම් කිරීමේ ස්ථාන ක්‍රියාත්මක විය. ආරක්ෂිත වරායන් සහිත උතුරු වෙරළ තීරයේ ඇති ස්ථාන හත බටහිර සිට නැගෙනහිරට විය:

{{div col}}
# [[ප්‍රින්ස් ඔලාව් හාබර්]]
# [[ලයිත් හාබර්]]
# [[ස්ට්‍රොම්නස්]]
# [[හුස්වික්]]
# [[ග්‍රිට්විකන්]]
# [[ගොඩ්තුල්]]
# [[ඕෂන් හාබර්]]{{div end}}

තල්මසුන් දඩයම් කිරීමේ ස්ථාන වල වැඩ කටයුතු අප්‍රසන්න හා භයානක ස්ථාන විය. 20 වන සියවසේ මුල් භාගයේ අමුත්තෙක් විසින් එකක් &quot;වැස්ලින් වල තොග වශයෙන් තාපාංක කරන චානල් නිවසක්&quot; ලෙස හැඳින්වීය. ටිම් ෆ්ලැනරි ලිව්වේ එහි &quot;කුණු වූ වාෂ්ප නරක මාළු, පොහොර සහ සම් පදම් කිරීමේ වැඩ එකට මිශ්‍ර වූ පොං [සමාන]&quot; බවයි, සහ එක් අමුතු අනතුරක් සඳහන් කළේය: &quot;කුණු වන තල්මසෙකුට පුපුරා යන තෙක් වායුවකින් පුරවා, මිනිසෙකු මරා දැමීමට ප්‍රමාණවත් බලයක් සහිත මෝටර් රථයක ප්‍රමාණයේ කලලයක් පිට කළ හැකිය.&quot;&lt;ref&gt;[http://www.nybooks.com/articles/archives/2012/feb/09/minds-whales/?pagination=false &quot;On the Minds of the Whales&quot;] by Tim Flannery, NYRB, 9 February 2012&lt;/ref&gt;[[File:PanoramaOfSouthGeorgia.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:PanoramaOfSouthGeorgia.jpg|thumb|ඉම්පීරියල් ට්‍රාන්ස්-ඇන්ටාක්ටික් ගවේෂණය අතරතුර ෆ්‍රෑන්ක් හර්ලි විසින් ඡායාරූප ගත කරන ලද දකුණු ජෝර්ජියාව.]]තල්මසුන් දඩයම් කිරීමේ කර්මාන්තය අවසන් වීමත් සමඟ, ස්ථාන අත්හැර දමන ලදී. දකුණු ජෝර්ජියා කෞතුකාගාරය සහ ග්‍රිට්විකන්හි නෝර්වීජියානු ලුතරන් පල්ලිය වැනි සංරක්ෂිත ගොඩනැගිලි කිහිපයක් හැරුණු විට, ඒවායේ දිරාපත් වන නටබුන් පමණක් ඉතිරිව පවතී. 1905 සිට, ආර්ජන්ටිනාවේ කාලගුණ විද්‍යා කාර්යාලය 1949 දී වෙනස් වන තෙක් තල්මසුන් දඩයම් කිරීමේ ස්ථානයේ බ්‍රිතාන්‍ය බදු අවශ්‍යතා යටතේ ග්‍රිට්විකන්හි කාලගුණ විද්‍යා නිරීක්ෂණාගාරයක් පවත්වාගෙන යාමට සහයෝගයෙන් කටයුතු කළේය.

1908 දී, එක්සත් රාජධානිය දකුණු අත්ලාන්තික් සාගරයේ එහි දේපළ සඳහා ව්‍යවස්ථාමය විධිවිධාන ස්ථාපිත කරන ලද තවත් ලිපි පේටන්ට් බලපත්‍රයක් නිකුත් කළේය. ලිපි මගින් දකුණු ජෝර්ජියාව, දකුණු ඕක්නි, දකුණු ෂෙට්ලන්ඩ්, දකුණු සැන්ඩ්විච් දූපත් සහ ග්‍රැහැම් ලෑන්ඩ් ආවරණය විය. දකුණු ධ්‍රැවය දක්වා ළඟා වන ඇන්ටාක්ටිකාවේ අංශයක් ඇතුළත් කිරීම සඳහා හිමිකම් පෑම 1917 දී දීර්ඝ කරන ලදී. 1909 දී, ග්‍රිට්විකන්හි තල්මසුන් දඩයම් කිරීමේ ස්ථානය අසල දකුණු ජෝර්ජියාවේ කිං එඩ්වඩ් පොයින්ට් හි පරිපාලන මධ්‍යස්ථානයක් සහ වාසස්ථානයක් ස්ථාපිත කරන ලදී. ස්ථිර ප්‍රාදේශීය බ්‍රිතාන්‍ය පරිපාලනයක් සහ නේවාසික මහේස්ත්‍රාත්වරයෙකු විසින් එම භූමියේ සියලු ආර්ථික, විද්‍යාත්මක සහ අනෙකුත් ක්‍රියාකාරකම් ඵලදායී ලෙස අත්පත් කර ගැනීම, ක්‍රියාත්මක කිරීම සහ නියාමනය සිදු කරන ලද අතර, එය එවකට ෆෝක්ලන්ත දූපත් යැපීම් ලෙස පාලනය විය. 1912 දී පමණ, සමහර වාර්තාවලට අනුව, මෙතෙක් අල්ලා ගන්නා ලද විශාලතම තල්මසා වන අඩි 110 (මීටර් 34) උස නිල් තල්මසෙකු ග්‍රිට්විකන්හි ගොඩ බැස්සේය.&lt;ref&gt;[http://www.hvalfangstmuseet.no/default.aspx?Cat=73&amp;Id=231 The Island of South Georgia], The Whaling Museum, Sandefjord, Norway {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110516101800/http://www.hvalfangstmuseet.no/default.aspx?Cat=73&amp;Id=231|date=16 May 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.sght.org/whaling.htm Whaling], South Georgia Heritage Trust {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091212150931/http://www.sght.org/whaling.htm|date=12 December 2009}}&lt;/ref&gt;

1916 අප්‍රේල් මාසයේදී, අර්නස්ට් ෂැකල්ටන්ගේ ඉම්පීරියල් ට්‍රාන්ස්-ඇන්ටාක්ටික් ගවේෂණය දකුණු ජෝර්ජියාවට නිරිත දෙසින් සැතපුම් 800 ක් (කිලෝමීටර් 1,300) පමණ දුරින් එලිෆන්ට් දූපතේ අතරමං විය. ෂැකල්ටන් සහ සහචරයින් පස් දෙනෙකු උදව් ඉල්ලා සිටීමට කුඩා බෝට්ටුවකින් පිටත් වූ අතර, මැයි 10 වන දින, වීර චාරිකාවකින් පසු, ඔවුන් දකුණු ජෝර්ජියාවේ දකුණු වෙරළ තීරයේ කිං හාකොන් බොක්කෙහි ගොඩ බැස්සා. තිදෙනෙකු වෙරළ තීරයේ රැඳී සිටියදී, ෂැකල්ටන් සහ අනෙක් දෙදෙනා වන ටොම් ක්‍රීන් සහ ෆ්‍රෑන්ක් වෝර්ස්ලි, ස්ට්‍රෝම්නස් තල්මසුන් දඩයම් කිරීමේ ස්ථානයේ උපකාර ලබා ගැනීම සඳහා කඳුකර දූපතේ කොඳු ඇට පෙළට ඉහළින් සැතපුම් 22 ක් (කිලෝමීටර් 35) ආවරණය කිරීමට ගියහ. එලිෆන්ට් දූපතේ රැඳී සිටි ගවේෂණයේ ඉතිරි සාමාජිකයින් 22 දෙනා පසුව බේරා ගන්නා ලදී. 1922 ජනවාරි මාසයේදී, පසුකාලීන ගවේෂණයකදී, දකුණු ජෝර්ජියාවේ කිං එඩ්වඩ් කෝව් හි නැංගුරම් ලා සිටියදී ෂැකල්ටන් නැවේදී මිය ගියේය. ඔහුව තැන්පත් කර ඇත්තේ ග්‍රිට්විකන්හි ය. ඉම්පීරියල් ට්‍රාන්ස් ඇන්ටාක්ටික් ගවේෂණයේ ෂැකල්ටන්ගේ දෙවන අණ දෙන නිලධාරියා වූ තවත් ප්‍රසිද්ධ ඇන්ටාක්ටික් ගවේෂකයෙකු වන ෆ්‍රෑන්ක් වයිල්ඩ්ගේ අළු 2011 දී ෂැකල්ටන් අසල තැන්පත් කරන ලදී.

[[File:Birchflow_SG.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Birchflow_SG.jpg|thumb|1984 දී ග්‍රිට්විකන් හි තැපැල් කාර්යාලයේදී නිකුත් කරන ලද දකුණු ජෝර්ජියා විදේශ ගමන් බලපත්‍ර ප්‍රවේශ මුද්දරය.]]
[[File:SG-Settlements.png|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:SG-Settlements.png|දකුණ|thumb|දකුණු ජෝර්ජියා දූපතේ ඓතිහාසික හා නූතන ජනාවාස]]
ආර්ජන්ටිනාව 1927 දී දකුණු ජෝර්ජියාවට හිමිකම් කීවේය.&lt;ref&gt;Headland, R. K. ''The Island of South Georgia'', Cambridge University Press, 1984. p. 238.&lt;/ref&gt; මෙම ප්‍රකාශයේ පදනම සහ පසුව 1938 දී දකුණු සැන්ඩ්විච් දූපත් වෙත හිමිකම් පෑමේ පදනම ප්‍රශ්න කර ඇත.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://en.mercopress.com/2011/08/26/argentine-claims-on-the-south-atlantic-remote-islands|title=Argentine Claims on the South Atlantic Remote Islands Friday, August 26th 2011 - 04:13 UTC|date=26 August 2011|work=MetroPress.|access-date=20 March 2020}}&lt;/ref&gt; දෙවන ලෝක සංග්‍රාමයේදී, රාජකීය නාවික හමුදාව ජර්මානු ප්‍රහාරකයන්ට එරෙහිව දකුණු ජෝර්ජියානු සහ ඇන්ටාක්ටික් මුහුදේ මුර සංචාරයක් සඳහා සන්නද්ධ වෙළඳ යාත්‍රාවක් යෙදවූ අතර, කම්බර්ලන්ඩ් බොක්ක සහ ස්ට්‍රොම්නස් බොක්ක ආරක්ෂා කරන අඟල් හතරේ වෙරළ තුවක්කු දෙකක් (තවමත් පවතී), ඒවා නෝර්වීජියානු තල්මසුන් අතර ස්වේච්ඡා සේවකයන් විසින් ක්‍රියාත්මක කරන ලදී. 1949-1950 දී බ්‍රිතාන්‍ය ඇන්ටාක්ටික් සමීක්ෂණය මගින් කිං එඩ්වඩ් පොයින්ට් හි කඳවුර පර්යේෂණ පහසුකමක් ලෙස පුළුල් කරන ලද අතර, එය 1962 දක්වා ෆෝක්ලන්ඩ් දූපත් යැපුම් සමීක්ෂණය ලෙස හැඳින්විණි.

1982 මාර්තු 19 වන දින ෆෝක්ලන්ඩ් යුද්ධය ආරම්භ වූයේ, සීරීම්-ලෝහ වෙළඳුන් ලෙස පෙනී සිටි ආර්ජන්ටිනාවේ පිරිසක් (ඔවුන්ගෙන් වැඩි දෙනෙක් මෆ්ටි හි ආර්ජන්ටිනා මැරීන් භටයින්) දකුණු ජෝර්ජියාවේ ලයිත් වරායේ අතහැර දැමූ තල්මසුන් දඩයම් කිරීමේ ස්ථානය අත්පත් කර ගැනීමත් සමඟ ය. අප්‍රේල් 3 වන දින ආර්ජන්ටිනා හමුදා ග්‍රිට්විකන්ට පහර දී අත්පත් කර ගත්හ. ආර්ජන්ටිනාවේ ආරක්ෂක බළකායේ අණදෙන නිලධාරීන් අතර ආර්ජන්ටිනාවේ අපිරිසිදු යුද්ධයේදී සිදු කරන ලද මනුෂ්‍යත්වයට එරෙහි අපරාධ සම්බන්ධයෙන් වසර ගණනාවකට පසු වරදකරු වූ ආර්ජන්ටිනා නාවික හමුදාවේ කපිතාන්වරයෙකු වූ ඇල්ෆ්‍රෙඩෝ ඇස්ටිස් ද විය. අප්‍රේල් 25 වන දින බ්‍රිතාන්‍ය හමුදා විසින් ඔපරේෂන් පැරකට් මෙහෙයුමේදී දූපත නැවත අත්පත් කර ගන්නා ලදී.

1985 දී, දකුණු ජෝර්ජියාව සහ දකුණු සැන්ඩ්විච් දූපත් ෆෝක්ලන්ඩ් දූපත් යැපුම් ප්‍රදේශයක් ලෙස පරිපාලනය කිරීම නවතා වෙනම භූමියක් බවට පත් විය. ෆෝක්ලන්ත යුද්ධයෙන් පසු කුඩා හමුදා බලකොටුවක් බවට පත් වූ කිං එඩ්වඩ් පොයින්ට් කඳවුර 2001 දී නැවත සිවිල් භාවිතයට පැමිණි අතර දැන් එය ක්‍රියාත්මක වන්නේ බ්‍රිතාන්‍ය ඇන්ටාක්ටික් සමීක්ෂණය විසිනි.

=== දකුණු සැන්ඩ්විච් දූපත් ===
[[File:South_sandwich_islands.png|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:South_sandwich_islands.png|thumb|දකුණු සැන්ඩ්විච් දූපත් වල සිතියම.]]
1775 දී කපිතාන් ජේම්ස් කුක් විසින් සැන්ඩ්විච් දූපත් සමූහයේ දකුණු දූපත් අට සොයා ගන්නා ලදී, නමුත් ඔහු දකුණු කෙළවරේ ඇති තුන එකට එකතු කළ අතර, වෙනම දූපත් ලෙස ඒවායේ තත්ත්වය 1820 වන තෙක් ෆේබියන් ගොට්ලිබ් වොන් බෙලින්ෂවුසන් විසින් ස්ථාපිත කරන ලදී.&lt;ref&gt;Mills, William James. ''Exploring polar frontiers: a historical encyclopedia'', Volume 2, [https://books.google.com/books?id=PYdBH4dOOM4C&amp;pg=PA157 p. 157], 2003.&lt;/ref&gt; උතුරු දූපත් තුන 1819 දී බෙලින්ෂවුසන් විසින් සොයා ගන්නා ලදී. කුක් විසින් දූපත් තාවකාලිකව &quot;සැන්ඩ්විච් ලෑන්ඩ්&quot; ලෙස නම් කරන ලද නමුත්, ඒවා තනි භූමි ප්‍රමාණයක් නොව දූපත් සමූහයක් විය හැකි බව ඔහු අදහස් දැක්වීය. අද්මිරාල්ටියේ පළමු අධිපතියා වූ සැන්ඩ්විච් හි 4 වන අර්ල් ජෝන් මොන්ටාගුට ගෞරවයක් වශයෙන් මෙම නම තෝරා ගන්නා ලදී. &quot;සැන්ඩ්විච් දූපත්&quot; වලින් ඒවා වෙන්කර හඳුනා ගැනීම සඳහා &quot;දකුණ&quot; යන වචනය පසුව එකතු කරන ලදී, එය දැන් හවායි දූපත් ලෙස හැඳින්වේ.

දූපත් දාමයේ දකුණු කෙළවරේ දකුණු තූලේ යනු ඇන්ටාක්ටික් ගිවිසුමෙන් ආවරණය වන ප්‍රදේශයෙන් පිටත පෘථිවියේ දකුණු දිගම භූමියයි.

ආර්ජන්ටිනාව 1938 දී දකුණු සැන්ඩ්විච් දූපත් වලට හිමිකම් කී අතර, අවස්ථා කිහිපයකදී දූපත් වල බ්‍රිතාන්‍ය ස්වෛරීභාවයට අභියෝග කළේය. 1955 ජනවාරි 25 සිට 1956 මැද භාගය දක්වා, ආර්ජන්ටිනාව තුලේ දූපතේ ගිනිකොනදිග වෙරළ තීරයේ ෆර්ගියුසන් බොක්කෙහි &quot;ටෙනියන්ටේ එස්කිවෙල්&quot; (එස්) ගිම්හාන ස්ථානය පවත්වාගෙන ගියේය. 1976 සිට 1982 දක්වා එම දූපතේම ලී (දකුණු නැගෙනහිර වෙරළ තීරයේ) හි ආර්ජන්ටිනාව නාවික කඳවුරක් (කෝර්බෙටා උරුගුවේ) පවත්වාගෙන ගියේය. 1976 දී බ්‍රිතාන්‍යයන් ආර්ජන්ටිනා කඳවුර පවතින බව සොයා ගත්තද,&lt;ref name=&quot;Freedman2005&quot;&gt;{{cite book |author=Lawrence Freedman |url=https://books.google.com/books?id=h8jFi62ZcrcC&amp;pg=PT120 |title=The Official History of the Falklands Campaign: The origins of the Falklands war |publisher=Psychology Press |year=2005 |isbn=978-0-7146-5206-1 |page=76}}&lt;/ref&gt; විරෝධතා දැක්වූ අතර රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික ක්‍රම මගින් ගැටලුව විසඳීමට උත්සාහ කළද, ෆෝක්ලන්ත යුද්ධයෙන් පසුව තෙක් බලහත්කාරයෙන් ඔවුන් ඉවත් කිරීමට කිසිදු උත්සාහයක් ගෙන නොමැත. 1982 ජුනි 20 වන දින කඳවුර ඉවත් කරන ලදී.

== භාෂා ==
භූමියේ එකම නිල භාෂාව ඉංග්‍රීසි වන අතර එය දැනට පදිංචිකරුවන් අතර බහුලව කතා කරන අතර භූමියේ සියලුම පරිපාලන කටයුතු සඳහා භාවිතා වේ.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=South Georgia and the South Sandwich Islands |url=https://commonwealthchamber.com/associated-territories/south-georgia-and-the-south-sandwich-islands/ |access-date=2023-10-30 |website=Commonwealth Chamber of Commerce |language=en-US}}&lt;/ref&gt; රජයේ කාර්යයන් බහුතරයක් සඳහා ඉංග්‍රීසි භාවිතා වුවද, දූපත් වල ආදර්ශ පාඨය ලියෝ ටෙරාම් ප්‍රොප්‍රියම් ප්‍රොටෙගට් ලතින් භාෂාවෙන් වන අතර එය &quot;සිංහයා තම භූමිය ආරක්ෂා කර ගනීවා&quot; ලෙස පරිවර්තනය කර ඇත.&lt;ref&gt;{{Citation|title=South Georgia and South Sandwich Islands|date=2023-10-19|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/south-georgia-and-south-sandwich-islands/|work=The World Factbook|publisher=Central Intelligence Agency|language=en|access-date=2023-10-30|archive-date=2021-01-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20210115205359/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/south-georgia-and-south-sandwich-islands/}}&lt;/ref&gt; 2020 සැප්තැම්බර් 11 වන දින කලාපීය ඇන්ටාක්ටික් ස්ථාන නාම කමිටුවට නියෝජිතයෙකු පත් කරන ලද අතර භූමිය තුළ නව නම් තීරණය කිරීම සඳහා නිර්ණායක තුනකින් යුත් නව ලැයිස්තුවක් නිර්මාණය කරන තෙක් 1956 ස්ථාන නාම ආඥා පනත සහ 1957 ස්ථාන නාම නියාමනය මගින් නව ස්ථාන නාම සම්මත කිරීම පාලනය විය.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Policy - Place Names |url=https://www.gov.gs/docsarchive/GSGSSI/Policies/Place%20Name%20Policy%200220.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20231030184241/https://www.gov.gs/docsarchive/GSGSSI/Policies/Place%20Name%20Policy%200220.pdf |archive-date=30 October 2023 |access-date=6 November 2023 |website=Government of South Georgia &amp; the South Sandwich Islands}}&lt;/ref&gt;

බ්‍රිතාන්‍ය නායක ජේම්ස් කුක් දූපත් වල සංචාලනය කරන අතරතුර, ඔහු කාණ්ඩ හතරක් මත පදනම්ව භූමියේ නව නම් සම්මත කිරීම සඳහා ප්‍රමිතියක් නියම කළේය: ගවේෂණ අනුග්‍රාහකයින්, නිලධාරීන්ගේ සහ කාර්ය මණ්ඩලයේ නම්, කැපී පෙනෙන සමකාලීන සිදුවීම් සහ ස්ථානයේ භෞතික ස්වභාවය හෝ භූගෝලීය සැකැස්ම සඳහන් කරන විස්තරාත්මක නම්.&lt;ref name=&quot;:02&quot;&gt;{{Cite web |last=Hattersley-Smith |first=G. |date=1980 |title=The History of Place-Names in the Falkland Island Dependencies (South Georgia and the South Sandwich Islands) |url=https://nora.nerc.ac.uk/id/eprint/509184/12/The%20history%20of%20place-names%20in%20the%20Falkland%20Island%20Dependencies%20-%20BAS%20Scientific%20Report%20101.pdf |website=UKRI NERC Open Research Archive}}&lt;/ref&gt; මෙම ප්‍රමිතිය බොහෝ දුරට කලාපයේ පසුකාලීන අමුත්තන් විසින් අනුගමනය කරන ලද අතර, විවිධ රටවලින් පැමිණි ගවේෂකයින් විසින් අනුගමනය කරන ලදී, උදාහරණයක් ලෙස රුසියානු ගවේෂක ෆේබියන් ගොට්ලීබ් වොන් බෙලිංෂවුසන්, ඔහුගේ 1819-1821 ඇන්ටාක්ටික් ගවේෂණයේදී භූමිය තුළ නව නම් හයක් තෝරා ගත්තේය.&lt;ref name=&quot;:02&quot; /&gt;

කුක් විසින් දැනට තෝරාගෙන ඇති නම් දරන ස්ථාන අතර ක්ලර්ක් රොක්ස්, පොසෙෂන් බොක්ක සහ අයිල්ස් බොක්ක ඇතුළත් වේ.&lt;ref name=&quot;:02&quot; /&gt; ඇමරිකානු තල්මසුන් මෙම භූමියේ කළ අතීත සංචාර පිළිගැනීමෙන් වසර ගණනාවකට පසු ලබා දී ඇති අමතර ඉංග්‍රීසි නම් අතර මොරල් පොයින්ට්, බඹර පොයින්ට්, පැසිෆික් පොයින්ට් සහ කොමර් ක්‍රැග් ඇතුළත් වේ.&lt;ref name=&quot;:02&quot; /&gt; බෙලිංෂවුසන් විසින් තෝරා ගන්නා ලද ප්‍රමුඛ රුසියානු භාෂා නම් අතර ට්‍රැවර්සේ දූපත්, සැවොඩොව්ස්කි දූපත සහ විසෝකෝයි දූපත (&quot;ඉහළ&quot; යන අර්ථය ඇති высокий) ඇතුළත් වේ.&lt;ref name=&quot;:02&quot; /&gt; භූමියේ භූ විෂමතාව තුළ පහත්බිම් ස්කොට්ලන්ත භාෂා පැවැත්මක් ද ඇති අතර, සමහර ස්ථාන ගයිකි ග්ලැසියරය&lt;ref name=&quot;gnis&quot;&gt;{{cite gnis|type=antarid|id=5554|name=Geikie Glacier|accessdate=2012-04-19}}&lt;/ref&gt; සහ ඇලර්ඩයිස් පරාසය&lt;ref name=&quot;gnis2&quot;&gt;{{gnis|id=281|type=antarid}}&lt;/ref&gt; වැනි කැපී පෙනෙන ස්කොට්ලන්ත පුද්ගලයින්ගේ නමින් නම් කර ඇත.&lt;ref name=&quot;:02&quot; /&gt;

නෝර්වීජියානු තල්මසුන්ගේ ඓතිහාසික පැවැත්මෙන් ස්ථාන නාම ගණනාවකට බලපෑම් ඇති විය,&lt;ref name=&quot;:02&quot; /&gt; හෙස්ටෙස්ලෙටන් (&quot;අශ්වයාගේ තැනිතලාව&quot;),&lt;ref name=&quot;gnis-HES&quot;&gt;{{cite gnis|type=antarid|id=6741|name=Hestesletten|accessdate=2019-05-18}}&lt;/ref&gt; ස්ක්‍රැප් ස්කෙරීස් (&quot;ස්ක්‍රැප්ස්ක්ජේර්&quot; හෝ &quot;ස්ක්‍රැප්ස්ක්ජාර්&quot;),&lt;ref name=&quot;gnis-ES&quot;&gt;{{cite gnis|type=antarid|id=4271|name=East Skerry|accessdate=2019-05-13|links=off}}&lt;/ref&gt; ග්‍රිට්විකන් (&quot;පොට් බොක්ක&quot;),&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Andersson, Johan Gunnar :: Arkeolog |url=https://collections.smvk.se/carlotta-om/web/object/195094 |access-date=2023-10-30 |website=collections.smvk.se |language=en}}&lt;/ref&gt; සහ එල්සෙහුල් (&quot;එල්සෙගේ කුහරය&quot;),&lt;ref name=&quot;gnis-CP&quot;&gt;{{cite gnis|type=antarid|id=12068|name=Cape Pride|accessdate=2018-08-04|links=off}}&lt;/ref&gt; මෙන්ම ගොඩ්තුල් (&quot;හොඳ කුහරය&quot;) වැනි තල්මසුන් දඩයම් කිරීමේ ස්ථාන කිහිපයක් ද ඇතුළුව.&lt;ref name=&quot;gnis-GOD&quot;&gt;{{cite gnis|type=antarid|id=5787|name=Godthul|accessdate=2019-05-13|links=off}}&lt;/ref&gt; දකුණු ජෝර්ජියාවේ (සහ ඇන්ටාක්ටික් අභිසාරී ප්‍රදේශයට දකුණින්) උපත ලැබූ පළමු පුද්ගලයා ද නෝර්වේජියානු ජාතිකයෙකි.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Krigsseilerregisteret.no |title=Solveig Gunbjørg Jacobsen |url=https://krigsseilerregisteret.no/no/sjofolk/696989 |access-date=2023-10-30 |website=krigsseilerregisteret.no |language=no}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;gnis-MAI&quot;&gt;{{cite gnis|type=antarid|id=9312|name=Maiviken|access-date=2019-05-18|links=off}}&lt;/ref&gt; ඊට අමතරව, 1882-1883 ජර්මානු ජාත්‍යන්තර ධ්‍රැවීය වසර ගවේෂණය සහ 1877-1878 දී ඔස්ට්‍රියානු චිත්‍ර ශිල්පී හෙන්රිච් ක්ලට්ෂැක් සමඟ ඇමරිකානු තල්මසුන් දඩයම් කිරීමේ ගමනක් පිළිගැනීම සඳහා බොහෝ ජර්මානු ස්ථාන නාම ද සම්මත කරන ලදී. ක්ලට්ෂැක් පොයින්ට් සහ ෂ්රැඩර් ග්ලැසියරය මෙම සංචාර දෙක සිහිපත් කරමින් මෙම භූමියේ ස්පාඤ්ඤ භාෂාව පැවතුනි.&lt;ref name=&quot;:02&quot; /&gt;

තල්මසුන් දඩයම් කිරීමේ සමාගමක් වන කොම්පනියා ආර්ජන්ටිනාව ඩි පෙස්කා ආසන්න වශයෙන් වසර 60 ක් තිස්සේ මෙම භූමියේ ක්‍රියාත්මක වන බැවින්, භූමිය තුළ ස්පාඤ්ඤ භාෂා පැවැත්ම සැලකිය යුතු කාලයක් තිස්සේ පැවතුනි.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Compania Argentina de Pesca collection - Archives Hub |url=http://archiveshub.jisc.ac.uk/data/gb15-companiaargentinadepesca |access-date=2023-10-30 |website=archiveshub.jisc.ac.uk}}&lt;/ref&gt; කෙසේ වෙතත්, ආර්ජන්ටිනාව විසින් දූපත් සම්බන්ධයෙන් පවතින ස්වෛරීභාවය පිළිබඳ ආරවුල හේතුවෙන්, 1952 දී ආර්ජන්ටිනා ඇන්ටාක්ටික් ගවේෂණ ආරම්භ වූ දා සිට, ස්ථාන ගණනාවකට පුන්ටා කාර්බන් සහ පුන්ටා හුවේකා ඇතුළු ස්පාඤ්ඤ නම් ලබා දී ඇත.&lt;ref name=&quot;:02&quot; /&gt; ෆෝක්ලන්ත යුද්ධයේ පරාජයෙන් පසු ආර්ජන්ටිනාවේ හමුදා විසින් එය අත්හැර දැමීමට පෙර 1976 නොවැම්බර් 7 වන දින දකුණු සැන්ඩ්විච් දූපත් වල තුලේ දූපතේ කෝර්බෙටා උරුගුවේ නමින් හැඳින්වෙන ආර්ජන්ටිනාවේ නාවික මධ්‍යස්ථානයක් රහසිගතව ඉදිකරන ලදී.

== භූගෝලය ==
[[File:Map_of_South_Georgia_and_the_South_Sandwich_Islands.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Map_of_South_Georgia_and_the_South_Sandwich_Islands.svg|thumb|දූපත් සිතියම]]
දකුණු ජෝර්ජියා සහ දකුණු සැන්ඩ්විච් දූපත් යනු දකුණු අත්ලාන්තික් සාගරයේ දූපත් එකතුවකි. මුහුදෙන් බෑවුම් සහිතව නැඟී සිටින බොහෝ දූපත් රළු සහ කඳුකර වේ. ඉහළ උන්නතාංශවලදී, දූපත් ස්ථිරවම අයිස් සහ හිමෙන් වැසී ඇත.
=== දකුණු ජෝර්ජියා කණ්ඩායම ===
දකුණු ජෝර්ජියා කණ්ඩායම ෆෝක්ලන්ඩ් දූපත් වලට නැගෙනහිර-ගිනිකොන දෙසින් කිලෝමීටර 1,390 (සැතපුම් 860; නාවික සැතපුම් 750) පමණ පිහිටා ඇති අතර, 54°–55°S, 36°–38°W හි පිහිටා ඇත. එය භූමියේ විශාලතම දූපත වන දකුණු ජෝර්ජියා දූපත සහ එය වහාම වට කර ඇති දූපත් සහ බටහිර සහ නැගෙනහිර-ගිනිකොන දෙසින් පිහිටි දුරස්ථ සහ හුදකලා දූපත් කිහිපයක් ඇතුළත් වේ. එහි මුළු භූමි ප්‍රමාණය වර්ග කිලෝමීටර් 3,756 (වර්ග සැතපුම් 1,450) වන අතර, චන්ද්‍රිකා දූපත් ඇතුළුව, නමුත් වෙනම දූපත් සමූහයක් සාදන දකුණු සැන්ඩ්විච් දූපත් හැර.

==== දකුණු ජෝර්ජියා කණ්ඩායම තුළ ඇති දූපත් ====
[[File:1989_Grytvikken_hg.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:1989_Grytvikken_hg.jpg|thumb|ග්‍රිට්විකන්]]
දකුණු ජෝර්ජියා දූපත 54°15′S 36°45′W හි පිහිටා ඇති අතර වර්ග කිලෝමීටර 3,528 (වර්ග සැතපුම් 1,362) ක භූමි ප්‍රමාණයකින් යුක්ත වේ. එය කඳුකර වන අතර බොහෝ දුරට නිසරු ය. කඳු මුදුන් එකොළහක් මීටර් 2,000 (අඩි 6,600) ට වඩා උසට නැඟී ඇති අතර, ඒවායේ බෑවුම් ග්ලැසියරවලින් පිරුණු ගැඹුරු දුර්ග වලින් වැසී ඇත; විශාලතම කඳු මුදුන ෆෝචූනා ග්ලැසියරයයි. උසම කඳු මුදුන වන්නේ ඇලර්ඩයිස් කඳුවැටියේ පැජට් කන්දයි, එහි උස මීටර් 2,934 (අඩි 9,626) කි.

භූ විද්‍යාත්මකව, දූපත ග්නීස් සහ ආර්ගිලේසියස් ස්කිස්ට් වලින් සමන්විත වන අතර, ඉඳහිට ටෆ් සහ අනෙකුත් අවසාදිත ස්ථර වලින් පොසිල සොයා ගෙන ඇත.&lt;ref name=&quot;trendall&quot;&gt;{{cite report|last=Trendall|first=A.|author-link=Alec Trendall|date=1953|title=The geology of South Georgia|url=http://nora.nerc.ac.uk/id/eprint/511130|publisher=Falkland Islands Dependencies Scientific Bureau|volume=I|access-date=2019-04-16}}&lt;/ref&gt; මෙම දූපත දැන් අතුරුදහන් වී ඇති විශාල භූමි ස්කන්ධයක කොටසක් වන අතර එය බොහෝ විට ඇන්ඩියන් පද්ධතියේ පැරණි දිගුවක් විය හැකිය.

දකුණු ජෝර්ජියා දූපතේ වෙරළට ඔබ්බෙන් පිහිටි කුඩා දූපත් සහ දූපත් වලට ඇතුළත් වන්නේ:{{col-begin|width=66%}}
{{col-break}}
* [[ඇනෙන්කොව් දූපත]]
* [[කුරුළු දූපත]]
* [[කූපර් දූපත]]
{{col-break}}
* [[ග්‍රාස් දූපත]]
* [[ජොම්ෆ්‍රූයින්]]
* [[පිකර්ස්ගිල් දූපත්]]
{{col-break}}
* [[ත්‍රිත්ව දූපත]]
* [[වෙල්කම් දූපත්]]
* [[විලිස් දූපත්]]
{{col-end}}
මෙම දුරස්ථ පාෂාණ දකුණු ජෝර්ජියා සමූහයේ කොටසක් ලෙසද සැලකේ:

* ෂැග් රොක්ස්, දකුණු ජෝර්ජියා දූපතේ බටහිර-වයඹ දෙසින් කිලෝමීටර 185 (සැතපුම් 115; නාසැ 100)

* බ්ලැක් රොක්, දකුණු ජෝර්ජියා දූපතේ බටහිර-වයඹ දෙසින් කිලෝමීටර 169 (සැතපුම් 105; නාසැ 91)
* ක්ලර්ක් රොක්ස්, දකුණු ජෝර්ජියා දූපතේ නැගෙනහිර-ගිනිකොන දෙසින් කිලෝමීටර 56 (සැතපුම් 35; නාසැ 30)

=== දකුණු සැන්ඩ්විච් දූපත් ===
[[File:South_Sandwich_Islands_Map.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:South_Sandwich_Islands_Map.svg|දකුණ|thumb|දකුණු සැන්ඩ්විච් දූපත් වල සමීප සිතියමක්]]
[[File:Montagu_Island_Satellite_Photograph.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Montagu_Island_Satellite_Photograph.jpg|දකුණ|thumb|මොන්ටාගු දූපතේ නාසා චන්ද්‍රිකා ඡායාරූපයක්]]
දකුණු සැන්ඩ්විච් දූපත් බොහෝ දුරට ගිනිකඳු දූපත් 11 කින් (කුඩා චන්ද්‍රිකා දූපත් සහ වෙරළබඩ පාෂාණ හැර) සමන්විත වන අතර සමහර ක්‍රියාකාරී ගිනි කඳු ඇත. ඒවා දකුණු ජෝර්ජියාවේ ගිනිකොන දෙසින් 56°18'–59°27'S, 26°23'–28°08'W කලාපයේ උතුරු-දකුණට දිවෙන දූපත් චාපයක් සාදයි. මෙම දූපත් සමූහයට කුක් විසින් සොයා ගන්නා ලද කැන්ඩල්මාස්, වින්ඩිකේෂන්, සෝන්ඩර්ස්, මොන්ටාගු, බ්‍රිස්ටල්, බෙලිංෂවුසන්, කුක් සහ තූල් සහ තූල් ඇතුළත් වේ.

දකුණු සැන්ඩ්විච් දූපත් වල උතුරු කෙළවර ට්‍රැවර්සේ දූපත් සහ කැන්ඩල්මාස් දූපත් කණ්ඩායම් වලින් සමන්විත වන අතර දකුණු කෙළවර දකුණු තූල් වේ. විශාලතම දූපත් තුන - සෝන්ඩර්ස්, මොන්ටාගු සහ බ්‍රිස්ටල් - දෙක අතර පිහිටා ඇත. දූපත් වල උසම ස්ථානය මොන්ටාගු දූපතේ බෙලින්ඩා කන්ද (මීටර් 1,370 හෝ අඩි 4,495) වේ. සෝන්ඩර්ස් දූපතේ සිව්වන උසම කඳු මුදුන වන මයිකල් කන්ද (මීටර් 990 හෝ අඩි 3,248) හි අඛණ්ඩ ලාවා විලක් ඇති අතර එය ලෝකයේ ගිනි කඳු අටක පමණක් සිදුවන බව දන්නා කරුණකි.&lt;ref name=&quot;Nytimes2019-07-12&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2019/07/12/science/lava-lake-volcano-antarctica.html|title=A Burning Lava Lake Concealed by a Volcano's Glacial Ice|author=Robin George Andrews|date=2019-07-12|work=[[The New York Times]]|access-date=2019-07-17|quote=The area is often cloudy, and a seemingly constant volcanic plume conceals the lake most of the time. Fortunately, the team collected enough shots of the lake from 2003 to 2018 that clearly showed a crater floor containing a superheated lake 295 to 705 feet across. The lava is also 1,812 to {{convert|2334|°F|°C}}, with the higher end of that range about as hot as lava on Earth seems to get.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.bbc.com/news/science-environment-48852670|title=Remote Mount Michael volcano hosts persistent lava lake|date=3 July 2019|access-date=3 July 2019|website=BBC News}}&lt;/ref&gt;

දකුණු සැන්ඩ්විච් දූපත් ජනාවාස නොවූවත්, ස්ථිර කාර්ය මණ්ඩල ආර්ජන්ටිනා පර්යේෂණ ස්ථානයක් 1976 සිට 1982 දක්වා තුලේ දූපතේ පිහිටා තිබුණි. ස්වයංක්‍රීය කාලගුණ මධ්‍යස්ථාන තුලේ දූපතේ සහ සැවොඩොව්ස්කි හි ඇත. සැවොඩොව්ස්කි දූපතේ වයඹ දෙසින් සබ්මැරීන් ගිනි කන්දක් වන ප්‍රොටෙක්ටර් ෂෝල් ඇත.

=== අන්ත කරුණු ===

* උතුරු කෙළවර - කේප් උතුර
* දකුණු කෙළවර - කුක් දූපතේ
* බටහිර කෙළවර - ප්‍රධාන දූපතේ (විලිස් දූපත් වල)
* නැගෙනහිර කෙළවර - මොන්ටාගු දූපතේ
* උසම ස්ථානය - පැජට් කන්ද: මීටර් 2,934
* පහළම කෙළවර - අත්ලාන්තික් සාගරය: 0

== දේශගුණය ==
[[File:SouthGeorgiaIsland-EO.JPG|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:SouthGeorgiaIsland-EO.JPG|thumb|හිමෙන් වැසී ඇති දකුණු ජෝර්ජියා දූපතේ නාසා චන්ද්‍රිකා ඡායාරූපයක්]]
[[File:Wave_Clouds_from_South_Sandwich_Islands.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Wave_Clouds_from_South_Sandwich_Islands.jpg|thumb|දකුණු සැන්ඩ්විච් දූපත් වලාකුළු වල තරංග රටා නිර්මාණය කිරීම සඳහා වායු ධාරා සමඟ සම්බන්ධ වේ.]]
[[File:Royal_Bay_and_South_Georgia_Island.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Royal_Bay_and_South_Georgia_Island.jpg|දකුණ|thumb|රෝයල් බොක්ක සහ දකුණු ජෝර්ජියා දූපත (දකුණු-ඉහළ රූපය)]]
දේශගුණය ධ්‍රැවීය ලෙස වර්ගීකරණය කර ඇති අතර, කාලගුණය ඉතා විචල්‍ය සහ කටුක බැවින්, කොපන් දේශගුණික වර්ගීකරණයේ ටුන්ඩ්‍රා (ET) බවට පත් වේ. දකුණු ජෝර්ජියාවේ මුහුදු මට්ටමේ සාමාන්‍ය දෛනික උපරිම උෂ්ණත්වය ශීත ඍතුවේ (අගෝස්තු) 0 °C (32 °F) සහ ගිම්හානයේදී (ජනවාරි) 8 °C (46.4 °F) පමණ වේ. ශීත ඍතුවේ අවම උෂ්ණත්වය සාමාන්‍යයෙන් −5 °C (23 °F) පමණ වන අතර කලාතුරකින් −10 °C (14 °F) ට වඩා පහත වැටේ. දකුණු ජෝර්ජියාවේ වාර්ෂික වර්ෂාපතනය 1,500 mm (59.1 in) පමණ වන අතර, එයින් වැඩි ප්‍රමාණයක් හිම හෝ හිම ලෙස වැටෙන අතර එය මුළු අවුරුද්ද පුරාම පැවතිය හැකිය. රට අභ්‍යන්තරයේ, ගිම්හානයේදී හිම රේඛාව මීටර් 300 (අඩි 984) පමණ උන්නතාංශයක පවතී.

අවුරුද්ද පුරාම බටහිර දෙසින් හමන සුළං, සන්සුන් කාල පරිච්ඡේද සමඟ එක්ව හමයි - ඇත්ත වශයෙන්ම, 1963 දී, කිං එඩ්වඩ් පොයින්ට් හි සුළං වලින් 25% ක් සන්සුන් කාණ්ඩයට අයත් වූ අතර, සාමාන්‍ය සුළං වේගය ගැට 8 ක් (පැයට සැතපුම් 9.2; පැයට කිලෝමීටර 15) ෆෝක්ලන්ඩ් දූපත් වල මෙන් අඩක් පමණ වේ. මෙය දකුණු ජෝර්ජියාවේ නැගෙනහිර පැත්තට (ලීවර්ඩ් පැත්ත) නිරාවරණය වූ බටහිර පැත්තට වඩා ප්‍රසන්න දේශගුණයක් ලබා දෙයි. පවතින කාලගුණික තත්ත්වයන් සාමාන්‍යයෙන් දූපත් වලට නැව් මගින් ළඟා වීමට අපහසු කරයි, නමුත් දකුණු ජෝර්ජියාවේ උතුරු වෙරළ තීරයේ හොඳ නැංගුරම් පොළක් සපයන විශාල බොක්ක කිහිපයක් ඇත.

බොහෝ දකුණු අත්ලාන්තික් දූපත් මෙන් හිරු එළිය අඩුයි, උපරිම වශයෙන් 21.5% ක් පමණි. මෙය වාර්ෂිකව හිරු එළිය පැය 1,000 ක් පමණ වේ. කෙසේ වෙතත්, දේශීය භූ විෂමතාවය ද අඩු හිරු එළිය සඳහා සැලකිය යුතු ලෙස දායක වේ. 1960 ගණන්වල මුල් භාගයේදී&lt;ref&gt;{{cite web |title=British Antarctic Survey |url=http://www.antarctica.ac.uk/documents/bas_bulletins/bulletin15_08.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120907122010/http://www.antarctica.ac.uk/documents/bas_bulletins/bulletin15_08.pdf |archive-date=7 September 2012 |access-date=10 July 2011 |publisher=British Antarctic Survey}}&lt;/ref&gt; ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද අධ්‍යයනයකින් පෙන්නුම් කළේ හිරු එළිය පටිගත කිරීමේ උපකරණ වසර පුරා සැලකිය යුතු ලෙස අපැහැදිලිව පැවති බවත් ජුනි මාසයේදී සම්පූර්ණයෙන්ම අපැහැදිලිව පැවති බවත්ය. බර්ඩ් අයිලන්ඩ් හි න්‍යායාත්මක හිරු එළියට නිරාවරණය වීම බාධාවන් අඩු කිරීමෙන් 14% ක් පමණ වන අතර කිං එඩ්වඩ් පොයින්ට් හි 35% ක් පමණ වනු ඇතැයි ගණන් බලා ඇත - නැතහොත්, පැයකට අනුව, බටහිරින් පැය 650 සිට නැගෙනහිරින් පැය 1,500 දක්වා පරාසයක පවතී. ඇලර්ඩයිස් කඳුවැටිය වලාකුළු ආවරණය බිඳ දැමීමේදී ඇති කරන බලපෑම මෙයින් පෙන්නුම් කෙරේ.

දකුණු ජෝර්ජියාවේ කඳුකරයේ බටහිර බෑවුම් හරහා සහ නැගෙනහිර පැත්තෙන් කඳු සුළං නැඟී එන අතර ෆෝන් ආචරණය හේතුවෙන් බොහෝ උණුසුම් හා වියලි වේ; ගිම්හාන දිනවල උෂ්ණත්වය ඉඳහිට 20 °C (68 °F) ට වඩා ඉහළ යා හැකි විට මෙය වඩාත් ප්‍රසන්න තත්වයන් ඇති කරයි. දකුණු ජෝර්ජියාවේ ආරක්ෂිත නැගෙනහිර පැත්තේ කිං එඩ්වඩ් පොයින්ට් කාලගුණ විද්‍යා මධ්‍යස්ථානයේ (බොහෝ විට සාමාන්‍යයෙන් සහ අඩු නිරවද්‍යතාවයකින් ග්‍රිට්විකෙන් ලෙස හැඳින්වේ) වාර්තා වන ඉහළම උෂ්ණත්වය 28.8 °C (83.8 °F) වේ.&lt;ref&gt;''[https://digital.nmla.metoffice.gov.uk/IO_69d70281-b736-4f51-8864-88f88597fb27/ Remarkable Temperatures in the Argentine and South Georgia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250624063302/https://digital.nmla.metoffice.gov.uk/IO_69d70281-b736-4f51-8864-88f88597fb27/ |date=2025-06-24 }}''. Meteorological Magazine. 57 (6): 138. June 1922.&lt;/ref&gt; අනෙක් අතට, සුළං දෙසට බටහිර පැත්තේ බර්ඩ් අයිලන්ඩ් හි වාර්තා වූ ඉහළම උෂ්ණත්වය 14.5 °C (58.1 °F) පමණි. අපේක්ෂා කළ හැකි පරිදි, ආරක්ෂිත නැගෙනහිර පැත්තේ ශීත ඍතුවේ අඩු උෂ්ණත්වයක් ද වාර්තා විය හැකිය - කිං එඩ්වඩ් පොයින්ට් සඳහා නිරපේක්ෂ අවම උෂ්ණත්වය −19.4 °C (−2.9 °F), නමුත් බර්ඩ් අයිලන්ඩ් −11.4 °C (11.5 °F) පමණි.

ඇන්ටාක්ටික් සර්කම්පෝලර් ධාරාවේ සමීපත්වය හේතුවෙන් දකුණු ජෝර්ජියාව වටා ඇති මුහුද වසර පුරා සීතලයි. ශීත ඍතුවේ දී ඒවා සාමාන්‍යයෙන් අයිස් පැක් වලින් තොරව පවතී, නමුත් ආරක්ෂිත බොක්කවල තුනී අයිස් සෑදිය හැකි අතර අයිස් කුට්ටි බහුලව දක්නට ලැබේ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=South Georgia official website – environment – ocean |url=http://www.sgisland.org/pages/environ/o_start.htm}}&lt;/ref&gt; අගෝස්තු අග දී මුහුදු උෂ්ණත්වය 0 °C (32 °F) දක්වා පහත වැටෙන අතර අප්‍රේල් මුලදී පමණක් 4 °C (39.2 °F) දක්වා ඉහළ යයි.

දකුණු සැන්ඩ්විච් දූපත් දකුණු ජෝර්ජියාවට වඩා බොහෝ සීතලයි, එය දකුණට වඩා දුරින් පිහිටා ඇති අතර ඇන්ටාක්ටික් මහාද්වීපයෙන් සීතල පැතිරීම් වලට නිරාවරණය වේ. ඒවා මැයි මැද සිට නොවැම්බර් අග දක්වා (ඒවායේ දකුණු කෙළවරේ ඊටත් වඩා දිගු) මුහුදු අයිස්වලින් වටවී ඇත.&lt;ref&gt;General Survey of Climatology V12, 2001, Edited by Landsberg, Elsevier publishing&lt;/ref&gt; දකුණු තුලේ දූපතේ වාර්තාගත උෂ්ණත්ව අන්තයන් −29.8 සිට 17.7 °C (−21.6 සිට 63.9 °F) දක්වා පරාසයක පවතී.{{Weather box
| location = බර්ඩ් අයිලන්ඩ්, දකුණු ජෝර්ජියාව, 1961–1990
| collapsed = 
| single line = Y
| metric first = Y
| Jan record high C = 11.2
| Feb record high C = 10.7
| Mar record high C = 10.5
| Apr record high C = 10.2
| May record high C = 6.9
| Jun record high C = 6.0
| Jul record high C = 5.9
| Aug record high C = 4.8
| Sep record high C = 7.5
| Oct record high C = 10.4
| Nov record high C = 9.1
| Dec record high C = 9.4
| year record high C = 
| Jan high C = 5.5
| Feb high C = 5.6
| Mar high C = 4.4
| Apr high C = 1.9
| May high C = −0.5
| Jun high C = −1.8
| Jul high C = −2.4
| Aug high C = −1.9
| Sep high C = −0.2
| Oct high C = 1.6
| Nov high C = 3.4
| Dec high C = 4.5
| year high C = 
| Jan mean C = 3.1
| Feb mean C = 3.5
| Mar mean C = 2.5
| Apr mean C = 0.4
| May mean C = -2.1
| Jun mean C = -3.2
| Jul mean C = -3.9
| Aug mean C = -3.3
| Sep mean C = -1.8
| Oct mean C = -0.2
| Nov mean C = 1.0
| Dec mean C = 2.0
| year mean C = 
| Jan low C = 0.7
| Feb low C = 1.4
| Mar low C = 0.6
| Apr low C = −1.0
| May low C = −3.8
| Jun low C = −4.6
| Jul low C = −5.4
| Aug low C = −4.8
| Sep low C = −3.4
| Oct low C = −1.9
| Nov low C = −1.5
| Dec low C = −0.6
| year low C = 
| Jan record low C = -2
| Feb record low C = -1.7
| Mar record low C = -3.2
| Apr record low C = -4.6
| May record low C = -7.3
| Jun record low C = -8.5
| Jul record low C = -11.4
| Aug record low C = -10.6
| Sep record low C = -8.5
| Oct record low C = -6.6
| Nov record low C = -4.3
| Dec record low C = -2.8
| year record low C = 
| Jan precipitation mm = 84
| Feb precipitation mm = 80
| Mar precipitation mm = 95
| Apr precipitation mm = 123
| May precipitation mm = 108
| Jun precipitation mm = 108
| Jul precipitation mm = 120
| Aug precipitation mm = 114
| Sep precipitation mm = 107
| Oct precipitation mm = 98
| Nov precipitation mm = 88
| Dec precipitation mm = 77
| year precipitation mm = 1204
| source 1 = Climatic Research Unit, UEA&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.cru.uea.ac.uk/~timm/cty/obs/data/obs.South_Georgia.htm |title=Climate Normals |publisher=Climatic Research Unit, UEA |access-date=10 July 2011 |date=July 2011}}&lt;/ref&gt;
| source 2 = Météo Climat&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://meteo-climat-bzh.dyndns.org/station-1493.php|title=Weather extremes for Bird Island|publisher=Météo Climat|access-date=11 November 2019}}&lt;/ref&gt;
| date = July 2011
| source = 
}}{{Weather box
| location = ග්‍රිට්විකන්/කිං එඩ්වඩ් පොයින්ට්, දකුණු ජෝර්ජියාව, 1901–1950 (සන්ෂයින් 1931–1960)
| collapsed = 
| metric first = Y
| single line = Y
| Jan record high C = 24.5
| Feb record high C = 26.5
| Mar record high C = 28.8
| Apr record high C = 19.1
| May record high C = 17.5
| Jun record high C = 14.0
| Jul record high C = 13.6
| Aug record high C = 13.2
| Sep record high C = 17.0
| Oct record high C = 20.0
| Nov record high C = 22.5
| Dec record high C = 21.5
| year record high C = 28.8
| Jan high C = 8.4
| Feb high C = 9.1
| Mar high C = 8.4
| Apr high C = 5.6
| May high C = 2.9
| Jun high C = 0.9
| Jul high C = 1.2
| Aug high C = 1.5
| Sep high C = 3.5
| Oct high C = 5.4
| Nov high C = 6.5
| Dec high C = 7.5
| year high C = 5.1
| Jan mean C = 4.6
| Feb mean C = 5.1
| Mar mean C = 4.4
| Apr mean C = 2.3
| May mean C = 0.0
| Jun mean C = -1.6
| Jul mean C = -1.5
| Aug mean C = -1.8
| Sep mean C = -0.1
| Oct mean C = 1.6
| Nov mean C = 2.7
| Dec mean C = 3.7
| year mean C = 1.6
| Jan low C = 1.4
| Feb low C = 1.7
| Mar low C = 1.0
| Apr low C = −0.8
| May low C = −3.1
| Jun low C = −4.6
| Jul low C = −4.7
| Aug low C = −4.9
| Sep low C = −3.3
| Oct low C = −1.8
| Nov low C = −0.5
| Dec low C = 0.4
| year low C = -1.6
| Jan record low C = −4.1
| Feb record low C = −3.7
| Mar record low C = −6.3
| Apr record low C = −9.8
| May record low C = −11.4
| Jun record low C = −14.6
| Jul record low C = −15.2
| Aug record low C = −19.2
| Sep record low C = −18.4
| Oct record low C = −11.0
| Nov record low C = −6.4
| Dec record low C = −5.4
| year record low C = −19.2
| Jan precipitation mm = 92
| Feb precipitation mm = 114
| Mar precipitation mm = 136
| Apr precipitation mm = 139
| May precipitation mm = 137
| Jun precipitation mm = 135
| Jul precipitation mm = 149
| Aug precipitation mm = 149
| Sep precipitation mm = 92
| Oct precipitation mm = 80
| Nov precipitation mm = 93
| Dec precipitation mm = 88
| year precipitation mm = 1394
| unit precipitation days = 0.1 mm
| Jan precipitation days = 12
| Feb precipitation days = 13
| Mar precipitation days = 14
| Apr precipitation days = 14
| May precipitation days = 12
| Jun precipitation days = 15
| Jul precipitation days = 15
| Aug precipitation days = 14
| Sep precipitation days = 11
| Oct precipitation days = 12
| Nov precipitation days = 11
| Dec precipitation days = 11
| year precipitation days = 
| Jan humidity = 72
| Feb humidity = 69
| Mar humidity = 69
| Apr humidity = 70
| May humidity = 74
| Jun humidity = 75
| Jul humidity = 74
| Aug humidity = 73
| Sep humidity = 72
| Oct humidity = 70
| Nov humidity = 69
| Dec humidity = 71
| year humidity = 
| Jan sun = 152
| Feb sun = 160
| Mar sun = 127
| Apr sun = 66
| May sun = 34
| Jun sun = 12
| Jul sun = 22
| Aug sun = 74
| Sep sun = 123
| Oct sun = 171
| Nov sun = 174
| Dec sun = 167
| year sun = 
| source 1 = Globalbioclimatics/Salvador Rivas-Martínez&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.globalbioclimatics.org/pdf/ar-georg.pdf |title=Temp/Rain 1901–1950 |publisher=Globalbioclimatics |access-date=10 December 2018 |date=Apr 2012 |archive-date=1 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200801113052/http://www.globalbioclimatics.org/pdf/ar-georg.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
| source 2 = DMI/Danish Meteorology Institute (sun, humidity, and precipitation days 1931–1960)&lt;ref name=DMI&gt;{{cite web | last1 = Cappelen | first1 = John | last2 = Jensen | first2 = Jens | archive-url = https://web.archive.org/web/20130427173827/http://www.dmi.dk/dmi/tr01-17.pdf | archive-date = 27 April 2013 | url = http://www.dmi.dk/dmi/tr01-17.pdf | work = Climate Data for Selected Stations (1931–1960) | title = South Georgia–Grytviken   | page = 242 | publisher = Danish Meteorological Institute | language = da | access-date = 10 December 2018}}&lt;/ref&gt;
| date = Apr 2012
| source = 
}}

== රජය ==
[[File:King_Charles_III_(July_2023).jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:King_Charles_III_(July_2023).jpg|alt=|thumb|III වන චාල්ස් රජු දකුණු ජෝර්ජියාවේ සහ දකුණු සැන්ඩ්විච් දූපත් වල රාජ්‍ය නායකයා වේ.]]
විධායක බලය එක්සත් රාජධානියේ රජතුමාට පැවරී ඇති අතර එය ක්‍රියාත්මක කරනු ලබන්නේ ෆෝක්ලන්ත දූපත් වල ආණ්ඩුකාරවරයා විසින් දරනු ලබන තනතුරක් වන කොමසාරිස්වරයා විසිනි. වත්මන් කොමසාරිස්වරයා වන්නේ 2022 ජූලි 1 වන දින එම තනතුරට පත් වූ ඇලිසන් බ්ලේක් ය.

ෆෝක්ලන්ත දූපත් වල ස්ටැන්ලි හි පිහිටි විධායකය, ප්‍රධාන විධායක නිලධාරියෙකු, අධ්‍යක්ෂවරුන් තිදෙනෙකු, කළමනාකරුවන් දෙදෙනෙකු සහ ව්‍යාපාර සහාය නිලධාරියෙකුගෙන් සමන්විත වේ.

භූමියේ මූල්‍ය ලේකම් සහ නීතිපතිවරයා ෆෝක්ලන්ත දූපත් රජයේ නිල බලයෙන් සමාන පත්වීම් ලෙස පත් කරනු ලැබේ.

දිවයිනේම, රජයේ නිලධාරීන් යාත්‍රා සංචාර, මසුන් ඇල්ලීම සහ සංචාරක කටයුතු කළමනාකරණය කරන අතර 'භූමියේ' රජය නියෝජනය කරයි. සංචාරක සමයේදී ග්‍රිට්විකන් හි ගිම්හාන නියෝජ්‍ය තැපැල් ස්ථානාධිපතිවරයෙකු තැපැල් කාර්යාලය පවත්වාගෙන යයි.

දූපත් වල ස්ථිර පදිංචිකරුවන් ජීවත් නොවන බැවින්, ව්‍යවස්ථාදායක සභාවක් හෝ මැතිවරණයක් අවශ්‍ය නොවේ. එක්සත් රාජධානියේ විදේශ, පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය සහ සංවර්ධන කාර්යාලය (FCDO) භූමියේ විදේශ සබඳතා කළමනාකරණය කරයි. 1982 සිට, භූමිය අප්‍රේල් 25 වන දින විමුක්ති දිනය සමරයි.

2001 සහ 2005 අතර නඩු මාලාවකදී (විශේෂයෙන්, රෙජිනා එදිරිව විදේශ සහ පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය කටයුතු සඳහා රාජ්‍ය ලේකම් (අභියාචනාකරු) එක්ස් පාර්ට් ක්වාර්ක් ෆිෂිං ලිමිටඩ් [2005] UKHL 57&lt;ref&gt;{{cite web |title=Quark Fishing Ltd, R (on the application of) v Secretary of State for Foreign and Commonwealth Affairs [2005&amp;#93; UKHL 57 (13 October 2005) |url=http://www.bailii.org/uk/cases/UKHL/2005/57.html}}&lt;/ref&gt; බලන්න) ප්‍රදේශයේ ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව (අනුගමනය කරන ලද්දේ 1985 ඔක්තෝබර් 3 වන දින), එහි රජය මෙහෙයවන ආකාරය සහ අධිකරණ සමාලෝචනය ලබා ගැනීමේ හැකියාව සාකච්ඡා කරන ලදී. එහි රජය FCDO විසින් මෙහෙයවනු ලැබුවද, එය එක්සත් රාජධානියේ අයිතියට වඩා දකුණු ජෝර්ජියාවේ සහ දකුණු සැන්ඩ්විච් දූපත් වල අයිතියේ ඔටුන්න හිමි නියෝජිතයෙකු ලෙස ක්‍රියා කරන බැවින්, එම මඟ පෙන්වීම යටතේ එහි තීරණ එක්සත් රාජධානියේ රජයේ දෙපාර්තමේන්තුවක නීතිමය තීරණ මෙන් අභියෝග කළ නොහැකි බව තීරණය විය; එබැවින් මානව හිමිකම් පිළිබඳ යුරෝපීය සම්මුතිය අදාළ නොවීය.

== ආර්ථිකය ==
1817 සහ 1909 අතර දූපත් වල වාණිජ මුද්‍රා තැබීම සිදු විය. එම කාලය තුළ මුද්‍රා තැබීමේ යාත්‍රා මගින් සංචාර 20 ක් වාර්තා වේ.&lt;ref&gt;R.K. Headland (ed.) ''Historical Antarctic sealing industry'', Scott Polar Research Institute, University of Cambridge, 2018, p.169 {{ISBN|978-0-901021-26-7}}&lt;/ref&gt;

දකුණු ජෝර්ජියාවේ සහ දකුණු සැන්ඩ්විච් දූපත් වල ආර්ථික ක්‍රියාකාරකම් සීමිතය. මෙම භූමියට පවුම් මිලියන 6.3 ක ආදායමක් ඇති අතර, ඉන් 80% ක් ධීවර බලපත්‍ර වලින් ලබා ගනී (2020 සංඛ්‍යා).&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Commonwealth Secretariat website |url=http://www.thecommonwealth.org/YearbookInternal/140416/140430/south_georgia_and_the_south_sandwich_islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20060820180141/http://www.thecommonwealth.org/YearbookInternal/140416/140430/south_georgia_and_the_south_sandwich_islands/ |archive-date=20 August 2006}}&lt;/ref&gt; අනෙකුත් ආදායම් මාර්ග වන්නේ තැපැල් මුද්දර සහ කාසි විකිණීම, සංචාරක ව්‍යාපාරය සහ රේගු සහ වරාය ගාස්තු ය.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://en.mercopress.com/2010/05/12/healthy-surplus-in-south-georgia-finances-spurred-by-fishing-tourism-and-stamps|title=Healthy Surplus in South Georgia Finances, Spurred by Fishing, Tourism and Stamps|date=12 May 2010|work=MercoPress|access-date=19 January 2017}}&lt;/ref&gt;

=== මසුන් ඇල්ලීම ===
දකුණු ජෝර්ජියාව අවට සහ යාබද ජලයේ වසරේ සමහර මාසවල මසුන් ඇල්ලීම සිදු වන අතර, පැටගෝනියානු දන්ත මාළු, කෝඩ් අයිස් මාළු සහ ක්‍රිල් සඳහා භූමිය විසින් මසුන් ඇල්ලීමේ බලපත්‍ර විකුණනු ලැබේ. මසුන් ඇල්ලීමේ බලපත්‍ර වසරකට පවුම් මිලියන ගණනක් උපයන අතර, ඉන් වැඩි ප්‍රමාණයක් ධීවර ආරක්ෂාව සහ පර්යේෂණ සඳහා වැය වේ. සියලුම ධීවර කටයුතු ඇන්ටාක්ටික් සමුද්‍ර ජීවී සම්පත් සංරක්ෂණය සඳහා වූ සම්මුතිය (CCAMLR) පද්ධතියට අනුකූලව නියාමනය කර කළමනාකරණය කරනු ලැබේ.

2001 දී දකුණු ජෝර්ජියා රජය එහි තිරසාර පැටගෝනියානු දන්ත මාළු ධීවර කර්මාන්තය සඳහා සමුද්‍ර භාරකාරත්ව කවුන්සිලය විසින් උපුටා දක්වන ලද අතර, දකුණු ජෝර්ජියා MSC හි පාරිසරික ප්‍රමිතීන් සපුරා ඇති බව සහතික කරයි. අල්ලා ගත හැකි පැටගෝනියානු දන්ත මාළු කාලය සහ ප්‍රමාණය පිළිබඳ සහතිකය සීමාවන් පනවා ඇත.&lt;ref name=&quot;Whole Foods&quot;&gt;{{citation|author=[[Whole Foods Market]]|title=Welcome Back Chilean Sea Bass!|year=2006|publisher=Whole Foods Market}}&lt;/ref&gt;[[File:2024_Pharos_SG_-_IMO_9041265_-_by_2eight_-_7DS8468.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:2024_Pharos_SG_-_IMO_9041265_-_by_2eight_-_7DS8468.jpg|දකුණ|thumb|2024 දී ග්‍රිට්විකන් හිදී MV Pharos SG]]
ධීවර හා පාරිසරික ආරක්ෂාව යනු දකුණු ජෝර්ජියා රජයේ සහ දකුණු ජෝර්ජියා සහ දකුණු සැන්ඩ්විච් දූපත් සමුද්‍ර කලාපයේ MV Pharos SG නෞකාව ක්‍රියාත්මක කිරීම සඳහා ෆෝක්ලන්ඩ් දූපත් සමාගමක් වන Workboat Services Limited (WBS) සමඟ ගිවිසුම්ගත වන දකුණු සැන්ඩ්විච් දූපත් (GSGSSI) හි වගකීමකි. එම සේවාව සඳහා වත්මන් කොන්ත්‍රාත්තුව 2028 දක්වා ක්‍රියාත්මක වේ.&lt;ref&gt;{{cite web |date=19 December 2023 |title=South Georgia ensures environmental protection for its maritime zone until 2028 |url=https://en.mercopress.com/2023/12/19/south-georgia-ensures-environmental-protection-for-its-maritime-zone-until-2028 |access-date=15 August 2024 |website=Merco Press}}&lt;/ref&gt;

දන්ත මාළු දූපත් ආර්ථිකයට අත්‍යවශ්‍ය වේ; එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස, දන්ත මාළු දිනය සැප්තැම්බර් 4 වන දින භූමියේ බැංකු නිවාඩු දිනයක් ලෙස සමරනු ලැබේ.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=4 September 2015 |title=Toothfish Day celebration in South Georgia and South Sandwich Islands |url=https://en.mercopress.com/2015/09/04/toothfish-day-celebration-in-south-georgia-and-south-sandwich-islands |website=MercoPress |language=en}}&lt;/ref&gt;

=== සංචාරක ව්‍යාපාරය ===
මෑත වසරවලදී සංචාරක ව්‍යාපාරය විශාල ආදායම් මාර්ගයක් බවට පත්ව ඇති අතර, බොහෝ කෲස් නැව් සහ රුවල් යාත්‍රා මෙම ප්‍රදේශයට පැමිණේ (දකුණු ජෝර්ජියාව නැරඹීමට ඇති එකම මාර්ගය මුහුදෙන් ය; දූපත් වල ගුවන් පථ නොමැත). භූමිය ගොඩබෑමේ ගාස්තු සහ සිහිවටන විකිණීමෙන් ආදායමක් ලබා ගනී. කෲස් නැව් බොහෝ විට ග්‍රිට්විකන් සංචාරයක් ඇන්ටාක්ටික් අර්ධද්වීපයට යන ගමනක් සමඟ ඒකාබද්ධ කරයි.

වරලත් යාත්‍රා චාරිකා සාමාන්‍යයෙන් ෆෝක්ලන්ඩ් දූපත් වල ආරම්භ වන අතර සති හතරක් සහ හයක් අතර පවතින අතර අමුත්තන්ට දකුණු ජෝර්ජියාවේ සහ දකුණු සැන්ඩ්විච් දූපත් වල දුරස්ථ වරායන් නැරඹීමට හැකියාව ලබා දෙයි. රුවල් යාත්‍රා දැන් නැංගුරම් ලෑමට අවශ්‍ය වන අතර වෙරළේ පැරණි තල්මසුන් දඩයම් කරන තොටුපළවල් සමඟ තවදුරටත් සම්බන්ධ විය නොහැක. මෙයට එක් ව්‍යතිරේකයක් වන්නේ මෑතකදී වැඩිදියුණු කරන ලද/අලුත්වැඩියා කරන ලද ග්‍රිට්විකන් යාත්‍රා නැංගුරමයි. පැරණි තල්මසුන් දඩයම් ස්ථානවල අනෙකුත් සියලුම ජැටි මීටර් 200 (අඩි 656) බැහැර කිරීමේ කලාපයක් තුළ පිහිටා ඇත; මේවායේ නැංගුරම් ලෑම හෝ වෙරළට ලණු දැමීම තහනම්ය. දකුණු ජෝර්ජියාවට පැමිණෙන යාත්‍රා සාමාන්‍යයෙන් දිවයින වටා යාමට පෙර කිං එඩ්වඩ් පොයින්ට් හි රජයේ නිලධාරීන්ට වාර්තා කරනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ.

=== තැපැල් මුද්දර ===
එක්සත් රාජධානියේ නිෂ්පාදනය කරන ලද දකුණු ජෝර්ජියාව සහ දකුණු සැන්ඩ්විච් දූපත් තැපැල් මුද්දර නිකුත් කිරීමෙන් විදේශයන්ගෙන් විශාල ආදායම් මාර්ගයක් ද ලැබේ.

සාධාරණ නිකුතු ප්‍රතිපත්තියක් (සෑම වසරකම මුද්දර කට්ටල කිහිපයක් නිකුත් කරනු ලැබේ) සහ ආකර්ශනීය විෂය කරුණු (විශේෂයෙන් තල්මසුන්) සමඟ ඒවා කාලීන මුද්දර එකතු කරන්නන් අතර ජනප්‍රිය කරයි.

1982 මාර්තු 16 සිට අව්‍යාජ පළමු දින ආවරණ කට්ටල හතරක් පමණක් පවතී. ඒවා දකුණු ජෝර්ජියා තැපැල් කාර්යාලයේ මුද්‍රා තබා ඇත; සංසරණයේ ඇති සියලුම ඒවා වෙනත් තැනක මුද්‍රා තබා යවන ලද නමුත් අව්‍යාජ ඒවා දකුණු ජෝර්ජියාවේ තැපැල් කාර්යාලයේ තබා ඇත. ෆෝක්ලන්ත යුද්ධයේදී බ්‍රිතාන්‍ය ඇන්ටාක්ටික් සමීක්ෂණයේ කාර්ය මණ්ඩල සාමාජිකයෙකු විසින් මෙම කට්ටල හතර ඉවත් කරන ලද්දේ ආර්ජන්ටිනාවේ වැසියන් ඔවුන්ගේ බඩු බාහිරාදිය එකතු කර ගැනීමට ඉඩ දුන් සුළු මොහොතකින් ය. අනෙක් සියල්ල පුළුස්සා දමන ලදී, නමුත් මෙම කට්ටල හතර රොබට් හෙඩ්ලන්ඩ්, BAS විසින් සුරකින ලද අතර එක්සත් රාජධානියට ගෙන එන ලදී.

=== මුදල් ===
පවුම් ස්ටර්ලින් පවුම් යනු දූපත් වල නිල මුදල් ඒකකය වන අතර එක්සත් රාජධානියේ මෙන් එම නෝට්ටු සහ කාසි භාවිතා වේ.

=== අන්තර්ජාල වසම් ලියාපදිංචිය ===
දකුණු ජෝර්ජියාව සහ දකුණු සැන්ඩ්විච් දූපත් සඳහා අන්තර්ජාල රටේ කේත ඉහළ මට්ටමේ වසම (ccTLD) .gs වේ.

== පරිසර විද්‍යාව ==
{| style=&quot;margin:1em auto;&quot;
|- style=&quot;vertical-align:top;&quot;
|[[File:Giant_petrel.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Giant_petrel.jpg|thumb|220x220පික්|දකුණු ජෝර්ජියා දූපතේ දකුණු යෝධ පෙට්‍රල්]]
|[[File:King_Penguins_at_Salisbury_Plain_(5719368307).jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:King_Penguins_at_Salisbury_Plain_(5719368307).jpg|thumb|200x200පික්|සැලිස්බරි තැන්නෙහි කිං පෙන්ගුයින් (ඇප්ටෙනොඩයිට්ස් පැටගොනිකස්) 60,000ක් දක්වා වූ ජනපදයක්.]]
|[[File:King_penguins_on_South_Georgia_Island.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:King_penguins_on_South_Georgia_Island.jpg|thumb|1996 දී දකුණු ජෝර්ජියා දූපතේ ශාන්ත ඇන්ඩෲස් බොක්කෙහි කිං පෙන්ගුයින්.]]
|
|}

=== ශාක ===

==== ස්වදේශීය ශාක ====
හිමෙන් හෝ අයිස්වලින් ස්ථිරව වැසී නොමැති දූපත් කොටස් ස්කොටියා මුහුදු දූපත් ටුන්ඩ්‍රා පරිසර කලාපයේ කොටසකි. සමස්තයක් වශයෙන් දකුණු ජෝර්ජියාවට ආවේණික සනාල ශාක විශේෂ 26 ක් ඇත; තණකොළ විශේෂ හයක්, රෂ් හතරක්, තනි සෙජ් එකක්, පර්ණාංග හයක්, ක්ලබ්මොස් එකක් සහ කුඩා ෆෝබ් නවයක්. පාසි විශේෂ 125 ක් පමණ, අක්මා වෝර්ට් 85 ක් සහ ලයිකන 150 ක් මෙන්ම මැක්‍රොෆන්ජි විශේෂ 50 ක් පමණ ද ඇත.&lt;ref name=&quot;Headland&quot;&gt;{{cite book |author=Headland, Robert |url=https://books.google.com/books?id=lZ04AAAAIAAJ&amp;pg=PA195 |title=The Island of South Georgia |publisher=CUP Archive |year=1992 |isbn=978-0-521-42474-5 |pages=195–197}}&lt;/ref&gt; දූපත් වල ගස් හෝ පඳුරු නොමැත.&lt;ref&gt;{{cite web |date=3 May 2016 |title=Native flora – South Georgia Heritage Trust |url=http://www.sght.org/native-flora}}&lt;/ref&gt;

විශාලතම ශාකය වන්නේ ටස්සොක් තණකොළ වන පෝවා ෆ්ලැබෙලාටා ය. මෙය බොහෝ දුරට වෙරළට ආසන්නව උස් වෙරළ තීරයන් සහ බෑවුම් සහිත බෑවුම්වල වැඩෙන අතර මීටර් 2 (අඩි 7) දක්වා ළඟා විය හැකිය. අනෙකුත් තණකොළ අතරට ටෆ්ටඩ් ෆෙස්කියු (ෆෙස්ටූකා කොන්ත්‍රාක්ටා), ඇල්පයින් බළලුන්ගේ වලිගය (ෆ්ලියම් ඇල්පිනම්) සහ ඇන්ටාක්ටික් කෙස්-තෘණ (ඩෙස්චැම්ප්සියා ඇන්ටාක්ටිකාව) ඇතුළත් වන අතර වඩාත් සුලභ සපුෂ්ප ශාකවලින් එකක් වන්නේ මහා බර්නෙට් (ඇකේනා මැගෙලනිකා) ය.&lt;ref name=&quot;Headland&quot; /&gt;

==== හදුන්වා දෙන ලද ශාක ====
හඳුන්වා විශේෂ ගණනාවක් ස්වභාවිකකරණය වී ඇත; මේවායින් බොහොමයක් ගව ආහාර සඳහා තල්මසුන් විසින් හඳුන්වා දෙන ලද අතර සමහර ඒවා ආක්‍රමණශීලී ලෙස සැලකේ.&lt;ref&gt;{{cite web |year=2014 |title=South Georgia and the South Sandwich Islands |url=http://herbaria.plants.ox.ac.uk/bol/southgeorgia |access-date=19 May 2014 |publisher=Department of Plant Sciences, University of Oxford}}&lt;/ref&gt;

දකුණු ජෝර්ජියාවේ හඳුන්වා දුන් ශාක විශේෂ 76 ක් වාර්තා වී ඇත. මේවායින් 35 ක් මුලිනුපුටා දැමූ ඒවා ලෙස සලකනු ලබන අතර, 41 ක් තවමත් දිවයිනේ පවතින බව සැලකේ. මෙම විශේෂ 33 ක් 2020 වන විට මුලිනුපුටා දැමීමට සැලසුම් කර ඇත.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book |last1=Upson |first1=Rebecca |url=https://www.worldcat.org/oclc/1007331209 |title=Field guide to the introduced flora of South Georgia |last2=Myer |first2=Bradley |last3=Floyd |first3=Kelvin |last4=Lee |first4=Jennifer |last5=Clubbe |first5=Colin |date=15 March 2018 |publisher=Kew Publishing, Royal Botanic Gardens, Kew |isbn=978-1-84246-652-0 |publication-place=Richmond, Surrey, UK |oclc=1007331209}}&lt;/ref&gt; මෙම විදේශීය විශේෂ මෙම අවදානමට ලක්විය හැකි, පෞරාණික පරිසර පද්ධතියට පහසුවෙන් ඇතුළු වී සම්පත් (උදා: ආලෝකය, පෝෂ්‍ය පදාර්ථ) සඳහා දේශීය ශාක ජනගහනය අභිබවා යන අතර දකුණු ජෝර්ජියා සත්ත්ව විශේෂ සඳහා කුඩා, බිඳෙන සුළු වාසස්ථානවලට අහිතකර ලෙස බලපාන බැවින් ඒවායේ ව්‍යාප්තිය පාලනය කිරීම වැදගත් යැයි සැලකේ.

වත්මන් පළිබෝධ ශාක කළමනාකරණ උත්සාහයන් 2000 දශකයේ මුල් භාගයේදී ආරම්භ වූ අතර මූලික වශයෙන් ඉලක්ක කර ඇත්තේ කෙටි කාලීනව (බිටර්ක්‍රෙස් සහ ප්‍රොකියුම්බන්ට් පර්ල්වෝර්ට් වැනි) මුලිනුපුටා දැමීමේ පහසු අපේක්ෂාවන් සහිත විශේෂ කෙරෙහි වන අතර ඉතිරි විශේෂ අනාගත කාලවලදී ඉලක්ක කර ගත යුතුය. මෙම වැඩසටහන් සඳහා දකුණු ජෝර්ජියා සහ දකුණු සැන්ඩ්විච් දූපත් රජය, රාජකීය උද්භිද උද්‍යාන කියෙව්, එක්සත් රාජධානියේ ඩාවින් මුලපිරීම සහ පෞද්ගලික කොන්ත්‍රාත්කරුවන්ගේ සහයෝගීතාවය ඇතුළත් විය.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

දකුණු ජෝර්ජියාවේ හඳුන්වා දුන් ශාක විශේෂ ප්‍රධාන වශයෙන් දිවයිනේ මානව ආර්ථික ක්‍රියාකාරකම් සමඟ පැමිණි අතර බොහෝ දුරට අහම්බෙන් සිදු විය, (ආගන්තුකයන්ට ඒවායේ ප්‍රතිවිපාක පිළිබඳ අවබෝධයක් නොතිබීමට පෙර). වාර්ෂික තණබිම් තණකොළ (පෝවා අන්නුවා) 1800 දී පමණ පළමු සීලර් සමඟ පැමිණි බව විශ්වාස කෙරෙන අතර දැන් දිවයින පුරා, විශේෂයෙන් පැරණි සීල් සහ තල්මසුන් දඩයම් කරන ස්ථානවල ව්‍යාප්ත වී ඇත. තල්මසුන් දඩයම් කිරීමේ මෙහෙයුම් සමඟ යාපහුව බලකොටුව හඳුන්වා දී ඇති බව විශ්වාස කෙරේ, මියගිය තල්මසුන්ගේ මව් රටෙන් පස අතලොස්සක් ඇතුළත් කිරීමේ පුරුද්ද හරහා. බිටර්ක්‍රෙස් ප්‍රථම වරට දක්නට ලැබුණේ 2002 දී වන අතර එය කිං එඩ්වඩ් කෝව් හි ගොඩනැගිලි සැපයුම් සමඟ පැමිණ ඇති බව සැලකේ. මෑත දශක කිහිපය තුළ පරිපූර්ණ ජෛව ආරක්ෂණ ප්‍රොටෝකෝල හඳුන්වාදීමත් සමඟ හඳුන්වාදීම් මන්දගාමී වී ඇත. සාර්ථක වීමට පෙර පසෙහි දැනට ප්‍රරෝහණය වන සියලුම බීජ පරිණත වීමට පෙර පාලනය කර ඇති බව සහතික කිරීම සඳහා ස්වදේශික නොවන විශේෂ කළමනාකරණයට වසර ගණනාවක් නිතිපතා, කැපවූ පසු විපරම් ප්‍රතිකාර අවශ්‍ය වනු ඇත.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Burton |first=Robert |title=South Georgia |publisher=The Commissioner, Government of South Georgia and South Sandwich Islands |year=2016}}&lt;/ref&gt;

=== පක්ෂීන් ===
දකුණු ජෝර්ජියාව ඇල්බට්‍රොස්, කිං පෙන්ගුයින් විශාල ජනපදයක්, මැකරෝනි පෙන්ගුයින්&lt;ref&gt;Attenborough, D. 1998. ''The Life of Birds''. BBC Books. {{ISBN|0563-38792-0}}&lt;/ref&gt; සහ විවිධ විශේෂවල පෙන්ගුයින්, පෙට්‍රල්, ප්‍රියොන්, ෂැග්, ස්කුවාස්, ගුල් සහ ටර්න් ඇතුළු බොහෝ මුහුදු පක්ෂීන්ට සහාය වේ. දූපත් සමූහයට ආවේණික පක්ෂීන් වන්නේ දකුණු ජෝර්ජියා ෂැග්, දකුණු ජෝර්ජියා පිපිට් සහ දකුණු ජෝර්ජියා පින්ටේල් ය. දකුණු ජෝර්ජියාව සහ දකුණු සැන්ඩ්විච් දූපත් දෙකම BirdLife International විසින් වැදගත් කුරුළු ප්‍රදේශ (IBA) ලෙස හඳුනාගෙන ඇත.&lt;ref&gt;{{cite web |year=2012 |title=South Georgia &amp; the South Sandwich Islands |url=http://www.birdlife.org/datazone/country/south-georgia/ibas |access-date=19 May 2014 |publisher=BirdLife International}}&lt;/ref&gt;

=== ක්ෂීරපායින් ===
දූපත් වල නිතර මුද්‍රා දක්නට ලැබෙන අතර, අවට ජලයේ තල්මසුන් දැකිය හැකිය. ස්වදේශීය ක්ෂීරපායින් නොමැත, නමුත් මිනිස් ක්‍රියාකාරකම් හරහා රින්ඩර්, දුඹුරු මීයන් සහ මීයන් දකුණු ජෝර්ජියාවට හඳුන්වා දෙන ලදී.

18 වන සියවසේ අගභාගයේදී මුද්‍රා තැබීමේ සහ තල්මසුන් දඩයම් කිරීමේ නැව්වල සැඟවී සිටින ලෙස දිවයිනට ගෙන එන ලද මීයන්,&lt;ref&gt;{{cite web |title=Eradication of Rodents |url=http://www.sgisland.gs/index.php/%28e%29Eradication_Of_Rodents?useskin=env |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150803043220/http://www.sgisland.gs/index.php/(e)Eradication_Of_Rodents?useskin=env |archive-date=3 August 2015 |access-date=8 July 2013 |publisher=South Georgia and South Sandwich Islands}}&lt;/ref&gt; දේශීය වනජීවීන්ට විශාල හානියක් සිදු කර ඇති අතර, භූමියේ කූඩු කරන පක්ෂීන්ගේ බිත්තර සහ පැටවුන් මිලියන ගණනක් විනාශ කර ඇත. මීට පෙර දිවයිනේ ග්ලැසියර මීයන් පැතිරීමට ස්වාභාවික බාධකයක් නිර්මාණය කළද, දේශගුණය උණුසුම් වන විට මෙම ග්ලැසියර දැන් සෙමින් දියවෙමින් පවතී.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Climate Change – Overview |url=http://www.antarctica.ac.uk/bas_research/science/climate/overview.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150708074958/http://www.antarctica.ac.uk//bas_research/science/climate/overview.php |archive-date=8 July 2015 |access-date=8 July 2013 |publisher=British Antarctic Survey}}&lt;/ref&gt; 2011 දී, විද්‍යාඥයින් මීයන් සහ මීයන් සම්පූර්ණයෙන්ම මුලිනුපුටා දැමීම සඳහා සිව් අවුරුදු වැඩසටහනක් ආරම්භ කළ අතර, එය මේ දක්වා ලෝකයේ විශාලතම මීයන් තුරන් කිරීමේ උත්සාහය වනු ඇත.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/environment/article7052509.ece|title=South Georgia to poison millions of rats|last=Hastings|first=Chris|date=7 March 2010|work=Times Online|archive-url=https://web.archive.org/web/20110510022148/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/environment/article7052509.ece|archive-date=10 May 2011|location=London|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/environment/nature/ecologists-turn-exterminators-in-the-great-rat-hunt-1917801.html|title=Ecologists turn exterminators in the great rat hunt|last=Connor|first=Steve|date=8 March 2010|work=[[The Independent]]|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220524/https://www.independent.co.uk/environment/nature/ecologists-turn-exterminators-in-the-great-rat-hunt-1917801.html|archive-date=24 May 2022|location=London|url-access=subscription|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/science-environment-13282806|title='Success' in South Georgia rat eradication|last=Amos|first=Jonathan|date=4 May 2011|work=BBC}}&lt;/ref&gt; ඩන්ඩි විශ්ව විද්‍යාලයේ සත්ව විද්‍යාඥ ඇන්තනි මාටින් විසින් මෙම ව්‍යාපෘතිය මෙහෙයවන ලද අතර ඔහු ප්‍රකාශ කළේ, &quot;මෙය මිනිසා විසින් ඇති කරන ලද ගැටළුවක් වන අතර මිනිසා කලින් වැරදි නිවැරදි කිරීමට කාලයයි&quot; යනුවෙනි.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/science-environment-23143430|title=South Georgia rat removal hits milestone|last=Hogenboom|first=Melissa|date=4 July 2013|work=BBC News|access-date=3 July 2013}}&lt;/ref&gt; 2013 ජූලි මාසයේදී, එම වසරේ මැයි මාසයේදී සිදු වූ මීයන් සමූලඝාතනය කිරීමේ ප්‍රධාන අදියරේ සාර්ථකත්වය නිවේදනය කරන ලදී. මී විෂ ටොන් 180 ක්, බ්‍රෝඩිෆකූම්, දිවයිනෙන් 70% කට වඩා හෙළන ලද අතර, එය මේ ආකාරයේ ලොව විශාලතම මෙහෙයුම විය.&lt;ref&gt;{{cite web |last=Cookson |first=Clive |date=3 July 2013 |title=Rats removed from South Georgia in biggest mass poisoning |url=http://www.ft.com/cms/s/0/215555ea-e3ea-11e2-b35b-00144feabdc0.html#axzz2Y3xemB5L |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221210211244/https://www.ft.com/content/215555ea-e3ea-11e2-b35b-00144feabdc0#axzz2Y3xemB5L |archive-date=10 December 2022 |access-date=4 July 2013 |work=[[Financial Times]]}}&lt;/ref&gt; 2015 ජනවාරි මාසයේදී හෙලිකොප්ටර් තුනක් මගින් තවත් මී විෂ ටොන් 95 ක් හෙළීමට සැලසුම් කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{citation|last=Sarsfield|first=Kate|title=Habitat Restoration Project gears up for final phase of airborne rodent eradication programme|date=3 December 2014|url=http://www.flightglobal.com/news/articles/habitat-restoration-project-gears-up-for-final-phase-of-airborne-rodent-eradication-406709/|work=[[Flightglobal]]|publisher=Reed Business Information|access-date=4 December 2014}}&lt;/ref&gt; 2015 ජුනි මාසයේදී මුලිනුපුටා දැමීමේ වැඩසටහන, පෙනෙන විදිහට සාර්ථකව අවසන් වූ අතර, දිවයින මීයන්ගෙන් තොර වීමට &quot;බොහෝ දුරට ඉඩ ඇති&quot; බව විශ්වාස කෙරිණි. 2017–18 දී, දකුණු ජෝර්ජියා උරුම භාරය විසින් ස්නයිෆර් බල්ලන් සහ ඇමක් සහිත උගුල් භාවිතා කරමින් මාස හයක දැඩි සෝදිසි කිරීමකදී, මීයන් සිටින බවට කිසිදු සාක්ෂියක් හමු නොවීය.&lt;ref&gt;[https://www.bbc.com/news/science-environment-44046472 &quot;Rats driven from South Georgia's wildlife paradise&quot;], ''BBC Website'', 9 May 2018&lt;/ref&gt; තවත් වසර දෙකක් හෝ තුනක් නිරීක්ෂණය දිගටම පවතිනු ඇත.&lt;ref&gt;[https://www.independent.co.uk/environment/nature/rare-birds-return-to-remote-south-georgia-island-after-successful-rat-eradication-programme-10345864.html &quot;Rare birds return to remote South Georgia island after successful rat eradication programme&quot;], ''The Independent'', 25 June 2015&lt;/ref&gt; 2018 දී, දකුණු ජෝර්ජියා පිපිට් ගණන පැහැදිලිවම වැඩි වී තිබුණි.&lt;ref&gt;{{cite web |last=Marris |first=Emma |date=11 May 2018 |title=Birdlife Recovering on Rat-Free Island |url=https://www.nationalgeographic.co.uk/animals/2018/05/birdlife-recovering-rat-free-island |access-date=6 July 2020 |work=[[National Geographic]]}}&lt;/ref&gt;

1911 දී නෝර්වීජියානු තල්මසුන් විසින් දකුණු ජෝර්ජියාවට රින්ඩර් හඳුන්වා දෙන ලදී. 2011 පෙබරවාරි මාසයේදී බලධාරීන් නිවේදනය කළේ, රින්ඩර් විසින් දේශීය විශේෂවලට අහිතකර ලෙස බලපාන බැවින් සහ වර්තමානයේ නිර්මල ප්‍රදේශවලට ඔවුන් ව්‍යාප්ත වීමේ තර්ජනය හේතුවෙන්, සම්පූර්ණ දඩයමක් සිදුවන බවත්, එමඟින් දිවයිනෙන් රින්ඩර් මුවන් මුලිනුපුටා දැමීමට සිදුවන බවත්ය.&lt;ref&gt;[http://www.sgisland.gs/download/Management%20of%20introduced%20reindeer%20on%20South%20Georgia.pdf ''Management of introduced reindeer on South Georgia''] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110516123304/http://www.sgisland.gs/download/Management%20of%20introduced%20reindeer%20on%20South%20Georgia.pdf|date=16 May 2011}}, Office of the Commissioner, 19 February 2011.&lt;/ref&gt; 2013 දී මුලිනුපුටා දැමීම ආරම්භ වූ අතර, රින්ඩර් 3,500 ක් මරා දමන ලදී. ඉතිරි සියල්ලන්ම පාහේ 2014 මුල් භාගයේදී මරා දමන ලද අතර, අවසාන (50 ක් පමණ) 2014–15 දකුණු ගිම්හානයේදී ඉවත් කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.reuters.com/article/us-reindeer-idUSBRE92H0SA20130318|title=Hunters slay 3,500 reindeer on island near Antarctica|last=Doyle|first=Alister|date=18 March 2013|work=Reuters}}&lt;/ref&gt;

=== සාගර පරිසර පද්ධතිය ===
දකුණු ජෝර්ජියාව අවට මුහුදේ ජෛව විවිධත්වය ඉහළ මට්ටමක පවතී. මෑත කාලීන අධ්‍යයනයකින් (2009–2011), දකුණු ජෝර්ජියාව පෘථිවියේ සියලුම පරිසර පද්ධති අතර ජෛව විවිධත්වයේ ඉහළම මට්ටම්වලින් එකක් අඩංගු බව සොයාගෙන ඇත.&lt;ref&gt;{{cite web |date=25 May 2011 |title=Which has more biodiversity, the Galápagos or the sub-Antarctic island South Georgia? Surprise, surprise |url=http://www.georgewright.org/node/4109 |access-date=19 May 2014 |publisher=George Wright Society}}&lt;/ref&gt; විශේෂ සම්බන්ධයෙන් ගත් කල, මෙම පරිසර පද්ධතියට ආවේණික සාගර ජීවීන් සංඛ්‍යාවෙන් වැඩි වන අතර (ජෛව විවිධත්වය සම්බන්ධයෙන්) ගැලපගෝස් හෝ ඉක්වදෝරය වැනි ප්‍රසිද්ධ කලාප අභිබවා යයි.&lt;ref&gt;{{cite web |last=Merco Press |date=27 May 2011 |title=South Georgia marine biodiversity richer than the Galápagos Islands |url=http://en.mercopress.com/2011/05/27/south-georgia-marine-biodiversity-richer-than-the-galapagos-islands}}&lt;/ref&gt; සාගර පරිසර පද්ධතිය අවදානමට ලක්විය හැකි යැයි සැලකේ, මන්ද එහි අඩු උෂ්ණත්වයන් නිසා එය ඉතා සෙමින් පමණක් යථා තත්ත්වයට පත් කළ හැකි බැවිනි.&lt;ref&gt;{{cite web |date=27 May 2011 |title=The Antarctic island that's richer in biodiversity than the Galapagos |url=https://www.independent.co.uk/environment/nature/the-antarctic-island-thats-richer-in-biodiversity-than-the-galapagos-2289706.html |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220524/https://www.independent.co.uk/environment/nature/the-antarctic-island-thats-richer-in-biodiversity-than-the-galapagos-2289706.html |archive-date=24 May 2022 |website=[[Independent.co.uk]]}}&lt;/ref&gt; 2012 පෙබරවාරි 23 වන දින, සමුද්‍ර ජෛව විවිධත්වය ආරක්ෂා කිරීම සඳහා, භූමියේ රජය දකුණු ජෝර්ජියාව සහ දකුණු සැන්ඩ්විච් දූපත් සමුද්‍ර ආරක්ෂිත ප්‍රදේශය නිර්මාණය කළේය - එය වර්ග කිලෝමීටර මිලියන 1.07 (වර්ග සැතපුම් 410,000) කින් සමන්විත වේ.&lt;ref&gt;[http://www.sgisland.gs/download/legislation/SGGSI%20Gazette%20No%201%20dated%2029%20February%202012.pdf Marine Protected Areas Order 2012] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120506022242/http://www.sgisland.gs/download/legislation/SGGSI%20Gazette%20No%201%20dated%2029%20February%202012.pdf|date=6 May 2012}}, ''South Georgia and South Sandwich Islands Gazette'', 29 February 2012.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=SGSSI Marine Protection Area (Management Plan). |url=http://www.gov.gs/docsarchive/Environment/Marine%20Protected%20Area/MPA%20Management%20Plan%20v2.0.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161029111949/http://www.gov.gs/docsarchive/Environment/Marine%20Protected%20Area/MPA%20Management%20Plan%20v2.0.pdf |archive-date=29 October 2016 |access-date=28 October 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.goodplanet.info/eng/Zones/Etat-du-monde/Pays2/Danemark2 Good Planet: Denmark.] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110612074739/http://www.goodplanet.info/eng/Zones/Etat-du-monde/Pays2/Danemark2|date=12 June 2011}} Largest protected area in the world.&lt;/ref&gt;
{| style=&quot;margin:1em auto;&quot;
|- style=&quot;vertical-align:top;&quot;
|[[File:Wonder_albat.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Wonder_albat.jpg|දකුණ|thumb|දකුණු ජෝර්ජියා දූපතේ ඉබාගාතේ යන ඇල්බට්‍රොස් පක්ෂියා]]
|[[File:Antarctic_Pearlwort.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Antarctic_Pearlwort.jpg|දකුණ|thumb|දකුණු ජෝර්ජියාවේ ශාන්ත ඇන්ඩෲස් බොක්කෙහි ඇන්ටාක්ටික් පර්ල්වෝර්ට්]]
|[[File:South_Georgia_Photo_by_Sascha_Grabow.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:South_Georgia_Photo_by_Sascha_Grabow.jpg|දකුණ|thumb|දකුණු ජෝර්ජියා ග්ලැසියරය සහ පෙන්ගුයින් ජනපදය]]
|}

== හමුදා ==
[[File:Royal_Navy_Antarctic_Patrol_Ship_HMS_Protector_MOD_45153156.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Royal_Navy_Antarctic_Patrol_Ship_HMS_Protector_MOD_45153156.jpg|thumb|HMS ''Protector'']]1982 දී ෆෝක්ලන්ඩ් යුද්ධයෙන් පසු, දකුණු ජෝර්ජියාවේ කිං එඩ්වඩ් පොයින්ට් හි පූර්ණ කාලීන බ්‍රිතාන්‍ය හමුදා පැවැත්මක් පවත්වා ගෙන යන ලදී. බ්‍රිතාන්‍ය ඇන්ටාක්ටික් සමීක්ෂණය විසින් නව ස්ථානයක් ඉදිකර අත්පත් කර ගැනීමෙන් පසු, අවසාන භට කණ්ඩායම 2001 මාර්තු මාසයේදී දකුණු ජෝර්ජියාවෙන් පිටව යන තෙක් 1990 ගණන්වලදී මෙය අඩු කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=King Edward Point Research Station |url=https://www.bas.ac.uk/polar-operations/sites-and-facilities/facility/king-edward-point/}}&lt;/ref&gt;

කලාපයේ ප්‍රධාන බ්‍රිතාන්‍ය හමුදා පහසුකම වන්නේ RAF මවුන්ට් ප්ලෙසන්ට් සහ නැගෙනහිර ෆෝක්ලන්ඩ් හි යාබද මාරේ වරාය නාවික කඳවුර සහ ෆෝක්ලන්ඩ් හි දුරස්ථ රේඩාර් ප්‍රධානීන් තුනක්: RRH මවුන්ට් කෙන්ට්, RRH බයිරන් හයිට්ස් සහ RRH මවුන්ට් ඇලිස් ය. බ්‍රිතාන්‍ය නාවික යාත්‍රා අතලොස්සක් කලාපයේ මුර සංචාරයේ යෙදෙන අතර, සෑම වසරකම කිහිප වතාවක් දකුණු ජෝර්ජියාවට පැමිණෙන අතර සමහර විට කුඩා පාබල මුර සංචාර යොදවයි. RAF එයාර්බස් A400M සහ එයාර්බස් A330 MRTT (RAF විසින් පිළිවෙලින් ඇට්ලස් සහ වොයේජර් ලෙස නම් කරන ලද) ගුවන් යානා මගින් ගුවන් ගමන් ද ඉඳහිට භූමියේ මුර සංචාරයේ යෙදේ.

රාජකීය නාවික හමුදා යුද නෞකාවක් අවට ප්‍රදේශයේ අත්ලාන්තික් මුර සංචාර දකුණු මෙහෙයුම සිදු කරයි.

රාජකීය නාවික හමුදාවේ අයිස්-මුර සංචාර නෞකාව වන HMS එන්ඩියුරන්ස්, දකුණු ජෝර්ජියා ප්‍රදේශයේ බොහෝ දකුණු ගිම්හාන කාලවලදී ක්‍රියාත්මක වූ අතර 2008 දී ඇති වූ ගංවතුර හේතුවෙන් එය අහිමි වීමට ආසන්න විය. ඇය ජල විද්‍යාත්මක හා සිතියම්කරණ කටයුතු මෙන්ම බ්‍රිතාන්‍ය ඇන්ටාක්ටික් සමීක්ෂණය, චිත්‍රපට සහ ඡායාරූප ඒකක සහ තරුණ ගවේෂණ කණ්ඩායම BSES ගවේෂණ සඳහා විද්‍යාත්මක ක්ෂේත්‍ර කටයුතු සඳහා සහාය විය. එන්ඩියුරන්ස් හි ඉරණම පිළිබඳ අවසන් තීරණය බලාපොරොත්තුවෙන් සිටියදී, රාජකීය නාවික හමුදාව වසර තුනක් සඳහා ආදේශකයක් ලෙස ක්‍රියා කිරීම සඳහා HMS ප්‍රොටෙක්ටර් ලෙස නම් කරන ලද නෝර්වීජියානු අයිස් කඩන නෞකාවක් කුලියට ගත්තේය.&lt;ref&gt;Powell, Michael. [http://www.portsmouth.co.uk/newshome/HMS-Protector-will-be-Endurance.6685123.jp HMS ''Protector'' will be ''Endurance'' replacement] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110115064016/http://www.portsmouth.co.uk/newshome/HMS-Protector-will-be-Endurance.6685123.jp|date=15 January 2011}}, ''The News''. Portsmouth, 11 January 2011.&lt;/ref&gt; 2013 සැප්තැම්බර් මාසයේදී බ්‍රිතාන්‍ය ආරක්ෂක අමාත්‍යාංශය නෞකාව සම්පූර්ණයෙන්ම මිලදී ගත්තේය.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.janes.com/article/27601/uk-purchases-arctic-patrol-vessel-hms-protector|title=UK purchases Arctic patrol vessel HMS ''Protector''|date=26 September 2013|work=IHS Jane's 360|access-date=2 August 2014}}&lt;/ref&gt; 2013 ඔක්තෝබර් 7 වන දින එන්ඩියුරන්ස් සීරීම් සඳහා විකුණන බව නිවේදනය කරන ලදී.&lt;ref name=&quot;BBC_scrapped&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-england-hampshire-24436594|title=HMS ''Endurance'': Former ice patrol ship to be scrapped|date=7 October 2013|work=[[BBC News]]|access-date=8 October 2013}}&lt;/ref&gt;

== යොමු කිරීම් ==
&lt;references /&gt;
{{දකුණු ඇමරිකාවේ ස්වෛරී රාජ්‍යයන් සහ පරායත්ත භූමි ප්‍රදේශ ලැයිස්තුව}}
[[ප්‍රවර්ගය:ඉංග්‍රීසි-කථා කරන රටවල් සහ බලප්‍රදේශ]]
[[ප්‍රවර්ගය:ඇන්ටාක්ටික් කලාපය]]
[[ප්‍රවර්ගය:CS1 ඩැනිශ්-භාෂා මූලාශ්‍ර (da)]]</text>
      <sha1>dgr1jahfsqoklmcfwck2v5ivtiwzzds</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>පිට්කේන් දූපතේ ජන විකාශනය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>184180</id>
    <revision>
      <id>805198</id>
      <parentid>794414</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T03:26:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>805198</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28930" sha1="bmczzj8dgzuf76hdko234qo3xl9ds0c" xml:space="preserve">
1940 සිට දූපත් වල ජනගහනය සැලකිය යුතු ලෙස පහත වැටී ඇති අතර, දිගුකාලීන තිරසාරභාවය නැවත ජනගහනය කිරීම සඳහා අංක එකේ උපායමාර්ගික සංවර්ධන අරමුණ බව දිවයිනේ ප්‍රජාව පිළිගනී (පහත #ජනගහන පරිහානිය § සටහන් බලන්න). සංක්‍රමණිකයන් ආකර්ෂණය කර ගැනීමට රජය කැපවී සිටී.&lt;ref name=&quot;star&quot;&gt;[https://www.thestar.com/news/world/2013/12/16/pitcairn_island_an_idyll_haunted_by_its_past.html &quot;Pitcairn Island, an idyll haunted by its past&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171016180822/https://www.thestar.com/news/world/2013/12/16/pitcairn_island_an_idyll_haunted_by_its_past.html|date=2017-10-16}}. ''Toronto Star''. 16 December 2013.&lt;/ref&gt;

2012 ට පෙර වසර 21 තුළ පිට්කේන් හි උපත ලැබුවේ දරුවන් දෙදෙනෙකු පමණි. කෙසේ වෙතත්, මෙම කාල පරිච්ෙඡ්දය තුළ, ගර්භණීභාවය සහ දරු ප්‍රසූතියේදී වැඩි සෞඛ්‍ය සේවා ආරක්ෂණ ලබා ගැනීම සඳහා නවසීලන්තයට ගිය පිට්කේන් මව්වරුන්ට වෙනත් දරුවන් උපත ලැබීය.&lt;ref&gt;{{cite web |date=30 March 2007 |editor-last=Ford |editor-first=Herbert |title=News Releases: Pitcairn Island Enjoying Newest {{not a typo|Edition}} {{bracket|''sic''}} |url=http://library.puc.edu/pitcairn/news/releases/news56--04-03-07.shtml |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20081012131006/http://library.puc.edu/pitcairn/news/releases/news56--04-03-07.shtml |archive-date=12 October 2008 |website=Pitcairn Islands Study {{not a typo|Center}} |publisher=Pacific Union College |location=Angwin, California |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; 2005 දී, ෂර්ලි සහ සයිමන් යන්ග් පිට්කේන් හි පුරවැසිභාවය ලබා ගත් ඉතිහාසයේ පළමු විවාහක පිටස්තර යුවළ බවට පත්විය.&lt;ref&gt;''Pitcairn Miscellany'', March 2005.&lt;/ref&gt;

=== භාෂාව ===
පිට්කේන් දූපත් වැසියන්ගෙන් 60% කට වඩා වැඩි ප්‍රමාණයක් බූන්ටි කැරලිකරුවන් සහ ටහිටියන් (හෝ වෙනත් පොලිනීසියානුවන්) ගෙන් පැවත එන්නන් වේ. පිට්කර්න් යනු 18 වන සියවසේ ඉංග්‍රීසි භාෂාවෙන් උපුටා ගත් ක්‍රියෝල් භාෂාවක් වන අතර එහි ටහිටියානු භාෂාවේ අංග ඇත.&lt;ref name=&quot;CIA&quot;&gt;{{cite web |title=CIA World Factbook: Pitcairn Islands |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/pitcairn-islands/ |access-date=26 February 2013 |work=[[The World Factbook]] |publisher=[[Central Intelligence Agency]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Britannica&quot;&gt;{{cite encyclopedia |title=Pitcairn Island: Island, Pacific Ocean |encyclopedia=Encyclopædia Britannica |url=http://www.britannica.com/place/Pitcairn-Island |access-date=20 October 2015 |date=2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151124230606/https://www.britannica.com/place/Pitcairn-Island |archive-date=24 November 2015 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; එය ජනගහනය විසින් පළමු භාෂාවක් ලෙස කතා කරන අතර දිවයිනේ එකම පාසලේ ඉංග්‍රීසි සමඟ උගන්වනු ලැබේ. එය නොර්ෆොක් දූපතේ කතා කරන ක්‍රියෝල් භාෂාව වන නෝර්ෆුක් සමඟ සමීපව සම්බන්ධ වේ, මන්ද 19 වන සියවසේ මැද භාගයේදී පිට්කේනර්ස් විසින් නොර්ෆොක් නැවත ජනාකීර්ණ කරන ලදී.

=== ආගම ===
දිවයිනේ ඇති එකම පල්ලිය ගොඩනැගිල්ල සෙවන්ත්-ඩේ ඇඩ්වෙන්ටිස්ට් වේ.&lt;ref name=&quot;CIA&quot; /&gt; සෙවන්ත්-ඩේ ඇඩ්වෙන්ටිස්ට් පල්ලිය රාජ්‍ය ආගමක් නොවේ, මන්ද එහි පිහිටුවීම සම්බන්ධයෙන් කිසිදු නීති පළාත් පාලන ආයතනය විසින් සම්මත කර නොතිබුණි. 1890 ගණන්වල සාර්ථක සෙවන්ත්-ඩේ ඇඩ්වෙන්ටිස්ට් මෙහෙයුමක් පිට්කේන් සමාජය හැඩගැස්වීමේදී වැදගත් විය. මෑත වසරවලදී, පල්ලියේ ජනගහනය පහත වැටී ඇති අතර, 2000 වන විට, එවකට දූපත් වැසියන් හතළිහක් දෙනාගෙන් අට දෙනෙක් නිතිපතා සේවාවන්ට සහභාගී වූහ,&lt;ref name=&quot;ANN&quot;&gt;{{cite news|url=http://news.adventist.org/en/all-news/news/go/2001-05-28/turning-point-for-historic-adventist-community-on-pitcairn-island/|title=Turning Point for Historic Adventist Community on Pitcairn Island|date=28 May 2001|work=Adventist News Network|archive-url=https://web.archive.org/web/20151019232148/http://news.adventist.org/en/all-news/news/go/2001-05-28/turning-point-for-historic-adventist-community-on-pitcairn-island/|archive-date=19 October 2015|publisher=General Conference of Seventh-day Adventists|location=Silver Spring, Maryland|quote=Although the Adventist Church has always maintained a resident minister and nurse on Pitcairn, there have been fewer adherents and some church members have moved away from the island. By the end of 2000, regular church attendees among the island population of 40 numbered only eight.|url-status=live|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; නමුත් බොහෝ දෙනෙක් විශේෂ අවස්ථාවන්හිදී පල්ලියට යති. සිකුරාදා හිරු බැස යෑමේ සිට සෙනසුරාදා හිරු බැස යෑම දක්වා, පිට්කේනර්වරු සබත පිළිපැදීම සඳහා විවේක දිනයක් සමරති, නැතහොත් නිරීක්ෂක ඇඩ්වෙන්ටිස්ට්වරුන්ට ගරු කිරීමේ සලකුණක් ලෙස.[[File:Pitcairn_-_Church_of_Adamstown.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Pitcairn_-_Church_of_Adamstown.jpg|alt=Adamstown|thumb|ඇඩම්ස්ටවුන් පල්ලිය]]
පල්ලිය 1954 දී ඉදිකරන ලදී. සබත් පාසල සෙනසුරාදා උදෑසන පෙ.ව. 10 ට රැස්වන අතර පැයකට පසුව දිව්‍ය සේවය පැවැත්වේ. අඟහරුවාදා සවස් කාලයේ, යාඥා රැස්වීමක ස්වරූපයෙන් තවත් සේවාවක් ඇත.

=== අධ්‍යාපනය ===
වයස අවුරුදු පහේ සිට 15 දක්වා අධ්‍යාපනය නොමිලේ සහ අනිවාර්ය වේ.&lt;ref name=&quot;PUCEd&quot;&gt;{{cite web |title=Education on Pitcairn Island |url=https://library.puc.edu/pitcairn/pitcairn/education.shtml |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200929155717/https://library.puc.edu/pitcairn/pitcairn/education.shtml |archive-date=29 September 2020 |access-date=2020-01-07 |work=[[Pacific Union College]]}}&lt;/ref&gt; වයස අවුරුදු 12 දක්වා ළමයින් පුලාවු පාසලේ උගන්වනු ලබන අතර, නවසීලන්තයේ අවුරුදු 13 සහ ඊට වැඩි ළමයින් ද්විතීයික පාසලට ඇතුළත් වේ, නැතහොත් ලිපි හුවමාරු පාසල හරහා අධ්‍යාපනය ලබයි.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Pitcairn Islands Strategic Development Plan 2014-2018 |url=http://www.pitcairn.gov.pn/policies/SDP%202014-2018%20-%20Amended%2011-05-2016.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180413112728/http://pitcairn.gov.pn/policies/SDP%202014-2018%20-%20Amended%2011-05-2016.pdf |archive-date=13 April 2018 |access-date=21 March 2018 |publisher=Government of Pitcairn Islands |page=8}}&lt;/ref&gt;

දිවයිනේ දරුවන් විසින් පිට්කර්න් සහ ඉංග්‍රීසි භාෂාවෙන් &quot;මි බාස් සයිඩ් ඕර්න් පිට්කේන්&quot; හෙවත් &quot;මගේ ප්‍රියතම ස්ථානය පිට්කේන්&quot; නමින් පොතක් නිර්මාණය කර ඇත.

පිට්කේන් හි පිහිටි පුලාවු පාසල, නවසීලන්ත විෂය නිර්දේශය මත පදනම්ව පෙර පාසල් සහ ප්‍රාථමික අධ්‍යාපනය ලබා දෙයි. නවසීලන්තයේ ගුරුවරුන් ලෙස ලියාපදිංචි වී සිටින සුදුසුකම් ලත් අයදුම්කරුවන්ගෙන් ආණ්ඩුකාරවරයා විසින් ගුරුවරයා පත් කරනු ලැබේ. 1958 දී රජය නිල වශයෙන් අධ්‍යාපනය සඳහා වගකීම භාර ගත්තේය; 1890 ගණන්වල සිට 1958 දක්වා සෙවන්ත්-ඩේ ඇඩ්වෙන්ටිස්ට් පල්ලිය එසේ කර තිබුණි. 1999 දී සිසුන් දස දෙනෙකු සිටියහ; 1950 ගණන්වල මුල් භාගයේදී සිසුන් 20 ක්, 1959 දී 28 ක් සහ 1962 දී 36 ක් ඇතුළත් විය. පුලාවු පාසලේ 2004 දී ඉදිකරන ලද ගුරුවරුන් සඳහා නිවසක් ඇත; 1950 දී ඉදිකරන ලද එවැනි පහසුකමක් මීට පෙර තිබුණි.&lt;ref name=&quot;PUCEd&quot; /&gt;

=== ඓතිහාසික ජනගහනය ===
පිට්කේන් හි ජනගහනය 1930 ගණන්වල 200 ට වඩා වැඩි වූ අතර අද (2021) ස්ථිර පදිංචිකරුවන් පනහකට වඩා අඩු සංඛ්‍යාවක් දක්වා සැලකිය යුතු ලෙස අඩු වී ඇත.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Pitcairn Census |url=http://library.puc.edu/pitcairn/pitcairn/census.shtml |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120413133737/http://library.puc.edu/pitcairn/pitcairn/census.shtml |archive-date=13 April 2012 |access-date=4 July 2015 |publisher=Pitcairn Islands Study Center}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Pitcairn Islands Government online portal |url=http://www.government.pn/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110224091504/http://government.pn/ |archive-date=24 February 2011 |access-date=10 August 2018 |website=www.government.pn}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:left&quot;
!වර්ෂය
!ජනගහනය
!වර්ෂය
!ජනගහනය
!වර්ෂය
!ජනගහනය
!වර්ෂය
!ජනගහනය
!වර්ෂය
!ජනගහනය
!වර්ෂය
!ජනගහනය
|-
|1790
|27
|1880
|112
|1970
|96
|1992
|54
|2002
|48
|2012
|48
|-
|1800
|34{{efn-lr|''බවුන්ටි'' හි පිරිමින් දෙන්නෙක් සහ කාන්තාවන් නව දෙනෙක් ඉතුරුයි.}}
|1890
|136
|1975
|74
|1993
|57
|2003
|59
|2013
|56
|-
|1810
|50
|1900
|136
|1980
|61
|1994
|54
|2004
|65
|2014
|56
|-
|1820
|66
|1910
|140
|1985
|58
|1995
|55
|2005
|63
|2015
|50
|-
|1830
|70
|1920
|163
|1986
|68
|1996
|43
|2006
|65
|2016
|49
|-
|1840
|119
|1930
|190
|1987
|59
|1997
|40
|2007
|64
|2017
|50
|-
|1850
|146{{efn-lr|''බවුන්ටි'' හි අවසන් පුද්ගලයා වන ටෙරාරා මිය යයි.}}
|1936
|250
|1988
|55
|1998
|66
|2008
|66
|2018
|50
|-
|1856
|193/0{{efn-lr|1856 දී නොර්ෆොක් දූපතට සංක්‍රමණය වීම නිසා පිට්කේන් ජනාවාස නොවීය.}}
|1940
|163
|1989
|55
|1999
|46
|2009
|67
|2019
|50
|-
|1859
|16{{efn-lr|පළමු කණ්ඩායම නොර්ෆොක් දූපතේ සිට ආපසු පැමිණේ}}
|1950
|161
|1990
|59
|2000
|51
|2010
|64
|2020
|50
|-
|1870
|70
|1960
|126
|1991
|66
|2001
|44
|2011
|67
|2021
|47{{efn-lr|නවතම ජනගහන අගය&lt;ref name=&quot;bbc.com&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.bbc.com/news/uk-56923016 |title=Covid: How the UK has been getting jabs to remote territories |publisher=BBC News |access-date=2021-04-30 |date=2021-04-28}}&lt;/ref&gt;}}
|}
&lt;references group=&quot;lower-roman&quot; responsive=&quot;1&quot;&gt;&lt;/references&gt;

=== ජනගහනයේ ව්‍යුහය ===
{{Hidden begin|title=වයස් කාණ්ඩය අනුව ජනගහනය (සංගණනය 19.02.2020): &lt;ref&gt;{{Cite web |title=UNSD — Demographic and Social Statistics |url=https://unstats.un.org/unsd/demographic-social/products/dyb/#statistics |access-date=2023-05-10 |website=unstats.un.org}}&lt;/ref&gt;|titlestyle=background:#EEBC35;}}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! width=&quot;80pt&quot;|වයස් කාණ්ඩය
! width=&quot;80pt&quot;|එකතුව
! width=&quot;80pt&quot;|%
|-
| align=&quot;right&quot; | එකතුව
| align=&quot;right&quot; | 45
| align=&quot;right&quot; | 100
|-
| align=&quot;right&quot; | 0–4
| align=&quot;right&quot; | 2
| align=&quot;right&quot; | 4.44
|-
| align=&quot;right&quot; | 5–9
| align=&quot;right&quot; | 0
| align=&quot;right&quot; | 0
|-
| align=&quot;right&quot; | 10–14
| align=&quot;right&quot; | 3
| align=&quot;right&quot; | 6.67
|-
| align=&quot;right&quot; | 15–19
| align=&quot;right&quot; | 2
| align=&quot;right&quot; | 4.44
|-
| align=&quot;right&quot; | 20–24
| align=&quot;right&quot; | 2
| align=&quot;right&quot; | 4.44
|-
| align=&quot;right&quot; | 25–29
| align=&quot;right&quot; | 1
| align=&quot;right&quot; | 2.22
|-
| align=&quot;right&quot; | 30–34
| align=&quot;right&quot; | 0
| align=&quot;right&quot; | 0
|-
| align=&quot;right&quot; | 35–39
| align=&quot;right&quot; | 3
| align=&quot;right&quot; | 6.67
|-
| align=&quot;right&quot; | 40–44
| align=&quot;right&quot; | 1
| align=&quot;right&quot; | 2.22
|-
| align=&quot;right&quot; | 45–49
| align=&quot;right&quot; | 4
| align=&quot;right&quot; | 8.89
|-
| align=&quot;right&quot; | 50–54
| align=&quot;right&quot; | 1
| align=&quot;right&quot; | 2.22
|-
| align=&quot;right&quot; | 55–59
| align=&quot;right&quot; | 7
| align=&quot;right&quot; | 15.56
|-
| align=&quot;right&quot; | 60–64
| align=&quot;right&quot; | 5
| align=&quot;right&quot; | 11.11
|-
| align=&quot;right&quot; | 65-69
| align=&quot;right&quot; | 7
| align=&quot;right&quot; | 15.56
|-
| align=&quot;right&quot; | 70-74
| align=&quot;right&quot; | 2
| align=&quot;right&quot; | 4.44
|-
| align=&quot;right&quot; | 75-79
| align=&quot;right&quot; | 0
| align=&quot;right&quot; | 0
|-
| align=&quot;right&quot; | 80-84
| align=&quot;right&quot; | 1
| align=&quot;right&quot; | 2.22
|-
| align=&quot;right&quot; | 85-89
| align=&quot;right&quot; | 0
| align=&quot;right&quot; | 0
|-
| align=&quot;right&quot; | 90-94
| align=&quot;right&quot; | 1
| align=&quot;right&quot; | 2.22
|-
| align=&quot;right&quot; | 95-99
| align=&quot;right&quot; | 0
| align=&quot;right&quot; | 0
|-
| align=&quot;right&quot; | 100+
| align=&quot;right&quot; | 0
| align=&quot;right&quot; | 0
|-
! width=&quot;50&quot;|වයස් කාණ්ඩය
! width=&quot;80&quot;|එකතුව
! width=&quot;50&quot;|%
|-
| align=&quot;right&quot; | 0–14
| align=&quot;right&quot; | 5
| align=&quot;right&quot; | 11.11
|-
| align=&quot;right&quot; | 15–64
| align=&quot;right&quot; | 26
| align=&quot;right&quot; | 57.78
|-
| align=&quot;right&quot; | 65+
| align=&quot;right&quot; | 11
| align=&quot;right&quot; | 24.44
|-
| align=&quot;right&quot; | නොදන්නා
| align=&quot;right&quot; | 3
| align=&quot;right&quot; | 6.67
|-
|}
{{Hidden end}}

==== ජනගහනයේ පහත වැටීම ====

2021 වන විට, පිට්කේන් දූපත් වල මුළු නේවාසික ජනගහනය 47 කි. සියලුම පදිංචිකරුවන් එකවර දිවයිනේ සිටීම දුර්ලභ ය; පවුලේ අය බැලීමට, වෛද්‍ය හේතූන් මත හෝ ජාත්‍යන්තර සම්මන්ත්‍රණවලට සහභාගී වීමට විවිධ කාලයක් සඳහා පදිංචිකරුවන් කිහිප දෙනෙකු දිවයිනෙන් බැහැරව සිටීම සාමාන්‍ය දෙයකි. 2014 දී සොලමන් ලෙනාඩ් ලිමිටඩ් විසින් පිට්කේන් දූපත් කවුන්සිලය සහ එක්සත් රාජධානියේ රජය සඳහා සම්පූර්ණ කරන ලද ඩයස්පෝරා සමීක්ෂණයක් පුරෝකථනය කළේ 2045 වන විට කිසිවක් සිදු නොකළහොත් වැඩ කරන වයසේ පුද්ගලයින් තිදෙනෙකු පමණක් දිවයිනේ ඉතිරි වනු ඇති බවත්, ඉතිරි අය ඉතා වයස්ගත බවත්ය. ඊට අමතරව, පසුගිය දශක කිහිපය තුළ දිවයිනෙන් පිටව ගිය පදිංචිකරුවන් නැවත පැමිණීමට එතරම් උනන්දුවක් නොදැක්වූ බව සමීක්ෂණයෙන් හෙළි විය. සම්බන්ධ වූ සිය ගණනක් සංක්‍රමණිකයින්ගෙන්, සමීක්ෂණයට සහභාගී වීමට කැමැත්තෙන් සිටියේ 33 දෙනෙකු පමණක් වන අතර නැවත පැමිණීමට කැමැත්ත පළ කළේ තිදෙනෙකු පමණි.&lt;ref name=&quot;Solomon_2014&quot;&gt;{{Citation|last1=Solomon|first1=Rob|title=Pitcairn Island Diaspora Survey|date=January 2014|url=https://prdrse4all.spc.int/sites/default/files/pitcairn_diaspora_survey_-_final_report.pdf|language=en|last2=Burnett|first2=Kristy|archive-url=https://web.archive.org/web/20250305015748/https://prdrse4all.spc.int/sites/default/files/pitcairn_diaspora_survey_-_final_report.pdf|access-date=2025-08-02|archive-date=2025-03-05}}&lt;/ref&gt;

2014 වන විට, ශ්‍රම බලකායට ශාරීරික යෝග්‍යතාවයෙන් යුත් පුද්ගලයින් 31 දෙනෙකු ඇතුළත් විය: පිරිමි 17 දෙනෙකු සහ කාන්තාවන් 14 දෙනෙකු වයස අවුරුදු 18 ත් 64 ත් අතර. 31 දෙනාගෙන් හත් දෙනෙකු පමණක් වයස අවුරුදු 40 ට අඩු නමුත් 18 දෙනෙකු වයස අවුරුදු 50 ට වැඩි ය.&lt;ref name=&quot;government.pn&quot;&gt;Rob Solomon and Kirsty Burnett (January 2014) [http://www.government.pn/Pitcairn%20Islands%20Economic%20Report%20-%20Final%20Report.pdf Pitcairn Island Economic Review] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141006191646/http://www.government.pn/Pitcairn%20Islands%20Economic%20Report%20-%20Final%20Report.pdf|date=6 October 2014}}. government.pn.&lt;/ref&gt; බොහෝ පිරිමින් දිගු බෝට්ටු කාර්ය මණ්ඩලය, භාණ්ඩ හැසිරවීම සහ භෞතික වත්කම් ක්‍රියාත්මක කිරීම සහ නඩත්තු කිරීම වැනි දිවයිනේ වඩාත් වෙහෙසකර ශාරීරික කාර්යයන් ඉටු කරති. දිගු බෝට්ටු කාර්ය මණ්ඩලයේ විශ්‍රාම යාමේ වයස අවුරුදු 58 කි. එවකට පිට්කේන් හි පදිංචිව සිටි වයස අවුරුදු 18 ත් 58 ත් අතර පිරිමින් 12 දෙනෙකු සිටියහ. සෑම දිගු බෝට්ටුවකටම අවම වශයෙන් තිදෙනෙකුගෙන් යුත් කාර්ය මණ්ඩලයක් අවශ්‍ය වේ; දිගු බෝට්ටු කොක්ස්වේන් හතර දෙනාගෙන් දෙදෙනෙකු ඔවුන්ගේ 50 ගණන්වල අග භාගයේ සිටියහ.&lt;ref name=&quot;government.pn&quot; /&gt;

සංක්‍රමණිකයන් ආකර්ෂණය කර ගැනීමට පිට්කේන් රජය ගත් උත්සාහයන් යම් සාර්ථකත්වයක් අත්කර ගෙන ඇත. 2015 සිට පුද්ගලයන් 8 දෙනෙකු සඳහා පදිංචි කිරීමේ අයදුම්පත් අනුමත කරන ලද අතර, ඔවුන්ගෙන් 3 දෙනෙකු පිට්කේන් හි ජීවත් වෙති.&lt;ref name=&quot;government.pn&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;star&quot; /&gt;&lt;ref&gt;[http://www.pitcairn.pn/Laws/Cap%2022%20-%20Social%20Welfare%20Benefits%20Ordinance%202014%20Rev%20Ed.pdf &quot;Ch. XXII. Social Welfare Benefits Ordinance&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160329175605/http://pitcairn.pn/Laws/Cap%2022%20-%20Social%20Welfare%20Benefits%20Ordinance%202014%20Rev%20Ed.pdf|date=2016-03-29}} in ''Laws of Pitcairn, Henderson, Ducie and Oeno Islands. Revised Edition 2014''&lt;/ref&gt; සංක්‍රමණිකයින්ට එක් පුද්ගලයෙකුට අවම වශයෙන් නවසීලන්ත ඩොලර් 30,000 ක ඉතුරුම් ප්‍රමාණයක් ලැබෙනු ඇතැයි අපේක්ෂා කරන අතර සාමාන්‍ය නවසීලන්ත ඩොලර් 140,000 ක වියදමින් තමන්ගේම නිවසක් ඉදිකරනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ.&lt;ref name=&quot;billhaigh&quot;&gt;Bill Haigh. [http://www.immigration.pn/FAQ.php &quot;Pitcairn Island Immigration&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160108142130/http://www.immigration.pn/FAQ.php|date=2016-01-08}}. immigration.pn&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Menzies&quot;&gt;Kerry Young, Heather Menzies. [http://www.young.pn/immigrationqa.html &quot;Pitcairn Island Immigration Questions and Answers&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150221192242/http://www.young.pn/immigrationqa.html|date=2015-02-21}}. young.pn&lt;/ref&gt; නවසීලන්ත ඩොලර් 23,000 ත් නවසීලන්ත ඩොලර් 28,000 ත් අතර අමතර වියදමකින් දිවයිනෙන් පිටත ඉදිකිරීම්කරුවන් ගෙන්වා ගැනීමට ද හැකිය.&lt;ref name=&quot;Menzies&quot; /&gt; දිවයිනේ සාමාන්‍ය වාර්ෂික ජීවන වියදම නවසීලන්ත ඩොලර් 9,464 කි.&lt;ref name=&quot;billhaigh&quot; /&gt; කෙසේ වෙතත්, පිට්කේන් හි රැඳී සිටීමට සංක්‍රමණිකයාගේ අයිතිය පිළිබඳ කිසිදු සහතිකයක් නොමැත; ඔවුන්ගේ පළමු වසර දෙකෙන් පසු, කවුන්සිලය සංක්‍රමණිකයාගේ තත්ත්වය සමාලෝචනය කර නැවත අනුමත කළ යුතුය.&lt;ref&gt;[http://www.pitcairn.pn/Laws/Cap%2012%20-%20Immigration%20Ordinance%202014%20Rev%20Ed.pdf Ch. XII. &quot;Immigration Control Ordinance&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150213203304/http://www.pitcairn.pn/Laws/Cap%2012%20-%20Immigration%20Ordinance%202014%20Rev%20Ed.pdf|date=2015-02-13}} in ''Laws of Pitcairn, Henderson, Ducie and Oeno Islands. Revised Edition 2014''&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.pitcairn.pn/Repopulation%20Plan.pdf Pitcairn Islands Repopulation Plan 2014–2019] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141203174021/http://www.pitcairn.pn/Repopulation%20Plan.pdf|date=3 December 2014}}. The Pitcairn Islands Council&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Gay 2013&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.nzherald.co.nz/nz/news/article.cfm?c_id=1&amp;objectid=10870574|title=Pitcairn Island mayor faces porn charges in court|last=Gay|first=Edward|date=11 March 2013|newspaper=The New Zealand Herald|access-date=13 February 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150213171504/http://www.nzherald.co.nz/nz/news/article.cfm?c_id=1&amp;objectid=10870574|archive-date=13 February 2015|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;www.gov.uk&quot;&gt;{{cite web |title=Pitcairn Island travel advice |url=https://www.gov.uk/foreign-travel-advice/pitcairn-island/entry-requirements |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150918231206/https://www.gov.uk/foreign-travel-advice/pitcairn-island/entry-requirements |archive-date=2015-09-18 |access-date=6 September 2015 |website=gov.uk |publisher=UK government}}&lt;/ref&gt;

MV ක්ලේමෝර් II (පිට්කේන් රජය විසින් කුලියට ගන්නා ලද පිට්කේන් දූපතේ කැපවූ මගී සහ භාණ්ඩ නෞකාව) මගින් ටෝරන්ගා සිට පිට්කේන් දක්වා භාණ්ඩ ප්‍රවාහනය සඳහා පිට්කේන් සඳහා ඝන මීටරයට නවසීලන්ත ඩොලර් 350 ක් සහ අනෙකුත් සියලුම භාණ්ඩ ප්‍රවාහනය සඳහා ඝන මීටරයට නවසීලන්ත ඩොලර් 1,000 ක් අය කෙරේ.&lt;ref&gt;[http://www.visitpitcairn.pn/visitpitcairn/claymore2shipinfo/ &quot;Pitcairn Island Tourism: {{nowrap|MV ''Claymore II''}} Ship Info&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150204144238/http://www.visitpitcairn.pn/visitpitcairn/claymore2shipinfo/ |date=4 February 2015 }}. visitpitcairn.pn&lt;/ref&gt; ඊට අමතරව, පිට්කේන් සඳහා එක්-මාර්ග ගමනක් සඳහා නවසීලන්ත ඩොලර් 500 ක් අය කෙරේ; අනෙක් අයට නවසීලන්ත ඩොලර් 5,000 ක් අය කෙරේ.&lt;ref name=&quot;government.pn&quot; /&gt;

2014 දී රජයේ පිට්කේන් දූපත් ආර්ථික වාර්තාවේ සඳහන් වූයේ &quot;[කිසිවෙකු] ආර්ථික හේතූන් මත පිට්කේන් දූපත් වෙත සංක්‍රමණය නොවන බව&quot; බවයි. ඉඳහිට දිවයිනට පැමිණෙන සංචාරකයින් කිහිප දෙනාට නවාතැන් දීමට පිට්කේන්වරු මාරුවෙන් මාරුවට කටයුතු කරති.&lt;ref name=&quot;government.pn&quot; /&gt;

දිවයින බ්‍රිතාන්‍ය විදේශ ප්‍රදේශයක් ලෙස පවතින බැවින්, බ්‍රිතාන්‍ය රජයට යම් අවස්ථාවක දී දිවයිනේ අනාගතය පිළිබඳව තීරණයක් ගැනීමට සිදු විය හැකිය.&lt;ref&gt;{{cite web |date=9 July 2014 |title=Pitcairn Islands Face Extinction |url=https://www.youtube.com/watch?v=eJ-Q4D5aXPk |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150515000016/https://www.youtube.com/watch?v=eJ-Q4D5aXPk |archive-date=2015-05-15 |access-date=3 December 2014 |work=The Wall Street Journal}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://online.wsj.com/articles/sound-pacific-island-of-mutiny-on-the-bounty-fame-running-out-of-people-1404863996|title=South Pacific Island of 'Mutiny on the Bounty' Fame Running Out of People|newspaper=The Wall Street Journal|access-date=3 December 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141010094749/http://online.wsj.com/articles/sound-pacific-island-of-mutiny-on-the-bounty-fame-running-out-of-people-1404863996|archive-date=2014-10-10|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== යොමු කිරීම් ==</text>
      <sha1>bmczzj8dgzuf76hdko234qo3xl9ds0c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>නැගෙනහිර කලාපය, ෆීජි</title>
    <ns>0</ns>
    <id>184620</id>
    <revision>
      <id>805190</id>
      <parentid>789452</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T02:30:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>805190</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5737" sha1="6j9fu0r9ef2vaa8d4jmmvin4lfmraiu" xml:space="preserve">
{{Infobox settlement
| name = Eastern Division
| other_name                      = 
| native_name                     = {{lang|hif|पूर्वी प्रभाग}}
| settlement_type                 = Division
| nicknames = 
| motto                           = 
| image_skyline            =
| image_caption            = 
| imagesize                       = 
| image_flag                      = 
| flag_size                       = 
| image_seal                      = 
| seal_size                       = 
| image_shield                    = 
| shield_size                     = 
| city_logo                       = 
| citylogo_size                   = 
| image_map                       = Eastern Division of Fiji.svg
| mapsize                         = 250px
| map_caption                     = Map of Fiji showing Eastern division.
| pushpin_map                     = &lt;!-- the name of a location map as per http://en.wikipedia.org/wiki/Template:Location_map --&gt;
| pushpin_label_position          = &lt;!-- the position of the pushpin label: left, right, top, bottom, none --&gt;
| pushpin_map_caption             = 
| pushpin_mapsize                 = 
| subdivision_type                = Country
| subdivision_name                = {{flag|Fiji}}
| subdivision_type1               = 
| subdivision_name1               = 
| seat_type          = Capital
| seat               = [[Levuka]]
| government_footnotes            = 
| government_type                 = 
| leader_title                    = 
| leader_name                     = 
| leader_title1                   = 
| leader_name1                    = 
| area_magnitude                  = 
| unit_pref                       = 
| area_footnotes                  = &lt;ref&gt;{{cite web |url = http://www.statsfiji.gov.fj/component/advlisting/?view=download&amp;format=raw&amp;fileId=1870 |title = 2007 Census Analytical Report |website = statsfiji.gov.fj |access-date = 7 Nov 2021 |archive-date = 20 October 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20201020151030/https://www.statsfiji.gov.fj/component/advlisting/?view=download&amp;format=raw&amp;fileId=1870 |url-status = dead }}&lt;/ref&gt;
| area_total_km2                  = 1,376
| population_total         = 36,156
| population_as_of         = 2017
| population_footnotes     = &lt;ref&gt;{{cite web |url = https://www.statsfiji.gov.fj/index.php/census-2017/census-2017-release-1 |title = 2017 Population and Housing Census - Release 1 |website = statsfiji.gov.fj |access-date = 7 Nov 2021 |archive-date = 24 November 2021 |archive-url = https://web.archive.org/web/20211124001528/https://www.statsfiji.gov.fj/index.php/census-2017/census-2017-release-1 |url-status = dead }}&lt;/ref&gt;
| population_density_km2   = auto
| population_density_sq_mi        = 
| timezone                        = 
| utc_offset                      = 
| timezone_DST                    = 
| utc_offset_DST                  =  
| footnotes                       = 
}}'''නැගෙනහිර අංශය''' ( {{Langx|hif|पूर्वी प्रभाग}}   ) යනු [[ෆීජි]] හි කොට්ඨාශ හතරෙන් එකකි. &lt;ref name=&quot;prqs&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Fiji |url=https://prqs.spc.int/Docs/CountryProfiles/CP_Fiji.pdf |access-date=30 May 2023 |website=Pacific Register of Qualifications and Standards |quote=[...] the country is divided into four districts for purposes of administration: the central district, based in Nausori, the northern district, based in Labasa, the eastern district, based in Levuka and the western district, based in Lautoka.}}&lt;/ref&gt; එය [[කඩවු පළාත, ෆීජි|කඩවු පළාත]], [[ලාවු පළාත, ෆීජි|ලාවු පළාත]], [[ලොමයිවිටි පළාත, ෆීජි|ලොමයිවිටි පළාත]] සහ රොටුමා වලින් සමන්විත වේ.

කොට්ඨාශයේ අගනුවර වන්නේ ඕවලව් දූපතේ &lt;ref name=&quot;prqs&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Fiji |url=https://prqs.spc.int/Docs/CountryProfiles/CP_Fiji.pdf |access-date=30 May 2023 |website=Pacific Register of Qualifications and Standards |quote=[...] the country is divided into four districts for purposes of administration: the central district, based in Nausori, the northern district, based in Labasa, the eastern district, based in Levuka and the western district, based in Lautoka.}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot;&gt;[https://prqs.spc.int/Docs/CountryProfiles/CP_Fiji.pdf &quot;Fiji&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250530091845/https://prqs.spc.int/Docs/CountryProfiles/CP_Fiji.pdf |date=2025-05-30 }} &lt;span class=&quot;cs1-format&quot;&gt;(PDF)&lt;/span&gt;. &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; ලෙවුකා ය . කොට්ඨාශයේ ඇති අනෙකුත් දූපත් අතර කඩවු, ගවු, කෝරෝ, නයිරායි, මෝලා, මතුකු, වටු වර, නයිටාබා, මාගෝ, සිසියා, ටුවාකා, ලකේබා, වනුවා වටු, [[Oneata|ඔනෙටා]], වුකාවා, කබරා, [[Moce|මෝස්]] සහ ෆුලගා ඇතුළත් වේ.

මෙම කොට්ඨාශය ප්‍රදේශය අනුව විශාලතම (මුහුද ඇතුළුව) වන නමුත් කුඩාම භූමි ප්‍රමාණය ඇත. මෙම කොට්ඨාශය මධ්‍යම, උතුරු සහ බටහිර කොට්ඨාශ සමඟ මුහුදු මායිම් ඇත.

== යොමු කිරීම් ==
[[ප්‍රවර්ගය:Pages using gadget WikiMiniAtlas]]</text>
      <sha1>6j9fu0r9ef2vaa8d4jmmvin4lfmraiu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>නවසීලන්තයේ සංස්කෘතිය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>184748</id>
    <revision>
      <id>805186</id>
      <parentid>796932</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T02:16:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>805186</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="55642" sha1="e6ngc55jqjl943kzvv4e4r38hqvtw2r" xml:space="preserve">{{Tall image|KupeWheke.jpg|150|350|20 වන සියවසේ අගභාගයේ නාවිකයා [[කුපේ]] මුහුදු ජීවීන් දෙදෙනෙකු සමඟ සටන් කරන ආකාරය නිරූපණය කරන නිවාස කණුවක්.|right|alt=Tall wooden carving showing Kupe above two tentacled sea creatures}}ආදි මාඕරිවරු, විශාල හා වඩා විවිධ වූ පරිසරයකට අදාළ අභියෝගවලට අනුකූලව, නිවර්තන කලාපීය නැගෙනහිර පොලිනීසියානු සංස්කෘතියට අනුවර්තනය වූ අතර, අවසානයේ ඔවුන්ගේම සුවිශේෂී සංස්කෘතියක් වර්ධනය කර ගත්හ. සමාජ සංවිධානය බොහෝ දුරට සාමුහික වූ අතර පවුල් (whānau), උප ගෝත්‍ර (hapū) සහ ගෝත්‍ර (iwi) ප්‍රධානියෙකු (rangatira) විසින් පාලනය කරන ලදී, ඔහුගේ තනතුර ප්‍රජාවේ අනුමැතියට යටත් විය.{{sfn|Kennedy|2007|p=398}} බ්‍රිතාන්‍ය සහ අයර්ලන්ත සංක්‍රමණිකයන් ඔවුන්ගේම සංස්කෘතියේ අංග නවසීලන්තයට ගෙන ආ අතර මාඕරි සංස්කෘතියට ද බලපෑම් කළහ.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Hearn |first=Terry |title=[[Te Ara: The Encyclopedia of New Zealand]] |date=March 2009 |chapter=English – Importance and influence |access-date=21 January 2011 |chapter-url=http://www.TeAra.govt.nz/en/english/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=March 2007 |title=Conclusions – British and Irish immigration |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/home-away-from-home/conclusions |access-date=21 January 2011 |publisher=[[New Zealand Ministry for Culture and Heritage]]}}&lt;/ref&gt; විශේෂයෙන් ක්‍රිස්තියානි ධර්මය හඳුන්වා දීමෙන් එය සිදු විය.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Stenhouse |first=John |title=[[Te Ara: The Encyclopedia of New Zealand]] |date=November 2010 |chapter=Religion and society – Māori religion |access-date=21 January 2011 |chapter-url=http://www.TeAra.govt.nz/en/religion-and-society/4}}&lt;/ref&gt; කෙසේ වෙතත්, මාඕරිවරු තවමත් තම ගෝත්‍රික කණ්ඩායම් කෙරෙහි දක්වන පක්ෂපාතීත්වය ඔවුන්ගේ අනන්‍යතාවයේ අත්‍යවශ්‍ය කොටසක් ලෙස සලකන අතර, මාඕරි ඥාතිත්ව භූමිකාවන් අනෙකුත් පොලිනීසියානු ජනතාවගේ භූමිකාවන්ට සමාන වේ.&lt;ref&gt;{{cite web |date=March 2001 |title=Māori Social Structures |url=http://www.justice.govt.nz/publications/publications-archived/2001/he-hinatore-ki-te-ao-maori-a-glimpse-into-the-maori-world/part-1-traditional-maori-concepts/maori-social-structures |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160610051020/http://www.justice.govt.nz/publications/publications-archived/2001/he-hinatore-ki-te-ao-maori-a-glimpse-into-the-maori-world/part-1-traditional-maori-concepts/maori-social-structures |archive-date=10 June 2016 |access-date=21 January 2011 |publisher=[[New Zealand Ministry of Justice]]}}&lt;/ref&gt; මෑතකදී, ඇමරිකානු, ඕස්ට්‍රේලියානු, ආසියානු සහ අනෙකුත් යුරෝපීය සංස්කෘතීන් නවසීලන්තයට බලපෑම් කර ඇත. ලෝකයේ විශාලතම පොලිනීසියානු උත්සවය වන පැසිෆිකා, දැන් ඕක්ලන්ඩ් හි වාර්ෂික සිදුවීමක් වීමත් සමඟ මාඕරි නොවන පොලිනීසියානු සංස්කෘතීන් ද පැහැදිලිව පෙනේ.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.radionz.co.nz/international/pacific-news/327424/thousands-turn-out-for-pasifika-festival|title=Thousands turn out for Pasifika Festival|date=25 March 2017|work=[[Radio New Zealand]]|access-date=18 August 2017}}&lt;/ref&gt;

නවසීලන්තයේ මුල් කාලයේ පැවති ග්‍රාමීය ජීවිතය නවසීලන්ත වැසියන් රළු, කඩිසර ගැටලු විසඳන්නන් ලෙස නිරූපණය කිරීමට හේතු විය.{{sfn|Kennedy|2007|p=400}} නිහතමානී බව අපේක්ෂා කළ අතර, ඉහළ ජයග්‍රහණ ලබන්නන්ට දැඩි විවේචන එල්ල වූ &quot;උසස් පොපි සින්ඩ්‍රෝමය&quot; හරහා එය ක්‍රියාත්මක විය.{{sfn|Kennedy|2007|p=399}} එකල නවසීලන්තය බුද්ධිමය රටක් ලෙස නොදැන සිටියේය.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Phillips |first=Jock |title=[[Te Ara: The Encyclopedia of New Zealand]] |date=March 2009 |chapter=The New Zealanders – Post-war New Zealanders |access-date=21 January 2011 |chapter-url=http://www.TeAra.govt.nz/en/the-new-zealanders/10}}&lt;/ref&gt; 20 වැනි සියවසේ මුල් භාගයේ සිට 1960 ගණන්වල අග භාගය වන තුරු, මාඕරිවරුන් බ්‍රිතාන්‍ය නවසීලන්ත වැසියන් බවට පත් කිරීමට උත්සාහ කිරීම මගින් මාඕරි සංස්කෘතිය යටපත් කරන ලදී.&lt;ref name=&quot;Māori language&quot;&gt;{{cite book |last=Phillips |first=Jock |title=[[Te Ara: The Encyclopedia of New Zealand]] |date=March 2009 |chapter=The New Zealanders – Bicultural New Zealand |access-date=21 January 2011 |chapter-url=http://www.TeAra.govt.nz/en/the-new-zealanders/12}}&lt;/ref&gt; 1960 ගණන්වලදී, උසස් අධ්‍යාපනය වඩාත් ප්‍රවේශ විය හැකි වූ විට සහ නගර පුළුල් වීමත් සමඟ&lt;ref&gt;{{cite book |last=Phillips |first=Jock |title=[[Te Ara: The Encyclopedia of New Zealand]] |date=March 2009 |chapter=The New Zealanders – Ordinary blokes and extraordinary sheilas |access-date=21 January 2011 |chapter-url=http://www.TeAra.govt.nz/en/the-new-zealanders/11}}&lt;/ref&gt; නාගරික සංස්කෘතිය ආධිපත්‍යය දැරීමට පටන් ගත්තේය.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Phillips |first=Jock |title=[[Te Ara: The Encyclopedia of New Zealand]] |date=March 2009 |chapter=Rural mythologies – The cult of the pioneer |access-date=21 January 2011 |chapter-url=http://www.TeAra.govt.nz/en/rural-mythologies/5}}&lt;/ref&gt; කෙසේ වෙතත්, නවසීලන්තයේ කලාව, සාහිත්‍යය සහ මාධ්‍ය තුළ ග්‍රාමීය රූප සහ තේමා පොදු වේ.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Barker |first=Fiona |title=[[Te Ara: The Encyclopedia of New Zealand]] |date=June 2012 |chapter=New Zealand identity – Culture and arts |access-date=7 December 2016 |chapter-url=http://www.TeAra.govt.nz/en/new-zealand-identity/page-6}}&lt;/ref&gt;

නවසීලන්තයේ ජාතික සංකේත ස්වභාවික, ඓතිහාසික සහ මාඕරි මූලාශ්‍ර මගින් බලපෑම් කර ඇත. රිදී පර්ණාංගය හමුදා ලාංඡන සහ ක්‍රීඩා කණ්ඩායම් නිල ඇඳුම් මත දිස්වන සංකේතයකි.&lt;ref name=&quot;Wilson2016&quot;&gt;{{cite book |last1=Wilson |first1=John |title=[[Te Ara: The Encyclopedia of New Zealand]] |date=September 2016 |chapter=Nation and government – Nationhood and identity |access-date=3 December 2016 |chapter-url=http://www.teara.govt.nz/en/nation-and-government/page-9}}&lt;/ref&gt; නවසීලන්තයටම ආවේණික යැයි සලකනු ලබන ජනප්‍රිය සංස්කෘතික අයිතම &quot;කිවියනා&quot; ලෙස හැඳින්වේ.&lt;ref name=&quot;Wilson2016&quot; /&gt;

=== කලාව ===
[[File:Hinepare.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Hinepare.jpg|alt=Refer to caption|වම|thumb|ගොට්ෆ්‍රයිඩ් ලින්ඩෝවර් විසින් නගාටි කහුන්ගුනු හි හිනෙපරේගේ ප්‍රතිමූර්තිය, චින් මොකෝ, පුනමු හෙයි-ටිකි සහ වියන ලද සළුව පෙන්වයි]]
මාඕරි සංස්කෘතියේ පුනර්ජීවනයක කොටසක් ලෙස, කැටයම් සහ රෙදි විවීම වැනි සාම්ප්‍රදායික ශිල්පයන් දැන් බහුලව පුහුණු වන අතර, මාඕරි කලාකරුවන් සංඛ්‍යාවෙන් සහ බලපෑමෙන් වැඩි වෙමින් පවතී.&lt;ref name=&quot;Creative&quot;&gt;{{cite book |last=Swarbrick |first=Nancy |title=[[Te Ara: The Encyclopedia of New Zealand]] |date=June 2010 |chapter=Creative life – Visual arts and crafts |access-date=4 February 2011 |chapter-url=http://www.TeAra.govt.nz/en/creative-life/2}}&lt;/ref&gt; බොහෝ මාඕරි කැටයම්වල මිනිස් රූප ඇතුළත් වන අතර, සාමාන්‍යයෙන් ඇඟිලි තුනක් සහ ස්වභාවික පෙනුමක් ඇති, විස්තරාත්මක හිසක් හෝ ශෛලීගත අනුවාදයක් දක්නට ලැබේ.&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |title=Elements of Carving |encyclopedia=An Encyclopaedia of New Zealand |url=http://www.teara.govt.nz/en/1966/maori-art/4 |access-date=15 February 2011 |date=April 2009 |orig-year=1966 |editor-last=McLintock |editor-first=Alexander |archive-url=https://web.archive.org/web/20130120064314/http://www.teara.govt.nz/en/1966/maori-art/4 |archive-date=20 January 2013 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; සර්පිලාකාර, වැටි, කැපීම් සහ මාළු කොරපොතු වලින් සමන්විත මතුපිට රටා බොහෝ කැටයම් අලංකාර කරයි.&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |title=Surface Patterns |encyclopedia=An Encyclopaedia of New Zealand |url=http://www.teara.govt.nz/en/1966/maori-art/5 |access-date=15 February 2011 |date=April 2009 |orig-year=1966 |editor-last=McLintock |editor-first=Alexander |archive-url=https://web.archive.org/web/20130120064327/http://www.teara.govt.nz/en/1966/maori-art/5 |archive-date=20 January 2013 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ප්‍රමුඛ මාඕරි ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය සංකේතාත්මක කැටයම් සහ නිදර්ශන වලින් සරසා ඇති කැටයම් කළ රැස්වීම් ශාලා (wharenui) වලින් සමන්විත විය. මෙම ගොඩනැගිලි මුලින් නිර්මාණය කර ඇත්තේ විවිධ අභිමතාර්ථ හෝ අවශ්‍යතා අනුව නිරන්තරයෙන් ප්‍රතිනිර්මාණය කිරීමට, වෙනස් කිරීමට සහ අනුවර්තනය කිරීමටය.&lt;ref&gt;{{cite journal|last=McKay|first=Bill|date=2004|title=Māori architecture: transforming western notions of architecture|url=http://www.library.uq.edu.au/ojs/index.php/fab/article/viewFile/108/126|url-status=dead|journal=Fabrications|volume=14|issue=1 &amp; 2|pages=1–12|doi=10.1080/10331867.2004.10525189|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20110513145228/http://www.library.uq.edu.au/ojs/index.php/fab/article/viewFile/108/126|archive-date=13 May 2011|s2cid=144007691}}&lt;/ref&gt;

මාඕරිවරු ගොඩනැගිලිවල සුදු ලී, ඔරු සහ සොහොන් කොත් රතු (රතු ඕචර් සහ මෝර මේද මිශ්‍රණයක්) සහ කළු (කළු පැහැති සබන් වලින් සාදන ලද) තීන්ත භාවිතයෙන් සරසා, පක්ෂීන්, උරගයින් සහ වෙනත් මෝස්තර ගුහා බිත්ති මත පින්තාරු කළහ.&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |title=Painted Designs |encyclopedia=An Encyclopaedia of New Zealand |url=http://www.teara.govt.nz/en/1966/maori-art/8 |access-date=15 February 2011 |date=April 2009 |orig-year=1966 |editor-last=McLintock |editor-first=Alexander |archive-url=https://web.archive.org/web/20130120064340/http://www.teara.govt.nz/en/1966/maori-art/8 |archive-date=20 January 2013 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ගම් මිශ්‍ර කළ වර්ණ සහිත සබන් වලින් සමන්විත මාඕරි පච්ච (moko) අස්ථි හැඩැති නියනක් භාවිතා කර සම මත කැටයම් කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |title=Tattooing |encyclopedia=An Encyclopaedia of New Zealand |url=http://www.teara.govt.nz/en/1966/maori-art/9 |access-date=15 February 2011 |date=2009 |orig-year=1966 |editor-last=McLintock |editor-first=Alexander |archive-url=https://web.archive.org/web/20130120064352/http://www.teara.govt.nz/en/1966/maori-art/9 |archive-date=20 January 2013 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; යුරෝපීය පැමිණීමෙන් පසු සිතුවම් සහ ඡායාරූප භූ දර්ශන මගින් ආධිපත්‍යය දැරූ අතර, මුලින් ඒවා කලා කෘති ලෙස නොව නවසීලන්තයේ සත්‍ය නිරූපණයන් ලෙස සැලකේ.&lt;ref name=&quot;beginnings&quot;&gt;{{cite web |date=December 2010 |title=Beginnings – history of NZ painting |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/nz-painting-history/beginnings |access-date=17 February 2011 |publisher=[[New Zealand Ministry for Culture and Heritage]]}}&lt;/ref&gt; මාඕරිවරුන්ගේ ඡායාරූප ද සුලභ වූ අතර, මුල් චිත්‍ර ශිල්පීන් බොහෝ විට ඔවුන් ශිෂ්ටාචාරයෙන් අපිරිසිදු පරමාදර්ශී ජාතියක් ලෙස නිරූපණය කළහ.&lt;ref name=&quot;beginnings&quot; /&gt; රටේ හුදකලාව යුරෝපීය කලාත්මක ප්‍රවණතාවල බලපෑම ප්‍රමාද කළ අතර දේශීය කලාකරුවන්ට ඔවුන්ගේම සුවිශේෂී ප්‍රාදේශීයවාද ශෛලියක් වර්ධනය කිරීමට ඉඩ සැලසීය.&lt;ref&gt;{{cite web |date=November 2010 |title=A new New Zealand art – history of NZ painting |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/nz-painting-history/a-new-new-zealand-art |access-date=16 February 2011 |publisher=[[New Zealand Ministry for Culture and Heritage]]}}&lt;/ref&gt; 1960 සහ 1970 ගණන්වලදී, බොහෝ කලාකරුවන් සාම්ප්‍රදායික මාඕරි සහ බටහිර ශිල්පීය ක්‍රම ඒකාබද්ධ කර අද්විතීය කලා ආකෘති නිර්මාණය කළහ.&lt;ref&gt;{{cite web |date=November 2010 |title=Contemporary Maori art |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/nz-painting-history/contemporary-maori-art |access-date=16 February 2011 |publisher=[[New Zealand Ministry for Culture and Heritage]]}}&lt;/ref&gt; නවසීලන්ත කලාව සහ ශිල්ප ක්‍රම ක්‍රමයෙන් ජාත්‍යන්තර ප්‍රේක්ෂක පිරිසක් වෙත ළඟා වූ අතර, 2001 දී වැනීසියේ බයිනාලේ හි සහ 2004 දී නිව් යෝර්ක් හි &quot;Paradise Now&quot; ප්‍රදර්ශනයෙන් එය සනාථ විය.&lt;ref name=&quot;Creative&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last=Rauer |first=Julie |title=Paradise Lost: Contemporary Pacific Art at the Asia Society |url=http://www.asianart.com/exhibitions/paradise/article.html |access-date=17 February 2011 |work=AsianArt.com |location=Santa Fe, New Mexico, US}}&lt;/ref&gt;

මාඕරි සළු සවිඤ්ඤ හණ කෙඳි වලින් සාදා ඇති අතර කළු, රතු සහ සුදු ත්‍රිකෝණ, දියමන්ති සහ වෙනත් ජ්‍යාමිතික හැඩතල වලින් රටා කර ඇත.&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |title=Textile Designs |encyclopedia=An Encyclopaedia of New Zealand |url=http://www.teara.govt.nz/en/1966/maori-art/10 |access-date=15 February 2011 |date=April 2009 |orig-year=1966 |editor-last=McLintock |editor-first=Alexander |archive-url=https://web.archive.org/web/20130120200938/http://www.teara.govt.nz/en/1966/maori-art/10 |archive-date=20 January 2013 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ග්‍රීන්ස්ටෝන් කරාබු සහ මාල බවට පත් කරන ලද අතර, වඩාත් ප්‍රකට මෝස්තරය වූයේ හෙයි-ටිකී, එහි හිස පැත්තට නැඹුරු කර හරස් අතට වාඩි වී සිටින විකෘති වූ මිනිස් රූපයකි.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Keane |first=Basil |title=[[Te Ara: The Encyclopedia of New Zealand]] |date=March 2009 |chapter=Pounamu – jade or greenstone – Implements and adornment |access-date=17 February 2011 |chapter-url=http://www.TeAra.govt.nz/en/pounamu-jade-or-greenstone/4}}&lt;/ref&gt; යුරෝපීයයන් නවසීලන්තයට ඉංග්‍රීසි විලාසිතා ආචාර විධි ගෙන ආ අතර, 1950 දශකය වන තුරු බොහෝ මිනිසුන් සමාජ අවස්ථාවන් සඳහා සරසා ගත්හ.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Wilson |first=John |title=[[Te Ara: The Encyclopedia of New Zealand]] |date=March 2009 |chapter=Society – Food, drink and dress |access-date=17 February 2011 |chapter-url=http://www.TeAra.govt.nz/en/society/9}}&lt;/ref&gt; එතැන් සිට ප්‍රමිතීන් ලිහිල් වී ඇති අතර නවසීලන්ත විලාසිතා අනියම්, ප්‍රායෝගික සහ නීරස බවට කීර්තියක් ලබා ඇත.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Swarbrick |first=Nancy |title=[[Te Ara: The Encyclopedia of New Zealand]] |date=June 2010 |chapter=Creative life – Design and fashion |access-date=22 January 2011 |chapter-url=http://www.TeAra.govt.nz/en/creative-life/3}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;The Economist print edition&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.economist.com/displayStory.cfm?Story_ID=E1_TDSGGNTD|title=Fashion in New Zealand – New Zealand's fashion industry|date=28 February 2008|newspaper=The Economist|access-date=6 August 2009}}&lt;/ref&gt; කෙසේ වෙතත්, 2000 සිට දේශීය විලාසිතා කර්මාන්තය සැලකිය යුතු ලෙස වර්ධනය වී ඇති අතර, අපනයන දෙගුණයක් වී ඇති අතර, ස්ථාපිත වෙළඳ නාම ගණනක් 50 ක් පමණ දක්වා වැඩි වී ඇති අතර, සමහර වෙළඳ නාම ජාත්‍යන්තර පිළිගැනීමක් ලබා ඇත.&lt;ref name=&quot;The Economist print edition&quot; /&gt;

=== සාහිත්‍යය ===
මාඕරිවරු අදහස් හුවමාරු කර ගැනීම සඳහා ඉක්මනින් ලිවීම අනුගමනය කළ අතර, ඔවුන්ගේ වාචික කථා සහ කවි බොහොමයක් ලිඛිත ස්වරූපයට පරිවර්තනය විය.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Swarbrick |first=Nancy |title=[[Te Ara: The Encyclopedia of New Zealand]] |date=June 2010 |chapter=Creative life – Writing and publishing |access-date=22 January 2011 |chapter-url=http://www.TeAra.govt.nz/en/creative-life/6}}&lt;/ref&gt; බොහෝ මුල් ඉංග්‍රීසි සාහිත්‍යය බ්‍රිතාන්‍යයෙන් ලබා ගත් අතර, දේශීය ප්‍රකාශන අලෙවිසැල් වැඩි වූ 1950 දශකය වන තුරු නවසීලන්ත සාහිත්‍යය පුළුල් ලෙස ප්‍රචලිත වීමට පටන් ගත්තේ නැත.&lt;ref&gt;{{cite web |date=November 2010 |title=The making of New Zealand literature |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/literature-in-new-zealand-1930-1960 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161114212203/http://www.nzhistory.net.nz/culture/literature-in-new-zealand-1930-1960 |archive-date=14 November 2016 |access-date=22 January 2011 |publisher=[[New Zealand Ministry for Culture and Heritage]]}}&lt;/ref&gt; තවමත් ගෝලීය ප්‍රවණතා (නවීනවාදය) සහ සිදුවීම් (මහා අවපාතය) මගින් බොහෝ දුරට බලපෑම් කළද, 1930 ගණන්වල ලේඛකයින් නවසීලන්තයේ ඔවුන්ගේ අත්දැකීම් කෙරෙහි වැඩි අවධානයක් යොමු කරන කථා වර්ධනය කිරීමට පටන් ගත්හ. මෙම කාලය තුළ සාහිත්‍යය පුවත්පත් කලාවෙන් වඩාත් ශාස්ත්‍රීය ලුහුබැඳීමකට වෙනස් විය.&lt;ref&gt;{{cite web |date=August 2008 |title=New directions in the 1930s – New Zealand literature |url=http://www.nzhistory.net.nz/culture/literature-1940-60/1930s |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20080412020953/http://www.nzhistory.net.nz/culture/literature-1940-60/1930s |archive-date=12 April 2008 |access-date=12 February 2011 |publisher=[[New Zealand Ministry for Culture and Heritage]]}}&lt;/ref&gt; ලෝක යුද්ධවලට සහභාගී වීම සමහර නවසීලන්ත ලේඛකයින්ට නවසීලන්ත සංස්කෘතිය පිළිබඳ නව දැක්මක් ලබා දුන් අතර යුද්ධයෙන් පසු විශ්ව විද්‍යාල ව්‍යාප්තියත් සමඟ දේශීය සාහිත්‍යය සමෘද්ධිමත් විය.&lt;ref&gt;{{cite web |date=November 2007 |title=The war and beyond – New Zealand literature |url=http://www.nzhistory.net.nz/culture/nz-literature/the-growth-of-publishing |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20080412163200/http://www.nzhistory.net.nz/culture/nz-literature/the-growth-of-publishing |archive-date=12 April 2008 |access-date=12 February 2011 |publisher=[[New Zealand Ministry for Culture and Heritage]]}}&lt;/ref&gt; ඩනඩින් යනු UNESCO හි සාහිත්‍ය නගරයකි.&lt;ref&gt;{{cite web |date=December 2014 |title=28 cities join the UNESCO Creative Cities Network |url=http://www.unesco.org/new/en/media-services/single-view/news/28_cities_join_the_unesco_creative_cities_network/back/9597/#.VPojtC6RNiR |access-date=7 March 2015 |publisher=[[United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization]]}}&lt;/ref&gt;

=== මාධ්‍ය සහ විනෝදාස්වාදය ===
[[File:LordeRoundhse010622_(17_of_66)_(52119260286)_(cropped2).jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:LordeRoundhse010622_(17_of_66)_(52119260286)_(cropped2).jpg|වම|thumb|ලෝඩ් යනු ජාත්‍යන්තරව වඩාත්ම සාර්ථක නවසීලන්ත කලාකරුවන්ගෙන් කෙනෙකි.]]
නවසීලන්ත සංගීතයට බ්ලූස්, ජෑස්, කන්ට්‍රි, රොක් ඇන්ඩ් රෝල් සහ හිප් හොප් වැනි සංගීත ප්‍රභේදවලින් බලපෑම් ලැබී ඇති අතර, මෙම ප්‍රභේද බොහොමයකට අනන්‍ය වූ නවසීලන්ත අර්ථකථනයක් ලබා දී ඇත.&lt;ref name=&quot;music&quot;&gt;{{cite book |last=Swarbrick |first=Nancy |title=[[Te Ara: The Encyclopedia of New Zealand]] |date=June 2010 |chapter=Creative life – Music |access-date=21 January 2011 |chapter-url=http://www.TeAra.govt.nz/en/creative-life/7 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110514223830/http://www.teara.govt.nz/en/creative-life/7 |archive-date=14 May 2011 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; මාඕරිවරු චාරිත්‍රානුකූල රංගනයන්, ශෝක ගී සහ ප්‍රේම ගීත ඇතුළු ගීත සහ ගායනා වටා විවිධ සංගීත සම්ප්‍රදායන් වර්ධනය කළහ.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=McLean |first1=Mervyn |title=Maori Music |url=https://archive.org/details/maorimusic0000mcle |date=1996 |publisher=Auckland University Press |isbn=978-1-86940-144-3 |language=en}}&lt;/ref&gt; නළා සහ බෙර වාදනය වැනි උපකරණ (taonga pūoro), අධ්‍යාත්මික මෙවලම්, විනෝදාස්වාදය සහ සංඥා කිරීමේ උපකරණ ලෙස භාවිතා කිරීමට පටන් ගත්තේය.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Flintoff |first=Brian |title=[[Te Ara: The Encyclopedia of New Zealand]] |date=22 October 2014 |chapter=Māori musical instruments – taonga puoro |access-date=18 September 2024 |chapter-url=https://teara.govt.nz/en/maori-musical-instruments-taonga-puoro}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |title=Instruments Used for Non-musical Purposes |encyclopedia=An Encyclopaedia of New Zealand |url=http://www.teara.govt.nz/en/1966/maori-music/7 |access-date=16 February 2011 |date=April 2009 |orig-year=1966 |editor-last=McLintock |editor-first=Alexander |archive-url=https://web.archive.org/web/20130120031537/http://www.teara.govt.nz/en/1966/maori-music/7 |archive-date=20 January 2013 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; මුල් පදිංචිකරුවන් ඔවුන්ගේ වාර්ගික සංගීතය ගෙන ආ අතර, පිත්තල සංගීත කණ්ඩායම් සහ ගායනා සංගීතය ජනප්‍රිය වූ අතර, 1860 ගණන්වලදී සංගීතඥයන් නවසීලන්තයේ සංචාරය කිරීමට පටන් ගත්හ.&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |title=Music: General History |encyclopedia=An Encyclopaedia of New Zealand |url=http://www.teara.govt.nz/en/1966/music/1 |access-date=15 February 2011 |date=April 2009 |orig-year=1966 |editor-last=McLintock |editor-first=Alexander |archive-url=https://web.archive.org/web/20110430070346/http://www.teara.govt.nz/en/1966/music/1 |archive-date=30 April 2011 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |title=Music: Brass Bands |encyclopedia=An Encyclopaedia of New Zealand |url=http://www.teara.govt.nz/en/1966/music/3 |access-date=14 April 2011 |date=April 2009 |orig-year=1966 |editor-last=McLintock |editor-first=Alexander |archive-url=https://web.archive.org/web/20110516031921/http://www.teara.govt.nz/en/1966/music/3 |archive-date=16 May 2011 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 20 වැනි සියවසේ මුල් භාගයේදී පයිප්ප සංගීත කණ්ඩායම් පුළුල් ලෙස ව්‍යාප්ත විය.&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |title=Music: Pipe Bands |encyclopedia=An Encyclopaedia of New Zealand |url=http://www.teara.govt.nz/en/1966/music/7 |access-date=14 April 2011 |date=April 2009 |orig-year=1966 |editor-last=McLintock |editor-first=Alexander |archive-url=https://web.archive.org/web/20110516033501/http://www.teara.govt.nz/en/1966/music/7 |archive-date=16 May 2011 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; නවසීලන්ත පටිගත කිරීමේ කර්මාන්තය 1940 සිට දියුණු වීමට පටන් ගත් අතර, බොහෝ නවසීලන්ත සංගීතඥයන් බ්‍රිතාන්‍යයේ සහ එක්සත් ජනපදයේ සාර්ථකත්වය ලබා ඇත.&lt;ref name=&quot;music&quot; /&gt; සමහර කලාකරුවන් මාඕරි භාෂා ගීත නිකුත් කරන අතර, මාඕරි සම්ප්‍රදාය මත පදනම් වූ කපා හකා (ගීතය සහ නර්තනය) කලාව නැවත මතුවී ඇත.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Swarbrick |first=Nancy |title=[[Te Ara: The Encyclopedia of New Zealand]] |date=June 2010 |chapter=Creative life – Performing arts |access-date=21 January 2011 |chapter-url=http://www.TeAra.govt.nz/en/creative-life/8 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110515153908/http://www.teara.govt.nz/en/creative-life/8 |archive-date=15 May 2011 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Recorded Music NZ විසින් වාර්ෂිකව නවසීලන්ත සංගීත සම්මාන පවත්වනු ලැබේ; මෙම සම්මාන මුලින්ම 1965 දී Reckitt &amp; Colman විසින් Loxene Golden Disc සම්මාන ලෙස පවත්වන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite web |date=2008 |title=History – celebrating our music since 1965 |url=http://rianz.org.nz/awards2008/history.asp |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110914072406/http://rianz.org.nz/awards2008/history.asp |archive-date=14 September 2011 |access-date=23 January 2012 |publisher=[[Recording Industry Association of New Zealand]]}}&lt;/ref&gt; Recorded Music NZ විසින් රටේ නිල සතිපතා ගී දර්ශකය ද ප්‍රකාශයට පත් කරයි.&lt;ref&gt;{{cite web |title=About RIANZ – Introduction |url=http://www.rianz.org.nz/rianz/rianz_about.asp |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111221160800/http://www.rianz.org.nz/rianz/rianz_about.asp |archive-date=21 December 2011 |access-date=23 January 2012 |publisher=[[Recording Industry Association of New Zealand]]}}&lt;/ref&gt;[[File:Hobbit_holes_reflected_in_water.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Hobbit_holes_reflected_in_water.jpg|alt=Hills with inset, round doors. Reflected in water.|thumb|මතමාටා අසල පිහිටි හොබිටන් චිත්‍රපට කට්ටලය, The Lord of the Rings චිත්‍රපට ත්‍රිත්වය සඳහා භාවිතා කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.stuff.co.nz/travel/destinations/nz/87903487/world-famous-in-new-zealand-hobbiton-movie-set|title=World famous in New Zealand: Hobbiton Movie Set|last1=Downes|first1=Siobhan|date=1 January 2017|access-date=6 July 2017|publisher=[[Stuff (website)|Stuff]]}}&lt;/ref&gt;]]
නවසීලන්තයේ රාජ්‍ය ගුවන්විදුලිය 1922 දී හඳුන්වා දෙන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Brian |first1=Pauling |title=[[Te Ara: The Encyclopedia of New Zealand]] |date=October 2014 |chapter=Radio – The early years, 1921 to 1932 |access-date=6 July 2017 |chapter-url=https://teara.govt.nz/en/radio/page-1}}&lt;/ref&gt; රාජ්‍ය සතු රූපවාහිනී සේවාවක් 1960 දී ආරම්භ විය.&lt;ref&gt;{{cite web |date=December 2016 |title=New Zealand's first official TV broadcast |url=https://nzhistory.govt.nz/first-official-tv-broadcast |access-date=6 July 2017 |publisher=[[New Zealand Ministry for Culture and Heritage]]}}&lt;/ref&gt; 1980 ගණන්වල නියාමනය ලිහිල් කිරීමත් සමඟ ගුවන්විදුලි සහ රූපවාහිනී මධ්‍යස්ථාන සංඛ්‍යාවේ හදිසි වැඩිවීමක් දක්නට ලැබුණි.&lt;ref name=&quot;NZ TV&quot;&gt;{{cite book |last=Swarbrick |first=Nancy |title=[[Te Ara: The Encyclopedia of New Zealand]] |date=June 2010 |chapter=Creative life – Film and broadcasting |access-date=21 January 2011 |chapter-url=http://www.TeAra.govt.nz/en/creative-life/5}}&lt;/ref&gt; නවසීලන්ත රූපවාහිනිය මූලික වශයෙන් ඇමරිකානු සහ බ්‍රිතාන්‍ය වැඩසටහන් විකාශනය කරන අතර, බොහෝ ඕස්ට්‍රේලියානු සහ දේශීය වැඩසටහන් ද විකාශනය කරයි.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Horrocks |first1=Roger |title=A History of Television in New Zealand |url=https://www.nzonscreen.com/history |access-date=13 September 2017 |work=[[NZ On Screen]]}}&lt;/ref&gt; 1970 ගණන්වලදී නවසීලන්ත චිත්‍රපට සංඛ්‍යාව සැලකිය යුතු ලෙස වැඩි විය. 1978 දී නවසීලන්ත චිත්‍රපට කොමිසම දේශීය චිත්‍රපට නිෂ්පාදකයින්ට සහාය වීම ආරම්භ කළ අතර, බොහෝ චිත්‍රපට ජාත්‍යන්තර ප්‍රේක්ෂක පිරිසක් ලබා ගත් අතර, සමහර ඒවාට ජාත්‍යන්තර පිළිගැනීමක් ලැබුණි.&lt;ref name=&quot;NZ TV&quot; /&gt; නවසීලන්තයේ ඉහළම ආදායම් වාර්තා කළ චිත්‍රපට වන්නේ Hunt for the Wilderpeople, Boy, The World's Fastest Indian, Whale Rider, Once Were Warriors, Heavenly Creatures, What We Do in the Shadows සහ The Piano ය.&lt;ref&gt;{{cite web |date=27 July 2023 |title=The highest-grossing New Zealand movies ever |url=https://www.flicks.co.nz/features/top-10-highest-grossing-new-zealand-movies-ever/ |work=Flicks}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=May 2016 |title=Top 10 Highest Grossing New Zealand Movies Ever |url=http://www.flicks.co.nz/blog/list/top-10-highest-grossing-new-zealand-movies-ever/ |access-date=11 August 2017 |work=Flicks.co.nz}}&lt;/ref&gt; රටේ විවිධ දර්ශන සහ සංයුක්ත ප්‍රමාණය, සහ රජයේ දිරිගැන්වීම්,&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2010/10/28/business/media/28hobbit.html|title=New Zealand Bends and 'Hobbit' Stays|last1=Cieply|first1=Michael|date=October 2010|work=The New York Times|access-date=11 August 2017|last2=Rose|first2=Jeremy}}&lt;/ref&gt; The Lord of the Rings සහ The Hobbit චිත්‍රපට ත්‍රිත්වය, Avatar, The Chronicles of Narnia, King Kong, Wolverine, The Last Samurai, The Power of the Dog, Alien Covenant, Mulan, සහ A Minecraft Movie වැනි ඉතා විශාල අයවැය සහ සුප්‍රකට නිෂ්පාදන නවසීලන්තයේ රූගත කිරීමට සමහර නිෂ්පාදකයින් දිරිමත් කර ඇත.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Production Guide: Locations |url=http://www.filmnz.com/production-guide/locations.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101107112931/http://www.filmnz.com/production-guide/locations.html |archive-date=7 November 2010 |access-date=21 January 2011 |work=Film New Zealand}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Top Movies Filmed in Fiordland |url=https://www.cruisemilfordnz.com/milford-sound-info/top-movies-filmed-in-fiordland/ |work=Cruise Milford Sound}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.vogue.co.uk/arts-and-lifestyle/article/disney-mulan-2020|title=Every Single Detail Revealed So Far About Disney's Live-Action 'Mulan' Remake|last=Kim|first=Soey|date=24 August 2020|access-date=20 December 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240127010018/https://www.vogue.co.uk/arts-and-lifestyle/article/disney-mulan-2020|archive-date=27 January 2024|publisher=[[British Vogue]]|url-status=live}}&lt;/ref&gt; නවසීලන්ත මාධ්‍ය කර්මාන්තය කුඩා සමාගම් සංඛ්‍යාවක් විසින් ආධිපත්‍යය දරන අතර, ඒවායින් බොහොමයක් විදේශීය හිමිකාරිත්වය දරයි, නමුත් සමහර රූපවාහිනී සහ ගුවන්විදුලි මධ්‍යස්ථානවල හිමිකාරිත්වය රාජ්‍යය සතුය.&lt;ref&gt;{{cite report|last1=Myllylahti|first1=Merja|title=JMAD New Zealand Media Ownership Report 2016|pages=4–29|publisher=[[Auckland University of Technology]]|date=December 2016|url=http://www.aut.ac.nz/__data/assets/pdf_file/0019/704053/JMAD-Report-2016.pdf|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20170521074651/http://www.aut.ac.nz/__data/assets/pdf_file/0019/704053/JMAD-Report-2016.pdf|archive-date=21 May 2017|access-date=11 August 2017}}&lt;/ref&gt; 1994 සිට, Freedom House විසින් නවසීලන්තයේ පුවත්පත් නිදහස ඉහළම විස්ස අතර අඛණ්ඩව ශ්‍රේණිගත කර ඇති අතර, 2015 වන විට 19 වැනි නිදහස්ම මාධ්‍යය ලෙස එය සැලකේ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Scores and Status Data 1980–2015 |url=https://freedomhouse.org/sites/default/files/FOTP2015%20Scores%20and%20Status%201980-2015.xls |access-date=23 November 2016 |work=Freedom of the Press 2015 |publisher=[[Freedom House]]}}&lt;/ref&gt;

=== ආහාර පිසීම ===
[[File:Hangi_ingredients.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Hangi_ingredients.jpg|alt=Raw meat and vegetables|දකුණ|thumb|හංගි සඳහා සකස් කළ යුතු අමුද්‍රව්‍ය]]
ජාතික ආහාර වර්ග &quot;පැසිෆික් රිම්&quot; ලෙස විස්තර කර ඇති අතර, එයට ස්වදේශික මාඕරි ආහාර සහ [[යුරෝපය]], පොලිනීසියාව සහ ආසියාවේ පදිංචිකරුවන් සහ සංක්‍රමණිකයන් විසින් හඳුන්වා දුන් විවිධ සූපශාස්ත්‍ර සම්ප්‍රදායන් ඇතුළත් වේ.&lt;ref name=&quot;cuisine&quot;&gt;{{cite web |date=January 2016 |title=New Zealand Cuisine |url=http://www.tourism.net.nz/new-zealand/nz/cuisine-and-dining |access-date=4 January 2016 |work=New Zealand Tourism Guide |publisher=[[Tourism New Zealand]]}}&lt;/ref&gt; නවසීලන්තය ගොඩබිම සහ මුහුදෙන් නිෂ්පාදන ලබා දෙයි—ඉරිඟු, අර්තාපල් සහ ඌරන් වැනි බොහෝ භෝග සහ පශු සම්පත්, මුල් යුරෝපීය පදිංචිකරුවන් විසින් ක්‍රමානුකූලව හඳුන්වා දෙන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Petrie |first1=Hazel |title=[[Te Ara: The Encyclopedia of New Zealand]] |date=November 2008 |chapter=Kai Pākehā – Introduced foods |access-date=27 June 2017 |chapter-url=https://teara.govt.nz/en/kai-pakeha-introduced-foods}}&lt;/ref&gt; සුවිශේෂී අමුද්‍රව්‍ය හෝ කෑම වර්ග අතරට බැටළු මස්, සැමන්, කුරා (පොකිරිස්සන්),&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Whaanga |first1=Mere |title=[[Te Ara: The Encyclopedia of New Zealand]] |date=June 2006 |chapter=Mātaitai – Shellfish gathering |access-date=27 June 2017 |chapter-url=https://teara.govt.nz/en/mataitai-shellfish-gathering/page-6}}&lt;/ref&gt; බ්ලෆ් බෙල්ලන්, වයිට්බයිට්, පෝවා (අබලෝන්), මට්ටි, ස්කොලප්,පිපි සහ ටුවාටුවා (නවසීලන්ත බෙල්ලන් වර්ග),&lt;ref&gt;{{cite book |title=[[Te Ara: The Encyclopedia of New Zealand]] |chapter=Shellfish |access-date=29 August 2016 |chapter-url=http://www.teara.govt.nz/en/shellfish}}&lt;/ref&gt; කුමාර (බතල), කිවිෆෘට්, තමරිලෝ, සහ පැව්ලෝවා (ජාතික අතුරුපසක් ලෙස සැලකේ) ඇතුළත් වේ.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Burton |first=David |title=[[Te Ara: The Encyclopedia of New Zealand]] |date=September 2013 |chapter=Cooking – Cooking methods |access-date=11 December 2016 |chapter-url=http://www.teara.govt.nz/en/cooking/page-2}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;cuisine&quot; /&gt; හංගි යනු රත් කරන ලද ගල් භාවිතා කරමින් වළක ආහාර පිසින සාම්ප්‍රදායික මාඕරි ක්‍රමයකි; එය තවමත් ටැන්ගිහංග වැනි විශේෂ අවස්ථාවන්හිදී විශාල කණ්ඩායම් සඳහා භාවිතා වේ.'''&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Satyanand |first1=Anand |date=17 January 2010 |title=Hangi for Prince William |url=https://gg.govt.nz/publications/hangi-prince-william |access-date=9 November 2018 |publisher=Office of the [[Governor-General of New Zealand]]}}&lt;/ref&gt;'''&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Royal |first1=Charles |title=[[Te Ara: The Encyclopedia of New Zealand]] |last2=Kaka-Scott |first2=Jenny |date=September 2013 |chapter=Māori foods – kai Māori |access-date=1 September 2016 |chapter-url=http://www.teara.govt.nz/en/maori-foods-kai-maori/page-4}}&lt;/ref&gt;

=== ක්‍රීඩාව ===
[[File:Haka_2006.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Haka_2006.jpg|alt=Rugby team wearing all black, facing the camera, knees bent, and facing toward a team wearing white|දකුණ|thumb|ජාතික රග්බි සංගම් කණ්ඩායම (&quot;ඕල් බ්ලැක්ස්&quot;) විසින් තරඟයකට පෙර සිදු කරන හකා නර්තනයකි. හකා යනු දැඩි චලනයන් සහ පාදවල මුද්‍රා තැබීම් සහිත අභියෝගයකි.]]
නවසීලන්තයේ ක්‍රීඩා කරන ප්‍රධාන ක්‍රීඩා සංග්‍රහ බොහොමයක් බ්‍රිතාන්‍ය සම්භවයක් ඇත.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Hearn |first=Terry |title=[[Te Ara: The Encyclopedia of New Zealand]] |date=March 2009 |chapter=English – Popular culture |access-date=22 January 2012 |chapter-url=http://www.TeAra.govt.nz/en/english/12}}&lt;/ref&gt; රග්බි යූනියන් ජාතික ක්‍රීඩාව ලෙස සැලකෙන අතර,&lt;ref&gt;{{cite web |date=2000 |title=Sport, Fitness and Leisure |url=http://www2.stats.govt.nz/domino/external/web/nzstories.nsf/0/479c4ffcbb884149cc256b1f00001198?OpenDocument |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110607011003/http://www2.stats.govt.nz/domino/external/web/nzstories.nsf/0/479c4ffcbb884149cc256b1f00001198?OpenDocument |archive-date=7 June 2011 |access-date=21 July 2008 |work=New Zealand Official Yearbook |publisher=[[Statistics New Zealand]] |quote=Traditionally New Zealanders have excelled in rugby union, which is regarded as the national sport, and track and field athletics.}}&lt;/ref&gt; වැඩිම ප්‍රේක්ෂකයන් ආකර්ෂණය කරයි.&lt;ref name=&quot;Organised Sport&quot;&gt;{{cite book |last=Phillips |first=Jock |title=[[Te Ara: The Encyclopedia of New Zealand]] |date=February 2011 |chapter=Sports and leisure – Organised sports |access-date=23 March 2011 |chapter-url=http://www.TeAra.govt.nz/en/sports-and-leisure/4}}&lt;/ref&gt; වැඩිහිටි සහභාගීත්ව අනුපාත ඉහළම මට්ටමක පවතින්නේ [[ගොල්ෆ්]], [[නෙට්බෝල්]], [[ටෙනිස්]] සහ [[ක්‍රිකට්]] වන අතර, තරුණයින් අතර නෙට්බෝල්, රග්බි යූනියන් සහ පාපන්දු විශේෂයෙන් ජනප්‍රිය වේ.&lt;ref name=&quot;Organised Sport&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;nzsssc&quot;&gt;{{Cite news|url=http://www.sportsground.co.nz/Article.asp?SiteID=19259&amp;ArticleID=44316|title=More and more students wear school sports colours|access-date=30 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20170518035647/http://www.sportsground.co.nz/Article.asp?SiteID=19259&amp;ArticleID=44316|archive-date=18 May 2017|publisher=New Zealand Secondary School Sports Council|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; අශ්ව රේසිං නවසීලන්තයේ වඩාත් ජනප්‍රිය ප්‍රේක්ෂක ක්‍රීඩා වලින් එකක් වන අතර එය 1960 ගණන්වල &quot;රග්බි, රේසිං, සහ බියර්&quot; උප සංස්කෘතියේ කොටසක් විය.&lt;ref&gt;{{cite web |date=August 2010 |title=Rugby, racing and beer |url=https://nzhistory.govt.nz/media/photo/rugby-racing-and-beer |access-date=22 January 2011 |publisher=[[New Zealand Ministry for Culture and Heritage]]}}&lt;/ref&gt; නවසීලන්ත නව යෞවනයන්ගෙන් 54% ක් පමණ පාසල් සඳහා ක්‍රීඩාවලට සහභාගී වේ.&lt;ref name=&quot;nzsssc&quot; /&gt; 1880 ගණන්වල අග භාගයේ සහ 1900 ගණන්වල මුල් භාගයේ [[ඕස්ට්‍රේලියාව|ඕස්ට්‍රේලියාවට]] සහ [[එක්සත් රාජධානිය|එක්සත් රාජධානියට]] රග්බි සංචාරවලදී ලද ජයග්‍රහණ, ජාතික අනන්‍යතාවයක් ඇති කිරීමට මුල් කාර්යභාරයක් ඉටු කළේය.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Crawford |first=Scott |title=Sport, Power and Society in New Zealand: Historical and Contemporary Perspectives |date=January 1999 |publisher=[[Australian Society for Sports History]] |editor-last=Nauright |editor-first=John |series=&quot;ASSH Studies in Sports History&quot; series |chapter=Rugby and the Forging of National Identity |access-date=22 January 2011 |chapter-url=http://www.la84foundation.org/SportsLibrary/ASSHSSH/ASSHSSH11.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20120119025021/http://www.la84foundation.org/SportsLibrary/ASSHSSH/ASSHSSH11.pdf |archive-date=19 January 2012 |url-status=dead |via=LA84Foundation.org (and Internet Archiave)}}&lt;/ref&gt; යුරෝපීය ක්‍රීඩාවලට මාඕරිවරුන්ගේ සහභාගීත්වය විශේෂයෙන් රග්බි ක්‍රීඩාවේදී පැහැදිලි වූ අතර, රටේ කණ්ඩායම ජාත්‍යන්තර තරඟ වලට පෙර සාම්ප්‍රදායික මාඕරි අභියෝගයක් වන හකා නර්තනය ඉදිරිපත් කරයි.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Derby |first=Mark |title=[[Te Ara: The Encyclopedia of New Zealand]] |date=December 2010 |chapter=Māori–Pākehā relations – Sports and race |access-date=4 February 2011 |chapter-url=http://www.TeAra.govt.nz/en/maori-pakeha-relations/4}}&lt;/ref&gt; නවසීලන්තය එහි අන්ත ක්‍රීඩා, වික්‍රමාන්විත සංචාරක ව්‍යාපාරය{{sfn|Bain|2006|p=69}} සහ ශක්තිමත් කඳු නැගීමේ සම්ප්‍රදාය සඳහා ප්‍රසිද්ධය, එය ශ්‍රීමත් එඩ්මන්ඩ් හිලරි වැනි කැපී පෙනෙන නවසීලන්ත ජාතිකයින්ගේ සාර්ථකත්වයෙන් දැකිය හැකිය.&lt;ref&gt;{{cite thesis|last=Langton|first=Graham|title=A history of mountain climbing in New Zealand to 1953|date=1996|location=Christchurch|publisher=[[University of Canterbury]]|url=https://ir.canterbury.ac.nz/handle/10092/3549|access-date=12 August 2017|page=28}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.theage.com.au/national/world-mourns-sir-edmund-hillary-20080111-1ldx.html|title=World mourns Sir Edmund Hillary|date=11 January 2008|work=The Age|location=Melbourne|archive-url=https://web.archive.org/web/20141129140818/http://news.theage.com.au/national/world-mourns-sir-edmund-hillary-20080111-1ldx.html|archive-date=29 November 2014|access-date=2 February 2011|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; පාපැදි, මසුන් ඇල්ලීම, පිහිනීම, [[දිවීම]], ට්‍රැම්පිං, ඔරු පැදීම, දඩයම් කිරීම, හිම ක්‍රීඩා, රළ සර්ෆින් සහ යාත්‍රා කිරීම වැනි අනෙකුත් එළිමහන් ක්‍රියාකාරකම් ද ජනප්‍රිය වේ.&lt;ref name=&quot;SportsParticipation&quot;&gt;{{cite web |date=2009 |title=Sport and Recreation Participation Levels |url=http://www.activenzsurvey.org.nz/Documents/Participation-Levels.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150115065459/http://www.activenzsurvey.org.nz/Documents/Participation-Levels.pdf |archive-date=15 January 2015 |access-date=27 November 2016 |publisher=[[Sport and Recreation New Zealand]]}}&lt;/ref&gt; නවසීලන්තය 1995 සිට ඇමරිකානු කුසලාන රෙගාටා තරඟාවලියේදී නිතිපතා යාත්‍රා කිරීමේ සාර්ථකත්වයක් දැක ඇත.&lt;ref&gt;{{cite web |date=17 May 2018 |title=New Zealand and the America's Cup |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/americas-cup |publisher=New Zealand History}}&lt;/ref&gt; 1980 ගණන්වල සිට නවසීලන්තයේ වකා අමා (waka ama) ධාවන තරඟය කෙරෙහි නැවතත් උනන්දුවක් ඇති විය.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Barclay-Kerr |first1=Hoturoa |title=[[Te Ara: The Encyclopedia of New Zealand]] |date=September 2013 |chapter=Waka ama – outrigger canoeing |access-date=12 August 2017 |chapter-url=https://teara.govt.nz/en/waka-ama-outrigger-canoeing}}&lt;/ref&gt;

නවසීලන්තයට රග්බි යූනියන්, රග්බි ලීග්, නෙට්බෝල්, ක්‍රිකට්, සොෆ්ට්බෝල් සහ යාත්‍රා කිරීම යන ක්‍රීඩාවලදී තරඟකාරී ජාත්‍යන්තර කණ්ඩායම් ඇත. නවසීලන්තය 1908 සහ 1912 ග්‍රීෂ්ම ඔලිම්පික් උළෙලට ඕස්ට්‍රේලියාව සමඟ ඒකාබද්ධ කණ්ඩායමක් ලෙස සහභාගී වූ අතර, පසුව 1920 දී තනිවම සහභාගී විය.&lt;ref&gt;{{cite web |date=August 2016 |title=NZ's first Olympic century |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/olympics/overview |access-date=27 April 2017 |publisher=[[New Zealand Ministry for Culture and Heritage]]}}&lt;/ref&gt; මෑත ඔලිම්පික් ක්‍රීඩා උළෙලවලදී පදක්කම්-ජනගහනය අනුපාතය අනුව රට ඉහළ ස්ථානයක් ලබා ඇත.&lt;ref&gt;{{cite web |date=July 1984 |title=Gold Medals per Capita |url=https://www.medalspercapita.com/#golds-per-capita:1984 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20181230023745/https://www.medalspercapita.com/#golds-per-capita:1984 |archive-date=30 December 2018 |access-date=17 December 2024 |publisher=MedalsPerCapita.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=14 August 2012 |title=London 2012 Olympic Games: Medal strike rate – Final count (revised) |url=http://www.stats.govt.nz/browse_for_stats/population/estimates_and_projections/olympics.aspx |access-date=4 December 2013 |publisher=[[Statistics New Zealand]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=30 August 2016 |title=Rio 2016 Olympic Games: Medals per capita |url=http://www.stats.govt.nz/browse_for_stats/population/estimates_and_projections/olympics-2016.aspx |access-date=27 April 2017 |publisher=[[Statistics New Zealand]]}}&lt;/ref&gt; ජාතික රග්බි යූනියන් කණ්ඩායම වන All Blacks ජාත්‍යන්තර රග්බි ඉතිහාසයේ වඩාත්ම සාර්ථක කණ්ඩායම වේ.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/men/active/10427619/The-All-Blacks-guide-to-being-successful-off-the-field.html|title=The All Blacks guide to being successful (off the field)|last=Kerr|first=James|date=14 November 2013|work=[[The Daily Telegraph]]|access-date=4 December 2013|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220110/https://www.telegraph.co.uk/men/active/10427619/The-All-Blacks-guide-to-being-successful-off-the-field.html|archive-date=10 January 2022|location=London|url-access=subscription|url-status=live}}{{cbignore}}&lt;/ref&gt; ඔවුන් තුන් වතාවක් රග්බි ලෝක කුසලානය දිනා ඇත.&lt;ref&gt;{{cite web |date=2019 |title=New Zealand |url=https://www.rugbyworldcup.com/teams/new-zealand |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20191104085131/https://www.rugbyworldcup.com/teams/new-zealand |archive-date=4 November 2019 |access-date=3 November 2019 |work=RugbyWorldCup.com}}&lt;/ref&gt;

2025 ICC පිරිමි ටෙස්ට් කණ්ඩායම් ශ්‍රේණිගත කිරීම්වල නවසීලන්තය 100 ක ශ්‍රේණිගත කිරීමක් සමඟ 5 වැනි ස්ථානයට පත්ව ඇත.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ICC Men's &amp; Women's Cricket Rankings Overview |url=https://www.icc-cricket.com/rankings |access-date=2025-03-10 |website=ICC |language=en}}&lt;/ref&gt;

== යොමු කිරීම් ==</text>
      <sha1>e6ngc55jqjl943kzvv4e4r38hqvtw2r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ඔස්ට්‍රියාවේ සංස්කෘතිය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>185535</id>
    <revision>
      <id>805171</id>
      <parentid>798117</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T21:13:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>805171</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36653" sha1="ebk45l7l1ahgme2h2uloo1rwipk13xa" xml:space="preserve">=== සංගීතය ===
[[File:Wolfgang-amadeus-mozart_1.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Wolfgang-amadeus-mozart_1.jpg|thumb|වුල්ෆ්ගැන්ග් ඇමේඩියස් මොසාර්ට්]]
යුරෝපීය බලවතෙකු ලෙස ඔස්ට්‍රියාවේ අතීතය සහ එහි සංස්කෘතික පරිසරය විවිධ කලා ආකාර සඳහා පුළුල් දායකත්වයක් ජනනය කළේය, විශේෂයෙන් සංගීතය ඇතුළුව.&lt;ref name=&quot;b1&quot;&gt;{{cite web |title=Austria – Music, Art, Theater &amp;#124; Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Austria/The-arts |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240218121104/https://www.britannica.com/place/Austria/The-arts |archive-date=18 February 2024 |access-date=18 February 2024}}&lt;/ref&gt; ජෝසප් හේඩ්න්,&lt;ref name=&quot;jh&quot;&gt;{{cite web |date=23 January 2024 |title=Joseph Haydn &amp;#124; Biography, Compositions, &amp; Facts &amp;#124; Britannica |url=https://www.britannica.com/biography/Joseph-Haydn |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231031140949/https://www.britannica.com/biography/Joseph-Haydn |archive-date=31 October 2023 |access-date=18 February 2024}}&lt;/ref&gt; මයිකල් හේඩ්න්,&lt;ref&gt;{{cite web |title=Michael Haydn &amp;#124; Austrian composer, symphonies, operas &amp;#124; Britannica |url=https://www.britannica.com/biography/Michael-Haydn |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190703174909/https://www.britannica.com/biography/Michael-Haydn |archive-date=3 July 2019 |access-date=18 February 2024}}&lt;/ref&gt; ෆ්‍රාන්ස් ලිස්ට්,&lt;ref&gt;{{cite web |date=16 February 2024 |title=Franz Liszt &amp;#124; Biography, Music, Compositions, Famous Works, Children, &amp; Facts &amp;#124; Britannica |url=https://www.britannica.com/biography/Franz-Liszt |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231127063927/https://www.britannica.com/biography/Franz-Liszt |archive-date=27 November 2023 |access-date=18 February 2024}}&lt;/ref&gt; ෆ්‍රාන්ස් ෂුබට්,&lt;ref&gt;{{cite web |date=27 January 2024 |title=Franz Schubert &amp;#124; Biography, Music, &amp; Facts &amp;#124; Britannica |url=https://www.britannica.com/biography/Franz-Schubert |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231219191403/https://www.britannica.com/biography/Franz-Schubert |archive-date=19 December 2023 |access-date=18 February 2024}}&lt;/ref&gt; ඇන්ටන් බෲක්නර්,&lt;ref&gt;{{cite web |date=19 February 2024 |title=Anton Bruckner &amp;#124; Austrian Composer &amp; Romantic Symphony Writer &amp;#124; Britannica |url=https://www.britannica.com/biography/Anton-Bruckner |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231130053255/https://www.britannica.com/biography/Anton-Bruckner |archive-date=30 November 2023 |access-date=18 February 2024}}&lt;/ref&gt; ජොහාන් ස්ට්‍රෝස් ජ්‍යෙෂ්ඨ සහ ජොහාන් ස්ට්‍රෝස් ජූනියර් වැනි බොහෝ ප්‍රසිද්ධ රචකයින්ගේ මෙන්ම දෙවන වියානා පාසලේ සාමාජිකයින් වන ආර්නෝල්ඩ් ෂෝන්බර්ග්,&lt;ref&gt;{{cite web |date=March 2024 |title=Arnold Schoenberg &amp;#124; Biography, Compositions, &amp; Facts &amp;#124; Britannica |url=https://www.britannica.com/biography/Arnold-Schoenberg |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150613011146/https://www.britannica.com/biography/Arnold-Schoenberg |archive-date=13 June 2015 |access-date=18 February 2024}}&lt;/ref&gt; ඇන්ටන් වෙබර්න්,&lt;ref&gt;{{cite web |title=Anton Webern &amp;#124; Austrian Composer &amp; 12-Tone Pioneer &amp;#124; Britannica |url=https://www.britannica.com/biography/Anton-Webern |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240307221042/https://www.britannica.com/biography/Anton-Webern |archive-date=7 March 2024 |access-date=18 February 2024}}&lt;/ref&gt; සහ ඇල්බන් බර්ග් වැනි අයගේ උපන් ස්ථානය ඔස්ට්‍රියාව විය. වුල්ෆ්ගැන්ග් ඇමඩියස් මොසාර්ට්&lt;ref&gt;{{cite web |date=8 February 2024 |title=Wolfgang Amadeus Mozart &amp;#124; Biography, Music, the Magic Flute, &amp; Facts &amp;#124; Britannica |url=https://www.britannica.com/biography/Wolfgang-Amadeus-Mozart |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220705020322/https://www.britannica.com/biography/Wolfgang-Amadeus-Mozart |archive-date=5 July 2022 |access-date=18 February 2024}}&lt;/ref&gt; උපත ලැබුවේ එවකට ශුද්ධ රෝම අධිරාජ්‍යයේ ස්වාධීන පල්ලියේ ප්‍රධානත්වයක් වූ සල්ස්බර්ග් හි වන අතර එය පසුව ඔස්ට්‍රියාවේ කොටසක් බවට පත් වූ අතර මොසාර්ට්ගේ වෘත්තීය ජීවිතයෙන් වැඩි කාලයක් ගත කළේ වියානාහි ය.&lt;ref name=&quot;bv&quot;&gt;{{cite web |title=Vienna – Culture, Music, Art &amp;#124; Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Vienna/Cultural-life |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240218121105/https://www.britannica.com/place/Vienna/Cultural-life |archive-date=18 February 2024 |access-date=18 February 2024}}&lt;/ref&gt;

වියානා දිගු කලක් සංගීත නවෝත්පාදනයේ වැදගත් මධ්‍යස්ථානයක් විය. හැබ්ස්බර්ග්වරුන්ගේ අනුග්‍රහය හේතුවෙන් 18 වන සහ 19 වන සියවස්වල රචකයින් නගරයට ආකර්ෂණය වූ අතර වියානා සම්භාව්‍ය සංගීතයේ යුරෝපීය අගනුවර බවට පත් කළේය. බැරොක් යුගයේදී, ස්ලාවික් සහ හංගේරියානු ජන ස්වරූප ඔස්ට්‍රියානු සංගීතයට බලපෑම් කළේය.&lt;ref name=&quot;bv&quot; /&gt;

[[File:StateOperaViennaNightBackside.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:StateOperaViennaNightBackside.jpg|වම|thumb|වියානා රාජ්‍ය ඔපෙරා]]
16 වන සියවසේ මුල් භාගයේදී සංස්කෘතික මධ්‍යස්ථානයක් ලෙස වියානාවේ තත්ත්වය ආරම්භ වූ අතර එය වීණාව ඇතුළු උපකරණ වටා අවධානය යොමු විය. ලුඩ්විග් වැන් බීතෝවන් ඔහුගේ ජීවිතයේ වැඩි කාලයක් වියානාහි ගත කළේය. මොසාර්ට්ට ආරෝපණය කරන ලද ඔස්ට්‍රියාවේ වත්මන් ජාතික ගීය, දෙවන ලෝක යුද්ධයෙන් පසු සාම්ප්‍රදායික ඔස්ට්‍රියානු ගීය වෙනුවට ජෝසප් හේඩ්න් විසින් තෝරා ගන්නා ලදී.&lt;ref name=&quot;bv&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;jh&quot; /&gt;

ඔස්ට්‍රියානු හර්බට් වොන් කරජන් වසර 35 ක් බර්ලින් ෆිල්හාර්මොනික් හි ප්‍රධාන කොන්දොස්තර විය. ඔහු සාමාන්‍යයෙන් 20 වන සියවසේ ශ්‍රේෂ්ඨතම කොන්දොස්තරවරයෙකු ලෙස සලකනු ලබන අතර, ඔහු 1960 ගණන්වල සිට ඔහුගේ මරණය දක්වා යුරෝපීය සම්භාව්‍ය සංගීතයේ ප්‍රමුඛ චරිතයක් විය.&lt;ref name=&quot;NYT obit&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/1989/07/17/obituaries/herbert-von-karajan-is-dead-musical-perfectionist-was-81.html|title=Herbert von Karajan Is Dead; Musical Perfectionist was 81|last=Rockwell|first=John|date=17 July 1989|work=The New York Times|access-date=27 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180712135148/https://www.nytimes.com/1989/07/17/obituaries/herbert-von-karajan-is-dead-musical-perfectionist-was-81.html|archive-date=12 July 2018|pages=A1|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

=== විද්‍යාව සහ දර්ශනය ===
[[File:Young_Kurt_Gödel_as_a_student_in_1925.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Young_Kurt_G%C3%B6del_as_a_student_in_1925.jpg|thumb|කර්ට් ගොඩෙල් 1925 දී ශිෂ්‍යයෙකු ලෙස]]
ඔස්ට්‍රියාව ජාත්‍යන්තර කීර්තියක් ඇති බොහෝ විද්‍යාඥයින්ගේ තොටිල්ල විය. ඔවුන් අතර 19 වන සියවසේ ප්‍රමුඛ විද්‍යාඥයින් වන ලුඩ්විග් බෝල්ට්ස්මන්, අර්නස්ට් මැක්, වික්ටර් ෆ්‍රාන්ස් හෙස් සහ ක්‍රිස්ටියන් ඩොප්ලර් ද වෙති. 20 වන සියවසේදී, න්‍යෂ්ටික පර්යේෂණ සහ ක්වොන්ටම් යාන්ත්‍ර විද්‍යාව සඳහා ලයිස් මීට්නර්, අර්වින් ෂ්‍රෝඩින්ගර් සහ වුල්ෆ්ගැන්ග් පෝලි විසින් 1920 සහ 1930 ගණන් වලදී මෙම ප්‍රදේශවල සංවර්ධනයට ප්‍රධාන විය. වර්තමාන ප්‍රමුඛ ක්වොන්ටම් භෞතික විද්‍යාඥයින් වන්නේ ක්වොන්ටම් දෘෂ්ටි විද්‍යාවේ සහ ක්වොන්ටම් තොරතුරු වල වැදගත් වර්ධනයන් සඳහා ප්‍රසිද්ධ ඇන්ටන් සයිලින්ගර් සහ පීටර් සොලර් ය.

භෞතික විද්‍යාඥයින්ට අමතරව, ඔස්ට්‍රියාව 20 වන සියවසේ වඩාත්ම කැපී පෙනෙන දාර්ශනිකයන් දෙදෙනෙකු වන ලුඩ්විග් විට්ගන්ස්ටයින් සහ කාල් පොපර්ගේ උපන් ස්ථානය විය. ඔවුන්ට අමතරව, ජීව විද්‍යාඥයින් වන ග්‍රෙගර් මෙන්ඩෙල් සහ කොන්රාඩ් ලොරෙන්ස් මෙන්ම ගණිතඥ කර්ට් ගොඩෙල් සහ ෆර්ඩිනන්ඩ් පෝර්ෂේ සහ සීග්ෆ්‍රයිඩ් මාකස් වැනි ඉංජිනේරුවන් ඔස්ට්‍රියානුවන් විය. බර්තා වොන් සට්නර් නොබෙල් සාම ත්‍යාගය ලැබූ පළමු කාන්තාව සහ පළමු ඔස්ට්‍රියානු සම්මානලාභියා බවට පත්විය.

ඔස්ට්‍රියානු විද්‍යාවේ අවධානය සැමවිටම වෛද්‍ය විද්‍යාව සහ මනෝවිද්‍යාව වන අතර, මධ්‍යතන යුගයේ පැරසෙල්සස් සමඟ ආරම්භ විය. තියඩෝර් බිල්රොත්, ක්ලෙමන්ස් වොන් පිර්කට් සහ ඇන්ටන් වොන් අයිසෙල්ස්බර්ග් වැනි කීර්තිමත් වෛද්‍යවරු 19 වන සියවසේ වියානා වෛද්‍ය විද්‍යාලයේ ජයග්‍රහණ මත ගොඩනගා ඇත. මනෝ විශ්ලේෂණයේ නිර්මාතෘ සිග්මන්ඩ් ෆ්‍රොයිඩ්, පුද්ගල මනෝවිද්‍යාවේ නිර්මාතෘ ඇල්ෆ්‍රඩ් ඇඩ්ලර්, මනෝ විද්‍යාඥයින් පෝල් වොට්ස්ලාවික් සහ හාන්ස් ඇස්පර්ගර් සහ මනෝචිකිත්සක වික්ටර් ෆ්‍රෑන්ක්ල් යන අයගේ නිවහන ඔස්ට්‍රියාව විය. 2024 දී ගෝලීය නවෝත්පාදන දර්ශකයේ ඔස්ට්‍රියාව 17 වන ස්ථානයට පත්විය,&lt;ref&gt;{{Cite book |author=[[World Intellectual Property Organization]] |url=https://www.wipo.int/web-publications/global-innovation-index-2024/en/ |title=Global Innovation Index 2024: Unlocking the Promise of Social Entrepreneurship |publisher=World Intellectual Property Organization |year=2024 |isbn=978-92-805-3681-2 |page=18 |language=en |doi=10.34667/tind.50062 |access-date=2024-10-06}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=RTD – Item |url=https://ec.europa.eu/newsroom/rtd/items/691898 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210902140715/https://ec.europa.eu/newsroom/rtd/items/691898 |archive-date=2 September 2021 |access-date=2 September 2021 |website=ec.europa.eu}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=28 October 2013 |title=Global Innovation Index |url=https://knowledge.insead.edu/entrepreneurship-innovation/global-innovation-index-2930 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210902101622/https://knowledge.insead.edu/entrepreneurship-innovation/global-innovation-index-2930 |archive-date=2 September 2021 |access-date=2 September 2021 |website=INSEAD Knowledge |language=en}}&lt;/ref&gt; නමුත් GII 2025 ට අනුව එය 19 වන ස්ථානයට පහත වැටුණි.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Austria ranking in the Global Innovation Index 2025 |url=https://www.wipo.int/gii-ranking/en/austria |access-date=2025-10-20 |website=www.wipo.int |language=en}}&lt;/ref&gt;

ආර්ථික න්‍යාය සඳහා ප්‍රධාන තරඟකාරී දිශාවන්ගෙන් එකක් ලෙස කැපී පෙනෙන ඔස්ට්‍රියානු ආර්ථික විද්‍යා පාසල, ඔස්ට්‍රියානු ආර්ථික විද්‍යාඥයින් වන කාල් මෙන්ගර්, ජෝසප් ෂුම්පීටර්, ඉයුජන් වොන් බෝම්-බවර්ක්, ලුඩ්විග් වොන් මයිසස් සහ ෆ්‍රෙඩ්රික් හයෙක් සමඟ සම්බන්ධ වේ. අනෙකුත් කැපී පෙනෙන ඔස්ට්‍රියානු-උපත ලැබූ සංක්‍රමණිකයින් අතර ආර්ථික මානව විද්‍යාඥ කාල් පෝල් පොලානි, කළමනාකරණ චින්තක පීටර් ඩ්‍රකර්, සමාජ විද්‍යාඥ පෝල් ෆීලික්ස් ලාසර්ස්ෆෙල්ඩ් සහ විද්‍යාඥ ශ්‍රීමත් ගුස්ටාව් නොසාල් ඇතුළත් වේ.

=== ආහාර පාන වර්ග ===
[[File:2015_0731_Apfelstrudel_Vanillesoße_Edelweisshütte_Sölden.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:2015_0731_Apfelstrudel_Vanilleso%C3%9Fe_Edelweissh%C3%BCtte_S%C3%B6lden.jpg|දකුණ|thumb|ටිරෝල් ඔස්ට්‍රියාවේ වැනිලා සෝස් සමඟ පිළිගන්වන ඇපල් ස්ට්‍රඩෙල්]]
[[File:Wiener-Schnitzel02.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Wiener-Schnitzel02.jpg|දකුණ|thumb|''සාම්ප්‍රදායික ඔස්ට්‍රියානු ආහාරයක් වන වීනර් ෂ්නිට්සෙල්'']]
ඔස්ට්‍රියාවේ ආහාර පිසීම ඔස්ට්‍රෝ-හංගේරියානු අධිරාජ්‍යයෙන් ලබාගෙන ඇත. ඔස්ට්‍රියානු ආහාර පිසීම ප්‍රධාන වශයෙන් සියවස් ගණනාවක් පුරා බෙදා හරින ලද රාජකීය-කුයිසීන් (&quot;හොෆ්කුචේ&quot;) සම්ප්‍රදායයි. එය හරක් මස් සහ ඌරු මස් වල හොඳින් සමතුලිත වෙනස්කම් සහ එළවළු වල අසංඛ්‍යාත වෙනස්කම් සඳහා ප්‍රසිද්ධය. සැචර්ටෝර්ට්, සාමාන්‍යයෙන් ඇප්රිකොට් ජෑම් හෝ කස්ටඩ් වලින් පුරවන ලද ඩෝනට්ස් වන &quot;ක්‍රැප්ෆෙන්&quot; සහ ඇපල් වලින් පුරවන ලද &quot;ඇප්ෆෙල්ස්ට්‍රඩෙල්&quot; වැනි &quot;ස්ට්‍රඩෙල්&quot;, &quot;ටොප්ෆෙන්&quot; ලෙස හඳුන්වන චීස් කිරි වර්ගයකින් පුරවන ලද &quot;ටොප්ෆෙන්ස්ට්‍රඩෙල්&quot; සහ &quot;මිලිරාම්ස්ට්‍රඩෙල්&quot; (කිරි-ක්‍රීම් ස්ට්‍රඩෙල්) වැනි විශේෂිත ප්‍රණීත ආහාර නිර්මාණය කළ බේකරි වල &quot;මෙහෙල්ස්පයිසන්&quot; සම්ප්‍රදාය ද ඇත.

දේශීය කලාපීය සම්ප්‍රදායන්ට අමතරව, ආහාර සඳහා හංගේරියානු, චෙක්, පෝලන්ත, යුදෙව්, ඉතාලි, බෝල්කන් සහ ප්‍රංශ ආහාර වර්ග බලපා ඇති අතර, ඒවායින් කෑම වර්ග සහ ආහාර පිළියෙල කිරීමේ ක්‍රම දෙකම බොහෝ විට ණයට ගෙන ඇත. එබැවින් ඔස්ට්‍රියානු ආහාර යුරෝපයේ වඩාත්ම බහු සංස්කෘතික හා අන්තර් සංස්කෘතික එකකි.

සාමාන්‍ය ඔස්ට්‍රියානු කෑම අතරට වීනර් ෂ්නිට්සෙල්, ෂ්වෙයින්ස්බ්‍රේටන්, කයිසර්ෂ්මරන්, ක්නෝඩෙල්, සැචර්ටෝර්ට් සහ ටැෆෙල්ස්පිට්ස් ඇතුළත් වේ. කාර්න්ට්නර් කස්නුඩෙල්න් ද ඇත, ඒවා ටොප්ෆෙන්, අර්තාපල්, ඖෂධ පැළෑටි සහ ගම්මිරිස්වලින් පිරුණු පිටි ගුලියකින් සාදන ලද අතර ඒවා තම්බා බටර් සෝස් සමඟ පිළිගන්වනු ලැබේ. කස්නුඩෙල්න් සාම්ප්‍රදායිකව සලාදයක් සමඟ පිළිගන්වනු ලැබේ. අයර්ෂ්වාමර්ල් කෑම ද ජනප්‍රියයි. සීනි බ්ලොක් ඩිස්පෙන්සර් පෙස් ඔස්ට්‍රියාවේ මෙන්ම මැනර්ෂ්නිටන් හි ද සොයා ගන්නා ලදී. ඔස්ට්‍රියාව එහි මොසාර්ට්කුගල්න් සහ එහි කෝපි සම්ප්‍රදාය සඳහා ද ප්‍රසිද්ධය. වසරකට කිලෝග්‍රෑම් 8 කට වඩා වැඩි ප්‍රමාණයක් සමඟ එය ලොව පුරා හයවන ඉහළම ඒක පුද්ගල කෝපි පරිභෝජනය ඇත.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/business-43742686|title=Coffee: Who grows, drinks and pays the most?|last=Jones|first=Lora|date=13 April 2018|access-date=13 May 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180613115037/https://www.bbc.com/news/business-43742686|archive-date=13 June 2018|publisher=BBC News|language=en-GB|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

බියර් ලීටර් 0.2 (පෆිෆ්), ලීටර් 0.3 (සීඩෙල්, ක්ලයින්ස් බියර් හෝ ග්ලාස් බියර්) සහ ලීටර් 0.5 (කෲගර්ල් හෝ ග්‍රෝස් බියර් හෝ හල්බේ) මිනුම් වලින් අලෙවි කෙරේ. උත්සවවලදී බැවේරියානු විලාසිතාවේ ලීටර් එකක මාස් සහ ලීටර් දෙකක ඩොපල්මාස් ද බෙදා හරිනු ලැබේ. වඩාත් ජනප්‍රිය බියර් වර්ග වන්නේ ලාගර් (ඔස්ට්‍රියාවේ මාර්සන් ලෙස හැඳින්වේ), ස්වභාවිකව පෙන සහිත ස්වික්ල්බියර් සහ තිරිඟු බියර් ය. නත්තල් සහ පාස්කු වැනි නිවාඩු දිනවල බොක් බියර් ද ලබා ගත හැකිය.

වයින් නිපදවන වැදගත්ම ප්‍රදේශ වන්නේ පහළ ඔස්ට්‍රියාව, බර්ගන්ලන්ඩ්, ස්ටයිරියා සහ වියානා ය. ග්‍රූනර් වෙල්ට්ලයිනර් මිදි ඔස්ට්‍රියාවේ වඩාත් කැපී පෙනෙන සුදු වයින් කිහිපයක් සපයයි&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Gruner Veltliner Wine |url=http://www.wine-searcher.com/grape-209-gruner-veltliner |archive-url=https://web.archive.org/web/20140301165955/http://www.wine-searcher.com/grape-209-gruner-veltliner |archive-date=1 March 2014 |access-date=2 June 2014 |publisher=Wine-Searcher}}&lt;/ref&gt; සහ ස්වීගෙල්ට් යනු බහුලව වගා කරන ලද රතු වයින් මිදි වේ.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Zweigelt Wine |url=http://www.wine-searcher.com/grape-645-zweigelt |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140207055743/http://www.wine-searcher.com/grape-645-zweigelt |archive-date=7 February 2014 |access-date=2 June 2014 |publisher=Wine-Searcher}}&lt;/ref&gt;

ඉහළ ඔස්ට්‍රියාව, පහළ ඔස්ට්‍රියාව, ස්ටයිරියා සහ කැරින්ටියා හි, සයිඩර් හෝ පෙරී වර්ගයක් වන මෝස්ට් බහුලව නිෂ්පාදනය කෙරේ.

සාමාන්‍යයෙන් 60% ක් දක්වා මධ්‍යසාර හෝ පළතුරු බ්‍රැන්ඩි වලින් සාදන ලද ස්නැප්ස් වර්ගයක් පානය කරනු ලබන අතර, එය ඔස්ට්‍රියාවේ විවිධ පලතුරු වලින් සාදා ඇත, උදාහරණයක් ලෙස ඇප්රිකොට් ඇට සහ රෝවන්බෙරි. ඔස්ට්‍රියාවේ 20,000 ක් පමණ ඇති කුඩා පෞද්ගලික ස්නැප්ස් ස්කාගාරවල නිෂ්පාදන සෙල්බ්ස්ට්ජෙබ්‍රැන්ටර් හෝ හවුස්බ්‍රෑන්ඩ් ලෙස හැඳින්වේ.

ඇල්ම්ඩඩ්ලර් වැනි දේශීය සිසිල් බීම මධ්‍යසාර පාන සඳහා විකල්පයක් ලෙස රට පුරා ඉතා ජනප්‍රියයි. තවත් ජනප්‍රිය පානයක් වන්නේ කොකා-කෝලා සහ ඔරේන්ජ් ෆැන්ටා හි මුල් සූත්‍රය හෝ වඩාත් දේශීයව ප්‍රසිද්ධ ෆෲකේඩ් අතර මිශ්‍රණයක් වන &quot;ස්පෙසි&quot; ලෙස හඳුන්වනු ලබන පානයයි. ලොව වැඩියෙන්ම අලෙවි වන ශක්තිජනක පානය වන රෙඩ් බුල් හඳුන්වා දුන්නේ ඔස්ට්‍රියානු ව්‍යවසායකයෙකු වන ඩියෙට්‍රිච් මැට්ස්චිට්ස් විසිනි.

=== ක්‍රීඩා ===
[[File:Bergisel.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Bergisel.jpg|thumb|ඉන්ස්බෲක් 1964 සහ 1976 ශීත ඍතු ඔලිම්පික් උළෙල මෙන්ම ඉතිහාසයේ පළමුවැන්න වූ 2012 ශීත ඍතු යොවුන් ඔලිම්පික් උළෙල ද පැවැත්වීය.]]
කඳුකර භූමි ප්‍රදේශය නිසා, ඇල්පයින් ස්කීං යනු ඔස්ට්‍රියාවේ ප්‍රමුඛ ක්‍රීඩාවක් වන අතර එය රටේ ප්‍රවර්ධනය හා ආර්ථික වර්ධනය සඳහා අතිශයින් වටිනා ය.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=Horak|first1=Roman|last2=Spitaler|first2=Georg|date=2003|title=Sport, Space and National Identity: Soccer and Skiing as Formative Forces: On the Austrian Example|url=https://archive.org/details/sim_american-behavioral-scientist_2003-07_46_11/page/1508|journal=American Behavioral Scientist|volume=46|issue=11|pages=1508–1518|doi=10.1177/0002764203046011004|s2cid=144319167}}&lt;/ref&gt; හිම පුවරු පැදීම හෝ ස්කී පැනීම වැනි සමාන ක්‍රීඩා ද පුළුල් ලෙස ජනප්‍රිය ය. ඇනෙමරි මෝසර්-ප්‍රෝල්, ෆ්‍රාන්ස් ක්ලැමර්, හර්මන් මේයර්, ටෝනි සයිලර්, බෙන්ජමින් රයිච්, මාර්ලීස් ෂිල්ඩ් සහ මාසෙල් හර්ෂර් වැනි ඔස්ට්‍රියානු ක්‍රීඩක ක්‍රීඩිකාවන් සියලු කාලයේ ශ්‍රේෂ්ඨතම ඇල්පයින් ස්කී ක්‍රීඩකයින් ලෙසත්, ආර්මින් කොග්ලර්, ඇන්ඩ්‍රියාස් ෆෙල්ඩර්, අර්නස්ට් වෙටෝරි, ඇන්ඩ්‍රියාස් ගෝල්ඩ්බර්ගර්, ඇන්ඩ්‍රියාස් විදෝල්ස්ල්, තෝමස් මෝර්ගන්ස්ටර්න් සහ ග්‍රෙගර් ෂ්ලියරෙන්සෝවර් සියලු කාලයේ ශ්‍රේෂ්ඨතම ස්කී ජම්පර්වරුන් ලෙසත් සැලකේ. බොබ්ස්ලී, ලුජ් සහ ඇටසැකිල්ල ද ඉග්ල්ස් හි ස්ථිර ධාවන පථයක් සහිත ජනප්‍රිය සිදුවීම් වන අතර එය 1964 සහ 1976 දී ඉන්ස්බෲක් හි පැවති ශීත ඍතු ඔලිම්පික් සඳහා බොබ්ස්ලී සහ ලුජ් තරඟ සඳහා සත්කාරකත්වය දැරීය. 2012 දී පළමු ශීත ඍතු යෞවන ඔලිම්පික් උළෙල ද ඉන්ස්බෲක් හි පැවැත්විණි.&lt;ref name=&quot;WYO2012&quot;&gt;{{Cite web |date=12 December 2008 |title=YOG Innsbruck 2012: Relive the announcement |url=http://www.olympic.org/uk/news/olympic_news/full_story_uk.asp?id=2890 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20081216073505/http://www.olympic.org/uk/news/olympic_news/full_story_uk.asp?id=2890 |archive-date=16 December 2008 |access-date=24 December 2008 |publisher=International Olympic Committee}}&lt;/ref&gt;[[File:Fischer_Sports_franz-klammer_1976.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Fischer_Sports_franz-klammer_1976.jpg|වම|thumb|ස්කී ධාවකයෙකු වන ෆ්‍රාන්ස් ක්ලැමර් 1976 දී ඉන්ස්බෲක් හි පැවති ශීත ඍතු ඔලිම්පික් උළෙලේදී රන් පදක්කමක් දිනා ගත්තේය.]]
ඔස්ට්‍රියාවේ පාපන්දු පාලනය කරනු ලබන්නේ ඔස්ට්‍රියාවේ පාපන්දු සංගමය විසිනි.&lt;ref name=&quot;Football&quot;&gt;{{Cite web |date=2009 |title=Österreichischer Fußballbund |url=http://www.oefb.at/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20090628120811/http://www.oefb.at/ |archive-date=28 June 2009 |access-date=17 June 2009 |website=ÖFB |language=de}}&lt;/ref&gt; 1934 FIFA ලෝක කුසලානයේ 4 වන ස්ථානය, 1954 FIFA ලෝක කුසලානයේ 3 වන ස්ථානය සහ 1978 FIFA ලෝක කුසලානයේ 7 වන ස්ථානය ලබා ගනිමින් යුරෝපීය මහාද්වීපයේ වඩාත්ම සාර්ථක පාපන්දු ක්‍රීඩා කරන ජාතීන් අතර ඔස්ට්‍රියාව විය. කෙසේ වෙතත්, 20 වන සියවසේ මැද භාගයේ සිට ඔස්ට්‍රියානු පාපන්දු ජාත්‍යන්තරව සාර්ථක වී නොමැත. ඔස්ට්‍රියාව 2008 UEFA යුරෝපීය පාපන්දු ශූරතාවලිය ස්විට්සර්ලන්තය සමඟ සම-සත්කාරකත්වය දැරීය. ජාතික ඔස්ට්‍රියානු පාපන්දු ලීගය ඔස්ට්‍රියානු බුන්ඩෙස්ලිගා වන අතර එයට වාර්තාගත ශූරයන් වන එස්කේ රැපිඩ් වීන්, එෆ්කේ ඔස්ට්‍රියා වීන්, රෙඩ්බුල් සල්ස්බර්ග් සහ එස් ටර්ම් ග්‍රාස් වැනි කණ්ඩායම් ඇතුළත් වේ.

පාපන්දු වලට අමතරව, ඔස්ට්‍රියාවේ බොහෝ ප්‍රධාන කණ්ඩායම් ක්‍රීඩා සඳහා වෘත්තීය ජාතික ලීග ද ඇත, අයිස් හොකී සඳහා ඔස්ට්‍රියානු හොකී ලීගය, පැසිපන්දු සඳහා Österreichische පැසිපන්දු බුන්ඩෙස්ලිගා සහ ඇමරිකානු පාපන්දු සඳහා ඔස්ට්‍රියානු පාපන්දු ලීගය ද ඇතුළුව. අශ්වාරෝහක පැදීම ද ජනප්‍රියයි; වියානාහි ප්‍රසිද්ධ ස්පාඤ්ඤ පැදීමේ පාසල වියානාහි පිහිටා ඇත.

නිකී ලෝඩා ෆෝමියුලා වන් ධාවකයෙකු වූ අතර ඔහු තුන් වතාවක් F1 ලෝක ශූරයා වූ අතර 1975, 1977 සහ 1984 දී ජයග්‍රහණය කළේය. ක්‍රීඩාවේ වඩාත්ම සාර්ථක ඉදිකිරීම්කරුවන් දෙදෙනා වන ෆෙරාරි සහ මැක්ලරන් යන දෙකටම ශූරයා වූ එකම රියදුරු ඔහුය. අනෙකුත් ප්‍රසිද්ධ ඔස්ට්‍රියානු F1 ධාවකයින් වන්නේ ගෙර්හාර්ඩ් බර්ගර් සහ ජොචෙන් රින්ඩ්ට් ය. ඔස්ට්‍රියාව F1 තරඟ (ඔස්ට්‍රියානු ග්‍රෑන්ඩ් ප්‍රී) ද පවත්වයි; දැන් රෙඩ්බුල් රින්ග් හිදී පැවැත්වෙන අතර, අතීතයේදී ඔස්ටර්රීච්රිං සහ සෙල්ට්වෙග් ගුවන් තොටුපළේදීද පැවැත්වේ.

තෝමස් මස්ටර් හිටපු ටෙනිස් ක්‍රීඩකයෙකු වන අතර 1990 ගණන්වල ලොව ප්‍රමුඛතම මැටි පිටියේ ක්‍රීඩකයෙකු විය. ඔහු 1995 ප්‍රංශ විවෘත ටෙනිස් ශූරතාව දිනා ගත් අතර 1996 දී ATP ශ්‍රේණිගත කිරීම්වල අංක 1 ස්ථානයට පත්විය. 2020 එක්සත් ජනපද විවෘත ටෙනිස් ජයග්‍රාහක ඩොමිනික් තීම් ද තවත් ප්‍රමුඛ ටෙනිස් ක්‍රීඩකයෙකි, ඔහු ලොව අංක 3 දක්වා ඉහළ ගොස් ඇති අතර ප්‍රංශ විවෘත සහ ඕස්ට්‍රේලියානු විවෘත ටෙනිස් තරඟාවලියේ අවසන් මහා තරඟවලටද සහභාගී වී ඇත. අනෙකුත් ප්‍රසිද්ධ ඔස්ට්‍රියානු ටෙනිස් ක්‍රීඩකයින් අතර හෝස්ට් ස්කොෆ් සහ ජර්ගන් මෙල්සර් ද වෙති.

දෙවන ලෝක යුද්ධයෙන් පසු දෙවන ජනරජයේ මුල් වසරවලදී, ඔස්ට්‍රියා සංචාරය වැනි පාපැදි ධාවන තරඟ හරහා සහ 1954 ලෝක කුසලානයේදී ජාතික පාපන්දු කණ්ඩායම තෙවන ස්ථානයට පත්වීම සහ 1950 ගණන්වල ටෝනි සයිලර් සහ &quot;කිට්ස්බුහෙල් ආශ්චර්ය කණ්ඩායමේ&quot; අනෙකුත් අයගේ දස්කම් වැනි ක්‍රීඩා සාර්ථකත්වයන් හරහා ක්‍රීඩාව ජාතික විඥානය වර්ධනය කිරීමට සහ ජාතික ආත්ම විශ්වාසය ඉහළ නැංවීමට සැලකිය යුතු කාර්යභාරයක් ඉටු කළේය.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Marschick|first=Matthias|date=Summer 2011|title=Austrian Sport and the Challenges of Its Recent Historiography|journal=Journal of Sport History|volume=38|issue=2|pages=189–198|doi=10.5406/jsporthistory.38.2.189|jstor=10.5406/jsporthistory.38.2.189|s2cid=145300546}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Norden|first=Gilbert|date=Spring 2001|title=Austrian Sport Museums|url=http://library.la84.org/SportsLibrary/JSH/JSH2001/JSH2801/JSH2801h.pdf|url-status=dead|journal=Journal of Sport History|volume=28|issue=1|pages=87–107|archive-url=https://web.archive.org/web/20170114031850/http://library.la84.org/SportsLibrary/JSH/JSH2001/JSH2801/JSH2801h.pdf|archive-date=14 January 2017|access-date=3 January 2017}}&lt;/ref&gt;

== යොමු කිරීම් ==</text>
      <sha1>ebk45l7l1ahgme2h2uloo1rwipk13xa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ඩයමන්ඩ් ෆොක්ස්</title>
    <ns>0</ns>
    <id>185903</id>
    <revision>
      <id>805182</id>
      <parentid>770715</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T00:36:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>805182</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7092" sha1="ampav0r76g0app7i4811tftjsdazjxw" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව පුද්ගලයා
| name = ඩයමන්ඩ් ෆොක්ස්
| image = Diamond Foxxx AVN Adult Entertainment Expo 2010.jpg
| caption = 
| birth_name = ස්ටෙෆනි වුඩ්කොක්
| birth_date = {{Birth date and age|1973|1|5}}
| birth_place = ජෝජියාවේ ඇල්බනි නුවර
| other_names = 
| years_active = 
| height = 
| awards = 
| website = {{URL|https://diamondfoxxx.com/}}  	
}}

'''ඩයමන්ඩ් ෆොක්ස්''' ({{en|Diamond Foxxx}}) (උපත ජනවාරි 5, 1973), ඇමරිකානු ජාතික ලෝකපූජිත [[කාමෝද්දීපන චිත්‍රපට|අසභ්‍ය සිනමා]] නිළියකි.&lt;ref name=&quot;freeones&quot;&gt;[http://www.freeones.com/html/d_links/bio_Diamond_Foxxx.php Biografía de Diamond Foxxx] en FreeOnes&lt;/ref&gt; ඒ.වී.එන්. සම්මානයෙන් පුද ලද ඇය, බ්රෑසර්ස්, නෝටි ඇමරිකා, රියැලිටි කිංග්ස්, බෑන්ග්බ්‍රෝස්, ගර්ල්ෆ්‍රෙන්ඩ් ෆිල්ම්ස් යනාදී සුප්‍රකට වෙබ් අඩවි රාශියක සන්නාම තානාපතිතුමියක ලෙස ද කටයුතු කර ඇත.&lt;ref&gt;[http://www.realitykings.com/amateur-models/30132/Diamond-Foxxx.htm Perfil de Diamond Foxxx] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100712110049/http://www.realitykings.com/amateur-models/30132/Diamond-Foxxx.htm |date=2010-07-12 }} en [[Reality Kings]].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.brazzers.com/tour3/index.php?action=pornstar_inside&amp;pornstar_id=150 Ficha de Diamond Foxxx] en [[Brazzers]].&lt;/ref&gt;

විශ්ලේෂකයින් හා රසික රසිකාවියන් බොහෝදෙනෙකු පාහේ අසභ්‍ය සිනමා කර්මාන්ත ඉතිහාසයෙහි බිහිවූ විශිෂ්ඨතම අසභ්‍ය සිනමා නිළියක් ලෙස ඇයව පිළිගනී.

== මුල් ජීවිතය ==
ස්ටෙෆනි වුඩ්කොක් නමින් ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ ජෝජියාවේ ඇල්බනි නුවර උපත ලද ඇය එක්සත් ජනපද සන්නද්ධ හමුදාවට බැඳීමට තීරණය කර, ඇමෙරිකානු නාවික හමුදාවේ වසරකට වැඩි කාලයක් ක්‍රියාන්විත රාජකාරියහි නිරතවූවාය. නමුත් අසීමාන්තික කාමාශාව හේතුවෙන් විනය විරෝධී ක්‍රියාවකට හසුවූ ඩයමන්ඩ් හමුදා සේවයෙන් පහ කරන ලදී.  

== වෘත්තීමය ජීවිතය ==
ඉනික්බිතිව [[ටෙක්සාස්]] පුරවරය වෙත ගිය ඇය රාත්‍රී සමාජශාලා කිහිපයක සිතාම්බර නර්තන ශිල්පිණියක් ලෙස ලෙස සේවය කරනා අතරතුර අසභ්‍ය සිනමා කර්මාන්තය ගවේෂණය කිරීමට පටන් ගත්තාය. මේ කාල වකවානුව තුළ දේපළ වෙළඳාම් ක්ෂේත්‍රය ගැඹුරින් හැදෑරූ ඩයමන්ඩ් එයට මූලික ප්‍රාග්ධනය ඉපැයීමේ අදිටනින් අසභ්‍ය සිනමා කර්මාන්තයට පිවිසියාය.

වර්ෂ 2004 දී, නෝටි ඇමරිකා ලේබලය යටතේ තිරගතවූ 'මයි ෆර්ස්ට් සෙක්ස් ටීචර්' චිත්‍රපටයෙන් හාඩ්කෝර් ශෛලියට අත්පොත් තැබූ ඇය
ක්‍රමක්‍රමයෙන් මිල්ෆ් ශානරය අතික්‍රමණය කළාය. 'බිග් වෙට් ටිට්ස්', 'බස්ටි ඔෆිස් මිල්ෆ්ස්', 'එම් ඉස් ෆො මිල්ෆ්', 'කොලේජ් ගයිඩ් ටු මිල්ෆ්ස්', 'කූගර්ස් ඔෆ් බූබ්ස්විල්', 'ඩබල් ඩි'ලීශියස්', 'ෆ්‍රීක්ස් ඔෆ් බූබ්ස්', 'මිල්ෆ් මෙමොආර්ස්', 'මිල්ෆ්ස් මේකිං මනී', 'බෑඩ් ටීචර්ස්', 'ඒනල් ක්‍රේව්ං මිල්ෆ්ස්', 'මිල්ෆ්ස් ලව් මිල්ෆ්ස්', 'මමී ලව්ස් අ බිග් කොක්', 'මයි ෆ්‍රෙන්ඩ්ස් හොට් මම්', 'සෙක්ස් බ්‍රෝකර්' යනාදී චිත්‍රපට රැසකට රංගනයෙන් දායකව එදා මෙදාතුර අසභ්‍ය සිනමාවංශකථාවෙහි ජවනිකා හාරසිය අසූවකට අධික ප්‍රමාණයකට තම අද්විතීය රංගන කෞශල්‍යය මුසුකළාය.

වර්ෂ 2012 දී ඒ.වී.එන්. වසරේ ඕල්-ගර්ල් කණ්ඩායම් සම්මානයෙන් පුද ලද ඇය සම්මාන කිහිපයකටද නිර්දේෂිත නාමයෝජනා ලබා ඇත. 
[[ගොනුව:Diamond Foxxx at AVN Awards 2011 1 (cropped).jpg|thumb|left|upright=0.7|2011දී ඒ.වී.එන්. සම්මාන උළෙලට සපැමිණි ඩයමන්ඩ්.]]

== ජීව දත්ත ==
*උස – අඩි 5 අඟල් 1 ක්
*බර – කිලෝග්රෑම් 48-51 අතර
*මිනුම් පටිපාටිය – 32G-24-36
*[[ලිංගික දිශානතිය]] – ද්විලිංගික
*ආවේණික කාය-ලක්ෂණ – සුවිසල් පිරිපුන් පියයුරු සහ තට්ට්ම්, ශ්වේතවර්ණ සම, කාලානුරූපීව වෙනස්වූ කේශාවර්ණ, නාභිය, භගමණිය, හා උඩු තොලට උඩින් වූ විදුම්, බ්‍රසීලියානු ක්‍රමයට මුළුමනින් බූගෑ යූනික රෝම

== මූලාශ්‍ර ==
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}, 

[[ප්‍රවර්ගය:ජීවමාන ජනයා]]
[[ප්‍රවර්ගය:1973 උපත්]]
[[ප්‍රවර්ගය:අසභ්‍ය සිනමා නිළියෝ]]</text>
      <sha1>ampav0r76g0app7i4811tftjsdazjxw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>පැසාර්ඩ්ෂික්, බල්ගේරියාව</title>
    <ns>0</ns>
    <id>185939</id>
    <revision>
      <id>805133</id>
      <parentid>771190</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T12:18:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>157</id>
      </contributor>
      <comment>[[:c:COM:NETCOPYRIGHT|Copyright violation]], found elsewhere on the web and unlikely to be own work ([[:c:COM:CSD#F1|F1]]), හේතුව ලෙස දක්වා [[c:User:Wdwd|Wdwd]] විසින් [[c:File:PazardzhikView.jpg|PazardzhikView.jpg]] ගොනුව මකාදමා ඇත.</comment>
      <origin>805133</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11495" sha1="ffof3al7hknad48kv91kfb1b58fvbdy" xml:space="preserve">{{Infobox settlement &lt;!--more fields are available for this Infobox--See Template:Infobox Settlement--&gt;
| official_name            = පැසාර්ඩ්ෂික්
| image_skyline            = {{Photomontage
|position=center
|photo1a =
|caption1a = View of Pazardzhik 
|photo2a = Chitalishte Videlina.jpg
|caption2a = [[Chitalishte]] Videlina
|photo2b = Pazardzhik Museum.jpg
|caption2b = [[Pazardzhik History Museum]] 
|photo3a = Pazardzhik City Centre.jpg
|caption3a = The old post office
|photo3b = Church of the Dormition, Pazardzhik.jpg
|caption3b = [[Church of the Dormition of the Mother of God, Pazardzhik|Church of the Dormition]]
|photo4a = Pazardzhik-2020-09-KonstantinVelichkovTheatre01.jpg
|caption4a = Drama Theatre Konstantin Velichkov
|photo4b =  Stanislav Dospevski Art Gallery.jpg
|size = 270 
|spacing = 1
|color = #FFFFF
|border = 1 
|foot_montage = '''Clockwise from top''': Panorama of Pazardzhik, [[Chitalishte Videlina]], [[Pazardzhik History Museum|Regional Historical Museum]], The old post office and clock tower, [[Church of the Dormition of the Mother of God, Pazardzhik|Church of the Dormition]], [[#Drama and Puppet Theatre Konstantin Velichkov|Drama and Puppet Theatre Konstantin Velichkov]], [[#Stanislav Dospevski Art Gallery|Art Gallery Stanislav Dospevski]]
| imagesize                = 280px
}}
| subdivision_type         = Country
| subdivision_name         = [[Bulgaria]]
| subdivision_type1        = [[Provinces of Bulgaria|Province]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(Oblast)&lt;/small&gt;
| timezone                 = [[Eastern European Time|EET]]
| utc_offset               = +2
| timezone_DST             = [[Eastern European Summer Time|EEST]]
| utc_offset_DST           = +3
| map_caption              = Location of Pazardzhik|
| pushpin_map              = Bulgaria#Balkans &lt;!-- the name of a location map as per http://en.wikipedia.org/wiki/Template:Location_map --&gt;
| pushpin_label_position   = &lt;!-- the position of the pushpin label: left, right, top, bottom, none --&gt;
| pushpin_map_caption      = Location of Pazardzhik
| pushpin_mapsize          = 
| leader_title             = Mayor
| population_demonym       = Pazardzhiklia
| postal_code_type         = Postal Code
| area_total_km2           = 37.382
| website                  = [https://www.pazardzhik.bg/ Official website]
| native_name              = {{lang|bg|Пазарджик}}
| image_shield             = Emblem of Pazardzhik.svg|
| subdivision_name1        = [[Pazardzhik Province|Pazardzhik]]
| population_total         = 55,220
| population_urban         = 90,309
| population_footnotes     = &lt;ref name=&quot;nsi.bg&quot;&gt;[https://nsi.bg/bg/content/2975/%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5-%D0%BF%D0%BE-%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B8-%D0%BE%D0%B1%D1%89%D0%B8%D0%BD%D0%B8-%D0%BC%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%B6%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D0%B5%D0%BD%D0%B5-%D0%B8-%D0%BF%D0%BE%D0%BB НАСЕЛЕНИЕ КЪМ 31.12.2022 Г. ПО ОБЛАСТИ, ОБЩИНИ, МЕСТОЖИВЕЕНЕ И ПОЛ]&lt;/ref&gt;
| population_as_of         = &lt;small&gt;2022&lt;/small&gt;
| elevation_m              = 205
| postal_code              = 4400
| area_code                = 034
| blank_info               = PA
| blank_name               = [[Bulgarian car number plates|License plate]]|
| coordinates              = {{coord|42|12|N|24|20|E|region:BG|display=inline}}
| leader_name              = [[Petar Kulenski]] ([[PP-DB]])
| name                     = 
| settlement_type          = නගරය
| image_flag               = Pazardzhik Flag.svg
| image_caption            = 
}}

'''පැසාර්ඩ්ෂික්''' ( {{Langx|bg|Пазарджик}}   {{IPA|bg|ˈpazɐrd͡ʒik|}} ) යනු දකුණු බල්ගේරියාවේ මාරිට්සා ගං ඉවුරේ පිහිටා ඇති නගරයකි . එය [[පැසාර්ඩ්ෂික් පළාත, බල්ගේරියාව|පසාර්ඩ්ෂික් පළාතේ]] සහ පසාර්ඩ්ෂික් මහ නගර සභාවේ මධ්‍යස්ථානයයි. එය ඉහළ ත්‍රේසියානු තැනිතලාවේ සහ තැනිතලාවේ උප කලාපයක් වන පසාර්ඩ්ෂික්-ප්ලොව්ඩිව් ක්ෂේත්‍රයේ පිහිටා ඇත. එය ප්ලොව්ඩිව් සිට බටහිරට පිහිටා ඇත. ජනගහනය 55,220 ක් වන අතර, එය 19 වන සියවසේ අග භාගයේ සිට 20 වන සියවසේ අග භාගය දක්වා වර්ධනය වෙමින් පවතී. නගරය එහි ඉහළම සන්ධිස්ථානයට ළඟා වූ අතර එය 80,000 ඉක්මවයි. 1990 ගණන්වල සහ 2000 ගණන්වල මුල් භාගයේදී බල්ගේරියාවේ දුර්වල ආර්ථික ක්‍රියාකාරිත්වය හේතුවෙන්, [[බල්ගේරියානුවෝ|බල්ගේරියානුවන්ගේ]] සංක්‍රමණය ආරම්භ වූ අතර එය පැසාර්ඩ්ෂික් නගරයටද බලපෑවේය.

පසාර්ඩ්ෂික් හි ඉතිහාසය ක්‍රි.පූ. 7 වන සහස්‍රය දක්වා දිවෙන අතර, මුල් ශිෂ්ටාචාර කුඩා ආසියාවෙන් ගෙන එන ලදී. ඔවුන් කෘෂි-පාස්ත්‍රවාදීන් වූ අතර මාරිට්සා, පසාර්ඩ්ෂික් සහ සිනිටෝවෝ අසල පදිංචි විය. පසාර්ඩ්ෂික් වීනස් නම් මැටි පිළිමයක් 1872 දී සොයා ගන්නා ලදී. ඩ්‍රෝගුබිටායි ගෝත්‍රය මුල් මධ්‍යතන යුගයේ පදිංචි විය. පසාර්ඩ්ෂික් ආරම්භ කිරීම පිළිබඳව විවිධ පර්යේෂණ රාශියක් මතභේදයට තුඩු දී ඇත. ඉන් එකක් වූයේ නගරය 1395 දී සරුහාන්හි නාමිකයන් විසින් ආරම්භ කරන ලද බවයි. තවත් එකක් නම් වසර තුනකට පසුව 1398 දී, නගරය ආරම්භ කරන ලද්දේ ඇක්ටාව් සිට රුමේලියා දක්වා ටාටාර්වරුන්ගේ සංක්‍රමණයෙනි. තෙවැන්න 1418 දී ස්ථාපිත කිරීම ගැන වන අතර, මිනෙට් බේ සහ ටාටාර්වරු ඉස්ක්විලිප් සිට පැමිණි අතර, සිව්වන නිබන්ධනය සහ අවසාන නිබන්ධනය නැවත පදිංචි කරන ලද ක්‍රිමියානු ටාටාර් ජනතාවගෙන් නගරයේ අත්තිවාරමයි. කලාපයේ වී වගාව තීව්‍ර වූ අතර එමඟින් නගරයේ ආර්ථිකය වර්ධනය විය.

රුසෝ-තුර්කි යුද්ධයේදී (1806–1812), කවුන්ට් නිකොලායි කමෙන්ස්කි යටතේ කෙටි වටලෑමක් සිදු විය. 19 වන සියවසේ මැද භාගයේදී එය වැදගත් ශිල්ප හා වෙළඳ මධ්‍යස්ථානයක් විය. මෙම කාලය තුළ බොහෝ ආයතන පිහිටුවන ලදී. ඩෝමිෂන් පල්ලිය මුලින්ම ආරම්භ කරන ලදී. 1872 දී දෙවන මධ්‍යස්ථානයක් ලෙස පසාර්ඩ්ෂික් හි විප්ලවවාදී කමිටුව වාසිල් ලෙව්ස්කි පත් කළේය. ඉන් වසර 4 කට පසු, ජෝර්ජි බෙන්කොව්ස්කි කමිටුවේ ක්‍රියාකාරකම් නැවත ආරම්භ කළේය. රුසෝ-තුර්කි යුද්ධයේදී (1877–1878) අයෝසිෆ් ගුර්කෝ ඔටෝමන්වරුන් සමඟ නගරයෙන් පිටතට පොරබැදූ අතර එම කාලය තුළම, ඕවානෙස් සොවාඩ්ෂියන් නගරය විනාශ කිරීම වැළැක්වීය. පළමු වාර්තා වූ රතු හමුදා භටයින් 1944 සැප්තැම්බර් 23 වන දින පසාර්ඩ්ෂික් වෙත ඇතුළු විය. 1944 සැප්තැම්බර් 9 න් පසු, නගරය කාර්මික මධ්‍යස්ථානයක් දක්වා වර්ධනය වූ අතර, 1947 දී [[ජනසතු කිරීම]] අතරතුර කාර්මික ව්‍යවසායන් ඒකාබද්ධ කිරීම ආරම්භ කළේය. ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයට වෙනස් වන ලෙස ඉල්ලා විරෝධතාකරුවන් 5,000 ක් පමණ සහභාගී වූ විරෝධතා පැවැත්විණි.

පැසාර්ඩ්ෂික්හි ආර්ථිකය දැන් සෙමින් වර්ධනය වන එකකි. 2012 දී ඒක පුද්ගල දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය බිලියන 9,101 කි. සාමාන්‍ය මාසික වැටුප බිලියන 635 ක් වූ අතර 2015 දී විරැකියාව 5.2% ක් විය. අද ආර්ථිකය ප්‍රධාන වශයෙන් කෘෂිකර්මාන්තය මත පදනම් වී ඇති අතර එයට සත්ව අභිජනනය ද ඇතුළත් වේ. ගොවිපලවල් ප්‍රධාන වශයෙන් ඉහළ ත්‍රේසියානු තැනිතලාවේ සාරවත් භූමියේ පිහිටා ඇත. නගරයේ සන්ධිස්ථාන වන්නේ ඔරලෝසු කණුව, [[යුනෙස්කෝ|යුනෙස්කෝව]] විසින් ආරක්ෂා කරන ලද දැව කැටයම් කළ නිරූපකයක් ඇති ඩොමිෂන් පල්ලිය, &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Bulgaria's Pazardzhik between Palm Sunday and Easter |url=https://bnr.bg/en/post/101634482 |access-date=2023-01-15 |website=Bulgarian National Radio |language=en}}&lt;/ref&gt; ඉතිහාස කෞතුකාගාරය, පැරණි තැපැල් කාර්යාලය, නාට්‍ය රඟහල සහ වෙනත් ය.

== යොමු කිරීම් ==
[[ප්‍රවර්ගය:Pages using gadget WikiMiniAtlas]]
[[ප්‍රවර්ගය:බල්ගේරියානු-භාෂා පෙළ ඇතුළත් ලිපි]]</text>
      <sha1>ffof3al7hknad48kv91kfb1b58fvbdy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>මහා බඩවැල් සහ ගුද මාර්ග පිළිකාව</title>
    <ns>0</ns>
    <id>190632</id>
    <revision>
      <id>805221</id>
      <parentid>780836</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T06:19:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Priya Sammani</username>
        <id>82014</id>
      </contributor>
      <comment>ශ්‍රී ලංකාවේ ව්‍යාප්තිය සහ පූර්ව හඳුනාගැනීම (Screening) කොටස හා මූලාශ්‍ර එක් කිරීම</comment>
      <origin>805221</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26189" sha1="fylc7tb1euu9bw0azms08vcfwp2aoql" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව වෛද්‍යමය තත්ත්වය (නව)
|name             =මහා බඩවැල් සහ ගුද මාර්ග පිළිකාව
|synonym          =මහා අන්ත්‍ර පිළිකා, ගුද මාර්ග පිළිකා, බඩවැල් පිළිකා
|image            =Blausen 0246 ColorectalCancer.png
|image_size       =
|alt              =
|caption          =උදාහරණ: මහා අන්ත්‍රයේ පිළිකා දෙකක පිහිටීම සහ පෙනුම
|pronounce        =
|specialty        =[[පිළිකා විද්‍යාව]]&lt;ref name=Ajithkumar2021&gt;{{උපුටා දක්වන පොත |last1=Ajithkumar |first1=Thankamma |last2=Barrett |first2=Ann |last3=Hatcher |first3=Helen |last4=Jefferies |first4=Sarah Jane |title=Oxford මේස යොමුව: පිළිකා විද්‍යාව |date=2021 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-874544-0 |pages=140-195 |edition=2nd |url=https://books.google.com/books?id=tLklEAAAQBAJ&amp;newbks=0&amp;printsec=frontcover&amp;pg=PA175 |language=en |chapter=7. ආමාශ ආන්ත්‍රික පද්ධතියේ පිළිකා |access-date=2022-07-09 |archive-date=2022-07-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220715050429/https://books.google.com/books?id=tLklEAAAQBAJ&amp;newbks=0&amp;printsec=frontcover&amp;pg=PA175 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|symptoms         =ගුද මාර්ගයෙන් ලේ පිටවීම, වැසිකිලි පුරුදු වෙනස්කම්, [[බර අඩු වීම]], නිතරම වෙහෙස දැනීම&lt;ref name=NCI2022PtTx/&gt;
|onset            =
|duration         =
|causes           =මහලු වයස, ජීවන රටා සාධක, ජානමය ආබාධ&lt;ref name=NCI2022Pre/&gt;
|risks            =ආහාර, [[තරබාරුකම]], [[දුම්පානය]], [[ශාරීරික ක්‍රියාකාරකම්]] නොමැතිකම, [[මත්පැන් (මත්ද්‍රව්‍ය)|මත්පැන්]] භාවිතය&lt;ref name=NCI2022PtTx/&gt;
|diagnosis        =සිග්මොයිඩොස්කොපි (සිග්මාභීක්ෂණය) හෝ කොලොනොස්කොපි (පුරීතන් ඊක්ෂණය) අතරතුර පටක ජෛව පරීක්ෂණයක් සිදු කිරීම&lt;ref name=NCI2022PtTx/&gt;
|differential     =
|prevention       =[[Cancer screening|Screening]] from age of 50 to 69, varies by country&lt;ref name=Ajithkumar2021/&gt;
|treatment        =ශල්‍යකර්මය, [[විකිරණ චිකිත්සාව]], [[රසායනික චිකිත්සාව]], [[ඉලක්කගත චිකිත්සාව]]&lt;ref name=NCI2022PtTx/&gt;
|medication       =
|prognosis        =[[පස් අවුරුදු පැවැත්මේ අනුපාතය]] රෝගයේ ප්‍රමාණය අනුව 14% සිට 90% දක්වා වේ&lt;ref name=Nagaraju2021/&gt;
|frequency        =මිලියන 9.4 (2015)&lt;ref name=GBD2015Pre&gt;{{උපුටා දක්වන්න සඟරාව | vaauthors = Vos T, Barber RM, Bell B, Bertozzi-Villa A, Biryukov S, Bolliger I, etal | collaboration = GBD 2015 රෝග සහ තුවාල සිදුවීම් සහ ව්‍යාප්තිය සහයෝගිතාකරුවන් | මාතෘකාව = ගෝලීය, කලාපීය සහ ජාතික සිදුවීම්, ව්‍යාප්තිය සහ 1990–2015 රෝග සහ තුවාල 310 ක් සඳහා ආබාධිතව ජීවත් වූ වසර: 2015 ගෝලීය රෝග බර අධ්‍යයනය සඳහා ක්‍රමානුකූල විශ්ලේෂණයක් | journal = Lancet | පරිමාව = 388 | issue = 10053 | පිටු = 1545–1602 | දිනය = ඔක්තෝබර් 2016 | pmid = 27733282 | pmc = 5055577 | doi = 10.1016/S0140-6736(16)31678-6 }}&lt;/ref&gt;
|deaths           =916,000 (2022)&lt;ref name=WHO2022/&gt;
}}

මහා අන්ත්‍ර පිළිකාව, කොලරෙක්ටල් පිළිකාව හෝ ගුද මාර්ගයේ පිළිකාව ලෙසද හැඳින්වෙන '''මහා බඩවැල් සහ ගුද මාර්ග පිළිකාව''' ( '''CRC''' ) යනු මහා අන්ත්‍රයේ හෝ ගුද මාර්ගයේ [[පිළිකා|අසාමාන්‍ය සෛල]] වර්ධනය වීමයි.&lt;ref name=&quot;NHS&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Bowel cancer|url=https://www.nhs.uk/conditions/bowel-cancer/|website=nhs.uk|access-date=9 July 2022|language=en|date=20 October 2017|archive-date=7 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220607142031/https://www.nhs.uk/conditions/bowel-cancer/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; මෙම සෛල වලට ශරීරයේ අනෙකුත් කොටස් ආක්‍රමණය කිරීමට හෝ පැතිරීමට හැකියාව ඇත.&lt;ref name=&quot;NCI2022Pt&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=General Information About Colon Cancer|url=https://www.cancer.gov/types/colorectal/patient/colon-treatment-pdq|website=NCI|access-date=13 July 2022|date=6 April 2022|archive-date=15 July 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220715050430/https://www.cancer.gov/types/colorectal/patient/colon-treatment-pdq|url-status=live}}&lt;/ref&gt; රෝග ලක්ෂණ අතරට මළපහ තුළ රුධිරය තිබීම, සාමාන්‍ය මලපහ පිටවීමේ ක්‍රමයේ වෙනස්වීම්, බර අඩු වීම, වෙහෙස දැනීම සහ උදර වේදනාව වැනි දෑ ඇතුළත් විය හැකිය.&lt;ref name=&quot;WHO2019.177&quot;&gt;{{උපන්‍යාස පොත|last=WHO Classification of Tumours Editorial Board|title=Digestive System Tumours|date=2019|location=Lyon (France)|isbn=978-92-832-4499-8|page=177-187|edition=5th|url=https://publications.iarc.fr/Book-And-Report-Series/Who-Classification-Of-Tumours/Digestive-System-Tumours-2019|language=en|chapter=6. Tumours of the colon and rectum: colorectal adenocarcinoma|access-date=2022-07-19|archive-date=2022-06-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20220613044546/https://publications.iarc.fr/Book-And-Report-Series/Who-Classification-Of-Tumours/Digestive-System-Tumours-2019|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

බොහෝ මහා අන්ත්‍ර පිළිකා ඇතිවන්නේ මහලු විය සහ ජීවන රටා සාධක නිසා වන අතර, ජානමය ආබාධ හේතුවෙන් ඉතා සුළු සංඛ්‍යාවක් පමණක් වාර්තා වේ.&lt;ref name=&quot;NCI2022Pre&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Colorectal Cancer Prevention (PDQ®)|url=https://www.cancer.gov/types/colorectal/hp/colorectal-prevention-pdq#section/all|website=National Cancer Institute|access-date=9 July 2022|date=21 April 2022|archive-date=27 October 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181027021634/https://www.cancer.gov/types/colorectal/hp/colorectal-prevention-pdq#section/all|url-status=live}}&lt;/ref&gt; අනෙකුත් අවදානම් සාධක අතර ආහාර, [[ස්ථුලතාව|තරබාරුකම]], දුම්පානය සහ [[ශාරීරික අභ්‍යාස|ශාරීරික ක්‍රියාකාරකම්]] නොමැතිකම (ව්‍යායාම නොකිරීම) ඇතුළත් වේ.&lt;ref name=&quot;WHO2019.177&quot; /&gt; අවදානම වැඩි කරන ආහාර සාධක අතර රතු මස්, සැකසූ මස් සහ මධ්‍යසාර ඇතුළත් වේ.&lt;ref name=&quot;WHO2019.177&quot; /&gt; අනෙකුත් අවදානම් සාධක අතර ශ්‍රෝණියට විකිරණ ප්‍රතිකාර කිරීම සහ ප්‍රදාහක බඩවැල් රෝග, [[ක්රෝන්ගේ රෝගය|ක්‍රෝන්ගේ රෝගය]] සහ ව්‍රණමය පුරීතත්දානය ඇතුළත් වේ.&lt;ref name=&quot;WHO2019.177&quot; /&gt; මහා අන්ත්‍ර පිළිකා ඇති කළ හැකි ප්‍රවේණික [[ප්‍රවේණි ආබාධ|ජානමය ආබාධ]] අතරට ආවේනික ඇඩිනෝ පොලිපෝසියාව සහ පාරම්පරික පොලිපෝසියාව නොවන මහා අන්ත්‍ර පිළිකා ඇතුළත් වේ; කෙසේ වෙතත්, මේවා රෝගීන්ගෙන් 5% කටත් වඩා අඩු ප්‍රමාණයක් නියෝජනය කරයි.&lt;ref name=&quot;NCI2022Pre&quot; /&gt; එය සාමාන්‍යයෙන් ආරම්භ වන්නේ, බොහෝ විට පොලිප් ස්වරූපයෙන්, ඇඩිනෝමාවක් (නිරෝගී ගෙඩියක්) ලෙසයි. නමුත් කාලයත් සමඟ එය පිළිකාවක් බවට පත්වේ.&lt;ref name=&quot;WHO2019.177&quot; /&gt; මහා අන්ත්‍රයේ පිළිකා සාමාන්‍යයෙන් එය හට ගන්නා ස්ථානය අනුව; දකුණු පැත්ත, වම් පැත්ත සහ ගුද මාර්ගය ලෙස බෙදිය හැකිය.&lt;ref name=&quot;WHO2019.177&quot; /&gt;

සිග්මොයිඩොස්කොපි (සිග්මාභීක්ෂණය) හෝ [[කොලනොස්කොපි|කොලොනොස්කොපි (පුරීතන් ඊක්ෂණය]]) පරීක්ෂණයකදී මහා අන්ත්‍රයේ සාම්පලයක් ලබා ගැනීමෙන් බඩවැල් පිළිකා හඳුනාගත හැකිය.&lt;ref name=&quot;NCI2022PtTx&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Colon Cancer Treatment (PDQ®)|url=http://www.cancer.gov/cancertopics/pdq/treatment/colon/Patient/page1/AllPages|website=NCI|access-date=9 July 2022|date=6 April 2022|archive-date=5 July 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140705111552/http://www.cancer.gov/cancertopics/pdq/treatment/colon/Patient/page1/AllPages|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ඉන්පසු රෝගය පැතිරී ඇත්දැයි තීරණය කිරීම සඳහා [[Medical imaging|වෛද්‍ය ප්‍රතිබිම්බකරණය]] සිදු කරනු ලැබේ.&lt;ref name=&quot;NCI2022PtTx&quot; /&gt; මහා අන්ත්‍ර පිළිකා වැළැක්වීම සහ මරණ අඩු කිරීම සඳහා මෙම පරීක්ෂාව ඵලදායී වේ. වයස අවුරුදු 45 සිට 75 දක්වා කාලය තුළ මෙම ක්‍රම අතරින් එකකින් පරීක්ෂා කිරීම නිර්දේශ කෙරේ.&lt;ref name=&quot;USPSTF2021&quot;&gt;{{Cite journal|last=US Preventive Services Task|first=Force.|last2=Davidson|first2=KW|last3=Barry|first3=MJ|last4=Mangione|first4=CM|last5=Cabana|first5=M|last6=Caughey|first6=AB|last7=Davis|first7=EM|last8=Donahue|first8=KE|last9=Doubeni|first9=CA|last10=Krist|first10=AH|last11=Kubik|first11=M|title=Screening for Colorectal Cancer: US Preventive Services Task Force Recommendation Statement.|journal=JAMA|date=18 May 2021|volume=325|issue=19|pages=1965-1977|doi=10.1001/jama.2021.6238|pmid=34003218}}&lt;/ref&gt; කොලොනොස්කොපි පරීක්ෂාවේදී, කුඩා පොලිප් එකක් (මස් දල්ලක් වැනි) හමු වුවහොත් ඒවා ඉවත් කළ හැකිය.&lt;ref name=&quot;WCR2014_5.5&quot;&gt;{{උපන්‍යාස පොත|last=Bosman|first=Frank T.|editor-last=Stewart|editor-first=Bernard W.|editor-last2=Wild|editor-first2=Christopher P|title=World Cancer Report|date=2014|publisher=the International Agency for Research on Cancer, World Health Organization|isbn=978-92-832-0443-5|pages=392–402|chapter-url=http://publications.iarc.fr/Non-Series-Publications/World-Cancer-Reports/World-Cancer-Report-2014|chapter=Chapter 5.5: Colorectal Cancer|access-date=2020-08-05|archive-date=2016-09-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20160919073553/http://publications.iarc.fr/Non-Series-Publications/World-Cancer-Reports/World-Cancer-Report-2014|url-status=live}}&lt;/ref&gt; විශාල පොලිප් එකක් හෝ ගෙඩියක් හමු වුවහොත්, එය පිළිකාවක් දැයි පරීක්ෂා කිරීම සඳහා බයොප්සි පරීක්ෂණයක් සිදු කළ හැකිය. ඇස්පිරින් සහ අනෙකුත් ස්ටෙරොයිඩ් නොවන ප්‍රති-ප්‍රදාහික ඖෂධ මගින් අවදානම අඩු කරයි.&lt;ref name=&quot;WCR2014_5.5&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|vauthors=Thorat MA, Cuzick J|title=Role of aspirin in cancer prevention|journal=Current Oncology Reports|volume=15|issue=6|pages=533–540|date=December 2013|pmid=24114189|doi=10.1007/s11912-013-0351-3|url=http://qmro.qmul.ac.uk/xmlui/handle/123456789/10490|access-date=2020-08-05|archive-date=2020-08-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20200801023015/https://qmro.qmul.ac.uk/xmlui/handle/123456789/10490|url-status=live}}&lt;/ref&gt; කෙසේ වෙතත්, අතුරු ආබාධ හේතුවෙන් මෙම කාර්යය සඳහා ඒවා සාමාන්‍ය ලෙස භාවිතය නිර්දේශ නොකරයි.&lt;ref&gt;{{Cite journal|title=Routine aspirin or nonsteroidal anti-inflammatory drugs for the primary prevention of colorectal cancer: recommendation statement|journal=American Family Physician|volume=76|issue=1|pages=109–113|date=July 2007|pmid=17668849|url=http://www.aafp.org/afp/2007/0701/p109.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714192923/http://www.aafp.org/afp/2007/0701/p109.html|url-status=live|archive-date=July 14, 2014}}&lt;/ref&gt;

මහා අන්ත්‍ර පිළිකා සඳහා භාවිතා කරන ප්‍රතිකාර සඳහා ශල්‍යකර්ම, විකිරණ චිකිත්සාව, [[කීමොතෙරපි|රසායනික චිකිත්සාව]] සහ ඉලක්කගත චිකිත්සාව යන සංයෝග කිහිපයක් ඇතුළත් විය හැකිය.&lt;ref name=&quot;NCI2022PtTx&quot; /&gt; මහා අන්ත්‍ර බිත්තිය තුළට සීමා වී ඇති පිළිකා සැත්කම් මගින් සුව කළ හැකි අතර, පුළුල් ලෙස පැතිරී ඇති පිළිකා සාමාන්‍යයෙන් සුව කළ නොහැකි අතර, ජීවන තත්ත්වය කළමනාකරණය සහ රෝග ලක්ෂණ පාලනය කිරීම සිදු කෙරේ.&lt;ref name=&quot;NCI2022PtTx&quot; /&gt; කලින් හඳුනාගත් රෝග සඳහා, පස් අවුරුදු පැවැත්මේ අනුපාතය 90% ක් පමණ වන නමුත් පිළිකාව පැතිර ගිය පසු එය 14% දක්වා පහත වැටේ.&lt;ref name=&quot;Nagaraju2021&quot;&gt;{{උපන්‍යාස පොත|last=Dariya|first=Begum|last2=Chalikonda|first2=Gayatri|last3=Purnachandra|first3=Ganji|editor-last=Nagaraju|editor-first=Ganji Purnachandra|editor-last2=Shukla|editor-first2=Dhananjay|editor-last3=Vishvakarma|editor-first3=Naveen Kumar|title=Colon Cancer Diagnosis and Therapy: Volume 1|date=2021|publisher=Springer Nature|location=Switzerland|isbn=978-3-030-63368-4|pages=1-14|url=https://books.google.com/books?id=RvUyEAAAQBAJ&amp;newbks=0&amp;printsec=frontcover&amp;dq=Colorectal+cancer+bowel+cancer&amp;hl=en|language=en|chapter=1. Epidemiology of colorectal cancer|access-date=2022-07-09|archive-date=2022-07-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20220715050430/https://books.google.com/books?id=RvUyEAAAQBAJ&amp;newbks=0&amp;printsec=frontcover&amp;dq=Colorectal+cancer+bowel+cancer&amp;hl=en|url-status=live}}&lt;/ref&gt; එක්සත් ජනපදයේ පස් අවුරුදු පැවැත්මේ අනුපාතය 65% ක් පමණ වේ.&lt;ref name=&quot;SEER2014&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=SEER Stat Fact Sheets: Colon and Rectum Cancer|url=http://seer.cancer.gov/statfacts/html/colorect.html|website=NCI|access-date=18 June 2014|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140624140833/http://seer.cancer.gov/statfacts/html/colorect.html|archive-date=June 24, 2014}}&lt;/ref&gt; තනි පුද්ගලයෙක්ගේ ජීවත් වීමේ සම්භාවිතාව රඳා පවතින්නේ පිළිකාව කෙතරම් පැතිරී ඇත් යන්න, ශල්‍යකර්මයකින් සියලුම පිළිකා ඉවත් කළ හැකිද නැද්ද යන්න සහ පුද්ගලයාගේ සමස්ත සෞඛ්‍යය මත ය.&lt;ref name=&quot;NCI2022Pt&quot; /&gt;

මහා අන්ත්‍ර පිළිකාව යනු ආමාශ ආන්ත්‍රික පිළිකා වල වඩාත්ම සුලභ වර්ගයයි.&lt;ref name=&quot;WHO2019.6.intro&quot;&gt;{{උපන්‍යාස පොත|last=WHO Classification of Tumours Editorial Board|title=Digestive System Tumours|date=2019|location=Lyon (france)|isbn=978-92-832-4499-8|page=162|edition=5th|url=https://publications.iarc.fr/Book-And-Report-Series/Who-Classification-Of-Tumours/Digestive-System-Tumours-2019|language=en|chapter=6. Tumours of the colon and rectum: introduction|access-date=2022-07-19|archive-date=2022-06-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20220613044546/https://publications.iarc.fr/Book-And-Report-Series/Who-Classification-Of-Tumours/Digestive-System-Tumours-2019|url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2020 දී, නව රෝගීන් මිලියන 1.93 ක් වාර්තා වූ අතර රෝගයෙන් සිදු වූ මරණ 916,000 ක් වාර්තා විය.&lt;ref name=&quot;WHO2022&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Cancer|url=https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/cancer|date=3 February 2022|access-date=9 July 2022|website=www.who.int|language=en|archive-date=8 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200308143151/https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/cancer|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Bray2018&quot;&gt;{{Cite journal|vauthors=Bray F, Ferlay J, Soerjomataram I, Siegel RL, Torre LA, Jemal A|title=Global cancer statistics 2018: GLOBOCAN estimates of incidence and mortality worldwide for 36 cancers in 185 countries|journal=Ca|volume=68|issue=6|pages=394–424|date=November 2018|pmid=30207593|doi=10.3322/caac.21492|url=https://semanticscholar.org/paper/83ab5cf89399bca5449f4a7baf1b1b3c2e1178c7|doi-access=free|access-date=2020-08-05|archive-date=2021-04-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20210417233225/https://www.semanticscholar.org/paper/Global-cancer-statistics-2018%3A-GLOBOCAN-estimates-Bray-Ferlay/83ab5cf89399bca5449f4a7baf1b1b3c2e1178c7|url-status=live}}&lt;/ref&gt; එය සියලුම වාර්තා වූ රොෟගීන් ගණනින් 10% ක් පමණ වේ.&lt;ref name=&quot;WCR2014Epi&quot;&gt;{{උපන්‍යාස පොත|last=Forman|first=David|last2=Ferlay|first2=Jacques|editor-last=Stewart|editor-first=Bernard W.|editor-last2=Wild|editor-first2=Christopher P|title=World Cancer Report|date=2014|publisher=the International Agency for Research on Cancer, World Health Organization|isbn=978-92-832-0443-5|pages=16–53|chapter-url=http://publications.iarc.fr/Non-Series-Publications/World-Cancer-Reports/World-Cancer-Report-2014|chapter=Chapter 1.1: The global and regional burden of cancer|access-date=2020-08-05|archive-date=2016-09-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20160919073553/http://publications.iarc.fr/Non-Series-Publications/World-Cancer-Reports/World-Cancer-Report-2014|url-status=live}}&lt;/ref&gt; එය පිරිමින් අතර තුන්වන වඩාත් සුලභ පිළිකාව වන අතර කාන්තාවන් අතර දෙවනුව වඩාත් සුලභ පිළිකාව ලෙස වාර්තා වේ.&lt;ref name=&quot;WHO2019.177&quot; /&gt; එය පිරිමින්ට වඩා කාන්තාවන් තුළ අඩුවෙන් දක්නට ලැබේ.&lt;ref name=&quot;WCR2014_5.5&quot; /&gt; [[සංවර්ධිත රටවල්|දියුණු රටවල]] එය බහුලව දක්නට ලැබෙන අතර, රෝගීන්ගෙන් 65% කට වඩා දක්නට ලැබේ.&lt;ref name=&quot;WCR2014_5.5&quot; /&gt;

=== ශ්‍රී ලංකාවේ ව්‍යාප්තිය සහ පූර්ව හඳුනාගැනීම ===
ශ්‍රී ලංකාවේ ජාතික පිළිකා මර්දන වැඩසටහනේ (National Cancer Control Programme - NCCP) පිළිකා ලේඛන දත්තවලට අනුව, මහා බඩවැල් සහ ගුද මාර්ග පිළිකාව මෙරට පිරිමින් සහ කාන්තාවන් අතර බහුලවම වාර්තා වන ප්‍රධාන පිළිකා පහ අතරට එක්ව ඇත.&lt;ref name=&quot;Nirogi_CRC&quot;&gt;{{cite web |author=වෛද්‍ය ප්‍රියා සම්මානි (Dr. Priya Sammani, MBBS, PG Dip. in Family Medicine) |title=මහා බඩවැලේ පිළිකා සහ ගුද මාර්ගයේ පිළිකා රෝග ලක්ෂණ, හේතු සහ ප්‍රතිකාර (Colorectal / Colon Cancer in Sinhala) |url=https://nirogilanka.com/colorectal-colon-cancer/ |website=නිරෝගී ලංකා (Nirogi Lanka) |language=si |access-date=2026-11-11}}&lt;/ref&gt; නාගරීකරණයත් සමඟ සැකසූ මස් වර්ග භාවිතය ඉහළ යාම, ආහාරමය තන්තු (Dietary fiber) අඩුවීම සහ ව්‍යායාම මදිකම මෙම වර්ධනයට ප්‍රධාන වශයෙන් බලපා ඇත.

මහා බඩවැලේ ඇතිවන පූර්ව-පිළිකාමය පොලිප්ස් (Adenomatous polyps) පිළිකාවක් බවට පරිවර්තනය වීමට වසර 5–10ක පමණ කාලයක් ගතවන බැවින්, නිසි පූර්ව පරීක්ෂණ (Screening) මගින් මෙම පිළිකාව මුල් අවධියේදීම වළක්වා ගත හැක:&lt;ref name=&quot;Flynn_Screening&quot;&gt;{{cite journal |author=Flynn DJ, Pasricha PJ |title=Colon cancer screening programs prevent cancer |journal=World Journal of Gastroenterology |volume=30 |issue=44 |pages=4683–4688 |year=2024 |pmid=39563750}}&lt;/ref&gt;
* '''මළපහ තුළ සැඟවුණු රුධිර පරීක්ෂාව (FIT / FOBT):''' පියවි ඇසට නොපෙනෙන ඉතා සුළු රුධිර ප්‍රමාණයන් මළපහ තුළ පවතීදැයි හඳුනා ගන්නා සරල පූර්ව පරීක්ෂණයකි.
* '''කොලොනොස්කොපි පරීක්ෂාව (Colonoscopy &amp; Polypectomy):''' වයස අවුරුදු 45–50 ඉක්මවූ හෝ පවුල් ඉතිහාසයක් සහිත පුද්ගලයින් සඳහා නිර්දේශ කෙරෙන රන් සම්මත පරීක්ෂණය වන අතර, හඳුනාගන්නා පොලිප්ස් එවෙලේම ඉවත් කිරීමට ඉඩ සලසයි.&lt;ref name=&quot;Fabregas_CRC&quot;&gt;{{cite journal |author=Fabregas JC, Ramnaraign B, George TJ |title=Clinical Updates for Colon Cancer Care in 2022 |journal=Clinical Colorectal Cancer |volume=21 |issue=3 |pages=198–203 |year=2022 |pmid=35729033 |doi=10.1016/j.clcc.2022.05.006}}&lt;/ref&gt;
* '''රුධිර පරීක්ෂණ (FBC සහ CEA පිළිකා සලකුණ):''' පැහැදිලි හේතුවක් නොමැති යකඩ ඌනතා රක්තහීනතාවය (Iron-deficiency anemia) දකුණු පස මහා අන්ත්‍ර පිළිකාවක මුල් සංඥාවක් විය හැකි අතර, ප්‍රතිකාරවලින් පසු රෝගය නැවත මතුවේදැයි නිරීක්ෂණය කිරීමට CEA (Carcinoembryonic Antigen) රුධිර පරීක්ෂාව භාවිතා කෙරේ.&lt;ref name=&quot;Nirogi_CancerBlood&quot;&gt;{{cite web |author=වෛද්‍ය ප්‍රියා සම්මානි (Dr. Priya Sammani, MBBS, PG Dip. in Family Medicine) |title=ලේ පරීක්ෂණයකින් (Blood Test) පිළිකාවක් හොයාගන්න පුළුවන්ද? සාමාන්‍ය FBC එකකින් පෙනෙන දේ සහ විශේෂ පරීක්ෂණ |url=https://nirogilanka.com/blood-tests-for-cancer/ |website=නිරෝගී ලංකා (Nirogi Lanka) |language=si |access-date=2026-11-11}}&lt;/ref&gt;

== ආශ්‍රිත ==
&lt;references /&gt;
[[Category:පිළිකා]]
[[Category:බෝනොවන රෝග]]
[[ප්‍රවර්ගය:Translated from MDWiki]]</text>
      <sha1>fylc7tb1euu9bw0azms08vcfwp2aoql</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ශාබාස් ගර්හි</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194150</id>
    <revision>
      <id>805255</id>
      <parentid>796369</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T08:43:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>805255</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2917" sha1="q925s55j3mbhdx0av12zkygrdzhjkn6" xml:space="preserve">{{Short description|පාකිස්තානයේ මර්දාන් හි පුරාවිද්‍යා අඩවිය}}
{{Use dmy dates|date=March 2025}}

{{Infobox ancient site
  |name = ශාබාස් ගර්හි
  |native_name = 
  |alternate_name = 
  |image = 
  |alt = 
  |caption = 
  |map_type = Pakistan
  |map_alt = 
  |map_size = 250
|relief=yes
  |location = පාකිස්තානය
  |region = [[ඛයිබර් පඛ්තුන්ඛ්වා]]
  |coordinates = {{coord|34.235556|72.16|display=inline,title}}
  |type = 
  |part_of = 
  |length = 
  |width = 
  |area = 
  |height = 
  |builder = 
  |material = 
  |built = 
  |abandoned = 
  |epochs = 
  |cultures = 
  |dependency_of = 
  |occupants = 
  |event = 
  |excavations = 
  |archaeologists = 
  |condition = 
  |ownership = 
  |management = 
  |public_access = 
  |website = 
  |notes = 
}}

'''ශාබාස් ගර්හි''', හෙවත් '''ශාබාස්ගර්හි''' යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ පාකිස්තානයේ [[ඛයිබර් පඛ්තුන්ඛ්වා]] හි [[මර්දාන් දිස්ත්‍රික්කය|මර්දාන් දිස්ත්‍රික්කයේ]] පිහිටි ගම්මානයක් සහ පුරාවිද්‍යා අඩවියකි. මෙය මුහුදු මට්ටමේ සිට මීටර 293ක් (අඩි 964) උසින් පිහිටියේ ය.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Location of Shahbazgarhi - Falling Rain Genomics |url=https://www.fallingrain.com/world/PK/04/Shahbazgarhi.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20250918165547/https://www.fallingrain.com/world/PK/04/Shahbazgarhi.html |access-date=15 May 2026 |archive-date=18 September 2025}}&lt;/ref&gt;

මෙග [[මර්දාන්|මර්දාන් නගරයේ]] සිට කිලෝමීටර 12ක් පමණ ඈතිම් පිහිටා ඇත. එහි කඳු, ගස්, විවෘත වතු සහ කුඩා ගංගාවක් දක්නට ලැබේ.

මෙහි [[අශෝක]] අධිරාජයාගේ ශිලා ආඥාවක් දක්නට ලැබේ.


==ආශ්‍රේයයන්==
{{Reflist}}

==බාහිර සබැඳි==
{{Commons category|Ashoka Major Rock Edict, Shahbazgarhi}}
*[https://web.archive.org/web/20051231191035/http://kaladarshan.arts.ohio-state.edu/maps/gandh.html Map of Gandhara archeological sites, from the Huntington Collection, Ohio State University (large file)]
*[https://gandhari.org/catalog/cki0001 Gandhari.org] Complete text of the Shahbazgarhi edicts

{{Mardan-Union-Councils}}

[[Category:Mardan District]]
[[Category:Archaeological sites in Khyber Pakhtunkhwa]]
[[Category:Former populated places in Pakistan]]
[[Category:Edicts of Ashoka]]</text>
      <sha1>q925s55j3mbhdx0av12zkygrdzhjkn6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>වීනස් ටෝරීඩ්</title>
    <ns>0</ns>
    <id>195147</id>
    <revision>
      <id>805242</id>
      <parentid>793055</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T07:17:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>805242</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5837" sha1="ja6b7loibjooie4nqekopwqni02g4ii" xml:space="preserve">
&lt;templatestyles src=&quot;Module:Message box/ambox.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;
[[ගොනුව:Aphrodite-Hermitage.jpg|දකුණ|thumb|333x333පික්|වීනස් ටෝරීඩ්]]
'''වීනස් ටෝරීඩ්''' නොහොත් '''ටෝරිස් හි වීනස්''' යනු [[ඇෆ්‍රඩයිටී]] දෙවඟනගේ මීටර් 1.67 ක් උස මූර්තියකි. මෙය දහඅටවන සියවසේ අග භාගයේ සිට දහනව වන සියවසේ මැද භාගය දක්වා එය තැන්පත් කොට තිබූ ශාන්ත පීටර්ස්බර්ග් හි ටෝරීඩ් (ටව්රිචෙස්කි) මාලිගය අනුව නම් කර ඇත. වර්තමානයේ මෙය හර්මිටේජ් කෞතුකාගාරයේ ඇත.

එහි දේවතාවිය ඇගේ ස්නානයෙන් පසු නැගිටින ආකාරය නිරූපණය වේ (ප්‍රතිමාවේ දකුණු පසින් කුළුණක් සහිතව, ඇගේ වම් පැත්තට, ඇගේ තුවායක් හෝ ඇඳුම් ඒ මත ඔතා ඇත). පුරාණ කාලයේ එහි අත් දෙකම අහිමි වූ අතර ඇගේ නාසය ප්‍රතිසංස්කරණය කර ඇත. ඒ හැරෙන්නට මෙය සම්පූර්ණ ආකාරයෙන් පවතියි (සම්භාව්‍ය යුගයේ ඉහළ පාන්තික කාන්තාවන් අතර ජනප්‍රිය වූ විස්තීර්ණ පුරාණ කොණ්ඩා මෝස්තරයක්, ඇගේ උරහිස් මතට වැටෙන කෙස්වැටි සහ ඇගේ වම් වළලුකරයේ මුල් වළල්ලක් ඇතුළුව).

එය ග්‍රීක මුල් පිටපතකින් ක්‍රි.ව. 2 වන සියවසේ නිර්මාණය වූ රෝම පිටපතක් යැයි සිතුවද, මෑත කාලීන පර්යේෂණවලින් පෙනී යන්නේ එය ඇත්ත වශයෙන්ම ක්‍රි.පූ. 3 වන හෝ 2 වන සියවසට අයත් ග්‍රීක මුල් පිටපතක් බවයි. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=2005-06-28 |title=The State Hermitage Museum: Hermitage News |url=http://www.hermitagemuseum.org/html_En/11/2005/hm11_2_205.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120217023439/http://www.hermitagemuseum.org/html_En/11/2005/hm11_2_205.html |archive-date=February 17, 2012 |access-date=2012-04-10 |publisher=Hermitagemuseum.org}}&lt;/ref&gt; එය නොදන්නා මූර්ති ශිල්පියෙකු විසින් නිර්මාණය කරන ලද අතර, ඔහු [[නිඩස් හි ඇෆ්‍රඩයිටී]] දේවතාවියගේ ප්‍රතිමාවෙන් (විශේෂයෙන් කැපිටෝලයින් වීනස් වර්ගයේ) ආභාසය ලබාගෙන ඇති නමුත් එය දැඩි ලෙස අනුගමනය නොකරයි (ටෝරීඩ් වීමස්, ආදර්ශයේ මෙන් හොඳින් සමානුපාතිකව හා සම්පූර්ණයෙන්ම නිරුවතින් සිටියද, ගොඩනැගීමෙන් මඳක් කෙසඟ වන අතර වඩා ඔපනැංවූ  අලංකාරයකින් යුක්ත වේ).

දීර්ඝ රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික සාකච්ඡාවලින් පසුව, 1718 දී රෝමයේදී එකොළොස්වන ක්ලෙමන්ට් පාප්තුමා විසින් එය පළමුවන පීටර් වෙත භාර දෙන ලදී: ගොවියෙකු එය සාර්ගේ නියෝජිතයාට ඉදිරිපත් කළද, පාප්තුමා එය අපනයනය ප්‍රතික්ෂේප කර තිබුණි; ඔහු එයට එකඟ වූයේ ස්වීඩනයේ බ්‍රිජට්ගේ පූජනීය වස්තූන් සමඟ එය හුවමාරු කර ගැනීමට සාර් යෝජනා කළ විට පමණි; ඒවා රුසියානුවන් විසින් අත්පත් කරගත් අද ටැලී  ලෙස හඳුන්වන රෙවෙල් හි තිබුණි. වසර දෙකකට පසු රුසියාවට රැගෙන ආ විට එය එම රටේ දක්නට ලැබුණු පළමු සම්භාව්‍ය මූර්තිය විය.

== ආශ්‍රේයයන් ==
&lt;templatestyles src=&quot;Reflist/styles.css&quot; /&gt;{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}

== බාහිර සබැඳි ==

* [https://www.theoi.com/Gallery/S10.10.html රූපය (ප්‍රකාශන හිමිකම සහිත)]
* [https://web.archive.org/web/20240714185103/https://www.hermitagemuseum.org/wps/portal/hermitage/digital-collection/06.+Sculpture/192287/ හර්මිටේජ් අඩවිය] 
* [http://hermitage.informbureau.com/the_art_and_culture_of_ancient_greece.htm හර්මිටේජ් ඉන්ෆෝර්ම්බියුරෝ]
{{Sculptures of Aphrodite}}
[[ප්‍රවර්ගය:කැපිටෝලයින් වීනස් ප්‍රතිමා]]</text>
      <sha1>ja6b7loibjooie4nqekopwqni02g4ii</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>2026 ෆිෆා ලෝක කුසලානය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>195731</id>
    <revision>
      <id>805244</id>
      <parentid>801356</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T07:19:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WrdSrchSi</username>
        <id>55524</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* මෙක්සිකෝව (තරඟාවලියේ සමාරම්භය) */ Page linked.</comment>
      <origin>805244</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36322" sha1="rgwbnh7u5ehgb4h9iuth9namb0gyr3v" xml:space="preserve">{{Current event}}
{{තොරතුරුකොටුව ජාත්‍යන්තර පාපන්දු තරගාවලිය
| tourney_name = FIFA ලෝක කුසලානය
| year = 2026
| yearr = 
| other_titles = [[File:2026 FIFA World Cup emblem.svg|125px]]
| image = [[File:Spain World Cup Winners Argentina v Spain 19 July 2026-1.jpg|300px]]
| size = 250px
| alt = 
| caption = [[2026 ෆිෆා ලෝක කුසලානයේ අවසාන මහා තරඟය|අවසාන මහා තරඟය]] ජයගෙන ලෝක ශූරයන් වූ [[ස්පාඤ්ඤ ජාතික පාපන්දු කණ්ඩායම|ස්පාඤ්ඤ]] කණ්ඩායම
| city = එක්සත් ජනපදය, කැනඩාව හා මෙක්සිකෝවේ නගර 16ක 
| country = {{flagicon|USA}} [[එක්සත් ජනපදය]]&lt;/br&gt;{{flagicon|Mexico}} [[මෙක්සිකෝව]]&lt;/br&gt;{{flagicon|Canada}} [[කැනඩාව]]
| dates = {{Start date|2026|06|12|df=y}}
| num_teams = 
| confederations = 
| sub-confederations = &lt;!-- use only one of these three options --&gt;
| associations = &lt;!-- use only one of these three options --&gt;
| venues = 
| cities = 
| champion =  ESP
| champion_other = 
| count = 2
| second = ARG
| second_other =
| third = ENG
| third_other = &lt;!-- use instead if the team is not in {{fb}} (enter your own code) --&gt;
| fourth = FRA
| fourth_other = &lt;!-- use instead if the team is not in {{fb}} (enter your own code) --&gt;
| matches = 104
| goals = 308
| attendance = {{#expr: &lt;!--Group A--&gt; 80824 + 44985 + 67442 + 45522 + 80824 + 51243 &lt;!--Group B--&gt;+ 43002 + 67966 + 70026 + 52497 + 52497 + 66925 &lt;!--Group C--&gt;+ 80663 + 64146 + 64146 + 68324 + 64478 + 68239 &lt;!--Group D--&gt;+ 70492 + 52497 + 66925 + 68827 + 70492 + 68827 &lt;!--Group E--&gt;+ 68021 + 68274 + 43036 + 68598 + 68324 + 80663 &lt;!--Group F--&gt;+ 69285 + 50987 + 68777 + 51243 + 70137 + 68391 &lt;!--Group G--&gt;+ 66775 + 70108 + 70317 + 52497 + 66925 + 52497 &lt;!--Group H--&gt;+ 67640 + 62764 + 68239 + 64003 + 68278 + 45065 &lt;!--Group I--&gt;+ 80545 + 63106 + 68324 + 80663 + 64146 + 43036 &lt;!--Group J--&gt;+ 69045 + 68527 + 70649 + 68371 + 69045 + 70649 &lt;!--Group K--&gt;+ 68777 + 80824 + 68777 + 45358 + 64478 + 68239 &lt;!--Group L--&gt;+ 70389 + 42942 + 63983 + 43036 + 80663 + 68324 &lt;!--Round of 32--&gt;+ 69237 + 68777 + 63945 + 51243 + 69665 + 80663 + 80824 + 68239 + 66925 + 68827 + 70492 + 43036 + 52497 + 70244 + 64478 + 69045 &lt;!--Round of 16--&gt;+ 68777 + 68324 + 80663 + 80824 + 70649 + 66925 + 68239 + 52497 &lt;!--Quarter-finals--&gt;+ 63811 + 70492 + 64478 + 69045 &lt;!--Semi-finals--&gt;+ 70176 + 68239 &lt;!--Third place--&gt;+ 64478 &lt;!--Final--&gt;+ 80663}}
| top_scorer = {{flagicon|FRA}} [[කිලියන් ම්බාප්පේ]]&lt;br&gt;(ගෝල 10)
| player = 
| young_player = {{flagicon|ESP}} පාවු කුබාර්සි
| goalkeeper = {{flagicon|ESP}} උනායි සිමොන්
| prevseason = [[2022 ෆිෆා ලෝක කුසලානය|2022]]
| nextseason = [[2030 ෆිෆා ලෝක කුසලානය|2030]]
}}

'''2026 ෆිෆා ලෝක කුසලානය''' ({{Langx|en|FIFA World Cup 2026}}, {{Langx|es|Copa Mundial de la FIFA 2026}}, {{Langx|fr|Coupe du Monde de la FIFA 2026}}) යනු 2026 ජුනි 11 සිට ජූලි 19 දක්වා පැවැත්වුණු 23 වැනි [[ෆීෆා ලෝක කුසලාන|ෆිෆා ලෝක කුසලානය]] යි.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/match-schedule-fixtures-results-teams-stadiums|title=තරග කාලසටහන්|language=en|publisher=FIFA|accessdate=2025-12-19}}&lt;/ref&gt; උතුරු ඇමරිකානු රටවල් තුනක නගර 16 ක් ඒකාබද්ධව එහි සත්කාරකත්වය දැරූ අතර, [[එක්සත් ජනපදය]] ප්‍රාථමික සත්කාරක රට ලෙසත් [[කැනඩාව]] සහ [[මෙක්සිකෝව]] සම-සත්කාරක රටවල් ලෙසත් කටයුතු කළේය. මෙය ඉතිහාසයේ රටවල් තුනක පැවැත්වූ මෙම ගනයේ පළමු තරඟාවලිය විය.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=May 18, 2023 |title=FIFA World Cup 26 official brand unveiled at iconic LA landmark |url=https://www.90min.com/posts/fifa-world-cup-26-official-brand-unveiled-at-iconic-la-landmark |access-date=June 17, 2023 |website=90min.com |language=en-GB |archive-date=June 17, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230617050339/https://www.90min.com/posts/fifa-world-cup-26-official-brand-unveiled-at-iconic-la-landmark |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

==සත්කාරක රටවල් තෝරාගැනීම==
මෙවර තරගාවලිය සඳහා සත්කාරක තෝරාගනු ලැබුවේ ඡන්ද විමසීමකිනි. 2018 ජුනි 13 වන දින මොස්කව්හි පැවති 68 වන FIFA සම්මේලනයේදී ඡන්දය ප්‍රකාශ කිරීම සිදු වූ අතර, එය සුදුසුකම් ලත් සියලුම සාමාජිකයින් 203 දෙනාටම විවෘත කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{#invoke:cite|web |url= https://www.espn.com/soccer/story/_/id/46050685/2026-world-cup-draw-kennedy-center-washington-dc |title=2026 World Cup draw to be held at Kennedy Center in December |date=August 22, 2025 |website=ESPN.com |access-date=August 22, 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{#invoke:cite|web|date=2025-08-23|title=26年北中米W杯抽選会は日本時間12月6日未明に開催!! 共同発表会見ではトランプ大統領が波紋呼ぶ行動に…|language=ja|website=web.gekisaka.jp|url=https://web.gekisaka.jp/news/worldcup/detail/?435535-435535-fl|access-date=2025-08-23|publisher=ゲキサカ}}&lt;/ref&gt; එක්සත් ලංසුව වලංගු ඡන්ද පත්‍රිකා 134 කින් ජයග්‍රහණය කළ අතර මොරොක්කෝ ලංසුවට වලංගු ඡන්ද පත්‍රිකා 65 ක් ලැබිණි. ඉරානය ලංසු දෙකෙන් එකකටවත් ඡන්දය දුන් අතර කියුබාව, ස්ලෝවේනියාව සහ ස්පාඤ්ඤය ඡන්දය දීමෙන් වැළකී සිටියහ. දූෂණ වංචාවක් හේතුවෙන් ඝානාව FIFA විසින් අත්හිටුවන ලද අතර එම නිසා ඡන්දය දීමට සුදුසුකම් නො ලැබිණි.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.theguardian.com/football/2013/oct/28/michel-platini-40-team-world-cup-russia|title=Michel Platini calls for 40-team World Cup starting with Russia 2018|work=the Guardian|accessdate=24 January 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.bbc.com/sport/0/football/24735765|title=BBC Sport - Michel Platini's World Cup expansion plan unlikely - Fifa|work=BBC Sport|accessdate=24 January 2015}}&lt;/ref&gt;
[[File:2026 world cup bid election.png|thumb|upright=1.6|ඡන්ද ප්‍රතිඵල:
{|
|-
!ඡන්දය ප්‍රකාශ කල හැකි රටවල්!! ඡන්දය ප්‍රකාශ කිරීමට නොහැකි රටවල්
|- 
|{{legend|#867650|කැනඩාව, මෙක්සිකෝව හෝ එක්සත් ජනපදයට ජන්දය දුන් රටවල්}}||{{legend|#FFBD41|එම රටවල් අපේක්ෂිත සත්කාරක රටවල්‍ වේ}}

|-
|{{legend|#2770AB|මොරොක්කෝවට ජන්දය දුන් රටවල්}}||{{legend|#55208D|මොරොක්කෝව අපේක්ෂිත සත්කාරක රටකි}}
|-
|{{legend|#008E2A|දෙකටම ජන්දය නොදුන් රටවල්}}||{{legend|#000000|ජන්දය ප්‍රකාශ කිරීම තහනම් කර ඇති රටවල්}}
|-
|{{legend|#B32A2F|ජන්දය ප්‍රකාශ කිරීමෙන් වැළකී සිටි රටවල්}}||{{legend|#C1C1C1|ජාත්‍යන්තර පාපන්දු සම්මේලනයේ සාමාජිකයන් නොවන රටවල්}}
|}]]

==සත්කාරක නගර==

සත්කාරක නගර 16 පිළිබඳ තීරණය 2022 ජුනි 16 වන දින ගන්නා ලදී.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=2024-02-04 |title=WM 2026: Stadien für Finale &amp; Eröffnungsspiel fix |url=https://sport.sky.de/fussball/artikel/eroeffnungsspiel-der-wm-2026-in-mexiko-usa-und-kanada-steigt-im-aztekenstadion/13064468/34240 |website=sport.sky.de |language=de}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=2024-02-04 |title=Spielplan bekannt gegeben: Finale der FIFA Fussball-Weltmeisterschaft 26™ in New York New Jersey, historisches Eröffnungsspiel in Mexiko-Stadt |url=https://www.fifa.com/de/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/spielplan-bekannt-gegeben-finale-der-fifa-fussball-weltmeisterschaft-26-tm |website=fifa.com |language=de}}&lt;/ref&gt; 2024 පෙබරවාරි 4 වන දින, FIFA විසින් මියාමි හි සජීවී සංදර්ශනයකදී නිවේදනය කරන ලද්දේ ලෝක කුසලානය 2026 ජුනි 11 වන දින මෙක්සිකෝ නගරයේ කොයෝකාන් දිස්ත්‍රික්කයේ ඇස්ටෙකා ක්‍රීඩාංගනයේදී මෙක්සිකානු ජාතික පාපන්දු කණ්ඩායම සමඟ ආරම්භ වන බවයි; ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ නිව් ජර්සි හි නැගෙනහිර රදර්ෆර්ඩ් හි මෙට්ලයිෆ් ක්‍රීඩාංගනය ජූලි 19 වන දින අවසන් තරඟය සඳහා තෝරා ගන්නා ලදී. තරඟ 104 න් වැඩි ප්‍රමාණයක්, එනම් නවයක්, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ ටෙක්සාස් හි ආර්ලිංටන් හි AT&amp;T ක්‍රීඩාංගනයේදී පැවැත්වේ.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=2022-06-16 |title=FIFA announces 16 host cities for 2026 World Cup in Canada, Mexico and United States |url=https://www.rte.ie/sport/soccer/2022/0616/1305352-fifa-announces-16-host-cities-for-2026-world-cup/ |website=rte.ie |language=en}}&lt;/ref&gt; තරඟාවලිය අතරතුර, ක්‍රීඩාංගණවලට අනුග්‍රාහක අනුබද්ධතාවයකින් තොරව විවිධ නම් ඇත.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=2026-06-01 |title=Die Stadien der FIFA Fussball-Weltmeisterschaft 2026™ |url=https://www.fifa.com/de/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/wm-2026-stadien-mexiko-usa-kanada |language=de}}&lt;/ref&gt;

==ක්‍රීඩාංගණ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
!{{flagicon|MEX}} [[මෙක්සිකෝ සිටි]]&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot;&gt;{{Cite web|title=United 2026 bid book|url=https://digitalhub.fifa.com/m/3c077448dcd5c0ab/original/w3yjeu7dadt5erw26wmu-pdf.pdf|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210915131958/https://digitalhub.fifa.com/m/3c077448dcd5c0ab/original/w3yjeu7dadt5erw26wmu-pdf.pdf|archive-date=September 15, 2021|access-date=April 30, 2018|publisher=united2026.com}}&lt;/ref&gt;
!{{flagicon|USA}} [[en:New York metropolitan area|New York/New Jersey|නිව් යෝර්ක් නාගරික ප්‍රදේශය]]&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot; /&gt;
!{{flagicon|USA}} [[Dallas–Fort Worth metroplex|Dallas]]&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot; /&gt;
!{{flagicon|USA}} [[Kansas City, Missouri|Kansas City]]&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot; /&gt;
|-
|[[Estadio Azteca]]{{dagger}}
|[[MetLife Stadium]]&lt;small&gt;([[East Rutherford, New Jersey]])&lt;/small&gt;
|[[AT&amp;T Stadium]]{{double-dagger}}&lt;small&gt;([[Arlington, Texas]])&lt;/small&gt;
|[[Arrowhead Stadium]]
|-
|ධාරිතාව: '''87,523'''
|ධාරිතාව: '''82,500'''
&lt;small&gt;(Bid book capacity: 87,157)&lt;/small&gt;
|ධාරිතාව: '''80,000'''
&lt;small&gt;(Bid book capacity: 92,967)&lt;/small&gt;
&lt;small&gt;(expandable to 105,000)&lt;/small&gt;
|ධාරිතාව: '''76,416'''
&lt;small&gt;(Bid book capacity: 76,640)&lt;/small&gt;
|-
|[[File:Soccer_game_at_the_Azteca_Stadium.JPG|frameless]]
|[[File:Copa_America_game_between_Columbia_vs_Peru_at_the_MetLife_Stadium.jpg|frameless]]
|[[File:Cowboys_stadium_inside_view_4.JPG|frameless]]
|[[File:25_July_2010_Kansas_City_Wizards_vs_Manchester_United_friendly.jpg|frameless]]
|-
!{{flagicon|USA}} [[Houston]]&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot; /&gt;
!{{flagicon|USA}} [[Atlanta]]&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot; /&gt;
!{{flagicon|USA}} [[Greater Los Angeles|Los Angeles]]&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Los Angeles 2026|url=https://www.lasec.net/los-angeles-2026/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210629172852/https://www.lasec.net/los-angeles-2026/|archive-date=June 29, 2021|access-date=April 18, 2022}}&lt;/ref&gt;
!{{flagicon|USA}} [[Philadelphia]]&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot; /&gt;
|-
|[[NRG Stadium]]{{double-dagger}}
|[[Mercedes-Benz Stadium]]{{double-dagger}}
|[[SoFi Stadium]]&lt;small&gt;([[Inglewood, California]])&lt;/small&gt;
|[[Lincoln Financial Field]]
|-
|ධාරිතාව: '''72,220'''
&lt;small&gt;(expandable to 80,000)&lt;/small&gt;
|ධාරිතාව: '''71,000'''
&lt;small&gt;(Bid book capacity: 75,000)&lt;/small&gt;
&lt;small&gt;(expandable to 83,000)&lt;/small&gt;
|ධාරිතාව: '''70,240'''
&lt;small&gt;(expandable to 100,240)&lt;/small&gt;
|ධාරිතාව: '''69,796'''
&lt;small&gt;(Bid book capacity: 69,328)&lt;/small&gt;
|-
|[[File:USA_vs_Argentina_(Moments_before_Messi_kicked_a_goal_-_color).jpg|frameless]]
|[[File:2017_Orlando_City_at_Atlanta_United_MLS_Game.jpg|frameless]]
|[[File:SoFi_Stadium_interior_2021.jpg|frameless]]
|[[File:United_States_v_Paraguay,_Copa_América_Centenario_(cropped).jpg|frameless]]
|-
!{{flagicon|USA}} [[Seattle]]&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot; /&gt;
!{{flagicon|USA}} [[San Francisco Bay Area]]&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot; /&gt;
!{{flagicon|USA}} [[Greater Boston|Boston]]&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot; /&gt;
!{{flagicon|USA}} [[Miami metropolitan area|Miami]]&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot; /&gt;
|-
|[[Lumen Field]]
|[[Levi's Stadium]] 
&lt;small&gt;([[Santa Clara, California]])&lt;/small&gt;
|[[Gillette Stadium]]&lt;small&gt;([[Foxborough, Massachusetts]])&lt;/small&gt;
|[[Hard Rock Stadium]]&lt;small&gt;([[Miami Gardens, Florida]])&lt;/small&gt;
|-
|ධාරිතාව: '''69,000'''
&lt;small&gt;(72,000ක් දක්වා පුළුල් කළ හැක)&lt;/small&gt;
|ධාරිතාව: '''68,500'''
&lt;small&gt;(Bid book capacity: 70,909)&lt;/small&gt;
&lt;small&gt;(75,000 දක්වා පුළුල් කළ හැක)&lt;/small&gt;
|ධාරිතාව: '''65,878'''
&lt;small&gt;(Bid book capacity: 70,000)&lt;/small&gt;
|ධාරිතාව: '''64,767'''
&lt;small&gt;(Bid book capacity: 67,518)&lt;/small&gt;
|-
|[[File:2022_CONCACAF_Champions_League_Final_-_View_from_southeast_end.jpg|frameless]]
|[[File:Entering_Levi's_Stadium.JPG|frameless]]
|[[File:New_England_Revolution_Game;_7.06.2013;_745pm.JPG|frameless|Gillette Stadium]]
|[[File:Hard_Rock_Stadium_2017_2.jpg|frameless]]
|-
!{{flagicon|CAN}} [[Vancouver]]
!{{flagicon|MEX}} [[Monterrey metropolitan area|Monterrey]]&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot; /&gt;
!{{flagicon|MEX}} [[Guadalajara metropolitan area|Guadalajara]]&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot; /&gt;
!{{flagicon|CAN}} [[ටොරොන්ටෝ|Toronto]]&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot; /&gt;
|-
|[[BC Place]]{{double-dagger}}
|[[Estadio BBVA]]&lt;small&gt;([[Guadalupe, Nuevo León]])&lt;/small&gt;
|[[Estadio Akron]]&lt;small&gt;([[Zapopan, Jalisco]])&lt;/small&gt;
|[[BMO Field]]
|-
|ධාරිතාව: '''54,500'''
|ධාරිතාව: '''53,500'''
&lt;small&gt;(Bid book capacity: 53,460)&lt;/small&gt;
|ධාරිතාව: '''49,850'''
&lt;small&gt;(Bid book capacity: 48,071)&lt;/small&gt;
|ධාරිතාව: '''30,000'''
&lt;small&gt;(Expanding to 45,736 for tournament)&lt;/small&gt;
|-
|[[File:BC_Place_2015_Women's_FIFA_World_Cup.jpg|frameless]]
|[[File:Estadio_BBVA_Bancomer_-_Diciembre_2017.jpg|frameless]]
|[[File:Estadio_Akron_02-07-2022_cabecera_sur_lado_derecho.jpg|frameless]]
|[[File:Bmo_Field_2016_East_Stand.jpg|frameless]]
|}

==කණ්ඩායම් සහ ඒවා අදාළ කාණ්ඩය==

මෙවර ලෝක කුසලානය සඳහා කණ්ඩායම් 48ක් ක්‍රීඩා කරයි. එය පෙර වර්ෂයේ, එනම් 2022 ෆිෆා ලෝක කුසලානයේ සහභාගී වූ කණ්ඩායම් 32කට සාපේක්ෂව දැවැන්ත වැඩි වීමකි. තවත් පාපන්දු කණ්ඩායම්වලට ලෝක කුසලානයේ ක්‍රීඩා කිරීමට ඉඩ ලබාදීමේ අරමුණින්, ෆිෆාව විසින් මෙම තීරණය ගන්නා ලදි.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://inside.fifa.com/organisation/media-releases/procedures-final-draw-world-cup-2026-revealed |title=Procedures for the Final Draw for the FIFA World Cup 2026 revealed |publisher=[[FIFA]] |date=November 25, 2025 |access-date=November 25, 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://digitalhub.fifa.com/m/2d1a1ac7bab78995/original/Draw-Procedures-for-the-FIFA-World-Cup-2026.pdf |title=Draw Procedures for the FIFA World Cup 2026 |publisher=[[FIFA]] |date=November 25, 2025 |access-date=November 25, 2025}}&lt;/ref&gt;

තරගාවලියට සහභාගී වන කණ්ඩායම් 48, A සිට L දක්වා එක් කාණ්ඩයකට කණ්ඩායම් 4 බැගින් කාණ්ඩ 12 කට බෙදා ඇත. ඒ කාණ්ඩ පහත වගුවේ පරිදි වේ. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=ලෝක කුසලාන ඩ්‍රෝ එක දෙසැම්බර් වලදී කෙනඩි සෙන්ටර් හීදී |url= https://www.espn.com/soccer/story/_/id/46050685/2026-world-cup-draw-kennedy-center-washington-dc |date=August 22, 2025 |website=ESPN.com |access-date=August 22, 2025}}&lt;/ref&gt;

{{table alignment}}{{vertical align rows}}
{| class=&quot;vertical-align-top&quot;
|-
|
{| class=&quot;wikitable col1center&quot;
|-
|+ A කාණ්ඩය
|-
! ස්ථානය ||width=&quot;220&quot;| කණ්ඩායම
|-
| A1 || {{flagicon|MEX}}
|-
| A2 || {{flagicon|RSA}}
|-
| A3 || {{flagicon|KOR}}
|-
| A4 || {{flagicon|CZE}}
|}
|
{| class=&quot;wikitable col1center&quot;
|-
|+ B කාණ්ඩය
|-
! ස්ථානය ||width=&quot;220&quot;| කණ්ඩායම
|-
| B1 || {{flagicon|CAN}}
|-
| B2 || {{flagicon|BIH}}
|-
| B3 || {{flagicon|QAT}}
|-
| B4 || {{flagicon|SUI}}
|}
|
{| class=&quot;wikitable col1center&quot;
|-
|+ C කාණ්ඩය
|-
! ස්ථානය ||width=&quot;220&quot;| කණ්ඩායම
|-
| C1 || {{flagicon|BRA}}
|-
| C2 || {{flagicon|MAR}}
|-
| C3 || {{flagicon|HAI}}
|-
| C4 || {{flagicon|SCO}}
|}
|
{| class=&quot;wikitable col1center&quot;
|-
|+ D කාණ්ඩය
|-
! ස්ථානය ||width=&quot;220&quot;| කණ්ඩායම
|-
| D1 || {{flagicon|USA}}
|-
| D2 || {{flagicon|PAR}}
|-
| D3 || {{flagicon|AUS}}
|-
| D4 || {{flagicon|TUR}}
|}
|-
|
{| class=&quot;wikitable col1center&quot;
|-
|+ E කාණ්ඩය
|-
! ස්ථානය ||width=&quot;220&quot;| කණ්ඩායම
|-
| E1 || {{flagicon|GER}}
|-
| E2 || {{flagicon|CUW}}
|-
| E3 || {{flagicon|CIV}}
|-
| E4 || {{flagicon|ECU}}
|}
|
{| class=&quot;wikitable col1center&quot;
|-
|+ F කාණ්ඩය
|-
! ස්ථානය ||width=&quot;220&quot;| කණ්ඩායම
|-
| F1 || {{flagiconNED}}
|-
| F2 || {{flagicon|JPN}}
|-
| F3 || {{flagicon|SWE}}
|-
| F4 || {{flagicon|TUN}}
|}
|
{| class=&quot;wikitable col1center&quot;
|-
|+ G කාණ්ඩය
|-
! ස්ථානය ||width=&quot;220&quot;| කණ්ඩායම
|-
| G1 || {{flagicon|BEL}}
|-
| G2 || {{flagicon|EGY}}
|-
| G3 || {{flagicon|IRN}}
|-
| G4 || {{flagicon|NZL}}
|}
|
{| class=&quot;wikitable col1center&quot;
|-
|+ H කාණ්ඩය
|-
! ස්ථානය||width=&quot;220&quot;| කණ්ඩායම
|-
| H1 || {{flagicon|ESP}}
|-
| H2 || {{flagicon|CPV}}
|-
| H3 || {{flagicon|KSA}}
|-
| H4 || {{flagicon|URU}}
|}
|-
|
{| class=&quot;wikitable col1center&quot;
|-
|+ I කාණ්ඩය
|-
! ස්ථානය ||width=&quot;220&quot;| කණ්ඩායම
|-
| I1 || {{flagicon|FRA}}
|-
| I2 || {{flagicon|SEN}}
|-
| I3 || {{flagicon|IRQ}}&lt;
|-
| I4 || {{flagicon|NOR}}
|}
|
{| class=&quot;wikitable col1center&quot;
|-
|+ J කාණ්ඩය
|-
! ස්ථානය ||width=&quot;220&quot;| කණ්ඩායම
|-
| J1 || {{flagicon|ARG}}
|-
| J2 || {{flagicon|ALG}}
|-
| J3 || {{flagicon|AUT}}
|-
| J4 || {{flagicon|JOR}}
|}
|
{| class=&quot;wikitable col1center&quot;
|-
|+ K කාණ්ඩය
|-
! ස්ථානය ||width=&quot;220&quot;| කණ්ඩායම
|-
| K1 || {{flagicon|POR}}
|-
| K2 || {{flagicon|COD}}
|-
| K3 || {{flagicon|UZB}}
|-
| K4 || {{flagicon||COL}}
|}
|
{| class=&quot;wikitable col1center&quot;
|-
|+ L කාණ්ඩය
|-
! ස්ථානය||width=&quot;220&quot;| කණ්ඩායම
|-
| L1 || {{flagicon|ENG}}
|-
| L2 || {{flagicon|CRO}}
|-
| L3 || {{flagicon|GHA}}
|-
| L4 || {{flagicon|PAN}}
|}
|}

===නිල පන්දුව===
[[ගොනුව:Trionda_(cropped).jpg|alt=සත්කාරක රටවල් නියෝජනය කරන පන්දුව|thumb|221x221පික්|නිල පන්දුව]]
මෙවර ලෝක කුසලානයේ පන්දුව සඳහා ජර්මනියේ [[අඩිඩාස්]] සමාගම අනුග්‍රාහකත්වය ලබා දෙයි. සත්කාරක රටවල් තුන වන එක්සත් ජනපදය, කැනඩාව සහ මෙක්සිකෝව නියෝජනය වන අයුරින්, ප්‍රධාන වර්ණ තුනකින් පන්දුව නිර්මාණය කර තිබේ. මෙය &quot;ට්‍රියොන්ඩා&quot; යනුවෙන් නම් කර තිබේ.

==වත්මන් ශූරයන්==

2026 FIFA ලෝක කුසලාන තරඟාවලියේදී ලෝක පාපන්දු ක්‍රීඩාවේ ශක්තිමත්ම කණ්ඩායම්වලින් එකක් ලෙස සැලකෙන්නේ මන්දැයි [[ආර්ජන්ටිනාව]] නැවත වරක් පෙන්වා දී ඇත. [[ඇල්ජීරියාව]], [[ඔස්ට්‍රියාව]] සහ [[ජෝර්දානය|ජෝර්දානයට]] එරෙහිව විශ්වාසදායක දස්කම් දක්වමින්, විශිෂ්ට කණ්ඩායම් ක්‍රියාකාරිත්වයක්, ප්‍රහාරක ගුණාත්මකභාවය සහ ආරක්ෂක විනයක් පෙන්නුම් කරමින් ඔවුහු තම කාණ්ඩයේ ඉහළින්ම සිටිය හ. කෙසේ වෙතත්, [[කේප් වර්ඩ්|කේප් වර්ඩ්ට]] එරෙහිව ඔවුන්ගේ 32 වටයේ තරඟය බලාපොරොත්තු වූවාට වඩා බෙහෙවින් දැඩි බව ඔප්පු විය. අවසානයේ 3-2ක් ලෙස ජයග්‍රහණය කර 16 වටයේ ස්ථානයක් ලබා ගත්තද, ඔවුන්ගේ ආරක්ෂාවේ දුර්වලතා කිහිපයක් හෙළි කළ අධිෂ්ඨානශීලී ප්‍රතිවාදියෙකුට එරෙහිව ආර්ජන්ටිනාවට වෙහෙස මහන්සි වී වැඩ කිරීමට සිදු විය. 
[[ගොනුව:Argentina_1-1_Ecuador_-_Copa_América_2024_-_Entonación_del_himno.jpg|thumb|ආජන්ටිනා කණඩායම]]

එසේ වුවද, ලියොනෙල් මෙසීගේ නායකත්වය සහ කණ්ඩායමේ ඔරොත්තු දීමේ හැකියාව අභියෝගය ජය ගැනීමට ඔවුන්ට උපකාරී විය. සමස්තයක් වශයෙන්, ආර්ජන්ටිනාව මේ දක්වා හොඳින් ක්‍රීඩා කර ඇති අතර, අපරාජිතව රැඳී සිටින අතර ලෝක කුසලාන ශූරතාව සාර්ථකව ආරක්ෂා කර ගැනීමේ ඔවුන්ගේ බලාපොරොත්තු ජීවමානව තබා ගනී.

==විශේෂ අවස්ථා==

මෙවර තරඟාවලිය, වෙනදා මෙන්ම ඉතාමත් ත්‍රාසජනක එකක් විය. පාපන්දු ලොව පුදුම කරමින් කුඩා කණ්ඩායම් රැසක් ලෝක ශූර කණ්ඩායම්වලට ඉතා හොඳ තරගයක් ලබා දිනි. &lt;ref&gt;{{#invoke:cite|web |url= https://www.espn.com/soccer/story/_/id/46050685/2026-world-cup-draw-kennedy-center-washington-dc |title=2026 World Cup draw to be held at Kennedy Center in December |date=August 22, 2025 |website=ESPN.com |access-date=August 22, 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{#invoke:cite|web|date=2025-08-23|title=26年北中米W杯抽選会は日本時間12月6日未明に開催!! 共同発表会見ではトランプ大統領が波紋呼ぶ行動に…|language=ja|website=web.gekisaka.jp|url=https://web.gekisaka.jp/news/worldcup/detail/?435535-435535-fl|access-date=2025-08-23|publisher=ゲキサカ}}&lt;/ref&gt; උදාහරණයක් ලෙස [[ෆීෆා ලෝක කුසලානය]] සඳහා තරග වදින කුඩාම රට වන [[කුරසාඕ]], සිය පළමු ලෝක කුසලාන තරගයේම එක් ගෝලයක් වාර්තා කළේ ය. ඒ ප්‍රබල [[ජර්මනිය|ජර්මනියට]] එරෙහිවයි. එමෙන්ම [[කේප් වර්ඩ්]], [[ස්පාඤ්ඤය|ස්පාඤ්ඤයට]] එරෙහිව තරගය ගෝල 0-0 වශයෙන් සම තත්වයේ පවත්වා ගත්තේය. 
[[ගොනුව:Vozinha_Cape_Verde_Goalkeeper.jpg|thumb|කේප් වර්ඩ් හි ගෝල රකින්නා වන වෝසින්‍යා]]
මෙහිදී කේප් වර්ඩ් හි ගෝල රකින්නා වන වෝසින්‍යා සමාජ මාධ්‍යයේ ප්‍රකට චරිතයක් විය. තරගයට පෙර ඔහුගේ [[ඉන්ස්ටර්ග්‍රෑම්]] ගිණුමේ ග්‍රාහකයින් 50,000ක් පමණ සිටි අතර, තරගයට පසු ඔහුගේ හැකියාව අගය කරමින් ලොවපුරා රසිකයෝ ඔහුට සහයෝගය දුන්හ. මේ වනවිට ඔහුගේ ඉන්ස්ටර්ග්‍රෑම් ගිණුමේ ග්‍රාහකයින් ගණන මිලියන 13 කට අධිකය.

==සමාරම්භක උත්සව==
===මෙක්සිකෝව (තරඟාවලියේ සමාරම්භය)===

ක්‍රීඩා උළෙලට ආරම්භක උත්සව තුනක් පැවති අතර, එක් එක් සත්කාරක රට සඳහා එකක් බැගින් විය. 
[[File:The field at Azteca Stadium in Mexico City during the opening ceremony of the 2026 World Cup.jpg|thumb|right|තරඟාවලිය ආරම්භයට පෙර මෙක්සිකෝවේ ඇස්ටෙකා ක්‍රීඩාංගණයේ පැවති සමාරම්භක උළෙල]] 
[[මෙක්සිකෝව|මෙක්සිකෝවේ]] සමාරම්භක උත්සවය 2026 ජුනි 11 වන දින එස්ටැඩියෝ ඇස්ටෙකා හිදී පැවැත්විණි. මෙක්සිකානු ගායක [[අලෙහන්ද්‍රෝ ෆෙර්නාන්දෙස්]] මෙක්සිකානු ජාතික ගීය (ඉම්නෝ නසිඔනාල් මෙහ්සිකානෝ) ගැයූ අතර, දකුණු අප්‍රිකානු ගායිකා ටයිරා දකුණු අප්‍රිකානු ජාතික ගීය (න්කෝසි සිකෙලෙල් අයිඅෆ්‍රිකා) ගැයී ය. සමාරම්භක උත්සවය වර්ණ ගැන්වීම සඳහා සුප්‍රකට කොලොම්බියානු ගායිකා [[ශකිරා]] සහ නයිජීරියානු ගායක &quot;බර්නා බෝය්&quot; එක්ව මෙවර ලෝක කුසලානයේ තේමා ගීතය ඉදිරිපත් කළ හ. &lt;ref&gt;{{Cite web |title=2026 World Cup Opening Ceremonies: How to Watch, Who is Performing, Start Times |url=https://www.foxsports.com/stories/soccer/2026-world-cup-opening-ceremonies-how-watch-who-performing-start-times |access-date=June 11, 2026 |website=www.foxsports.com |language=en-US |archive-date=June 11, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260611161711/https://www.foxsports.com/stories/soccer/2026-world-cup-opening-ceremonies-how-watch-who-performing-start-times |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ඊළඟ දිනයේ, 2026 ජුනි 12 වන දින, [[කැනඩාව|කැනඩාවේ]] සමාරම්භක උත්සවය ටොරොන්ටෝ හි BMO ෆීල්ඩ් හිදී පැවැත්විණි. කැනේඩියානු-ඇමරිකානු සංගීතඥ ඇලනිස් මොරිසෙට් කැනේඩියානු ජාතික ගීය (ඕ කැනඩාව) ගැයූ අතර, සර්බියානු-කැනේඩියානු වයලීන වාදක ඇලෙක්සැන්ඩර් ගයිච් බොස්නියානු ජාතික ගීය (ඩ්‍රාව්නා හිම්නා බොස්නේ අයි හර්සෙගොවින්) ගැයී ය. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://inside.fifa.com/organisation/media-releases/origin1904-p.cxm.fifa.com/more-special-guests-revealed-world-cup-2026-ceremonies-mexico-city|title=More special guests revealed for FIFA World Cup 2026™ ceremonies in Mexico City|website=inside.fifa.com|accessdate=June 13, 2026}}&lt;/ref&gt;එදිනම, [[එක්සත් ජනපදය|එක්සත් ජනපදයේ]] සමාරම්භක උත්සවය ලොස් ඇන්ජලීස් හි සෝෆි ක්‍රීඩාංගනයේදී පැවැත්විණි. ඇමරිකානු කන්ට්‍රි යුගලයක් වන ඩෑන් + ෂේ &quot;ද ස්ටාර්-ස්පැන්ගල්ඩ් බැනරය&quot; ඉදිරිපත් කළ අතර, [[පැරගුවේ]] ගායකයකු වන ප්‍රේ සෝල් &quot;පරාගුආයෝස්, රෙපුබ්ලිකා ඕ මුඑර්තේ&quot; (පැරගුවේහි ජාතික ගීය) ඉදිරිපත් කළේය.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/c2ly928xz8go|title=World Cup kicks off in Mexico with Shakira, dancing, and protests|date=June 12, 2026|work=BBC News|accessdate=June 13, 2026|archive-date=June 12, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260612165309/https://www.bbc.com/news/articles/c2ly928xz8go|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

==අවසාන මහා තරඟය==
{{Main|2026 ෆිෆා ලෝක කුසලානයේ අවසාන මහා තරඟය}}
[[2026 ෆිෆා ලෝක කුසලානයේ අවසාන මහා තරඟය]] ආජන්ටිනාව සහ ස්පාඤ්ඤය අතර ජූලි මස 20 පැවැත්විණි. &lt;ref&gt;{{cite news |last=Dominski |first=Michael |date=February 4, 2024 |title=World Cup 2026 schedule announcement live updates: Latest as FIFA selects host city for final |url=https://theathletic.com/live-blogs/world-cup-2026-schedule-announcement-live-updates-final/r7oDr4oG9qK4/ |work=[[The Athletic]] |url-access=subscription |accessdate=February 4, 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Coldplay to plan '26 World Cup final halftime show |date=March 5, 2025 |last=Ogden |first=Mark |url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/44117914/2026-world-cup-final-host-super-bowl-style-half-show |publisher=ESPN}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite news |last=McKenna |first=Lorraine |date=May 14, 2026 |title=Madonna, Shakira &amp; BTS to headline World Cup show |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/c5yrl54561do |access-date=May 14, 2026 |website=[[BBC Sport]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20260514111629/https://www.bbc.com/sport/football/articles/c5yrl54561do |archive-date=May 14, 2026 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 
{{Infobox football match|title=2026 ෆිෆා ලෝක කුසලානයේ අවසාන මහා තරඟය|other_titles=|image=File:Metlife stadium (Aerial view).jpg|alt=|event=[[2026 ෆිෆා ලෝක කුසලානය]]|caption=[[මෙට්ලයිෆ් ක්‍රීඩාංගනය]], අවසන් තරඟය සඳහා සත්කාරක ස්ථානය|team1=[[ස්පාඤ්ඤ ජාතික පාපන්දු කණ්ඩායම|ස්පාඤ්ඤය]]|team1association={{flagdeco|ESP|size=30px}}|team1score=1|team2=[[ආර්ජන්ටිනා ජාතික පාපන්දු කණ්ඩායම|ආර්ජන්ටිනාව]]|team2association={{flagdeco|ARG|size=30px}}|team2score=0|details=|date={{Start date|2026|07|19}}|stadium=[[මෙට්ලයිෆ් ක්‍රීඩාංගනය]]|city=[[නැගෙනහිර රදර්ෆර්ඩ්, නිව් ජර්සි|නැගෙනහිර රදර්ෆර්ඩ්]]|man_of_the_match1a=|referee= ස්ලාව්කෝ විනිචික් ([[ස්ලෝවේනියාව]])|attendance=|weather=|previous=[[2022 FIFA ලෝක කුසලාන අවසන් මහා තරගය|2022]]|next=''2030''}}
[[File:Spain World Cup Winners Argentina v Spain 19 July 2026-1.jpg|thumb|ලෝක ශූරයන් ලෙස කිරුළු පැළැඳි [[ස්පාඤ්ඤ ජාතික පාපන්දු කණ්ඩායම|ස්පාඤ්ඤ]] කණ්ඩායම]]
එහිදී ස්පාඤ්ඤය වෙනුවෙන් තරඟයේ 104 වන මිනිත්තුවේදී ෆෙරාන් ටොරෙස් ගෝලයක් වාර්තා කරමින්, ස්පාඤ්ඤය තම 2වන ලෝක කුසලානය කරා රැගෙන ගියේය.&lt;ref group=&quot;Report&quot;&gt;[https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289292/400021543 &quot;Spain vs Argentina {{!}} Final {{!}} FIFA World Cup 2026&quot;]. FIFA. Retrieved July 15, 2026.&lt;/ref&gt;

== මූලාශ්‍ර ==
{{Reflist}}

== බාහිර සබැඳි ==
{{Sister project links|wikt=no|c=Category:2026 FIFA World Cup|commonscat=|q=yes|s=no|author=no|b=no|v=no|voy=yes|d=yes|n=yes}}

* {{Official website}} FIFA.com හි.
* [https://canadasoccer.com/fifa-world-cup-2026/ නිල කැනඩාවේ වෙබ් අඩවිය]
* [https://www.fwc26monterrey.com/ මෙක්සිකෝවේ නිල වෙබ් අඩවිය]
* [https://www.ussoccer.com/fifa-world-cup-2026 ඇමරිකාවෙ නිල වෙබ් අඩවිය]

[[ප්‍රවර්ගය:2026 ෆිෆා ලෝක කුසලානය]]</text>
      <sha1>rgwbnh7u5ehgb4h9iuth9namb0gyr3v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>වන් ගෝල් ෆේස්</title>
    <ns>0</ns>
    <id>196073</id>
    <revision>
      <id>805235</id>
      <parentid>797541</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T06:35:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>805235</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13799" sha1="ow9a9uk4alntr485kq1y86m4axlgr26" xml:space="preserve">
{{තොරතුරුකොටුව ගොඩනැගිල්ල
| name = වන් ගෝල් ෆේස්&lt;br/&gt;One Galle Face
| native_name = 
| native_name_lang = 
| image = File:UG-LK Photowalk - OneGalleFace and surroundings - 2017-03-12 (13).jpg
| image_size = 300px
| caption = 
| map_caption = මධ්‍යම කොළඹ පිහිටීම
| location = 1A, සෙන්ටර් පාර, ගාලු මුවදොර, [[කොම්පඤ්ඤ වීදිය|කොළඹ 02]], [[ශ්‍රී ලංකාව]]
| coordinates = {{Coord|06|55|40|N|79|50|41|E|region:SL|display=inline,title}}
| status = 
| inauguration_date = 
| completion_date = 2017-2019
| building_type = මිශ්‍ර භාවිතය
| antenna_spire = 
| roof = 
| top_floor = 51
| floor_count = 51 (මහල් නිවාස කුළුණු දෙකක්) 3,733 (නේවාසික)&lt;br&gt; 33 (කාර්යාල අවකාශය 58,166) (කාර්යාල කුළුණ)&lt;br&gt; 31 (හෝටලය)&lt;br&gt; 7 (මාල්) (වාණිජ අවකාශය 74,746) &lt;ref name=&quot;sha-la&quot;&gt;{{Cite web|url = https://www1.hkexnews.hk/listedco/listconews/sehk/2020/0427/2020042701439.pdf|title = ෂැන්ග්‍රි-ලා හෝටල් සහ නිවාඩු නිකේතන වාර්ෂික වාර්තාව 2019-20 |website=Shangri-La හෝටල් සහ නිවාඩු නිකේතන |ප්‍රකාශකයා = ෂැන්ග්‍රි-ලා හෝටල් සහ නිවාඩු නිකේතන ආසියාව }}&lt;/ref&gt;
| elevator_count = 
| cost = {{US$|608 million}}&lt;ref name=&quot;s45&quot;&gt;{{cite magazine |magazine= daily ft.lk | title=Historic $ 608 m One Galle Face mall opens |url= http://www.ft.lk/front-page/Historic-608-m-One-Galle-Face-mall-opens/44-689285#:~:text=Shangri%2DLa%20yesterday%20ceremoniously%20opened,biggest%20venture%20in%20South%20Asia. |year=2019 |access-date= 2019-11-09 |url-status=live |archive-url= https://web.archive.org/web/20101107001617/http://www.ft.lk/front-page/Historic-608-m-One-Galle-Face-mall-opens/44-689285#:~:text=Shangri%2DLa%20yesterday%20ceremoniously%20opened,biggest%20venture%20in%20South%20Asia. |archive-date= 2010-11-07 }}&lt;/ref&gt;
| floor_area = {{convert|490,000|sqft|abbr=on|order=flip}}&lt;ref name=&quot;s45&quot; /&gt;
| architect = චාඕ ට්සේ ඈන් සහ හවුල්කරුවන් (හෝටලය)&lt;br&gt; [[හැන්ඩල් ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පීන්]] (හෝටලය)&lt;br&gt; LRF නිර්මාණකරුවන් (හෝටලය; අභ්‍යන්තරය)&lt;br&gt; [[DP ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පීන්]] (නේවාසික, සිල්ලර, කාර්යාල)&lt;br&gt; සිතියම් නිර්මාණය (නේවාසික; සැලසුම්)&lt;br&gt; BTR (හොංකොං) (නේවාසික, කාර්යාල; අභ්‍යන්තරය)&lt;br&gt; DDG (සිල්ලර; අභ්‍යන්තරය)&lt;br&gt; MICD සහකාර (සියල්ල)&lt;br&gt; බෙන්ස්ලි නිර්මාණ චිත්‍රාගාර (සියල්ල; භූ දර්ශනය)
| structural_engineer = 
| main_contractor = වෝ හප් ඉන්ටර්නැෂනල් (අදියර 1)&lt;br/&gt; [[චීන වරාය ඉංජිනේරු විද්‍යාව]] (අදියර 2 සහ 3)
| owner = [[Shangri-La Hotels and Resorts|Shangri-La]] {{small|(90%)}}&lt;ref name=&quot;sha-la&quot; /&gt;
| landlord = 
| references = 
}}
[[ගොනුව:UG-LK Photowalk - OneGalleFace and surroundings - 2017-03-12 (13).jpg|thumb|වන් ගෝල් ෆේස් ගොඩනැගිල්ල සහ ඒ අවට ඇති අනෙකුත් ගොඩනැගිලි, 2017 දී ය.]]
'''One Galle Face''' යනු [[ශ්‍රී ලංකාව|ශ්‍රී ලංකාවේ]] [[කොළඹ]] [[ගාලු මුවදොර පිටිය]] අසල පිහිටි මිශ්‍ර-භාවිත ගොඩනැගිලි සංකීර්ණයකි. එය ශ්‍රී ලංකාවේ පළමු ජාත්‍යන්තරව සංවර්ධනය කර කළමනාකරණය කරන ලද මිශ්‍ර භාවිත ව්‍යාපෘතිය වන අතර එය 2019 නොවැම්බර් 8 වන දින නිල වශයෙන් විවෘත කරන ලදී. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Historic $ 608 m One Galle Face mall opens {{!}} Daily FT |url=http://www.ft.lk/front-page/Historic---608-m-One-Galle-Face-mall-opens/44-689285 |access-date=2019-11-09 |website=www.ft.lk |language=en}}&lt;/ref&gt; මෙම පහසුකම අහස සිඹින ගොඩනැගිලි නොහොත් ගගනචුම්බිත ගොඩනැගිලි (ඉංග්‍රීසි Skyscraper) හතරකින් සමන්විත වන අතර, ඉන් එකක් ව්‍යාපාර සඳහා කාර්යාල පිහිටුවීම සඳහා ද, දෙකක් නේවාසික සංරචකය සඳහා ද, සහ සිව්වැන්න හෝටලයක කොටසක් ලෙස ද වෙන්කර ඇත. වන් ගෝල් ෆේස් සාප්පු සංකීර්ණයක් ද ව්‍යාපෘතියේ කොටසකි. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Shangri La Colombo hotel on stream; other plans on hold |url=http://www.sundaytimes.lk/140202/business-times/shangri-la-colombo-hotel-on-stream-other-plans-on-hold-81588.html |access-date=10 August 2017 |website=Sunday times.lk}}&lt;/ref&gt; මෙම පරිශ්‍රය සම්පූර්ණයෙන්ම ෂැන්ග්‍රි-ලා සමූහය සතුය. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://archives1.sundayobserver.lk/2017/03/12/shangri-la-opens-luxury-paradise-apartments-viewing|title=Shangri-La opens luxury paradise apartments for viewing|last=Joseph|first=Dishan|date=12 March 2017|access-date=21 May 2017|publisher=[[Sunday Observer (Sri Lanka)|Sunday Observer]]}}&lt;/ref&gt;

නේවාසික සංරචකයේ නිවුන් කුළුණු වල උස {{Convert|194|m|ft|abbr=on}} වන අතර ඒවා රටේ 4 වන උසම ව්‍යුහයන් ලෙස පිළිගනු ලැබේ. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.dailymirror.lk/article/Lotus-Tower-A-controversy-standing-tall--129600.html|title=Lotus Tower - A controversy standing tall?|last=Wickramasinghe|first=Kamanthi|date=25 May 2017|access-date=28 May 2017|publisher=[[Daily Mirror (Sri Lanka)|Daily Mirror]]}}&lt;/ref&gt; කුළුණු වල මහල් 51 බැගින් වන අතර, නිදන කාමර දෙක, තුන හෝ හතරක මහල් නිවාස ඒකක තිබෙන අතර, එහි භූමි ප්‍රමාණ {{Convert|1733|ft2|m2|abbr=on|order=flip}}, {{Convert|2745|ft2|m2|abbr=on|order=flip}}, සහ {{Convert|3541|ft2|m2|abbr=on|order=flip}} වන් ය. ඊට අමතරව පෙන්ට්හවුස් වර්ගයේ නේවාසික කොටස් 16 ක් ද ඇතුළත් වේ. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.ft.lk/article/559109/Standard-Chartered-introduces-mortgage-loans-for-Shangri-La-s-The-Residences-at-One-Galle-Face|title=Standard Chartered introduces mortgage loans for Shangri-La’s The Residences at One Galle Face|date=4 August 2016|access-date=21 May 2017|publisher=[[Daily FT]]}}&lt;/ref&gt;

2017 නොවැම්බර් 16 වන දින කොළඹ ෂැන්ග්‍රි-ලා  විවෘත කරන ලද අතර, එසේ කරන ලද ව්‍යාපෘති සංරචක හතරෙන් පළමුවැන්න එයයි. &lt;ref name=&quot;sundayleader&quot;&gt;{{Cite news|url=http://www.thesundayleader.lk/2017/11/17/shangri-la-hotel-colombo-opens-in-grand-style/|title=Shangri-La Hotel Colombo opens in grand style|date=17 November 2017|access-date=10 February 2018|publisher=thesundayleader.lk|agency=The Sunday Leader|archive-date=10 February 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180210180622/http://www.thesundayleader.lk/2017/11/17/shangri-la-hotel-colombo-opens-in-grand-style/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; හෝටලයේ කාමර 500 ක් සහ සේවා සපයන ලද මහල් නිවාස 41 ක් ඇත. &lt;ref name=&quot;sundayleader&quot; /&gt;

== සාප්පු සංකීර්ණය ==
[[ගොනුව:Colombo_One_Galle_Face.jpg|දකුණ|thumb|250x250පික්| සාප්පු සංකීර්ණයේ ප්‍රධාන පිවිසුම (ගාලු මුවදොර මුහුණ ලා පිහිටා ඇත)]]
මෙම සාප්පු සංකීර්ණය වර්ග මීටර් 46,000 කින් සමන්විත වේ. සාප්පු සඳහා ඉඩ කුලී පදනමට ලබා ගත හැකි අතර මහල් හතක් අතර එය බෙදා හැර තිබේ. වන් ගෝල් ෆේස් හි වර්ග මීටර් 1,600ක වපසරියකින් යුත් (PVR සිනමාස් විසින් ක්‍රියාත්මක කරනු ලබන) බහුකාර්ය චිත්‍රපට ශාලා පරිශ්‍රයක්, අවන්හල් පරිශ්‍රයක් (ෆුඩ් ස්ටුඩියෝ), සුපිරි වෙළඳසැලක් (කීල්ස්) සහ සිල්ලර, විනෝදාස්වාද සහ භෝජන අලෙවිසැල් ඒකක 300 ක පමණ ප්‍රමාණයක් ඇත. &lt;ref name=&quot;dailymirror&quot;&gt;{{Cite news|url=http://www.dailymirror.lk/article/Shangri-La-Hotels-Lanka-s-The-Mall-at-One-Galle-Face-signs-mega-deal-with-Odel-133590.html|title=Shangri-La Hotels Lanka’s ‘The Mall at One Galle Face’ signs mega deal with Odel|date=27 July 2017|access-date=10 February 2018|publisher=dailymirror.lk|agency=Daily Mirror}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;ceylontoday1&quot;&gt;{{Cite news|url=http://www.ceylontoday.lk/print20170401CT20170630.php?id=35214|title=Shangri-La’s One Galle Face ‘Best Mixed Use Development’|date=30 November 2017|access-date=10 February 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180210235100/http://www.ceylontoday.lk/print20170401CT20170630.php?id=35214|archive-date=10 February 2018|publisher=ceylontoday.lk|agency=Ceylon Today}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;adaderanabiz&quot;&gt;{{Cite news|url=http://bizenglish.adaderana.lk/the-mall-at-one-galle-face-transforms-sri-lankas-retail-landscape/|title=The Mall At One Galle Face Transforms Sri Lanka’s Retail Landscape|date=9 February 2018|access-date=10 February 2018|publisher=Ada Derana Biz|agency=Ada Derana|archive-url=https://web.archive.org/web/20180210181329/http://bizenglish.adaderana.lk/the-mall-at-one-galle-face-transforms-sri-lankas-retail-landscape/|archive-date=10 February 2018|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 2017 ජූලි මාසයේදී සොෆ්ට්ලොජික් සාප්පු සංකීර්ණයේ පළමු තහවුරු කරන ලද කුලී නිවැසියන්ගෙන් එකක් බවට පත් වූ අතර, ඔඩෙල් විසින් {{Convert|54,454|sqft|sqm|order=flip}} බිම් ප්‍රමාණයකින් යුත් බහු මට්ටමේ දෙපාර්තමේන්තු ගබඩාවක් විවෘත කරන ලදි. &lt;ref name=&quot;dailymirror&quot; /&gt; &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.sundaytimes.lk/article/1027451/giant-odel-store-at-shangri-la-mall-at-galle-face-colombo|title=Giant ODEL store at Shangri-La mall at Galle Face, Colombo|date=11 July 2017|access-date=10 February 2018|publisher=Times Online|agency=Sunday Times|archive-date=10 February 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180210180739/http://www.sundaytimes.lk/article/1027451/giant-odel-store-at-shangri-la-mall-at-galle-face-colombo|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;adaderanabiz&quot; /&gt; කීල්ස් සුපර් විසින් සාප්පු සංකීර්ණය තුළ සුපිරි වෙළඳසැලක් ද පවත්වාගෙන යනු ඇත. &lt;ref name=&quot;adaderanabiz&quot; /&gt; 2019 නොවැම්බර් 8 වන දින [[ශ්‍රී ලංකාවේ ජනාධිපති|ජනාධිපති]] [[මෛත්‍රීපාල සිරිසේන|මෛත්‍රීපාල සිරිසේන මහතා]] විසින් මෙම සාප්පු සංකීර්ණය මහජනතාව සඳහා විවෘත කරන ලද අතර එය රටේ ජනාධිපතිවරයා ලෙස ඔහුගේ අවසන් පදවි ප්‍රාප්ති උත්සවය ද සනිටුහන් කළේය. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Shangri La's One Gall Face Mall is set to be opened on November 8 |url=http://www.colombopage.com/archive_19B/Sep26_1569479711CH.php |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20190929100457/http://www.colombopage.com/archive_19B/Sep26_1569479711CH.php |archive-date=September 29, 2019 |access-date=29 September 2019 |website=Colombopage}}&lt;/ref&gt;
 

== ආශ්රිත ==
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව|2}}
[[ප්‍රවර්ගය:Buildings and structures in Colombo]]
[[ප්‍රවර්ගය:Coordinates on Wikidata]]
[[ප්‍රවර්ගය:Pages using gadget WikiMiniAtlas]]</text>
      <sha1>ow9a9uk4alntr485kq1y86m4axlgr26</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ජාතික ව්‍යාපාර කළමනාකාරීත්ව විද්‍යායතනය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>196753</id>
    <revision>
      <id>805178</id>
      <parentid>801118</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T23:35:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>805178</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="64539" sha1="iw7bdfbdhn5kcbp3zo9bw5gx79iagp0" xml:space="preserve">&lt;!--
යෝජිත ලිපි නාමය: ජාතික ව්‍යාපාර කළමනාකාරීත්ව විද්‍යායතනය
පරිවර්තන මූලාශ්‍රය: https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=National_School_of_Business_Management&amp;oldid=1351505005
මුල් කර්තෘවරුන්: ඉංග්‍රීසි විකිපීඩියාවේ අදාළ ලිපියේ දායකයන්; ඉතිහාසය: https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=National_School_of_Business_Management&amp;action=history
මුල් පාඨයේ බලපත්‍රය: Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). මෙම පරිවර්තනය එම කොන්දේසි යටතේ භාවිත කළ හැකිය.
--&gt;

{{Short description|ශ්‍රී ලංකාවේ හෝමාගම පිහිටි උපාධි ප්‍රදානය කරන ආයතනය}}
{{Use dmy dates|date=September 2026}}
{{Infobox university
| name = NSBM හරිත සරසවිය
| native_name = ජාතික ව්‍යාපාර කළමනාකාරීත්ව විද්‍යායතනය&lt;br /&gt;National School of Business Management&lt;br /&gt;தேசிய வியாபார முகாமைத்துவ பாடசாலை
| image_name = NSBM Green University seal.png
| image_size = 150px
| image_alt = NSBM හරිත සරසවියේ නිල මුද්‍රාව
| caption = NSBM හරිත සරසවියේ නිල මුද්‍රාව
| motto = Find Greatness in Every Step&lt;br /&gt;සෑම පියවරකදීම විශිෂ්ටත්වය සොයා යන්න
| established = {{Start date and age|2011}}
| type = රජයේ පිළිගැනීම ලත් උපාධි ප්‍රදානය කරන ආයතනය&lt;ref name=&quot;r1&quot;&gt;“NSBM Green University Celebrates Its 3rd Anniversary With A Student Population Of 9500 Whilst Gearing For Phase Two”. NSBM Green University. [https://www.nsbm.ac.lk/nsbm-green-university-celebrates-its-3rd-anniversary-with-a-student-population-of-9500-whilst-gearing-for-phase-two/ මූලාශ්‍රය]&lt;/ref&gt;
| vice_chancellor = මහාචාර්ය ඊ. ඒ. වීරසිංහ&lt;ref name=&quot;r2&quot;&gt;“Vice Chancellor's Message – NSBM Green University”. NSBM Green University. 2023 ජනවාරි 26. [https://www.nsbm.ac.lk/story-of-nsbm/vice-chancellors-message/ මූලාශ්‍රය]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;r3&quot;&gt;“Board of Directors – NSBM Green University”. NSBM Green University. [https://www.nsbm.ac.lk/story-of-nsbm/board-of-directors/ මූලාශ්‍රය]&lt;/ref&gt;
| head_label = නියෝජ්‍ය උපකුලපති
| head = මහාචාර්ය චමින්ද රත්නායක&lt;ref name=&quot;r3&quot; /&gt;
| academic_staff = 125
| students = ආසන්න වශයෙන් 10,000&lt;ref name=&quot;r4&quot;&gt;“NSBM Embarks on Phase II”. The Sunday Times, Sri Lanka. [http://www.sundaytimes.lk/201101/education/nsbm-embarks-on-phase-ii-421265.html මූලාශ්‍රය]&lt;/ref&gt;
| city = පිටිපන, [[හෝමාගම]]
| state = [[කොළඹ දිස්ත්‍රික්කය]]
| country = [[ශ්‍රී ලංකාව]]
| coor = {{Coord|6.82098|N|80.03860|E|type:edu_region:LK|format=dec|display=inline,title}}
| colours = {{Legend striped|Blue|Green|කොළ සහ නිල්}}
| free_label = පිළිගැනීම
| free = අධ්‍යාපන, උසස් අධ්‍යාපන හා වෘත්තීය අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශය&lt;br /&gt;විශ්වවිද්‍යාල ප්‍රතිපාදන කොමිෂන් සභාව
| affiliations = ප්ලිමත් විශ්වවිද්‍යාලය (University of Plymouth), එක්සත් රාජධානිය&lt;br /&gt;වික්ටෝරියා විශ්වවිද්‍යාලය (Victoria University), ඕස්ට්‍රේලියාව&lt;br /&gt;සදර්න් ක්‍රොස් විශ්වවිද්‍යාලය (Southern Cross University), ඕස්ට්‍රේලියාව&lt;br /&gt;ඇමෙරිකන් විශ්වවිද්‍යාලය (American University), ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදය
| website = {{URL|https://www.nsbm.ac.lk/}}
| logo = [[File:NSBM Green University logo.png|166px|alt=NSBM හරිත සරසවියේ ලාංඡනය]]
}}
&lt;!-- ලාංඡනය සහ නිල මුද්‍රාව දැන් සෘජුවම ඇතුළත් කර ඇත; ඒවා සඟවන #ifexist කොන්දේසි ඉවත් කර ඇත. ගොනු දෙක සිංහල විකිපීඩියාවේ දැනට නොමැති බැවින්, මෙම කේතයෙන් රූප පෙන්වීමට පහත නාමවලින් දේශීයව උඩුගත කිරීම අවශ්‍ය වේ:
File:NSBM Green University seal.png — https://en.wikipedia.org/wiki/File:NSBM_Green_University_seal.png
File:NSBM Green University logo.png — https://en.wikipedia.org/wiki/File:NSBM_Green_University_logo.png
ගොනු පිටුවල non-free භාවිත තොරතුරු ඇත. සිංහල විකිපීඩියාවේ ප්‍රතිපත්තියට අනුකූලව මූලාශ්‍රය, අයිතිය සහ මෙම ලිපියට අදාළ භාවිත සාධාරණීකරණය සපයන්න. Commons වෙත උඩුගත නොකරන්න. මෙහිදී රූප උඩුගත කිරීමක් සිදු කර නැත.
සිංහල Infobox university සැකිල්ල accreditation පරාමිතිය භාවිත නොකරන බැවින් පිළිගැනීම free_label/free මඟින් දක්වා ඇත. ඛණ්ඩාංක සඳහා එය භාවිත කරන පරාමිතිය coor වේ.
--&gt;


'''ජාතික ව්‍යාපාර කළමනාකාරීත්ව විද්‍යායතනය''' (ඉංග්‍රීසි: National School of Business Management; කෙටි නාමය: '''NSBM'''), '''NSBM හරිත සරසවිය''' යනුවෙන් ද හැඳින්වෙන, [[ශ්‍රී ලංකාව|ශ්‍රී ලංකාවේ]] රාජ්‍ය හිමිකාරීත්වය සහිත, රජයේ පිළිගැනීම ලත් උපාධි ප්‍රදානය කරන ආයතනයකි.&lt;ref name=&quot;r5&quot;&gt;“Recognized Degree Awarding Institutes &amp;amp; Degree Programs”. State Ministry of Higher Education.&lt;/ref&gt; 1978 අංක 16 දරන විශ්වවිද්‍යාල පනතේ 25අ වගන්තිය යටතේ අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශය විසින් එයට උපාධි ප්‍රදානය කිරීමේ තත්ත්වය ලබා දී ඇත.&lt;ref name=&quot;r6&quot;&gt;“THE UNIVERSITIES ACT, No. 16 OF 1978”. ශ්‍රී ලංකා රජයේ ලේඛන වෙබ් අඩවිය, www.documents.gov.lk. PDF.&lt;/ref&gt; එය 2007 අංක 07 දරන සමාගම් පනත යටතේ PB 4833 ලියාපදිංචි අංකයෙන් පිහිටුවා ඇත.&lt;ref name=&quot;r7&quot;&gt;“Degrees of Institutes Recognized under Section 25 A of the Universities Act No. 16 of 1978”. University Grants Commission, Sri Lanka.&lt;/ref&gt;

මෙම ආයතනය ව්‍යාපාර, පරිගණකකරණය, ඉංජිනේරු විද්‍යාව, විද්‍යාව සහ නිර්මාණකරණය යන ක්ෂේත්‍රවල ප්‍රථම උපාධි හා පශ්චාත් උපාධි පිරිනමයි.&lt;ref name=&quot;r8&quot;&gt;“Recognized Degree Awarding Institutes &amp;amp; Degree Programs”. State Ministry of Higher Education.&lt;/ref&gt; එය කොළඹ තදාසන්න ප්‍රදේශයක් වන හෝමාගම, පිටිපන පිහිටා ඇත.&lt;ref name=&quot;r9&quot;&gt;“NSBM Green University Town – University in Homagama”. Sri Lanka Places. මුල් ලිපියේ ප්‍රවේශ දිනය: 2022 ජනවාරි 4.&lt;/ref&gt;

== ඉතිහාසය ==
[[File:NSBM Green University aerial view.jpg|thumb|right|alt=NSBM පරිශ්‍රයේ ගුවන් දසුනක්|NSBM හරිත සරසවි පරිශ්‍රය]]
ප්‍රථම උපාධි හා පශ්චාත් උපාධි පිරිනැමීම සඳහා ජාතික ව්‍යාපාර කළමනාකරණ ආයතනය (NIBM) යටතේ NSBM ආයතනය 2011 දී පිහිටුවන ලදී.&lt;ref name=&quot;r10&quot;&gt;“NIBM launches its own university as NSBM”. The Sunday Times, Sri Lanka. මුල් ලිපියේ ප්‍රවේශ දිනය: 2021 නොවැම්බර් 6.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;r11&quot;&gt;“NSBM Green University | Story of NSBM”. NSBM Green University. මුල් ලිපියේ ප්‍රවේශ දිනය: 2021 නොවැම්බර් 6.&lt;/ref&gt; අදාළ රාජ්‍ය ක්‍රියාපටිපාටි අනුගමනය කිරීමෙන් පසු National School of Business Management නමින් උසස් අධ්‍යාපන ආයතනයක් පිහිටුවීමට අනුමැතිය ලබා දෙන ලදී. එය 2007 අංක 7 දරන සමාගම් පනත යටතේ සීමිත සමාගමක් ලෙස ලියාපදිංචි කෙරිණි.&lt;ref name=&quot;r12&quot;&gt;“Degrees of Institutes Recognized under Section 25 A of the Universities Act No. 16 of 1978”. University Grants Commission, Sri Lanka.&lt;/ref&gt;

සාමාජිකයන් පස්දෙනකුගෙන් සමන්විත පළමු අධ්‍යක්ෂ මණ්ඩලය 2011 ජූලි මාසයේදී පත් කෙරිණි.&lt;ref name=&quot;r13&quot;&gt;Fonseka, Mangala. ''The Story of an Educational Milestone of Our Age''.&lt;/ref&gt; යෝජිත ආයතනයේ පිහිටීම පිළිබඳ සාකච්ඡාවලින් අනතුරුව හෝමාගම පිටිපන පිහිටි අක්කර 26ක ඉඩමක් තෝරාගෙන 2011 දෙසැම්බර් මාසයේදී ලබා ගන්නා ලදී.&lt;ref name=&quot;r14&quot;&gt;“NIBM launches its own university as NSBM”. The Sunday Times, Sri Lanka. මුල් ලිපියේ ප්‍රවේශ දිනය: 2021 නොවැම්බර් 25.&lt;/ref&gt; අවශ්‍ය රාජ්‍ය අනුමැතිය ලැබීමෙන් පසු රුපියල් බිලියන 10.2ක ආයෝජනයකින් NSBM හරිත සරසවි නගර ව්‍යාපෘතියේ ඉදිකිරීම් 2013 දී ආරම්භ විය.&lt;ref name=&quot;r15&quot;&gt;“Rs.10.2 billion NSBM Green University Town project”. Construction Technological Services, Sri Lanka. මුල් ලිපියේ ප්‍රවේශ දිනය: 2021 නොවැම්බර් 25.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;r13&quot; /&gt; ඉදිකිරීම් සිදුවෙමින් පැවති කාලයේදී ආයතනය නාගරික මණ්ඩපයක් ලෙස සිය කටයුතු ආරම්භ කළේය.&lt;ref name=&quot;r13&quot; /&gt;

නුගේගොඩ ආරම්භ කළ එම මණ්ඩපය ව්‍යාපාර අධ්‍යයන අංශය, පරිගණක අධ්‍යයන අංශය, මූල්‍ය අංශය සහ පරිපාලන අංශය යන ඒකකවලින් සමන්විත විය.&lt;ref name=&quot;r13&quot; /&gt; ඩබ්ලින් විශ්වවිද්‍යාල විද්‍යාලයේ (University College Dublin) උපාධි සහ විශ්වවිද්‍යාල ප්‍රතිපාදන කොමිෂන් සභාවේ අනුමැතිය ලත් උපාධි සඳහා පළමු සිසුන් කණ්ඩායම ඇතුළත් කරගනිමින් 2012 පෙබරවාරි 25 දින අධ්‍යයන කටයුතු නිල වශයෙන් ආරම්භ කෙරිණි.&lt;ref name=&quot;r13&quot; /&gt; එම වසරේදීම ප්‍රධාන ගොඩනැගිල්ලට ආසන්නව තවත් ගොඩනැගිලි තුනක් එක් කරමින් මණ්ඩපය පුළුල් කරන ලදී. හරිත සරසවි නගර පරිශ්‍රයට ගෙන යන තෙක් වසර හතරක් පමණ එම නාගරික මණ්ඩපය ක්‍රියාත්මක විය.

මෙම කාලය තුළ ප්‍රථම උපාධි, පශ්චාත් උපාධි සහ අධ්‍යයන හවුල්කාරීත්ව තවදුරටත් පුළුල් කෙරිණි.&lt;ref name=&quot;r13&quot; /&gt; NSBM ආයතනය මඟින් හෝ එක්සත් රාජධානියේ ප්ලිමත් විශ්වවිද්‍යාලය, ඕස්ට්‍රේලියාවේ වික්ටෝරියා විශ්වවිද්‍යාලය සහ මැලේසියාවේ ලිම්කොක්වින්ග් නිර්මාණශීලී තාක්ෂණ විශ්වවිද්‍යාලය සමඟ අනුබද්ධව පිරිනමන කළමනාකරණ, පරිගණක, ඉංජිනේරු සහ නිර්මාණකරණ උපාධි ඒ අතර විය.&lt;ref name=&quot;r16&quot;&gt;“National School of Business Management”. University of Plymouth. මුල් ලිපියේ ප්‍රවේශ දිනය: 2021 දෙසැම්බර් 10.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;r17&quot;&gt;“National School of Business Management (NSBM), Sri Lanka”. Victoria University, Australia. මුල් ලිපියේ ප්‍රවේශ දිනය: 2021 දෙසැම්බර් 10.&lt;/ref&gt;

හරිත සරසවි නගරයේ ඉදිකිරීම් MAGA Engineering (Pvt.) Ltd විසින් සිදු කරන ලද අතර,&lt;ref name=&quot;r18&quot;&gt;“NSBM Green University Town”. MAGA Engineering. මුල් ලිපියේ ප්‍රවේශ දිනය: 2021 දෙසැම්බර් 10.&lt;/ref&gt; සැලසුම් හා උපදේශන සේවා Engineering Consultancy (Pvt.) Ltd විසින් සපයන ලදී.&lt;ref name=&quot;r19&quot;&gt;“ECL crafts new model in learning with NSBM Green University”. Daily News.&lt;/ref&gt; වසර දෙකක් හා මාස දහයක් පැවති ඉදිකිරීම් අවසන් කරමින් නව පරිශ්‍රය 2016 ඔක්තෝබර් 26 දින විවෘත කරන ලදී.&lt;ref name=&quot;r20&quot;&gt;“NSBM Green University Town now open”. Daily FT. මුල් ලිපියේ ප්‍රවේශ දිනය: 2021 දෙසැම්බර් 10.&lt;/ref&gt;

පවතින පරිශ්‍රයට යාබද තවත් අක්කර 14ක් එක් කරමින් ව්‍යාපෘතියේ දෙවන අදියරේ ඉදිකිරීම් 2021 දී ආරම්භ කෙරිණි.&lt;ref name=&quot;r21&quot;&gt;“NSBM Embarks on Phase II”. The Sunday Times, Sri Lanka. මුල් ලිපියේ ප්‍රවේශ දිනය: 2024 සැප්තැම්බර් 4.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;r22&quot;&gt;“NSBM Phase II- Ceremony of Laiding First Stone”. NSBM Green University. 2021 ජනවාරි 11.&lt;/ref&gt;&lt;!-- සංස්කාරක සටහන: පහත පරිශ්‍රය කොටසේ අක්කර 15ක් ලෙස සඳහන් වේ. --&gt; වෛද්‍ය, නීති හා සෞඛ්‍ය විද්‍යා යන නව පීඨ තුනක් ඇතුළු පහසුකම් එම අදියරට එක් කිරීමට සැලසුම් කර තිබිණි.&lt;ref name=&quot;r23&quot;&gt;“Faculty of Medicine to be established at NSBM - intake of 500 students annually”. Hiru News. මුල් ලිපියේ ප්‍රවේශ දිනය: 2024 සැප්තැම්බර් 4.&lt;/ref&gt; වෛද්‍ය හා ඉංජිනේරු අධ්‍යයන සඳහා යටිතල පහසුකම් ඇතුළත් වන පරිදි තවත් අක්කර 20ක තුන්වන අදියරක් සංවර්ධනය කිරීමට ද සැලසුම් කර තිබිණි.&lt;ref name=&quot;r24&quot;&gt;Daily News. 2024 අප්‍රේල් 28. මුල් ලිපියේ මූලාශ්‍ර ශීර්ෂය “You are being redirected...” ලෙස දැක්වේ; නිවැරදි ශීර්ෂය හා සෘජු සබැඳිය තහවුරු කළ යුතුය. මුල් ලිපියේ ප්‍රවේශ දිනය: 2024 සැප්තැම්බර් 4.&lt;/ref&gt;

== පරිපාලනය සහ පාලනය ==
NSBM හරිත සරසවියේ ඉහළම පරිපාලන හා අධ්‍යයන නිලධාරියා උපකුලපතිවරයා හෙවත් ප්‍රධාන විධායක නිලධාරියා වේ. උපකුලපතිවරයා අධ්‍යක්ෂ මණ්ඩලයේ සභාපතිත්වය දරන අතර සනාතන සභාව, විගණන කමිටුව සහ ජ්‍යෙෂ්ඨ කළමනාකරණයේ ප්‍රධානියා ලෙස ද කටයුතු කරයි. ආයතනයේ ආරම්භකයා වන මහාචාර්ය ඊ. ඒ. වීරසිංහ එම තනතුර දරයි.&lt;ref name=&quot;r25&quot;&gt;“NSBM Green University | Vice Chancellor's Message”. NSBM Green University. මුල් ලිපියේ ප්‍රවේශ දිනය: 2021 දෙසැම්බර් 14.&lt;/ref&gt;

දෙවන ඉහළම පරිපාලන හා අධ්‍යයන නිලධාරියා නියෝජ්‍ය උපකුලපතිවරයා වේ. මහාචාර්ය චමින්ද රත්නායක එම තනතුර දරයි.&lt;ref name=&quot;r26&quot;&gt;“NSBM Green University | Academic Staff”. NSBM Green University. මුල් ලිපියේ ප්‍රවේශ දිනය: 2021 දෙසැම්බර් 14.&lt;/ref&gt;

අධ්‍යක්ෂ මණ්ඩලය ආයතනයේ පාලන හා විධායක මණ්ඩලය වන අතර එය සාමාජිකයන් 15 දෙනකුගෙන් සමන්විත වේ.&lt;ref name=&quot;r27&quot;&gt;“NSBM Green University | Board of Directors”. NSBM Green University. මුල් ලිපියේ ප්‍රවේශ දිනය: 2021 දෙසැම්බර් 14.&lt;/ref&gt; කළමනාකරණය, මූල්‍ය කටයුතු, දේපළ, ආයෝජන සහ සාමාන්‍ය මෙහෙයුම් පිළිබඳ වගකීම එම මණ්ඩලයට පැවරේ. අධ්‍යයන පාලනය පිළිබඳ උත්තරීතර ආයතනය සනාතන සභාව වේ.

== අධ්‍යයන කටයුතු ==
=== ශිෂ්‍ය ප්‍රවේශය ===
සිසුන් තෝරාගැනීම හා ඇතුළත් කරගැනීම ආයතනය විසින් ස්වාධීනව සිදු කරනු ලබයි. වාර්ෂිකව ශිෂ්‍ය කණ්ඩායම් දෙකක් බඳවාගනු ලැබේ.&lt;ref name=&quot;r28&quot;&gt;“Setting the bar for an University experience- NSBM Green University fully geared to face the new decade”. The Sunday Times, Sri Lanka. මුල් ලිපියේ ප්‍රවේශ දිනය: 2021 දෙසැම්බර් 15.&lt;/ref&gt; පළමු බඳවාගැනීම සාමාන්‍යයෙන් මාර්තු මාසයේදීත් දෙවන බඳවාගැනීම ඔක්තෝබර් මාසයේදීත් ආරම්භ වේ. සිසුන් සෘජුවම ආයතනයට අයදුම් කළ යුතුය.&lt;ref name=&quot;r29&quot;&gt;“NSBM Green University takes you on the journey of higher education right after A/Ls”. The Sunday Times, Sri Lanka. මුල් ලිපියේ ප්‍රවේශ දිනය: 2022 අප්‍රේල් 4.&lt;/ref&gt; විභාග ප්‍රතිඵල සහ ආයතනික අවශ්‍යතා සලකා බලා ශිෂ්‍ය ප්‍රවේශ ප්‍රතිපත්තිය අනුව තෝරාගැනීම් සිදු කෙරේ.

උසස් අධ්‍යාපන රාජ්‍ය අමාත්‍යාංශය හඳුන්වා දුන් පොලී රහිත ශිෂ්‍ය ණය යෝජනා ක්‍රමය යටතේ අයදුම් කරන සිසුන් ද බඳවාගනු ලැබේ.&lt;ref name=&quot;r30&quot;&gt;“Interest Free Student Loan Scheme for Selected Degree Programs”. [https://studentloans.mohe.gov.lk/ උසස් අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශයේ ශිෂ්‍ය ණය යෝජනා ක්‍රමය]. මුල් ලිපියේ ප්‍රවේශ දිනය: 2021 දෙසැම්බර් 15.&lt;/ref&gt; එම ක්‍රමයේ අයදුම්පත් හා ලියාපදිංචි කිරීමේ ක්‍රියාවලිය අමාත්‍යාංශය විසින් කළමනාකරණය කරනු ලබයි.

=== පීඨ සහ දෙපාර්තමේන්තු ===
පීඨ හා දෙපාර්තමේන්තු මඟින් ප්‍රථම උපාධි, පශ්චාත් උපාධි සහ වෘත්තීය හෝ විධායක වැඩසටහන් පවත්වනු ලැබේ.

==== ව්‍යාපාර පීඨය ====
[[File:NSBM Green University - FOB.jpg|thumb|right|alt=NSBM ව්‍යාපාර පීඨයේ ගොඩනැගිල්ල|ව්‍යාපාර පීඨ ගොඩනැගිල්ල]]
ව්‍යාපාර පීඨය ව්‍යාපාර, කළමනාකරණය, වාණිජ්‍යය සහ නීතිය යන ක්ෂේත්‍රවල BSc, BBM, BM, BA, ව්‍යාපාරවේදී හා නීතිවේදී උපාධි පිරිනමයි. ගිණුම්කරණය, මූල්‍යය, ජාත්‍යන්තර ව්‍යාපාර, කාර්මික කළමනාකරණය, ව්‍යාපෘති කළමනාකරණය, ප්‍රවර්තන කළමනාකරණය, මානව සම්පත් කළමනාකරණය, සංචාරක හා ආගන්තුක සත්කාර කළමනාකරණය, අලෙවිකරණ කළමනාකරණය, ව්‍යාපාර ආර්ථික විද්‍යාව, ව්‍යාපාර විශ්ලේෂණය, ව්‍යාපාර සන්නිවේදනය, නීතිය හා ව්‍යාපාර අධ්‍යයනය, නීතිය හා ජාත්‍යන්තර වෙළෙඳාම සහ නීතිය හා විද්‍යුත් වාණිජ්‍යය ඒ අතර වේ.&lt;ref name=&quot;r31&quot;&gt;“NSBM Green University | Faculty of Business”. NSBM Green University. මුල් ලිපියේ ප්‍රවේශ දිනය: 2021 දෙසැම්බර් 15.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;r32&quot;&gt;“Moulding The Nation With Top Class Business Professionals – NSBM Faculty of Business”. Observer Education. 2020 නොවැම්බර් 17.&lt;/ref&gt; ශිෂ්‍ය සංඛ්‍යාව අනුව මෙය ආයතනයේ විශාලතම පීඨය වේ.

===== දෙපාර්තමේන්තු සහ අදාළ වැඩසටහන් =====
පහත ලැයිස්තුවල උපාධි කෙටි නාම රැක ඇත. Hons යනු ගෞරව උපාධියකි; Special යනු විශේෂ උපාධියකි. NSBM/UGC යනුවෙන් දක්වා ඇත්තේ මුල් ලිපියේ විශ්වවිද්‍යාල ප්‍රතිපාදන කොමිෂන් සභාවේ අනුමැතිය ලත්, NSBM විසින් පිරිනමන වැඩසටහන් ලෙස නම් කර ඇති උපාධි වේ.

'''නීති අධ්‍යයන දෙපාර්තමේන්තුව'''
* නීතිවේදී ගෞරව උපාධිය — NSBM/UGC.
* නීතිය හා ව්‍යාපාර අධ්‍යයනය පිළිබඳ BM (Hons) — NSBM/UGC.
* නීතිය හා ජාත්‍යන්තර වෙළෙඳාම පිළිබඳ BM (Hons) — NSBM/UGC.
* නීතිය හා විද්‍යුත් වාණිජ්‍යය පිළිබඳ BM (Hons) — NSBM/UGC.
* නීතිය පිළිබඳ LLB (Hons) — ප්ලිමත් විශ්වවිද්‍යාලය, එක්සත් රාජධානිය.

'''ආර්ථික විද්‍යා සහ තීරණ විද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව'''
* ව්‍යාපාර විශ්ලේෂණය පිළිබඳ BM (Hons) — NSBM/UGC.
* ව්‍යාපාර ආර්ථික විද්‍යාව පිළිබඳ BM (Hons) — NSBM/UGC.

'''මෙහෙයුම් සහ ප්‍රවර්තන දෙපාර්තමේන්තුව'''
* මෙහෙයුම් හා ප්‍රවර්තන කළමනාකරණය පිළිබඳ BSc (Hons) — ප්ලිමත් විශ්වවිද්‍යාලය.
* ව්‍යාපාර කළමනාකරණය, කාර්මික කළමනාකරණ විශේෂීකරණය සහිත BSc (Special) — NSBM/UGC.
* ව්‍යාපාර කළමනාකරණය, ව්‍යාපෘති කළමනාකරණ විශේෂීකරණය සහිත BSc (Special) — NSBM/UGC.
* ව්‍යාපාර කළමනාකරණය, ප්‍රවර්තන කළමනාකරණ විශේෂීකරණය සහිත BSc (Special) — NSBM/UGC.
* ව්‍යාපාරවේදී උපාධිය: කළමනාකරණය හා නවෝත්පාදනය සහ සැපයුම් දාම හා ප්‍රවර්තන කළමනාකරණය — වික්ටෝරියා විශ්වවිද්‍යාලය, ඕස්ට්‍රේලියාව.

'''අලෙවිකරණ සහ සංචාරක කළමනාකරණ දෙපාර්තමේන්තුව'''
* සංචාරක, ආගන්තුක සත්කාර හා උත්සව පිළිබඳ BBM (Hons) — NSBM/UGC.
* බහුමාධ්‍ය පිළිබඳ BSc — NSBM/UGC.
* අලෙවිකරණ කළමනාකරණය පිළිබඳ BM (Hons) — NSBM/UGC.
* උත්සව, සංචාරක හා ආගන්තුක සත්කාර කළමනාකරණය පිළිබඳ BSc (Hons) — ප්ලිමත් විශ්වවිද්‍යාලය.
* අලෙවිකරණ කළමනාකරණය පිළිබඳ BSc (Hons) — ප්ලිමත් විශ්වවිද්‍යාලය.
* ව්‍යාපාර සන්නිවේදනය පිළිබඳ BSc (Hons) — ප්ලිමත් විශ්වවිද්‍යාලය.
* ව්‍යාපාර සන්නිවේදනය පිළිබඳ BA — NSBM/UGC.

'''ගිණුම්කරණ සහ මූල්‍ය දෙපාර්තමේන්තුව'''
* ගිණුම්කරණය හා මූල්‍යය පිළිබඳ BSc (Hons) — ප්ලිමත් විශ්වවිද්‍යාලය.
* ගිණුම්කරණය හා මූල්‍යය පිළිබඳ BM (Hons) — NSBM/UGC.

'''කළමනාකරණ දෙපාර්තමේන්තුව'''
* ප්‍රථම උපාධි සඳහා පදනම් වැඩසටහන.
* ජාත්‍යන්තර කළමනාකරණය හා ව්‍යාපාර පිළිබඳ BSc (Hons) — ප්ලිමත් විශ්වවිද්‍යාලය.
* ජාත්‍යන්තර ව්‍යාපාර පිළිබඳ BM (Hons) — NSBM/UGC.
* ව්‍යාපාරවේදී උපාධිය: කළමනාකරණය හා නවෝත්පාදනය සහ සැපයුම් දාම හා ප්‍රවර්තන කළමනාකරණය — වික්ටෝරියා විශ්වවිද්‍යාලය.
* ව්‍යාපාර කළමනාකරණය, මානව සම්පත් කළමනාකරණ විශේෂීකරණය සහිත BSc (Special) — NSBM/UGC.

==== පරිගණක පීඨය ====
[[File:NSBM Green University - FOC.jpg|thumb|right|alt=NSBM පරිගණක පීඨයේ ගොඩනැගිල්ල|පරිගණක පීඨ ගොඩනැගිල්ල]]
පරිගණක පීඨය පරිගණක විද්‍යාව, මෘදුකාංග ඉංජිනේරු විද්‍යාව, පරිගණක ජාල, කළමනාකරණ තොරතුරු පද්ධති, දත්ත විද්‍යාව, සයිබර් ආරක්ෂාව, පරිගණක ආරක්ෂාව සහ තොරතුරු තාක්ෂණය යන ක්ෂේත්‍රවල ප්‍රථම උපාධි හා පශ්චාත් උපාධි මට්ටමේ අධ්‍යාපනය හා පුහුණුව ලබා දෙයි.&lt;ref name=&quot;r33&quot;&gt;“Faculty of Computing, NSBM Green University”. The Sunday Times, Sri Lanka. මුල් ලිපියේ ප්‍රවේශ දිනය: 2022 අප්‍රේල් 4.&lt;/ref&gt;

===== දෙපාර්තමේන්තු සහ අදාළ වැඩසටහන් =====
'''පරිගණක සහ දත්ත විද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව'''
* පරිගණක විද්‍යාව පිළිබඳ BSc (Hons) — ප්ලිමත් විශ්වවිද්‍යාලය.
* පරිගණක විද්‍යාව පිළිබඳ BSc (Hons) — NSBM/UGC.
* දත්ත විද්‍යාව පිළිබඳ BSc (Hons) — NSBM/UGC.
* දත්ත විද්‍යාව පිළිබඳ BSc (Hons) — ප්ලිමත් විශ්වවිද්‍යාලය.

'''පරිගණක ආරක්ෂාව සහ ජාල පද්ධති දෙපාර්තමේන්තුව'''
* පරිගණක ජාල පිළිබඳ BSc (Hons) — ප්ලිමත් විශ්වවිද්‍යාලය.
* පරිගණක ආරක්ෂාව පිළිබඳ BSc (Hons) — ප්ලිමත් විශ්වවිද්‍යාලය.
* සයිබර් ආරක්ෂාව ප්‍රධාන විෂයය ලෙස ඇතුළත් තොරතුරු තාක්ෂණවේදී උපාධිය — වික්ටෝරියා විශ්වවිද්‍යාලය.
* පරිගණක ජාල පිළිබඳ BSc (Hons) — NSBM/UGC.

'''මෘදුකාංග ඉංජිනේරු සහ තොරතුරු පද්ධති දෙපාර්තමේන්තුව'''
* මෘදුකාංග ඉංජිනේරු විද්‍යාව පිළිබඳ BSc (Hons) — ප්ලිමත් විශ්වවිද්‍යාලය.
* මෘදුකාංග ඉංජිනේරු විද්‍යාව පිළිබඳ BSc (Hons) — NSBM/UGC.
* තාක්ෂණ කළමනාකරණය පිළිබඳ BSc (Hons) — ප්ලිමත් විශ්වවිද්‍යාලය.
* කළමනාකරණ තොරතුරු පද්ධති පිළිබඳ BSc (Special) — NSBM/UGC.
* ප්‍රථම උපාධි සඳහා පදනම් වැඩසටහන.

==== ඉංජිනේරු පීඨය ====
[[File:NSBM Green University - FOE.jpg|thumb|right|alt=ඉංජිනේරු හා විද්‍යා පීඨ සඳහා භාවිත වන ගොඩනැගිල්ල|ඉංජිනේරු පීඨය සහ විද්‍යා පීඨය]]
ඉංජිනේරු විද්‍යාව, ප්‍රමාණ සමීක්ෂණය, අභ්‍යන්තර නිර්මාණකරණය සහ බහුමාධ්‍ය උපාධි වැඩසටහන් ඉංජිනේරු පීඨය යටතේ පවත්වනු ලැබේ.&lt;ref name=&quot;r34&quot;&gt;“NSBM Green University | Faculty of Engineering”. NSBM Green University. මුල් ලිපියේ ප්‍රවේශ දිනය: 2021 දෙසැම්බර් 15.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;r35&quot;&gt;“Design your future at NSBM”. The Sunday Times, Sri Lanka. මුල් ලිපියේ ප්‍රවේශ දිනය: 2022 අප්‍රේල් 4.&lt;/ref&gt;

===== දෙපාර්තමේන්තු සහ අදාළ වැඩසටහන් =====
'''විදුලි, ඉලෙක්ට්‍රොනික සහ පද්ධති ඉංජිනේරු දෙපාර්තමේන්තුව'''
* විදුලි හා ඉලෙක්ට්‍රොනික ඉංජිනේරු විද්‍යාව පිළිබඳ ඉංජිනේරු විද්‍යාවේදී ගෞරව උපාධිය — NSBM/UGC.
* පරිගණක පද්ධති ඉංජිනේරු විද්‍යාව පිළිබඳ ඉංජිනේරු විද්‍යාවේදී ගෞරව උපාධිය — NSBM/UGC.
* විදුලි, ඉලෙක්ට්‍රොනික හා සන්නිවේදන ඉංජිනේරු විද්‍යාව පිළිබඳ BEng (Hons) — ප්ලිමත් විශ්වවිද්‍යාලය.

'''යාන්ත්‍රික-ඉලෙක්ට්‍රොනික සහ කාර්මික ඉංජිනේරු දෙපාර්තමේන්තුව'''
* යාන්ත්‍රික-ඉලෙක්ට්‍රොනික ඉංජිනේරු විද්‍යාව (Mechatronic Engineering) පිළිබඳ ඉංජිනේරු විද්‍යාවේදී ගෞරව උපාධිය — NSBM/UGC.
* සිවිල් හා ව්‍යුහාත්මක ඉංජිනේරු විද්‍යාව පිළිබඳ BEng (Hons) — ප්ලිමත් විශ්වවිද්‍යාලය.
* යාන්ත්‍රික හා යාන්ත්‍රික-ඉලෙක්ට්‍රොනික ඉංජිනේරු විද්‍යාව පිළිබඳ BEng (Hons) — ප්ලිමත් විශ්වවිද්‍යාලය.
* රොබෝ තාක්ෂණ හා ස්වයංක්‍රීයකරණ ඉංජිනේරු විද්‍යාව පිළිබඳ BEng (Hons) — ප්ලිමත් විශ්වවිද්‍යාලය.

'''නිර්මාණ අධ්‍යයන දෙපාර්තමේන්තුව'''
* අභ්‍යන්තර නිර්මාණවේදී උපාධිය — NSBM/UGC.
* ප්‍රමාණ සමීක්ෂණය පිළිබඳ BSc (Hons) — ප්ලිමත් විශ්වවිද්‍යාලය.
* අභ්‍යන්තර නිර්මාණකරණය පිළිබඳ BA (Hons) — ප්ලිමත් විශ්වවිද්‍යාලය.
* වාස්තු විද්‍යාව පිළිබඳ BSc (Hons) — ප්ලිමත් විශ්වවිද්‍යාලය.

==== විද්‍යා පීඨය ====
විද්‍යා පීඨය ජෛව වෛද්‍ය විද්‍යාව, සෞඛ්‍යය හා පෝෂණය, ඖෂධ විද්‍යාව, මනෝවිද්‍යාව සහ හෙද විද්‍යාව යන ක්ෂේත්‍රවල විද්‍යාවේදී උපාධි පිරිනමයි.&lt;ref name=&quot;r36&quot;&gt;“NSBM Faculty of Science”. The Sunday Times, Sri Lanka. මුල් ලිපියේ ප්‍රවේශ දිනය: 2022 අප්‍රේල් 4.&lt;/ref&gt;

===== දෙපාර්තමේන්තු සහ අදාළ වැඩසටහන් =====
'''ජීව විද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව'''
* ජෛව වෛද්‍ය විද්‍යාව පිළිබඳ BSc (Hons) — NSBM හරිත සරසවිය.
* ඖෂධ විද්‍යාව පිළිබඳ BSc (Hons) — NSBM හරිත සරසවිය.
* පෝෂණය හා සෞඛ්‍යය පිළිබඳ BSc (Hons) — NSBM හරිත සරසවිය.
* ජෛව වෛද්‍ය විද්‍යාව පිළිබඳ BSc (Hons) — ප්ලිමත් විශ්වවිද්‍යාලය.

'''සෞඛ්‍ය විද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව'''
* මනෝවිද්‍යාව පිළිබඳ BSc (Hons) — ප්ලිමත් විශ්වවිද්‍යාලය.
* හෙද විද්‍යාව පිළිබඳ BSc (Hons) — ප්ලිමත් විශ්වවිද්‍යාලය.
* හෙද විද්‍යාව පිළිබඳ BSc (Hons), පූර්ව සුදුසුකම් මත උපාධිය සම්පූර්ණ කිරීමේ වැඩසටහන (Top-up) — ප්ලිමත් විශ්වවිද්‍යාලය.
* ප්‍රථම උපාධි සඳහා පදනම් වැඩසටහන.

==== පශ්චාත් උපාධි අධ්‍යයන සහ වෘත්තීය ප්‍රවර්ධන පීඨය ====
NSBM පීඨ පද්ධතියට පසුව එක් වූ පශ්චාත් උපාධි අධ්‍යයන සහ වෘත්තීය ප්‍රවර්ධන පීඨය, දර්ශන ආචාර්ය (PhD) උපාධි, ශාස්ත්‍රපති මට්ටමේ උපාධි සහ වෘත්තීය ප්‍රවර්ධන වැඩසටහන් හරහා පශ්චාත් උපාධි අධ්‍යාපනය පැවැත්වීම හා ඒ සඳහා පහසුකම් සැලසීම සිදු කරයි.&lt;ref name=&quot;r37&quot;&gt;“NSBM Broadens the Horizons of Postgraduate Education”. Observer Education. 2022 ජූලි 11.&lt;/ref&gt;

=== පර්යේෂණ ===
NSBM පර්යේෂණ සභාව යටතේ දේශීය හා ජාත්‍යන්තර විශ්වවිද්‍යාල සමඟ ඒකාබද්ධ පර්යේෂණ ව්‍යාපෘති, ජාත්‍යන්තර පර්යේෂණ සම්මන්ත්‍රණ, කර්මාන්ත අංශය සමඟ සහයෝගී පර්යේෂණ සහ පර්යේෂණ වැඩමුළු හා පුහුණු වැඩසටහන් පවත්වනු ලැබේ.&lt;ref name=&quot;r38&quot;&gt;“NSBM Green University | Research Council Overview”. NSBM Green University. මුල් ලිපියේ ප්‍රවේශ දිනය: 2021 දෙසැම්බර් 17.&lt;/ref&gt; කාර්ය මණ්ඩලයේ සහ සිසුන්ගේ පර්යේෂණ සඳහා අභ්‍යන්තර හා බාහිර පර්යේෂණ ප්‍රදාන ලබා දෙනු ලැබේ. පර්යේෂණ සභාව යටතේ පර්යේෂණ මධ්‍යස්ථාන දහයක් පවතී.&lt;ref name=&quot;r39&quot;&gt;“NSBM Green University | Research Centers”. NSBM Green University. මුල් ලිපියේ ප්‍රවේශ දිනය: 2021 දෙසැම්බර් 17.&lt;/ref&gt;

2018 සිට පවත්වනු ලබන ව්‍යාපාර නවෝත්පාදන පිළිබඳ ජාත්‍යන්තර සම්මන්ත්‍රණය (International Conference on Business Innovation; ICOBI) පර්යේෂණ ආශ්‍රිත වැඩසටහන් අතර වේ.&lt;ref name=&quot;r40&quot;&gt;“NSBM Green University to Hold International Conference on Business Innovation for the Fourth Consecutive Time”. Ada Derana Biz English. 2021 නොවැම්බර් 26.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;r41&quot;&gt;“NSBM's International Conference on Business Innovation on 25 Aug”. Daily FT. මුල් ලිපියේ ප්‍රවේශ දිනය: 2021 දෙසැම්බර් 17.&lt;/ref&gt; වසරකට දෙවරක් පළ වන, සම විමර්ශනයට ලක් කෙරෙන ''NSBM Journal of Management'' සඟරාව කළමනාකරණ ක්ෂේත්‍රයේ විවිධ අංශ පිළිබඳ ශාස්ත්‍රීය ලිපි සඳහා වේදිකාවක් සපයයි.&lt;ref name=&quot;r42&quot;&gt;“NSBM Green University | NSBM Journal”. NSBM Green University. මුල් ලිපියේ ප්‍රවේශ දිනය: 2021 දෙසැම්බර් 17.&lt;/ref&gt; වසරකට දෙවරක් පළ වන ''Business Dialogue'' සඟරාව පර්යේෂණ සහයෝගීතා හා හවුල්කාරීත්ව සඳහා කර්මාන්ත අංශය සමඟ සම්බන්ධතා ගොඩනැගීමට භාවිත කෙරේ.&lt;ref name=&quot;r43&quot;&gt;“NSBM Green University | Business Dialogue”. NSBM Green University. මුල් ලිපියේ ප්‍රවේශ දිනය: 2021 දෙසැම්බර් 17.&lt;/ref&gt;

=== අනුබද්ධතා සහ සාමාජිකත්ව ===
==== අනුබද්ධතා ====
ආරම්භයේ සිටම NSBM ජාත්‍යන්තර විශ්වවිද්‍යාල කිහිපයක් සමඟ හවුල්කාරීත්ව පවත්වාගෙන යයි. එක්සත් රාජධානියේ ප්ලිමත් විශ්වවිද්‍යාලය සහ ඕස්ට්‍රේලියාවේ වික්ටෝරියා විශ්වවිද්‍යාලය සමඟ ඇති හවුල්කාරීත්ව හරහා ව්‍යාපාර, පරිගණකකරණය, ඉංජිනේරු විද්‍යාව, නීතිය, විද්‍යාව, අභ්‍යන්තර නිර්මාණකරණය සහ ප්‍රමාණ සමීක්ෂණය යන ක්ෂේත්‍රවල උපාධි පිරිනමයි.&lt;ref name=&quot;r44&quot;&gt;“NSBM Green University | International”. NSBM Green University. මුල් ලිපියේ ප්‍රවේශ දිනය: 2021 දෙසැම්බර් 17.&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
! විශ්වවිද්‍යාලය !! රට
|-
| ප්ලිමත් විශ්වවිද්‍යාලය (University of Plymouth)&lt;ref name=&quot;r45&quot;&gt;“National School of Business Management”. University of Plymouth. මුල් ලිපියේ ප්‍රවේශ දිනය: 2021 දෙසැම්බර් 17.&lt;/ref&gt; || එක්සත් රාජධානිය
|-
| වික්ටෝරියා විශ්වවිද්‍යාලය (Victoria University)&lt;ref name=&quot;r46&quot;&gt;“National School of Business Management (NSBM), Sri Lanka”. Victoria University, Australia. මුල් ලිපියේ ප්‍රවේශ දිනය: 2021 දෙසැම්බර් 17.&lt;/ref&gt; || ඕස්ට්‍රේලියාව
|-
| සදර්න් ක්‍රොස් විශ්වවිද්‍යාලය (Southern Cross University) || ඕස්ට්‍රේලියාව
|-
| ඇමෙරිකන් විශ්වවිද්‍යාලය (American University) || ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදය
|}

==== සාමාජිකත්ව ====
NSBM ආයතනය පහත සංවිධානවල සාමාජිකත්වය දරයි:
* Association to Advance Collegiate Schools of Business — AACSB International.&lt;ref name=&quot;r47&quot;&gt;“NSBM Green University | SEPTEMBER 2013”. NSBM Green University. මුල් ලිපියේ ප්‍රවේශ දිනය: 2021 දෙසැම්බර් 17.&lt;/ref&gt;
* පොදු රාජ්‍ය මණ්ඩලීය විශ්වවිද්‍යාල සංගමය (Association of Commonwealth Universities; ACU).&lt;ref name=&quot;r48&quot;&gt;“ACU members”. Association of Commonwealth Universities. මුල් ලිපියේ ප්‍රවේශ දිනය: 2021 දෙසැම්බර් 17.&lt;/ref&gt;
* ආසියා පැසිෆික් තත්ත්ව ජාලය (Asia Pacific Quality Network; APQN), ආයතනික සාමාජිකත්වය.&lt;ref name=&quot;r49&quot;&gt;“Members Directory – National School of Business Management – NSBM”. Asia Pacific Quality Network. මුල් පිටුව 2021 නොවැම්බර් 22 දින සංරක්ෂණය කර ඇත. මුල් ලිපියේ ප්‍රවේශ දිනය: 2021 දෙසැම්බර් 17.&lt;/ref&gt;
* එක්සත් ජාතීන්ගේ තිරසර සංවර්ධන විසඳුම් ජාලය (Sustainable Development Solutions Network; SDSN).&lt;ref name=&quot;r50&quot;&gt;“Sustainable Development Solutions Network”. SDSN. මුල් ලිපියේ ප්‍රවේශ දිනය: 2021 දෙසැම්බර් 17.&lt;/ref&gt;

== ශිෂ්‍ය ජීවිතය ==
=== සමාජ සහ සංගම් ===
සිසුන් විසින් මෙහෙයවනු ලබන සමාජ හා සංගම් 50කට වැඩි සංඛ්‍යාවක් ආයතනයේ ලියාපදිංචි වී ඇත. ඒවා අධ්‍යයන සමාජ, ක්‍රියාකාරකම් පදනම් කරගත් සමාජ, ජාත්‍යන්තර සමාජ, ක්‍රීඩා සමාජ සහ ආගමික සමාජ ලෙස වර්ග කෙරේ. පෞරුෂ සංවර්ධනය හා අන්තර්පුද්ගල සම්බන්ධතා ගොඩනැගීම ඒවායේ පොදු අරමුණු වේ.&lt;ref name=&quot;r51&quot;&gt;“NSBM Green University | Co-curricular Activities”. NSBM Green University. මුල් ලිපියේ ප්‍රවේශ දිනය: 2021 දෙසැම්බර් 20.&lt;/ref&gt;

=== ක්‍රීඩා ===
ආයතනයේ ක්‍රීඩා සමාජ 16කට වැඩි සංඛ්‍යාවක් පවතින අතර, ඒවායින් කිහිපයක් ජාතික හා ජාත්‍යන්තර තරගාවලි සඳහා සහභාගී වී ජයග්‍රහණ ලබා ඇත.&lt;ref name=&quot;r52&quot;&gt;“13TH UiTM INTERNATIONAL SPORTS FIESTA (UiSF) 2018 OFFICIAL RESULT”. Universiti Teknologi MARA ක්‍රීඩා මධ්‍යස්ථානය. PDF.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;r53&quot;&gt;Caffoor, Inshaf. “NSBM wins inaugural Urban Legends title”. ThePapare.com. 2016 ජනවාරි 19.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;r54&quot;&gt;“NSBM and KDU join ICBT and RIC to complete semi final line up”. ThePapare.com. 2015 සැප්තැම්බර් 3.&lt;/ref&gt;

ආයතනය ක්‍රීඩා ලීග් තරග,&lt;ref name=&quot;r55&quot;&gt;“NSBM Green Shuttle Fiesta from August 3–11”. Daily News. මුල් ලිපියේ ප්‍රවේශ දිනය: 2021 දෙසැම්බර් 20.&lt;/ref&gt; ක්‍රීඩා උත්සව&lt;ref name=&quot;r56&quot;&gt;“NSBM SPORTS FIESTA 2015”. The Sunday Times, Sri Lanka. මුල් ලිපියේ ප්‍රවේශ දිනය: 2021 දෙසැම්බර් 20.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;r57&quot;&gt;“The Inauguration ceremony of NSBM Sports Fiesta 2020 (photos)”. Hiru News. මුල් ලිපියේ ප්‍රවේශ දිනය: 2021 දෙසැම්බර් 20.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;r58&quot;&gt;“NSBM Sports Fiesta 2022”. Ministry of Skills Development and Vocational Training. මුල් ලිපියේ ප්‍රවේශ දිනය: 2022 අප්‍රේල් 4.&lt;/ref&gt; සහ ක්‍රීඩා වර්ණ ප්‍රදානෝත්සව සංවිධානය කර ඇත.&lt;ref name=&quot;r59&quot;&gt;“NSBM Colours Awarding Ceremony 2019”. The Sunday Times, Sri Lanka. මුල් ලිපියේ ප්‍රවේශ දිනය: 2021 දෙසැම්බර් 20.&lt;/ref&gt;

=== විශේෂ වැඩසටහන් ===
ශිෂ්‍ය සමාජ ජීවිතය සමඟ සම්බන්ධ ආගමික වැඩසටහන්, ප්‍රජා සංවර්ධන ව්‍යාපෘති සහ විනෝදාත්මක වැඩසටහන් ආයතනය තුළ පවත්වනු ලැබේ.&lt;ref name=&quot;r60&quot;&gt;Indrajeewa, Ajith. “NSBM Green University Joins Hands With Community to Celebrates Three Years of Excellence”. Observer Education. 2019 නොවැම්බර් 13.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;r61&quot;&gt;“Green Flames, a show with passion”. Sunday Observer. 2019 අගෝස්තු 16.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;r62&quot;&gt;“NSBM 'We Got Talent' show tomorrow”. Daily Mirror. මුල් ලිපියේ ප්‍රවේශ දිනය: 2021 දෙසැම්බර් 20.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;r63&quot;&gt;“Teachers quarters from Manusath Derana, NSBM and SLT”. Manusath Derana. මුල් ලිපියේ ප්‍රවේශ දිනය: 2021 දෙසැම්බර් 20.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;r64&quot;&gt;“‘Green Capture 2020’ At NSBM”. KlassHub News. මුල් ලිපියේ ප්‍රවේශ දිනය: 2021 දෙසැම්බර් 20.&lt;/ref&gt;

=== වෘත්තීය මාර්ගෝපදේශනය ===
NSBM for Career and Entrepreneurship (NFORCE) ඒකකය මඟින් ශිෂ්‍ය වෘත්තීය මාර්ගෝපදේශනය, සීමාවාසික පුහුණු අවස්ථා සඳහා යොමු කිරීම සහ උපාධිධාරීන් රැකියා සඳහා යොමු කිරීම සිදු කෙරේ.&lt;ref name=&quot;r65&quot;&gt;Daily Mirror Education. මුල් ලිපියේ මූලාශ්‍ර ශීර්ෂය “You are being redirected...” ලෙස දැක්වේ; නිවැරදි ශීර්ෂය හා සෘජු සබැඳිය තහවුරු කළ යුතුය. මුල් ලිපියේ ප්‍රවේශ දිනය: 2021 දෙසැම්බර් 20.&lt;/ref&gt; කර්මාන්ත අංශයේ හවුල්කාරීත්ව පවත්වාගෙන යමින් රැකියා ප්‍රදර්ශන, කර්මාන්තශාලා හා ආයතනික සංචාර, වැඩමුළු, වෘත්තීය සංවර්ධන වැඩසටහන් සහ ආරාධිත දේශන සංවිධානය කිරීම ද එම ඒකකයේ වගකීම වේ.&lt;ref name=&quot;r66&quot;&gt;“NSBM Green University Town announces Career Fair–2017”. Daily Mirror. මුල් ලිපියේ ප්‍රවේශ දිනය: 2021 දෙසැම්බර් 20.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;r67&quot;&gt;Daily Mirror Education. මුල් ලිපියේ මූලාශ්‍ර ශීර්ෂය “You are being redirected...” ලෙස දැක්වේ; නිවැරදි ශීර්ෂය හා සෘජු සබැඳිය තහවුරු කළ යුතුය. මුල් ලිපියේ ප්‍රවේශ දිනය: 2021 දෙසැම්බර් 20.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;r68&quot;&gt;“NSBM-NDB Securities sign up for Industry Partnership Programme”. Daily Mirror. මුල් ලිපියේ ප්‍රවේශ දිනය: 2021 දෙසැම්බර් 20.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;r69&quot;&gt;“NSBM Green University ‘Career Fair – 2021’”. The Sunday Times, Sri Lanka. මුල් ලිපියේ ප්‍රවේශ දිනය: 2022 අප්‍රේල් 4.&lt;/ref&gt;

== පරිශ්‍රය ==
=== අධ්‍යයන සහ පරිපාලන ගොඩනැගිලි ===
[[File:NSBM Green University Sri Lanka.jpg|thumb|right|alt=NSBM පරිශ්‍රයේ ගොඩනැගිලි හා ඒ අතර මාර්ග|පරිශ්‍රයේ ගොඩනැගිලි සහ මාර්ග ජාලය]]
2016 දී විවෘත කළ හරිත සරසවි පරිශ්‍රය හෝමාගම අක්කර 26ක ප්‍රදේශයක අධ්‍යාපන කටයුතු සඳහාම ඉදිකළ ගොඩනැගිලි සංකීර්ණයකි.&lt;ref name=&quot;r70&quot;&gt;“MAGA to construct Rs. 10.3 b worth South Asia's first-ever ‘Green University Town’”. Daily FT. මුල් ලිපියේ ප්‍රවේශ දිනය: 2022 ජනවාරි 3.&lt;/ref&gt; ප්‍රධාන ශ්‍රවණාගාරය, අධ්‍යයන වැඩසටහන් කාර්යාලය, ශිෂ්‍ය මධ්‍යස්ථානය, පුස්තකාලය, පරිපාලන ගොඩනැගිල්ල සහ පීඨ ගොඩනැගිලි එයට අයත් වේ. ගොඩනැගිලි අතර ගමනාගමනය සඳහා මාර්ග ජාලයක් ඇත.

දේශන ශාලා, විද්‍යාගාර, පුස්තකාලය, ශ්‍රව්‍ය දෘශ්‍ය සහ තොරතුරු තාක්ෂණ පහසුකම්, වෛද්‍ය මධ්‍යස්ථානය, පොත් අලෙවිසැල, ආපනශාලා, අවන්හලක්, කුඩා සුපිරි වෙළෙඳසැලක්, රූපලාවණ්‍යාගාරයක්, තෑගි අලෙවිසැලක්, බැංකු පහසුකම්, අධ්‍යයන අවකාශ සහ එළිමහන් රංග පීඨයක් පරිශ්‍රයේ පහසුකම් අතර වේ.&lt;ref name=&quot;r71&quot;&gt;LBO. “NSBM's Green University opened in Homagama”. Lanka Business Online. 2016 ඔක්තෝබර් 27.&lt;/ref&gt;

=== ක්‍රීඩා සහ විනෝදාස්වාද පහසුකම් ===
කායවර්ධන ශාලාවක්, එළිමහන් ක්‍රීඩා පිටියක්, ක්‍රිකට් පුහුණු දැල්, නැරඹුම් වේදිකාවක්, ක්‍රීඩා මණ්ඩපයක් සහ ප්‍රේක්ෂකයන් 600කට වැඩි පිරිසකට ආසන සහිත පහසුකම් පරිශ්‍රයේ ඇත. පිහිනුම් මංතීරු හයක් සහිත පිහිනුම් තටාකයක් ද, පැසිපන්දු, බැඩ්මින්ටන් සහ මේස පන්දු සඳහා පහසුකම් සහිත බහුකාර්ය ගෘහස්ථ ක්‍රීඩා ගොඩනැගිල්ලක් ද පවතී.&lt;ref name=&quot;r72&quot;&gt;“NSBM Green University Town opens today”. Daily News.&lt;/ref&gt;

=== නවාතැන් පහසුකම් ===
[[File:NSBM Green University - Hostel.jpg|thumb|right|alt=NSBM ශිෂ්‍ය නේවාසිකාගාර ගොඩනැගිල්ල|ශිෂ්‍ය නේවාසිකාගාරය]]
සිසුන් සහ කාර්ය මණ්ඩලය සඳහා නවාතැන් පහසුකම් සපයනු ලැබේ. මහල් දහයක ශිෂ්‍ය නේවාසිකාගාරය සිසුන් 500කට ආසන්න පිරිසකට නවාතැන් සැපයිය හැකි, දෙදෙනකු බැගින් නවාතැන් ගන්නා ගෘහභාණ්ඩ සහිත නිදන කාමර 250කට වැඩි සංඛ්‍යාවකින් සමන්විත වේ. කාර්ය මණ්ඩලය සඳහා මහල් හතක ගොඩනැගිල්ලක නිවාස ඒකක පවතී.&lt;ref name=&quot;r73&quot;&gt;“Green University; the Evolution of Education”. Daily Mirror. මුල් ලිපියේ ප්‍රවේශ දිනය: 2022 ජනවාරි 3.&lt;/ref&gt;

=== හරිත සරසවි නගර ව්‍යාපෘතියේ දෙවන අදියර ===
[[File:NSBM Green University Phase II.jpg|thumb|right|alt=NSBM දෙවන අදියරට අදාළ පරිශ්‍රයේ දසුනක්|හරිත සරසවි නගර ව්‍යාපෘතියේ දෙවන අදියර]]
පවතින පරිශ්‍රයට යාබද තවත් අක්කර 15ක නව පීඨ ගොඩනැගිලි හා ශිෂ්‍ය නවාතැන් පහසුකම් ඉදිකිරීමට දෙවන අදියර යටතේ සැලසුම් කර තිබිණි. එම ඉඩම එක් කිරීමෙන් මුළු පරිශ්‍රයේ ප්‍රමාණය අක්කර 41ක් වූ බව වාර්තා විය. මෙම පහසුකම් සම්පූර්ණ කිරීමෙන් අධ්‍යාපනය, නවාතැන්, විනෝදාස්වාදය සහ අනුබද්ධ සේවා සඳහා ආයතනයේ ධාරිතාව වැඩි කිරීමට සැලසුම් කර තිබිණි.&lt;ref name=&quot;r74&quot;&gt;“NSBM Embarks on Phase II”. The Sunday Times, Sri Lanka.&lt;/ref&gt;&lt;!-- ඉතිහාස කොටසේ සඳහන් අක්කර 14 සමඟ වෙනස ප්‍රකාශනයට පෙර විසඳන්න. --&gt;

== පාරිසරික තිරසරත්වය ==
හරිත සරසවි සංකල්පයට අනුකූලව ආයතනය පරිසර හිතකාමී ක්‍රියාමාර්ග අනුගමනය කරයි. “සොබාදහම සමඟ සහජීවනයෙන්” යන තේමාව යටතේ පාරිසරික බලපෑම් අවම කිරීම, බලශක්ති හා ජල පරිභෝජනය අඩු කිරීම, අපද්‍රව්‍ය කළමනාකරණය, සෞඛ්‍යය හා යහපැවැත්ම සඳහා ගොඩනැගිලි අභ්‍යන්තර පරිසරයේ ගුණාත්මකභාවය වැඩි කිරීම සහ අඛණ්ඩ වැඩිදියුණු කිරීම් සඳහා මඟපෙන්වීම යන අංශ කෙරෙහි අවධානය යොමු කර ඇත.&lt;ref name=&quot;r13&quot; /&gt;

සිංගප්පූරුව සමඟ සම්බන්ධිත ලංකා ඉදිකිරීම්කරුවන්ගේ ආයතනයේ (Ceylon Institute of Builders; CIOB) Green Mark ඇගයීම් ක්‍රමය යටතේ 2019 සහ 2020 යන අඛණ්ඩ වසර දෙක සඳහා NSBM ආයතනයට රන් මට්ටමේ සහතිකය ලැබුණු බව මුල් ලිපියේ සඳහන් වේ.&lt;ref name=&quot;r75&quot;&gt;“CIOB Green Mark for NSBM University: South Asia's first-ever Green University”. Observer Education. 2016 දෙසැම්බර් 20. මුල් ලිපියේ ප්‍රවේශ දිනය: 2022 ජනවාරි 3.&lt;/ref&gt;&lt;!-- වසර පිළිබඳ ප්‍රකාශයට මෙම මූලාශ්‍රයේ දිනය නොගැළපේ. ඉහත වාක්‍යය සනාථ කිරීමෙන් හෝ නිවැරදි කිරීමෙන් පසු පමණක් ප්‍රකාශයට පත් කරන්න. --&gt;

== වැඩිදුර කියවීම ==
* 1978 අංක 16 දරන විශ්වවිද්‍යාල පනතේ 25අ වගන්තිය — විශ්වවිද්‍යාල ප්‍රතිපාදන කොමිෂන් සභාව.
* 2007 අංක 07 දරන සමාගම් පනත — ශ්‍රී ලංකා පාර්ලිමේන්තුව.

== ආශ්‍රිත ==
{{Reflist|30em}}

== බාහිර සබැඳි ==
{{Commons category|National School of Business Management, Sri Lanka|NSBM හරිත සරසවිය}}
* [https://www.nsbm.ac.lk/ නිල වෙබ් අඩවිය]
* [https://students.nsbm.ac.lk/ NSBM ශිෂ්‍ය ද්වාරය]
* [https://nlearn.nsbm.ac.lk/ NLearn - ඉගෙනුම් කළමනාකරණ පද්ධතිය] {{භින්න වූ සබැඳි|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://sites.google.com/view/nsbmexaminations NSBM විභාග]
* [https://web.archive.org/web/20260917224105/https://nforce.nsbm.ac.lk/student/index.php NForce - NSBM රැකියා ද්වාරය]
* [https://apps.apple.com/lk/app/my-nsbm/id6467005124 My NSBM (App Store)]
* [https://apps.apple.com/lk/app/my-nsbm/id6467005124 My NSBM (Google Play)]
* [https://students.nsbm.ac.lk/online-registration NSBM උසස් අධ්‍යාපන වැඩසටහන් සඳහා අයදුම්පත]
* [https://students.nsbm.ac.lk/transport-map.html NSBM ප්‍රවාහන සිතියම]
* [https://www.google.com/maps/place/NSBM+Green+University/@6.8213344,80.038998,17z/data=!3m1!4b1!4m6!3m5!1s0x3ae2523b05555555:0x546c34cd99f6f488!8m2!3d6.8213291!4d80.0415729!16s%2Fg%2F11h1p1w53r?entry=ttu&amp;g_ep=EgoyMDI2MDkxNC4wIKXMDSoASAFQAw%3D%3D පරිශ්‍රයේ පිහිටීම]

{{Education in Sri Lanka}}

&lt;!--Categories--&gt;
[[ප්‍රවර්ගය:ජාතික ව්‍යාපාර කළමනාකාරීත්ව විද්‍යායතනය]]
[[ප්‍රවර්ගය:NSBM හරිත සරසවිය]]
[[ප්‍රවර්ගය:හරිත විශ්වවිද්‍යාලය]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාව]]
[[ප්‍රවර්ගය:අධ්‍යාපනය‏‎]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ අධ්‍යාපනය]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ අධ්‍යාපන ආයතන]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාව තුළ පිහිටි විශ්වවිද්‍යාල]]
[[ප්‍රවර්ගය:විශ්වවිද්‍යාල අධ්‍යාපනය - ශ්‍රී ලංකා]]
[[ප්‍රවර්ගය:විශ්වවිද්‍යාල]]
[[ප්‍රවර්ගය:උසස් අධ්‍යාපන ආයතන]]</text>
      <sha1>iw7bdfbdhn5kcbp3zo9bw5gx79iagp0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>මඟුල් කරඳ.</title>
    <ns>0</ns>
    <id>196811</id>
    <revision>
      <id>805204</id>
      <parentid>800264</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T04:21:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>805204</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21333" sha1="s97y8tf6mxztaakj1bqdnn061qvq7ia" xml:space="preserve">{{Taxobox
| name = මඟුල් කරඳ
| image = Pongamia pinnata Trees in Sri Lanka මඟුල් කරඳ.jpg
| image_caption = ශ්‍රී ලංකාවේ මඟුල් කරඳ (''Pongamia pinnata'')
| regnum = Plantae
| divisio = Tracheophyta
| classis = Magnoliopsida
| ordo = Fabales
| familia = Fabaceae
| genus = ''Pongamia''
| species = '''''Pongamia pinnata'''''
| binomial = ''Pongamia pinnata''
| binomial_authority = (L.) Pierre
}}

'''මඟුල් කරඳ''' (''Pongamia pinnata'' (L.) Pierre) යනු [[Fabaceae]] කුලයට අයත් බහු වාර්ෂික ගසකි. ඉංග්‍රීසි භාෂාවෙන් '''Indian beech''', '''Pongam oil tree''' සහ '''Pongam tree''' යන නම්වලින්ද හඳුන්වනු ලැබේ. ශ්‍රී ලංකාවේ මඟුල් කරඳ, කරඳ සහ ගල් කරඳ යන සිංහල නම් භාවිත වේ.

මෙම ශාකය නිවර්තන හා උපනිවර්තන ආසියාවේ සිට බටහිර පැසිෆික් ප්‍රදේශය දක්වා ස්වභාවිකව ව්‍යාප්ත වන අතර ශ්‍රී ලංකාවද එහි ස්වභාවික ව්‍යාප්ති පරාසයට අයත් වේ.&lt;ref name=&quot;Kew&quot;&gt;{{cite web
|url=https://powo.science.kew.org/taxon/515679-1
|title=''Pongamia pinnata'' (L.) Pierre
|website=Plants of the World Online
|publisher=Royal Botanic Gardens, Kew
|access-date=25 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

මඟුල් කරඳ පරිසරය, සාම්ප්‍රදායික වෛද්‍ය ක්‍රම, විසිතුරු වගාව, මී මැසි පාලනය, පස හා භූමි ප්‍රතිසංස්කරණය සහ බීජ තෙල් හා ජෛව ඉන්ධන පර්යේෂණ සඳහා වැදගත් ශාකයකි.&lt;ref name=&quot;UOC&quot;&gt;{{cite web
|url=https://find.cmb.ac.lk/trees/529
|title=Magul karanda (මඟුල් කරඳ)
|website=FIND UOC
|publisher=University of Colombo
|access-date=25 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

== නාමය සහ වර්ගීකරණය ==

මඟුල් කරඳෙහි වර්තමානයේ පිළිගත් විද්‍යාත්මක නාමය ''Pongamia pinnata'' (L.) Pierre වේ. එය [[Fabaceae]] කුලයට සහ ''Pongamia'' ගණයට අයත් වේ.&lt;ref name=&quot;Kew&quot; /&gt;

මෙම ශාකය සඳහා විවිධ කාලවලදී වෙනත් විද්‍යාත්මක නාමද භාවිත කර ඇත. ඒවා අතර,

* ''Cytisus pinnatus'' L.
* ''Galedupa pinnata'' (L.) Taub.
* ''Millettia pinnata'' (L.) Panigrahi
* ''Pongamia glabra'' Vent.

වැනි නාම ඇතුළත් වේ.&lt;ref name=&quot;Kew&quot; /&gt;

ශ්‍රී ලංකාවේ ශාක පිළිබඳ Flora of Sri Lanka දත්ත පද්ධතියෙහි ''Pongamia pinnata'' සඳහා Karanda සහ Magul Karanda යන පොදු නම් සඳහන් වේ.&lt;ref name=&quot;FloraSL&quot;&gt;{{cite web
|url=https://www.floraofsrilanka.com/species/1359
|title=''Pongamia pinnata'' (L.) Pierre
|website=Flora of Sri Lanka
|access-date=25 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

== ශාකයේ ස්වභාවය ==

මඟුල් කරඳ මධ්‍යම ප්‍රමාණයේ සිට විශාල ප්‍රමාණය දක්වා වර්ධනය වන ගසකි. ශ්‍රී ලංකාවේ Flora of Sri Lanka මූලාශ්‍රය අනුව එය මීටර් 20–25 පමණ උසට වැඩෙන අතර පුළුල් අතුපතරක් සහිත ගසක් බව සඳහන් වේ.&lt;ref name=&quot;FloraSL&quot; /&gt;

මෙය බහු වාර්ෂික රනිල ශාකයක් වන අතර සමහර ස්වභාවික සහ මිනිස් වාසස්ථාන ආශ්‍රිත පරිසරවලද හමුවේ.

== පොත්ත සහ කඳ ==

වැඩුණු ගසක කඳ ඝන වන අතර පොත්ත අළු පැහැයට හුරු විය හැක. කඳ සහ අතු ගසෙහි වයස හා වර්ධන තත්ත්වය අනුව විවිධ හැඩයන් ගනී.

ශ්‍රී ලංකාවේ මෙම ගස දැව සහ දර සඳහාද භාවිත කර ඇති බව Flora of Sri Lanka මූලාශ්‍රය සඳහන් කරයි.&lt;ref name=&quot;FloraSL&quot; /&gt;

== පත්‍ර ==

මඟුල් කරඳෙහි පත්‍ර සංයුක්ත පත්‍ර වන අතර පත්‍රිකා කිහිපයකින් සමන්විත වේ. පත්‍රිකා සාමාන්‍යයෙන් ඉලිප්සාකාර හෝ ඕවලාකාර හැඩයෙන් යුක්ත වන අතර සම්පූර්ණ පත්‍ර දීප්තිමත් කොළ පැහැයක් ගනී.

මෙම පත්‍ර වර්ගය රනිල කුලයට අයත් බොහෝ ශාකවල දක්නට ලැබෙන පින්නාකාර සංයුක්ත පත්‍ර ආකාරයට අයත් වේ.

== මල් ==

මඟුල් කරඳෙහි මල් කුඩා වන අතර සුදු, රෝස හෝ ලා දම් පැහැයට හුරු වර්ණ පෙන්විය හැක. මල් සාමාන්‍යයෙන් පොකුරු ලෙස හටගනී.

මෙහි සුවඳැති මල් මී මැස්සන් සඳහා පරාග සහ මල් පැණි මූලාශ්‍රයක් වන බව University of Colombo හි ගස් දත්ත සමුදාය සඳහන් කරයි.&lt;ref name=&quot;UOC&quot; /&gt;

== ගෙඩි සහ බීජ ==

මල්වලින් පසුව ඝන ආවරණයක් සහිත කරල් හටගනී. කරල් පැතලි හෝ තරමක් ඕවලාකාර හැඩයෙන් යුක්ත විය හැකි අතර ශ්‍රී ලංකාවේ මූලාශ්‍රයක බොහෝ විට තනි බීජයක් පවතින බව සඳහන් වේ.&lt;ref name=&quot;FloraSL&quot; /&gt;

බීජවල තෙල් අන්තර්ගතය සැලකිය යුතු බැවින් මඟුල් කරඳ ජෛව ඉන්ධන සහ බීජ තෙල් පර්යේෂණ සඳහා වැදගත් වී ඇත.&lt;ref name=&quot;PongamiaReview&quot;&gt;{{cite journal
|last=Degani
|first=E.
|display-authors=et al.
|year=2022
|title=A critical review of ''Pongamia pinnata'' multiple applications: From land remediation and carbon sequestration to socioeconomic benefits
|journal=Journal of Environmental Management
|volume=324
|pages=116297
|doi=10.1016/j.jenvman.2022.116297
}}&lt;/ref&gt;

== ව්‍යාප්තිය සහ වාසස්ථාන ==

''Pongamia pinnata'' හි ස්වභාවික ව්‍යාප්තිය නිවර්තන හා උපනිවර්තන ආසියාවේ සිට බටහිර පැසිෆික් ප්‍රදේශය දක්වා විහිදේ. Kew හි Plants of the World Online අනුව එය ශ්‍රී ලංකාව ඇතුළු රටවල් සහ දූපත් ගණනාවක ස්වභාවිකව හමුවේ.&lt;ref name=&quot;Kew&quot; /&gt;

ශ්‍රී ලංකාවේද මඟුල් කරඳ විවිධ ප්‍රදේශවල හමුවන අතර ඇතැම් ස්ථානවල විසිතුරු හෝ ප්‍රයෝජනවත් ගසක් ලෙස වගා කරනු ලැබේ.

Flora of Sri Lanka හි එය ශ්‍රී ලංකාවට ස්වදේශීය ශාකයක් ලෙස සටහන් කර ඇති අතර එහි සංරක්ෂණ තත්ත්වය '''Least Concern (LC)''' ලෙස සඳහන් කර ඇත.&lt;ref name=&quot;FloraSL&quot; /&gt;

== ශ්‍රී ලංකාවේ වැදගත්කම ==

මඟුල් කරඳ ශ්‍රී ලංකාවේ දේශීය ශාක විවිධත්වයේ කොටසකි. පරිසරමය වටිනාකමට අමතරව එය සාම්ප්‍රදායික වෛද්‍ය භාවිත, මී මැසි පාලනය, දැව සහ දර, බීජ තෙල් සහ ජෛව ඉන්ධන පර්යේෂණ වැනි ක්ෂේත්‍ර කිහිපයක වැදගත් වේ.

University of Colombo හි තොරතුරු අනුව මෙය විසිතුරු ගසක් ලෙසද භාවිත වන අතර එහි මල් මී මැස්සන්ට පරාග සහ මල් පැණි සපයයි.&lt;ref name=&quot;UOC&quot; /&gt;

== සාම්ප්‍රදායික වෛද්‍ය භාවිත ==

මඟුල් කරඳ ශ්‍රී ලංකාවේ සාම්ප්‍රදායික වෛද්‍ය ක්‍රමවල භාවිත වූ ශාකයකි.

Royal Botanic Gardens, Kew හි Medicinal Plant Names Services අනුව &quot;magul karanda&quot; යන නාමය ''Pongamia pinnata'' (L.) Pierre වෙත සම්බන්ධ වන අතර ශ්‍රී ලංකා ආයුර්වේද මූලාශ්‍රවල පොත්ත, මුල්වල පොත්ත, පත්‍ර, මුල් සහ බීජ වැනි ශාක කොටස් සඳහන් වේ.&lt;ref name=&quot;MPNS&quot;&gt;{{cite web
|url=https://mpns.science.kew.org/mpns-portal/drugDetail?drugName=magul+karanda
|title=Non-scientific name details for magul karanda
|website=Medicinal Plant Names Services
|publisher=Royal Botanic Gardens, Kew
|access-date=25 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

University of Colombo හි දත්ත අනුව පොත්ත, මුල්, පත්‍ර සහ බීජ ඉදිමීම්, වේදනා, පණු රෝග, තුවාල, අක්මා ආශ්‍රිත රෝග, කැස්ස සහ චර්ම රෝග සඳහා සාම්ප්‍රදායික භාවිතවලට සම්බන්ධ කර ඇත.&lt;ref name=&quot;UOC&quot; /&gt;

මෙවැනි භාවිත සාම්ප්‍රදායික වෛද්‍ය භාවිත ලෙස සලකනු ලබන අතර ඒවා සියල්ල නවීන සායනික වෛද්‍ය විද්‍යාව මගින් තහවුරු කළ ප්‍රතිකාර බව අදහස් නොකරයි.

== තුවාල සම්බන්ධ පර්යේෂණ ==

ශ්‍රී ලංකාවේ සාම්ප්‍රදායික වෛද්‍ය ක්‍රමය තුළ මඟුල් කරඳ පොත්ත තුවාල හා වණ සඳහා භාවිත කර ඇති බව පර්යේෂණ ලේඛනවල සඳහන් වේ.

2021 දී ''Journal of Ayurveda and Integrative Medicine'' හි පළ වූ සිද්ධි වාර්තාවකදී මඟුල් කරඳ පොතු පේස්ට්, hirudotherapy සහ වෙනත් ප්‍රතිකාර සමඟ නිදන්ගත තුවාලයක් සඳහා භාවිත කළ ප්‍රතිකාර ක්‍රමයක් විස්තර කර ඇත.&lt;ref name=&quot;Wound&quot;&gt;Balasooriya, D. et al. &quot;Wound healing potential of bark paste of ''Pongamia pinnata'' along with hirudotherapy: A case report.&quot; ''Journal of Ayurveda and Integrative Medicine'', 12(2), 384–388, 2021. doi:[https://doi.org/10.1016/j.jaim.2021.01.014 10.1016/j.jaim.2021.01.014].&lt;/ref&gt;

එම ලේඛනය තනි රෝගියෙකු සම්බන්ධ සිද්ධි වාර්තාවක් බැවින් එය මඟුල් කරඳ පොත්ත සියලු තුවාල සඳහා ඵලදායී බවට සාමාන්‍ය සායනික සාක්ෂියක් ලෙස භාවිත කළ නොහැක.

== ඖෂධීය පර්යේෂණ ==

''Pongamia pinnata'' හි විවිධ කොටස්වලින් flavonoids, terpenoids, steroids සහ fatty acids වැනි රසායනික සංයෝග හඳුනාගෙන ඇත.

2013 දී පළ වූ සමාලෝචන ලිපියක් මඟින් මඟුල් කරඳෙහි සාම්ප්‍රදායික භාවිත, phytochemistry සහ pharmacology පිළිබඳ පර්යේෂණ සමාලෝචනය කර ඇත. එහිදී antioxidant, antimicrobial, anti-inflammatory සහ antidiabetic වැනි ක්‍රියාකාරකම් පිළිබඳ පූර්ව පර්යේෂණ වාර්තා වී ඇති බව සඳහන් වේ.&lt;ref name=&quot;MedReview&quot;&gt;Al Muqarrabun, L. M. R.; Ahmat, N.; Ruzaina, S. A. S.; Ismail, N. H.; Sahidin, I. &quot;Medicinal uses, phytochemistry and pharmacology of ''Pongamia pinnata'' (L.) Pierre: A review.&quot; ''Journal of Ethnopharmacology'', 150(2), 395–420, 2013. doi:[https://doi.org/10.1016/j.jep.2013.08.041 10.1016/j.jep.2013.08.041].&lt;/ref&gt;

මෙවැනි පූර්ව පර්යේෂණ ප්‍රතිඵල මිනිසුන් සඳහා තහවුරු කළ ඖෂධීය ප්‍රතිකාර ලෙස සෘජුව අර්ථ දැක්විය නොහැක. සායනික හා විෂ විද්‍යාත්මක පර්යේෂණ තවදුරටත් අවශ්‍ය වේ.&lt;ref name=&quot;MedReview&quot; /&gt;

== බීජ තෙල් ==

මඟුල් කරඳ බීජවලින් තෙල් ලබාගත හැක. එම තෙල්වල සංයුතිය සහ ඉන්ධන ලෙස භාවිත කිරීම පිළිබඳ පර්යේෂණ ගණනාවක් සිදු කර ඇත.

බීජ තෙල් ජෛව ඩීසල් නිෂ්පාදනය සඳහා feedstock එකක් ලෙස පර්යේෂණ කර ඇති අතර, බීජ නිෂ්පාදනය, වගා ක්‍රම, ප්‍රජනනය සහ ජානමය සම්පත් පිළිබඳද අධ්‍යයනය කර ඇත.&lt;ref name=&quot;Biodiesel&quot;&gt;Mukta, N.; Sreevalli, Y. &quot;Propagation techniques, evaluation and improvement of the biodiesel plant, ''Pongamia pinnata'' (L.) Pierre—A review.&quot; ''Industrial Crops and Products'', 31(1), 1–12, 2010. doi:[https://doi.org/10.1016/j.indcrop.2009.09.004 10.1016/j.indcrop.2009.09.004].&lt;/ref&gt;

මෙම ශාකයෙන් ලබාගන්නා තෙල් ජෛව ඩීසල් නිෂ්පාදනය සඳහා transesterification වැනි ක්‍රියාවලීන් භාවිත කර පර්යේෂණයට ලක් කර ඇත.

== පරිසර හා කෘෂිකාර්මික වැදගත්කම ==

මඟුල් කරඳ රනිල ශාකයක් බැවින් මූල ගැටිති මගින් නයිට්‍රජන් ස්ථාපනයට දායක වන සහජීවී ක්‍රියාවලීන් සමඟ සම්බන්ධ විය හැක.

Pongamia පිළිබඳ පර්යේෂණවලදී වියළි තත්ත්ව, ලවණතාව සහ ඇතැම් පස දූෂකවලට ඔරොත්තු දීම, පස ප්‍රතිසංස්කරණය, කාබන් සමුච්චය සහ agroforestry වැනි කරුණු අධ්‍යයනය කර ඇත.&lt;ref name=&quot;PongamiaReview&quot; /&gt;

2022 සමාලෝචනයක් මඟුල් කරඳ ජෛව ඉන්ධනවලින් ඔබ්බට පස ප්‍රතිසංස්කරණය, කාබන් සමුච්චය සහ සමාජ-ආර්ථික භාවිත සමඟ සම්බන්ධ විය හැකි බහුකාර්ය ශාකයක් ලෙස විශ්ලේෂණය කරයි.&lt;ref name=&quot;PongamiaReview&quot; /&gt;

== මී මැසි පාලනය ==

මඟුල් කරඳෙහි සුවඳැති මල් මී මැස්සන්ට පරාග සහ මල් පැණි සපයන බව University of Colombo සඳහන් කරයි. එම නිසා මඟුල් කරඳ මී මැසි පාලනය සඳහාද පාරිසරික වටිනාකමක් දරයි.&lt;ref name=&quot;UOC&quot; /&gt;

== දැව සහ වෙනත් භාවිත ==

මඟුල් කරඳ දැව සහ දර සඳහා භාවිත කර ඇති අතර විවිධ රටවල මෙම ශාකය තෙල්, සබන්, ජෛව පළිබෝධනාශක සහ වෙනත් නිෂ්පාදන සම්බන්ධයෙන්ද පර්යේෂණ කර ඇත.&lt;ref name=&quot;PongamiaReview&quot; /&gt;

== ජෛව ඉන්ධන සහ ජෛව ආර්ථිකය ==

මඟුල් කරඳ පිළිබඳ නවීන පර්යේෂණවල ප්‍රධාන ක්ෂේත්‍රයක් වන්නේ බීජ තෙල් මත පදනම් වූ ජෛව ඉන්ධන නිෂ්පාදනයයි. විශේෂයෙන් biodiesel feedstock එකක් ලෙස ''Pongamia pinnata'' පිළිබඳ වගා ක්‍රම, බීජ නිෂ්පාදනය, තෙල් ගුණාංග සහ ඉන්ධන සැකසීම පිළිබඳ පර්යේෂණ සිදු කර ඇත.&lt;ref name=&quot;Biodiesel&quot; /&gt;

2022 සමාලෝචනය අනුව Pongamia පස ප්‍රතිසංස්කරණය, කාබන් සමුච්චය සහ වෙනත් බහුකාර්ය ජෛව ආර්ථික භාවිත සඳහාද පර්යේෂණයට ලක්වෙමින් පවතී.&lt;ref name=&quot;PongamiaReview&quot; /&gt;

&lt;!--
ECOPHA සඳහා ස්ථිර කොටස පසුව මෙහි එක් කරන්න.

මෙහි ECOPHA සම්බන්ධ කරුණු එකතු කිරීමේදී:
1. independent reliable sources
2. peer-reviewed publications
3. established news/research coverage
4. exact connection between ECOPHA and Pongamia

වැනි සාධක භාවිත කරන්න.

ECOPHA වෙබ් අඩවිය පමණක් මත පදනම් වූ promotional claims
මෙහි එක් නොකරන්න.
--&gt;

== සංරක්ෂණ තත්ත්වය ==

Flora of Sri Lanka මූලාශ්‍රය අනුව ''Pongamia pinnata'' ශ්‍රී ලංකාවේ සංරක්ෂණ තත්ත්වය '''Least Concern (LC)''' ලෙස දක්වා ඇත.&lt;ref name=&quot;FloraSL&quot; /&gt;

Kew හි Plants of the World Online දත්ත පද්ධතියද IUCN තොරතුරු යටතේ මෙම විශේෂය '''Least Concern''' ලෙස දක්වයි.&lt;ref name=&quot;Kew&quot; /&gt;

== ගැලරිය ==

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;220&quot;&gt;
Pongamia pinnata Trees in Sri Lanka මඟුල් කරඳ.jpg|ශ්‍රී ලංකාවේ මඟුල් කරඳ (''Pongamia pinnata'')

&lt;/gallery&gt;

== ආශ්‍රිත ලිපි ==

* [[Fabaceae]]
* [[ජෛව ඉන්ධන]]
* [[කෘෂි වන වගාව]]
* [[ශ්‍රී ලංකාවේ ශාක]]
* [[සාම්ප්‍රදායික වෛද්‍ය විද්‍යාව]]

== මූලාශ්‍ර ==

{{Reflist}}

== බාහිර සබැඳි ==

* [https://web.archive.org/web/20260924121421/https://powo.science.kew.org/taxon/515679-1 ''Pongamia pinnata'' — Plants of the World Online, Royal Botanic Gardens, Kew]
* [https://www.floraofsrilanka.com/species/1359 ''Pongamia pinnata'' — Flora of Sri Lanka]
* [https://find.cmb.ac.lk/trees/529 මඟුල් කරඳ — FIND UOC, University of Colombo]
* [https://mpns.science.kew.org/mpns-portal/drugDetail?drugName=magul+karanda ''Magul karanda'' — Medicinal Plant Names Services, Kew] {{භින්න වූ සබැඳි|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24016802/ ''Pongamia pinnata'' medicinal uses and pharmacology — PubMed]
* [https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8185996/ Wound healing case report — PubMed Central]
* [https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36174475/ ''Pongamia pinnata'' multiple applications — PubMed]

[[Category:Pongamia]]
[[Category:Fabaceae]]
[[Category:ශ්‍රී ලංකාවේ ශාක]]
[[Category:ඖෂධීය ශාක]]
[[Category:ජෛව ඉන්ධන ශාක]]</text>
      <sha1>s97y8tf6mxztaakj1bqdnn061qvq7ia</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>පැට්‍රික් ජේ. ඇඩැම්ස්</title>
    <ns>0</ns>
    <id>197566</id>
    <revision>
      <id>805196</id>
      <parentid>802656</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T03:22:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>805196</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4287" sha1="h1erkqzxh985rgkkxvl9fb5eutavxwg" xml:space="preserve">
{{තොරතුරුකොටුව පුද්ගලයා
| name = 
| image = Patrick J Adams 3486.jpg
| alt = 
| caption = 2013 දී ඇඩැම්ස්
| birth_name = පැට්‍රික් ජොහානස් ඇඩැම්ස්&lt;ref&gt;{{Cite tweet |number=294250138900246530 |user=migasinparis |title=Ladies and gentlemen, Patrick Johannes Adams @halfadams |author=interdimensional slug |date=January 24, 2013}}/photo/1&lt;/ref&gt;
| birth_date = {{Birth date and age|1981|8|27}}
| birth_place = [[ටොරොන්ටෝ]], ඔන්ටාරියෝව, [[කැනඩාව]]
| death_date = 
| death_place = 
| education = {{unbulleted indent list|දකුණු කැලිෆෝර්නියානු විශ්වවිද්‍යාලය|(ලලිත කලා උපාධිය)}}
| occupation = නළුවා
| years_active = 2001–වර්තමානය
| spouse = {{marriage|ට්‍රොයන් බෙලිසාරියෝ|2016}}
| children = 3
| website = https://www.patrick-j-adams.com/
}}

'''පැට්‍රික් ජොහැන්නස් ඇඩැම්ස්''' (උපත 1981 අගෝස්තු 27 &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |last=Mike Rose |first=cleveland com |date=2023-08-27 |title=Famous birthdays list for August 27, 2023 includes celebrities Chandra Wilson, Sarah Chalke |url=https://www.cleveland.com/entertainment/2023/08/famous-birthdays-list-for-august-27-2023-includes-celebrities-chandra-wilson-sarah-chalke.html |access-date=2024-04-13 |website=cleveland |language=en}}&lt;/ref&gt; ) යනු [[කැනඩාව|කැනේඩියානු]]-[[අමෙරිකා එක්සත් ජනපදය|ඇමරිකානු]] [[නළුවා|නළුවෙකි]]. ඔහු වඩාත් ප්‍රසිද්ධ වන්නේ ඇමරිකා එක්සත් ජනපද ජාල නීති නාට්‍ය මාලාවක් වන ''සූට්ස්'' (2011–2019) හි විශ්ව විද්‍යාල අධ්‍යාපනය හැර දමා බලපත්‍රයක් රහිත නීතිඥයෙකු ලෙස කටයුතු කළ බුද්ධිමත් මයික් රොස්ගේ චරිතය නිසා ය. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |last=Christina Radish |date=November 12, 2012 |title=Patrick J. Adams Talks SUITS, Joining the Show, Challenging Scenes, Improv on Set and Fan Expectations for the Rest of Season 2 |url=https://collider.com/patrick-j-adams-suits-interview/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150722120140/http://collider.com/patrick-j-adams-suits-interview/ |archive-date=July 22, 2015 |access-date=June 25, 2015 |publisher=Collider.com}}&lt;/ref&gt; ඔහුගේ රංගනය නිසා 2012 දී නාට්‍ය මාලාවක පිරිමි නළුවෙකුගේ විශිෂ්ට රංගනය සඳහා වන තිර නළු නිළියන්ගේ සංසද සම්මානය සඳහා ඔහුට නාමයෝජනා හිමි විය. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.hollywoodreporter.com/news/sag-awards-2012-winners-nominees-285560|title=SAG Awards 2012: The Winners List|date=January 29, 2012|work=The Hollywood Reporter|access-date=December 30, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20200828002521/https://www.hollywoodreporter.com/news/sag-awards-2012-winners-nominees-285560|archive-date=August 28, 2020}}&lt;/ref&gt;
[[File:Meghan_Markle_and_Patrick_J._Adams_(Paley_Center_'Suits').jpg|thumb| ඇඩම්ස් විත් ''සූට්ස්'' හි සම-නළු [[මේගන්, සසෙක්ස්හි ආදිපාදවරිය|මේගන් මාකල්]], 2013 දී]]

== ආශ්රිත ==
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}

== බාහිර සබැඳි ==

* {{IMDb name|1140666}}
* [https://web.archive.org/web/20260826005023/http://www.halfadams.com/ Patrick Adams]
* {{Twitter}}
[[ප්‍රවර්ගය:1981 උපත්]]
[[ප්‍රවර්ගය:ජීවමාන ජනයා]]
[[ප්‍රවර්ගය:Articles with hCards]]
[[ප්‍රවර්ගය:නළුවෝ]]</text>
      <sha1>h1erkqzxh985rgkkxvl9fb5eutavxwg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>චනා ජනයා</title>
    <ns>0</ns>
    <id>197941</id>
    <revision>
      <id>805239</id>
      <parentid>803710</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T06:42:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WrdSrchSi</username>
        <id>55524</id>
      </contributor>
      <comment>Added reflist; Fixed අර්ධ-එඬේර</comment>
      <origin>805239</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2772" sha1="44lu8jm4vkiul2qzmejy2sgrv8cyq84" xml:space="preserve">[[File:El_Chana_detail.JPG|thumb| [[මොන්ටෙවීඩියෝ|මොන්තෙවිදෙයෝවේ]] ගොඩනැඟිල්ලක චනාවකු ගේ කලාත්මක නිරූපණය.]]
'''චනා''' (ස්වයං නාමය?: ''චඤා'' හෝ ''යඤා'' ) යනු [[ආර්ජන්ටිනාව|ආර්ජන්ටිනාවේ]] හා [[උරුගුවේ|උරුගුවේහි]] විසූ ස්වදේශීය ජාතීන් ගෙන් එකකි. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |last=[[Renzo Pi Hugarte]] |title=Aboriginal blood in Uruguay |url=http://www.raicesuruguay.com/raices/sangre_indigena.html |access-date=2 February 2015 |publisher=Raíces Uruguay}} {{In lang|es}}&lt;/ref&gt; [[බ්ලාස් විල්ෆ්‍රේදෝ ඔමාර් හයිමේ]] නම් අයකු විසින් පමණක් මතකයේ තබාගෙන තිබුණු [[චනා භාෂාව|චනා බස]] (''ලන්තේක් යඤා'')  ඔවුන් ගේ මව් බස යි.

පෙර ඔවුන් ගේ [[සංස්කෘතිය|හැදියාව]] අර්ධ-සංචාරක විය. යුරෝපීයයන් ගේ පැමිණීමෙනුත් ගව පාලනය හඳුන්වා දීමෙනුත් පසු, ඔවුහු ඇඳුම් සඳහා සත්ත්ව හම් භාවිත කිරීමට පටන් ගත් හ. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Chanás |url=http://www.escueladigital.com.uy/historia/precolonial/indigenas.htm#chanas |access-date=2 February 2015 |publisher=Escuela Digital}} {{In lang|es}}&lt;/ref&gt;

== උරුමය ==
‘කෆේ එල් චනා’  නම් හොඳින්-දන්නා දේශීය කෝපි වෙළෙඳ නාමයක ඔවුන් ගේ නම රැකිණි. [[මොන්ටෙවීඩියෝ|මොන්තෙවිදෙයෝවේ]] (කොර්දෝන්) වීදියක් ‘චනා’ යන නම දරයි.

== මෙයද බලන්න ==
* [[චනා භාෂාව]]
* [[චනා මිථ්‍යා කථා]]
* [[චරූවා]]

==මුලාශ්‍ර==
{{reflist}}

[[ප්‍රවර්ගය:Articles using infobox ethnic group with image parameters]]
[[ප්‍රවර්ගය:&quot;ආශ්‍රිත මිනිස් ජාතීන්&quot; සඳහා තහවුරු කිරීමක් අවශ්‍ය]]
[[ප්‍රවර්ගය:Short description is different from Wikidata]]
[[ප්‍රවර්ගය:කෙටි විස්තරයක් සහිත ලිපි]]</text>
      <sha1>44lu8jm4vkiul2qzmejy2sgrv8cyq84</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ලූලෙ ජනයා</title>
    <ns>0</ns>
    <id>197959</id>
    <revision>
      <id>805219</id>
      <parentid>803826</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T05:59:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WrdSrchSi</username>
        <id>55524</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Pages linked.</comment>
      <origin>805219</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11055" sha1="0q3k85dlp03c13ei95i4kziwr7dk9o7" xml:space="preserve">'''ලූලෙ ජනයා''' නොහොත් '''ලූලෙස්''' යනු [[ආර්ජන්ටිනාව|ආර්ජන්ටිනාවේ]] ආදිවාසී ජනතාවකි. මුලින් ම ඔවුන් හමුවුණේ වත්මන් ආර්ජන්ටිනාවේ [[සැල්ටා පළාත, ආර්ජන්ටිනාව|සල්තා පළාතේ]] දී මෙන් ම ඊට නුදුරු නූතන [[බොලිවියාව|බොලිවියාවට]] හා [[පැරගුවේ|පැරගුවේට]] අයත් ප්‍රදේශවල දී ය. පසු ව ඔවුහු [[වුයිචී|වුයිචීන්]] විසින් සල්තා පළාතේ දකුණටත් [[සැන්ටියාගෝ ඩෙල් එස්ටෙරෝ පළාත, ආර්ජන්ටිනාව|සන්තියාගෝ දෙල් එස්තෙරෝ පළාතේ]] ඊසානටත් නැඟෙනහිරි [[ටුකුමාන් පළාත, ආර්ජන්ටිනාව|තුකුමාන් පළාතටත්]] අවතැන් කරනු ලැබූ හ. [[විලේලා භාෂාව|බිලේලා බසට]] දුරින් නෑ වන [[ලූලෙ භාෂාව|ලූලෙ බස]] ඒ හා එක්ව [[ලූලෙ-බිලේලා භාෂා පවුල|ලූලෙ-බිලේලා භාෂා පවුල]] සාදයි. 2010 සංගණනයට අනුව, අද වන විට ආර්ජන්ටිනාවේ පුද්ගලයෝ 3,721ක් තම ලූලෙ ජනවාර්ගික අනුබැඳිය (ethnic affiliation) පවසති. 

== ඉතිහාසය ==
එක ම කලාපයේ විසූ ලූලෙයෝ හා [[බිලේලා ජනයා|බිලේලාවෝ]] හා භාෂාමය වෙනස්කම් තිබියදීත්, බොහෝ සංස්කෘතික ලක්ෂණ බෙදාගතු. ඔවුන්ට{{පහදන්න|date=August 2017}} තොනොකොතේ හා [[Mataraes|මතරායෙස්]] සමඟ ද සබඳතා තිබිණි. ලූලෙ ජනයා එසිස්තිනේ, තොකිස්තිනේ, ඔරිස්තිනේ, අක්සොස්තිනේ, තම්බෝරිනේ, ගුවාසාස්තිනේ, කසුතිනේ, යන ජන පිරිස්වලින් සමන්විත විය.

සාමාන්‍යයෙන් [[දඩයක්කාර-ඵලවැලරැස්කරන්නා|දඩයක්කාර-ඵලවැලරැස්කරන්නන්]] වූ ලූලෙයෝ එ බැවින් සංචාරක ජීවන රටාවක් ගත කළෝ ය. කෙසේ වෙතත්, ඔවුහු ආහාර සඳහා [[බඩ ඉරිඟු]], කැලබාසා, අර්තාපල්, ක්විනෝවා ඇතුළු විවිධ ශාක වර්ග වගා කළ හ. නූතන [[සැල්ටා, ආර්ජන්ටිනාව|සල්තා]] නගරයේ බටහිරි මායිම්වල උදාසීන? ජනගහනයක් පදිංචි වූ හ. මෙම ජනාවාස තුළ, ඔවුන් ගේ සංස්කෘතිය හා ජීවන රටාව කෙරෙහි පැහැදිලි අන්දියානු බලපෑමක් පෙන්විය හැකිය. තවලම් සතුන් ලෙස යොදාගැනීමටත් ලොම් සහ මස් නිපැයුමටත් ලැමිනි පවුලේ සතුන් හීලෑ කිරීම මෙම අන්දියානු සංස්කෘතික බලපෑමට එක් ප්‍රධාන නිදසුනකි.

ක්‍රිස්තියානි ආගමට ඔවුන් හරවාගනුව, [[ජේසු නිකාය|ජෙසුයිට්වරු]] 1670 දී තුකුමාන් පළාතේ සන් ඉසිද්‍රෝ දෙ ලූලෙස් අසල මීසමක් ඇරඹූ හ. ජෙසුයිට්වරුන් පන්නාදැමුණු 1768 දක්වා මෙම මීසම ක්‍රියාකාරී ව පැවතියේ ය. මීසම පැවති කාලය තුළ, එය බොහෝ විට ප්‍රදේශයේ ලූලෙ හා දයිගුයිතා ආදිවාසී ජනගහනය ඉඩම් හිමි කතිපයාධිපත්‍යයේ, වතුකරයේ හා යටත් විජිත වැඩපොළවල සාමාජිකයින්ට වෙළෙඳාම් කර විකිණියේ ය.

1708 දී, තුකුමාන් ආණ්ඩුකාර [[Esteban de Urízar|එස්තෙවාන් දෙ උරීසාර්]], ලූලෙ ඇතුළු ග්‍රාන් චකෝහි ස්වදේශික ජනයාට එරෙහි ව දඬුවම් කිරීමේ ව්‍යාපාරයක් දියත් කළේ ය. එම ව්‍යාපාරයෙන් පසු, සල්තාහි ජෙසුයිට් නිකායිකයෝ වල්වුඒනා කොටුවට ඉක්බිති ව ‘සන් හුවාන් බවුතීස්තා දෙ වල්වුඒනා’ නමින් මීසමක් ඇරඹූ හ. ප්‍රධාන වශයෙන් එසිස්තිනේ හා තොකිස්තිනේ පිරිස්වලින් ආ ලූලෙයන් 400කට මෙම මීසම නිවහන විය. 1715 අගෝස්තු 7 වන දා, අන්තෝනියෝ මච්චෝනි පියතුමා සලාදෝ ගං ඉවුරේ ‘සන් එස්තෙවාන් දෙ මිරාෆ්ලෝරෙස්’ මීසම පිහිටුවමින් එය මිරාෆ්ලෝරෙස් කොටුවට ගෙනගියේ ය. අවුරුදු දහතුනකට පසු, 1728 දී, ස්වදේශිකයෝ කැරැල්ලකින් මීසම වැනසූ හ; ලූලෙයෝ මීසම පියා දේශය පුරා විසිරී ගිය හ. 1752 දී, මීසම ප්‍රතිසංස්ථානය කරන ලද නමුත් සල්තා නගරයේ සිට ගිනිකොන දෙසින් {{Convert|170|km|miles}} දුරින් වෙනත් තැනකට ගෙන යන ලදී. &lt;ref name=&quot;Pueblos Originarios&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Reducciones Jesuitas y Franciscanas. Gran Chaco y regiones fronterizas. |url=http://pueblosoriginarios.com/sur/chaco/historia/reducciones.html |access-date=August 10, 2017 |publisher=Pueblos Originarios |language=Spanish}}&lt;/ref&gt; 1768 දී ජෙසුයිට් නිකායිකයින් පැන්නීමෙන් පසු, මීසම ෆ්‍රැන්සිස්කන් පාලනයට පත් වුණත්, දහනව වන සියවස ඇරඹෙන විට එය ස්ථිරව ම අත්හැර දැමිණි. &lt;ref name=&quot;Ovni Salta&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Los jesuitas en Salta |url=http://www.ovnisalta.com.ar/jesuitas.htm |access-date=August 10, 2017 |publisher=OVNI Salta |language=Spanish}}&lt;/ref&gt;

== අද ==
ලූලෙයන් ගෙන් පැවතෙන්නෝ අර්ධ වශයෙන්, නමුත් අසම්පූර්ණ ව, ආර්ජන්ටිනාවේ ප්‍රධාන වශයෙන් සුදු ජනගහනයටත් සංස්කෘතියටත් මිශ්‍ර වී සංස්කෘතිකරණය? වී සිටිති. පහත සඳහන් ජනාවාසවල, ලූලෙ ජනයාට අයත් යැ යි තමන් හඳුන්වාගන්නා පදිංචිකරුවෝ ගණනාවක් වෙති: &lt;ref name=&quot;CEPPAS&quot;&gt;[http://www.ceppas.org/gajat/index.php?option=com_docman&amp;task=doc_view&amp;gid=11/ Comunidades Indígenas de Tucumán]{{භින්න වූ සබැඳි|date=August 2017}}&lt;/ref&gt;

* ලාස් කෝස්තාස්, සල්තා පළාත (පවුල් 250)
* එල් රෙතිරෝ, සන්තියාගෝ දෙල් එස්තෙරෝ පළාත
* El Nogalito, Lules දෙපාර්තමේන්තුව, Tucumán පළාත (පවුල් 80)
* මලා මාලා, ලූල්ස් දෙපාර්තමේන්තුව, ටුකුමන් පළාත (පවුල් 25)
* El Siambón, Tafí Viejo දෙපාර්තමේන්තුව, තුකුමාන් පළාත (පවුල් 45)
* La Oyada, Tafí Viejo දෙපාර්තමේන්තුව, තුකුමාන් පළාත (පවුල් 15)

2004-2005 අනුපූරක? ස්වදේශික සමීක්ෂණය පළමු-පරපුරේ ලූලෙ මුලක් (සම්භවයක්) ඇති ආර්ජන්ටිනා ජාතිකයන් 854 දෙනකු හඳුනාගති. &lt;ref name=&quot;INAI&quot;&gt;[http://www.mapasderecursos.org.ar/archivos_biblioteca/1318188139_6.informacionestadistica.pdf Información Estadística]{{භින්න වූ සබැඳි|date=August 2017}}&lt;/ref&gt; 2010 ආර්ජන්ටිනා සංගණනය ලූලෙ ජනවාර්ගිකත්වයට අයත් පුද්ගලයන් 3,721 දෙනකු හඳුනාගති.  &lt;ref name=&quot;Census 2&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=April 2015 |title=Pueblos Originarios: Región Noroeste Argentino |url=http://www.indec.gov.ar/ftp/cuadros/poblacion/pueblos_originarios_NOA.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151113144610/http://www.indec.gov.ar/ftp/cuadros/poblacion/pueblos_originarios_NOA.pdf |archive-date=November 13, 2015 |access-date=August 10, 2017 |publisher=Instituto Nacional de Estadística y Censos |language=Spanish}}&lt;/ref&gt;

==මුලාශ්‍ර==
{{reflist}}
[[ප්‍රවර්ගය:CS1 ස්පාඤ්ඤ-භාෂා මූලාශ්‍ර (es)]]
[[ප්‍රවර්ගය:Articles using infobox ethnic group with image parameters]]
[[ප්‍රවර්ගය:&quot;ආශ්‍රිත මිනිස් ජාතීන්&quot; සඳහා තහවුරු කිරීමක් අවශ්‍ය]]
[[ප්‍රවර්ගය:Short description is different from Wikidata]]
[[ප්‍රවර්ගය:කෙටි විස්තරයක් සහිත ලිපි]]</text>
      <sha1>0q3k85dlp03c13ei95i4kziwr7dk9o7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>මෙතම්ෆෙටමින්</title>
    <ns>0</ns>
    <id>198055</id>
    <revision>
      <id>805212</id>
      <parentid>804360</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T05:15:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>805212</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29307" sha1="4l0v3blp79ufhxnwcv3afk4zko1jjjc" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව ඖෂධය
| drug_name = මෙතම්ෆෙටමින් (Methamphetamine / &quot;අයිස්&quot; මත්ද්‍රව්‍ය)
| image = Crystal Meth.jpg
| caption = &quot;අයිස්&quot; (Ice / Crystal Meth) ලෙස හැඳින්වෙන ස්ඵටිකරූපී මෙතම්ෆෙටමින් හයිඩ්‍රොක්ලෝරයිඩ් (Crystal methamphetamine).
| image2 = Methamphetamine structure.svg
| IUPAC_name = ''N''-methyl-1-phenylpropan-2-amine
| CAS_number = 537-46-2
| ATC_prefix = N06
| ATC_suffix = BA03
| chemical_formula = C&lt;sub&gt;10&lt;/sub&gt;H&lt;sub&gt;15&lt;/sub&gt;N
| molecular_weight = 149.237 g/mol
| bioavailability = 70% (මුඛ මාර්ගයෙන්), 67%–90% (දුම් ආඝ්‍රාණයෙන්), 100% (ශිරාගත එන්නත් මගින්)
| metabolism = අක්මාව මගින් (ප්‍රධාන වශයෙන් CYP2D6 එන්සයිමය හරහා)
| elimination_half-life = පැය 9 – 15
| excretion = වකුගඩු මගින් (මුත්‍රා ආම්ලිකතාවය මත රඳා පවතී)
| dependency_liability = අතිශයින්ම ඉහළයි (Extremely High)
| addiction_liability = අතිශයින්ම ඉහළයි (Extremely High)
}}

'''මෙතම්ෆෙටමින්''' (ඉංග්‍රීසි: '''Methamphetamine'''; රසායනික සූත්‍රය: '''C&lt;sub&gt;10&lt;/sub&gt;H&lt;sub&gt;15&lt;/sub&gt;N'''), ශ්‍රී ලංකාව ඇතුළු බොහෝ රටවල වීදි ව්‍යවහාරයේදී '''&quot;අයිස්&quot; (Ice)''', '''&quot;ක්‍රිස්ටල් මෙත්&quot; (Crystal Meth)''' හෝ '''&quot;ශාබු&quot; (Shabu)''' ලෙස හැඳින්වෙන්නේ මිනිස් මධ්‍ය ස්නායු පද්ධතියට (Central Nervous System - CNS) දැඩි බලපෑමක් එල්ල කරන, අතිශයින්ම ඇබ්බැහි වන සුළු කෘත්‍රිම උත්තේජක මත්ද්‍රව්‍යයකි (Psychostimulant).&lt;ref name=&quot;NIDA_Meth&quot;&gt;{{cite web |title=Methamphetamine Research Report: Overview |url=https://nida.nih.gov/publications/research-reports/methamphetamine/overview |website=National Institute on Drug Abuse (NIDA), National Institutes of Health (NIH) |access-date=2026-11-08}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;WHO_Amphetamines&quot;&gt;{{cite web |title=Management of substance abuse: Amphetamine-type stimulants (ATS) |url=https://www.who.int/teams/mental-health-and-substance-use/alcohol-drugs-and-addictive-behaviours/drugs-psychoactive/amphetamine-type-stimulants |website=World Health Organization (WHO) |access-date=2026-11-08}}&lt;/ref&gt;

සුදු පැහැති කුඩු වශයෙන් හෝ වීදුරු කැබලි/අයිස් කැට වැනි පැහැදිලි ස්ඵටික (Crystals) වශයෙන් දක්නට ලබන මෙම මත්ද්‍රව්‍යය, මොළයේ ස්නායු සම්ප්‍රේෂක (විශේෂයෙන් ඩොපමින්) ක්‍රියාකාරීත්වය ක්ෂණිකව හා අසාමාන්‍ය ලෙස වෙනස් කරමින් පළමු භාවිතයේ පටන්ම දැඩි මානසික හා කායික පරාධීනත්වයකට (Addiction) පුද්ගලයා ගොදුරු කරයි.&lt;ref name=&quot;UNODC_ATS&quot;&gt;{{cite web |title=Synthetic Drugs and Methamphetamine in South and Southeast Asia |url=https://www.unodc.org/unodc/en/scientists/synthetic-drugs.html |website=United Nations Office on Drugs and Crime (UNODC) |access-date=2026-11-08}}&lt;/ref&gt; ශ්‍රී ලංකාව තුළ පසුගිය වසර කිහිපය තුළ තරුණ ප්‍රජාව සහ පාසල් හා උසස් අධ්‍යාපන වයසේ පසුවන්නන් අතර වේගයෙන් ව්‍යාප්ත වී ඇති &quot;අයිස්&quot; මත්ද්‍රව්‍යය, මොළයේ ස්ථිර ස්නායු හානි, උග්‍ර මානසික ව්‍යාකූලත්වය (Meth-induced psychosis), හෘදයාබාධ, ආඝාතය (Stroke) සහ පවුල් හා සමාජ බිඳවැටීම් ඇති කරන ප්‍රධානතම මහජන සෞඛ්‍ය තර්ජනයක් ලෙස අන්තරායකර ඖෂධ පාලක ජාතික මණ්ඩලය (NDDCB) විසින් හඳුනාගෙන ඇත.&lt;ref name=&quot;NDDCB_SL&quot;&gt;{{cite web |title=National Dangerous Drugs Control Board (NDDCB) — Drug Abuse Monitoring and Treatment Services in Sri Lanka |url=https://www.nddcb.gov.lk/ |website=අන්තරායකර ඖෂධ පාලක ජාතික මණ්ඩලය (NDDCB) |access-date=2026-11-08}}&lt;/ref&gt;

== මොළයට සහ ස්නායු පද්ධතියට සිදුවන ව්‍යාධිවේදීය හානිය ==
[[File:Effects of metamphetamine.svg|thumb|right|280px|මෙතම්ෆෙටමින් (&quot;අයිස්&quot;) භාවිතය නිසා මොළයට, හදවතට, දත්වලට, සමට සහ අභ්‍යන්තර අවයවවලට සිදුවන බරපතල කායික හා මානසික හානි දැක්වෙන වෛද්‍ය සටහනක්.]]
මෙතම්ෆෙටමින් රසායනික වශයෙන් මොළයේ ස්වභාවිකව පවතින '''ඩොපමින්''' (Dopamine), '''නොර්එපිනෙෆ්‍රින්''' (Norepinephrine) සහ '''සෙරොටොනින්''' (Serotonin) යන මොනොඇමීන් ස්නායු සම්ප්‍රේෂකවලට සමාන ව්‍යුහයක් දරයි. එය රුධිර-මොළ බාධකය (Blood-Brain Barrier) ඉතා පහසුවෙන් විනිවිද ගොස් මධ්‍ය ස්නායු පද්ධතිය තුළ පහත විනාශකාරී ක්‍රියාවලිය සිදු කරයි:&lt;ref name=&quot;NCBI_Neurotox&quot;&gt;{{cite journal |author=Courtney KE, Ray LA |title=Methamphetamine: An update on epidemiology, pharmacology, clinical phenomenology, and treatment literature |journal=Drug and Alcohol Dependence |volume=143 |pages=11–21 |year=2014 |pmid=25176528 |pmc=4164186 |doi=10.1016/j.drugalcdep.2014.08.003}}&lt;/ref&gt;

# '''අධික ඩොපමින් මුදාහැරීම (Dopamine Flood):''' සාමාන්‍ය ප්‍රීතිමත් ක්‍රියාවකදී මොළයේ ඩොපමින් මට්ටම ඒකක 150–200ක් පමණ දක්වා ඉහළ ගියද, මෙතම්ෆෙටමින් මගින් ස්නායු ආවේග ගබඩා කෝෂිකා (Synaptic vesicles) බිඳ දමා සාමාන්‍ය මට්ටමට වඩා '''1,000%කට (දස ගුණයකට) වඩා වැඩි''' කෘත්‍රිම ඩොපමින් ප්‍රමාණයක් එකවර මුදා හරියි.
# '''ඩොපමින් ප්‍රතිග්‍රාහක විනාශ වීම (Neurotoxicity):''' මෙම අධික ඩොපමින් ප්‍රමාණය ඔක්සිකාරක ආතතිය (Oxidative stress) සහ නිදහස් මූලද්‍රව්‍ය (Free radicals) ඇති කරමින් මොළයේ ඩොපමින් සහ සෙරොටොනින් ස්නායු අන්ත (Nerve terminals) ස්ථිරවම විනාශ කර දමයි.
# '''සතුට දැනීමේ හැකියාව අහිමි වීම (Anhedonia):''' මොළයේ ස්වභාවික ඩොපමින් ප්‍රතිග්‍රාහක විනාශ වීම නිසා, මත්ද්‍රව්‍යය ශරීරයෙන් බැහැර වූ පසු එම පුද්ගලයාට ආහාර ගැනීම, පවුලේ සබඳතා, ක්‍රීඩා හෝ එදිනෙදා ජීවිතයේ කිසිදු සාමාන්‍ය දෙයකින් සතුටක් හෝ තෘප්තියක් ලැබීමට නොහැකි වන '''ඇන්හෙඩෝනියාව''' (Anhedonia) සහ දරුණු විෂාදය (Severe Depression) ඇති වේ. තරුණ ජීවිත ඉතා කෙටි කාලයක් තුළ දැඩි කලකිරීමට, හුදකලාවට සහ සියදිවි නසාගැනීමේ සිතුවිලිවලට තල්ලු වන්නේ මෙම ජීව විද්‍යාත්මක මොළයේ හානිය හේතුවෙනි.&lt;ref name=&quot;NIDA_Meth&quot;/&gt;

== තරුණ ප්‍රජාව මුළා කරන මිථ්‍යා මත සහ වෛද්‍ය විද්‍යාත්මක සත්‍යය ==
තරුණ පරපුර සහ සිසුන් මෙම මත්ද්‍රව්‍යය වෙත පොළඹවා ගැනීම සඳහා මත්ද්‍රව්‍ය ජාවාරම්කරුවන් විසින් විවිධ මිථ්‍යා මත ප්‍රචාරය කරනු ලබයි:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! ප්‍රචාරය කරන මිථ්‍යා මතය !! වෛද්‍ය විද්‍යාත්මක සත්‍යය
|-
| '''&quot;පාඩම් කිරීමට, නිදිමරාගෙන වැඩ කිරීමට සහ මතක ශක්තිය වැඩි කර ගැනීමට උදව් වේ&quot;''' || මෙතම්ෆෙටමින් මගින් තාවකාලිකව නින්ද නැති කළද, එය මොළයේ පූර්ව මස්තිෂ්ක බාහිකය (Prefrontal cortex) සහ හිපොකැම්පසය (Hippocampus) වෙත සිදු කරන හානිය නිසා '''කෙටිකාලීන හා දිගුකාලීන මතක ශක්තිය, තර්කන හැකියාව සහ විනිශ්චය කිරීමේ හැකියාව ශීඝ්‍රයෙන් විනාශ වේ'''.&lt;ref name=&quot;NCBI_Neurotox&quot;/&gt;
|-
| '''&quot;ශරීරයේ බර අඩු කර ගැනීමට සහ හැඩැති සිරුරක් පවත්වා ගැනීමට හැකිය&quot;''' || මෙමගින් සිදුවන්නේ සෞඛ්‍යසම්පන්න බර අඩුවීමක් නොව, ආහාර රුචිය සම්පූර්ණයෙන්ම අහිමි වී පේශි පටක දියවී යාම (Severe muscle wasting), උග්‍ර මන්දපෝෂණය, සම වියපත් වී තුවාල ඇතිවීම සහ දත් දිරාපත් වී හැලී යාමයි.
|-
| '''&quot;එක වරක් හෝ සාදයකදී පමණක් භාවිතා කළාට ඇබ්බැහි නොවේ&quot;''' || මෙතම්ෆෙටමින්වල අර්ධ ආයු කාලය පැය 9–15ක් වන අතර එය මොළයේ ඩොපමින් පද්ධතියට සිදු කරන ප්‍රබල බලපෑම නිසා පළමු හෝ දෙවන භාවිතයේදීම දැඩි මානසික ඇබ්බැහිවීමක් (Psychological craving) ඇති කරයි.
|-
| '''&quot;ලිංගික ශක්තිය සහ සතුට වැඩි කරයි&quot;''' || මුල් අවස්ථාවේදී අසාමාන්‍ය ලිංගික පෙළඹවීමක් ඇති කළද, රුධිර නාල දැඩි ලෙස හැකිලීම (Vasoconstriction) සහ ස්නායු හානිය නිසා ඉතා කෙටි කාලයකින් '''ලිංගික අප්‍රාණිකත්වය (Erectile dysfunction)''' සහ ලිංගික බෙලහීනතාවය ඇති වේ.
|}

== කෙටිකාලීන සහ දිගුකාලීන කායික හානි ==
[[File:Suspectedmethmouth09-19-05.jpg|thumb|right|250px|&quot;මෙත් මුඛය&quot; (Meth mouth): මෙතම්ෆෙටමින් භාවිතය නිසා ඛේට ග්‍රන්ථි වියළී යාම, රුධිර නාල හැකිලීම සහ දත්මිටි කෑම හේතුවෙන් දත් සහ විදුරුමස් දරුණු ලෙස දිරාපත් වී විනාශ වී ඇති අයුරු.]]
මෙතම්ෆෙටමින් ශරීරයේ සෑම ප්‍රධාන ඉන්ද්‍රිය පද්ධතියකටම බරපතල හානි පමුණුවයි:&lt;ref name=&quot;NIDA_Meth&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NCBI_Neurotox&quot;/&gt;

* '''හෘද වාහිනී පද්ධතිය (Cardiovascular System):''' හෘද ස්පන්දන වේගය අසාමාන්‍ය ලෙස ඉහළ යාම (Tachycardia), අක්‍රමවත් හෘද ස්පන්දනය (Arrhythmia), රුධිර පීඩනය ක්ෂණිකව ඉහළ යාම, කිරීටක ධමනි හැකිලීම නිසා තරුණ වයසේදීම ඇතිවන '''මාරාන්තික හෘදයාබාධ (Myocardial Infarction)''', හෘද පේශි දුර්වල වීම (Cardiomyopathy) සහ මහා ධමනිය පුපුරා යාම (Aortic dissection).
* '''මොළයේ ආඝාතය සහ වලිප්පුව (Stroke &amp; Seizures):''' මොළයේ රුධිර නාල පුපුරා යාමෙන් හෝ අවහිර වීමෙන් තරුණ පුද්ගලයින් සදාකාලික අංශභාග තත්ත්වයට පත් කරන මොළයේ ආඝාතය (Hemorrhagic and ischemic stroke) සහ අධික ශරීර උෂ්ණත්වය (Hyperthermia &gt; 40°C) සමඟ ඇතිවන වලිප්පුව.
* '''&quot;මෙත් මුඛය&quot; (Meth Mouth — දත් සහ විදුරුමස් විනාශ වීම):''' මෙතම්ෆෙටමින් මගින් මුඛයේ කෙළ (Saliva) නිපදවීම නතර කර දැඩි මුඛ වියළි බවක් (Xerostomia) ඇති කරන අතර, විදුරුමස්වල රුධිර නාල හකුළුවා, නින්දේදී හා අවදියෙන් සිටින විට දැඩි ලෙස දත්මිටි කෑමට (Bruxism) පොළඹවයි. මේ නිසා ඉතා කෙටි කාලයක් තුළ දත් කළු පැහැ වී, දිරාපත් වී, මුලින්ම කැඩී හැලී යයි.&lt;ref name=&quot;ADA_MethMouth&quot;&gt;{{cite web |title=Methamphetamine Use (Meth Mouth) |url=https://www.ada.org/resources/ada-library/oral-health-topics/methamphetamine-use |website=American Dental Association (ADA) |access-date=2026-11-08}}&lt;/ref&gt;
* '''සමේ තුවාල සහ කෘමීන් ගමන් කරනවා යැයි දැනෙන මායාව (Formication / &quot;Meth Mites&quot;):''' සම යටින් කෘමීන් හෝ පණුවන් ගමන් කරනවා යැයි දැනෙන ස්පර්ශ මායාව (Tactile hallucinations) නිසා රෝගියා නියපොතුවලින් තම මුහුණ සහ අත් පා නොනවත්වා හාරා ගැනීමෙන් මුහුණ පුරා ආසාදිත තුවාල සහ කැළැල් ඇති වේ.
* '''අක්මාව සහ වකුගඩු අකර්මණ්‍ය වීම:''' පේශි පටක බිඳවැටීම (Rhabdomyolysis) සහ අධික ශරීර උෂ්ණත්වය හේතුවෙන් උග්‍ර වකුගඩු අකර්මණ්‍යතාවය (Acute kidney injury) සහ අක්මා හානි ඇති වේ.

== මානසික හා චර්යාත්මක බිඳවැටීම (Methamphetamine Psychosis) ==
මෙතම්ෆෙටමින් භාවිතා කරන්නන්ගෙන් සැලකිය යුතු පිරිසකට දින කිහිපයක් නින්ද නොමැතිව සිටීම සහ මොළයේ ඩොපමින් අසමතුලිතතාවය හේතුවෙන් '''මෙතම්ෆෙටමින් මනෝවිකාරය (Methamphetamine-induced psychosis)''' නම් බරපතල මානසික රෝගී තත්ත්වය ඇති වේ:&lt;ref name=&quot;WHO_Amphetamines&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NCBI_Neurotox&quot;/&gt;
* '''අධික සැකය (Severe Paranoia):''' තමාගේ මව්පියන්, කලත්‍රයා හෝ මිතුරන් තමාට එරෙහිව කුමන්ත්‍රණය කරන බවට හෝ තමාව ලුහුබඳින බවට ඇතිවන පදනම් විරහිත දැඩි සැකය.
* '''ශ්‍රවණ සහ දෘශ්‍ය මායාවන් (Hallucinations):''' සැබෑවටම නොමැති කටහඬවල් ඇසීම සහ නොපෙනෙන රූප පෙනීම.
* '''ප්‍රචණ්ඩකාරී හැසිරීම සහ අපරාධ:''' මොළයේ ආවේග පාලනය කරන කොටස් අකර්මණ්‍ය වීම සහ අධික සැකය නිසා තම පවුලේම සාමාජිකයන්ට පහර දීම, ගෘහස්ථ හිංසනය, මුදල් සොරකම් කිරීම සහ මාරාන්තික අනතුරුවලට ගොදුරු වීම.

== පවුල් හා සමාජීය බලපෑම ==
තරුණයෙකු හෝ තරුණියක &quot;අයිස්&quot; මත්ද්‍රව්‍යයට ගොදුරු වීම එම පුද්ගලයාට පමණක් නොව මුළු පවුලටම සහ සමාජයටම දැඩි වේදනාවක් ගෙන දෙයි:
* පාසල් හෝ විශ්වවිද්‍යාල අධ්‍යාපනය අතරමග කඩාකප්පල් වීම සහ රැකියා අහිමි වීම.
* මත්ද්‍රව්‍ය ලබා ගැනීම සඳහා නිවසේ භාණ්ඩ විකිණීම, ණය වීම සහ නීතිමය දඬුවම්වලට (බන්ධනාගාරගත වීමට) ලක්වීම.
* මව්පියන්, සහෝදර සහෝදරියන් සහ දරුවන් දැඩි මානසික පීඩාවකට හා සමාජ අපහසුතාවයකට පත්වීම.

== මත්ද්‍රව්‍යයෙන් මිදීම, වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර සහ පුනරුත්ථාපනය ==
මෙතම්ෆෙටමින් ඇබ්බැහිවීම යනු දඬුවම් කිරීමෙන් පමණක් විසඳිය හැකි වරදක් නොව, '''නිසි වෛද්‍ය සහ මනෝවිද්‍යාත්මක ප්‍රතිකාර මගින් සුවපත් කළ හැකි මොළයේ රෝගී තත්ත්වයකි'''.&lt;ref name=&quot;NIDA_Meth&quot;/&gt;

මත්ද්‍රව්‍යය නැවැත්වූ මුල් සති කිහිපය තුළ ඇතිවන '''විරමණ ලක්ෂණ (Withdrawal symptoms)''' — එනම් අධික තෙහෙට්ටුව, අධික නින්ද, දැඩි විෂාදය (Depression), කාංසාව සහ නැවත මත්ද්‍රව්‍ය ගැනීමට ඇතිවන දැඩි පෙළඹවීම — වෛද්‍ය අධීක්ෂණය යටතේ ආරක්ෂිතව කළමනාකරණය කළ හැකිය. කාලයත් සමඟ මත්ද්‍රව්‍යයෙන් සම්පූර්ණයෙන්ම ඈත් වී සිටින විට මොළයේ හානියට පත් ඩොපමින් පද්ධතිය ක්‍රමයෙන් යථා තත්ත්වයට පත්වීමේ හැකියාව (Neuroplasticity) පවතී.

=== ප්‍රධාන ප්‍රතිකාර ක්‍රම ===
* '''ප්‍රජානන චර්යා ප්‍රතිකාරය (Cognitive Behavioral Therapy - CBT) සහ Matrix Model වැඩසටහන:''' මත්ද්‍රව්‍ය සඳහා ඇතිවන පෙළඹවීම් හඳුනාගෙන ඒවා පාලනය කිරීමටත්, ජීවන රටාව නැවත ගොඩනඟා ගැනීමටත් උපකාරී වන සායනිකව තහවුරු කරන ලද මනෝවිද්‍යාත්මක ප්‍රතිකාර ක්‍රමයයි.
* '''වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර:''' උග්‍ර මනෝවිකාර (Psychosis), දැඩි විෂාදය හෝ නින්ද නොයාම පාලනය කිරීම සඳහා මනෝ වෛද්‍යවරයෙකු (Psychiatrist) විසින් ලබා දෙන ඖෂධ ප්‍රතිකාර.
* '''පවුලේ සහයෝගය සහ අනුකම්පාව:''' ඇබ්බැහි වූ තරුණයෙකු කොන් කිරීම හෝ දැඩි ලෙස බැණ වැදීම වෙනුවට, අනුකම්පාවෙන් හා ඉවසීමෙන් යුතුව වෛද්‍ය උපදේශනය කරා යොමු කිරීම සුවවීමේ සාර්ථකත්වය බෙහෙවින් ඉහළ නංවයි.

=== ශ්‍රී ලංකාව තුළ නොමිලේ සහ රහස්‍යභාවය සුරකිමින් උපකාර ලබාගත හැකි නිල සේවාවන් ===
ශ්‍රී ලංකාව තුළ මත්ද්‍රව්‍ය ඇබ්බැහිවීමකින් පෙළෙන ඕනෑම අයෙකුට හෝ ඔවුන්ගේ පවුලේ සාමාජිකයන්ට පූර්ණ රහස්‍යභාවය ආරක්ෂා කරගනිමින් නොමිලේ වෛද්‍ය හා උපදේශන සේවා ලබාගත හැකිය:&lt;ref name=&quot;NDDCB_SL&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NIMH_SL&quot;&gt;{{cite web |title=National Institute of Mental Health (NIMH) Sri Lanka — 1926 Mental Health Helpline |url=https://nimh.health.gov.lk/ |website=ජාතික මානසික සෞඛ්‍ය විද්‍යායතනය (NIMH) |access-date=2026-11-08}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Nirogi_Meth&quot;&gt;{{cite web |author=වෛද්‍ය ප්‍රියා සම්මානි (Dr. Priya Sammani, MBBS, PG Dip. in Family Medicine) |title=අයිස් (Ice / Methamphetamine) මත්ද්‍රව්‍යයේ භයානක බලපෑම්, රෝග ලක්ෂණ සහ ඉන් මිදීමේ වෛද්‍ය මාර්ගෝපදේශය |url=https://nirogilanka.com/drugs-meth/ |website=නිරෝගී ලංකා (Nirogi Lanka) |language=si |access-date=2026-11-08}}&lt;/ref&gt;
* '''1927 (පැය 24 පුරා ක්‍රියාත්මක ක්ෂණික ඇමතුම් අංකය):''' අන්තරායකර ඖෂධ පාලක ජාතික මණ්ඩලයේ (NDDCB) නොමිලේ උපදේශන සහ ප්‍රතිකාර යොමු කිරීමේ සේවාව.
* '''1926 (ජාතික මානසික සෞඛ්‍ය උපකාරක සේවාව):''' ජාතික මානසික සෞඛ්‍ය විද්‍යායතනය (NIMH - අංගොඩ) මගින් පැය 24 පුරා ක්‍රියාත්මක මානසික සෞඛ්‍ය සහ මත්ද්‍රව්‍ය විරමණ උපදේශන සේවාව.
* '''රජයේ රෝහල්වල මානසික සෞඛ්‍ය සායන (Psychiatric &amp; Substance Use Clinics):''' දිවයිනේ සියලුම ශික්ෂණ, මහ සහ මූලික රෝහල්වල ක්‍රියාත්මක වන මනෝ වෛද්‍ය සායන වෙතින් බාහිර හෝ නේවාසික වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර නොමිලේ ලබා ගත හැකිය.

== තරුණ ප්‍රජාව සඳහා වෛද්‍ය විද්‍යාත්මක හා මහජන සෞඛ්‍ය පණිවිඩය ==
ශ්‍රී ලංකාවේ වෛද්‍යවරුන්, මනෝ වෛද්‍ය විශේෂඥයින් සහ මහජන සෞඛ්‍ය අංශ විසින් තරුණ පරපුර වෙත අවධාරණය කරන ප්‍රධානතම සායනික පණිවිඩය නම් '''&quot;කුතුහලය නිසාවත්, මිතුරන්ගේ පෙළඹවීම නිසාවත්, විභාග හෝ මානසික පීඩනයන්ට විසඳුමක් ලෙසවත් කිසිදු විටෙක 'අයිස්' (Methamphetamine) මත්ද්‍රව්‍යය පළමු වරට හෝ අත්හදා නොබලන ලෙසයි&quot;'''.&lt;ref name=&quot;Nirogi_Meth&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NDDCB_SL&quot;/&gt;

පළමු භාවිතයේදීම මොළයේ ස්වභාවිකව සතුට දැනෙන ඩොපමින් ස්නායු පද්ධතියට සිදුවන රසායනික හානිය නිසා, තමාට ඕනෑම වේලාවක එය නතර කළ හැකිය යන විශ්වාසයෙන් එය අත්හදා බලන තරුණ තරුණියන් ඉතා කෙටි කාලයක් තුළ සිතාගත නොහැකි කායික, මානසික සහ පවුල් ව්‍යසනයකට ගොදුරු වේ. කෙසේ වෙතත්, යම් තරුණයෙකු හෝ තරුණියක දැනටමත් මෙම මත්ද්‍රව්‍යයට යොමු වී ඇත්නම්, බියෙන් හෝ ලැජ්ජාවෙන් සැඟවී නොසිට, වරදකාරී හැඟීමෙන් මිදී කඩිනමින් වෛද්‍යවරයෙකු හෝ '''1926 / 1927''' උපදේශන සේවාවන් වෙත යොමු වීමෙන් තම ජීවිතයත් අනාගතයත් සම්පූර්ණයෙන්ම නැවත ගොඩනඟා ගත හැකි බව වෛද්‍ය විද්‍යාත්මකව තහවුරු කර ඇත.&lt;ref name=&quot;Nirogi_Meth&quot;/&gt;

== මූලාශ්‍ර ==
{{reflist}}

== බාහිර සබැඳි ==
* [https://nirogilanka.com/drugs-meth/ අයිස් (Methamphetamine) මත්ද්‍රව්‍යයේ බලපෑම් සහ ඉන් මිදීමේ සම්පූර්ණ වෛද්‍ය මාර්ගෝපදේශය — වෛද්‍ය ප්‍රියා සම්මානි (නිරෝගී ලංකා)]
* [https://www.nddcb.gov.lk/ අන්තරායකර ඖෂධ පාලක ජාතික මණ්ඩලය (NDDCB) — ශ්‍රී ලංකාව (ක්ෂණික ඇමතුම්: 1927)]
* [https://nimh.health.gov.lk/ ජාතික මානසික සෞඛ්‍ය විද්‍යායතනය (NIMH) — ශ්‍රී ලංකාව (ක්ෂණික ඇමතුම්: 1926)]
* [https://web.archive.org/web/20220128113209/https://nida.nih.gov/publications/research-reports/methamphetamine/overview Methamphetamine Research Report — National Institute on Drug Abuse (NIDA)]

[[ප්‍රවර්ගය:ඖෂධ]]
[[ප්‍රවර්ගය:මත්ද්‍රව්‍ය]]
[[ප්‍රවර්ගය:මනෝ වෛද්‍යවේදය]]
[[ප්‍රවර්ගය:වෛද්‍යවේදය]]</text>
      <sha1>4l0v3blp79ufhxnwcv3afk4zko1jjjc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ගාදී අයිසෙන්කෝත්</title>
    <ns>0</ns>
    <id>198076</id>
    <revision>
      <id>805148</id>
      <parentid>805111</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T17:20:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IDB.S</username>
        <id>52205</id>
      </contributor>
      <comment>Clean-up</comment>
      <origin>805148</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22156" sha1="pfce76w9ir71iw1y7dzx3d4as4ksmkr" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව තනතුරුධාරි
| name               = ගාදී අයිසෙන්කෝත්
| native_name        = {{nobold|{{Script/Hebrew|גדי איזנקוט}}}}
| native_name_lang   = he
| image              = Gadi Eisenkot 2 (cropped).jpg
| caption            = 2026 වසරෙහි දී අයිසෙන්කෝත්
| birth_date         = {{උපන් දිනය සහ වයස |1960|05|19|df=y}}
| death_date         = 
| birth_place        = [[ටයිබියරියස්]], ඊශ්‍රායෙලය
| death_place        = 
| nickname           = 
| party              = [[යෂාර් (දේශපාලන පක්ෂය)|යෂාර්]] ( 2025 වසරෙහි සිට)
| office1            = අමාත්‍යමය භූමිකා
| suboffice1         = [[විෂය පථයක් නොමැති අමාත්‍යවරයා]]
| subterm1           = 2023–2024
| suboffice2         = [[ඊශ්‍රායෙල යුද්ධ කැබිනට් මණ්ඩලය |යුද්ධ කැබිනට් මණ්ඩලයෙහි]] නිරික්ෂකයා
| subterm2           = 2023–2024
| office3            = [[ක්නෙසට්]] තුල නියෝජනය කෙරුණු කණ්ඩායම
| suboffice3         = [[නැෂනල් යුනිටි  (ඊශ්‍රායෙලය)|නැෂනල් යුනිටි]]
| subterm3           = 2022–2025
| allegiance         = ඊශ්‍රායෙලය
| rank               = [[ගොනුව:IDF rav aluf.svg|30px]]&lt;br /&gt;[[රාව් අලූෆ්]] (ඉහළතම නිලය; ලුතිනන් ජෙනරල්)
| branch             = [[මෙහෙයුම් අධ්‍යක්ෂකාංශය (ඊශ්‍රායෙලය)| මෙහෙයුම් අධ්‍යක්ෂකාංශය]], [[උතුරු දිග අණදෙන මූලස්ථානය (ඊශ්‍රායෙලය)| උතුරු දිග අණදෙන මූලස්ථානය]]
| service_years      = 1978–2019
| commands           = * [[ගොලානි බලසේනාව]]
* [[අග්‍රාමාත්‍යවරයා සඳහා හමුදාමය ලේකම්]]
* [[ජුදයා සහ සමාරියා කොට්ඨාශය]]
* [[මෙහෙයුම් අධ්‍යක්ෂකාංශය]]
* [[උතුරු දිග අණදෙන මූලස්ථානය (ඊශ්‍රායෙලය)| උතුරු දිග අණදෙන මූලස්ථානය]]
* නියෝජ්‍ය සාමාන්‍ය මාණ්ඩලික ප්‍රධානි
* [[සාමාන්‍ය මාණ්ඩලික ප්‍රධානි (ඊශ්‍රායෙලය)|සාමාන්‍ය මාණ්ඩලික ප්‍රධානි]]
| battles            = * [[1982 ලෙබනන යුද්ධය]]
* [[දකුණු ලෙබනන ගැටුම (1982–2000)]]
* [[දෙවන ඉන්ටිෆාඩාව]]
* [[2006 ලෙබනන යුද්ධය]]
* [[කාස්ට් ලීඩ් මෙහෙයුම]]
* [[පිලර් ඔෆ් ඩිෆෙන්ස් මෙහෙයුම]]
* [[ප්‍රොටෙක්ටිව් එජ් මෙහෙයුම]]
| awards             = [[ලීජන් ඔෆ් මෙරිට් | ලීජන් ඔෆ් මෙරිට් ආඥාපතියා]] (2016)
| other_party        = [[නැෂනල් යුනිටි (ඊශ්‍රායෙලය)|නැෂනල් යුනිටි]] (2022–2025)
| spouse             = හැනා අයිසෙන්කොත්
| children           = 5
| education          = {{Plainlist|
* [[ටෙල් අවිව් විශ්වවිද්‍යාලය ]] ([[ශාස්ත්‍රවේදී උපාධිය |බීඒ]])
* [[හයිෆා විශ්වවිද්‍යාලය]] ([[ශාස්ත්‍රපති උපාධිය |එම්ඒ]])
* [[එක්සත් ජනපද යුද්ධ හමුදා යුද විද්‍යාලය]] (එම්එස්එස්)}}
| office4            = හමුදාමය භූමිකා
| suboffice4         = [[සාමාන්‍ය කාර්ය මණ්ඩල ප්‍රධානියා (ඊශ්‍රායෙලය)| සාමාන්‍ය කාර්ය මණ්ඩල ප්‍රධානියා]]
| subterm4           = 2015–2019
}}

'''ගාදී අයිසෙන්කෝත්'''{{දිඅස| '''අයිෂෙන්කෝත්''' ලෙසින්ද ශබ්ද නැගෙයි.}} ({{langx|he|גדי איזנקוט}},; උපත 19 මැයි 1960), යනු ඊශ්‍රායෙල් ජෙනරාල්වරයෙක්,  දේශපාලනඥයෙක් සහ  [[යෂාර් (දේශපාලන පක්ෂය)|යෂාර්]] පක්ෂයෙහි නායකයාද වෙයි.  2015 වසරෙහි සිට 2019 වසර දක්වා ඔහු [[ඊශ්‍රායෙල  ආරක්ෂක හමුදාව| ඊශ්‍රායෙල ආරක්ෂක හමුදාවෙහි]] (අයිඩීඑෆ්) 21වන ප්‍රධාන මාණ්ඩලික නිලධාරියා ලෙසින් සේවය කල අතර 2023 වසරෙහි සිට 2024 වසර දක්වා  ඊශ්‍රායෙලයෙහි  [[ඊශ්‍රායෙලයෙහි තිස්-හත්වන රජය |සමගි රජයෙහි]] විෂය පථයක් නොමැති අමාත්‍යවරයෙක්ද විය.  [[2026 ඊශ්‍රායෙල ව්‍යවස්ථාදායක මැතිවරණය|  2026 ඊශ්‍රායෙල ව්‍යවස්ථාදායක මැතිවරණයෙහිදී]] ඔහු යෂාර් පක්ෂයට නායකත්වය සැපයූ අතර  අග්‍රාමාත්‍ය [[බෙන්ජමින් නෙතනියාහු| බෙන්ජමින් නෙතනියාහුගේ]] ප්‍රධාන අභියෝගකරු විය .&lt;ref name=&quot;cnn-profile&quot;/&gt;

[[ඊලත්]] හී ඇතිදැඩිවූ අයිසෙන්කොත්, සමුද්‍රීය අධයයනය වෙත දිගු කාලීනව අවධානය යොමු කල අතර පසුව ඊශ්‍රායෙල ආරක්ෂක හමඅදාවෙහි [[ගොලානි බලසේනාව | ගොලානි බලසේනාවෙහි]] සේවය කලේය. ඔහු වෙත ඉතිහාසය විෂය පථය වෙනුවෙන්  [[ටෙල් අවිව් විශ්වවිද්‍යාලය|ටෙල් අවිව් විශ්වවිද්‍යාලයෙන්]] ලබා ගත් ශාස්ත්‍රවේදී උපාධියක් සහ [[හයිෆා විශ්වවිද්‍යාලය|හයිෆා විශ්වවිද්‍යාලයෙන්]]. දේශපාලන විද්‍යාව සඳහා ලබාගත් පශ්චාත් උපාධියක් සතු වෙයි. විවාහපත්ව දරුවන් පස්දෙනෙකු ලබා සිටින ඔහු [[හෙර්ස්ලියා]] හී ජීවත්වෙයි. ඔහුගේ එක් පුතෙකුවූ, ගෑල්, [[ගාසා යුද්ධය|ගාසා යුද්ධයෙහිදී]] ක්‍රියාන්විතයෙහි මිය ගියේය. අයිසෙන්කොත් විසින් ගොලානි බලසේනාවෙහි සහ ඊශ්‍රායෙල ආරක්ෂක හමුදාවෙහි අනෙකුත් සේනාංකයන් බොහෝ නායකත්ව භූමිකාවන් දරමින් සේවය කර ඇත. අග්‍රාමාත්‍යය [[එහුඩ් බරක්|එහුඩ් බරක්ගේ]] හමුදාමය ලේකම් ලෙසින් සේවය කර ඇති ඔහු, පසුව ඊශ්‍රායෙල ආරක්ෂක හමුදාවෙහි මාණ්ඩලික ප්‍රධානි තනතුර දැරීය. මාණ්ඩලික ප්‍රධානියා ලෙස ඔහුගේ තනතුරු කාලය තුලදී, අයිසෙන්කෝත් දැඩි අවධානයක් යොමු කලේ ඊශ්‍රායෙල ආරක්ෂක හමුදාවෙහි පාබල හමුදාවන් ශක්තිමත් කිරීම සහ බලකායන් තර කිරීම සහ ආරක්‍ෂක සයිබර් විධානය  සම්පාදනය කිරීම ඇතුලත් වූ &quot;ගිඩියෝන්&quot; බහුවාර්ෂික සැලසුම ක්‍රියාත්මක කිරීමය.

අයිසෙන්කෝත් විසින් උද්දේශනය කරනු ලබන්නේ  ජාතික-යුදෙව් සාරධර්ම මත මුල් බැසගත් නමුත් සියළු පුරවැසියන් සඳහා සමාන අයිතිවාසිකම් සහිත රාජ්‍යයකි. [[ජෝර්දාන නිම්නය]] සහ සරණාගත කඳවුරු වලට ප්‍රමුඛතාවය ලබා දෙමින් &lt;ref name=&quot;cnn-profile&quot;/&gt; [[පලස්තීනියානුවන්]] හා සමගින් නිර්මාණය වන  [[ද්වී-රාජ්‍ය විසඳුම| ද්වී-රාජ්‍ය විසඳුමක්]]  වෙත ඔහු විරුද්ධත්වය පල කරන අතර, දිගු කල් පවතින සටන්විරාමයක් සහ [[ගාසා තීරය|ගාසා තීරයෙහි]]   හමුදාහරණය උද්දේශණය කරයි. අයිසෙන්කෝත් අවධාරණය කර සිටින්නේ, ඊශ්‍රායෙලය සඳහා  දැඩි ආක්ෂණ ප්‍රතිපත්තියක් සහ අභ්‍යන්තර එකමුතුබවක් අවශය බව වන අතර, ඔහු දකින්නේ දේශීය ධ්‍රැවීකරණය සැලකිය යුතු තර්ජනයක් ලෙසිනි. [[ඊශ්‍රායෙල රජය|ඊශ්‍රායෙල් රජයෙහි]] [[බලතල බෙදීම]] ශක්තිමත් කරවන ප‍්‍රතිසංස්කරණ ඔහු විසින් උද්දේශනය කෙරෙයි. ආගමික අධ්‍යයන සඳහා ඔවුන්ගේ [[යෙෂීවා]]  ශාස්ත්‍රාලය තුලට ඇතුළත් වන  [[හරෙඩිම්]] වරුන්ගෙන් සියයට තුනක් දක්වා ප්‍රමාණයක් උදෙසා [[ඊශ්‍රායෙලයෙහි හමුදා සේවය වෙතින් නිදහස් කිරීම |හමුදා සේවා නිදහස්කිරීම් ප්‍රදානයකිරීමට]] සහාය ලබාදෙන බවට අයිසෙන්කෝත් සඳහන් කර ඇතත්  [[ඔක්තොම්බර් 7 ප්‍රහාර]] සිදුවීමෙන් පසුව, මෙම දැඩි සාම්ප්‍රදායික පුද්ගලයන්  සඳහා සැලකියයුතු නිදහස්කිරීම් ලබාදෙන ක්‍රමවේදයක් වෙත ඔහු විරුද්ධත්වය පල කර සිටියි .

== ජීවිතයෙහි මුල් අවධිය සහ අධ්‍යාපනය ==
ගාදී අයිසෙන්කෝත් උපන්නේ උතුරු [[ඊශ්‍රායෙලය|ඊශ්‍රායෙලයෙහි]]  [[ටයිබියරියස්]] නගරයෙහිදීය. [[ෂාෆී, මෙරොක්කෝව|ෂාෆී]] නගරයෙහි උපත ලද [[මෙරොක්කානු යුදෙව්|යුදෙව් මෙරොක්කානු]] සාංක්‍රමණිකයන්වූ මීයර් සහ එස්තර් අයිසෙන්කෝත් හට දාව උපන් ඔහු, දරුවන් සතර දෙනෙකුගෙන් යුතු පවුලක දෙවැන්නා විය &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|url=https://www.ereverev.co.il/article.asp?id=16372|title=גאווה גדולה לאילת ולשבט אייזנקוט - יום יום באילת|website=www.ereverev.co.il|access-date=13 ඔක්තොම්බර් 2023|archive-date=18 ජූලි 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180718030729/https://www.ereverev.co.il/article.asp?id=16372|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|url=http://www.kikarhashabat.co.il/%D7%90%D7%9D-%D7%94%D7%A8%D7%9E%D7%98%D7%9B%D7%9C-%D7%94%D7%91%D7%90-%D7%94%D7%99%D7%99%D7%AA%D7%99-%D7%A8%D7%95%D7%A6%D7%94-%D7%A9%D7%99%D7%94%D7%99%D7%94-%D7%A8%D7%91-%D7%94%D7%95%D7%90.html |work=www.kikarhashabat.co.il|archive-url=https://web.archive.org/web/20141203202947/http://www.kikarhashabat.co.il/%D7%90%D7%9D-%D7%94%D7%A8%D7%9E%D7%98%D7%9B%D7%9C-%D7%94%D7%91%D7%90-%D7%94%D7%99%D7%99%D7%AA%D7%99-%D7%A8%D7%95%D7%A6%D7%94-%D7%A9%D7%99%D7%94%D7%99%D7%94-%D7%A8%D7%91-%D7%94%D7%95%D7%90.html|archive-date=3 දෙසැම්බර් 2014|language=he-IL|title=אם הרמטכ&quot;ל הבא, גדי איזנקוט: &quot;הייתי רוצה שיהיה רב; הוא צנוע&quot;|date=29 නොවැම්බර් 2014|access-date=2 ඔක්තොම්බර් 2026}}&lt;/ref&gt;  &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|url=https://www.haaretz.com/2014-12-01/ty-article/.premium/on-idfs-1st-moroccan-chiefs-ashkenazi-name/0000017f-e3a6-d75c-a7ff-ffaf914e0000|title=දි ඊශ්‍රායෙලි ආර්මි ගෙට්ස් ඉට්ස් ෆර්ස්ට් මොරොක්කන් චීෆ්-ඔෆ්-ස්ටාෆ්– සෝ වයි දි ඇෂ්කනසී නේම්?|first=එලෝන්|last=ගිලාඩ්|date=1 දෙසැම්බර් 2014|website=හාරිට්ස්|access-date=18 අගෝස්තු 2025}}&lt;/ref&gt;.ඔහුගේ මව [[කැසබ්ලන්කා]] නගරයෙහි උපත ලබා තිබූ අතර, ඔහුගේ පියා [[මරකෑෂ්]] නගරයෙහි උපත ලබා තිබුණි. විශ්වාස කරනු ලබන්නේ පවුල් වාසගම මුලින් ඒසන්කොට් වුවද ඔහුගේ පියා ඊශ්‍රායෙලයට සංක්‍රමණය වූ පසුව ලිපිකරුවෙකු විසින් එය අයිසෙන්කෝත් බවට වෙනස් කෙරුණු බවයි.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|url=https://hamodia.com/2014/12/01/new-idf-chief-eisenkot-moroccan-descent/|title=නිව් අයිඩීඑෆ් චීෆ් අයිසෙන්කෝත් ඔෆ් මොරොක්කන් විසෙන්ට්- Hamodia.com|first=ඩෝවිඩ්|last=හොරොවිට්ස්|date=2 දෙසැම්බර් 2014|website=හමෝඩියා|access-date=4 දෙසැම්බර් 2020|archive-date=27 නොවැම්බර් 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211127182359/https://hamodia.com/2014/12/01/new-idf-chief-eisenkot-moroccan-descent/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ඔහුගේ දෙමව්පියන් පසුකලෙක දික්කසාද වූහ. ඔවුන් දෙදෙනම යළි විවාපත්වූ අතර, එහි ප්‍රතිඵලයක් වශයෙන්  අයිසෙන්කෝත් හට බොහෝ අර්ධ උරෝජාතයෝ වූහ.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් | url=https://www.yomyom.net/article.asp?id=16372 | title=גאווה גדולה לאילת ולשבט אייזנקוט - יום יום באילת }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=hometown&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|url=https://www.haaretz.com/israel-news/elections/2026-10-15/ty-article-magazine/.premium/in-eilat-gadi-eisenkot-has-the-hometown-advantage-can-he-shake-netanyahu/000001a1-2b43-d5c3-a5a9-2fffaa680000|title=ඉන්  ඊලත්, ගාදී අයිසෙන්කෝත් හෑස් ද හෝම්ටවුන් ඇඩ්වාන්ටේජ්. ඊස් ඉ‌ට් ඉනෆ් ටු ෂෙක් නෙතනියාහු?|work=Haaretz|date=15 ඔක්තොම්බර් 2026|access-date=24 ඔක්තොම්බර් 2026}}&lt;/ref&gt;දකුණු දිග වරාය නගරයක්වූ [[ඊලත්]] හී අයිසෙන්කෝත් ඇතිදැඩිවූ අතර, ඔහුගේ පවුල එම නගරයට සංක්‍රමණය වූයේ ඔහු එක් අවුරුදු වයසැතිව සිටියදීය. ඔහුගේ පියා [[ටිම්නා නිම්නය|ටිම්නා නිම්නයෙහි]] හි  තඹ පතල් වල පතල්කරුවෙකු වූ අතර සේවය කළ අතර ඔහුගේ මව ගෘහණියක් වූවාය.&lt;ref name=hometown/&gt; ගෝල්ඩ්වෝටර් උසස් ශාස්ත්‍රාලයෙහි ඔහු අධ්‍යාපනය ලද අතර, ප්‍රධාන විෂය ධාරාව ලෙසින් සමුද්‍රීය සහ යාන්ත්‍රික විද්‍යා අධ්‍යයන තෝරාගෙන තිබුණි.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|url=https://www.mako.co.il/pzm-magazine/commander/Article-13f7afb3e929b41006.htm|lang=he-IL|title= 11 דברים שאולי לא ידעתם על הרמטכ&quot;ל החדש של צה&quot;ל}}&lt;/ref&gt; උසස් ශාස්ත්‍රාලයෙන් පසුව ඔහු [[ඊශ්‍රායෙල ආරක්ෂක හමුදා]] (IDF) හී අනිවාර්ය හමුදා සේවයට බඳවා ගත් අතර [[ගොලානි බලසේනාව| ගොලානි බලසේනාවෙහි]] සේවය කලේය.

ඉතිහාසය සඳහා [[ටෙල් අවිව් විශ්වවිද්‍යාලය]]  වෙතින් [[ශාස්ත්‍රවේදී උපාධිය| ශාස්ත්‍රවේදී උපාධියක්]] සහ [[හයිෆා විශ්වවිද්‍යාලය]]. වෙතින් දේශපාලන විද්‍යාව සඳහා  [[ශාස්ත්‍රපති උපාධිය| ශාස්ත්‍රපති උපාධියක්ද ]] සහ [[එක්සත් ජනපද යුද්ධ හමුදා යුද විද්‍යාලය]] වෙතින් උපායමාර්ගික අධ්‍යයනය පිළිබඳ ශාස්ත්‍රපති උපාධියක්ද අයිසෙන්කෝත් සතුව ඇත. 2019 වසරෙහිදී [[රෙයික්මාන් විශ්වවිද්‍යාලය]] විසින් ඔහු වෙත [[දර්ශන විශාරද ආචාර්ය උපාධිය|  දර්ශන විශාරද ආචාර්ය ගෞරව  උපාධියක්]] පිරිනැමිණි.&lt;ref name=runi&gt;[https://www.runi.ac.il/media/csen13t3/%D7%A8%D7%90%D7%9C-%D7%9E%D7%99%D7%9C-%D7%92%D7%93%D7%99-%D7%90%D7%99%D7%96%D7%A0%D7%A7%D7%95%D7%98.pdf רא&quot;ל )מיל'( גדי איזנקוט]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=ගාදී අයිසෙන්කෝත් |url=https://www.washingtoninstitute.org/experts/gadi-eisenkot|publisher=The Washington Institute for Near East Policy|access-date=27 ඔක්තොම්බර් 2026 }}&lt;/ref&gt;

== දේශපාලන අභිවෘත්තිය (2022–වර්තමානය) ==

2026 ජනවාරි මාසයෙහිදී ආසන 9–11 ප්‍රමාණයක් ලබා ගත් යෂාර් පක්ෂය,&lt;ref name=&quot;megaslate&quot;/&gt; මැතිවරණ මෙහෙයුමෙහි අවසන් සති කිහිපය තුලදී බොහෝ මත විමසුම් වලදී ඉදිරියෙන් සිටි අතර, අයිසෙන්කෝත් අග්‍රාමාත්‍ය තනතුර සඳහා විපක්ෂයෙහි ඉදිරියෙන් සිටි අපේක්ෂකයා විය.&lt;ref name=&quot;cnn-profile&quot;&gt;{{උපන්‍යාස පුවත් |last1=ෂාලෙව් |first1=ටැල්|date=24 ඔක්තොම්බර් 2026 |title=ගාදී අයිසෙන්කෝත්: වට් ටු නෝ අබවුට් ද මේන් චැලෙන්ජර් ටු නෙතනියාහු ඉන් ඊශ්‍රායෙල්ස් ඉලෙක්ෂන්ස් |url=https://www.cnn.com/2026/10/24/middleeast/gadi-eisenkot-israel-election-netanyahu-intl |access-date=27 ඔක්තොම්බර් 2026 |work=[[සීඑන්එන්]] |language=en}}&lt;/ref&gt;

==සටහන්==
{{සටහන් ලැයිස්තුව}}

== මූලාශ්‍ර ==
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}</text>
      <sha1>pfce76w9ir71iw1y7dzx3d4as4ksmkr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>805179</id>
      <parentid>805148</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T23:38:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Shwetha</username>
        <id>6574</id>
      </contributor>
      <comment>සංස්කරණය</comment>
      <origin>805179</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22153" sha1="lodpgf3oela8e8rn123t0u6r0r2tqsw" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව තනතුරුධාරි
| name               = ගාදී අයිසෙන්කෝත්
| native_name        = {{nobold|{{Script/Hebrew|גדי איזנקוט}}}}
| native_name_lang   = he
| image              = Gadi Eisenkot 2 (cropped).jpg
| caption            = 2026 වසරෙහි දී අයිසෙන්කෝත්
| birth_date         = {{උපන් දිනය සහ වයස |1960|05|19|df=y}}
| death_date         = 
| birth_place        = [[ටයිබියරියස්]], ඊශ්‍රායෙලය
| death_place        = 
| nickname           = 
| party              = [[යෂාර් (දේශපාලන පක්ෂය)|යෂාර්]] ( 2025 වසරෙහි සිට)
| office1            = අමාත්‍යමය භූමිකා
| suboffice1         = [[විෂය පථයක් නොමැති අමාත්‍යවරයා]]
| subterm1           = 2023–2024
| suboffice2         = [[ඊශ්‍රායෙල යුද්ධ කැබිනට් මණ්ඩලය |යුද්ධ කැබිනට් මණ්ඩලයෙහි]] නිරික්ෂකයා
| subterm2           = 2023–2024
| office3            = [[ක්නෙසට්]] තුල නියෝජනය කෙරුණු කණ්ඩායම
| suboffice3         = [[නැෂනල් යුනිටි  (ඊශ්‍රායෙලය)|නැෂනල් යුනිටි]]
| subterm3           = 2022–2025
| allegiance         = ඊශ්‍රායෙලය
| rank               = [[ගොනුව:IDF rav aluf.svg|30px]]&lt;br /&gt;[[රාව් අලූෆ්]] (ඉහළතම නිලය; ලුතිනන් ජෙනරල්)
| branch             = [[මෙහෙයුම් අධ්‍යක්ෂකාංශය (ඊශ්‍රායෙලය)| මෙහෙයුම් අධ්‍යක්ෂකාංශය]], [[උතුරු දිග අණදෙන මූලස්ථානය (ඊශ්‍රායෙලය)| උතුරු දිග අණදෙන මූලස්ථානය]]
| service_years      = 1978–2019
| commands           = * [[ගොලානි බලසේනාව]]
* [[අග්‍රාමාත්‍යවරයා සඳහා හමුදාමය ලේකම්]]
* [[ජුදයා සහ සමාරියා කොට්ඨාශය]]
* [[මෙහෙයුම් අධ්‍යක්ෂකාංශය]]
* [[උතුරු දිග අණදෙන මූලස්ථානය (ඊශ්‍රායෙලය)| උතුරු දිග අණදෙන මූලස්ථානය]]
* නියෝජ්‍ය සාමාන්‍ය මාණ්ඩලික ප්‍රධානි
* [[සාමාන්‍ය මාණ්ඩලික ප්‍රධානි (ඊශ්‍රායෙලය)|සාමාන්‍ය මාණ්ඩලික ප්‍රධානි]]
| battles            = * [[1982 ලෙබනන යුද්ධය]]
* [[දකුණු ලෙබනන ගැටුම (1982–2000)]]
* [[දෙවන ඉන්ටිෆාඩාව]]
* [[2006 ලෙබනන යුද්ධය]]
* [[කාස්ට් ලීඩ් මෙහෙයුම]]
* [[පිලර් ඔෆ් ඩිෆෙන්ස් මෙහෙයුම]]
* [[ප්‍රොටෙක්ටිව් එජ් මෙහෙයුම]]
| awards             = [[ලීජන් ඔෆ් මෙරිට් | ලීජන් ඔෆ් මෙරිට් ආඥාපතියා]] (2016)
| other_party        = [[නැෂනල් යුනිටි (ඊශ්‍රායෙලය)|නැෂනල් යුනිටි]] (2022–2025)
| spouse             = හැනා අයිසෙන්කොත්
| children           = 5
| education          = {{Plainlist|
* [[ටෙල් අවිව් විශ්වවිද්‍යාලය ]] ([[ශාස්ත්‍රවේදී උපාධිය |බීඒ]])
* [[හයිෆා විශ්වවිද්‍යාලය]] ([[ශාස්ත්‍රපති උපාධිය |එම්ඒ]])
* [[එක්සත් ජනපද යුද්ධ හමුදා යුද විද්‍යාලය]] (එම්එස්එස්)}}
| office4            = හමුදාමය භූමිකා
| suboffice4         = [[සාමාන්‍ය කාර්ය මණ්ඩල ප්‍රධානියා (ඊශ්‍රායෙලය)| සාමාන්‍ය කාර්ය මණ්ඩල ප්‍රධානියා]]
| subterm4           = 2015–2019
}}

'''ගාදී අයිසෙන්කෝත්'''{{දිඅස| '''අයිෂෙන්කෝත්''' ලෙසින්ද ශබ්ද නැගෙයි.}} ({{langx|he|גדי איזנקוט}},; උපත 19 මැයි 1960), යනු ඊශ්‍රායෙල් ජෙනරාල්වරයෙක්,  දේශපාලනඥයෙක් සහ  [[යෂාර් (දේශපාලන පක්ෂය)|යෂාර්]] පක්ෂයෙහි නායකයාද වෙයි.  2015 වසරෙහි සිට 2019 වසර දක්වා ඔහු [[ඊශ්‍රායෙල  ආරක්ෂක හමුදාව| ඊශ්‍රායෙල ආරක්ෂක හමුදාවෙහි]] (අයිඩීඑෆ්) 21වන ප්‍රධාන මාණ්ඩලික නිලධාරියා ලෙසින් සේවය කල අතර 2023 වසරෙහි සිට 2024 වසර දක්වා  ඊශ්‍රායෙලයෙහි  [[ඊශ්‍රායෙලයෙහි තිස්-හත්වන රජය |සමගි රජයෙහි]] විෂය පථයක් නොමැති අමාත්‍යවරයෙක්ද විය.  [[2026 ඊශ්‍රායෙල ව්‍යවස්ථාදායක මැතිවරණය|  2026 ඊශ්‍රායෙල ව්‍යවස්ථාදායක මැතිවරණයෙහිදී]] ඔහු යෂාර් පක්ෂයට නායකත්වය සැපයූ අතර  අග්‍රාමාත්‍ය [[බෙන්ජමින් නෙතනියාහු| බෙන්ජමින් නෙතනියාහුගේ]] ප්‍රධාන අභියෝගකරු විය .&lt;ref name=&quot;cnn-profile&quot;/&gt;

[[ඊලත්]] හී ඇතිදැඩිවූ අයිසෙන්කොත්, සමුද්‍රීය අධයයනය වෙත දිගු කාලීනව අවධානය යොමු කල අතර පසුව ඊශ්‍රායෙල ආරක්ෂක හමඅදාවෙහි [[ගොලානි බලසේනාව | ගොලානි බලසේනාවෙහි]] සේවය කලේය. ඔහු වෙත ඉතිහාසය විෂය පථය වෙනුවෙන්  [[ටෙල් අවිව් විශ්වවිද්‍යාලය|ටෙල් අවිව් විශ්වවිද්‍යාලයෙන්]] ලබා ගත් ශාස්ත්‍රවේදී උපාධියක් සහ [[හයිෆා විශ්වවිද්‍යාලය|හයිෆා විශ්වවිද්‍යාලයෙන්]]. දේශපාලන විද්‍යාව සඳහා ලබාගත් පශ්චාත් උපාධියක් සතු වෙයි. විවාහපත්ව දරුවන් පස්දෙනෙකු ලබා සිටින ඔහු [[හෙර්ස්ලියා]] හී ජීවත්වෙයි. ඔහුගේ එක් පුතෙකුවූ, ගෑල්, [[ගාසා යුද්ධය|ගාසා යුද්ධයෙහිදී]] ක්‍රියාන්විතයෙහි මිය ගියේය. අයිසෙන්කොත් විසින් ගොලානි බලසේනාවෙහි සහ ඊශ්‍රායෙල ආරක්ෂක හමුදාවෙහි අනෙකුත් සේනාංකයන් බොහෝ නායකත්ව භූමිකාවන් දරමින් සේවය කර ඇත. අග්‍රාමාත්‍යය [[එහුඩ් බරක්|එහුඩ් බරක්ගේ]] හමුදාමය ලේකම් ලෙසින් සේවය කර ඇති ඔහු, පසුව ඊශ්‍රායෙල ආරක්ෂක හමුදාවෙහි මාණ්ඩලික ප්‍රධානි තනතුර දැරීය. මාණ්ඩලික ප්‍රධානියා ලෙස ඔහුගේ තනතුරු කාලය තුලදී, අයිසෙන්කෝත් දැඩි අවධානයක් යොමු කලේ ඊශ්‍රායෙල ආරක්ෂක හමුදාවෙහි පාබල හමුදාවන් ශක්තිමත් කිරීම සහ බලකායන් තර කිරීම සහ ආරක්‍ෂක සයිබර් විධානය  සම්පාදනය කිරීම ඇතුලත් වූ &quot;ගිඩියෝන්&quot; බහුවාර්ෂික සැලසුම ක්‍රියාත්මක කිරීමය.

අයිසෙන්කෝත් විසින් උද්දේශනය කරනු ලබන්නේ  ජාතික-යුදෙව් සාරධර්ම මත මුල් බැසගත් නමුත් සියළු පුරවැසියන් සඳහා සමාන අයිතිවාසිකම් සහිත රාජ්‍යයකි. [[ජෝර්දාන නිම්නය]] සහ සරණාගත කඳවුරු වලට ප්‍රමුඛතාවය ලබා දෙමින් &lt;ref name=&quot;cnn-profile&quot;/&gt; [[පලස්තීනියානුවන්]] හා සමගින් නිර්මාණය වන  [[ද්වී-රාජ්‍ය විසඳුම| ද්වී-රාජ්‍ය විසඳුමක්]]  වෙත ඔහු විරුද්ධත්වය පල කරන අතර, දිගු කල් පවතින සටන්විරාමයක් සහ [[ගාසා තීරය|ගාසා තීරයෙහි]]   හමුදාහරණය උද්දේශණය කරයි. අයිසෙන්කෝත් අවධාරණය කර සිටින්නේ, ඊශ්‍රායෙලය සඳහා  දැඩි ආක්ෂණ ප්‍රතිපත්තියක් සහ අභ්‍යන්තර එකමුතුබවක් අවශය බව වන අතර, ඔහු දකින්නේ දේශීය ධ්‍රැවීකරණය සැලකිය යුතු තර්ජනයක් ලෙසිනි. [[ඊශ්‍රායෙල රජය|ඊශ්‍රායෙල් රජයෙහි]] [[බලතල බෙදීම]] ශක්තිමත් කරවන ප‍්‍රතිසංස්කරණ ඔහු විසින් උද්දේශනය කෙරෙයි. ආගමික අධ්‍යයන සඳහා ඔවුන්ගේ [[යෙෂීවා]]  ශාස්ත්‍රාලය තුලට ඇතුළත් වන  [[හරෙඩිම්]] වරුන්ගෙන් සියයට තුනක් දක්වා ප්‍රමාණයක් උදෙසා [[ඊශ්‍රායෙලයෙහි හමුදා සේවය වෙතින් නිදහස් කිරීම |හමුදා සේවා නිදහස්කිරීම් ප්‍රදානයකිරීමට]] සහාය ලබාදෙන බවට අයිසෙන්කෝත් සඳහන් කර ඇතත්  [[ඔක්තොම්බර් 7 ප්‍රහාර]] සිදුවීමෙන් පසුව, මෙම දැඩි සාම්ප්‍රදායික පුද්ගලයන්  සඳහා සැලකියයුතු නිදහස්කිරීම් ලබාදෙන ක්‍රමවේදයක් වෙත ඔහු විරුද්ධත්වය පල කර සිටියි .

== ජීවිතයෙහි මුල් අවධිය සහ අධ්‍යාපනය ==
ගාදී අයිසෙන්කෝත් උපන්නේ උතුරු [[ඊශ්‍රායෙලය|ඊශ්‍රායෙලයෙහි]]  [[ටයිබියරියස්]] නගරයෙහිදීය. [[ෂාෆී, මෙරොක්කෝව|ෂාෆී]] නගරයෙහි උපත ලද [[මෙරොක්කානු යුදෙව්|යුදෙව් මෙරොක්කානු]] සාංක්‍රමණිකයන්වූ මීයර් සහ එස්තර් අයිසෙන්කෝත් හට දාව උපන් ඔහු, දරුවන් සතර දෙනෙකුගෙන් යුතු පවුලක දෙවැන්නා විය &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|url=https://www.ereverev.co.il/article.asp?id=16372|title=גאווה גדולה לאילת ולשבט אייזנקוט - יום יום באילת|website=www.ereverev.co.il|access-date=13 ඔක්තොම්බර් 2023|archive-date=18 ජූලි 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180718030729/https://www.ereverev.co.il/article.asp?id=16372|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|url=http://www.kikarhashabat.co.il/%D7%90%D7%9D-%D7%94%D7%A8%D7%9E%D7%98%D7%9B%D7%9C-%D7%94%D7%91%D7%90-%D7%94%D7%99%D7%99%D7%AA%D7%99-%D7%A8%D7%95%D7%A6%D7%94-%D7%A9%D7%99%D7%94%D7%99%D7%94-%D7%A8%D7%91-%D7%94%D7%95%D7%90.html |work=www.kikarhashabat.co.il|archive-url=https://web.archive.org/web/20141203202947/http://www.kikarhashabat.co.il/%D7%90%D7%9D-%D7%94%D7%A8%D7%9E%D7%98%D7%9B%D7%9C-%D7%94%D7%91%D7%90-%D7%94%D7%99%D7%99%D7%AA%D7%99-%D7%A8%D7%95%D7%A6%D7%94-%D7%A9%D7%99%D7%94%D7%99%D7%94-%D7%A8%D7%91-%D7%94%D7%95%D7%90.html|archive-date=3 දෙසැම්බර් 2014|language=he-IL|title=אם הרמטכ&quot;ל הבא, גדי איזנקוט: &quot;הייתי רוצה שיהיה רב; הוא צנוע&quot;|date=29 නොවැම්බර් 2014|access-date=2 ඔක්තොම්බර් 2026}}&lt;/ref&gt;  &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|url=https://www.haaretz.com/2014-12-01/ty-article/.premium/on-idfs-1st-moroccan-chiefs-ashkenazi-name/0000017f-e3a6-d75c-a7ff-ffaf914e0000|title=දි ඊශ්‍රායෙලි ආර්මි ගෙට්ස් ඉට්ස් ෆර්ස්ට් මොරොක්කන් චීෆ්-ඔෆ්-ස්ටාෆ්– සෝ වයි දි ඇෂ්කනසී නේම්?|first=එලෝන්|last=ගිලාඩ්|date=1 දෙසැම්බර් 2014|website=හාරිට්ස්|access-date=18 අගෝස්තු 2025}}&lt;/ref&gt;.ඔහුගේ මව [[කැසබ්ලන්කා]] නගරයෙහි උපත ලබා තිබූ අතර, ඔහුගේ පියා [[මරකෑෂ්]] නගරයෙහි උපත ලබා තිබුණි. විශ්වාස කරනු ලබන්නේ පවුල් වාසගම මුලින් ඒසන්කොට් වුවද ඔහුගේ පියා ඊශ්‍රායෙලයට සංක්‍රමණය වූ පසුව ලිපිකරුවෙකු විසින් එය අයිසෙන්කෝත් බවට වෙනස් කෙරුණු බවයි.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|url=https://hamodia.com/2014/12/01/new-idf-chief-eisenkot-moroccan-descent/|title=නිව් අයිඩීඑෆ් චීෆ් අයිසෙන්කෝත් ඔෆ් මොරොක්කන් විසෙන්ට්- Hamodia.com|first=ඩෝවිඩ්|last=හොරොවිට්ස්|date=2 දෙසැම්බර් 2014|website=හමෝඩියා|access-date=4 දෙසැම්බර් 2020|archive-date=27 නොවැම්බර් 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211127182359/https://hamodia.com/2014/12/01/new-idf-chief-eisenkot-moroccan-descent/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ඔහුගේ දෙමව්පියන් පසුකලෙක දික්කසාද වූහ. ඔවුන් දෙදෙනම යළි විවාපත්වූ අතර, එහි ප්‍රතිඵලයක් වශයෙන්  අයිසෙන්කෝත් හට බොහෝ අර්ධ උරෝජාතයෝ වූහ.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් | url=https://www.yomyom.net/article.asp?id=16372 | title=גאווה גדולה לאילת ולשבט אייזנקוט - יום יום באילת }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=hometown&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|url=https://www.haaretz.com/israel-news/elections/2026-10-15/ty-article-magazine/.premium/in-eilat-gadi-eisenkot-has-the-hometown-advantage-can-he-shake-netanyahu/000001a1-2b43-d5c3-a5a9-2fffaa680000|title=ඉන්  ඊලත්, ගාදී අයිසෙන්කෝත් හෑස් ද හෝම්ටවුන් ඇඩ්වාන්ටේජ්. ඊස් ඉ‌ට් ඉනෆ් ටු ෂෙක් නෙතනියාහු?|work=Haaretz|date=15 ඔක්තොම්බර් 2026|access-date=24 ඔක්තොම්බර් 2026}}&lt;/ref&gt;දකුණු දිග වරාය නගරයක්වූ [[ඊලත්]] හී අයිසෙන්කෝත් ඇතිදැඩිවූ අතර, ඔහුගේ පවුල එම නගරයට සංක්‍රමණය වූයේ ඔහු එක් අවුරුදු වයසැතිව සිටියදීය. ඔහුගේ පියා [[ටිම්නා නිම්නය|ටිම්නා නිම්නයෙහි]] හි  තඹ පතල් වල පතල්කරුවෙකු වූ අතර සේවය කළ අතර ඔහුගේ මව ගෘහණියක් වූවාය.&lt;ref name=hometown/&gt; ගෝල්ඩ්වෝටර් උසස් ශාස්ත්‍රාලයෙහි ඔහු අධ්‍යාපනය ලද අතර, ප්‍රධාන විෂය ධාරාව ලෙසින් සමුද්‍රීය සහ යාන්ත්‍රික විද්‍යා අධ්‍යයන තෝරාගෙන තිබුණි.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|url=https://www.mako.co.il/pzm-magazine/commander/Article-13f7afb3e929b41006.htm|lang=he-IL|title= 11 דברים שאולי לא ידעתם על הרמטכ&quot;ל החדש של צה&quot;ל}}&lt;/ref&gt; උසස් ශාස්ත්‍රාලයෙන් පසුව ඔහු [[ඊශ්‍රායෙල ආරක්ෂක හමුදා]] (IDF) හී අනිවාර්ය හමුදා සේවයට බඳවා ගත් අතර [[ගොලානි බලසේනාව| ගොලානි බලසේනාවෙහි]] සේවය කලේය.

ඉතිහාසය සඳහා [[ටෙල් අවිව් විශ්වවිද්‍යාලය]]  වෙතින් [[ශාස්ත්‍රවේදී උපාධිය| ශාස්ත්‍රවේදී උපාධියක්]] සහ [[හයිෆා විශ්වවිද්‍යාලය]]. වෙතින් දේශපාලන විද්‍යාව සඳහා  [[ශාස්ත්‍රපති උපාධිය| ශාස්ත්‍රපති උපාධියක්ද ]] සහ [[එක්සත් ජනපද යුද්ධ හමුදා යුද විද්‍යාලය]] වෙතින් උපායමාර්ගික අධ්‍යයනය පිළිබඳ ශාස්ත්‍රපති උපාධියක්ද අයිසෙන්කෝත් සතුව ඇත. 2019 වසරෙහිදී [[රෙයික්මාන් විශ්වවිද්‍යාලය]] විසින් ඔහු වෙත [[දර්ශන විශාරද ආචාර්ය උපාධිය|  දර්ශන විශාරද ආචාර්ය ගෞරව  උපාධියක්]] පිරිනැමිණි.&lt;ref name=runi&gt;[https://www.runi.ac.il/media/csen13t3/%D7%A8%D7%90%D7%9C-%D7%9E%D7%99%D7%9C-%D7%92%D7%93%D7%99-%D7%90%D7%99%D7%96%D7%A0%D7%A7%D7%95%D7%98.pdf רא&quot;ל )מיל'( גדי איזנקוט]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=ගාදී අයිසෙන්කෝත් |url=https://www.washingtoninstitute.org/experts/gadi-eisenkot|publisher=The Washington Institute for Near East Policy|access-date=27 ඔක්තොම්බර් 2026 }}&lt;/ref&gt;

== දේශපාලන අභිවෘත්තිය (2022–වර්තමානය) ==

2026 ජනවාරි මාසයෙහිදී ආසන 9–11 ප්‍රමාණයක් ලබා ගත් යෂාර් පක්ෂය,&lt;ref name=&quot;megaslate&quot;/&gt; මැතිවරණ මෙහෙයුමෙහි අවසන් සති කිහිපය තුලදී බොහෝ මත විමසුම් වලදී ඉදිරියෙන් සිටි අතර, අයිසෙන්කෝත් අග්‍රාමාත්‍ය තනතුර සඳහා විපක්ෂයෙහි ඉදිරියෙන් සිටි අපේක්ෂකයා විය.&lt;ref name=&quot;cnn-profile&quot;&gt;{{උපන්‍යාස පුවත් |last1=ෂාලෙව් |first1=ටැල්|date=24 ඔක්තොම්බර් 2026 |title=ගාදී අයිසෙන්කෝත්: වට් ටු නෝ අබවුට් ද මේන් චැලෙන්ජර් ටු නෙතනියාහු ඉන් ඊශ්‍රායෙල්ස් ඉලෙක්ෂන්ස් |url=https://www.cnn.com/2026/10/24/middleeast/gadi-eisenkot-israel-election-netanyahu-intl |access-date=27 ඔක්තොම්බර් 2026 |work=[[සීඑන්එන්]] |language=en}}&lt;/ref&gt;

==සටහන්==
{{සටහන් ලැයිස්තුව}}

== ආශ්‍රිත ==
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}</text>
      <sha1>lodpgf3oela8e8rn123t0u6r0r2tqsw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රොක්සිමල් හියුමරස් අස්ථිය බිඳී යාම</title>
    <ns>0</ns>
    <id>198080</id>
    <revision>
      <id>805193</id>
      <parentid>804410</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T03:15:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>805193</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8730" sha1="kowqgfon9hp3syoodcf39muwnygvva3" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව වෛද්‍යමය තත්ත්වය (නව)
|name             =ප්‍රොක්සිමල් හියුමරස් අස්ථිය බිඳී යාම
|synonym          =බාහුවේ ඉහළ අස්ථිය උරහිස ආසන්නයෙන් බිඳී යාම
|image            =ProxHumeralFracture.png
|image size       =
|alt              =
|caption          =මහා ගැටිත්ත ද ඇතුළත්ව, හියුමරස් (ප්‍රාගුණ්ඩික අස්ථිය) අස්ථියේ ඉහළ කොටසෙහි කැබලි කිහිපයකට බිඳී යාම.
|pronounce        =
|specialty        =[[අස්ථි ශල්‍ය වෛද්‍ය විද්‍යාව]]
|symptoms         =වේදනාව, ඉදිමීම, උරහිස චලනය කිරීමේ හැකියාව අඩුවීම&lt;ref name=OI2018/&gt;
|onset            =
|duration         =
|causes           =අත මතට වැටීම, අතට සෘජුවම තුවාල සිදුවීම&lt;ref name=Mer2018/&gt;
|risks            =[[ඔස්ටියෝපොරෝසිස්]]&lt;ref name=Jo2012/&gt;
|diagnosis        =[[X-rays]], [[CT scan]]&lt;ref name=Mer2018/&gt;
|differential     =
|prevention       =
|treatment        =අත එල්ලන පටිය (Arm sling), විශේෂ ව්‍යායාම, ශල්‍යකර්මය&lt;ref name=Mer2018/&gt;
|medication       =
|prognosis        =
|frequency        =පොදුයි&lt;ref name=Jo2012/&gt;
|deaths           =
}}බාහුවේ ඉහළ අස්ථිය නැතහොත් ප්‍රාගුණ්ඩික අස්ථිය (humerus) උරහිස ආසන්නයෙන් බිඳී යාම, '''ප්‍රොක්සිමල් හියුමරස් අස්ථිය බිඳී යාම'''ක් ලෙස හැඳින්වේ.&lt;ref name=&quot;Mer2018&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Proximal Humeral Fractures|url=https://www.merckmanuals.com/professional/injuries-poisoning/fractures/proximal-humeral-fractures|website=Merck Manuals Professional Edition|access-date=7 November 2018|archive-date=22 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200722233535/https://www.merckmanuals.com/professional/injuries-poisoning/fractures/proximal-humeral-fractures|url-status=live}} {{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=https://www.merckmanuals.com/professional/injuries-poisoning/fractures/proximal-humeral-fractures |archive-url=https://web.archive.org/web/20200722233535/https://www.merckmanuals.com/professional/injuries-poisoning/fractures/proximal-humeral-fractures |access-date=7 November 2018 |archive-date=22 July 2020}}&lt;/ref&gt; මෙහි රෝග ලක්ෂණ ලෙස වේදනාව, ඉදිමීම සහ උරහිස චලනය කිරීමේ අපහසුතාව දැක්විය හැක.&lt;ref name=&quot;OI2018&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Shoulder Trauma (Fractures and Dislocations)|url=https://orthoinfo.aaos.org/en/diseases--conditions/shoulder-trauma-fractures-and-dislocations/|website=OrthoInfo - AAOS|access-date=7 November 2018|archive-date=19 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191219132225/https://orthoinfo.aaos.org/en/diseases--conditions/shoulder-trauma-fractures-and-dislocations/|url-status=live}} {{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=https://orthoinfo.aaos.org/en/diseases--conditions/shoulder-trauma-fractures-and-dislocations/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20191219132225/https://orthoinfo.aaos.org/en/diseases--conditions/shoulder-trauma-fractures-and-dislocations/ |access-date=7 November 2018 |archive-date=19 December 2019}}&lt;/ref&gt; සංකූලතා ලෙස කක්ෂීය ස්නායුවට හෝ කක්ෂීය ධමනියට හානි සිදුවිය හැකිය.&lt;ref name=&quot;Mer2018&quot; /&gt;

මෙයට හේතු වන්නේ සාමාන්‍යයෙන් [[අත]] මතට ඇද වැටීම හෝ අතට සිදුවන සෘජු අනතුරකි.&lt;ref name=&quot;Mer2018&quot; /&gt; [[ඔස්ටියෝපොරෝසිස්]] (අස්ථි තුනී වීම) සහ [[දියවැඩියාව]] වැනි තත්ත්වයන් මෙහි අවදානම් සාධක වේ.&lt;ref name=&quot;Jo2012&quot;&gt;{{Cite journal|vauthors=Jo MJ, Gardner MJ|title=Proximal humerus fractures|journal=Curr Rev Musculoskelet Med|volume=5|issue=3|pages=192–8|date=September 2012|pmid=22644599|pmc=3535090|doi=10.1007/s12178-012-9130-2}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Bent2009&quot;&gt;{{උපන්‍යාස පොත|last=Bentley|first=George|title=European Instructional Lectures: Volume 9, 2009; 10th EFORT Congress, Vienna, Austria|date=2009|publisher=Springer Science &amp; Business Media|isbn=9783642009662|page=81|url=https://books.google.com/books?id=T0d7JhHMlf0C&amp;pg=PA81|language=en|access-date=2018-11-07|archive-date=2020-07-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20200723023223/https://books.google.com/books?id=T0d7JhHMlf0C&amp;pg=PA81|url-status=live}}&lt;/ref&gt; රෝග විනිශ්චය සඳහා සාමාන්‍යයෙන් එක්ස්-රේ හෝ [[සි.ටී ස්කෑන් (Computed tomography)|සී.ටී. ස්කෑන්]] පරීක්ෂණයක් සිදුකරනු ලබයි.&lt;ref name=&quot;Mer2018&quot; /&gt; මෙය බාහු අස්ථි බිඳීම් ගණයට අයත් වේ.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Humerus Fracture (Upper Arm Fracture) {{!}} Johns Hopkins Medicine Health Library|url=https://www.hopkinsmedicine.org/healthlibrary/conditions/orthopaedic disorders/humerus fracture upper arm fracture 22,HumerusFracture|website=www.hopkinsmedicine.org|access-date=7 November 2018|language=en|archive-date=7 November 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181107145155/https://www.hopkinsmedicine.org/healthlibrary/conditions/orthopaedic disorders/humerus fracture upper arm fracture 22,HumerusFracture|url-status=live}} {{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=https://www.hopkinsmedicine.org/healthlibrary/conditions/orthopaedic |archive-url=https://web.archive.org/web/20181107145155/https://www.hopkinsmedicine.org/healthlibrary/conditions/orthopaedic |access-date=8 November 2026 |archive-date=7 November 2018}}&lt;/ref&gt; මෙම බිඳීම් වර්ගීකරණය සඳහා ක්‍රමවේද කිහිපයක්ම පවතී.&lt;ref name=&quot;Bent2009&quot; /&gt;

ප්‍රතිකාර ලෙස සාමාන්‍යයෙන් කෙටි කලකට අත සඳහා වන පටියක් (arm sling) පැළඳීමත්, ඉන් අනතුරුව විශේෂිත ව්‍යායාමවල නිරත වීමත් සිදු කෙරේ.&lt;ref name=&quot;Mer2018&quot; /&gt; බිඳී ගිය අස්ථි කොටස් එකිනෙකින් වෙන්ව පවතින බොහෝ අවස්ථාවලදී පවා මෙම ප්‍රතිකාර ක්‍රමය සුදුසු බව පෙනී ගොස් ඇත.&lt;ref name=&quot;pmid26560014&quot;&gt;{{Cite journal|vauthors=Handoll HH, Brorson S|title=Interventions for treating proximal humeral fractures in adults|journal=Cochrane Database Syst Rev|volume=|issue=11|pages=CD000434|date=November 2015|pmid=26560014|doi=10.1002/14651858.CD000434.pub4}}&lt;/ref&gt; ශල්‍යකර්මයක් නිර්දේශ කරනු ලබන්නේ කලාතුරකිනි.&lt;ref name=&quot;Mer2018&quot; /&gt;

බාහුවේ ඉහළ කොටසේ අස්ථි බිඳීම් යනු සුලබ තත්ත්වයකි.&lt;ref name=&quot;Jo2012&quot; /&gt; මෙම තත්ත්වයට බහුලවම ගොදුරු වන්නේ වයස්ගත පුද්ගලයින්ය.&lt;ref name=&quot;Mer2018&quot; /&gt; මෙම වයස් කාණ්ඩය තුළ, උකුල් ඇට බිඳීම් සහ කෝල්ස් අස්ථි බිඳීම්වලට පසුව බහුලවම වාර්තා වන තෙවැනි [[අස්ථි]] බිඳීම මෙයයි.&lt;ref name=&quot;Bent2009&quot; /&gt; පිරිමින්ට සාපේක්ෂව කාන්තාවන් මෙම තත්ත්වයට බහුලව ගොදුරු වේ.&lt;ref name=&quot;Bent2009&quot; /&gt;

== මූලාශ්‍ර ==
&lt;references /&gt;
[[Category:රෝග]]
[[Category:අස්ථි බිඳීම්]]</text>
      <sha1>kowqgfon9hp3syoodcf39muwnygvva3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>මුත්‍රා ආසාදන</title>
    <ns>0</ns>
    <id>198093</id>
    <revision>
      <id>805189</id>
      <parentid>804452</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T02:30:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Priya Sammani</username>
        <id>82014</id>
      </contributor>
      <comment>/* ප්‍රතිකාර සහ කළමනාකරණය */ මුත්‍රා ආසාදන (Urinary Tract Infection (UTI)) පිළිබඳ සායනික සහ විශ්වකෝෂ තොරතුරු යාවත්කාලීන කිරීම</comment>
      <origin>805189</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4257" sha1="79kqihn8nltopkpf91fmoonsyyuz40e" xml:space="preserve">'''මුත්‍රා ආසාදන''' ({{lang-en|Urinary Tract Infection - UTI}}) යනු මුත්‍රාශය (Cystitis), මුත්‍රා මාර්ගය (Urethritis) හෝ වකුගඩු (Pyelonephritis) ඇතුළු මුත්‍රා පද්ධතියේ ඕනෑම කොටසකට බැක්ටීරියා වැනි ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් ඇතුළු වීමෙන් ඇතිවන ආසාදන තත්ත්වයකි.

== රෝග ලක්ෂණ ==
* මුත්‍රා පිටකිරීමේදී ඇතිවන දැවිල්ල හෝ වේදනාව (Dysuria)
* නිතර නිතර සුළු ප්‍රමාණවලින් මුත්‍රා පිටකිරීමේ අවශ්‍යතාවය (Urinary frequency and urgency)
* යටි බඩ ප්‍රදේශයේ වේදනාව සහ මුත්‍රා අඳුරු පැහැ වීම හෝ රුධිරය මිශ්‍ර වීම (Hematuria)
* වකුගඩු දක්වා ආසාදනය පැතිරුණු විට අධික උණ, වෙව්ලීම සහ කොන්දේ පැත්තක වේදනාව (Flank pain)

== හේතු සහ අවදානම් සාධක ==
මුත්‍රා ආසාදනවලින් 80%–85%කට පමණ හේතු වන්නේ ආහාර මාර්ගයේ වෙසෙන ''Escherichia coli'' (''E. coli'') බැක්ටීරියාව මුත්‍රා මාර්ගය ඔස්සේ මුත්‍රාශයට ඇතුළු වීමයි. කාන්තාවන්ගේ මුත්‍රා මාර්ගය කෙටි වීම නිසා පිරිමින්ට සාපේක්ෂව කාන්තාවන් අතර මෙම තත්ත්වය බහුලව දක්නට ලැබේ.

== රෝග විනිශ්චය ==
මුත්‍රා සාමාන්‍ය පරීක්ෂණය (Urine Full Report - UFR) මගින් සැරව සෛල (Pus cells) සහ රතු රුධිරාණු පරීක්ෂා කිරීමත්, නිශ්චිත බැක්ටීරියාව සහ සංවේදී ප්‍රතිජීවක හඳුනා ගැනීම සඳහා මුත්‍රා රෝපණ පරීක්ෂණය (Urine Culture &amp; ABST) සිදුකිරීමත් මූලික වේ.

== ප්‍රතිකාර සහ කළමනාකරණය ==
වෛද්‍ය නිර්දේශ මත ලබාදෙන සුදුසු ප්‍රතිජීවක ඖෂධ (Nitrofurantoin, Fosfomycin, Co-amoxiclav හෝ Ciprofloxacin වැනි) නිසි දින ගණන සම්පූර්ණ වන තෙක් ලබා ගැනීම සහ ප්‍රමාණවත් පරිදි ජලය පානය කිරීම නිර්දේශ කෙරේ.&lt;ref name=&quot;nature_uti&quot;&gt;{{cite journal |last1=Flores-Mireles |first1=A. L. |title=Urinary tract infections: epidemiology, mechanisms of infection and treatment options |journal=Nature Reviews Microbiology |volume=13 |issue=5 |pages=269–284 |year=2015 |pmid=25853778}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;statpearls_uti&quot;&gt;{{cite book |last1=Bono |first1=M. J. |last2=Leslie |first2=S. W. |title=Uncomplicated Urinary Tract Infections |publisher=StatPearls Publishing / NCBI |year=2023 |pmid=29261874}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nirogi_clinical&quot;&gt;{{cite web |url=https://nirogilanka.com/urinary-tract-infections/ |title=මුත්‍රා ආසාදන (UTI): රෝග ලක්ෂණ, හේතු සහ නිවැරදි වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර |author=වෛද්‍ය ප්‍රියා සම්මානි (MBBS, PG Dip. in Family Medicine) |website=Nirogi Lanka |publisher=Nirogi Lanka Medical Portal |language=si}}&lt;/ref&gt;

== මූලාශ්‍ර ==
{{Reflist}}

[[ප්‍රවර්ගය:වෛද්‍ය විද්‍යාව]]
[[ප්‍රවර්ගය:වකුගඩු සහ මුත්‍රා රෝග]]
[[ප්‍රවර්ගය:බෝවන රෝග]]</text>
      <sha1>79kqihn8nltopkpf91fmoonsyyuz40e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>805216</id>
      <parentid>805189</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T05:38:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Priya Sammani</username>
        <id>82014</id>
      </contributor>
      <comment>සම්පූර්ණ විශ්වකෝෂ ලිපිය (තොරතුරු කොටුව, වර්ගීකරණය සහ සායනික මූලාශ්‍ර සහිතව) නැවත ප්‍රතිෂ්ඨාපනය කිරීම</comment>
      <origin>805216</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16197" sha1="23wyj9n46yoopsgfwgq384p6wccypbi" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව රෝගය
| Name = මුත්‍රා ආසාදන (Urinary Tract Infection - UTI)
| Image = Pyuria.JPG
| Caption = මුත්‍රා ආසාදනයක් (UTI) සහිත රෝගියෙකුගේ මුත්‍රා සාම්පලයක් අන්වීක්ෂයකින් පරීක්ෂා කිරීමේදී සුදු රුධිරාණු (Pus cells / Pyuria) සහ බැක්ටීරියා දිස්වන ආකාරය.
| Specialty = මෞත්‍ර ලිංගික වෛද්‍ය විද්‍යාව (Urology), වකුගඩු රෝග වෛද්‍ය විද්‍යාව (Nephrology), පවුල් වෛද්‍ය විද්‍යාව
| Symptoms = මුත්‍රා කිරීමේදී දැඩි දැවිල්ලක් හෝ වේදනාවක් ඇතිවීම (Dysuria), නිතර නිතර සුළු වශයෙන් මුත්‍රා යාම, යටිබඩ වේදනාව, මුත්‍රා බොර පැහැ වීම හෝ දුගඳක් හැමීම, උණ සහ කොන්දේ වේදනාව
| Causes = බැක්ටීරියා ආසාදන (80%–85%ක්ම ''Escherichia coli'' / ''E. coli'' බැක්ටීරියාව මගින්)
| RiskFactors = කාන්තා ව්‍යුහ විද්‍යාව, ප්‍රමාණවත් තරම් ජලය පානය නොකිරීම, මුත්‍රා පිට නොකර තද කරගෙන සිටීම, දියවැඩියාව, මුත්‍රා ගල්, මුත්‍රා කැතීටර් භාවිතය
| DiagnosticMethod = මුත්‍රා පූර්ණ පරීක්ෂාව (UFR — Urine Full Report), මුත්‍රා රෝපණ සහ ප්‍රතිජීවක සංවේදීතා පරීක්ෂාව (Urine Culture &amp; ABST)
| Treatment = ප්‍රතිජීවක ඖෂධ (Nitrofurantoin, Cefuroxime, Co-amoxiclav), ප්‍රමාණවත් ජලය පානය කිරීම
}}

'''මුත්‍රා ආසාදන''' (ඉංග්‍රීසි: '''Urinary Tract Infection''' හෝ '''UTI'''; සාමාන්‍ය ව්‍යවහාරයේදී '''&quot;මුත්‍රා දැවිල්ල&quot;''') යනු මිනිස් මුත්‍රා පද්ධතියේ ඕනෑම කොටසකට — එනම් මුත්‍රා මාර්ගය (Urethra), මුත්‍රාශය (Bladder), මුත්‍රා වාහිනී (Ureters) හෝ වකුගඩු (Kidneys) වෙත — ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් (විශේෂයෙන් බැක්ටීරියා) ඇතුළු වී ගුණනය වීමෙන් ඇතිවන ආසාදන තත්ත්වයයි.&lt;ref name=&quot;Nirogi_UTI&quot;&gt;{{cite web |author=වෛද්‍ය ප්‍රියා සම්මානි (Dr. Priya Sammani, MBBS, PG Dip. in Family Medicine) |title=මුත්‍රා ආසාදන සහ මුත්‍රා දැවිල්ල (UTIs): රෝග ලක්ෂණ, UFR පරීක්ෂණය සහ නිවැරදි ප්‍රතිකාර |url=https://nirogilanka.com/utis/ |website=නිරෝගී ලංකා (Nirogi Lanka) |language=si |access-date=2026-11-09}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;StatPearls_UTI&quot;&gt;{{cite web |title=Urinary Tract Infection — StatPearls |url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK470195/ |website=National Center for Biotechnology Information (NCBI) |access-date=2026-11-09}}&lt;/ref&gt;

මිනිසුන්ට වැළඳෙන බැක්ටීරියා ආසාදන අතරින් බහුලවම දක්නට ලැබෙන ආසාදනයක් වන මෙය, පිරිමින්ට සාපේක්ෂව කාන්තාවන් අතර ඉතා සුලභ වේ. කාන්තාවන්ගෙන් 50%කට පමණ තම ජීවිත කාලය තුළ අවම වශයෙන් එක් වරක් හෝ මුත්‍රා ආසාදනයකට මුහුණ දීමට සිදුවන බව වෛද්‍ය සංඛ්‍යාලේඛන පෙන්වා දෙයි.&lt;ref name=&quot;NICE_UTI&quot;&gt;{{cite web |title=Urinary tract infection (lower): antimicrobial prescribing (NICE Guideline NG109) |url=https://www.nice.org.uk/guidance/ng109 |website=National Institute for Health and Care Excellence (NICE) |access-date=2026-11-09}}&lt;/ref&gt;

== රෝග කාරක සහ ආසාදනය ඇතිවන ආකාරය ==
[[File:Bladder Infection.png|thumb|right|250px|මුත්‍රාශයේ ආසාදනයක් (Cystitis / Bladder infection) ඇතිවන ආකාරය දැක්වෙන වෛද්‍ය රූප සටහනක්.]]
මුත්‍රා ආසාදනවලින් 80%–85%ක්ම ඇති වන්නේ ආහාර මාර්ගයේ සහ ගුද මාර්ගය ආශ්‍රිතව ස්වභාවිකව වෙසෙන '''''Escherichia coli'' (''E. coli'')''' නම් බැක්ටීරියාව මුත්‍රා විවරය හරහා මුත්‍රාශය වෙත ඉහළට ගමන් කිරීමෙනි (Ascending infection). ඊට අමතරව ''Klebsiella pneumoniae'', ''Proteus mirabilis'', ''Enterococcus faecalis'' සහ ''Staphylococcus saprophyticus'' යන බැක්ටීරියා මගින්ද ආසාදන ඇති කළ හැකිය.&lt;ref name=&quot;Nirogi_UTI&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;StatPearls_UTI&quot;/&gt;

කාන්තාවන්ට මුත්‍රා ආසාදන වැඩි වශයෙන් වැළඳීමට ප්‍රධාන හේතුව වන්නේ කාන්තා මුත්‍රා මාර්ගය (Urethra) ඉතා කෙටි වීමත් (සෙන්ටිමීටර 4ක් පමණ), එය ගුද විවරයට සහ යෝනි මාර්ගයට ඉතා ආසන්නව පිහිටා තිබීමත් නිසා බැක්ටීරියාවලට පහසුවෙන් මුත්‍රාශය වෙත ඇතුළු වීමට හැකි වීමයි.

== සායනික වර්ගීකරණය සහ රෝග ලක්ෂණ ==
ආසාදනය බලපාන ව්‍යුහ විද්‍යාත්මක කොටස අනුව මුත්‍රා ආසාදන ප්‍රධාන කාණ්ඩ දෙකකට බෙදා දැක්වේ:&lt;ref name=&quot;Nirogi_UTI&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! ආසාදන වර්ගය !! බලපාන ඉන්ද්‍රිය සහ ප්‍රධාන රෝග ලක්ෂණ
|-
| '''1. පහළ මුත්‍රා මාර්ගයේ ආසාදන (Lower UTI — Cystitis &amp; Urethritis)''' || '''මුත්‍රාශයේ ප්‍රදාහය (Cystitis) සහ මුත්‍රා මාර්ගයේ ප්‍රදාහය:'''&lt;br/&gt;• මුත්‍රා පිට කිරීමේදී දැඩි දැවිල්ලක් හෝ වේදනාවක් දැනීම (Dysuria)&lt;br/&gt;• නිතර නිතර සුළු ප්‍රමාණවලින් මුත්‍රා පිට කිරීමට අවශ්‍ය වීම (Frequency) සහ මුත්‍රා පාලනය කරගැනීමට අපහසු හදිසි බව (Urgency)&lt;br/&gt;• යටිබඩ ප්‍රදේශයේ (Suprapubic region) වේදනාව හෝ බර ගතිය&lt;br/&gt;• මුත්‍රා බොර පැහැ (Cloudy) වීම, දුගඳක් හැමීම හෝ මුත්‍රා සමඟ රුධිරය පිටවීම (Hematuria)
|-
| '''2. ඉහළ මුත්‍රා මාර්ගයේ හෙවත් වකුගඩු ආසාදන (Upper UTI — Acute Pyelonephritis)''' || '''බැක්ටීරියා මුත්‍රා වාහිනී ඔස්සේ වකුගඩු දක්වා ගමන් කිරීමෙන් ඇතිවන බරපතල තත්ත්වයකි:'''&lt;br/&gt;• වෙව්ලීම සහ සීතල සමඟ ඇතිවන අධික උණ (High fever with chills and rigors)&lt;br/&gt;• කොන්දේ දෙපස හෝ එක් පැත්තක ඇතිවන දැඩි වේදනාව (Flank / Loin pain)&lt;br/&gt;• ඔක්කාරය සහ නොනවත්වා වමනය යාම&lt;br/&gt;• නිසි ප්‍රතිකාර නොලැබුවහොත් වකුගඩුවලට හානි වීම හෝ රුධිරය විෂවීම (Urosepsis) සිදුවිය හැක.
|}

=== කුඩා දරුවන්ගේ සහ වැඩිහිටියන්ගේ විශේෂ ලක්ෂණ ===
* '''කුඩා දරුවන් සහ බිළිඳුන්:''' පැහැදිලි හේතුවක් නොමැතිව ඇතිවන තද උණ, කිරි බීම ප්‍රතික්ෂේප කිරීම, වමනය, බර වැඩි නොවීම සහ නොසන්සුන්ව හැඬීම.&lt;ref name=&quot;Nirogi_ChildUTI&quot;&gt;{{cite web |author=වෛද්‍ය ප්‍රියා සම්මානි (Dr. Priya Sammani, MBBS, PG Dip. in Family Medicine) |title=දරුවන්ගේ මුත්‍රා ආසාදන (UTI in Children): රෝග ලක්ෂණ, හේතු සහ ප්‍රතිකාර |url=https://nirogilanka.com/urinary-tract-infection-childrens/ |website=නිරෝගී ලංකා (Nirogi Lanka) |language=si |access-date=2026-11-09}}&lt;/ref&gt;
* '''වයස්ගත පුද්ගලයින්:''' මුත්‍රා දැවිල්ල වෙනුවට හදිසියේ ඇතිවන සිහි කල්පනාව වෙනස් වීම (Delirium / Confusion), අප්‍රාණික බව හෝ මුත්‍රා පාලනය ගිලිහී යාම ප්‍රධාන ලක්ෂණය විය හැක.

== රෝග නිශ්චය: UFR සහ Urine Culture පරීක්ෂණ ==
මුත්‍රා ආසාදනයක් නිවැරදිව තහවුරු කර ගැනීම සඳහා '''මැද කොටසේ පිරිසිදු මුත්‍රා සාම්පලයක් (Clean-catch midstream urine sample)''' පරීක්ෂා කරනු ලබයි:&lt;ref name=&quot;Nirogi_UrineCulture&quot;&gt;{{cite web |author=වෛද්‍ය ප්‍රියා සම්මානි (Dr. Priya Sammani, MBBS, PG Dip. in Family Medicine) |title=යූරින් කල්චර් (Urine Culture / ABST) සහ UFR පරීක්ෂණය: මුත්‍රා සාම්පලයක් නිවැරදිව ලබා දෙන ආකාරය සහ වාර්තාව කියවන හැටි |url=https://nirogilanka.com/urine-culture/ |website=නිරෝගී ලංකා (Nirogi Lanka) |language=si |access-date=2026-11-09}}&lt;/ref&gt;
# '''මුත්‍රා පූර්ණ පරීක්ෂාව (UFR — Urine Full Report):''' අන්වීක්ෂීය පරීක්ෂාවේදී එක් ක්ෂේත්‍රයක (High Power Field - HPF) සැරව සෛල හෙවත් සුදු රුධිරාණු (Pus cells) 5–10කට වඩා පැවතීම (Pyuria), රතු රුධිරාණු (Red cells) පැවතීම සහ නයිට්‍රයිට් (Nitrites) හෝ Leukocyte esterase ධනාත්මක වීම මගින් ආසාදනය හඳුනා ගැනේ.
# '''මුත්‍රා රෝපණ සහ ප්‍රතිජීවක සංවේදීතා පරීක්ෂාව (Urine Culture &amp; ABST):''' ආසාදනයට හේතු වූ නිශ්චිත බැක්ටීරියාව (සාමාන්‍යයෙන් 10⁵ CFU/mL ට වැඩි වර්ධනයක්) සහ එම බැක්ටීරියාව විනාශ කිරීමට වඩාත්ම සංවේදී (Sensitive) ප්‍රතිජීවක ඖෂධය කුමක්ද යන්න නිශ්චිතවම තහවුරු කර ගැනීමට මෙම පරීක්ෂණය භාවිතා කෙරේ. '''ප්‍රතිජීවක ඖෂධ පානය කිරීමට පෙර''' Urine Culture සඳහා සාම්පලය ලබා දීම අත්‍යවශ්‍ය වේ.&lt;ref name=&quot;Nirogi_UrineCulture&quot;/&gt;
# '''අල්ට්‍රාසවුන්ඩ් ස්කෑන් පරීක්ෂණය (Ultrasound Scan of KUB):''' නිතර නිතර මුත්‍රා ආසාදන ඇතිවන රෝගීන්ගේ හෝ කුඩා දරුවන්ගේ වකුගඩු ගල්, පුරස්ථි ග්‍රන්ථිය විශාල වීම හෝ මුත්‍රා මාර්ගයේ ව්‍යුහාත්මක දෝෂ පරීක්ෂා කිරීමට සිදු කෙරේ.

== වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර සහ නිවාරණය ==
* '''ප්‍රතිජීවක ඖෂධ (Antibiotics):''' වෛද්‍යවරයා විසින් නියම කරනු ලබන ප්‍රතිජීවක ඖෂධ (උදා: Nitrofurantoin, Cefuroxime, Co-amoxiclav, Ciprofloxacin හෝ Fosfomycin) නියමිත දින ගණන සම්පූර්ණ වන තුරුම ලබා ගත යුතුය. රෝග ලක්ෂණ දින 2කින් අඩු වුවද ප්‍රතිජීවක අතරමග නැවැත්වීමෙන් ප්‍රතිජීවක ප්‍රතිරෝධී (Antibiotic-resistant) දරුණු ආසාදන නැවත ඇතිවිය හැක.&lt;ref name=&quot;NICE_UTI&quot;/&gt;
* '''නිවාරණ පියවර:'''
** දිනකට පිරිසිදු ජලය ලීටර 2.5–3ක් පානය කිරීම.
** මුත්‍රා බර දැනුණු විට පැය ගණන් තද කරගෙන නොසිට වහාම මුත්‍රා පිට කිරීම.
** වැසිකිළි භාවිතයෙන් පසු සේදීමේදී හෝ පිසදැමීමේදී '''ඉදිරිපස සිට පිටුපසට (Front to back)''' පමණක් පිරිසිදු කිරීම (ගුද මාර්ගයේ ''E. coli'' බැක්ටීරියා මුත්‍රා මාර්ගයට ඇතුළු වීම වැළැක්වීමට).
** ලිංගික එක්වීමකින් පසු ඉක්මනින් මුත්‍රා පිට කිරීම සහ පිරිසිදු වීම.

== මූලාශ්‍ර ==
{{reflist}}

== බාහිර සබැඳි ==
* [https://nirogilanka.com/utis/ මුත්‍රා ආසාදන සහ මුත්‍රා දැවිල්ල (UTIs): රෝග ලක්ෂණ සහ ප්‍රතිකාර — වෛද්‍ය ප්‍රියා සම්මානි (නිරෝගී ලංකා)]
* [https://nirogilanka.com/urine-culture/ යූරින් කල්චර් (Urine Culture / ABST) සහ UFR පරීක්ෂණ වාර්තාව කියවන ආකාරය — නිරෝගී ලංකා]
* [https://nirogilanka.com/urinary-tract-infection-childrens/ කුඩා දරුවන්ගේ මුත්‍රා ආසාදන (UTI in Children) — නිරෝගී ලංකා]

[[ප්‍රවර්ගය:රෝග]]
[[ප්‍රවර්ගය:බැක්ටීරියා ආසාදන]]
[[ප්‍රවර්ගය:වෛද්‍යවේදය]]</text>
      <sha1>23wyj9n46yoopsgfwgq384p6wccypbi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>රුසියානු විප්ලවය සහ සෝවියට් සංගමයේ ඉතිහාසය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>198132</id>
    <revision>
      <id>805132</id>
      <parentid>805131</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T12:02:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hajiani, Dr.Seyed Firdawoosbee Hanifdeen</username>
        <id>81768</id>
      </contributor>
      <origin>805132</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="243037" sha1="p9ol4xa1i5wcex7uiws8uqwodmyej2p" xml:space="preserve">[[File:YOUR_IMAGE_FILENAME.jpg|thumb|center|350px|History of Russia and the Soviet Union]]


=== පෙරවදන ===

සෝවියට් සංගමය යනු විසිවන සියවසේ ලෝක ඉතිහාසයට විශාල බලපෑමක් කළ රාජ්‍යයකි. 1917 රුසියානු විප්ලවයෙන් ආරම්භ වූ එහි දේශපාලන හා සමාජ පරිවර්තනය, 1922 දී සෝවියට් සංගමය පිහිටුවීම දක්වා වර්ධනය විය. ඉන් අනතුරුව දශක ගණනාවක් පුරා ලෝක දේශපාලනය, ආර්ථිකය, විද්‍යාව, අධ්‍යාපනය, කලාව සහ සංස්කෘතිය කෙරෙහි එය බලපෑම් ඇති කළේය.
මෙම පොත ලිවීමට මා පෙළඹුණේ සෝවියට් දේශයේ ඉතිහාසය අනාගත පරපුරට සරලව, පැහැදිලිව සහ අනුපිළිවෙළින් හඳුන්වා දීමේ අරමුණිනි. සෝවියට් සංගමය බිහිවීමට හේතු වූ විප්ලවීය අදහස්, කාල් මාක්ස්ගේ චින්තනය, ව්ලැඩිමීර් ලෙනින්ගේ නායකත්වය, සෝවියට් නායකයන්ගේ පාලන කාලයන් සහ එම රාජ්‍යයේ දියුණුව හා අභියෝග පිළිබඳව මෙහිදී අවධානය යොමු කර ඇත.
සෝවියට් දේශය තුළ කාර්මික සංවර්ධනය, අධ්‍යාපනය, විද්‍යාත්මක පර්යේෂණ, අභ්‍යවකාශ ගවේෂණය, සාහිත්‍යය, සංගීතය, නර්තනය සහ ක්‍රීඩා යන ක්ෂේත්‍රවල කැපී පෙනෙන ජයග්‍රහණ ඇති විය. එසේම දේශපාලන මර්දනය, ආර්ථික දුෂ්කරතා, ජාත්‍යන්තර ගැටුම් සහ පාලන ක්‍රමයේ අභියෝග ද එහි ඉතිහාසයේ කොටසක් විය.
එබැවින් මෙම කෘතියෙන් සෝවියට් සංගමය පිළිබඳ එක් පැත්තක් පමණක් නොව, එහි ජයග්‍රහණ, අසාර්ථකත්වයන්, සමාජ වෙනස්කම් සහ ලෝකයට ඇති කළ බලපෑම් පිළිබඳව සමබර අවබෝධයක් ලබාදීමට උත්සාහ කරමි.
ඉතිහාසය යනු අතීත සිදුවීම් මතක තබාගැනීම පමණක් නොවේ.එය වර්තමානය තේරුම් ගැනීමටත්, අනාගතය පිළිබඳව වඩාත් හොඳින් සිතීමටත් උපකාරී වන දැනුමකි.
මෙම පොත කියවන සියලු දෙනාට සෝවියට් සංගමයේ ඉතිහාසය පිළිබඳ  පුළුල් අබෝධයක් ලබාගැනීමට හැකි වේවායි මම බලාපොරොත්තු වෙමි.

කතුවරයා

==රුසියානු විප්ලවය සහ සෝවියට් සංගමයේ ඉතිහාසය==

{{Short description|1917 විප්ලවයට පෙර රුසියානු අධිරාජ්‍යයේ සමාජ, ආර්ථික හා දේශපාලන තත්ත්වය}}

'''රුසියානු අධිරාජ්‍යයේ සමාජ, ආර්ථික හා දේශපාලන තත්ත්වය (විප්ලවයට පෙර)''' යනු 1917 රුසියානු විප්ලවයට පෙර එරට පැවති පාලන ක්‍රමය, ගොවි ජනතාවගේ ජීවන තත්ත්වය, කාර්මික සංවර්ධනය, කම්කරු පන්තියේ වර්ධනය සහ දේශපාලන අර්බුද පිළිබඳ ඓතිහාසික පසුබිමයි.


== රුසියානු අධිරාජ්‍යයේ සමාජ, ආර්ථික හා දේශපාලන තත්ත්වය ==

1917 රුසියානු විප්ලවයට පෙර රුසියානු අධිරාජ්‍යය තුළ සංකීර්ණ සමාජ, ආර්ථික හා දේශපාලන තත්ත්වයක් පැවතුණි. එවකට රුසියාව පාලනය කරන ලද්දේ රොමානොව් රාජවංශයට අයත් සාර් අධිරාජ්‍යවරුන් විසිනි.

රුසියානු සමාජයේ බහුතරය ගොවි ජනතාව වූ අතර රටේ ආර්ථිකය ප්‍රධාන වශයෙන් කෘෂිකර්මාන්තය මත රඳා පැවතුණි. එහෙත් 19 වන සියවසේ අවසාන භාගයේ සිට කාර්මික සංවර්ධනය වේගවත් වීමත් සමඟ නව කම්කරු පන්තියක් බිහි විය.

=== 1. රුසියාවේ පැවති පාලන ක්‍රමය ===

1917 විප්ලවයට පෙර රුසියාව පාලනය කරන ලද්දේ රොමානොව් රාජවංශයට අයත් සාර්වරුන් විසිනි.

විප්ලවයට පෙර අවසන් සාර් අධිරාජ්‍යයා වූයේ [[දෙවන නිකලස්]] (Nicholas II) ය. ඔහු 1894 සිට 1917 දක්වා රුසියාව පාලනය කළේය.

1905 විප්ලවයෙන් පසුව රාජ්‍ය ඩූමාව (State Duma) පිහිටුවීමට පියවර ගනු ලැබීය. එහෙත් සාර්වරයාගේ බලය සම්පූර්ණයෙන් සීමා නොවීය.

=== 2. ගොවි ජනතාවගේ ජීවිතය ===

රුසියානු අධිරාජ්‍යයේ ජනගහනයෙන් විශාල බහුතරයක් ගොවි ජනතාව වූහ.

1861 වසරේදී දෙවන ඇලෙක්සැන්ඩර් සාර්වරයාගේ පාලන සමයේදී ප්‍රවේණිදාස ක්‍රමය (Serfdom) අහෝසි කරන ලදී.

එහෙත් ගොවීන්ගේ ඉඩම් හිඟය, දුප්පත්කම සහ ණය බර වැනි ගැටලු දිගටම පැවතුණි.

=== 3. කම්කරු පන්තියේ ආරම්භය සහ කාර්මික සංවර්ධනය ===

19 වන සියවසේ අවසාන භාගයේදී රුසියාවේ කාර්මික සංවර්ධනය වේගවත් විය.

[[ශාන්ත පීටර්ස්බර්ග්]] සහ [[මොස්කව්]] වැනි නගරවල කර්මාන්තශාලා සහ දුම්රිය මාර්ග වර්ධනය විය.

කම්කරුවන්ට අඩු වැටුප්, දිගු සේවා කාලයන් සහ දුෂ්කර සේවා කොන්දේසිවලට මුහුණ දීමට සිදුවිය.

=== 4. 1905 රුසියානු විප්ලවය ===

1905 ජනවාරි 9 දින (නව දින දර්ශනය අනුව ජනවාරි 22) ශාන්ත පීටර්ස්බර්ග් නගරයේ සාමකාමී පෙළපාළියක නිරත වූ කම්කරුවන්ට හමුදා වෙඩි තැබූහ.

මෙම සිදුවීම [[ලේ වැකි ඉරිදා]] (Bloody Sunday) ලෙස හැඳින්වේ.

එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස රුසියාව පුරා විරෝධතා සහ වැඩ වර්ජන ව්‍යාප්ත විය.

=== 5. පළමු ලෝක යුද්ධය සහ රුසියාව ===

1914 දී ආරම්භ වූ [[පළමු ලෝක යුද්ධය]] රුසියානු අධිරාජ්‍යයට දැඩි බලපෑමක් ඇති කළේය.

යුද්ධය දිග්ගැස්සීමත් සමඟ ආහාර හිඟය, උද්ධමනය, ප්‍රවාහන ගැටලු සහ හමුදා පරාජයන් වර්ධනය විය.

=== 6. විප්ලවයට පෙර රුසියානු සමාජයේ ප්‍රධාන ගැටලු ===

{| class=&quot;wikitable&quot;
! සමාජ කණ්ඩායම !! ප්‍රධාන ගැටලු
|-
| ගොවි ජනතාව || ඉඩම් හිඟය සහ දුප්පත්කම
|-
| කම්කරු ජනතාව || අඩු වැටුප් සහ දුෂ්කර සේවා කොන්දේසි
|-
| සෙබළුන් || යුද්ධයේ පරාජයන් සහ ආහාර හිඟය
|-
| මධ්‍යම පන්තිය || දේශපාලන ප්‍රතිසංස්කරණ සඳහා වූ ඉල්ලීම්
|-
| සුළු ජාතික ජනතාව || අධිරාජ්‍ය පාලනය යටතේ පැවති සීමා
|}

=== 7. නව දේශපාලන අදහස් සඳහා පසුබිම ===

රුසියාවේ පැවති සමාජ හා ආර්ථික ගැටලු හමුවේ සමාජවාදී, මාක්ස්වාදී සහ වෙනත් විප්ලවවාදී දේශපාලන අදහස් වර්ධනය විය.

මෙම පසුබිම තුළ රුසියානු සමාජ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී කම්කරු පක්ෂය වර්ධනය වූ අතර පසුව බොල්ෂෙවික් සහ මෙන්ෂෙවික් කණ්ඩායම් අතර බෙදීමක් ඇති විය.

මෙම සියලු කරුණු 1917 රුසියානු විප්ලවයට බලපෑ ප්‍රධාන ඓතිහාසික පසුබිමක් විය.

== ආශ්‍රිත මූලාශ්‍ර ==

* [[Special:MyLanguage/Library of Congress|Library of Congress]]
* [https://www.loc.gov/ Library of Congress]
* [https://www.britannica.com/event/Russian-Revolution Britannica – Russian Revolution]

== මේවාත් බලන්න ==

* [[රුසියානු විප්ලවය]]
* [[ඔක්තෝබර් විප්ලවය]]
* [[කාල් මාක්ස්]]
* [[මාක්ස්වාදය]]
* [[සෝවියට් සංගමය]]


== 1. රුසියාවේ පැවති පාලන ක්‍රමය ==

[[File:Nicholas II of Russia by V.Serov (1910, Hessen).jpg|thumb|right|200px|රුසියාවේ අවසන් සාර් අධිරාජ්‍යයා වූ දෙවන නිකලස්]]

1917 ඔක්තෝබර් විප්ලවයට පෙර රුසියාව පාලනය කරන ලද්දේ රොමානොව් රාජවංශයට අයත් සාර්වරුන් විසිනි. එය රාජාණ්ඩු ක්‍රමයක් වූ අතර රටේ දේශපාලන බලය ප්‍රධාන වශයෙන් සාර් අධිරාජ්‍යයා අතේ සංකේන්ද්‍රණය වී තිබුණි.

විප්ලවයට පෙර අවසන් සාර් අධිරාජ්‍යයා වූයේ දෙවන නිකලස් (Nicholas II) ය. ඔහු 1894 සිට 1917 දක්වා රුසියාව පාලනය කළේය.

එකල ජනතාවට රටේ පාලනය පිළිබඳ තීරණ ගැනීම සඳහා පුළුල් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී අයිතිවාසිකම් නොතිබුණි. දේශපාලන විරෝධතා, මාධ්‍ය නිදහස සහ සංවිධාන පිහිටුවීම සම්බන්ධයෙන් රජයේ දැඩි සීමා පැවතුණි.

1905 විප්ලවයෙන් පසුව රාජ්‍ය ඩූමා (State Duma) නමැති පාර්ලිමේන්තු ආයතනයක් පිහිටුවනු ලැබුවද සාර්ගේ බලය සම්පූර්ණයෙන් සීමා කිරීමට එයට හැකි නොවීය.

== 1.2 ගොවි ජනතාවගේ ජීවිතය ==

[[File:Peasants.jpg|thumb|right|200px|1910 වසරේ රුසියානු ගොවි ජනතාව දැක්වෙන ඓතිහාසික ඡායාරූපයක්]]

රුසියානු අධිරාජ්‍යයේ ජනගහනයෙන් විශාල බහුතරයක් ගොවි ජනතාව වූහ. රටේ ආර්ථිකය ප්‍රධාන වශයෙන් කෘෂිකර්මාන්තය මත රඳා පැවතුණි.

1861 වසරේ දෙවන ඇලෙක්සැන්ඩර් සාර්වරයාගේ පාලන සමයේදී ප්‍රවේණිදාස ක්‍රමය (Serfdom) නීත්‍යනුකූලව අහෝසි කරන ලදී.

එහෙත් එම වෙනසෙන් පසුවද ගොවීන්ගේ ඉඩම් අයිතිය, ඉඩම් හිඟය සහ ආර්ථික ගැටලු සම්පූර්ණයෙන් විසඳී නොතිබුණි. බොහෝ ගොවීන්ට ජීවත්වීමට අවශ්‍ය තරම් ඉඩම් නොතිබූ අතර ඉඩම් හිමියන්ගේ බලපෑම යටතේ ජීවත් වීමට සිදුවිය.

මෙම තත්ත්වය ගොවි ජනතාව අතර ඉඩම් ප්‍රතිසංස්කරණ සහ සමාජ වෙනස්කම් පිළිබඳ ඉල්ලීම් වර්ධනය වීමට බලපෑවේය.

== 1.3. කම්කරු පන්තියේ ආරම්භය සහ කාර්මික සංවර්ධනය ==

[[File:Russischer Photograph um 1900 - Hölzerne Schlafpritschen im Arbeiterschlafsaal einer unbekannten Fabrik (Zeno Fotografie).jpg|thumb|right|200px|1900 පමණ කාලයේ රුසියානු කර්මාන්තශාලාවක කම්කරුවන්ගේ නේවාසික පරිසරය]]

19 වන සියවසේ අවසාන භාගයේදී රුසියාවේ කාර්මික සංවර්ධනය වේගවත් විය. ශාන්ත පීටර්ස්බර්ග් සහ මොස්කව් වැනි නගරවල කර්මාන්තශාලා, දුම්රිය මාර්ග සහ කාර්මික මධ්‍යස්ථාන වර්ධනය විය.

මෙම සංවර්ධනයත් සමඟ නව සමාජ පන්තියක් වූ කාර්මික කම්කරු පන්තිය වර්ධනය විය.

කම්කරුවන් බොහෝ දෙනෙකුට දිගු සේවා කාලයක්, අඩු වැටුප් සහ දුෂ්කර සේවා පරිසරයන්ට මුහුණ දීමට සිදුවිය. කම්කරු අයිතිවාසිකම් සහ වෘත්තීය සමිති පිළිබඳ ඉල්ලීම් ද වර්ධනය විය.

මේ අනුව රුසියානු සමාජය තුළ සාම්ප්‍රදායික ගොවි සමාජයට අමතරව කාර්මික කම්කරු පන්තියක් සහ නව දේශපාලන අදහස් සහිත සමාජ කණ්ඩායම් බිහිවෙමින් පැවතුණි.

== 1.4. 1905 රුසියානු විප්ලවය ==

[[File:Bloody sunday.jpg|thumb|right|250px|1905 ජනවාරි මාසයේ ලේ වැකි ඉරිදා සිදුවීම]]

1905 වසරේදී රුසියාව තුළ විශාල ජනතා විරෝධතා සහ වැඩ වර්ජන ඇති විය.

1905 ජනවාරි 22 දින (එවකට රුසියාවේ භාවිත කළ පැරණි දින දර්ශනය අනුව ජනවාරි 9) ශාන්ත පීටර්ස්බර්ග් නගරයේ සාමකාමී පෙළපාළියක නිරත වූ කම්කරුවන්ට රජයේ හමුදා වෙඩි තැබූ සිදුවීම 'ලේ වැකි ඉරිදා' (Bloody Sunday) ලෙස හැඳින්වේ.

මෙම සිදුවීමෙන් පසුව රට පුරා විරෝධතා, වැඩ වර්ජන සහ ගොවි කැරලි ව්‍යාප්ත විය.

එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස දෙවන නිකලස් සාර්වරයා 1905 ඔක්තෝබර් ප්‍රකාශනය (October Manifesto) නිකුත් කරමින් ඇතැම් සිවිල් හා දේශපාලන අයිතිවාසිකම් සහ රාජ්‍ය ඩූමා පිහිටුවීම සඳහා එකඟ විය.

කෙසේ වෙතත්, මෙම ප්‍රතිසංස්කරණ මගින් ජනතාවගේ සියලු ඉල්ලීම් ඉටු නොවූ අතර සාර් පාලනය දිගටම පැවතුණි.

== 1.5. පළමු ලෝක යුද්ධය සහ රුසියාවේ අර්බුදය ==

[[File:Colorized Photo of Russian soldiers, 1916. (49949670272).jpg|thumb|right|250px|1916 වසරේ රුසියානු සෙබළුන්]]

1914දී ආරම්භ වූ පළමු ලෝක යුද්ධයට රුසියාව ද සහභාගී විය.

යුද්ධය දිග්ගැස්සීමත් සමඟ රුසියානු ආර්ථිකයට දැඩි පීඩනයක් එල්ල විය. ආහාර හිඟය, උද්ධමනය, ප්‍රවාහන ගැටලු සහ හමුදා පරාජයන් නිසා ජනතාව අතර රජය පිළිබඳ විශ්වාසය අඩු විය.

කම්කරුවන්, ගොවීන් සහ සෙබළුන් අතර අසහනය වර්ධනය විය. යුද්ධය අවසන් කිරීම සහ ජීවන තත්ත්වය වැඩිදියුණු කිරීම පිළිබඳ ඉල්ලීම් තීව්‍ර විය.

== 1.6. විප්ලවයකට පෙර රුසියානු සමාජයේ ප්‍රධාන ගැටලු ==

{| class=&quot;wikitable&quot;
! සමාජ කණ්ඩායම !! ප්‍රධාන ගැටලු
|-
| ගොවි ජනතාව || ඉඩම් හිඟය සහ දුප්පත්කම
|-
| කම්කරු ජනතාව || අඩු වැටුප් සහ දුෂ්කර සේවා කොන්දේසි
|-
| සෙබළුන් || යුද්ධයේ පරාජයන් සහ දුෂ්කරතා
|-
| මධ්‍යම පන්තිය || දේශපාලන අයිතිවාසිකම් සීමා වීම
|-
| සුළු ජාතික ජනතාව || අධිරාජ්‍ය පාලනය යටතේ පැවති අසමානතා
|}

== 1.7. නව දේශපාලන අදහස් සඳහා පසුබිම ==

රුසියාවේ මෙම සමාජ හා ආර්ථික ගැටලු හමුවේ සමාජවාදී, මාක්ස්වාදී සහ වෙනත් විප්ලවවාදී දේශපාලන අදහස් සඳහා අවකාශය වර්ධනය විය.

කම්කරු පන්තියේ අයිතිවාසිකම්, ගොවි ජනතාවගේ ඉඩම් ඉල්ලීම් සහ රාජාණ්ඩු පාලනය වෙනස් කිරීම පිළිබඳ අදහස් දේශපාලන ව්‍යාපාරවල ප්‍රධාන මාතෘකා බවට පත්විය.

මෙම පසුබිම තුළ රුසියානු සමාජ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී කම්කරු පක්ෂය සහ පසුව බොල්ෂෙවික් හා මෙන්ෂෙවික් කණ්ඩායම් වර්ධනය විය.

මේ සියලු කරුණු 1917 වසරේ සිදුවූ රුසියානු විප්ලවයට බලපෑ ඓතිහාසික පසුබිමේ කොටස් විය.

== මේවාත් බලන්න ==

* [[රුසියානු විප්ලවය]]
* [[1917 ඔක්තෝබර් විප්ලවය]]
* [[කාල් මාක්ස්]]
* [[මාක්ස්වාදය]]
* [[දෙවන නිකලස්]]
* [[1905 රුසියානු විප්ලවය]]
* [[සෝවියට් සංගමය]]

== ආශ්‍රිත මූලාශ්‍ර ==

* [https://www.loc.gov/pictures/item/2002717000/ Library of Congress – Bloody Sunday in Russia, 1905]
* [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Peasants.jpg Wikimedia Commons – Russian Peasants]
* [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Nicholas_II_of_Russia_by_V.Serov_(1910,_Hessen).jpg Wikimedia Commons – Nicholas II]
* [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Bloody_sunday.jpg Wikimedia Commons – Bloody Sunday]
* [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Colorized_Photo_of_Russian_soldiers,_1916._(49949670272).jpg Wikimedia Commons – Russian Soldiers, 1916]

[[Category:රුසියානු ඉතිහාසය]]
[[Category:රුසියානු විප්ලවය]]
[[Category:රුසියානු අධිරාජ්‍යය]]
[[Category:සමාජ ඉතිහාසය]]


{{Short description|කාල් මාක්ස්ගේ දාර්ශනික අදහස් සහ මාක්ස්වාදයේ මූලික සංකල්ප}}

'''කාල් මාක්ස්ගේ දාර්ශනික චින්තනය සහ මාක්ස්වාදය''' යනු 19 වන සියවසේ දාර්ශනික, ආර්ථික හා දේශපාලන ඉතිහාසයේ වැදගත් ස්ථානයක් හිමි සංකල්ප පද්ධතියකි. ජර්මානු දාර්ශනිකයකු, ආර්ථික විශ්ලේෂකයකු සහ දේශපාලන චින්තකයකු වූ [[කාල් මාක්ස්]] (1818–1883) විසින් ඉදිරිපත් කරන ලද අදහස් ෆ්‍රෙඩ්රික් එංගල්ස් සමඟ එක්ව තවදුරටත් වර්ධනය කරන ලදී.

මාක්ස්ගේ දාර්ශනික චින්තනය තුළ ඓතිහාසික භෞතිකවාදය, පන්ති අරගලය, නිෂ්පාදන සම්බන්ධතා, ධනවාදය පිළිබඳ විවේචනය, අතිරික්ත වටිනාකම සහ සමාජ වෙනස්වීම පිළිබඳ අදහස් ප්‍රධාන ස්ථානයක් ගනී.

මෙම අදහස් පසුව මාක්ස්වාදය (Marxism) ලෙස හැඳින්වුණු අතර, ලෝකයේ විවිධ කම්කරු ව්‍යාපාර, සමාජවාදී දේශපාලන ව්‍යාපාර සහ කොමියුනිස්ට් ව්‍යාපාර කෙරෙහි බලපෑවේය.

== 2.1 කාල් මාක්ස්ගේ ජීවිතය සහ දාර්ශනික පසුබිම ==

[[File:Karl Marx.png|thumb|right|220px|කාල් මාක්ස් (1818–1883)]]

කාල් හෙන්රික් මාක්ස් 1818 මැයි 5 දින එවකට ප්‍රෂියා රාජධානියට අයත් ට්‍රීර් (Trier) නගරයේ උපත ලැබීය. ඔහු ජර්මානු දාර්ශනිකයකු, ආර්ථික විශ්ලේෂකයකු, ලේඛකයකු සහ දේශපාලන ක්‍රියාකාරිකයකු විය.

ඔහු බොන් සහ බර්ලින් විශ්වවිද්‍යාලවල අධ්‍යාපනය ලැබීය. දර්ශනය සහ නීතිය පිළිබඳ අධ්‍යයනය කළ ඔහු පුරාණ ග්‍රීක දාර්ශනිකයන්ගේ අදහස් ද අධ්‍යයනය කළේය.

මාක්ස්ගේ දාර්ශනික චින්තනය ගොඩනැගීමේදී ජර්මානු දාර්ශනික ජෝර්ජ් විල්හෙල්ම් ෆ්‍රෙඩ්රික් හේගල් (G. W. F. Hegel) සහ ලුඩ්විග් ෆොයර්බාක් (Ludwig Feuerbach) වැනි චින්තකයන්ගේ අදහස් බලපෑවේය.

හේගල්ගේ දයලෙක්තික ක්‍රමය සහ ෆොයර්බාක්ගේ භෞතිකවාදී අදහස් විවේචනාත්මකව අධ්‍යයනය කරමින් මාක්ස් තමන්ගේම සමාජ හා ඓතිහාසික විග්‍රහයක් වර්ධනය කළේය.

මාක්ස් 1883 මාර්තු 14 දින ලන්ඩනයේදී මිය ගියේය.

== 2.2 මාක්ස්ගේ දාර්ශනික චින්තනය ==

මාක්ස්ගේ දර්ශනය මිනිසා ජීවත් වන සමාජය, ආර්ථික ක්‍රමය සහ නිෂ්පාදන කටයුතු අතර ඇති සම්බන්ධතාව විමර්ශනය කරයි.

ඔහුගේ අදහස අනුව මිනිසුන්ගේ ජීවන තත්ත්වය සහ සමාජ සම්බන්ධතා තේරුම් ගැනීමට ඔවුන් ජීවත් වන භෞතික හා ආර්ථික තත්ත්වයන් අධ්‍යයනය කිරීම වැදගත් වේ.

මාක්ස් දර්ශනය හුදෙක් ලෝකය විස්තර කිරීම සඳහා පමණක් නොව, සමාජය වෙනස් කිරීම පිළිබඳ විමර්ශනයක් ලෙස ද සැලකීය.

1845දී ලියන ලද ''ෆොයර්බාක් පිළිබඳ ප්‍රවාද'' (Theses on Feuerbach) කෘතියේ එකොළොස්වන ප්‍රවාදය තුළ දාර්ශනිකයන් ලෝකය විවිධ ආකාරයෙන් විග්‍රහ කර ඇති නමුත් එය වෙනස් කිරීමේ වැදගත්කම ද අවධාරණය කළේය.

== 2.3 ඓතිහාසික භෞතිකවාදය (Historical Materialism) ==

ඓතිහාසික භෞතිකවාදය මාක්ස්ගේ සමාජ හා ඉතිහාස විග්‍රහයේ ප්‍රධාන සංකල්පයකි.

මෙම සංකල්පය අනුව සමාජයක ඉතිහාසය සහ වෙනස්වීම තේරුම් ගැනීමේදී එම සමාජයේ නිෂ්පාදන ක්‍රමය, ආර්ථික සම්බන්ධතා සහ නිෂ්පාදන බලවේග පිළිබඳව අධ්‍යයනය කළ යුතුය.

මිනිසුන් ජීවත්වීමට අවශ්‍ය ආහාර, ඇඳුම්, නිවාස සහ වෙනත් අවශ්‍යතා නිෂ්පාදනය කරන ආකාරය සමාජයේ ආර්ථික ව්‍යුහය ගොඩනැගීමට බලපායි.

මෙම ආර්ථික ව්‍යුහය දේශපාලන, නීතිමය සහ සමාජ ආයතන සමඟ සම්බන්ධ වේ.

මාක්ස්ගේ විග්‍රහය තුළ සමාජ පරිවර්තනයන් සිදුවීමට නිෂ්පාදන බලවේග සහ පවතින නිෂ්පාදන සම්බන්ධතා අතර ඇති ගැටුම් ද බලපායි.

== 2.4 පන්ති අරගලය (Class Struggle) ==

[[File:Communist-manifesto.png|thumb|right|220px|1848 වසරේ ප්‍රකාශයට පත් කළ කොමියුනිස්ට් ප්‍රකාශනයේ මුල් කවරය]]

පන්ති අරගලය මාක්ස් සහ එංගල්ස්ගේ දේශපාලන හා සමාජ චින්තනයේ ප්‍රධාන සංකල්පයකි.

මාක්ස්ගේ විග්‍රහය අනුව ඉතිහාසයේ විවිධ සමාජ ක්‍රම තුළ නිෂ්පාදන සම්පත් සහ ආර්ථික බලය බෙදී පැවති ආකාරය අනුව විවිධ සමාජ පන්ති බිහිවී ඇත.

ධනවාදී සමාජය තුළ ප්‍රධාන පන්ති දෙකක් පිළිබඳව මාක්ස් විශේෂ අවධානය යොමු කළේය.

* ධනපති පන්තිය (Bourgeoisie) – කර්මාන්තශාලා, යන්ත්‍රෝපකරණ සහ නිෂ්පාදන සම්පත් හිමි පන්තිය.
* කම්කරු පන්තිය (Proletariat) – ජීවත්වීම සඳහා තම ශ්‍රමය විකිණීමට සිදුවන පන්තිය.

මෙම පන්ති අතර නිෂ්පාදන සම්පත්, වැටුප්, ලාභ සහ ආර්ථික බලය සම්බන්ධයෙන් ගැටුම් ඇති වන බව මාක්ස් සහ එංගල්ස් විග්‍රහ කළහ.

1848දී ප්‍රකාශයට පත් කළ ''කොමියුනිස්ට් ප්‍රකාශනය'' (The Communist Manifesto) කෘතියේ පන්ති අරගලය පිළිබඳ අදහස් විශේෂයෙන් ඉදිරිපත් කර ඇත.

== 2.5 ධනවාදය පිළිබඳ මාක්ස්ගේ විවේචනය ==

ධනවාදය (Capitalism) යනු නිෂ්පාදන සම්පත්වලින් විශාල කොටසක් පෞද්ගලික හිමිකාරිත්වය යටතේ පවතින අතර භාණ්ඩ හා සේවා නිෂ්පාදනය සහ වෙළඳාම ලාභය අරමුණු කරගත් ආර්ථික ක්‍රමයකි.

මාක්ස් ධනවාදී ආර්ථික ක්‍රමය පිළිබඳව දීර්ඝ අධ්‍යයනයක් සිදු කළේය.

ඔහුගේ විග්‍රහය අනුව ධනවාදී නිෂ්පාදන ක්‍රමය තුළ කම්කරුවන් තම ශ්‍රමය යොදා නිෂ්පාදනය කරන භාණ්ඩවල වටිනාකම සහ ඔවුන්ට ලැබෙන වැටුප අතර වෙනසක් පවතී.

මෙම වෙනස සහ එමගින් ධනපති හිමිකරුවන්ට ලැබෙන ආර්ථික ප්‍රතිලාභ මාක්ස්ගේ ධනවාදය පිළිබඳ විවේචනයේ වැදගත් කොටසකි.

ඔහු ධනවාදය තුළ ආර්ථික අසමානතාව, කම්කරුවන්ගේ තත්ත්වය, නිෂ්පාදන සම්පත්වල හිමිකාරිත්වය සහ ලාභය බෙදී යන ආකාරය පිළිබඳව විමර්ශනය කළේය.

== 2.6 අතිරික්ත වටිනාකම (Surplus Value) ==

අතිරික්ත වටිනාකම මාක්ස්ගේ දේශපාලන ආර්ථික විද්‍යා විග්‍රහයේ ප්‍රධාන සංකල්පයකි.

මාක්ස්ගේ විග්‍රහය අනුව කම්කරුවකු තම ශ්‍රමය මඟින් නිෂ්පාදනය කරන නව වටිනාකම සහ ඔහුගේ ශ්‍රම බලය මිලදී ගැනීම සඳහා ගෙවන වැටුප අතර වෙනස අතිරික්ත වටිනාකම ලෙස විග්‍රහ කළ හැකිය.

මෙම සංකල්පය මඟින් ධනවාදී නිෂ්පාදන ක්‍රමය තුළ ලාභය නිර්මාණය වන ආකාරය සහ කම්කරු ශ්‍රමය ආර්ථික ක්‍රියාවලියට සම්බන්ධ වන ආකාරය මාක්ස් පැහැදිලි කිරීමට උත්සාහ කළේය.

== 2.7 ශ්‍රමයෙන් ඈත්වීම (Alienation) ==

මාක්ස්ගේ මුල් දාර්ශනික ලේඛනවල දක්නට ලැබෙන තවත් වැදගත් සංකල්පයක් වන්නේ ශ්‍රමයෙන් ඈත්වීම හෙවත් Alienation යන්නයි.

මෙම සංකල්පය මඟින් කම්කරුවකු තමන් නිෂ්පාදනය කරන භාණ්ඩය, තම ශ්‍රම ක්‍රියාවලිය, අනෙකුත් මිනිසුන් සහ තමන්ගේ නිර්මාණශීලී හැකියාවන්ගෙන් ඈත්වන තත්ත්වය විග්‍රහ කරයි.

1844 වසරේ ලියන ලද ''ආර්ථික හා දාර්ශනික අත්පිටපත්'' (Economic and Philosophic Manuscripts of 1844) තුළ මාක්ස් මෙම අදහස් විස්තර කර ඇත.

== 2.8 දයලෙක්තික චින්තනය සහ භෞතිකවාදය ==

දයලෙක්තික චින්තනය (Dialectics) යනු වෙනස්වීම, ප්‍රතිවිරෝධතා සහ ඒවා අතර අන්තර්ක්‍රියා මඟින් යථාර්ථය විග්‍රහ කිරීමේ දාර්ශනික ක්‍රමයකි.

මාක්ස් හේගල්ගේ දයලෙක්තික ක්‍රමයෙන් බලපෑමක් ලබා ගත්තද එය භෞතික හා සමාජීය ජීවිතය පිළිබඳ විග්‍රහයක් සඳහා යොදා ගත්තේය.

ඔහුගේ අදහස් තුළ සමාජයේ ආර්ථික හා ද්‍රව්‍යමය සම්බන්ධතා, සමාජ වෙනස්වීම් සහ පන්ති අතර ප්‍රතිවිරෝධතා විශේෂ ස්ථානයක් ගනී.

''දයලෙක්තික භෞතිකවාදය'' (Dialectical Materialism) යන නාමය පසුව මාක්ස්වාදී දාර්ශනික සම්ප්‍රදාය තුළ වඩාත් ප්‍රචලිත විය. එම නාමය මාක්ස් විසින්ම තම දර්ශනය සඳහා භාවිත කළ නිශ්චිත පදයක් නොවේ.

== 2.9 සමාජවාදය සහ කොමියුනිස්ට්වාදය ==

මාක්ස් සහ එංගල්ස් ධනවාදී සමාජයේ පන්ති සම්බන්ධතා සහ නිෂ්පාදන සම්පත්වල පෞද්ගලික හිමිකාරිත්වය පිළිබඳව විවේචනයක් ඉදිරිපත් කළහ.

ඔවුන්ගේ දේශපාලන චින්තනය තුළ කම්කරු පන්තියේ දේශපාලන ක්‍රියාකාරිත්වය සහ සමාජ පරිවර්තනය වැදගත් ස්ථානයක් ගනී.

සමාජවාදය (Socialism) සහ කොමියුනිස්ට්වාදය (Communism) යන සංකල්ප විවිධ දේශපාලන හා දාර්ශනික සම්ප්‍රදායන් තුළ විවිධ ආකාරයෙන් විග්‍රහ කර ඇත.

මාක්ස් සහ එංගල්ස්ගේ ලේඛන තුළ පන්ති භේදවලින් තොර සමාජයක් පිළිබඳ අදහස සහ නිෂ්පාදන සම්පත් පිළිබඳ පොදු සමාජීය පාලනය පිළිබඳ සංකල්පය වැදගත් වේ.

කෙසේ වෙතත්, අනාගත කොමියුනිස්ට් සමාජයක් පාලනය විය යුතු සෑම විස්තරයක්ම නිශ්චිත සැලැස්මක් ලෙස මාක්ස් ඉදිරිපත් කර නොතිබුණි.

== 2.10 මාක්ස් සහ ෆ්‍රෙඩ්රික් එංගල්ස්ගේ දායකත්වය ==

[[File:Karl Marx.png|thumb|right|180px|කාල් මාක්ස්]]

[[ෆ්‍රෙඩ්රික් එංගල්ස්]] (Friedrich Engels) මාක්ස්ගේ සමීප දාර්ශනික සහ දේශපාලන සහයෝගිතාකරුවකු විය.

ඔවුන් දෙදෙනා එක්ව සමාජවාදී හා කොමියුනිස්ට් දේශපාලන අදහස් වර්ධනය කිරීමට සහ ඒවා ලේඛනගත කිරීමට දායක වූහ.

ඔවුන්ගේ ප්‍රධාන කෘති අතර:

* ''කොමියුනිස්ට් ප්‍රකාශනය'' (The Communist Manifesto) – 1848.
* ''ජර්මානු දෘෂ්ටිවාදය'' (The German Ideology) – 1845–1846දී රචනා කරන ලදී.
* ''ශුද්ධ පවුල'' (The Holy Family) – 1845.

එංගල්ස් මාක්ස්ගේ මරණයෙන් පසුව ද ඔහුගේ ලේඛන සංස්කරණය කිරීම සහ ප්‍රකාශයට පත් කිරීම සඳහා දායක විය.

== 2.11 මාක්ස්ගේ ප්‍රධාන කෘති ==

[[File:Das Kapital. Kritik der politischen Ökonomie. Band 1.pdf|thumb|right|200px|1867දී ප්‍රකාශයට පත් කළ ''දාස් කැපිටාල්'' කෘතියේ පළමු වෙළුමේ මුල් සංස්කරණය]]

මාක්ස්ගේ දාර්ශනික සහ ආර්ථික අදහස් ඔහුගේ විවිධ කෘති තුළින් ඉදිරිපත් කර ඇත.

{| class=&quot;wikitable&quot;
! වර්ෂය !! කෘතිය !! ප්‍රධාන කරුණු
|-
| 1844 || Economic and Philosophic Manuscripts || ශ්‍රමයෙන් ඈත්වීම සහ මිනිස් ස්වභාවය
|-
| 1845 || Theses on Feuerbach || භෞතිකවාදය සහ දාර්ශනික ක්‍රියාකාරිත්වය
|-
| 1845–1846 || The German Ideology || ඓතිහාසික භෞතිකවාදය
|-
| 1848 || The Communist Manifesto || පන්ති අරගලය සහ කොමියුනිස්ට් දේශපාලන අදහස්
|-
| 1859 || A Contribution to the Critique of Political Economy || දේශපාලන ආර්ථික විද්‍යාව පිළිබඳ විවේචනය
|-
| 1867 || Das Kapital, Volume I || ධනවාදී නිෂ්පාදන ක්‍රමය සහ අතිරික්ත වටිනාකම
|}

''දාස් කැපිටාල්'' (Das Kapital) කෘතියේ පළමු වෙළුම 1867දී ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී. එහිදී මාක්ස් ධනවාදී නිෂ්පාදන ක්‍රමය, වෙළඳ භාණ්ඩ, මුදල්, ශ්‍රම බලය සහ අතිරික්ත වටිනාකම පිළිබඳ දීර්ඝ විශ්ලේෂණයක් ඉදිරිපත් කළේය.

එහි දෙවන සහ තුන්වන වෙළුම් මාක්ස්ගේ මරණයෙන් පසුව ෆ්‍රෙඩ්රික් එංගල්ස් විසින් සංස්කරණය කර ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී.

== 2.12 මාක්ස්වාදය ලෝක දේශපාලනයට කළ බලපෑම ==

මාක්ස්ගේ අදහස් 19 වන සියවසේ යුරෝපයේ කම්කරු ව්‍යාපාර සහ සමාජවාදී දේශපාලන ව්‍යාපාර කෙරෙහි බලපෑවේය.

1864දී පිහිටුවන ලද ජාත්‍යන්තර කම්කරු සංගමය (International Workingmen's Association) සමඟ ද මාක්ස් සම්බන්ධ විය.

20 වන සියවසේදී රුසියාවේ ලෙනින්ගේ නායකත්වය යටතේ වර්ධනය වූ බොල්ෂෙවික් ව්‍යාපාරය මාක්ස්වාදී අදහස් මත පදනම් වූ දේශපාලන ව්‍යාපාරයක් බවට පත්විය.

1917 ඔක්තෝබර් විප්ලවයෙන් පසුව පිහිටුවන ලද සෝවියට් රාජ්‍යය මාක්ස්වාදී සහ ලෙනින්වාදී දේශපාලන මතවාදයන් තම නිල දේශපාලන දර්ශනය ලෙස පිළිගත්තේය.

පසුව චීනය, කියුබාව, වියට්නාමය සහ වෙනත් රටවල ද විවිධ මාක්ස්වාදී දේශපාලන ව්‍යාපාර වර්ධනය විය.

කෙසේ වෙතත්, මෙම රටවල දේශපාලන හා ආර්ථික පද්ධති එකිනෙකට වෙනස් වූ අතර මාක්ස්ගේ මුල් දාර්ශනික අදහස් සහ පසුව ඇති වූ රාජ්‍ය පාලන ක්‍රම එකිනෙකට සමාන යැයි සැලකිය නොහැකිය.

== 2.13 මාක්ස්වාදය පිළිබඳ විවිධ විග්‍රහ ==

මාක්ස්වාදය ලෝකයේ විවිධ දේශපාලන සහ ශාස්ත්‍රීය සම්ප්‍රදායන් තුළ විවිධ ආකාරයෙන් අර්ථකථනය කර ඇත.

සමහර චින්තකයන් එය සමාජ අසමානතා, කම්කරු අයිතිවාසිකම් සහ ආර්ථික බලය පිළිබඳ විග්‍රහයක් ලෙස සලකන අතර, තවත් විවේචකයන් එහි දේශපාලන යෙදීම්, රාජ්‍ය බලය සංකේන්ද්‍රණය වීම සහ ආර්ථික ප්‍රතිපත්ති පිළිබඳ විවේචන ඉදිරිපත් කර ඇත.

එබැවින් මාක්ස්ගේ මුල් දාර්ශනික අදහස්, පසුව වර්ධනය වූ මාක්ස්වාදී න්‍යායන් සහ විවිධ රටවල ක්‍රියාත්මක වූ දේශපාලන පද්ධති වෙන වෙනම අධ්‍යයනය කිරීම වැදගත් වේ.

== 2.14 නිගමනය ==

කාල් මාක්ස්ගේ දාර්ශනික චින්තනය 19 වන සියවසේ සමාජ, ආර්ථික සහ දේශපාලන අදහස් වෙනස් කළ බලගතු බුද්ධිමය සම්ප්‍රදායකි.

ඔහුගේ ඓතිහාසික භෞතිකවාදය, පන්ති අරගලය, ධනවාදය පිළිබඳ විවේචනය සහ අතිරික්ත වටිනාකම පිළිබඳ විග්‍රහයන් ලෝකයේ විවිධ දේශපාලන ව්‍යාපාරවලට සහ ආර්ථික විවාදවලට බලපෑවේය.

රුසියානු විප්ලවය සහ සෝවියට් සංගමය බිහිවීම තේරුම් ගැනීම සඳහා ද මාක්ස්වාදී දර්ශනය පිළිබඳ අවබෝධයක් ලබාගැනීම වැදගත් වේ.

== ඊළඟ පරිච්ඡේදය ==

[[රුසියාවේ මාක්ස්වාදී ව්‍යාපාරයේ වර්ධනය]]

== ආශ්‍රිත ලිපි ==

* [[කාල් මාක්ස්]]
* [[ෆ්‍රෙඩ්රික් එංගල්ස්]]
* [[මාක්ස්වාදය]]
* [[ඓතිහාසික භෞතිකවාදය]]
* [[කොමියුනිස්ට් ප්‍රකාශනය]]
* [[දාස් කැපිටාල්]]
* [[රුසියානු විප්ලවය]]
* [[ව්ලැඩිමීර් ලෙනින්]]
* [[සෝවියට් සංගමය]]

== මූලාශ්‍ර ==

* [https://plato.stanford.edu/entries/marx/ Stanford Encyclopedia of Philosophy – Karl Marx]
* [https://www.britannica.com/biography/Karl-Marx Karl Marx – Encyclopaedia Britannica]
* [https://www.marxists.org/archive/marx/works/1848/communist-manifesto/ Marx and Engels – The Communist Manifesto]
* [https://www.marxists.org/archive/marx/works/1867-c1/ Marx – Capital, Volume I]
* [https://www.marxists.org/archive/marx/works/1845/theses/ Theses on Feuerbach]

[[Category:කාල් මාක්ස්]]
[[Category:මාක්ස්වාදය]]
[[Category:දේශපාලන දර්ශනය]]
[[Category:සමාජවාදය]]
[[Category:කොමියුනිස්ට්වාදය]]
[[Category:ආර්ථික චින්තනය]]


{{Short description|කාල් මාක්ස්ගේ දාර්ශනික අදහස් සහ මාක්ස්වාදයේ මූලික සංකල්ප}}

'''කාල් මාක්ස්ගේ දාර්ශනික චින්තනය සහ මාක්ස්වාදය''' යනු 19 වන සියවසේ දාර්ශනික, ආර්ථික හා දේශපාලන ඉතිහාසයේ වැදගත් ස්ථානයක් හිමි සංකල්ප පද්ධතියකි. ජර්මානු දාර්ශනිකයකු, ආර්ථික විශ්ලේෂකයකු සහ දේශපාලන චින්තකයකු වූ [[කාල් මාක්ස්]] (1818–1883) විසින් ඉදිරිපත් කරන ලද අදහස් ෆ්‍රෙඩ්රික් එංගල්ස් සමඟ එක්ව තවදුරටත් වර්ධනය කරන ලදී.

මාක්ස්ගේ දාර්ශනික චින්තනය තුළ ඓතිහාසික භෞතිකවාදය, පන්ති අරගලය, නිෂ්පාදන සම්බන්ධතා, ධනවාදය පිළිබඳ විවේචනය, අතිරික්ත වටිනාකම සහ සමාජ වෙනස්වීම පිළිබඳ අදහස් ප්‍රධාන ස්ථානයක් ගනී.

මෙම අදහස් පසුව මාක්ස්වාදය (Marxism) ලෙස හැඳින්වුණු අතර, ලෝකයේ විවිධ කම්කරු ව්‍යාපාර, සමාජවාදී දේශපාලන ව්‍යාපාර සහ කොමියුනිස්ට් ව්‍යාපාර කෙරෙහි බලපෑවේය.


== 3. රුසියාවේ මාක්ස්වාදී ව්‍යාපාරයේ වර්ධනය ==

=== 3.1. හැඳින්වීම ===

19 වන සියවසේ අග භාගයේදී රුසියානු අධිරාජ්‍යය තුළ සමාජ, ආර්ථික සහ දේශපාලන වෙනස්කම් වේගයෙන් සිදුවෙමින් පැවතුණි. කාර්මික සංවර්ධනයත් සමඟ නගරවල කම්කරු පන්තිය වර්ධනය වූ අතර, ගොවි ජනතාවගේ දුෂ්කර ජීවන තත්ත්වය සහ සාර් පාලනයේ දේශපාලන මර්දනය පිළිබඳ විරෝධය ද වැඩි විය.

මෙම පසුබිම තුළ යුරෝපයේ වර්ධනය වෙමින් පැවති මාක්ස්වාදී දර්ශනය රුසියාවට ද පැතිර ගියේය. කාල් මාක්ස් සහ ෆ්‍රෙඩ්රික් එංගල්ස් ඉදිරිපත් කළ පන්ති අරගලය, ධනවාදය පිළිබඳ විවේචනය සහ කම්කරු පන්තියේ දේශපාලන සංවිධානය පිළිබඳ අදහස් රුසියානු විප්ලවවාදීන් අතර සාකච්ඡාවට ලක් විය.

රුසියාවේ මාක්ස්වාදී ව්‍යාපාරය ක්‍රමයෙන් කුඩා අධ්‍යයන කණ්ඩායම්වලින් ආරම්භ වී, කම්කරු සංවිධාන සහ දේශපාලන පක්ෂයක් දක්වා වර්ධනය විය. පසුව එය 1917 රුසියානු විප්ලවයට බලපෑ ප්‍රධාන දේශපාලන ව්‍යාපාරයක් බවට පත්විය.

=== 3.2. රුසියාවේ මාක්ස්වාදයට පෙර පැවති ජනප්‍රියවාදී ව්‍යාපාරය ===

රුසියාවේ මාක්ස්වාදය ව්‍යාප්ත වීමට පෙර ''නරොද්නික්'' (Narodnik) හෙවත් රුසියානු ජනප්‍රියවාදී ව්‍යාපාරය විප්ලවවාදී දේශපාලන අදහස් අතර වැදගත් ස්ථානයක් හිමි කරගෙන තිබුණි.

මෙම ව්‍යාපාරයේ ඇතැම් නායකයන් විශ්වාස කළේ රුසියාවේ ගොවි ජනතාව සහ ගම්මානවල පැවති සාමූහික ඉඩම් පරිහරණ ක්‍රමය මත පදනම්ව සමාජවාදී සමාජයක් ගොඩනැගිය හැකි බවයි. බටහිර යුරෝපයේ මෙන් රුසියාව අනිවාර්යයෙන්ම ධනවාදී සංවර්ධන මාර්ගය හරහා යා යුතු නැති බව ඔවුන්ගෙන් සමහරෙක් තර්ක කළහ.

නරොද්නික් ව්‍යාපාරයේ ඇතැම් කණ්ඩායම් ගොවි ජනතාව අතර දේශපාලන අවබෝධය ඇති කිරීම සඳහා ගම්මාන වෙත ගියහ. තවත් සමහර කණ්ඩායම් සාර් පාලනයට එරෙහිව රහසිගත දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම් සහ ප්‍රචණ්ඩ ක්‍රියාමාර්ගවල නිරත වූහ.

කෙසේ වෙතත්, කාර්මික සංවර්ධනය සහ කම්කරු පන්තියේ වර්ධනය පිළිබඳ මාක්ස්වාදී විග්‍රහය රුසියානු විප්ලවවාදීන් අතර නව දේශපාලන සාකච්ඡාවක් ඇති කළේය. මේ අනුව නරොද්නික් අදහස් සහ මාක්ස්වාදී අදහස් අතර මතවාදී විවාදයක් වර්ධනය විය.

=== 3.3. ජෝර්ජි ප්ලෙඛානොව් සහ රුසියානු මාක්ස්වාදයේ ආරම්භය ===

[[File:Georgi Plekhanov seated portrait.jpg|thumb|ජෝර්ජි වැලෙන්ටිනොවිච් ප්ලෙඛානොව්]]

රුසියාවේ මාක්ස්වාදය ව්‍යාප්ත කිරීමේ ආරම්භක පුරෝගාමියෙකු ලෙස ජෝර්ජි වැලෙන්ටිනොවිච් ප්ලෙඛානොව් (Georgi Plekhanov) සැලකේ.

ප්ලෙඛානොව් මුලදී රුසියානු ජනප්‍රියවාදී ව්‍යාපාරයට සම්බන්ධව සිටියේය. පසුව ඔහු මාක්ස්වාදී අදහස් පිළිගෙන, රුසියාවේ සමාජ වෙනස්කම් විග්‍රහ කිරීම සඳහා මාක්ස්වාදී ඉතිහාස හා ආර්ථික න්‍යායන් භාවිත කළේය.

1883 දී ස්විට්සර්ලන්තයේ ජිනීවා නගරයේදී ප්ලෙඛානොව් සහ ඔහුගේ සහචරයන් විසින් ''කම්කරු විමුක්ති කණ්ඩායම'' (Emancipation of Labour Group) පිහිටුවන ලදී. එය රුසියාවේ පළමු මාක්ස්වාදී සංවිධානය ලෙස සාමාන්‍යයෙන් හඳුන්වනු ලැබේ.

මෙම කණ්ඩායමේ ආරම්භක සාමාජිකයන් අතර පහත සඳහන් පුද්ගලයෝ සිටියහ.

* ජෝර්ජි ප්ලෙඛානොව් (Georgi Plekhanov)
* පාවෙල් ඇක්සෙල්රොඩ් (Pavel Axelrod)
* වේරා සසුලිච් (Vera Zasulich)
* ලෙව් ඩොයිච් (Lev Deutsch)
* වසීලි ඉග්නාටොව් (Vasily Ignatov)

මෙම කණ්ඩායමේ ප්‍රධාන අරමුණ වූයේ මාක්ස් සහ එංගල්ස්ගේ කෘති රුසියානු භාෂාවට පරිවර්තනය කිරීම, ඒවා රුසියාව තුළ බෙදාහැරීම සහ කම්කරු පන්තිය අතර සමාජවාදී දේශපාලන අදහස් ව්‍යාප්ත කිරීමයි.

රුසියාව තුළ දේශපාලන මර්දනය සහ වාරණය පැවති බැවින් මෙම කණ්ඩායමේ බොහෝ කටයුතු විදේශගතව සිට සිදු කිරීමට සිදුවිය.

=== 3.4. කම්කරු විමුක්ති කණ්ඩායමේ කාර්යභාරය ===

කම්කරු විමුක්ති කණ්ඩායම මාක්ස්වාදී සාහිත්‍යය රුසියානු භාෂාවෙන් ප්‍රකාශයට පත් කිරීම සඳහා වැදගත් කාර්යභාරයක් ඉටු කළේය.

එම කණ්ඩායම විසින් කාල් මාක්ස් සහ ෆ්‍රෙඩ්රික් එංගල්ස්ගේ කෘති පරිවර්තනය කර විදේශයන්හි මුද්‍රණය කර රුසියාවට යැවීමට කටයුතු කරන ලදී.

එම කෘති අතර පහත සඳහන් කෘති වැදගත් වේ.

* කොමියුනිස්ට් ප්‍රකාශනය (The Communist Manifesto) – කාල් මාක්ස් සහ ෆ්‍රෙඩ්රික් එංගල්ස්.
* වැටුප් ශ්‍රමය සහ ප්‍රාග්ධනය (Wage Labour and Capital) – කාල් මාක්ස්.
* මනෝරාජික සමාජවාදය සහ විද්‍යාත්මක සමාජවාදය (Socialism: Utopian and Scientific) – ෆ්‍රෙඩ්රික් එංගල්ස්.

ප්ලෙඛානොව් විසින් 1883 දී ''සමාජවාදය සහ දේශපාලන අරගලය'' (Socialism and the Political Struggle) නමැති කෘතිය ද, 1885 දී ''අපගේ වෙනස්කම්'' (Our Differences) නමැති කෘතිය ද ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී.

1895 දී පළ වූ ''ඉතිහාසය පිළිබඳ ඒකවාදී දෘෂ්ටිය වර්ධනය කිරීම'' (The Development of the Monist View of History) කෘතිය ද රුසියානු මාක්ස්වාදී චින්තනයේ වර්ධනයට බලපෑවේය.

මෙම කටයුතු මඟින් රුසියාවේ විප්ලවවාදී තරුණ පරපුර සහ කම්කරු සංවිධාන අතර මාක්ස්වාදී අදහස් පිළිබඳ දැනුම ව්‍යාප්ත විය.

=== 3.5. රුසියාවේ කම්කරු පන්තියේ වර්ධනය ===

19 වන සියවසේ අග භාගයේදී රුසියාවේ කාර්මික සංවර්ධනය වේගවත් වීමත් සමඟ කර්මාන්තශාලා, දුම්රිය මාර්ග සහ නගර ආශ්‍රිත නිෂ්පාදන මධ්‍යස්ථාන වර්ධනය විය.

මෙම වෙනස්කම් නිසා ගම්මානවලින් නගර වෙත පැමිණි ජනතාව කර්මාන්තශාලා සහ අනෙකුත් කාර්මික ආයතනවල සේවයට එක් වූහ. එමඟින් නවීන කම්කරු පන්තියක් වර්ධනය විය.

කම්කරුවන් මුහුණ දුන් ප්‍රධාන ගැටලු අතර,

* දිගු වැඩ පැය
* අඩු වැටුප්
* අනාරක්ෂිත සේවා පරිසරය
* කම්කරු අයිතිවාසිකම් සීමා කිරීම
* වෘත්තීය සමිති සංවිධානය කිරීමේ බාධා
* වැඩ වර්ජන සහ දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම් මර්දනය කිරීම

වැනි කරුණු ඇතුළත් විය.

මෙම තත්ත්වය තුළ කම්කරුවන් අතර වැඩ වර්ජන සහ සාමූහික සංවිධාන ක්‍රියාකාරකම් වර්ධනය විය. මාක්ස්වාදී ක්‍රියාකාරීන් මෙම කම්කරු ව්‍යාපාර සමඟ සම්බන්ධ වෙමින් දේශපාලන අවබෝධය ඇති කිරීමට උත්සාහ කළහ.

=== 3.6. ව්ලැඩිමීර් ලෙනින්ගේ දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම්වල ආරම්භය ===

[[ව්ලැඩිමීර් ලෙනින්]] (Vladimir Lenin) රුසියානු මාක්ස්වාදී ව්‍යාපාරයේ ප්‍රධාන නායකයෙකු බවට පත්වූයේ 19 වන සියවසේ අවසාන දශකයේදීය.

ලෙනින්ගේ උපන් නම ව්ලැඩිමීර් ඉලිච් උලියානොව් (Vladimir Ilyich Ulyanov) ය. ඔහු මාක්ස්වාදී දර්ශනය අධ්‍යයනය කළ අතර රුසියාවේ කම්කරු පන්තිය දේශපාලන වශයෙන් සංවිධානය කිරීමේ අවශ්‍යතාව අවධාරණය කළේය.

1895 දී ලෙනින් සහ ඔහුගේ දේශපාලන සහචරයන් ශාන්ත පීටර්ස්බර්ග් නගරයේදී ''කම්කරු පන්තියේ විමුක්තිය සඳහා අරගල සංගමය'' (Union of Struggle for the Emancipation of the Working Class) පිහිටුවීමට දායක වූහ.

මෙම සංවිධානයේ අරමුණ වූයේ කම්කරුවන්ගේ ආර්ථික ඉල්ලීම් සහ දේශපාලන අරගල අතර සම්බන්ධතාව පැහැදිලි කිරීමයි.

කෙසේ වෙතත්, සාර් පාලනයේ රහස් පොලිසිය විසින් විප්ලවවාදී සංවිධාන නිරීක්ෂණය කරන ලදී. 1895 දී ලෙනින් අත්අඩංගුවට ගෙන පසුව සයිබීරියාවට පිටුවහල් කරන ලදී.

=== 3.7. රුසියානු සමාජ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී කම්කරු පක්ෂය පිහිටුවීම ===

1898 මාර්තු මාසයේදී මින්ස්ක් නගරයේ පැවති රැස්වීමකදී රුසියානු සමාජ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී කම්කරු පක්ෂය (Russian Social Democratic Labour Party – RSDLP) පිහිටුවන ලදී.

මෙම පළමු සමුළුවට විවිධ සමාජ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී කණ්ඩායම් නියෝජනය කළ නියෝජිතයන් නව දෙනෙකු සහභාගී වූ බව ඉතිහාස මූලාශ්‍ර සඳහන් කරයි.

පක්ෂය පිහිටුවීමේ ප්‍රධාන අරමුණ වූයේ රුසියාව පුරා විසිරී පැවති මාක්ස්වාදී සහ කම්කරු සංවිධාන එකම දේශපාලන ව්‍යාපාරයක් යටතේ සම්බන්ධ කිරීමයි.

මෙම සමුළුවේදී පක්ෂ ප්‍රකාශනයක් පිළිගනු ලැබූ අතර මධ්‍යම කමිටුවක් ද පත් කරන ලදී. එහෙත් සමුළුවෙන් පසුව රහස් පොලිසිය විසින් නියෝජිතයන් සහ පක්ෂ ක්‍රියාකාරීන් බොහෝ දෙනෙකු අත්අඩංගුවට ගැනීම හේතුවෙන් සංවිධානයේ ක්‍රියාකාරීත්වය දැඩි ලෙස දුර්වල විය.

එබැවින් 1898 දී පක්ෂය නිල වශයෙන් පිහිටුවනු ලැබුවද, එය ශක්තිමත් මධ්‍යගත දේශපාලන සංවිධානයක් බවට පත් කිරීමේ කටයුතු ඉදිරියටත් සිදු කිරීමට අවශ්‍ය විය.

=== 3.8. ඉස්ක්‍රා පුවත්පත සහ මාක්ස්වාදී අදහස් ව්‍යාප්ත කිරීම ===

1900 දී ලෙනින් සහ ඔහුගේ සහචරයන් ''ඉස්ක්‍රා'' (Iskra) නමැති දේශපාලන පුවත්පත ආරම්භ කළහ. රුසියානු භාෂාවෙන් ''ඉස්ක්‍රා'' යන්නෙහි අර්ථය ''ගිනි පුපුර'' යන්නයි.

මෙම පුවත්පතේ අරමුණ වූයේ රුසියාව පුරා විසිරී සිටි මාක්ස්වාදී කණ්ඩායම් අතර සම්බන්ධතාව ගොඩනැගීම සහ සාර් පාලනයට එරෙහි දේශපාලන අරගලය පිළිබඳ සාකච්ඡාව වර්ධනය කිරීමයි.

ඉස්ක්‍රා පුවත්පතේ කටයුතුවලට ලෙනින්, ජූලියස් මාර්ටොව්, ජෝර්ජි ප්ලෙඛානොව්, පාවෙල් ඇක්සෙල්රොඩ් සහ වේරා සසුලිච් ඇතුළු පුද්ගලයන් සම්බන්ධ වූහ.

පුවත්පත විදේශයන්හි මුද්‍රණය කර රුසියාවට රහසිගතව ගෙන යාම සිදු විය. එමඟින් මාක්ස්වාදී අදහස් සහ දේශපාලන සංවිධානය පිළිබඳ සාකච්ඡා පුළුල් විය.

=== 3.9. බොල්ෂෙවික් සහ මෙන්ෂෙවික් කණ්ඩායම් බිහිවීම ===

[[File:Zasulich-vera.jpg|thumb|වේරා සසුලිච් – රුසියානු මාක්ස්වාදී ව්‍යාපාරයේ ආරම්භක සාමාජිකාවක්]]

1903 දී රුසියානු සමාජ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී කම්කරු පක්ෂයේ දෙවන සමුළුව බ්‍රසල්ස්හිදී ආරම්භ වී පසුව ලන්ඩනයේදී පැවැත්විණි.

මෙම සමුළුවේදී පක්ෂ සාමාජිකත්වය, පක්ෂ සංවිධානය සහ විප්ලවවාදී දේශපාලන ක්‍රියාමාර්ග පිළිබඳව ප්‍රබල මතභේද ඇති විය.

විශේෂයෙන්ම පක්ෂ සාමාජිකයෙකු වීමට අවශ්‍ය කොන්දේසි පිළිබඳව ලෙනින් සහ ජූලියස් මාර්ටොව් අතර මතභේදයක් ඇති විය.

මෙම මතභේද හේතුවෙන් පක්ෂය තුළ කණ්ඩායම් දෙකක් වර්ධනය විය.

==== බොල්ෂෙවික් කණ්ඩායම ====

ලෙනින්ගේ නායකත්වය යටතේ වර්ධනය වූ කණ්ඩායම බොල්ෂෙවික් (Bolsheviks) ලෙස හැඳින්විණි. ඔවුහු විප්ලවවාදී අරමුණු වෙනුවෙන් විනයගරුක, සංවිධානාත්මක සහ මධ්‍යගත පක්ෂයක් ගොඩනැගීමේ අවශ්‍යතාව අවධාරණය කළහ.

''බොල්ෂෙවික්'' යන වචනය රුසියානු භාෂාවේ ''බහුතරය'' යන අර්ථයට සම්බන්ධ වේ. 1903 සමුළුවේ ඇතැම් ඡන්ද විමසීම්වලදී ලෙනින්ගේ පාර්ශ්වයට බහුතරය ලැබීම නිසා මෙම නම භාවිතයට පැමිණියේය.

==== මෙන්ෂෙවික් කණ්ඩායම ====

ජූලියස් මාර්ටොව්ගේ නායකත්වය යටතේ වර්ධනය වූ කණ්ඩායම මෙන්ෂෙවික් (Mensheviks) ලෙස හැඳින්විණි.

ඔවුහු පක්ෂ සාමාජිකත්වය වඩා පුළුල් ලෙස අර්ථ දැක්වීමට සහ දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම් සඳහා පුළුල් සාමාජික සහභාගීත්වයක් ලබා ගැනීමට කැමැත්ත දැක්වූහ.

''මෙන්ෂෙවික්'' යන වචනය ''සුළුතරය'' යන අර්ථයට සම්බන්ධ වේ. 1903 සමුළුවේ ඇතැම් ඡන්ද විමසීම්වලදී මාර්ටොව්ගේ පාර්ශ්වය සුළුතරයට පත්වීම නිසා එම නම භාවිතයට පැමිණියේය.

මෙම නම් ඇති වූයේ එම සමුළුවේ නිශ්චිත ඡන්ද විමසීම්වලදී ලැබුණු සංඛ්‍යාත්මක ප්‍රතිඵල අනුවය. ඒවා සෑම අවස්ථාවකම එකම ස්ථිර බහුතරයක් හෝ සුළුතරයක් නියෝජනය කළ බව අදහස් නොවේ.

=== 3.10. බොල්ෂෙවික් සහ මෙන්ෂෙවික් මතවාදී වෙනස්කම් ===

බොල්ෂෙවික් සහ මෙන්ෂෙවික් කණ්ඩායම් දෙකම මුලදී රුසියානු සමාජ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී කම්කරු පක්ෂයේ කොටස් විය. එහෙත් කාලයත් සමඟ ඔවුන්ගේ දේශපාලන මතවාද සහ සංවිධාන ක්‍රම අතර වෙනස්කම් තවදුරටත් පැහැදිලි විය.

ප්‍රධාන වෙනස්කම් අතර,

* පක්ෂ සාමාජිකත්වය සහ සංවිධාන ව්‍යුහය පිළිබඳ අදහස්.
* විප්ලවවාදී ක්‍රියාකාරකම් මෙහෙයවීමේ ක්‍රම.
* කම්කරු පන්තිය සහ ගොවි ජනතාව අතර දේශපාලන සන්ධානය පිළිබඳ අදහස්.
* රුසියාවේ ධනවාදී සංවර්ධනය සහ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී විප්ලවය පිළිබඳ විග්‍රහ.
* දේශපාලන බලය ලබා ගැනීම සඳහා භාවිත කළ යුතු උපායමාර්ග.

මෙම මතභේද නිසා දෙපාර්ශ්වය අතර ගැටුම් සහ සංවිධානමය බෙදීම් වර්ධනය විය. පසුව 1917 විප්ලවය වන විට බොල්ෂෙවික් සහ මෙන්ෂෙවික් කණ්ඩායම් දෙක වෙනස් දේශපාලන මාර්ග අනුගමනය කළහ.

=== 3.11. 1905 විප්ලවය සහ මාක්ස්වාදී ව්‍යාපාරය ===

1905 දී රුසියාව තුළ ඇති වූ විප්ලවවාදී නැගිටීම මාක්ස්වාදී ව්‍යාපාරයට වැදගත් අත්දැකීමක් විය.

කම්කරුවන්ගේ වැඩ වර්ජන, ගොවි ජනතාවගේ විරෝධතා, හමුදා තුළ ඇති වූ කැරලි සහ සාර් පාලනයට එරෙහි දේශපාලන උද්ඝෝෂණ එම විප්ලවයේ ප්‍රධාන ලක්ෂණ විය.

මෙම කාලය තුළ කම්කරු නියෝජිතයන්ගෙන් සමන්විත සෝවියට් (Soviet) හෙවත් කම්කරු සභා බිහි විය. ඒවා කම්කරුවන්ගේ ඉල්ලීම් සහ දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම් සම්බන්ධීකරණය කිරීමේ නව සංවිධාන ආකාරයක් ලෙස වැදගත් විය.

1905 විප්ලවය අවසානයේ සාර් පාලනය බිඳවැටුණේ නැත. එහෙත් එය රුසියානු ජනතාවගේ දේශපාලන අවබෝධය සහ විප්ලවවාදී සංවිධානවල අත්දැකීම් වර්ධනය කිරීමට බලපෑවේය.

=== 3.12. පළමු ලෝක යුද්ධය සහ විප්ලවවාදී අදහස් වර්ධනය ===

1914 දී ආරම්භ වූ පළමු ලෝක යුද්ධය රුසියාවේ ආර්ථික හා සමාජ අර්බුදය තවදුරටත් උග්‍ර කළේය.

යුද්ධය හේතුවෙන් ආහාර හිඟය, උද්ධමනය, ප්‍රවාහන ගැටලු සහ හමුදා පරාජයන් වර්ධනය විය. කම්කරුවන් සහ ගොවි ජනතාව අතර රජයට එරෙහි විරෝධය තීව්‍ර විය.

රුසියානු සමාජවාදී සහ මාක්ස්වාදී කණ්ඩායම් අතර යුද්ධය පිළිබඳ මතභේද ද පැවතුණි. ඇතැම් පිරිස් යුද්ධයට විරුද්ධ වූ අතර තවත් පිරිස් වෙනස් දේශපාලන ස්ථාවරයන් ගත්හ.

මෙම තත්ත්වය 1917 පෙබරවාරි විප්ලවයට පෙර පැවති දේශපාලන පසුබිම සකස් කිරීමට දායක විය.

=== 3.13. රුසියානු මාක්ස්වාදී ව්‍යාපාරයේ ඓතිහාසික වැදගත්කම ===

රුසියාවේ මාක්ස්වාදී ව්‍යාපාරය කුඩා බුද්ධිමය කණ්ඩායම්වලින් ආරම්භ වී, කම්කරු පන්තිය සහ දේශපාලන සංවිධාන සමඟ සම්බන්ධ වූ පුළුල් ව්‍යාපාරයක් බවට පත්විය.

එහි වර්ධනයට ජෝර්ජි ප්ලෙඛානොව්, වේරා සසුලිච්, පාවෙල් ඇක්සෙල්රොඩ්, ව්ලැඩිමීර් ලෙනින් සහ ජූලියස් මාර්ටොව් වැනි පුද්ගලයන් විවිධ ආකාරයෙන් දායක වූහ.

1883 දී කම්කරු විමුක්ති කණ්ඩායම පිහිටුවීම, 1898 දී රුසියානු සමාජ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී කම්කරු පක්ෂය ආරම්භ කිරීම සහ 1903 දී බොල්ෂෙවික්–මෙන්ෂෙවික් බෙදීම ඇතිවීම එම ව්‍යාපාරයේ වැදගත් සන්ධිස්ථාන විය.

මෙම වර්ධනයන් 1917 දී සිදු වූ පෙබරවාරි සහ ඔක්තෝබර් විප්ලවවලට පෙර රුසියාවේ පැවති දේශපාලන සංවිධාන සහ මතවාදී පසුබිම තේරුම් ගැනීමට උපකාරී වේ.

== ආශ්‍රිත ලිපි ==

* [[කාල් මාක්ස්]]
* [[මාක්ස්වාදය]]
* [[ව්ලැඩිමීර් ලෙනින්]]
* [[රුසියානු විප්ලවය]]
* [[බොල්ෂෙවික්]]
* [[මෙන්ෂෙවික්]]
* [[රුසියානු සමාජ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී කම්කරු පක්ෂය]]

== මූලාශ්‍ර ==

* Plekhanov, Georgi. ''Socialism and the Political Struggle'' (1883).
* Lenin, Vladimir. ''The Tasks of the Russian Social-Democrats'' (1897).
* Lenin, Vladimir. ''What Is to Be Done?'' (1902).
* Frankel, Jonathan. ''Revolution and Politics in Russia''. Indiana University Press.
* ''The Russian Social-Democratic Labour Party: Documents of the First and Second Congresses''.

== බාහිර සබැඳි ==

* [https://www.marxists.org/archive/plekhanov/ Georgi Plekhanov – Marxists Internet Archive]
* [https://www.marxists.org/archive/lenin/ Lenin – Marxists Internet Archive]
* [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Georgi_Plekhanov ජෝර්ජි ප්ලෙඛානොව් – Wikimedia Commons]

[[ප්‍රවර්ගය:රුසියානු විප්ලවය]]
[[ප්‍රවර්ගය:මාක්ස්වාදය]]
[[ප්‍රවර්ගය:රුසියාවේ දේශපාලන ඉතිහාසය]]
[[ප්‍රවර්ගය:සමාජවාදය]]


== 1917 පෙබරවාරි විප්ලවය ==

=== 4.1. හැඳින්වීම ===

1917 පෙබරවාරි විප්ලවය රුසියානු ඉතිහාසයේ තීරණාත්මක දේශපාලන සිදුවීමකි. මෙම විප්ලවය හේතුවෙන් සියවස් ගණනාවක් රුසියාව පාලනය කළ රොමානොව් රාජවංශයේ පාලනය අවසන් වූ අතර, අවසාන රුසියානු සාර්වරයා වූ දෙවන නිකොලස්ට සිහසුන අත්හැරීමට සිදු විය.

මෙම විප්ලවය 1917 පෙබරවාරි මාසයේදී රුසියාවේ අගනුවර වූ පෙට්‍රොග්‍රාඩ් නගරයේ ආරම්භ විය. එවකට රුසියාව භාවිත කළ ජූලියානු දින දර්ශනය අනුව එය පෙබරවාරි 23 සිට 27 දක්වා සිදුවූ අතර, ග්‍රෙගෝරියානු දින දර්ශනය අනුව එම දිනයන් මාර්තු 8 සිට 12 දක්වා වේ.

මෙම විප්ලවය කම්කරු ජනතාවගේ වැඩ වර්ජන, කාන්තාවන්ගේ විරෝධතා, ආහාර හිඟයට එරෙහි ජනතා නැගිටීම් සහ හමුදා සෙබළුන්ගේ කැරලි යන කරුණු එකට එක්වීමෙන් වර්ධනය විය.

පෙබරවාරි විප්ලවයෙන් පසුව සාර් පාලනය අවසන් වූ නමුත් රුසියාවේ දේශපාලන අර්බුදය විසඳී නොතිබුණි. තාවකාලික ආණ්ඩුව සහ පෙට්‍රොග්‍රාඩ් සෝවියට් සභාව අතර බලය බෙදී පැවති තත්ත්වයක් ඇති වූ අතර, එය පසුව ඔක්තෝබර් විප්ලවයට පසුබිම සකස් කළේය.

=== 4.2. විප්ලවයට පෙර රුසියාවේ පැවති තත්ත්වය ===

1917 වන විට රුසියාව පළමු ලෝක යුද්ධයට සම්බන්ධ වී වසර තුනකට ආසන්න කාලයක් ගතවී තිබුණි. යුද්ධය නිසා රටේ ආර්ථිකය දැඩි පීඩනයකට ලක්ව තිබූ අතර, සාමාන්‍ය ජනතාවගේ ජීවන තත්ත්වය වේගයෙන් පිරිහෙමින් පැවතුණි.

ප්‍රධාන ගැටලු කිහිපයක් මෙසේ විය.

* ආහාර සහ පාන් හිඟය.
* ආහාර මිල සහ අනෙකුත් භාණ්ඩ මිල ඉහළ යාම.
* කම්කරුවන්ගේ අඩු වැටුප් සහ දුෂ්කර සේවා තත්ත්වයන්.
* යුද්ධයේදී රුසියානු හමුදාව ලැබූ පරාජයන්.
* සෙබළුන්ගේ මරණ සහ තුවාල වැඩිවීම.
* ප්‍රවාහන හා දුම්රිය පද්ධතියේ ගැටලු.
* සාර් පාලනය පිළිබඳ ජනතාවගේ විශ්වාසය බිඳවැටීම.

යුද්ධය සඳහා විශාල මුදල් ප්‍රමාණයක් වැය කිරීමට සිදුවීමත් සමඟ රජයේ ආර්ථික කළමනාකරණය දුර්වල විය. නගරවල ආහාර බෙදාහැරීමේ ගැටලු උග්‍ර වූ අතර, පාන් ලබා ගැනීම සඳහා ජනතාව දිගු පෝලිම්වල රැඳී සිටීමට සිදු විය.

ගොවි ජනතාව ඉඩම් පිළිබඳ ගැටලුවලට මුහුණ දුන් අතර, කම්කරු ජනතාව වැඩි වැටුප් සහ යහපත් සේවා තත්ත්වයන් ඉල්ලා සිටියහ. මේ සියලු කරුණු සාර් පාලනයට එරෙහි විරෝධය තවදුරටත් වර්ධනය කළේය.

=== 4.3. දෙවන නිකොලස්ගේ පාලනය සහ ජනතා විරෝධය ===

[[File:The last photo of Nicholas II.jpg|thumb|දෙවන නිකොලස් – සිහසුන අත්හැරීමෙන් පසු 1917 දී ගත් ඡායාරූපයක්]]

දෙවන නිකොලස් (Nicholas II) 1894 සිට රුසියාවේ සාර්වරයා ලෙස පාලනය කළේය. ඔහුගේ පාලන සමයේදී රුසියාව තුළ කාර්මික සංවර්ධනය සිදු වුවද, දේශපාලන බලය සාර්වරයා සහ රාජාණ්ඩුව අතේ සංකේන්ද්‍රණය වී තිබුණි.

1905 විප්ලවයෙන් පසුව රාජ්‍ය ඩූමාව (State Duma) පිහිටුවනු ලැබුවද, සාර්වරයාගේ බලය තවදුරටත් ප්‍රබලව පැවතුණි. ජනතාවට අවශ්‍ය දේශපාලන ප්‍රතිසංස්කරණ සම්පූර්ණයෙන් ලබාදීමට රජය අසමත් විය.

පළමු ලෝක යුද්ධයේදී රුසියානු හමුදාව ලැබූ පරාජයන් සහ ආර්ථික අර්බුදය නිසා සාර්වරයාගේ ජනප්‍රියත්වය තවදුරටත් පහත වැටුණි.

රජයේ පරිපාලනය පිළිබඳ විවේචන, රාජකීය පවුලේ දේශපාලන බලපෑම පිළිබඳ සැක සහ අමාත්‍ය මණ්ඩලයේ අස්ථාවරත්වය ද පාලනය කෙරෙහි ජනතාවගේ විශ්වාසය අඩු කිරීමට හේතු විය.

=== 4.4. ජාත්‍යන්තර කාන්තා දිනය සහ විප්ලවයේ ආරම්භය ===

[[File:1917 International Women's Day - Petrograd.jpg|thumb|1917 මාර්තු 8 වන දින පෙට්‍රොග්‍රාඩ්හි පැවති කාන්තා විරෝධතාවක්]]

1917 පෙබරවාරි 23 වන දින (නව දින දර්ශනය අනුව මාර්තු 8) පෙට්‍රොග්‍රාඩ් නගරයේ කාන්තා කම්කරුවන් සහ අනෙකුත් කාන්තාවෝ ජාත්‍යන්තර කාන්තා දිනය නිමිත්තෙන් විරෝධතා ආරම්භ කළහ.

විශේෂයෙන්ම රෙදිපිළි කර්මාන්තශාලාවල සේවය කළ කාන්තා කම්කරුවන් පාන් හිඟය, ආහාර මිල ඉහළ යාම සහ යුද්ධය හේතුවෙන් ඇති වූ දුෂ්කරතා පිළිබඳව විරෝධය පළ කළහ.

ඔවුන්ගේ විරෝධතාවලට අනෙකුත් කර්මාන්තශාලාවල කම්කරුවෝ ද එක් වූහ. මුලදී සීමිත ප්‍රදේශයක පැවති විරෝධතා ක්‍රමයෙන් නගරය පුරා පැතිර ගියේය.

කාන්තාවන්ගේ විරෝධතා කම්කරු පන්තියේ පුළුල් වැඩ වර්ජනයකට පරිවර්තනය වීම පෙබරවාරි විප්ලවයේ ආරම්භක අවස්ථාව ලෙස සැලකේ.

මෙම සිදුවීමෙන් රුසියානු විප්ලවයේදී කාන්තාවන් ඉටු කළ වැදගත් දේශපාලන කාර්යභාරය පැහැදිලි වේ.

=== 4.5. කම්කරු වැඩ වර්ජන සහ ජනතා උද්ඝෝෂණ ===

පෙබරවාරි 24 සහ 25 වන දිනවලදී විරෝධතා තවදුරටත් ව්‍යාප්ත විය. කම්කරුවන් විශාල පිරිසක් කර්මාන්තශාලාවලින් පිටවී වීදිවලට පැමිණියහ.

පෙට්‍රොග්‍රාඩ්හි විවිධ කාර්මික ප්‍රදේශවල වැඩ වර්ජන පැතිර ගිය අතර, විරෝධතාකරුවෝ පාන්, සාමය සහ දේශපාලන වෙනසක් ඉල්ලා සිටියහ.

විරෝධතා අතරතුර පහත සඳහන් ඉල්ලීම් ප්‍රධාන වශයෙන් ඉදිරිපත් විය.

* ජනතාවට ප්‍රමාණවත් ආහාර සැපයීම.
* යුද්ධය අවසන් කිරීම.
* කම්කරුවන්ගේ සේවා තත්ත්වයන් යහපත් කිරීම.
* සාර් පාලනය අවසන් කිරීම.
* දේශපාලන නිදහස සහ ජනතා අයිතිවාසිකම් ලබාදීම.

විරෝධතාවලට කම්කරුවන් පමණක් නොව සිසුන්, නාගරික මධ්‍යම පන්තියේ සාමාජිකයන් සහ අනෙකුත් ජන කණ්ඩායම් ද එක් වූහ.

මෙම තත්ත්වය නිසා පෙට්‍රොග්‍රාඩ් නගරයේ සාමාන්‍ය පරිපාලන කටයුතු බිඳවැටීමට පටන් ගත්තේය.

=== 4.6. හමුදා සෙබළුන්ගේ කැරැල්ල ===

විප්ලවයේ තීරණාත්මක අවස්ථාවක් වූයේ පෙට්‍රොග්‍රාඩ්හි ස්ථානගත කර තිබූ හමුදා සෙබළුන්ගේ හැසිරීම වෙනස් වීමයි.

මුලදී සාර් පාලනය විරෝධතා මර්දනය කිරීම සඳහා හමුදා සෙබළුන් යොදාගත්තේය. 1917 පෙබරවාරි 26 වන දින (නව දින දර්ශනය අනුව මාර්තු 11) ඇතැම් හමුදා ඒකකවලට විරෝධතාකරුවන්ට වෙඩි තැබීමට නියෝග ලැබුණි.

එහෙත් සෙබළුන් අතරද යුද්ධය පිළිබඳ කලකිරීම, අඩු ආහාර සැපයුම්, දුෂ්කර සේවා තත්ත්වයන් සහ සාර් පාලනය පිළිබඳ අසතුට පැවතුණි.

පෙබරවාරි 27 වන දින (නව දින දර්ශනය අනුව මාර්තු 12) වොලින්ස්කි රෙජිමේන්තුවේ සෙබළුන් කැරලි ගැසූහ. පසුව තවත් හමුදා ඒකක රැසක් ඔවුන් සමඟ එක් වූහ.

සෙබළුන් විරෝධතාකරුවන්ට එරෙහිව ක්‍රියා කිරීම ප්‍රතික්ෂේප කළ අතර, ඇතැම් පිරිස් ජනතාවගේ පැත්තට එක් වූහ. අවි ආයුධ සහිත හමුදා සාමාජිකයන් විප්ලවවාදී ජනතාව සමඟ එක්වීම සාර් පාලනයේ බලය බිඳවැටීමට ප්‍රධාන හේතුවක් විය.

=== 4.7. පෙට්‍රොග්‍රාඩ් සෝවියට් සභාව පිහිටුවීම ===

1917 පෙබරවාරි 27 වන දින පෙට්‍රොග්‍රාඩ් කම්කරු සහ සෙබළුන්ගේ නියෝජිත සෝවියට් සභාව (Petrograd Soviet of Workers' and Soldiers' Deputies) පිහිටුවන ලදී.

සෝවියට් යන රුසියානු වචනයේ අර්ථය සභාව හෝ කවුන්සිලය යන්නයි. මෙම සංවිධානය කම්කරුවන් සහ හමුදා සෙබළුන්ගේ නියෝජිතයන්ගෙන් සමන්විත විය.

සෝවියට් සභාව විප්ලවවාදී ජනතාවගේ ඉල්ලීම් ඉදිරිපත් කිරීම, නගරයේ කටයුතු සම්බන්ධීකරණය කිරීම සහ හමුදා සෙබළුන් සමඟ සම්බන්ධතා පවත්වා ගැනීම වැනි කාර්යයන් ඉටු කළේය.

පසුව එම සෝවියට් සභාව රුසියාවේ දේශපාලන බල අරගලයේ ප්‍රධාන මධ්‍යස්ථානයක් බවට පත්විය.

=== 4.8. තාවකාලික ආණ්ඩුව පිහිටුවීම ===

සාර් පාලනයේ බලය බිඳවැටෙමින් පැවති අවස්ථාවේදී රාජ්‍ය ඩූමාවේ නියෝජිතයන් නව පාලන ව්‍යුහයක් පිහිටුවීමට කටයුතු කළහ.

1917 පෙබරවාරි 27 වන දින ඩූමාවේ තාවකාලික කමිටුවක් පිහිටුවන ලදී. පසුව එම කමිටුවේ මූලිකත්වයෙන් තාවකාලික ආණ්ඩුව (Provisional Government) පිහිටුවීමේ කටයුතු සිදු විය.

1917 මාර්තු 2 වන දින (නව දින දර්ශනය අනුව මාර්තු 15) පළමු තාවකාලික ආණ්ඩුව පිහිටුවනු ලැබීය.

එහි පළමු අග්‍රාමාත්‍යවරයා වූයේ ජෝර්ජි ල්වොව් (Georgy Lvov) ය. ඇලෙක්සැන්ඩර් කෙරෙන්ස්කි (Alexander Kerensky) ද එම ආණ්ඩුවේ අමාත්‍යවරයෙකු ලෙස කටයුතු කළේය.

තාවකාලික ආණ්ඩුවේ ප්‍රධාන අරමුණ වූයේ රුසියාවේ නව දේශපාලන පාලනයක් ගොඩනැගීම සහ අනාගත ව්‍යවස්ථාදායක සභාවක් සඳහා මැතිවරණ පැවැත්වීමයි.

=== 4.9. දෙවන නිකොලස් සිහසුන අත්හැරීම ===

1917 මාර්තු 2 වන දින (ජූලියානු දින දර්ශනය අනුව) දෙවන නිකොලස් සාර්වරයා සිහසුන අත්හැරීමට එකඟ විය.

මුලදී ඔහු තම පුත්‍රයා වන ඇලෙක්සි වෙනුවට තම සහෝදරයා වූ මහා ආදිපාද මයිකල්ට සිහසුන පැවරීමට උත්සාහ කළේය. එහෙත් මයිකල් දේශපාලන තත්ත්වය සලකා බලා මාර්තු 3 වන දින සිහසුන භාර ගැනීම ප්‍රතික්ෂේප කළේය.

මෙම සිදුවීමෙන් රුසියාවේ රොමානොව් රාජවංශයේ රාජාණ්ඩු පාලනය අවසන් විය.

[[File:Kerensky09491v.jpg|thumb|ඇලෙක්සැන්ඩර් කෙරෙන්ස්කි – 1917 රුසියානු තාවකාලික ආණ්ඩුවේ ප්‍රධාන දේශපාලන නායකයෙකි]]

=== 4.10. ද්විත්ව බල තත්ත්වය ===

පෙබරවාරි විප්ලවයෙන් පසුව රුසියාව තුළ ''ද්විත්ව බලය'' (Dual Power) ලෙස හැඳින්වෙන විශේෂ දේශපාලන තත්ත්වයක් ඇති විය.

එහිදී ප්‍රධාන බල මධ්‍යස්ථාන දෙකක් පැවතුණි.

; 1. තාවකාලික ආණ්ඩුව
: රාජ්‍ය පරිපාලනය සහ නිල ආණ්ඩු බලය තමන් සතු බව ප්‍රකාශ කළේය. එය ඩූමා නියෝජිතයන්ගේ සහ ලිබරල් දේශපාලන කණ්ඩායම්වල සහාය මත පිහිටුවනු ලැබීය.

; 2. පෙට්‍රොග්‍රාඩ් සෝවියට් සභාව
: කම්කරුවන් සහ සෙබළුන්ගේ නියෝජිතයන්ගෙන් සමන්විත වූ අතර, කම්කරු ජනතාව සහ හමුදා සෙබළුන් අතර සැලකිය යුතු බලපෑමක් එයට හිමි විය.

තාවකාලික ආණ්ඩුවට නිල රාජ්‍ය බලය තිබුණද, පෙට්‍රොග්‍රාඩ් සෝවියට් සභාවේ සහාය නොමැතිව රට පාලනය කිරීම අපහසු විය.

මෙම තත්ත්වය රුසියාවේ දේශපාලන අස්ථාවරත්වය තවදුරටත් වර්ධනය කළේය.

=== 4.11. අංක 1 නියෝගය ===

1917 මාර්තු 1 වන දින (නව දින දර්ශනය අනුව මාර්තු 14) පෙට්‍රොග්‍රාඩ් සෝවියට් සභාව විසින් ''අංක 1 නියෝගය'' (Order No. 1) නිකුත් කරන ලදී.

මෙම නියෝගය විශේෂයෙන්ම පෙට්‍රොග්‍රාඩ් හමුදා බලකායන්ගේ සංවිධානය සහ සෙබළුන්ගේ අයිතිවාසිකම් පිළිබඳව බලපෑවේය.

එහි ප්‍රධාන කරුණු අතර,

* හමුදා ඒකක තුළ සෙබළුන්ගේ නියෝජිත කමිටු පිහිටුවීම.
* සෙබළුන්ට තම නියෝජිතයන් තෝරා පත් කර ගැනීමට අවස්ථාව ලබාදීම.
* හමුදා නියෝග සහ දේශපාලන බලය අතර සම්බන්ධතාව පිළිබඳ නව ක්‍රමවේදයක් ඇති කිරීම.
* සෝවියට් සභාවේ නියෝග සහ තීරණවලට අනුකූලව කටයුතු කිරීම.

මෙම නියෝගය හමුදාව තුළ පැවති පැරණි අධිකාරී ක්‍රමයට බලපෑ අතර, සෙබළුන්ගේ දේශපාලන සහ සංවිධානමය බලය වැඩි කළේය.

=== 4.12. තාවකාලික ආණ්ඩුවේ ප්‍රතිසංස්කරණ සහ ගැටලු ===

තාවකාලික ආණ්ඩුව බලයට පැමිණීමෙන් පසුව දේශපාලන නිදහස සහ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ප්‍රතිසංස්කරණ හඳුන්වාදීමට කටයුතු කළේය.

එමඟින්,

* දේශපාලන සිරකරුවන්ට පොදු සමාවක් ලබාදීම.
* අදහස් ප්‍රකාශ කිරීමේ සහ රැස්වීමේ නිදහස පුළුල් කිරීම.
* දේශපාලන පක්ෂවල ක්‍රියාකාරකම් සඳහා ඉඩකඩ සැලසීම.
* සර්වජන ඡන්ද අයිතිය සහ ව්‍යවස්ථාදායක සභාවක් පිළිබඳ සැලසුම් ඉදිරිපත් කිරීම.

වැනි වෙනස්කම් සිදු විය.

එහෙත් තාවකාලික ආණ්ඩුව මුහුණ දුන් ප්‍රධාන ගැටලුව වූයේ පළමු ලෝක යුද්ධයෙන් රුසියාව ඉවත් කර ගැනීමට එය අසමත් වීමයි.

තවද ඉඩම් ප්‍රශ්නය, ආහාර හිඟය, ආර්ථික අර්බුදය සහ කම්කරුවන්ගේ ඉල්ලීම් වැනි ගැටලු සඳහා ඉක්මන් විසඳුම් ලබාදීමට ද ආණ්ඩුවට නොහැකි විය.

ඉඩම් ප්‍රතිසංස්කරණ සහ රාජ්‍ය පාලන ක්‍රමය පිළිබඳ අවසන් තීරණ බොහොමයක් අනාගත ව්‍යවස්ථාදායක සභාවට කල් දැමීම නිසා ජනතාව අතර අසතුට තවදුරටත් වර්ධනය විය.

=== 4.13. ලෙනින් නැවත රුසියාවට පැමිණීම ===

පෙබරවාරි විප්ලවය සිදුවන අවස්ථාවේදී ව්ලැඩිමීර් ලෙනින් විදේශගතව සිටියේය.

1917 අප්‍රේල් මාසයේදී ඔහු ස්විට්සර්ලන්තයේ සිට ජර්මනිය හරහා රුසියාවට පැමිණියේය. අප්‍රේල් 3 වන දින (නව දින දර්ශනය අනුව අප්‍රේල් 16) ඔහු පෙට්‍රොග්‍රාඩ්හි ෆින්ලන්ත දුම්රිය ස්ථානයට පැමිණියේය.

ඔහු ඉදිරිපත් කළ ''අප්‍රේල් තේසිස්'' (April Theses) මඟින් තාවකාලික ආණ්ඩුවට සහාය නොදිය යුතු බවත්, සියලු බලය සෝවියට් සභාවලට පැවරිය යුතු බවත් අවධාරණය කළේය.

ලෙනින්ගේ දේශපාලන අදහස් බොල්ෂෙවික් පක්ෂයේ ක්‍රියාමාර්ග වෙනස් කිරීමට බලපෑ අතර, ඔක්තෝබර් විප්ලවය දක්වා වූ දේශපාලන අරගලයේ නව අදියරක් ආරම්භ විය.

=== 4.14. පෙබරවාරි විප්ලවයේ ඓතිහාසික ප්‍රතිඵල ===

1917 පෙබරවාරි විප්ලවය රුසියාවේ දේශපාලන හා සමාජ ඉතිහාසය වෙනස් කළ ප්‍රධාන සිදුවීමකි.

එහි ප්‍රධාන ප්‍රතිඵල පහත පරිදි දැක්විය හැකිය.

# රොමානොව් රාජවංශයේ පාලනය අවසන් වීම.
# දෙවන නිකොලස් සාර්වරයා සිහසුන අත්හැරීම.
# තාවකාලික ආණ්ඩුවක් පිහිටුවීම.
# පෙට්‍රොග්‍රාඩ් සෝවියට් සභාවේ බලපෑම වර්ධනය වීම.
# කම්කරුවන් සහ සෙබළුන්ගේ දේශපාලන සහභාගීත්වය වැඩිවීම.
# දේශපාලන නිදහස සහ නව සංවිධාන සඳහා අවස්ථා ඇතිවීම.
# බොල්ෂෙවික් සහ අනෙකුත් සමාජවාදී කණ්ඩායම්වල ක්‍රියාකාරකම් වර්ධනය වීම.

කෙසේ වෙතත්, පෙබරවාරි විප්ලවය මඟින් රුසියාවේ සියලු සමාජ හා ආර්ථික ගැටලු විසඳී නොතිබුණි. යුද්ධය දිගටම පැවති අතර, ඉඩම්, ආහාර සහ කම්කරු අයිතිවාසිකම් පිළිබඳ ගැටලු තවදුරටත් පැවතුණි.

මෙම අසම්පූර්ණ දේශපාලන වෙනස සහ තාවකාලික ආණ්ඩුව පිළිබඳ ජනතා අසතුට 1917 ඔක්තෝබර් විප්ලවයට මඟ පෑදූ ප්‍රධාන සාධක අතරට එක් විය.

=== 4.15. නිගමනය ===

1917 පෙබරවාරි විප්ලවය යනු රුසියානු ජනතාවගේ දේශපාලන, ආර්ථික සහ සමාජ අසතුට එකට එක්වී රාජාණ්ඩු පාලනය අවසන් කළ ඓතිහාසික ජනතා නැගිටීමකි.

මෙම විප්ලවයේදී කාන්තා කම්කරුවන්, කාර්මික කම්කරුවන්, සෙබළුන්, සමාජවාදී ක්‍රියාකාරීන් සහ අනෙකුත් ජන කොටස් වැදගත් කාර්යභාරයක් ඉටු කළහ.

එහෙත් සාර් පාලනය අවසන් වීමෙන් පසුව ඇති වූ තාවකාලික ආණ්ඩුවට ජනතාවගේ මූලික ඉල්ලීම් සම්පූර්ණ කිරීමට නොහැකි විය. එම නිසා රුසියාවේ බල අරගලය තවදුරටත් වර්ධනය වී, අවසානයේ 1917 ඔක්තෝබර් විප්ලවය දක්වා ගමන් කළේය.

== ආශ්‍රිත ලිපි ==

* [[රුසියානු විප්ලවය]]
* [[1917 ඔක්තෝබර් විප්ලවය]]
* [[දෙවන නිකොලස් (රුසියාව)]]
* [[ව්ලැඩිමීර් ලෙනින්]]
* [[ඇලෙක්සැන්ඩර් කෙරෙන්ස්කි]]
* [[රුසියානු සෝවියට් සභාව]]
* [[බොල්ෂෙවික්]]
* [[පළමු ලෝක යුද්ධය]]

== මූලාශ්‍ර ==

* S. A. Smith, ''The Revolutions of 1917–1918'', The Cambridge History of Russia, Cambridge University Press.
* S. A. Smith, ''Red Petrograd: Revolution in the Factories, 1917–1918'', Cambridge University Press.
* Leon Trotsky, ''The History of the Russian Revolution'', Volume One: The Overthrow of Tsarism.
* University of Warwick, Modern Records Centre, ''The February Revolution''.
* United States Holocaust Memorial Museum, ''Russian Revolution, 1917''.
* University of Manchester, ''Teaching the Russian Revolution 1917: The Russian Revolution – Brief Timeline''.

== බාහිර සබැඳි ==

* [https://www.cambridge.org/core/books/cambridge-history-of-russia/revolutions-of19171918/858CA1E87FF489B55546B959E5A12138 Cambridge University Press – The Revolutions of 1917–1918]
* [https://warwick.ac.uk/services/library/mrc/collections/digital/russia/menshevik/ University of Warwick – The February Revolution]
* [https://encyclopedia.ushmm.org/content/en/article/the-russian-revolution-1917 United States Holocaust Memorial Museum – Russian Revolution, 1917]
* [https://www.marxists.org/archive/trotsky/1930/hrr/ch07.htm Leon Trotsky – Five Days (February 23–27, 1917)]

[[ප්‍රවර්ගය:1917 රුසියානු විප්ලවය]]
[[ප්‍රවර්ගය:රුසියානු ඉතිහාසය]]
[[ප්‍රවර්ගය:1917 වසරේ සිදුවීම්]]
[[ප්‍රවර්ගය:විප්ලව]]
Mlk


== 1917 ඔක්තෝබර් විප්ලවය ==

=== 5.1. හැඳින්වීම ===

1917 ඔක්තෝබර් විප්ලවය රුසියාවේ සහ ලෝක ඉතිහාසයේ තීරණාත්මක දේශපාලන සිදුවීමකි. මෙම විප්ලවය මඟින් ව්ලැඩිමීර් ලෙනින්ගේ නායකත්වය යටතේ බොල්ෂෙවික්වරු රුසියාවේ තාවකාලික ආණ්ඩුව පෙරළා දමා රාජ්‍ය බලය අත්පත් කර ගත්හ.

මෙම සිදුවීම 1917 ඔක්තෝබර් 25–26 දිනවල රුසියාවේ එවකට භාවිත කළ ජූලියානු දින දර්ශනය අනුව සිදු විය. ග්‍රෙගෝරියානු දින දර්ශනය අනුව එම දිනයන් නොවැම්බර් 7–8 වේ. එබැවින් මෙම සිදුවීම ''ඔක්තෝබර් විප්ලවය'' හෝ ''බොල්ෂෙවික් විප්ලවය'' ලෙස හැඳින්වේ.

පෙබරවාරි විප්ලවයෙන් පසු බලයට පත්වූ තාවකාලික ආණ්ඩුවට යුද්ධය අවසන් කිරීමට, ඉඩම් ප්‍රශ්නය විසඳීමට සහ ආර්ථික අර්බුදය පාලනය කිරීමට නොහැකි විය. මේ හේතුවෙන් කම්කරුවන්, සෙබළුන් සහ ගොවි ජනතාව අතර එම ආණ්ඩුවට එරෙහි විරෝධය වර්ධනය විය.

මෙම තත්ත්වය ප්‍රයෝජනයට ගත් බොල්ෂෙවික් පක්ෂය සෝවියට් සභා හරහා බලය ලබා ගැනීමේ දේශපාලන වැඩපිළිවෙළ ඉදිරියට ගෙන ගියේය. ඔක්තෝබර් විප්ලවයෙන් පසුව ලෙනින්ගේ නායකත්වයෙන් නව සෝවියට් ආණ්ඩුවක් පිහිටුවන ලදී.

=== 5.2. පෙබරවාරි විප්ලවයෙන් පසු රුසියාවේ දේශපාලන තත්ත්වය ===

1917 පෙබරවාරි විප්ලවයෙන් දෙවන නිකොලස් සාර්වරයාගේ පාලනය අවසන් වූ අතර, රුසියාවේ තාවකාලික ආණ්ඩුවක් පිහිටුවන ලදී.

එහෙත් නව ආණ්ඩුවට ජනතාවගේ ප්‍රධාන ඉල්ලීම් ඉටු කිරීමට නොහැකි විය. රුසියාව පළමු ලෝක යුද්ධයට තවදුරටත් සම්බන්ධව සිටීම නිසා රටේ ආර්ථික හා සමාජ අර්බුදය උග්‍ර විය.

ප්‍රධාන ගැටලු වූයේ,

* පළමු ලෝක යුද්ධය දිගටම පැවතීම.
* නගරවල ආහාර හිඟය සහ මිල ඉහළ යාම.
* ගොවි ජනතාවට ඉඩම් ලබාදීම ප්‍රමාද වීම.
* කම්කරුවන්ගේ වැටුප් සහ සේවා තත්ත්වයන් පිළිබඳ ගැටලු.
* හමුදාව තුළ විනය හා සංවිධාන ගැටලු.
* තාවකාලික ආණ්ඩුව සහ සෝවියට් සභා අතර බල අරගලය.

තාවකාලික ආණ්ඩුවේ ප්‍රධාන දේශපාලන නායකයෙකු වූ ඇලෙක්සැන්ඩර් කෙරෙන්ස්කි 1917 ජූලි මාසයේදී ආණ්ඩුවේ ප්‍රධානත්වයට පත්විය. එහෙත් ඔහුගේ ආණ්ඩුවට ද යුද්ධය සහ ආර්ථික අර්බුදය විසඳීමට නොහැකි විය.

මෙම තත්ත්වය බොල්ෂෙවික් පක්ෂයට ජනතාව අතර සිය දේශපාලන බලපෑම වර්ධනය කර ගැනීමට අවස්ථාවක් සැලසීය.

=== 5.3. ලෙනින්ගේ අප්‍රේල් තේසිස් ===

[[File:Vladimir Lenin, 1917.jpg|thumb|1917 දී ව්ලැඩිමීර් ලෙනින්]]

1917 අප්‍රේල් මාසයේදී විදේශගතව සිටි ව්ලැඩිමීර් ලෙනින් නැවත රුසියාවට පැමිණියේය. ඔහු පෙට්‍රොග්‍රාඩ් නගරයේදී බොල්ෂෙවික් ක්‍රියාකාරීන් ඉදිරියේ සිය නව දේශපාලන වැඩපිළිවෙළ ඉදිරිපත් කළේය.

එය ''අප්‍රේල් තේසිස්'' (April Theses) ලෙස හැඳින්වේ.

එහි ප්‍රධාන අදහස් වූයේ,

* තාවකාලික ආණ්ඩුවට සහාය නොදීම.
* පළමු ලෝක යුද්ධය අවසන් කිරීම සඳහා ක්‍රියා කිරීම.
* සියලු බලය සෝවියට් සභාවලට පැවරීම.
* ඉඩම් හිමිකාරීත්වය පිළිබඳ වෙනස්කම් ඇති කිරීම.
* බැංකු පද්ධතිය රාජ්‍ය පාලනයට ගෙන ඒම.
* සමාජවාදී දේශපාලන පරිවර්තනයක් සඳහා සූදානම් වීම.

''සියලු බලය සෝවියට් සභාවලට'' (All Power to the Soviets) යන අදහස බොල්ෂෙවික් පක්ෂයේ ප්‍රධාන දේශපාලන සටන් පාඨයක් බවට පත්විය.

මෙම වැඩපිළිවෙළ මඟින් ලෙනින් තාවකාලික ආණ්ඩුව සහ සෝවියට් සභා අතර පැවති බල සම්බන්ධතාව පිළිබඳ වෙනස් දේශපාලන මඟක් යෝජනා කළේය.

=== 5.4. බොල්ෂෙවික් පක්ෂයේ බලය වර්ධනය වීම ===

1917 මැද භාගයේ සිට බොල්ෂෙවික් පක්ෂයේ ජනප්‍රියත්වය ක්‍රමයෙන් වර්ධනය විය.

කම්කරුවන්, සෙබළුන් සහ නාගරික ජනතාව අතර තාවකාලික ආණ්ඩුව පිළිබඳ විශ්වාසය අඩු වීම මෙම වර්ධනයට බලපෑවේය.

බොල්ෂෙවික් පක්ෂය ඉදිරිපත් කළ ''සාමය, පාන් සහ ඉඩම්'' යන ඉල්ලීම් ජනතාවගේ එදිනෙදා ගැටලු සමඟ සෘජුව සම්බන්ධ විය.

1917 ජූලි මාසයේදී පෙට්‍රොග්‍රාඩ්හි ආණ්ඩුවට එරෙහි විරෝධතා ඇති විය. මෙම සිදුවීම් ''ජූලි දින'' (July Days) ලෙස හැඳින්වේ. එම විරෝධතා අතරතුර බොල්ෂෙවික් පක්ෂයේ ඇතැම් නායකයන්ට මර්දනයට මුහුණ දීමට සිදු වූ අතර ලෙනින් ද රහසිගතව සැඟවී සිටියේය.

1917 අගෝස්තු මාසයේදී ජෙනරාල් ලැව්ර් කෝර්නිලොව්ගේ හමුදා ක්‍රියාමාර්ගය හේතුවෙන් ඇති වූ අර්බුදය ද බොල්ෂෙවික් පක්ෂයේ බලය වර්ධනය වීමට බලපෑවේය. කෝර්නිලොව්ගේ ක්‍රියාමාර්ගයට එරෙහිව කම්කරු සහ සෙබළුන්ගේ සංවිධාන ක්‍රියාත්මක වූ අතර, බොල්ෂෙවික්වරුන්ගේ දේශපාලන බලපෑම තවදුරටත් පුළුල් විය.

=== 5.5. ලෙනින්ගේ සන්නද්ධ නැගිටීම පිළිබඳ යෝජනාව ===

1917 සැප්තැම්බර් සහ ඔක්තෝබර් මාසවලදී ලෙනින් සන්නද්ධ නැගිටීමක් මඟින් තාවකාලික ආණ්ඩුව පෙරළා දැමිය යුතු බවට පක්ෂ නායකත්වයට බල කළේය.

1917 ඔක්තෝබර් 10 වන දින (නව දින දර්ශනය අනුව ඔක්තෝබර් 23) බොල්ෂෙවික් පක්ෂයේ මධ්‍යම කාරක සභාව රැස්වී සන්නද්ධ නැගිටීමක් සඳහා සූදානම් වීමට තීරණය කළේය.

එම රැස්වීමේදී ලෙනින් ඉදිරිපත් කළ යෝජනාවට බහුතර සහාය ලැබුණි. එහෙත් ග්‍රිගෝරි සිනොවියෙව් සහ ලෙව් කමනෙව් වැනි නායකයන් එම අවස්ථාවේ සන්නද්ධ නැගිටීමක් සිදු කිරීම පිළිබඳව විරුද්ධ අදහස් දැක්වූහ.

ලෙනින්ගේ අදහස වූයේ තාවකාලික ආණ්ඩුව තවදුරටත් බලයේ සිටීමට ඉඩ දීමෙන් විප්ලවවාදී ව්‍යාපාරයට අවාසි සිදුවිය හැකි බවයි.

මෙම තීරණය ඔක්තෝබර් විප්ලවය සඳහා පක්ෂයේ සංවිධානමය සූදානමට මූලික පදනමක් විය.

=== 5.6. ලියොන් ට්‍රොට්ස්කිගේ කාර්යභාරය ===

[[ලියොන් ට්‍රොට්ස්කි]] (Leon Trotsky) ඔක්තෝබර් විප්ලවයේ සංවිධානමය හා දේශපාලන කටයුතුවල වැදගත් කාර්යභාරයක් ඉටු කළේය.

1917 දී ඔහු පෙට්‍රොග්‍රාඩ් සෝවියට් සභාවේ ප්‍රධානියා බවට පත්විය. සෝවියට් සභාව තුළ බොල්ෂෙවික්වරුන්ගේ බලපෑම වර්ධනය කිරීම සහ හමුදා සෙබළුන්ගේ සහාය ලබා ගැනීම සඳහා ඔහු ක්‍රියා කළේය.

ට්‍රොට්ස්කිගේ දායකත්වය විශේෂයෙන්ම පෙට්‍රොග්‍රාඩ් සෝවියට් සභාවට සම්බන්ධ හමුදා විප්ලවවාදී කමිටුවේ කටයුතු තුළ කැපී පෙනුණි.

ඔහුගේ නායකත්වය යටතේ එම කමිටුව පෙට්‍රොග්‍රාඩ්හි හමුදා ඒකක, නාවික සෙබළුන් සහ රතු ආරක්ෂක කණ්ඩායම් සමඟ සම්බන්ධතා පවත්වා ගත්තේය.

=== 5.7. හමුදා විප්ලවවාදී කමිටුව පිහිටුවීම ===

1917 ඔක්තෝබර් මාසයේදී පෙට්‍රොග්‍රාඩ් සෝවියට් සභාව විසින් හමුදා විප්ලවවාදී කමිටුව (Military Revolutionary Committee) පිහිටුවන ලදී.

මෙම කමිටුවේ ප්‍රධාන කාර්යය වූයේ පෙට්‍රොග්‍රාඩ් නගරයේ හමුදා ආරක්ෂාව, සන්නද්ධ ඒකක සහ රාජ්‍ය ආයතන සම්බන්ධීකරණය කිරීමයි.

කමිටුව විසින් හමුදා ඒකක වෙත නියෝජිතයන් යවා, ඔවුන්ගේ සහාය ලබා ගැනීමට කටයුතු කරන ලදී. එමෙන්ම නගරයේ වැදගත් පාලන හා සන්නිවේදන මධ්‍යස්ථාන පිළිබඳව ද අවධානය යොමු කළේය.

ඔක්තෝබර් විප්ලවයේ සන්නද්ධ ක්‍රියාමාර්ග සංවිධානය කිරීමේදී මෙම කමිටුව ප්‍රධාන කාර්යභාරයක් ඉටු කළේය.

=== 5.8. විප්ලවයට පෙර දිනවල සිදුවීම් ===

1917 ඔක්තෝබර් 24 වන දින (නව දින දර්ශනය අනුව නොවැම්බර් 6) තාවකාලික ආණ්ඩුව බොල්ෂෙවික් පක්ෂයේ පුවත්පත් කටයුතු සහ විප්ලවවාදී ක්‍රියාකාරකම් සීමා කිරීමට උත්සාහ කළේය.

මෙයට ප්‍රතිචාර වශයෙන් හමුදා විප්ලවවාදී කමිටුවේ නායකත්වය යටතේ බොල්ෂෙවික්වරු ක්‍රියාත්මක වූහ.

ඔවුහු පෙට්‍රොග්‍රාඩ්හි වැදගත් ස්ථානවල ආරක්ෂාව සහ පාලනය ලබා ගැනීමට කටයුතු කළහ. ඒ අතර,

* දුම්රිය ස්ථාන.
* පාලම්.
* විදුලි හා සන්නිවේදන මධ්‍යස්ථාන.
* තැපැල් සහ ටෙලිග්‍රාෆ් කාර්යාල.
* රාජ්‍ය පරිපාලන ගොඩනැගිලි.

වැනි ස්ථාන ඇතුළත් විය.

මෙම ක්‍රියාමාර්ග මඟින් තාවකාලික ආණ්ඩුවේ පරිපාලන හා සන්නිවේදන බලය ක්‍රමයෙන් අඩපණ විය.

=== 5.9. ශීත මාලිගය අත්පත් කර ගැනීම ===

[[File:Russia-2175 - Aurora, a shot that changed the world. (4093854002).jpg|thumb|රුසියානු නාවික හමුදාවේ අරෝරා නෞකාව]]

ශාන්ත පීටර්ස්බර්ග් නගරයේ පිහිටි ශීත මාලිගය (Winter Palace) තාවකාලික ආණ්ඩුවේ ප්‍රධාන මූලස්ථානය ලෙස භාවිත විය.

1917 ඔක්තෝබර් 25 වන දින (නව දින දර්ශනය අනුව නොවැම්බර් 7) බොල්ෂෙවික්වරු සහ ඔවුන්ට සහාය දැක්වූ සෙබළුන්, නාවිකයන් සහ රතු ආරක්ෂක කණ්ඩායම් ශීත මාලිගය වටලා ගත්හ.

එම අවස්ථාවේ තාවකාලික ආණ්ඩුවේ අමාත්‍යවරුන් මාලිගය තුළ සිටියහ. ආණ්ඩුවට පක්ෂපාතී හමුදා පිරිස් විසින් මාලිගය ආරක්ෂා කිරීමට උත්සාහ කළද, ඔවුන්ගේ බලය සීමිත විය.

අරෝරා (Aurora) නෞකාවෙන් එල්ල කළ හිස් උණ්ඩයක් හෙවත් අනතුරු ඇඟවීමේ වෙඩි පහරක් ප්‍රහාරය ආරම්භ කිරීමේ සංඥාවක් ලෙස ඉතිහාසයේ ප්‍රසිද්ධ වී ඇත.

එහෙත් ජනප්‍රිය චිත්‍රපටවල දැක්වෙන ආකාරයට මාලිගයට දැවැන්ත කාලතුවක්කු ප්‍රහාරයක් එල්ල කරමින් විශාල සටනක් පැවති බවට වූ රූපය ඓතිහාසික සිදුවීමේ සම්පූර්ණ නිරූපණයක් නොවේ. ඉතිහාස වාර්තා අනුව සන්නද්ධ කණ්ඩායම් කිහිපයක් මාලිගයට ඇතුළු වී, සාපේක්ෂව සීමිත ප්‍රතිරෝධයක් මධ්‍යයේ තාවකාලික ආණ්ඩුවේ අමාත්‍යවරුන් අත්අඩංගුවට ගත්හ.

මෙම සිදුවීමෙන් තාවකාලික ආණ්ඩුවේ පාලනය පෙට්‍රොග්‍රාඩ් නගරය තුළ අවසන් විය.

=== 5.10. දෙවන සමස්ත රුසියානු සෝවියට් සම්මේලනය ===

[[File:The entrance to the Smolny October 1917.jpg|thumb|1917 ඔක්තෝබර් මාසයේ ස්මොල්නි ආයතනයේ පිවිසුම]]

1917 ඔක්තෝබර් 25 වන දින සවස පෙට්‍රොග්‍රාඩ්හි ස්මොල්නි ආයතනයේදී දෙවන සමස්ත රුසියානු කම්කරු සහ සෙබළුන්ගේ නියෝජිත සෝවියට් සම්මේලනය (Second All-Russian Congress of Soviets of Workers' and Soldiers' Deputies) ආරම්භ විය.

මෙම සම්මේලනයට රුසියාවේ විවිධ ප්‍රදේශවලින් සෝවියට් සභා නියෝජිතයෝ සහභාගී වූහ.

සම්මේලනය පැවැත්වෙන අවස්ථාවේදී තාවකාලික ආණ්ඩුවේ බලය බිඳවැටෙමින් පැවති අතර, බොල්ෂෙවික්වරුන්ගේ බලපෑම සම්මේලනය තුළ සැලකිය යුතු මට්ටමකට වර්ධනය වී තිබුණි.

සන්නද්ධ බලය භාවිත කරමින් ආණ්ඩුව පෙරළා දැමීම පිළිබඳව විරෝධය දැක්වූ මෙන්ෂෙවික්වරු සහ දකුණු සමාජ විප්ලවවාදීන්ගේ නියෝජිතයන්ගෙන් සමහරෙක් සම්මේලනයෙන් ඉවත්ව ගියහ.

සම්මේලනය තුළ බොල්ෂෙවික්වරුන්ට ප්‍රබල සහායක් ලැබුණු අතර, නව සෝවියට් පාලනයක් පිහිටුවීම සඳහා මූලික තීරණ ගනු ලැබීය.

=== 5.11. තාවකාලික ආණ්ඩුව පෙරළා දැමීම ===

1917 ඔක්තෝබර් 25–26 දිනවල සිදු වූ සන්නද්ධ ක්‍රියාමාර්ගවලින් පසුව තාවකාලික ආණ්ඩුවේ ප්‍රධාන අමාත්‍යවරුන් අත්අඩංගුවට ගනු ලැබීය.

ආණ්ඩුවේ ප්‍රධානියා වූ ඇලෙක්සැන්ඩර් කෙරෙන්ස්කි පෙට්‍රොග්‍රාඩ් නගරයෙන් පිටව ගොස් බොල්ෂෙවික්වරුන්ට එරෙහිව සහාය ලබා ගැනීමට උත්සාහ කළේය.

මේ අනුව පෙට්‍රොග්‍රාඩ්හි තාවකාලික ආණ්ඩුවේ පාලනය අවසන් වූ අතර, දෙවන සෝවියට් සම්මේලනය විසින් බලය සෝවියට් සභා වෙත පැවරීමේ තීරණය පිළිගන්නා ලදී.

ඔක්තෝබර් විප්ලවය රුසියාවේ දේශපාලන බලය රාජාණ්ඩුවෙන් තාවකාලික ආණ්ඩුවටත්, එතැනින් බොල්ෂෙවික් නායකත්වය යටතේ වූ සෝවියට් ආණ්ඩුවටත් මාරු කළ ප්‍රධාන සිදුවීමක් විය.

=== 5.12. සාමය පිළිබඳ නියෝගය ===

1917 ඔක්තෝබර් 26 වන දින (නව දින දර්ශනය අනුව නොවැම්බර් 8) දෙවන සමස්ත රුසියානු සෝවියට් සම්මේලනය විසින් ''සාමය පිළිබඳ නියෝගය'' (Decree on Peace) සම්මත කරන ලදී.

මෙම නියෝගය මඟින් පළමු ලෝක යුද්ධයට සම්බන්ධ සියලු රටවලට සාම සාකච්ඡා ආරම්භ කරන ලෙස ආරාධනා කරන ලදී.

එහි අරමුණ වූයේ යුද්ධය අවසන් කිරීම, භූමි ප්‍රදේශ අත්පත් කර ගැනීම් සහ යුද වන්දි පිළිබඳ බලහත්කාරී කොන්දේසි නොමැති සාමයක් සඳහා සාකච්ඡා කිරීමයි.

රුසියාව යුද්ධයෙන් ඉවත් වීම සඳහා මෙම නියෝගය වැදගත් පියවරක් විය. කෙසේ වෙතත්, යුද්ධයෙන් නිල වශයෙන් ඉවත් වීම පසුව බ්‍රෙස්ට්-ලිටොව්ස්ක් ගිවිසුම මඟින් සිදු විය.

=== 5.13. ඉඩම් පිළිබඳ නියෝගය ===

එදිනම සම්මේලනය විසින් ''ඉඩම් පිළිබඳ නියෝගය'' (Decree on Land) ද සම්මත කරන ලදී.

මෙම නියෝගය මඟින් ඉඩම් හිමියන්, රාජකීය පවුල සහ ආගමික ආයතන සතු විශාල ඉඩම් වතු අහෝසි කිරීමේ ප්‍රතිපත්තිය ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී.

ගොවි ජනතාවට ඉඩම් භාවිත කිරීමේ අවස්ථා ලබාදීම සහ ඉඩම් පිළිබඳ පැවති පැරණි හිමිකාරීත්ව ක්‍රමය වෙනස් කිරීම එහි අරමුණ විය.

මෙම නියෝගය රුසියාවේ ගොවි ජනතාව අතර බොල්ෂෙවික් ආණ්ඩුවට සහාය වර්ධනය කර ගැනීමට වැදගත් විය.

කෙසේ වෙතත්, රුසියාවේ ඉඩම් ප්‍රශ්නය සංකීර්ණ වූ අතර, ඉඩම් බෙදාහැරීම සහ කෘෂිකාර්මික පාලනය පිළිබඳ ගැටලු ඉදිරි වසරවලදී ද පැවතුණි.

=== 5.14. මහජන කොමසාරිස්වරුන්ගේ මණ්ඩලය පිහිටුවීම ===

[[File:Vladimir Lenin, 1917.jpg|thumb|1917 දී ලෙනින්ගේ ඡායාරූපයක්]]

ඔක්තෝබර් විප්ලවයෙන් පසුව නව සෝවියට් ආණ්ඩුව පිහිටුවීම සඳහා ''මහජන කොමසාරිස්වරුන්ගේ මණ්ඩලය'' (Council of People's Commissars – Sovnarkom) පිහිටුවන ලදී.

එහි සභාපතිවරයා ලෙස ව්ලැඩිමීර් ලෙනින් පත් කරන ලදී.

නව ආණ්ඩුවේ ප්‍රධාන සාමාජිකයන් අතර,

* ව්ලැඩිමීර් ලෙනින් – මහජන කොමසාරිස්වරුන්ගේ මණ්ඩලයේ සභාපති.
* ලියොන් ට්‍රොට්ස්කි – විදේශ කටයුතු පිළිබඳ මහජන කොමසාරිස්.
* ජෝසෆ් ස්ටාලින් – ජාතිකත්ව කටයුතු පිළිබඳ මහජන කොමසාරිස්.

ඇතුළත් වූහ.

මෙම ආණ්ඩුව රුසියාවේ නව සෝවියට් රාජ්‍ය පාලන ව්‍යුහය ගොඩනැගීම ආරම්භ කළේය.

=== 5.15. ඔක්තෝබර් විප්ලවයෙන් පසු ඇති වූ දේශපාලන වෙනස්කම් ===

ඔක්තෝබර් විප්ලවයෙන් පසු රුසියාවේ දේශපාලන, ආර්ථික සහ සමාජ පාලන ක්‍රමය වෙනස් කිරීමේ ක්‍රියාවලිය ආරම්භ විය.

නව ආණ්ඩුව විසින්,

* සෝවියට් සභා මත පදනම් වූ රාජ්‍ය පාලන ව්‍යුහයක් ගොඩනැගීම.
* ඉඩම් හිමිකාරීත්වය වෙනස් කිරීම.
* කම්කරුවන්ගේ කර්මාන්තශාලා පාලන සහභාගීත්වය පුළුල් කිරීම.
* බැංකු සහ ප්‍රධාන ආර්ථික ආයතන රාජ්‍ය පාලනයට ගැනීම.
* යුද්ධයෙන් ඉවත් වීම සඳහා සාකච්ඡා ආරම්භ කිරීම.
* නව නීති සහ පරිපාලන ආයතන පිහිටුවීම.

වැනි ක්‍රියාමාර්ග ආරම්භ කළේය.

මෙම වෙනස්කම් ක්‍රියාත්මක කිරීමේදී රුසියාව තුළ දේශපාලන විරෝධතා සහ ගැටුම් ද වර්ධනය විය.

=== 5.16. ඔක්තෝබර් විප්ලවය සහ රුසියානු සිවිල් යුද්ධය ===

ඔක්තෝබර් විප්ලවයෙන් පසුව රුසියාවේ සියලු දේශපාලන කණ්ඩායම් නව බොල්ෂෙවික් ආණ්ඩුව පිළිගත්තේ නැත.

බොල්ෂෙවික්වරුන්ට විරුද්ධ වූ රාජාණ්ඩුවාදී, ලිබරල් සහ සමාජවාදී කණ්ඩායම් ඇතුළු විවිධ බලවේග නව ආණ්ඩුවට එරෙහිව ක්‍රියා කළහ.

1918 සිට 1922 දක්වා රුසියාව තුළ සිවිල් යුද්ධයක් වර්ධනය විය. මෙම යුද්ධයේදී බොල්ෂෙවික්වරුන්ගේ රතු හමුදාව සහ ඔවුන්ට විරුද්ධ වූ සුදු හමුදා ඇතුළු විවිධ කණ්ඩායම් අතර සටන් පැවතුණි.

විදේශීය බලවතුන් කිහිපයක් ද රුසියානු සිවිල් යුද්ධයේදී විවිධ පාර්ශ්වවලට සහාය දැක්වූහ.

සිවිල් යුද්ධය හේතුවෙන් රටේ ආර්ථිකය, කෘෂිකර්මාන්තය සහ ප්‍රවාහන පද්ධතිය දැඩි ලෙස හානි විය. විශාල ජනතාවක් මිය ගිය අතර, තවත් බොහෝ පිරිසකට අවතැන් වීමට සිදු විය.

මෙම සිවිල් යුද්ධය සහ එහි ප්‍රතිඵල පිළිබඳ විස්තර ඊළඟ පරිච්ඡේදවලදී සාකච්ඡා කෙරේ.

=== 5.17. ඔක්තෝබර් විප්ලවයේ ඓතිහාසික වැදගත්කම ===

1917 ඔක්තෝබර් විප්ලවය රුසියාවේ පමණක් නොව ලෝක දේශපාලන ඉතිහාසයේ ද වැදගත් සන්ධිස්ථානයක් විය.

එහි ප්‍රධාන ඓතිහාසික ප්‍රතිඵල අතර,

# රුසියාවේ තාවකාලික ආණ්ඩුව පෙරළා දැමීම.
# බොල්ෂෙවික් පක්ෂය රාජ්‍ය බලය අත්පත් කර ගැනීම.
# ලෙනින්ගේ නායකත්වයෙන් නව සෝවියට් ආණ්ඩුව පිහිටුවීම.
# රාජ්‍ය පාලනය සහ ආර්ථිකය සමාජවාදී මූලධර්ම මත ප්‍රතිසංවිධානය කිරීමට උත්සාහ කිරීම.
# පළමු ලෝක යුද්ධයෙන් රුසියාව ඉවත් වීම සඳහා ක්‍රියාවලිය ආරම්භ කිරීම.
# ලෝකයේ අනෙකුත් රටවල සමාජවාදී සහ කොමියුනිස්ට් ව්‍යාපාරවලට බලපෑමක් ඇති කිරීම.
# 1922 දී සෝවියට් සමාජවාදී සමූහාණ්ඩු සංගමය පිහිටුවීමට පසුබිම සකස් වීම.

මෙම විප්ලවය පිළිබඳ ඉතිහාසඥයන් අතර විවිධ විග්‍රහ පවතී. ඇතැම් විග්‍රහවල එය කම්කරු සහ සෙබළුන්ගේ විප්ලවවාදී නැගිටීමක් ලෙස විස්තර වන අතර, තවත් විග්‍රහවල එය බොල්ෂෙවික් පක්ෂය විසින් සංවිධානය කළ බලය අත්පත් කර ගැනීමක් ලෙස විස්තර කෙරේ.

එබැවින් ඔක්තෝබර් විප්ලවය අධ්‍යයනය කිරීමේදී එහි සමාජ පසුබිම, දේශපාලන සංවිධානය, සන්නද්ධ ක්‍රියාමාර්ග සහ ඉන් පසුව ඇති වූ ප්‍රතිඵල සියල්ල සලකා බැලීම වැදගත් වේ.

=== 5.18. නිගමනය ===

1917 ඔක්තෝබර් විප්ලවය රුසියාවේ දේශපාලන ඉතිහාසය නව මඟකට යොමු කළ සිදුවීමකි. පෙබරවාරි විප්ලවයෙන් අවසන් වූ සාර් පාලනයෙන් පසුව බලයට පත්වූ තාවකාලික ආණ්ඩුව ද ජනතාවගේ ප්‍රධාන ගැටලු විසඳීමට අසමත් වීම හේතුවෙන් නව බල අරගලයක් ඇති විය.

ලෙනින්ගේ නායකත්වය, ට්‍රොට්ස්කිගේ සංවිධානමය කාර්යභාරය, බොල්ෂෙවික් පක්ෂයේ දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම් සහ පෙට්‍රොග්‍රාඩ් සෝවියට් සභාවේ සහාය මෙම විප්ලවයේ වැදගත් සාධක විය.

ඔක්තෝබර් විප්ලවයෙන් පසු ලෙනින්ගේ නායකත්වයෙන් සෝවියට් ආණ්ඩුවක් පිහිටුවන ලද අතර, එය රුසියාවේ නව දේශපාලන හා ආර්ථික පද්ධතියක් ගොඩනැගීමට උත්සාහ කළේය.

මෙම සිදුවීම් 20 වන සියවසේ ජාත්‍යන්තර දේශපාලනය, සමාජවාදී ව්‍යාපාර සහ ලෝක බල තුලනය කෙරෙහි දිගුකාලීන බලපෑමක් ඇති කළේය.

== ආශ්‍රිත ලිපි ==

* [[රුසියානු විප්ලවය]]
* [[1917 පෙබරවාරි විප්ලවය]]
* [[ව්ලැඩිමීර් ලෙනින්]]
* [[ලියොන් ට්‍රොට්ස්කි]]
* [[බොල්ෂෙවික්]]
* [[මෙන්ෂෙවික්]]
* [[සෝවියට් සභාව]]
* [[රුසියානු සිවිල් යුද්ධය]]
* [[සෝවියට් සංගමය]]

== මූලාශ්‍ර ==

* T. H. Rigby, ''Lenin's Government: Sovnarkom 1917–1922'', Cambridge University Press.
* Rex A. Wade, ''The Russian Revolution, 1917'', Cambridge University Press.
* Leon Trotsky, ''The History of the Russian Revolution''.
* V. I. Lenin, ''The Second All-Russia Congress of Soviets of Workers' and Soldiers' Deputies'', 25–26 October 1917.
* International Encyclopedia of the First World War, ''Decree on Peace''.
* V. I. Lenin Museum, ''Biography of V. I. Lenin''.

== බාහිර සබැඳි ==

* [https://lenin.shm.ru/en/main-page/biography/ V. I. Lenin Museum – Biography]
* [https://www.cambridge.org/core/books/lenins-government/origins-of-sovnarkom/8BEAFEEE408EEA71B002B5293D6A80C7 Cambridge University Press – The Origins of Sovnarkom]
* [https://encyclopedia.1914-1918-online.net/wp-content/uploads/2023/01/ams/958270/pdf/1914-1918-Online-decree_on_peace-2014-12-19.pdf International Encyclopedia of the First World War – Decree on Peace]
* [https://www.marxists.org/archive/lenin/works/1917/oct/10a.htm Lenin – Central Committee Meeting, 10 October 1917]

[[ප්‍රවර්ගය:1917 රුසියානු විප්ලවය]]
[[ප්‍රවර්ගය:ඔක්තෝබර් විප්ලවය]]
[[ප්‍රවර්ගය:රුසියානු ඉතිහාසය]]
[[ප්‍රවර්ගය:සමාජවාදය]]
[[ප්‍රවර්ගය:බොල්ෂෙවික්]]

6.වන පරිච්ඡේදය

'ලෙනින්' සහ සෝවියට් රාජ්‍යයේ ආරම්භය – නව රාජ්‍යයේ ගොඩනැගීම =

6.1 ==හැඳින්වීම ==

1917 ඔක්තෝබර් විප්ලවයෙන් පසු රුසියාවේ බලය බොල්ෂෙවික් පක්ෂය අතට පත්විය. එහි නායකයා වූයේ ව්ලැදිමීර් ඉලිච් ලෙනින් ය. ඔහුගේ නායකත්වය යටතේ නව සමාජවාදී රාජ්‍යයක් ගොඩනැගීම ආරම්භ විය.

මෙම කාලය රුසියානු ඉතිහාසයේ පමණක් නොව ලෝක දේශපාලන ඉතිහාසයේ ද වැදගත් හැරවුම් ලක්ෂ්‍යයක් විය. නව ආණ්ඩුවට දේශපාලන, ආර්ථික හා යුදමය අභියෝග රැසකට මුහුණ දීමට සිදු විය.

6.2 == ව්ලැදිමීර් ලෙනින්ගේ ජීවිතය ==

!-- ව්ලැදිමීර් ලෙනින් --&gt;
[[ගොනුව:Lenin in 1920.jpg|දකුණට|thumb|200px|ව්ලැදිමීර් ලෙනින් (1920)]]


ව්ලැදිමීර් ඉලිච් ලෙනින් 1870 අප්‍රේල් 22 දින රුසියානු අධිරාජ්‍යයේ සිම්බිර්ස්ක් නගරයේ උපත ලැබීය. ඔහුගේ මුල් නම ව්ලැදිමීර් ඉලිච් උලියානොව් ය. පසුව ඔහු ලෙනින් යන දේශපාලන නාමයෙන් ප්‍රසිද්ධියට පත්විය.

තරුණ වියේ සිටම ඔහු රුසියානු සාර් පාලනය සහ සමාජ අසාධාරණය පිළිබඳ විවේචනාත්මක අදහස් දැරීය. කාල් මාක්ස්ගේ සමාජවාදී දර්ශනය අධ්‍යයනය කළ ඔහු, කම්කරු පන්තිය දේශපාලන බලය ලබාගත යුතු බවට අදහස් ඉදිරිපත් කළේය.

ලෙනින් නීතිය හැදෑරූ අතර පසුව විප්ලවවාදී දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම්වල නිරත විය. ඔහුගේ දේශපාලන කටයුතු හේතුවෙන් අත්අඩංගුවට ගැනීම්, පිටුවහල් කිරීම් සහ විදේශගතව ජීවත් වීමට සිදුවීම් ද සිදුවිය.

== 6.3 බොල්ෂෙවික් පක්ෂය සහ බලය අත්පත් කර ගැනීම ==


&lt;!-- බොල්ෂෙවික් පක්ෂය --&gt;
[[ගොනුව:19190525-Lenin and bolshevik leaders on Red square.jpg|දකුණට|thumb|250px|ලෙනින් සහ බොල්ෂෙවික් නායකයෝ, 1919]]


&lt;!-- ඔක්තෝබර් විප්ලවය --&gt;
[[ගොනුව:19191107-lenin second anniversary october revolution moscow.jpg|දකුණට|thumb|250px|ඔක්තෝබර් විප්ලවයේ දෙවන සංවත්සරය, 1919]]


ලෙනින් රුසියානු සමාජ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී කම්කරු පක්ෂයේ විප්ලවවාදී කණ්ඩායමක් වූ බොල්ෂෙවික්වරුන්ගේ ප්‍රධාන නායකයා විය.

1917 පෙබරවාරි විප්ලවයෙන් සාර් පාලනය අවසන් වූ පසු රුසියාවේ තාවකාලික ආණ්ඩුවක් පිහිටුවන ලදී. එහෙත් යුද්ධය දිගටම පවත්වාගෙන යාම, ආහාර හිඟය සහ ඉඩම් ප්‍රශ්නය වැනි ගැටලු හේතුවෙන් ජනතාව අතර ආණ්ඩුව පිළිබඳ විරෝධය වර්ධනය විය.

ලෙනින් විසින් ඉදිරිපත් කරන ලද ''සාමය, ඉඩම් සහ පාන්'' යන සටන් පාඨය ජනතාව අතර ජනප්‍රිය විය. 1917 ඔක්තෝබර් මාසයේදී බොල්ෂෙවික්වරුන් පෙට්‍රොග්‍රෑඩ් නගරයේ ප්‍රධාන රාජ්‍ය මධ්‍යස්ථාන අත්පත් කරගෙන තාවකාලික ආණ්ඩුව පෙරළා දැමූහ.

== 6.4 නව සෝවියට් ආණ්ඩුව පිහිටුවීම ==

ඔක්තෝබර් විප්ලවයෙන් පසුව ලෙනින්ගේ නායකත්වයෙන් නව ආණ්ඩුවක් පිහිටුවන ලදී. එය මහජන කොමසාරිස්වරුන්ගේ මණ්ඩලය ලෙස හැඳින්වූ අතර ලෙනින් එහි සභාපතිවරයා විය.

නව ආණ්ඩුව ඉඩම් ප්‍රතිසංස්කරණ, කම්කරු අයිතිවාසිකම් සහ යුද්ධයෙන් ඉවත් වීම වැනි ප්‍රතිපත්ති ක්‍රියාත්මක කිරීමට උත්සාහ කළේය.

1917 නොවැම්බර් මාසයේ පැවති ව්‍යවස්ථාදායක සභා මැතිවරණයෙන් බොල්ෂෙවික්වරුන් බහුතරය ලබා නොගත් අතර, 1918 ජනවාරි මාසයේදී එම සභාව විසුරුවා හරින ලදී. මෙය නව පාලනයේ දේශපාලන ස්වභාවය පිළිබඳ විවාදයට හේතු විය.

== 6.5 බ්‍රෙස්ට්-ලිටොව්ස්ක් ගිවිසුම (1918) ==

පළමු ලෝක යුද්ධයෙන් රුසියාව ඉවත් කර ගැනීම ලෙනින්ගේ ආණ්ඩුවේ ප්‍රධාන අරමුණක් විය. ඒ සඳහා මධ්‍යම බලවතුන් සමඟ සාකච්ඡා පවත්වන ලදී.

1918 මාර්තු 3 දින රුසියාව සහ මධ්‍යම බලවතුන් අතර බ්‍රෙස්ට්-ලිටොව්ස්ක් ගිවිසුම අත්සන් කරන ලදී. මෙම ගිවිසුම මගින් රුසියාව පළමු ලෝක යුද්ධයෙන් ඉවත් විය.

එහෙත් රුසියාවට විශාල භූමි ප්‍රදේශ සහ ආර්ථික සම්පත් අහිමි විය. එම නිසා ගිවිසුම රුසියාව තුළ දැඩි විවාදයට ලක් විය.

== 6.6 රුසියානු සිවිල් යුද්ධය (1918–1922) ==

&lt;!-- රුසියානු සිවිල් යුද්ධය --&gt;
[[ගොනුව:Russian civil war posters.png|දකුණට|thumb|250px|රුසියානු සිවිල් යුද්ධය පිළිබඳ පෝස්ටර්]]

1918 දී බොල්ෂෙවික් පාලනයට එරෙහිව විවිධ දේශපාලන හා හමුදා කණ්ඩායම් සටන් ආරම්භ කළහ. මෙම ගැටුම රුසියානු සිවිල් යුද්ධය ලෙස හැඳින්වේ.

බොල්ෂෙවික්වරුන්ගේ හමුදාව ''රතු හමුදාව'' ලෙස හැඳින්වූ අතර ඔවුන්ට එරෙහි වූ විවිධ කණ්ඩායම් ''ධවල හමුදා'' ලෙස හැඳින්වුණි. විදේශීය බලවතුන් කිහිපයක් ද බොල්ෂෙවික් විරෝධී පාර්ශ්වයන්ට සහාය ලබා දුන්හ.

ලියොන් ට්‍රොට්ස්කි රතු හමුදාව සංවිධානය කිරීමේදී ප්‍රධාන භූමිකාවක් ඉටු කළේය. වසර කිහිපයක් පැවති දරුණු සටන්, ආහාර හිඟය සහ රෝග ව්‍යාප්තිය හේතුවෙන් විශාල ජනතාවක් පීඩාවට පත්වූහ.

අවසානයේදී රතු හමුදාව ප්‍රධාන සටන්වල ජයග්‍රහණය කළ අතර බොල්ෂෙවික් පාලනය රුසියාවේ බොහෝ ප්‍රදේශවල තහවුරු විය.

== 6.7 යුද කොමියුනිස්ට්වාදය (1918–1921) ==

සිවිල් යුද්ධය පැවති කාලයේදී ලෙනින්ගේ ආණ්ඩුව ''යුද කොමියුනිස්ට්වාදය'' නමින් හැඳින්වූ ආර්ථික ප්‍රතිපත්තියක් ක්‍රියාත්මක කළේය.

මෙම ප්‍රතිපත්තිය යටතේ ප්‍රධාන කර්මාන්ත රජයේ පාලනයට ගෙන ආ අතර ගොවීන්ගෙන් ධාන්‍ය ලබා ගැනීම සහ පෞද්ගලික වෙළෙඳාම සීමා කිරීම සිදු විය.

මෙම ක්‍රියාමාර්ග යුද කාලීන අවශ්‍යතා සපුරාලීමට උපකාරී වූ නමුත් ආර්ථික දුෂ්කරතා සහ ජනතා විරෝධය ද වර්ධනය කළේය.

== 6.8 චෙකා රහස් ආරක්ෂක ආයතනය ==

[[File:Felix Edmundovich Dzerzhinsky 1919.jpg|thumb|right|250px|ෆීලික්ස් ඩ්සර්ෂින්ස්කි – 1919]]

1917 දෙසැම්බර් මාසයේදී බොල්ෂෙවික් ආණ්ඩුව විසින් විප්ලවයට එරෙහි කඩාකප්පල්කාරී ක්‍රියා සහ විරෝධී ක්‍රියා මර්දනය කිරීම සඳහා චෙකා නමින් ආරක්ෂක ආයතනයක් පිහිටුවන ලදී.

එහි ප්‍රධානියා වූයේ ෆීලික්ස් ඩ්සර්ෂින්ස්කි ය. චෙකා ආයතනය නව බොල්ෂෙවික් පාලනය ආරක්ෂා කිරීමේදී ප්‍රධාන කාර්යභාරයක් ඉටු කළේය.

එහෙත් දේශපාලන විරුද්ධවාදීන් අත්අඩංගුවට ගැනීම, මර්දනය සහ විනිශ්චයකින් තොරව දඬුවම් ලබාදීම වැනි ක්‍රියාමාර්ග හේතුවෙන් එම ආයතනය දැඩි විවේචනයට ද ලක් විය.

== 6.9 නව ආර්ථික ප්‍රතිපත්තිය (NEP) – 1921 ==

සිවිල් යුද්ධය සහ යුද කොමියුනිස්ට්වාදය හේතුවෙන් රුසියාවේ ආර්ථිකය දැඩි අර්බුදයකට මුහුණ දුන්නේය. ගොවි ජනතාව සහ කම්කරුවන් අතර විරෝධතා ද වර්ධනය විය.

1921 දී ලෙනින් නව ආර්ථික ප්‍රතිපත්තිය (New Economic Policy – NEP) හඳුන්වා දුන්නේය.

මෙම ප්‍රතිපත්තිය යටතේ කුඩා පෞද්ගලික ව්‍යාපාර සහ වෙළෙඳාමට සීමිත අවසරයක් ලබා දෙන ලදී. ගොවීන්ට තම නිෂ්පාදනවල කොටසක් වෙළෙඳපොළේ අලෙවි කිරීමට ද අවස්ථාව ලැබුණි.

නව ආර්ථික ප්‍රතිපත්තිය මගින් රුසියානු ආර්ථිකය යම් ප්‍රමාණයකට යථා තත්ත්වයට පත් කිරීමට හැකි විය.

== 6.10 සෝවියට් සංගමය පිහිටුවීම (1922) ==

&lt;!-- සෝවියට් සංගමය --&gt;
[[ගොනුව:Flag of the Soviet Union.svg|දකුණට|thumb|300px|සෝවියට් සංගමයේ ධජය]]


1922 දෙසැම්බර් 30 දින සෝවියට් සමාජවාදී සමූහාණ්ඩු සංගමය (Union of Soviet Socialist Republics – USSR) නිල වශයෙන් පිහිටුවන ලදී.

ආරම්භයේදී රුසියානු, යුක්රේන, බෙලරුසියානු සහ ට්‍රාන්ස්කොකේසියානු සෝවියට් සමූහාණ්ඩු මෙම සංගමයට ඇතුළත් විය.

සෝවියට් සංගමය ෆෙඩරල් රාජ්‍යයක් ලෙස සංවිධානය කළද, කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ මධ්‍යගත දේශපාලන බලය එහි පාලනයේ ප්‍රධාන ලක්ෂණයක් විය.

මෙම රාජ්‍යය පසුව ලෝකයේ ප්‍රධාන දේශපාලන හා යුද බලවතුන්ගෙන් එකක් බවට පත්විය.

== 6.11 ලෙනින්ගේ අවසාන කාලය සහ මරණය ==

සෝවියට් රාජ්‍යය පිහිටුවීමෙන් පසු ලෙනින්ගේ සෞඛ්‍ය තත්ත්වය පිරිහෙන්නට විය. 1922 දී ඔහුට ආඝාත තත්ත්වයන් ඇති වූ අතර පසුව දේශපාලන කටයුතුවල නිරත වීමේ හැකියාව සීමා විය.

1924 ජනවාරි 21 දින ලෙනින් මිය ගියේය. ඔහුගේ මරණයෙන් පසු සෝවියට් කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ නායකත්වය සඳහා බල අරගලයක් ඇති විය.

== 6.12 ලෙනින්ගේ දේශපාලන උරුමය ==

ලෙනින්ගේ නායකත්වය යටතේ රුසියාවේ සාර් පාලනයෙන් පසු සමාජවාදී රාජ්‍යයක් ගොඩනැගීම ආරම්භ විය. ඔහුගේ දේශපාලන අදහස් සහ ක්‍රියාමාර්ග ලෝකයේ කොමියුනිස්ට් හා සමාජවාදී ව්‍යාපාරවලට විශාල බලපෑමක් ඇති කළේය.

එසේම ඔහුගේ පාලන සමයේ දේශපාලන මර්දනය, විරුද්ධ මත සීමා කිරීම සහ චෙකා ආයතනයේ ක්‍රියාකාරකම් පිළිබඳව ද ඉතිහාසඥයන් අතර විවේචනාත්මක සාකච්ඡා පවතී.

ලෙනින්ගේ දේශපාලන උරුමය අද දක්වාම ලෝක ඉතිහාසය සහ දේශපාලන චින්තනය තුළ වැදගත් ස්ථානයක් හිමිකර ගනී.

== 6.13 වැදගත් සිදුවීම් කාලරේඛාව ==

{| class=&quot;wikitable&quot;
! වර්ෂය !! සිදුවීම
|-
| 1870 || ව්ලැදිමීර් ලෙනින්ගේ උපත
|-
| 1917 || ඔක්තෝබර් විප්ලවය සහ බොල්ෂෙවික් ආණ්ඩුව පිහිටුවීම
|-
| 1918 || බ්‍රෙස්ට්-ලිටොව්ස්ක් ගිවිසුම සහ සිවිල් යුද්ධයේ ආරම්භය
|-
| 1921 || නව ආර්ථික ප්‍රතිපත්තිය හඳුන්වාදීම
|-
| 1922 || සෝවියට් සංගමය පිහිටුවීම
|-
| 1924 || ලෙනින්ගේ මරණය
|}

== ආශ්‍රිත ලිපි ==

* [[ව්ලැදිමීර් ලෙනින්]]
* [[ඔක්තෝබර් විප්ලවය]]
* [[රුසියානු සිවිල් යුද්ධය]]
* [[සෝවියට් සංගමය]]
* [[බොල්ෂෙවික් පක්ෂය]]
* [[කාල් මාක්ස්]]

== මූලාශ්‍ර ==

* [https://www.britannica.com/biography/Vladimir-Lenin Encyclopaedia Britannica – Vladimir Lenin]
* [https://www.britannica.com/event/Russian-Revolution Encyclopaedia Britannica – Russian Revolution]
* [https://www.britannica.com/place/Soviet-Union Encyclopaedia Britannica – Soviet Union]
* [https://www.marxists.org/archive/lenin/ Lenin Internet Archive]

[[ප්‍රවර්ගය:ව්ලැදිමීර් ලෙනින්]]
[[ප්‍රවර්ගය:රුසියානු විප්ලවය]]
[[ප්‍රවර්ගය:සෝවියට් සංගමය]]
[[ප්‍රවර්ගය:රුසියාවේ ඉතිහාසය]]

7 වන පරිච්ඡේදය 

ලෙනින්ගෙන් පසු, ' ස්ටාර්ලින්' සිට මිහායිල් ගොර්බ්චොව්' දක්වා වූ සෝවියට් දේශයේ නායකත්වය&quot; 


== 7. 'ජෝසෆ් ස්ටාලින්' සිට ගොර්බචොව් දක්වා සෝවියට් නායකයන් ==

සෝවියට් සංගමයේ ඉතිහාසය තුළ ජෝසෆ් ස්ටාලින්ගේ සිට මිහායිල් ගොර්බචොව් දක්වා නායකයන් රටේ දේශපාලන, ආර්ථික, සමාජීය හා ජාත්‍යන්තර ප්‍රතිපත්ති කෙරෙහි විශාල බලපෑමක් ඇති කළහ.

=== 7.1 ජෝසෆ් ස්ටාලින් (1924–1953) ===

[[File:Joseph Stalin official portrait.jpg|thumb|right|200px|ජෝසෆ් ස්ටාලින්]]

ලෙනින්ගේ මරණයෙන් පසු සෝවියට් සංගමයේ බලය තහවුරු කරගත් ජෝසෆ් ස්ටාලින් රටේ ප්‍රධාන නායකයා බවට පත්විය. ඔහුගේ පාලන සමයේදී වේගවත් කාර්මිකකරණය, කෘෂිකර්මාන්තය සාමූහිකකරණය සහ පස් අවුරුදු ආර්ථික සැලසුම් ක්‍රියාත්මක විය. එමෙන්ම දේශපාලන විරුද්ධවාදීන්ට එරෙහිව දැඩි මර්දනයක් ද සිදු විය.

දෙවන ලෝක යුද්ධයේදී නාසි ජර්මනියට එරෙහි සෝවියට් සංගමයේ සටනේදී ඔහු ප්‍රධාන නායකත්වයක් දැරීය. 1953 මාර්තු 5 දින ඔහු මිය ගියේය.

=== 7.2 ජෝර්ජි මැලෙන්කොව් (1953) ===

[[File:Georgy Malenkov 1953.jpg|thumb|right|200px|ජෝර්ජි මැලෙන්කොව්]]

ස්ටාලින්ගේ මරණයෙන් පසු ජෝර්ජි මැලෙන්කොව් සෝවියට් ආණ්ඩුවේ ප්‍රධානියා බවට පත්විය. ඔහු කෙටි කාලයක් තුළ කෘෂිකාර්මික හා ආර්ථික ප්‍රතිපත්ති වෙනස් කිරීමට උත්සාහ කළේය. පසුව නිකිතා කෘෂෙව්ගේ දේශපාලන බලය වර්ධනය වීමත් සමඟ ඔහුගේ බලපෑම අඩු විය.

=== 7.3 නිකිතා කෘෂෙව් (1953–1964) ===

[[File:Nikita Khrushchev official portrait.jpg|thumb|right|200px|නිකිතා කෘෂෙව්]]

කෘෂෙව් ස්ටාලින්ගේ පාලන සමයේ සිදු වූ මර්දනකාරී ක්‍රියා විවේචනය කරමින් ස්ටාලින්වාදයෙන් ඉවත් වීමේ ප්‍රතිපත්තියක් ක්‍රියාත්මක කළේය. ඔහුගේ පාලන සමයේදී අභ්‍යවකාශ වැඩසටහන් වර්ධනය වූ අතර 1961 දී යූරි ගගාරින් අභ්‍යවකාශයට ගියේය.

1962 කියුබානු මිසයිල අර්බුදය ඔහුගේ පාලන සමයේ සිදු වූ ප්‍රධාන ජාත්‍යන්තර සිදුවීමකි. 1964 දී ඔහු බලයෙන් ඉවත් කරන ලදී.

=== 7.4 ලියොනිඩ් බ්‍රෙෂ්නෙව් (1964–1982) ===

[[File:Leonid Brezhnev official portrait (color version).png|thumb|right|200px|ලියොනිඩ් බ්‍රෙෂ්නෙව්]]

බ්‍රෙෂ්නෙව්ගේ පාලන සමයේදී සෝවියට් සංගමයේ හමුදා හා ජාත්‍යන්තර බලපෑම වර්ධනය විය. ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය සමඟ අවි පාලන සාකච්ඡා ද පැවැත්විණි.

එහෙත් කාලයත් සමඟ ආර්ථික වර්ධනය මන්දගාමී වූ අතර දේශපාලන හා ආර්ථික පද්ධතියේ එකතැන පල්වීමක් ඇති විය.

=== 7.5 යූරි අන්ද්‍රොපොව් (1982–1984) ===

[[File:Yuri Andropov.jpg|thumb|right|200px|යූරි අන්ද්‍රොපොව්]]

බ්‍රෙෂ්නෙව්ගේ මරණයෙන් පසු බලයට පත් වූ යූරි අන්ද්‍රොපොව් මීට පෙර KGB සංවිධානයේ ප්‍රධානියා ලෙස කටයුතු කර තිබුණි. ඔහු රාජ්‍ය පරිපාලනයේ විනය වැඩි කිරීමට සහ දූෂණය පාලනය කිරීමට උත්සාහ කළේය. අසනීප තත්ත්වය හේතුවෙන් ඔහුගේ පාලන කාලය කෙටි විය.

=== 7.6 කොන්ස්ටන්ටින් චර්නෙන්කෝ (1984–1985) ===

[[File:Konstantin Chernenko official portrait.jpg|thumb|right|200px|කොන්ස්ටන්ටින් චර්නෙන්කෝ]]

යූරි අන්ද්‍රොපොව්ගේ මරණයෙන් පසු කොන්ස්ටන්ටින් චර්නෙන්කෝ සෝවියට් කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ ප්‍රධාන ලේකම් ධුරයට පත්විය. ඔහුගේ පාලන කාලය ඉතා කෙටි වූ අතර 1985 මාර්තු 10 දින ඔහු මිය ගියේය.

=== 7.7 මිහායිල් ගොර්බචොව් (1985–1991) ===

[[File:Mikhail Gorbachev 1987.jpg|thumb|right|200px|මිහායිල් ගොර්බචොව්]]

1985 දී සෝවියට් සංගමයේ නායකත්වයට පත් වූ මිහායිල් ගොර්බචොව් දේශපාලන හා ආර්ථික ප්‍රතිසංස්කරණ හඳුන්වා දුන්නේය.

ඔහුගේ ප්‍රධාන ප්‍රතිපත්ති දෙක වූයේ පෙරෙස්ත්‍රොයිකා (Perestroika) සහ ග්ලාස්නොස්ට් (Glasnost) ය.

* පෙරෙස්ත්‍රොයිකා - ආර්ථික හා දේශපාලන ප්‍රතිව්‍යුහගත කිරීම.
* ග්ලාස්නොස්ට් - විවෘතභාවය සහ අදහස් ප්‍රකාශ කිරීමේ නිදහස පුළුල් කිරීම.

ඔහු ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය සමඟ සබඳතා වැඩිදියුණු කිරීමටත් සීතල යුද්ධය අවසන් කිරීම සඳහාත් කටයුතු කළේය.

1991 දෙසැම්බර් මාසයේදී සෝවියට් සංගමය විසුරුවා හැරුණු අතර 1991 දෙසැම්බර් 25 දින ගොර්බචොව් ජනාධිපති ධුරයෙන් ඉල්ලා අස්විය.

=== 7.8 සෝවියට් සංගමයේ අවසානය ===

1922 දී පිහිටුවන ලද සෝවියට් සංගමය 1991 දී විසුරුවා හැරීමත් සමඟ එහි වසර 69 ක ඉතිහාසය අවසන් විය. මෙම සිදුවීම ලෝක දේශපාලන බල තුලනයේ විශාල වෙනසක් ඇති කළ අතර සීතල යුද්ධයේ අවසානය සනිටුහන් කළේය.


8. වන පරිච්ඡේදය 

== සෝවියට් සංගමයේ බිඳවැටීම සහ නව රුසියාව ==

සෝවියට් සංගමයේ බිඳවැටීම 20 වන සියවසේ ලෝක ඉතිහාසයේ සිදු වූ ඉතා වැදගත් දේශපාලන සිදුවීමකි. 1991 දෙසැම්බර් මාසයේදී සෝවියට් සංගමය විසුරුවා හැරීමත් සමඟ වසර 69ක් පැවති සෝවියට් රාජ්‍යයේ ඉතිහාසය අවසන් විය. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ස්වාධීන රාජ්‍ය 15ක් බිහි වූ අතර රුසියානු සමූහාණ්ඩුව නව රාජ්‍යයක් ලෙස ඉදිරියට පැමිණියේය.

=== 8.1 සෝවියට් සංගමය බිඳවැටීමට බලපෑ හේතු ===

1980 දශකයේ අවසාන භාගය වන විට සෝවියට් සංගමය බරපතළ ආර්ථික හා දේශපාලන අර්බුදයකට මුහුණ දී සිටියේය.

එයට බලපෑ ප්‍රධාන හේතු කිහිපයක් වූයේ:

* මධ්‍යගත ආර්ථික ක්‍රමයේ දුර්වලතා සහ ආර්ථික වර්ධනය මන්දගාමී වීම.
* කාර්මික හා කෘෂිකාර්මික නිෂ්පාදන ගැටලු.
* ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය සමඟ පැවති සීතල යුද්ධය සහ අවි තරගය.
* සෝවියට් සමූහාණ්ඩුවේ විවිධ ජාතික ජනතාව අතර ස්වාධීනත්වය පිළිබඳ ඉල්ලීම් වර්ධනය වීම.
* දේශපාලන ප්‍රතිසංස්කරණ හේතුවෙන් කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ පාලන බලය දුර්වල වීම.

[[File:RSFSR deklaraciya suverenitet.jpg|thumb|right|200px|රුසියානු සෝවියට් සමූහාණ්ඩුවේ ස්වෛරීභාවය පිළිබඳ ප්‍රකාශනය]]

=== 8.2 ගොර්බචොව්ගේ ප්‍රතිසංස්කරණ සහ දේශපාලන අර්බුදය ===

1985 දී මිහායිල් ගොර්බචොව් සෝවියට් සංගමයේ නායකත්වයට පත්වීමෙන් පසු පෙරෙස්ත්‍රොයිකා සහ ග්ලාස්නොස්ට් යන ප්‍රතිපත්ති හඳුන්වා දුන්නේය.

පෙරෙස්ත්‍රොයිකා මඟින් ආර්ථික හා දේශපාලන ක්‍රමය ප්‍රතිව්‍යුහගත කිරීමට උත්සාහ කළ අතර ග්ලාස්නොස්ට් මඟින් දේශපාලන විවෘතභාවය සහ අදහස් ප්‍රකාශ කිරීමේ නිදහස පුළුල් කිරීමට උත්සාහ කරන ලදී.

කෙසේ වෙතත්, මෙම ප්‍රතිසංස්කරණ මඟින් සෝවියට් සංගමය තුළ පැවති දේශපාලන හා ජාතික අර්බුද තවදුරටත් ඉස්මතු විය. විවිධ සමූහාණ්ඩු ස්වාධීනත්වය ඉල්ලා සිටීමට පටන් ගත්හ.

=== 8.3 1991 අගෝස්තු කුමන්ත්‍රණ උත්සාහය ===

1991 අගෝස්තු මාසයේදී සෝවියට් සංගමයේ දැඩි මතධාරී කොමියුනිස්ට් නායකයන් පිරිසක් ගොර්බචොව්ගේ ප්‍රතිසංස්කරණ නතර කර පැරණි පාලන ක්‍රමය ආරක්ෂා කිරීම සඳහා බලය අත්පත් කර ගැනීමට උත්සාහ කළහ.

මෙම කුමන්ත්‍රණ උත්සාහය දින කිහිපයක් ඇතුළත අසාර්ථක විය. රුසියානු නායක බොරිස් යෙල්ට්සින් කුමන්ත්‍රණයට විරුද්ධව ප්‍රසිද්ධියේ පෙනී සිටි අතර ඔහුගේ දේශපාලන බලපෑම වැඩි විය.

[[File:August Coup montage.png|thumb|center|300px|1991 අගෝස්තු කුමන්ත්‍රණ උත්සාහය]]

=== 8.4 බොරිස් යෙල්ට්සින්ගේ නැගීම ===

[[File:Boris Yeltsin 22 August 1991-1.jpg|thumb|right|250px|1991 අගෝස්තු මාසයේදී බොරිස් යෙල්ට්සින්]]

බොරිස් යෙල්ට්සින් රුසියානු සමූහාණ්ඩුවේ ප්‍රධාන දේශපාලන නායකයෙකු බවට පත්විය. ඔහු සෝවියට් මධ්‍යම පාලනයෙන් රුසියාව වෙන්වී ස්වාධීන රාජ්‍යයක් බවට පත්වීම සඳහා සහාය දැක්වීය.

1991 ජූනි මාසයේදී යෙල්ට්සින් රුසියානු සමූහාණ්ඩුවේ ජනාධිපතිවරයා ලෙස තේරී පත්විය. අගෝස්තු කුමන්ත්‍රණ උත්සාහය අසාර්ථක වීමෙන් පසු ඔහුගේ බලය තවදුරටත් ශක්තිමත් විය.

=== 8.5 බෙලවෙෂා ගිවිසුම (Belavezha Accords) ===

[[File:Soglashenie o sozdanii Sodruzhestva Nezavisimyh Gosudarstv.pdf|thumb|right|200px|ස්වාධීන රාජ්‍ය පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලය පිහිටුවීමේ ගිවිසුම]]

== බෙලවේෂා ගිවිසුම (1991) ==

[[File:Belavezha Accords.jpg|thumb|right|250px|1991 දෙසැම්බර් 8 දින අත්සන් කරන ලද බෙලවේෂා ගිවිසුම]]

1991 දෙසැම්බර් 8 දින බෙලරුස්හිදී රුසියාව, යුක්රේනය සහ බෙලරුස් නායකයන් විසින් සෝවියට් සංගමයේ පැවැත්ම අවසන් වී ස්වාධීන රාජ්‍යයන්ගේ පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලය (CIS) පිහිටුවීමට එකඟ වූ ගිවිසුම අත්සන් කරන ලදී.


මෙම ගිවිසුම මඟින් සෝවියට් සංගමය තවදුරටත් පැවතීමට නොහැකි බව ප්‍රකාශ කරමින් ස්වාධීන රාජ්‍ය පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලය (Commonwealth of Independent States – CIS) පිහිටුවීමට එකඟ විය.

1991 දෙසැම්බර් 21 දින අල්මා-අටාහිදී පැවති සාකච්ඡාවලදී තවත් හිටපු සෝවියට් සමූහාණ්ඩු කිහිපයක් මෙම නව සහයෝගීතා ක්‍රියාවලියට එක් විය.

=== 8.6 1991 දෙසැම්බර් 25 – සෝවියට් ධජය පහත හෙළීම ===

[[File:Акт спуска флага СССР над Кремлем и поднятии флага России 25 декабря 2021 года.jpg|thumb|center|300px|ක්‍රෙම්ලිනයේ සෝවියට් ධජය පහත හෙළීම සහ රුසියානු ධජය එසවීම සිහිපත් කරන ඡායාරූපය]]

1991 දෙසැම්බර් 25 දින මිහායිල් ගොර්බචොව් සෝවියට් සංගමයේ ජනාධිපති ධුරයෙන් ඉල්ලා අස්විය.

එදින මොස්කව්හි ක්‍රෙම්ලිනයට ඉහළින් පැවති සෝවියට් සංගමයේ රතු ධජය අවසන් වරට පහත හෙළන ලදී. ඒ වෙනුවට රුසියානු ත්‍රිවර්ණ ධජය එසවීම සෝවියට් සංගමයේ අවසානය සංකේතවත් කළේය.

1991 දෙසැම්බර් 26 දින සෝවියට් සංගමයේ උත්තරීතර සෝවියට් මණ්ඩලය සංගමය විසුරුවා හැරීම නිල වශයෙන් තහවුරු කළේය.

=== 8.7 නව රුසියානු සමූහාණ්ඩුව (Russian Federation) ===

[[File:Flag of Russia.svg|thumb|right|200px|රුසියානු සමූහාණ්ඩුවේ ජාතික ධජය]]

සෝවියට් සංගමය බිඳවැටීමෙන් පසු රුසියානු සමූහාණ්ඩුව නව ස්වාධීන රාජ්‍යයක් ලෙස ඉදිරියට පැමිණියේය.

බොරිස් යෙල්ට්සින් නව රුසියානු රාජ්‍යයේ පළමු ජනාධිපතිවරයා බවට පත්විය. සෝවියට් සංගමයේ පැරණි මධ්‍යගත ආර්ථික ක්‍රමය වෙනුවට වෙළෙඳපොළ ආර්ථික ක්‍රමයක් හඳුන්වා දීමට ඔහුගේ රජය උත්සාහ කළේය.

මෙම වෙනස්කම් අතරතුර රාජ්‍ය ආයතන පෞද්ගලීකරණය කිරීම, මිල පාලන ඉවත් කිරීම සහ ආර්ථික ප්‍රතිසංස්කරණ ක්‍රියාත්මක කිරීම සිදු විය.

=== 8.8 යෙල්ට්සින්ගේ පාලන සමයේ ආර්ථික හා දේශපාලන වෙනස්කම් ===

1990 දශකයේ මුල් භාගයේදී රුසියාව බරපතළ ආර්ථික අර්බුදයකට මුහුණ දුන්නේය. උද්ධමනය, විරැකියාව, නිෂ්පාදන අඩුවීම සහ ජනතාවගේ ජීවන වියදම ඉහළ යාම ප්‍රධාන ගැටලු බවට පත්විය.

===8.9 අල්මා-අටා ප්‍රකාශනය සහ ප්‍රොටෝකෝලය (1991) ==

[[File:RIAN archive 140800 Signing of Protocol on Establishing Commonwealth of Independent States.jpg|thumb|right|300px|1991 දෙසැම්බර් මාසයේ අල්මා-අටාහිදී CIS පිහිටුවීමේ ප්‍රොටෝකෝලය අත්සන් කිරීම]]

[[File:RIAN archive 41059 CIS heads of state.jpg|thumb|right|300px|අල්මා-අටා ගිවිසුමෙන් පසු රාජ්‍ය නායකයන්]]

1991 දෙසැම්බර් 21 දින කසකස්තානයේ අල්මා-අටා නගරයේදී ස්වාධීන රාජ්‍යයන්ගේ පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලය (CIS) පිහිටුවීමේ ක්‍රියාවලිය තවදුරටත් පුළුල් කරන ලදී.

1991 දෙසැම්බර් 8 දින බෙලරුස්, රුසියාව සහ යුක්රේනය විසින් අත්සන් කරන ලද ගිවිසුමට අදාළ ප්‍රොටෝකෝලය දෙසැම්බර් 21 දින අත්සන් කරන ලදී. එමගින් ආර්මේනියාව, අසර්බයිජානය, කසකස්තානය, කිර්ගිස්තානය, මෝල්ඩෝවා, තජිකිස්තානය, තුර්ක්මෙනිස්තානය සහ උස්බෙකිස්තානය ඇතුළු රාජ්‍යයන් ද CIS රාමුවට එක් විය.

[[File:Alma-Ata Declaration 1991.jpg|thumb|right|250px|1991 දෙසැම්බර් 21 දින අල්මා-අටා ප්‍රකාශනය]]

[[File:Protocol to the Agreement establishing the Commonwealth of Independent States.jpg|thumb|right|250px|CIS පිහිටුවීමේ ගිවිසුමට අදාළ ප්‍රොටෝකෝලය]]

මෙම ප්‍රොටෝකෝලය CIS පිහිටුවීමේ ගිවිසුමේ අනිවාර්ය කොටසක් බව එහි සඳහන් විය. අල්මා-අටා ප්‍රකාශනය මගින් සාමාජික රාජ්‍යයන් අතර ස්වෛරී සමානාත්මතාව, භෞමික අඛණ්ඩතාව සහ අභ්‍යන්තර කටයුතුවලට මැදිහත් නොවීම වැනි මූලධර්ම තහවුරු කරන ලදී.

== මූලාශ්‍ර ==

* [https://documents.un.org/api/symbol/access?l=en&amp;s=A%2F47%2F60&amp;t=pdf එක්සත් ජාතීන්ගේ ලේඛනය – A/47/60]
* [https://e-cis.info/page/3373/79406/ අල්මා-අටා ප්‍රකාශනය – CIS]
* [https://cis-legislation.com/document.fwx?rgn=3933 ප්‍රොටෝකෝලයේ සම්පූර්ණ පාඨය]

1993 දී රුසියානු ජනාධිපතිවරයා සහ පාර්ලිමේන්තුව අතර බරපතළ දේශපාලන ගැටුමක් ඇති විය. එම අර්බුදයෙන් පසුව 1993 දෙසැම්බර් මාසයේදී නව රුසියානු ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවක් ජනමත විචාරණයකින් අනුමත කරන ලදී.

=== 8.10 සෝවියට් සංගමය බිඳවැටීමේ ලෝක බලපෑම ===

සෝවියට් සංගමය බිඳවැටීම ලෝක දේශපාලනයේ විශාල වෙනසක් ඇති කළේය.

* සීතල යුද්ධයේ අවසානය සනිටුහන් විය.
* හිටපු සෝවියට් සමූහාණ්ඩු 15 ස්වාධීන රාජ්‍ය බවට පත්විය.
* ලෝකයේ බලවත්ම රාජ්‍ය දෙකක් අතර පැවති ද්විධ්‍රැව බල තුලනය අවසන් විය.
* රුසියාව ජාත්‍යන්තර දේශපාලනයේ ප්‍රධාන රාජ්‍යයක් ලෙස ඉදිරියට පැමිණියේය.
* නැගෙනහිර යුරෝපයේ සහ මධ්‍යම ආසියාවේ දේශපාලන හා ආර්ථික පරිවර්තන වේගවත් විය.

=== 8.11 සෝවියට් දේශයේ දජය යටතේ පැවැති රටවල් ===

== සෝවියට් සංගමයේ සාමාජික ජනරජ ==

සෝවියට් සංගමය ජනරජ 15කින් සමන්විත වූ රාජ්‍යයකි. 1991දී සෝවියට් සංගමය විසුරුවා හැරීමෙන් පසු එම ජනරජ ස්වාධීන රාජ්‍ය බවට පත් විය.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! අංකය
! ජනරජය
! වර්තමාන ජාතික ධජය
! අගනුවර
|-
| 1
| රුසියානු සෝවියට් ෆෙඩරේටිව් සමාජවාදී ජනරජය
| [[ගොනුව:Flag of Russia.svg|50px]]
| මොස්කව්
|-
| 2
| යුක්රේන සෝවියට් සමාජවාදී ජනරජය
| [[ගොනුව:Flag of Ukraine.svg|50px]]
| කියෙව්
|-
| 3
| බෙලරුසියානු සෝවියට් සමාජවාදී ජනරජය
| [[ගොනුව:Flag of Belarus.svg|50px]]
| මින්ස්ක්
|-
| 4
| උස්බෙක් සෝවියට් සමාජවාදී ජනරජය
| [[ගොනුව:Flag of Uzbekistan.svg|50px]]
| තෂ්කෙන්ට්
|-
| 5
| කසක් සෝවියට් සමාජවාදී ජනරජය
| [[ගොනුව:Flag of Kazakhstan.svg|50px]]
| අල්මා-අටා
|-
| 6
| ජෝර්ජියානු සෝවියට් සමාජවාදී ජනරජය
| [[ගොනුව:Flag of Georgia.svg|50px]]
| ටිබිලිසි
|-
| 7
| අසර්බයිජානු සෝවියට් සමාජවාදී ජනරජය
| [[ගොනුව:Flag of Azerbaijan.svg|50px]]
| බාකු
|-
| 8
| ලිතුවේනියානු සෝවියට් සමාජවාදී ජනරජය
| [[ගොනුව:Flag of Lithuania.svg|50px]]
| විල්නියස්
|-
| 9
| මෝල්දාවියානු සෝවියට් සමාජවාදී ජනරජය
| [[ගොනුව:Flag of Moldova.svg|50px]]
| කිෂිනෙව්
|-
| 10
| ලැට්වියානු සෝවියට් සමාජවාදී ජනරජය
| [[ගොනුව:Flag of Latvia.svg|50px]]
| රීගා
|-
| 11
| කිර්ගිස් සෝවියට් සමාජවාදී ජනරජය
| [[ගොනුව:Flag of Kyrgyzstan.svg|50px]]
| ෆ්රුන්සේ
|-
| 12
| තජික් සෝවියට් සමාජවාදී ජනරජය
| [[ගොනුව:Flag of Tajikistan.svg|50px]]
| දුෂාන්බේ
|-
| 13
| ආර්මේනියානු සෝවියට් සමාජවාදී ජනරජය
| [[ගොනුව:Flag of Armenia.svg|50px]]
| යෙරෙවන්
|-
| 14
| තුර්ක්මෙනිස් සෝවියට් සමාජවාදී ජනරජය
| [[ගොනුව:Flag of Turkmenistan.svg|50px]]
| අෂ්ගාබාත්
|-
| 15
| එස්තෝනියානු සෝවියට් සමාජවාදී ජනරජය
| [[ගොනුව:Flag of Estonia.svg|50px]]
| ටැලින්
|}

සෝවියට් සංගමයේ බිඳවැටීම ලෝක ඉතිහාසයේ නව යුගයක ආරම්භය සනිටුහන් කළේය. කොමියුනිස්ට් පාලනය යටතේ පැවති විශාල රාජ්‍යයක් විසුරුවා හැරීමත් සමඟ නව ස්වාධීන රාජ්‍ය ගණනාවක් බිහි විය. එමඟින් රුසියාව ඇතුළු හිටපු සෝවියට් සමූහාණ්ඩුවල දේශපාලන, ආර්ථික සහ ජාත්‍යන්තර සබඳතා නව දිශාවකට යොමු විය.


== නැගෙනහිර යුරෝපයේ සෝවියට් බලපෑම යටතේ පැවති රාජ්‍යයන් ==

දෙවන ලෝක යුද්ධයෙන් පසුව නැගෙනහිර සහ මධ්‍යම යුරෝපයේ රටවල් කිහිපයක කොමියුනිස්ට් පාලන ක්‍රම ස්ථාපිත විය. මෙම රටවල් සෝවියට් සංගමයේ සාමාජික ජනරජ නොවූ නමුත්, ඒවායින් බොහොමයක් සෝවියට් සංගමයේ දේශපාලන හා හමුදා බලපෑම යටතේ පැවතුණි. මෙම කලාපය සාමාන්‍යයෙන් නැගෙනහිර කඳවුර (Eastern Bloc) ලෙස හැඳින්වේ.

=== ප්‍රධාන රාජ්‍යයන් ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! අංකය
! රට
! ධජය
! අගනුවර
|-
| 1
| [[පෝලන්තය]]
| [[ගොනුව:Flag of Poland.svg|50px]]
| වෝර්සෝ
|-
| 2
| [[නැගෙනහිර ජර්මනිය]]
| [[ගොනුව:Flag of East Germany.svg|50px]]
| නැගෙනහිර බර්ලින්
|-
| 3
| [[චෙකොස්ලොවැකියාව]]
| [[ගොනුව:Flag of Czechoslovakia.svg|50px]]
| ප්‍රාග්
|-
| 4
| [[හංගේරියාව]]
| [[ගොනුව:Flag of Hungary.svg|50px]]
| බුඩාපෙස්ට්
|-
| 5
| [[රුමේනියාව]]
| [[ගොනුව:Flag of Romania.svg|50px]]
| බුකාරෙස්ට්
|-
| 6
| [[බල්ගේරියාව]]
| [[ගොනුව:Flag of Bulgaria.svg|50px]]
| සොෆියා
|-
| 7
| [[ඇල්බේනියාව]]
| [[ගොනුව:Flag of Albania.svg|50px]]
| ටිරානා
|}

මෙම රාජ්‍යයන්ගෙන් බොහොමයක් 1955දී පිහිටුවන ලද වෝර්සෝ ගිවිසුම් සංවිධානයට (Warsaw Pact) සම්බන්ධ විය. ඇල්බේනියාව 1968දී එම සංවිධානයෙන් නිල වශයෙන් ඉවත් විය.

=== සෝවියට් සංගමය සහ නැගෙනහිර යුරෝපය අතර වෙනස ===

ඉහත සඳහන් රටවල් සෝවියට් සංගමයේ කොටස් නොවීය. ඒවාට තමන්ගේම රාජ්‍ය නාම, භූමි ප්‍රදේශ සහ ආණ්ඩු තිබුණි. එහෙත් සීතල යුද්ධ සමයේදී ඒවායින් බොහොමයක් සෝවියට් සංගමය සමඟ දේශපාලන, ආර්ථික සහ හමුදා සම්බන්ධතා පවත්වාගෙන ගියේය.

== මූලාශ්‍ර ==

* [https://history.state.gov/milestones/1989-1992/collapse-soviet-union United States Department of State – The Collapse of the Soviet Union]
* [https://2001-2009.state.gov/r/pa/ho/time/pcw/108229.htm United States Department of State – Dissolution of the USSR and the Establishment of Independent Republics]
* [https://nsarchive.gwu.edu/briefing-book/russia-programs/2021-12-21/end-soviet-union-1991 National Security Archive – The End of the Soviet Union]
* [https://ieres.elliott.gwu.edu/project/soviet-dissolution-30-years-later/ George Washington University – Soviet Dissolution 30 Years Later]

9. වන පරිච්ඡේදය 


{{තොරතුරුකොටුව පුද්ගලයා
| name = ව්ලැඩිමීර් පුටින්
| image = Vladimir Putin portrait (2024-02-23).png
| caption = ව්ලැඩිමීර් ව්ලැඩිමිරොවිච් පුටින්
| birth_date = {{Birth date and age|1952|10|7}}
| birth_place = ලෙනින්ග්‍රෑඩ්, සෝවියට් සංගමය
| nationality = රුසියානු
| occupation = දේශපාලනඥයා
| office = රුසියාවේ ජනාධිපති
| term_start = 7 මැයි 2012
}}

9.1 '''ව්ලැඩිමීර් ව්ලැඩිමිරොවිච් පුටින්''' (රුසියානු: Владимир Владимирович Путин; උපත 1952 ඔක්තෝබර් 7) යනු රුසියානු දේශපාලනඥයෙකු වන අතර 1999 දෙසැම්බර් මාසයේ සිට රුසියාවේ දේශපාලන නායකත්වයේ ප්‍රධාන භූමිකාවක් ඉටු කරමින් සිටින පුද්ගලයෙකි. ඔහු 2000 සිට 2008 දක්වාත්, 2012 සිට නැවතත් රුසියාවේ ජනාධිපතිවරයා ලෙසත් කටයුතු කළේය. 2008 සිට 2012 දක්වා ඔහු රුසියාවේ අගමැතිවරයා විය.

පුටින්ගේ දේශපාලන ජීවිතය සෝවියට් සංගමයේ රාජ්‍ය ආරක්ෂක කමිටුව (Committee for State Security – KGB) සමඟ සම්බන්ධ වී තිබේ. ඔහු එහි නිලධාරියෙකු ලෙස සේවය කළ අතර පසුව රුසියානු රාජ්‍ය පරිපාලනයට එක්විය. 1998 දී රුසියානු ෆෙඩරල් ආරක්ෂක සේවයේ (FSB) අධ්‍යක්ෂවරයා බවට පත්වීමෙන් පසු ඔහු ජාතික දේශපාලනයේ ඉහළට පැමිණියේය.

ඔහුගේ පාලන කාලය තුළ රුසියාවේ ආර්ථිකය, ආරක්ෂක ප්‍රතිපත්ති, විදේශ සබඳතා සහ දේශපාලන පද්ධතියේ සැලකිය යුතු වෙනස්කම් සිදුවිය. 2014 දී ක්‍රිමියාව රුසියාවට ඈඳා ගැනීම සහ 2022 පෙබරවාරි 24 දින යුක්රේනයට එරෙහිව ආරම්භ කළ පූර්ණ පරිමාණ ආක්‍රමණය ඔහුගේ පාලන සමයේ ප්‍රධාන ජාත්‍යන්තර සිදුවීම් වේ.

9.1.1== මුල් ජීවිතය සහ අධ්‍යාපනය ==

[[ගොනුව:Vladimir Putin portrait (2024-02-23).png|දකුණට|thumb|200px|ව්ලැඩිමීර් ව්ලැඩිමිරොවිච් පුටින්]]

පුටින් 1952 ඔක්තෝබර් 7 වැනිදා එවකට සෝවියට් සංගමයට අයත් ලෙනින්ග්‍රෑඩ් නගරයේදී උපත ලැබීය. වර්තමානයේ එම නගරය ශාන්ත පීටර්ස්බර්ග් ලෙස හැඳින්වේ.

ඔහුගේ පියා ව්ලැඩිමීර් ස්පිරිඩොනොවිච් පුටින් සහ මව මරියා ඉවානොව්නා පුටිනා වූහ. දෙවන ලෝක යුද්ධයෙන් පසු සෝවියට් සමාජයේ පැවති ආර්ථික හා සමාජ පරිසරය තුළ ඔහු හැදී වැඩුණි.

පුටින් ලෙනින්ග්‍රෑඩ් රාජ්‍ය විශ්වවිද්‍යාලයේ නීතිය හැදෑරීය. 1975 දී ඔහු නීති උපාධිය ලබාගත්තේය. විශ්වවිද්‍යාල අධ්‍යාපනයෙන් පසු ඔහු සෝවියට් රාජ්‍ය ආරක්ෂක සේවයට එක්විය.

9.2 == කේ.ජී.බී. (KGB) සංවිධානය යනු කුමක්ද? ==

[[ගොනුව:Lubyanka Building.jpg|දකුණට|thumb|250px|මොස්කව්හි ලුබියන්කා ගොඩනැගිල්ල. පැරණි කේ.ජී.බී. මූලස්ථානය මෙහි පිහිටා තිබිණි.]]

කේ.ජී.බී. (KGB) යනු සෝවියට් සංගමයේ ප්‍රධාන රාජ්‍ය ආරක්ෂක හා බුද්ධි තොරතුරු රැස්කිරීමේ ආයතනය විය. එහි රුසියානු සම්පූර්ණ නාමය ''Komitet Gosudarstvennoy Bezopasnosti'' වන අතර ඉංග්‍රීසි නාමය ''Committee for State Security'' වේ. සිංහලෙන් එය රාජ්‍ය ආරක්ෂක කමිටුව ලෙස හැඳින්වේ.

මෙම සංවිධානය 1954 දී පිහිටුවන ලද අතර 1991 දී සෝවියට් සංගමය බිඳවැටීමත් සමඟ විසුරුවා හරින ලදී.

එහි ප්‍රධාන කාර්යයන් වූයේ:

* විදේශ රටවල බුද්ධි තොරතුරු රැස් කිරීම.
* සෝවියට් සංගමයේ අභ්‍යන්තර ආරක්ෂාව පවත්වාගෙන යාම.
* ප්‍රතිබුද්ධි මෙහෙයුම් සිදු කිරීම.
* රාජ්‍ය රහස් ආරක්ෂා කිරීම.
* දේශසීමා ආරක්ෂාව සම්බන්ධ කටයුතු සිදු කිරීම.
* රාජ්‍ය විරෝධී ක්‍රියාකාරකම් නිරීක්ෂණය කිරීම.


සීතල යුද්ධ සමයේදී කේ.ජී.බී. සංවිධානය ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදයේ මධ්‍යම බුද්ධි ඒජන්සිය (CIA) ඇතුළු බටහිර රටවල බුද්ධි ආයතන සමඟ තරගකාරී සම්බන්ධතාවක සිටියේය.


1991 දී සෝවියට් සංගමය බිඳවැටීමෙන් පසු කේ.ජී.බී. සංවිධානයේ කාර්යයන් නව රුසියානු ආයතන වෙත බෙදා දෙන ලදී. ඒ අතර ෆෙඩරල් ආරක්ෂක සේවය (FSB) වැදගත් ස්ථානයක් ගනී.


9.3 == කේ.ජී.බී. නිලධාරියෙකු ලෙස පුටින් ==

[[ගොනුව:Lubyanka Building.jpg|දකුණට|thumb|220px|කේ.ජී.බී. සංවිධානයේ පැරණි මූලස්ථානය පිහිටි ලුබියන්කා ගොඩනැගිල්ල]]

1975 දී විශ්වවිද්‍යාල අධ්‍යාපනය අවසන් කිරීමෙන් පසු පුටින් කේ.ජී.බී. සංවිධානයට එක්විය. ඔහුට බුද්ධි තොරතුරු රැස්කිරීම සහ ආරක්ෂක කටයුතු පිළිබඳ පුහුණුව ලබා දෙන ලදී.

1980 දශකයේදී ඔහු නැගෙනහිර ජර්මනියේ ඩ්‍රෙස්ඩන් නගරයේ සේවය කළේය. එවකට නැගෙනහිර ජර්මනිය සෝවියට් සංගමයේ ප්‍රධාන සමාජවාදී සගයෙකු විය.

1989 දී බර්ලින් තාප්පය බිඳවැටීමත් සමඟ නැගෙනහිර ජර්මනියේ කොමියුනිස්ට් පාලනය අවසන් විය. මෙම දේශපාලන වෙනස්කම් පුටින්ගේ සේවා ජීවිතයට ද බලපෑවේය.

1990 දී ඔහු සෝවියට් සංගමයට ආපසු පැමිණියේය. 1991 දී කේ.ජී.බී. සේවයෙන් ඉවත් විය.

9.4 == සෝවියට් සංගමය බිඳවැටීම සහ දේශපාලන ජීවිතයේ ආරම්භය ==

1991 දෙසැම්බර් මාසයේදී සෝවියට් සංගමය නිල වශයෙන් බිඳවැටීමෙන් පසු රුසියාව නව දේශපාලන හා ආර්ථික පරිවර්තනයකට මුහුණ දුන්නේය.

පුටින් ලෙනින්ග්‍රෑඩ් නගරයේ දේශපාලන හා පරිපාලන කටයුතුවලට සම්බන්ධ විය. එවකට නගරාධිපතිවරයා වූ ඇනටෝලි සොබ්චක් සමඟ ඔහු සමීපව කටයුතු කළේය.

ඔහු නගරයේ විදේශ සබඳතා හා ආර්ථික කටයුතු සම්බන්ධ වගකීම් දැරීය. පසුව ශාන්ත පීටර්ස්බර්ග් නගරයේ නියෝජ්‍ය නගරාධිපතිවරයා බවට පත්විය.

1996 දී ඔහු මොස්කව් නගරයට ගොස් රුසියානු ජනාධිපති කාර්යාලයේ පරිපාලන කටයුතුවලට සම්බන්ධ විය.

9.5 == ෆෙඩරල් ආරක්ෂක සේවයේ අධ්‍යක්ෂවරයා වීම ==

1998 ජූලි මාසයේදී රුසියානු ජනාධිපති බොරිස් යෙල්ට්සින් විසින් පුටින් රුසියානු ෆෙඩරල් ආරක්ෂක සේවයේ (FSB) අධ්‍යක්ෂවරයා ලෙස පත් කරන ලදී.

මෙම ආයතනය සෝවියට් කේ.ජී.බී. සංවිධානයේ අභ්‍යන්තර ආරක්ෂක කාර්යයන්ගෙන් කොටසක් භාරගත් පසුකාලීන ආයතනයකි.

1999 දී පුටින් රුසියානු ආරක්ෂක මණ්ඩලයේ ලේකම්වරයා ලෙස ද කටයුතු කළේය. මෙම තනතුරු ඔහුගේ දේශපාලන නැගීමට වැදගත් පසුබිමක් සැපයීය.

9.6 == අගමැති ධුරයට පත්වීම සහ ජනාධිපති ධුරයට පැමිණීම ==

[[ගොනුව:Inauguration of Vladimir Putin 7 May 2000-12.jpg|දකුණට|thumb|250px|2000 දී ජනාධිපති ධුරයට පත්වීමෙන් පසු පුටින් සහ බොරිස් යෙල්ට්සින්]]

1999 අගෝස්තු මාසයේදී ජනාධිපති බොරිස් යෙල්ට්සින් විසින් පුටින් රුසියාවේ අගමැතිවරයා ලෙස පත් කරන ලදී.

එවකට රුසියාව ආර්ථික අර්බුද, දේශපාලන අස්ථාවරත්වය සහ චෙච්නියානු ගැටුම ඇතුළු අභියෝග රැසකට මුහුණ දෙමින් සිටියේය.

1999 දෙසැම්බර් 31 වැනිදා බොරිස් යෙල්ට්සින් ජනාධිපති ධුරයෙන් ඉල්ලා අස්විය. එම අවස්ථාවේදී පුටින් වැඩබලන ජනාධිපතිවරයා බවට පත්විය.

2000 මාර්තු 26 වැනිදා පැවති ජනාධිපතිවරණයෙන් ඔහු ජයග්‍රහණය කළේය. 2000 මැයි 7 වැනිදා රුසියාවේ ජනාධිපති ධුරයේ දිවුරුම් දුන්නේය.

[[ගොනුව:Putin inauguration 2000.jpg|දකුණට|thumb|250px|2000 මැයි 7 දින පුටින්ගේ ජනාධිපති දිවුරුම් දීම]]

9.7 == පළමු ජනාධිපති ධුර කාලය (2000–2004) ==

පුටින්ගේ පළමු ජනාධිපති ධුර කාලයේදී රුසියාවේ මධ්‍යම ආණ්ඩුවේ බලය ශක්තිමත් කිරීම ප්‍රධාන ප්‍රතිපත්තියක් විය.

ප්‍රාදේශීය පාලන ආයතන සහ මධ්‍යම රජය අතර බලතල නැවත සංවිධානය කිරීමට ඔහු පියවර ගත්තේය.

මෙම කාලයේදී රුසියානු ආර්ථිකය වර්ධනය වූ අතර තෙල් සහ ස්වාභාවික ගෑස් අපනයනයෙන් ලැබුණු ආදායම එයට වැදගත් විය.

කෙසේ වෙතත් මාධ්‍ය නිදහස, දේශපාලන විරුද්ධවාදීන්ගේ අයිතිවාසිකම් සහ බලය මධ්‍යගත කිරීම පිළිබඳ විවේචන ද ඇති විය.

9.8 == දෙවන ජනාධිපති ධුර කාලය (2004–2008) ==

2004 මාර්තු මාසයේ පැවති ජනාධිපතිවරණයෙන් පුටින් නැවතත් ජයග්‍රහණය කළේය.

මෙම කාලයේදී රුසියාවේ ආර්ථික වර්ධනය අඛණ්ඩව පැවති අතර බලශක්ති සම්පත් ජාත්‍යන්තර දේශපාලනයේ වැදගත් මෙවලමක් බවට පත්විය.

රුසියාව ජාත්‍යන්තර දේශපාලනය තුළ තම බලපෑම වැඩි කිරීමට උත්සාහ කළේය.

2008 දී ඔහුගේ දෙවන අඛණ්ඩ ජනාධිපති ධුර කාලය අවසන් විය.

9.9 == දිමිත්‍රි මෙද්වදෙව් පාලනය සහ පුටින් අගමැති වීම (2008–2012) ==

[[ගොනුව:Dmitry Medvedev with Vladimir Putin-1.jpg|දකුණට|thumb|250px|2008 දී අගමැති ව්ලැඩිමීර් පුටින් සහ ජනාධිපති දිමිත්‍රි මෙද්වදෙව්]]

රුසියානු ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව අනුව එක දිගට ජනාධිපති ධුර කාල දෙකක් සම්පූර්ණ කළ පුටින්ට 2008 දී තවත් අඛණ්ඩ ධුර කාලයක් සඳහා තරග කිරීමට නොහැකි විය.

ඒ අනුව 2008 දී දිමිත්‍රි මෙද්වදෙව් ජනාධිපතිවරයා බවට පත්විය. පුටින් අගමැති ධුරයට පත්විය.

මෙම කාලයේදී රුසියානු රජයේ ප්‍රධාන තීරණ ගැනීමේ ක්‍රියාවලිය තුළ පුටින්ට සැලකිය යුතු බලපෑමක් පැවතිණි.

2012 දී පුටින් නැවත ජනාධිපතිවරණයට ඉදිරිපත් වී ජයග්‍රහණය කළේය.

9.10 == නැවත ජනාධිපති ධුරයට පත්වීම (2012–2018) ==

2012 මැයි මාසයේදී පුටින් නැවතත් රුසියානු ජනාධිපති ධුරයට පත්විය.

මෙම කාලයේදී රුසියාවේ දේශපාලන බලය තවදුරටත් මධ්‍යගත විය. විපක්ෂ දේශපාලන කණ්ඩායම්, ස්වාධීන මාධ්‍ය සහ රාජ්‍ය නොවන සංවිධාන සම්බන්ධයෙන් රජයේ ප්‍රතිපත්ති විවේචනයට ලක්විය.

2014 දී ක්‍රිමියානු අර්බුදය ඇති වූ අතර එය රුසියාව සහ බටහිර රටවල් අතර සබඳතා දැඩි ලෙස පිරිහීමට හේතු විය.

9.11 == ක්‍රිමියාව අත්පත් කරගැනීම සහ යුක්රේන අර්බුදය (2014) ==

[[ගොනුව:Address by President of the Russian Federation 2014.jpg|දකුණට|thumb|250px|2014 මාර්තු 18 දින ක්‍රිමියාව සම්බන්ධයෙන් පුටින් කළ ප්‍රකාශය]]

2014 දී යුක්රේනයේ දේශපාලන අර්බුදයක් ඇති විය. එවකට ජනාධිපති වික්ටර් යනුකොවිච් බලයෙන් ඉවත් වීමෙන් පසු රුසියාව සහ යුක්රේනය අතර සබඳතා දැඩි ලෙස පිරිහුණි.

රුසියානු හමුදා ක්‍රිමියානු අර්ධද්වීපයේ පාලනය අත්පත් කරගත් අතර 2014 මාර්තු මාසයේදී රුසියාව ක්‍රිමියාව තම රටට ඈඳා ගත්තේය.

යුක්රේනය සහ බොහෝ ජාත්‍යන්තර රටවල් මෙම ක්‍රියාව යුක්රේනයේ භෞමික අඛණ්ඩතාව උල්ලංඝනය කිරීමක් ලෙස ප්‍රතික්ෂේප කළහ.

ඉන් අනතුරුව නැගෙනහිර යුක්රේනයේ ඩොනෙට්ස්ක් සහ ලුහාන්ස්ක් ප්‍රදේශවල සන්නද්ධ ගැටුම් වර්ධනය විය.

මෙම සිදුවීම් හේතුවෙන් රුසියාවට එරෙහිව බටහිර රටවල් ආර්ථික සම්බාධක පැනවීමට පියවර ගත්හ.

9.12 == 2018 ජනාධිපතිවරණය ==

2018 මාර්තු මාසයේ පැවති ජනාධිපතිවරණයෙන් පුටින් නැවතත් ජයග්‍රහණය කළේය.

ඔහුගේ සිව්වන ජනාධිපති ධුර කාලය 2018 මැයි මාසයේදී ආරම්භ විය.

මෙම කාලයේදී රුසියාවේ ආරක්ෂක ප්‍රතිපත්ති, ජාත්‍යන්තර සබඳතා සහ විදේශීය බලපෑම් පිළිබඳ ගැටලු ප්‍රමුඛ විය.

9.13 == 2020 ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා සංශෝධන ==

2020 දී රුසියානු ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවට සංශෝධන සිදු කරන ලදී.

එම සංශෝධන මගින් ජනාධිපති ධුර කාල ගණනය කිරීමේ ක්‍රමය වෙනස් කරන ලද අතර පුටින්ට තවත් ජනාධිපති ධුර කාල දෙකක් සඳහා තරග කිරීමට අවස්ථාව ලැබිණි.

මෙම සංශෝධන රුසියාවේ දේශපාලන බලය සහ ජනාධිපති ධුරයේ බලතල සම්බන්ධයෙන් ජාත්‍යන්තර අවධානයට ලක්විය.

9.14 == රුසියානු–යුක්රේන යුද්ධය (2022–වර්තමානය) ==

[[ගොනුව:20220224 Kyiv.jpg|දකුණට|thumb|250px|2022 පෙබරවාරි මාසයේ රුසියානු ආක්‍රමණය ආරම්භ වූ අවස්ථාවේ යුක්රේනයේ කියෙව් නගරය]]

2022 පෙබරවාරි 24 වැනිදා රුසියාව යුක්රේනයට එරෙහිව පූර්ණ පරිමාණ හමුදා ආක්‍රමණයක් ආරම්භ කළේය. එම තීරණය ගනු ලැබුවේ පුටින්ගේ නායකත්වය යටතේය.

රුසියානු රජය තම ක්‍රියාමාර්ග සඳහා ජාතික ආරක්ෂාව සහ නේටෝ සංවිධානයේ ව්‍යාප්තිය පිළිබඳ කරුණු ඉදිරිපත් කළේය. එහෙත් යුක්රේනය සහ බොහෝ රටවල් මෙම ක්‍රියාව ස්වාධීන රාජ්‍යයකට එරෙහි ආක්‍රමණයක් ලෙස හෙළා දුටුවේය.

යුද්ධය හේතුවෙන් යුක්රේනයේ නගර, නිවාස, රෝහල් සහ යටිතල පහසුකම් විනාශයට පත්විය. විශාල සංඛ්‍යාවක ජනතාව මියගිය අතර තවත් මිලියන ගණනකට තම නිවාස අතහැර වෙනත් ප්‍රදේශවලට හෝ රටවලට යාමට සිදුවිය.

මෙම යුද්ධය ලෝක ආර්ථිකයට ද බලපෑවේය. විශේෂයෙන් බලශක්ති මිල, ආහාර සැපයුම සහ ජාත්‍යන්තර වෙළෙඳාම සම්බන්ධයෙන් විශාල වෙනස්කම් ඇති විය.

[[ගොනුව:Clearing debris of a residential building in Kyiv, 2022-04-20 (962844).jpg|දකුණට|thumb|250px|රුසියානු ආක්‍රමණයෙන් පසු කියෙව්හි විනාශ වූ නේවාසික ගොඩනැගිල්ලක සුන්බුන් ඉවත් කිරීම]]

යුද්ධය සම්බන්ධයෙන් රුසියාවට එරෙහිව ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදය, යුරෝපා සංගමය සහ වෙනත් රටවල් ආර්ථික හා රාජ්‍යතාන්ත්‍රික සම්බාධක පැනවීය.

2023 මාර්තු 17 වැනිදා ජාත්‍යන්තර අපරාධ අධිකරණය (ICC) විසින් යුක්රේනයේ සිටින ළමුන් නීතිවිරෝධී ලෙස පිටුවහල් කිරීම සහ මාරු කිරීම සම්බන්ධයෙන් පුටින්ට එරෙහිව අත්අඩංගුවට ගැනීමේ වරෙන්තුවක් නිකුත් කරන ලදී. මෙය අධිකරණය විසින් නිකුත් කළ වරෙන්තුවක් වන අතර නඩු විභාගයකින් තීරණය වූ වරදකරුභාවයක් නොවේ.

යුක්රේන යුද්ධය 21 වැනි සියවසේ යුරෝපයේ ආරක්ෂාව, ජාත්‍යන්තර නීතිය සහ ලෝක බල තුලනය සම්බන්ධයෙන් ප්‍රධාන අභියෝගයක් බවට පත්විය.

9.15 == 2024 ජනාධිපතිවරණය සහ පස්වන ධුර කාලය ==

[[ගොනුව:Инаугурация Владимира Путина — 07 (7 мая 2024).jpg|දකුණට|thumb|250px|2024 මැයි 7 දින පුටින්ගේ පස්වන ජනාධිපති දිවුරුම් දීම]]

2024 මාර්තු මාසයේ පැවති රුසියානු ජනාධිපතිවරණයෙන් පුටින් නැවතත් ජයග්‍රහණය කළේය.

2024 මැයි 7 වැනිදා ඔහු පස්වන ජනාධිපති ධුර කාලය සඳහා දිවුරුම් දුන්නේය.

මෙම මැතිවරණය සම්බන්ධයෙන් විපක්ෂ දේශපාලන කණ්ඩායම් සහ බටහිර රටවල් විසින් විවේචන එල්ල කරන ලදී. මැතිවරණ තරගකාරීත්වය, දේශපාලන නිදහස සහ විපක්ෂ නායකයන්ට ඇති සීමා පිළිබඳ ගැටලු ඒ අතර විය.

2020 ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා සංශෝධන අනුව ඔහුට 2030 දී නැවත ජනාධිපතිවරණයට ඉදිරිපත් වීමට අවස්ථාව ඇත.

9.16 == පුටින්ගේ පාලන ක්‍රමය සහ විදේශ ප්‍රතිපත්තිය ==

පුටින්ගේ පාලන ක්‍රමයේ ප්‍රධාන ලක්ෂණයක් වන්නේ මධ්‍යම රජයේ බලය ශක්තිමත් කිරීමයි.

ඔහුගේ පාලන කාලය තුළ:

* මධ්‍යම ආණ්ඩුවේ බලතල ශක්තිමත් විය.
* ආරක්ෂක හා බුද්ධි අංශවලට වැඩි වැදගත්කමක් ලැබිණි.
* රුසියාවේ ජාත්‍යන්තර දේශපාලන බලපෑම වර්ධනය කිරීමට උත්සාහ කරන ලදී.
* බලශක්ති සම්පත් විදේශ ප්‍රතිපත්තියේ වැදගත් අංගයක් විය.
* චීනය ඇතුළු ආසියානු රටවල් සමඟ සබඳතා වර්ධනය විය.
* නේටෝ සංවිධානයේ ව්‍යාප්තියට විරෝධය පළ කරන ලදී.

පුටින්ගේ ආධාරකරුවන් ඔහු රුසියාවේ ස්ථාවරත්වය සහ ජාත්‍යන්තර බලය ශක්තිමත් කළ නායකයෙකු ලෙස සලකති.

එහෙත් විවේචකයන් ඔහුගේ පාලනය දේශපාලන නිදහස සීමා කිරීම, මාධ්‍ය නිදහසට බලපෑම් කිරීම සහ බලය එක් පුද්ගලයෙකු වටා මධ්‍යගත කිරීම සම්බන්ධයෙන් විවේචනය කරති.

9.17 == 2026 වන විට රුසියාවේ දේශපාලන තත්ත්වය ==

2026 වන විට ව්ලැඩිමීර් පුටින් රුසියාවේ ජනාධිපතිවරයා ලෙස කටයුතු කරයි.

ඔහුගේ දීර්ඝ පාලන කාලය තුළ රුසියාව සෝවියට් සංගමය බිඳවැටීමෙන් පසු ඇති වූ දේශපාලන හා ආර්ථික පරිවර්තනයන් හරහා ගමන් කර ඇත.

රුසියානු–යුක්රේන යුද්ධය, බටහිර රටවල් සමඟ පවතින ගැටුම්, ජාත්‍යන්තර සම්බාධක සහ චීනය සමඟ වර්ධනය වන සබඳතා ඔහුගේ පාලනයේ ප්‍රධාන අභියෝග අතර වේ.

== බලන්න ==

* [[සෝවියට් සංගමය]]
* [[සීතල යුද්ධය]]
* [[කේ.ජී.බී.]]
* [[බොරිස් යෙල්ට්සින්]]
* [[දිමිත්‍රි මෙද්වදෙව්]]
* [[රුසියාව]]
* [[රුසියානු–යුක්රේන යුද්ධය]]
* [[ක්‍රිමියානු අර්බුදය]]

== ආශ්‍රිත මූලාශ්‍ර ==

* [https://www.britannica.com/biography/Vladimir-Putin Encyclopaedia Britannica – Vladimir Putin]
* [https://www.britannica.com/topic/KGB KGB – Encyclopaedia Britannica]
* [https://www.icc-cpi.int/news/situation-ukraine-icc-judges-issue-arrest-warrants-against-vladimir-vladimirovich-putin-and International Criminal Court – Ukraine situation]
* [https://www.un.org/ United Nations]
* [https://www.kremlin.ru/ Kremlin – President of Russia]

[[ප්‍රවර්ගය:1952 උපත්]]
[[ප්‍රවර්ගය:ජීවතුන් අතර සිටින පුද්ගලයෝ]]
[[ප්‍රවර්ගය:රුසියානු ජනාධිපතිවරු]]
[[ප්‍රවර්ගය:රුසියානු දේශපාලනඥයෝ]]
[[ප්‍රවර්ගය:කේ.ජී.බී. නිලධාරීහු]]
ජ්ජ්


=පසුවදන=

සෝවියට් දේශය – නැගීම, සශ්‍රීකත්වය, ජාත්‍යන්තර සහයෝගිතාව සහ බිඳවැටීම
ඉතිහාසය යනු ජයග්‍රහණ සහ පරාජයන් පිළිබඳ කතාන්දරයක් පමණක් නොවේ. එය මිනිසුන්ගේ ජීවිත, ඔවුන්ගේ බලාපොරොත්තු, අරගල, කැපකිරීම් සහ අනාගත පරම්පරාවන්ට ඉතිරි කරන පාඩම්වල එකතුවකි. සෝවියට් දේශයේ ඉතිහාසය අධ්‍යයනය කිරීමේදී මට වඩාත් පැහැදිලි වූයේ එම සත්‍යයයි.
1917 රුසියානු විප්ලවයෙන් පසුව මාක්ස්වාදී සහ කොමියුනිස්ට්වාදී දේශපාලන අදහස් රුසියාව තුළ පමණක් නොව ලෝකයේ විවිධ රටවල ජනතාව අතර ද විශාල ආකර්ෂණයක් ඇති කළේය. සමාජ සමානාත්මතාව, පංති විෂමතාව අඩු කිරීම, කම්කරු අයිතිවාසිකම් සහ පොදු ජනතාවගේ ජීවන තත්ත්වය උසස් කිරීම පිළිබඳ වූ එම අදහස් බොහෝ ජනතාවගේ බලාපොරොත්තු බවට පත්විය.
එම ඓතිහාසික පරිවර්තනයේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස 1922 දී සෝවියට් සමාජවාදී සමූහාණ්ඩු සංගමය (USSR) පිහිටුවනු ලැබීය. විවිධ ජාතීන්ට, භාෂාවන්ට සහ සංස්කෘතීන්ට අයත් ජනරජ කිහිපයක් එක් රාජ්‍ය සංගමයක් යටතේ එක්වීම ලෝක ඉතිහාසයේ සුවිශේෂී සිදුවීමක් විය.
කාලයත් සමඟ සෝවියට් සංගමය ලෝකයේ ප්‍රබලතම දේශපාලන, ආර්ථික, විද්‍යාත්මක සහ යුද බලවතුන්ගෙන් එකක් බවට පත්විය. කාර්මික සංවර්ධනය, අභ්‍යවකාශ ගවේෂණය, විද්‍යාත්මක පර්යේෂණ, අධ්‍යාපනය සහ තාක්ෂණය යන ක්ෂේත්‍රවල එය ලෝකයට විශාල බලපෑමක් ඇති කළේය.
මාගේ අවධානයට විශේෂයෙන් ලක්වන්නේ සෝවියට් දේශය තම රටේ සංවර්ධනය පමණක් සලකා නොබලා, තමන්ට වඩා ආර්ථික වශයෙන් දුර්වල සහ සංවර්ධනය වෙමින් පැවති රටවලට ද සහයෝගය ලබාදීමට කටයුතු කළ ආකාරයයි.
ශ්‍රී ලංකාව එයට හොඳ උදාහරණයකි. 1958 දී ශ්‍රී ලංකාව සහ සෝවියට් සංගමය අතර ඇතිකරගත් ආර්ථික හා තාක්ෂණික සහයෝගිතාව යටතේ අපේ රටේ කාර්මික සංවර්ධනයට දායකත්වයක් ලැබුණි. ඔරුවල වානේ කර්මාන්තශාලාව, කැලණිය ටයර් කර්මාන්තශාලාව සහ මෝදර පිටි කර්මාන්තශාලාව වැනි කර්මාන්ත ඒ සම්බන්ධයෙන් සිහිපත් කළ හැකි උදාහරණ වේ.
එම සහයෝගය කර්මාන්තශාලා ඉදිකිරීමට පමණක් සීමා නොවීය. තාක්ෂණික දැනුම, යන්ත්‍රෝපකරණ, විශේෂඥ සහාය සහ කාර්මික අත්දැකීම් හුවමාරු කිරීම ද එහි වැදගත් අංගයන් විය.
සෝවියට් දේශයේ ජාත්‍යන්තර දායකත්වය තුළින් මට වඩාත් වැදගත් ලෙස පෙනෙන්නේ අධ්‍යාපන ක්ෂේත්‍රයයි.
ලෝකයේ විවිධ රටවලින් පැමිණි තරුණ තරුණියන්ට සෝවියට් විශ්වවිද්‍යාලවල අධ්‍යාපනය ලැබීමට ශිෂ්‍යත්ව සහ වෙනත් පහසුකම් සලසා දී තිබුණි. ශ්‍රී ලංකාව ඇතුළු ආසියානු, අප්‍රිකානු සහ ලතින් ඇමරිකානු රටවල සිසුන්ට වෛද්‍ය විද්‍යාව, ඉංජිනේරු විද්‍යාව, විද්‍යාව, තාක්ෂණය, කෘෂිකර්මය සහ වෙනත් විෂයයන් හැදෑරීමට අවස්ථාව ලැබුණි.
මොස්කව්හි මහජන මිත්‍රත්ව විශ්වවිද්‍යාලය (People's Friendship University) වැනි අධ්‍යාපන ආයතන ඒ සඳහා වැදගත් කාර්යභාරයක් ඉටු කළේය.
එම ශිෂ්‍යත්ව අවස්ථා හරහා විදේශීය සිසුන්ට තම මව් රටවලදී ලබාගැනීමට අපහසු වූ උසස් අධ්‍යාපන අවස්ථා හිමිවිය. ඔවුන්ගෙන් බොහෝ දෙනෙක් පසුව වෛද්‍යවරුන්, ඉංජිනේරුවන්, විද්‍යාඥයන්, ගුරුවරුන් සහ වෙනත් වෘත්තිකයන් බවට පත්ව තම රටවල සංවර්ධනයට දායක වූහ. තවත් පිරිසක් ලෝකයේ විවිධ රටවල සේවය කරමින් සිටිති.
ශ්‍රී ලංකාවේ ද අද සෝවියට් දේශයේ අධ්‍යාපනය ලැබූ වෛද්‍යවරුන්, ඉංජිනේරුවන් සහ වෙනත් වෘත්තිකයන් සිටීම එම අධ්‍යාපනික සබඳතාවේ දිගුකාලීන ප්‍රතිඵලයකි.
එදා බොහෝ සිසුන්ට ශිෂ්‍යත්ව යටතේ අධ්‍යාපනය, නවාතැන් සහ ජීවන පහසුකම් ලබාගැනීමට හැකි විය. එය හුදෙක් එක් පුද්ගලයෙකුගේ අධ්‍යාපනය සඳහා කළ ආයෝජනයක් නොව, ඔහුගේ හෝ ඇයගේ මව් රටේ අනාගතයට කළ ආයෝජනයක් ලෙස ද සැලකිය හැකිය.
සෝවියට් දේශයේ සමාජ හා ආර්ථික ජීවිතය පිළිබඳව ද මට වැදගත් අදහසක් තිබේ. එහි පැවති පොදු ආර්ථික ක්‍රමය තුළ අධ්‍යාපනය, සෞඛ්‍ය සේවා, නිවාස සහ මූලික අවශ්‍යතා සපුරාලීම සඳහා රාජ්‍යය විශාල වගකීමක් දැරීය. ආහාර ද්‍රව්‍ය, පොත්පත් සහ බොහෝ අත්‍යවශ්‍ය සේවා සාපේක්ෂව අඩු මිලකට ලබාගැනීමට ජනතාවට හැකි වූ අවස්ථා තිබුණි.
එම සමාජ ආරක්ෂණ ක්‍රමය සහ ආර්ථික සහයෝගිතාව බොහෝ ජනතාවගේ ජීවිතවලට බලපෑවේය. එහෙත් එම පද්ධතිය තුළ දේශපාලන නිදහස සීමා වීම, මධ්‍යගත පාලනය, බලය සංකේන්ද්‍රණය වීම, නිෂ්පාදන හා සැපයුම් ගැටලු සහ ඇතැම් කාලවල ආහාර හිඟයන් වැනි බරපතළ අඩුපාඩු ද පැවති බව අමතක නොකළ යුතුය.
1980 දශකයේ මිහායිල් ගොර්බචොව් හඳුන්වා දුන් ග්ලාස්නොස්ට් සහ පෙරෙස්ත්‍රොයිකා ප්‍රතිසංස්කරණ සමඟ සෝවියට් සමාජය තුළ විශාල පරිවර්තනයක් ඇති විය. එහි අවසාන ප්‍රතිඵලයක් ලෙස 1991 දී සෝවියට් සංගමය විසුරුවා හැරුණි. එතෙක් එකම රාජ්‍ය සංගමයක් තුළ පැවති ජනරජ ස්වාධීන රාජ්‍ය බවට පත්විය.
එම බිඳවැටීමෙන් පසුව පැරණි සෝවියට් ජනරජවලට විවිධාකාර ආර්ථික හා සමාජීය අභියෝගවලට මුහුණදීමට සිදුවිය. කර්මාන්ත පද්ධති බිඳවැටීම, රැකියා අහිමිවීම, උද්ධමනය, සැපයුම් ජාල අඩපණ වීම සහ ජනතාවගේ මිලදී ගැනීමේ හැකියාව පහත වැටීම වැනි තත්ත්වයන් ඇතැම් රටවල දක්නට ලැබුණි.
මගේ අදහස අනුව, මෙහිදී අප අවධානය යොමු කළ යුතු තවත් කරුණක් තිබේ. සෝවියට් සංගමය තුළ පැවති පොදු ආර්ථික සබඳතා, නිෂ්පාදන ජාල, සම්පත් බෙදාගැනීම සහ අන්‍යෝන්‍ය සහයෝගිතාව විසුරුවා හැරීමෙන් පසුව එම රටවලට වෙන වෙනම තම ආර්ථික ශක්තිය ගොඩනඟා ගැනීමට සිදුවිය. කලින් තිබූ පොදු වෙළෙඳපොළ හා සැපයුම් පද්ධති වෙනස් වීමෙන් ඇතැම් ජනතාවට දැඩි දුෂ්කරතාවලට මුහුණදීමට සිදුවිය.
එමෙන්ම සෝවියට් දේශය සමඟ අධ්‍යාපනික, කාර්මික හා තාක්ෂණික සබඳතා පවත්වාගෙන ගිය ශ්‍රී ලංකාව වැනි රටවලට ද එම ජාත්‍යන්තර සබඳතා වෙනස් වීමේ බලපෑම් දැනෙන්නට විය.
අද විදේශීය සිසුන්ට රුසියාව ඇතුළු පැරණි සෝවියට් ජනරජවල අධ්‍යාපනය ලැබීමට විවිධ ශිෂ්‍යත්ව සහ මුදල් ගෙවා ඉගෙනීමේ අවස්ථා තිබුණ ද, එදා පැවති සෝවියට් සංගමයේ පොදු අධ්‍යාපනික සහයෝගිතා පද්ධතියට එය සමාන නොවේ.
මෙම සියලු කරුණු දෙස බලන විට මට සිතෙන්නේ සෝවියට් දේශයේ බිඳවැටීම යනු රටක දේශපාලන පාලනයක් අවසන් වීම පමණක් නොවන බවයි. එය දශක ගණනාවක් පුරා ගොඩනැඟුණු ආර්ථික, කාර්මික, අධ්‍යාපනික සහ ජාත්‍යන්තර සහයෝගිතා පද්ධතියක විශාල වෙනසක් ද විය.
මගේ පෞද්ගලික විග්‍රහයේදී වඩාත් සංවේදී කරුණ වන්නේ, පරම්පරා ගණනාවක් විසින් ගොඩනඟන ලද සමාජ හා ආර්ථික සම්පත්, පොදු සංවර්ධන ක්‍රම සහ ජනතා සුබසාධන පද්ධති බිඳවැටීමෙන් පසුව ඒවා නැවත ගොඩනඟා ගැනීම කෙතරම් දුෂ්කර කාර්යයක් වූවාද යන්නයි.
සෝවියට් දේශයේ පැවති සියල්ල නිවැරදි යැයි හෝ එහි පාලන ක්‍රමයේ සියලු අංග අනුමත කළ යුතු යැයි මම නොකියමි. එහි තිබූ දේශපාලන සීමා, ආර්ථික දුර්වලතා සහ ජනතාව මුහුණදුන් අසාධාරණකම් ද ඉතිහාසයේ කොටසකි. එහෙත් එම රට විසින් ගොඩනඟන ලද අධ්‍යාපනික, විද්‍යාත්මක, කාර්මික සහ ජාත්‍යන්තර සහයෝගිතා දායකත්වය ද නොසලකා හැරිය නොහැකිය.
අවසානයේ මගේ සිතට නැඟෙන ප්‍රධාන අදහස මෙයයි.
සෝවියට් දේශය විසින් ගොඩනඟන ලද සශ්‍රීකත්වය, කාර්මික ශක්තිය, අධ්‍යාපනික අවස්ථා සහ ජාත්‍යන්තර සහයෝගිතාව එම සංගමය බිඳවැටීමත් සමඟ විශාල පරිවර්තනයකට ලක් විය. කලක් එකම ආර්ථික හා දේශපාලන ව්‍යුහයක් තුළ එකට බැඳී සිටි ජනරජවලට පසුව වෙන වෙනම තම අනාගතය ගොඩනඟා ගැනීමට සිදුවිය. ඒ සමඟ එදා තිබූ ඇතැම් පොදු වාසි සහ සහයෝගිතා ද අහිමි විය.
එබැවින් සෝවියට් දේශයේ ඉතිහාසය අපට ලබාදෙන වැදගත්ම පාඩම වන්නේ රාජ්‍යයක ශක්තිය ගොඩනැඟීම පමණක් නොව, එම ශක්තිය ජනතාවගේ යහපත වෙනුවෙන් සාධාරණව භාවිත කිරීම, දේශපාලන නිදහස ආරක්ෂා කිරීම සහ අනාගත පරම්පරාවන් වෙනුවෙන් සමාජීය හා ආර්ථික ස්ථාවරත්වය පවත්වා ගැනීම ද අත්‍යවශ්‍ය බවයි.
අතීතයේ සිදු වූ දේ වෙනස් කළ නොහැකිය. එහෙත් එම ඉතිහාසයෙන් පාඩම් ඉගෙනගෙන වඩාත් සාධාරණ, සාමකාමී සහ මානුෂීය ලෝකයක් ගොඩනැඟීමට අපට හැකියාව තිබේ.
සෝවියට් දේශයේ ඉතිහාසය පිළිබඳ මෙම කියවීම මගේ සිතේ ඉතිරි කළ අවසාන පණිවිඩය එයයි.

කතුවරයා  🙏</text>
      <sha1>p9ol4xa1i5wcex7uiws8uqwodmyej2p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ගය:Transport geography</title>
    <ns>14</ns>
    <id>198532</id>
    <revision>
      <id>805273</id>
      <parentid>805046</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T11:52:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pinthura</username>
        <id>45635</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot: Replacing category Transport with [[:ප්‍රවර්ගය:ප්‍රවාහනය|ප්‍රවාහනය]]</comment>
      <origin>805273</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="146" sha1="2hkrpg2yjsvqv2mvc6wa3vkkjk9jcyb" xml:space="preserve">{{Commons category}}
{{Category main article}}

[[Category:Human geography]]
[[ප්‍රවර්ගය:ප්‍රවාහනය|Geography]]</text>
      <sha1>2hkrpg2yjsvqv2mvc6wa3vkkjk9jcyb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>මහා බඩවැලේ පිළිකා</title>
    <ns>0</ns>
    <id>198534</id>
    <redirect title="මහා බඩවැල් සහ ගුද මාර්ග පිළිකාව" />
    <revision>
      <id>805222</id>
      <parentid>805059</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T06:19:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Priya Sammani</username>
        <id>82014</id>
      </contributor>
      <comment>මහා බඩවැල් සහ ගුද මාර්ග පිළිකාව වෙත ඒකාබද්ධ යළියොමු කිරීම</comment>
      <origin>805222</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="113" sha1="1sxyuue8kwb0nrfzgp7pz0oorv7aa92" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[මහා බඩවැල් සහ ගුද මාර්ග පිළිකාව]]</text>
      <sha1>1sxyuue8kwb0nrfzgp7pz0oorv7aa92</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ගුද මාර්ගයේ පිළිකා</title>
    <ns>0</ns>
    <id>198535</id>
    <redirect title="මහා බඩවැල් සහ ගුද මාර්ග පිළිකාව" />
    <revision>
      <id>805223</id>
      <parentid>805060</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T06:19:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Priya Sammani</username>
        <id>82014</id>
      </contributor>
      <comment>මහා බඩවැල් සහ ගුද මාර්ග පිළිකාව වෙත ඒකාබද්ධ යළියොමු කිරීම</comment>
      <origin>805223</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="113" sha1="1sxyuue8kwb0nrfzgp7pz0oorv7aa92" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[මහා බඩවැල් සහ ගුද මාර්ග පිළිකාව]]</text>
      <sha1>1sxyuue8kwb0nrfzgp7pz0oorv7aa92</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>බඩවැලේ පිළිකා</title>
    <ns>0</ns>
    <id>198536</id>
    <redirect title="මහා බඩවැල් සහ ගුද මාර්ග පිළිකාව" />
    <revision>
      <id>805224</id>
      <parentid>805061</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T06:19:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Priya Sammani</username>
        <id>82014</id>
      </contributor>
      <comment>මහා බඩවැල් සහ ගුද මාර්ග පිළිකාව වෙත ඒකාබද්ධ යළියොමු කිරීම</comment>
      <origin>805224</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="113" sha1="1sxyuue8kwb0nrfzgp7pz0oorv7aa92" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[මහා බඩවැල් සහ ගුද මාර්ග පිළිකාව]]</text>
      <sha1>1sxyuue8kwb0nrfzgp7pz0oorv7aa92</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Colorectal cancer</title>
    <ns>0</ns>
    <id>198537</id>
    <redirect title="මහා බඩවැල් සහ ගුද මාර්ග පිළිකාව" />
    <revision>
      <id>805225</id>
      <parentid>805062</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T06:19:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Priya Sammani</username>
        <id>82014</id>
      </contributor>
      <comment>මහා බඩවැල් සහ ගුද මාර්ග පිළිකාව වෙත ඒකාබද්ධ යළියොමු කිරීම</comment>
      <origin>805225</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="113" sha1="1sxyuue8kwb0nrfzgp7pz0oorv7aa92" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[මහා බඩවැල් සහ ගුද මාර්ග පිළිකාව]]</text>
      <sha1>1sxyuue8kwb0nrfzgp7pz0oorv7aa92</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Colon cancer</title>
    <ns>0</ns>
    <id>198538</id>
    <redirect title="මහා බඩවැල් සහ ගුද මාර්ග පිළිකාව" />
    <revision>
      <id>805226</id>
      <parentid>805063</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T06:19:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Priya Sammani</username>
        <id>82014</id>
      </contributor>
      <comment>මහා බඩවැල් සහ ගුද මාර්ග පිළිකාව වෙත ඒකාබද්ධ යළියොමු කිරීම</comment>
      <origin>805226</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="113" sha1="1sxyuue8kwb0nrfzgp7pz0oorv7aa92" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[මහා බඩවැල් සහ ගුද මාර්ග පිළිකාව]]</text>
      <sha1>1sxyuue8kwb0nrfzgp7pz0oorv7aa92</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>අපස්මාරය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>198543</id>
    <revision>
      <id>805227</id>
      <parentid>805069</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T06:19:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Priya Sammani</username>
        <id>82014</id>
      </contributor>
      <comment>අපස්මාරය (Epilepsy) පිළිබඳ ILAE 2017 වර්ගීකරණය, නිවැරදි ප්‍රථමාධාර සහ නවීන ස්නායු වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර ඇතුළත් සම්පූර්ණ විශ්වකෝෂ ලිපිය</comment>
      <origin>805227</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16649" sha1="l1dgq7503pnajjqrczpdyn2av815222" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව වෛද්‍යමය තත්ත්වය (නව)
|name             = අපස්මාරය (Epilepsy)
|synonym          = මීමැස්මොරය, වලිප්පු රෝගය (Seizure disorder)
|image            = EEG Recording Cap.jpg
|caption          = අපස්මාර රෝග නිශ්චය සඳහා මොළයේ විද්‍යුත් තරංග සටහන් කරන විද්‍යුත් මස්තිෂ්ක රේඛන (EEG) පරීක්ෂාවක්.
|specialty        = [[ස්නායු වෛද්‍ය විද්‍යාව]] (Neurology)
|symptoms         = හේතුවක් නොමැතිව නැවත නැවත ඇතිවන වලිප්පු තත්ත්වයන් (Unprovoked seizures), තාවකාලිකව සිහිසුන් වීම, අත් පා ගැස්සීම හෝ තද වීම, තත්පර කිහිපයක් හිස් බැල්මෙන් බලා සිටීම (Absence seizures)
|causes           = ජානමය සාධක, මොළයේ ව්‍යුහාත්මක හානි ([[ආඝාතය]], හිසට සිදුවන තුවාල, මොළයේ ගෙඩි), මධ්‍ය ස්නායු පද්ධතියේ ආසාදන (මෙනින්ජයිටිස්, ස්නායු සිස්ටිසර්කෝසිස්), උපතේදී මොළයට ඔක්සිජන් අඩුවීම
|diagnostic_method= සායනික ඉතිහාසය, විද්‍යුත් මස්තිෂ්ක රේඛනය (EEG), මොළයේ MRI ස්කෑන් පරීක්ෂණය
|treatment        = ප්‍රති-අපස්මාර ඖෂධ (Anti-seizure medications — Levetiracetam, Lamotrigine, Sodium valproate, Carbamazepine), කීටොජෙනික් ආහාර රටාව (Ketogenic diet), ස්නායු උත්තේජනය (VNS), අපස්මාර ශල්‍යකර්ම
|frequency        = ලොව පුරා මිලියන 50කට අධික ජනතාවක්
}}

'''අපස්මාරය''' හෙවත් සාමාන්‍ය ව්‍යවහාරයේදී '''මීමැස්මොරය''' (ඉංග්‍රීසි: '''Epilepsy''') යනු මොළයේ ස්නායු සෛල (Neurons) තුළ ඇතිවන අසාමාන්‍ය හා අධික විද්‍යුත් ක්‍රියාකාරීත්වයක් හේතුවෙන්, බාහිර උත්තේජනයකින් තොරව නැවත නැවත වලිප්පුව (Unprovoked seizures) ඇතිවීමේ නිදන්ගත ස්නායු රෝගී තත්ත්වයකි.&lt;ref name=&quot;Nirogi_Epilepsy&quot;&gt;{{cite web |author=වෛද්‍ය ප්‍රියා සම්මානි (Dr. Priya Sammani, MBBS, PG Dip. in Family Medicine) |title=මීමැස්මොරය හෙවත් වලිප්පුව (Epilepsy): රෝග ලක්ෂණ, හේතු, ප්‍රථමාධාර සහ නවීන වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර |url=https://nirogilanka.com/epilepsy/ |website=නිරෝගී ලංකා (Nirogi Lanka) |language=si |access-date=2026-11-11}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;WHO_Epilepsy&quot;&gt;{{cite web |title=Epilepsy — Key Facts, Causes, Treatment and Prevention |url=https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/epilepsy |website=World Health Organization (WHO) |access-date=2026-11-11}}&lt;/ref&gt;

ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානයේ (WHO) දත්තවලට අනුව ලොව පුරා මිලියන 50කට අධික පිරිසක් අපස්මාර රෝගයෙන් පෙළෙන අතර, ඉන් 80%ක්ම ජීවත් වන්නේ ශ්‍රී ලංකාව ඇතුළු අඩු සහ මධ්‍යම ආදායම් ලබන රටවලය.&lt;ref name=&quot;WHO_Epilepsy&quot;/&gt; අධික උණ (Febrile seizures) හෝ රුධිරයේ සීනි අඩුවීම වැනි තාවකාලික හේතුවක් නිසා එක් වරක් පමණක් වලිප්පුව ඇතිවීම අපස්මාරය ලෙස නොසැලකේ; පැය 24කට වැඩි පරතරයකින් හේතුවක් නොමැතිව අවම වශයෙන් දෙවරක් වලිප්පුව ඇතිවීම සායනිකව අපස්මාරය ලෙස නිර්වචනය කෙරේ.&lt;ref name=&quot;Lancet_AdultEpilepsy&quot;&gt;{{cite journal |author=Asadi-Pooya AA, Brigo F, Lattanzi S, Blumcke I |title=Adult epilepsy |journal=The Lancet |volume=402 |issue=10399 |pages=412–424 |year=2023 |pmid=37459868 |doi=10.1016/S0140-6736(23)01089-9}}&lt;/ref&gt; නිසි ප්‍රති-අපස්මාර ඖෂධ භාවිතයෙන් රෝගීන්ගෙන් 70%කට ආසන්න ප්‍රමාණයකට වලිප්පුව සම්පූර්ණයෙන්ම පාලනය කර සාමාන්‍ය ජීවිතයක් ගත කළ හැක.

== වලිප්පු වර්ගීකරණය (ILAE 2017 Classification) ==
[[File:Spike-waves.png|thumb|right|260px|අපස්මාර රෝගියෙකුගේ EEG පරීක්ෂණයකදී දිස්වන සම්මත තරංග සහ උල් හැඩැති විද්‍යුත් රටාව (Generalized spike-and-wave discharges).]]
අපස්මාරයට එරෙහි ජාත්‍යන්තර සංගමයේ (International League Against Epilepsy - ILAE) 2017 නවතම වර්ගීකරණයට අනුව, අසාමාන්‍ය විද්‍යුත් ක්‍රියාකාරීත්වය මොළයේ ආරම්භ වන ස්ථානය පදනම් කරගෙන වලිප්පුව ප්‍රධාන කාණ්ඩ තුනකට බෙදා දැක්වේ:&lt;ref name=&quot;ILAE_2017&quot;&gt;{{cite journal |author=Fisher RS, Cross JH, French JA, Higurashi N, Hirsch E, Jansen FE, Lagae L, Moshé SL, Peltola J, Roulet Perez E, Scheffer IE, Zuberi SM |title=Operational classification of seizure types by the International League Against Epilepsy: Position Paper of the ILAE Commission for Classification and Terminology |journal=Epilepsia |volume=58 |issue=4 |pages=522–530 |year=2017 |pmid=28276060 |doi=10.1111/epi.13670}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! වලිප්පු කාණ්ඩය !! සායනික ලක්ෂණ සහ උප-වර්ග
|-
| '''1. නාභිගත වලිප්පුව (Focal Onset Seizures)''' || මොළයේ එක් අර්ධගෝලයක (One cerebral hemisphere) නිශ්චිත ස්ථානයකින් ආරම්භ වේ. රෝගියා සිහියෙන් සිටින විට (Focal aware — එක් අතක් හෝ මුහුණේ කොටසක් ගැස්සීම, අමුතු ගන්ධයක්/රසයක් දැනීම හෙවත් ''Aura'') හෝ සිහිය අඩපණ වී (Focal impaired awareness — තොල් ලෙවකෑම, අත්වලින් ඇඳුම් ඇදීම වැනි ස්වයංක්‍රීය චලනයන්) ඇතිවිය හැක.
|-
| '''2. සාමාන්‍යකරණය වූ වලිප්පුව (Generalized Onset Seizures)''' || ආරම්භයේ සිටම මොළයේ අර්ධගෝල දෙකටම එකවර පැතිරේ:&lt;br/&gt;• '''ටොනික්-ක්ලොනික් වලිප්පුව (Tonic-clonic / Grand mal):''' සිහිසුන් වී සිරුර දරදඬු වීම (Tonic phase) සහ ඉන්පසු අත් පා රිද්මයානුකූලව ගැස්සීම (Clonic phase), දිව සැපීම හා මුත්‍රා පිටවීම.&lt;br/&gt;• '''ඇබ්සන්ස් වලිප්පුව (Absence / Petit mal):''' බොහෝ විට දරුවන් තුළ තත්පර 5–15ක් හදිසියේ කතාව නතර වී හිස් බැල්මෙන් බලා සිට නැවත සාමාන්‍ය තත්ත්වයට පත්වීම.&lt;br/&gt;• '''මයෝක්ලොනික් (Myoclonic) සහ ඇටොනික් (Atonic):''' ක්ෂණික විදුලි සැරයක් වැදුණා සේ අත් ගැස්සීම හෝ පේශි ශක්තිය හදිසියේ නැතිවී බිම ඇද වැටීම.
|-
| '''3. ආරම්භය නොදන්නා වලිප්පුව (Unknown Onset)''' || නින්දේදී හෝ ඇසින් දුටු සාක්ෂියක් නොමැතිව ඇතිවන, ආරම්භක ස්ථානය තවමත් EEG/MRI මගින් තහවුරු කර නොමැති වලිප්පු අවස්ථා.
|}

== හේතු සහ ප්‍රේරක සාධක (Causes &amp; Triggers) ==
අපස්මාර රෝගීන්ගෙන් 50%කට පමණ නිශ්චිත ව්‍යුහාත්මක හේතුවක් හඳුනාගත හැකි අතර ඉතිරි කොටස ජානමය හෝ හඳුනා නොගත් හේතු මත හටගනී:&lt;ref name=&quot;Lancet_AdultEpilepsy&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Nirogi_Epilepsy&quot;/&gt;
* '''මොළයේ ව්‍යුහාත්මක හානි:''' හිසට සිදුවන දරුණු අනතුරු (Traumatic brain injury), වැඩිහිටියන් තුළ අලුතින් අපස්මාරය ඇතිවීමට ප්‍රධානතම හේතුව වන [[ආඝාතය]] (Stroke), මොළයේ ගෙඩි (Brain tumors) සහ හිපොකැම්පල් ස්ක්ලෙරෝසිස් (Mesial temporal sclerosis).
* '''මධ්‍ය ස්නායු පද්ධතියේ ආසාදන:''' මෙනින්ජයිටිස් (Meningitis), වෛරස් එන්සෙෆලයිටිස් (Encephalitis) සහ [[පටි පණු ආසාදනය|ඌරු මස් පටි පණුවාගේ]] කීටයන් මොළයේ තැන්පත් වීමෙන් හටගන්නා ස්නායු සිස්ටිසර්කෝසිස් (Neurocysticercosis).
* '''ප්‍රසව හා ළදරු සංකූලතා:''' උපතේදී දරුවාගේ මොළයට ඔක්සිජන් ප්‍රමාණවත් නොවීම (Hypoxic-ischemic encephalopathy).
* '''වලිප්පුව ඇවිස්සිය හැකි ප්‍රේරක (Seizure Triggers):''' නිර්දේශිත ඖෂධ වේලක් හෝ දෙකක් මඟහැරීම (ප්‍රධානතම හේතුව), රාත්‍රී නින්ද මදිකම, අධික මානසික ආතතිය, මද්‍යසාර භාවිතය, උණ ගැනීම සහ දැඩි ලෙස දැල්වෙන ආලෝක ධාරා (Photosensitive epilepsy).

== වලිප්පුව හැදුණු රෝගියෙකුට ලබා දිය යුතු නිවැරදි ප්‍රථමාධාර ==
සමාජයේ පවතින වැරදි මිථ්‍යා විශ්වාස (යකඩ කැබලි අතට දීම හෝ මුඛයට හැඳි දැමීම) නිසා රෝගීන්ට බරපතළ අනතුරු සිදුවේ. නිවැරදි වෛද්‍ය ප්‍රථමාධාර පියවර මෙසේය:&lt;ref name=&quot;Nirogi_Epilepsy&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;WHO_Epilepsy&quot;/&gt;
# '''රෝගියා ආරක්ෂිතව ඇලයට හරවන්න (Recovery Position):''' රෝගියා අවට ඇති තියුණු හා තද උපකරණ ඉවත් කර, ඛේටය හෝ වමනය ස්වාසනාලයට යාම වැළැක්වීමට ගැස්සීම අඩුවූ වහාම වම් ඇලයට හරවන්න. හිස යටට මෘදු කොට්ටයක් හෝ නැවූ රෙද්දක් තබන්න.
# '''කිසිවිටෙක මුඛය තුළට කිසිවක් ඇතුළු නොකරන්න:''' හැඳි, ඇඟිලි, වතුර හෝ බෙහෙත් පෙති මුඛයට දැමීමෙන් දත් කැඩී ස්වාසනාලය අවහිර විය හැක.
# '''යකඩ කැබලි අතට දීමෙන් හෝ අත් පා තදින් අල්ලා ගැනීමෙන් වළකින්න:''' යකඩ ඇල්ලීමෙන් වලිප්පුව නතර නොවන අතර, ගැස්සෙන අත් පා බලහත්කාරයෙන් තද කිරීමෙන් අස්ථි බිඳීම් හෝ උරහිස පැනීම් සිදුවිය හැක.
# '''වේලාව සටහන් කර ගන්න (Status Epilepticus අවදානම):''' සාමාන්‍ය වලිප්පුවක් විනාඩි 1–3ක් තුළ ඉබේම නතර වේ. '''විනාඩි 5කට වඩා වලිප්පුව පවතී නම්''', එකක් නතර වී සිහිය ඒමට පෙර තවත් එකක් ඇතිවේ නම්, හෝ ගර්භණී මවකට / පළමු වරට වලිප්පුව ඇතිවූ අයෙකුට නම් වහාම '''1990 සුවසැරිය''' ගිලන්රථ සේවය අමතා රෝහල්ගත කළ යුතුය.

== රෝග නිශ්චය සහ ප්‍රතිකාර ==
* '''විද්‍යුත් මස්තිෂ්ක රේඛනය (EEG - Electroencephalogram):''' හිස්කබල මත සංවේදක තබා මොළයේ අසාමාන්‍ය විද්‍යුත් තරංග (Epileptiform discharges) හඳුනා ගැනීම.
* '''මොළයේ MRI ස්කෑන් පරීක්ෂණය (Epilepsy-protocol Brain MRI):''' මොළයේ සියුම් ව්‍යුහාත්මක වෙනස්කම්, කැළැල් හෝ ගෙඩි හඳුනා ගැනීමට CT පරීක්ෂණයට වඩා බෙහෙවින් සංවේදී වේ.&lt;ref name=&quot;Lancet_AdultEpilepsy&quot;/&gt;
* '''ප්‍රති-අපස්මාර ඖෂධ (Anti-seizure Medications):''' වලිප්පු වර්ගය සහ රෝගියාගේ වයස/ගර්භණීභාවය අනුව ''Levetiracetam'', ''Lamotrigine'', ''Carbamazepine'', ''Oxcarbazepine'', හෝ ''Sodium valproate'' වැනි ඖෂධ වෛද්‍ය අධීක්ෂණය යටතේ දිනපතා නියමිත වේලාවටම ලබා ගත යුතුය. ගර්භණී වීමට අපේක්ෂා කරන කාන්තාවන් කලලයට ආරක්ෂිත ඖෂධ වෙත මාරු වීමට හා ෆෝලික් අම්ලය (Folic acid 5 mg) ලබා ගැනීමට පෙර සිටම ස්නායු වෛද්‍ය උපදෙස් ලබා ගත යුතුය.&lt;ref name=&quot;Nirogi_Epilepsy&quot;/&gt;
* '''ඖෂධවලට ප්‍රතිරෝධී අපස්මාරය (Drug-resistant Epilepsy):''' ඖෂධ දෙකකින් පාලනය නොවන රෝගීන් සඳහා අපස්මාර ශල්‍යකර්ම (Resective epilepsy surgery), වේගස් ස්නායු උත්තේජනය (Vagus Nerve Stimulation - VNS), හෝ කීටොජෙනික් ආහාර රටාව (Ketogenic diet) සාර්ථකව යොදා ගැනේ.

== මූලාශ්‍ර ==
{{Reflist}}

[[ප්‍රවර්ගය:ස්නායු රෝග]]
[[ප්‍රවර්ගය:මොළයේ ආබාධ]]
[[ප්‍රවර්ගය:නිදන්ගත රෝග]]</text>
      <sha1>l1dgq7503pnajjqrczpdyn2av815222</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සාකච්ඡාව:ගාදී අයිසෙන්කෝත්</title>
    <ns>1</ns>
    <id>198576</id>
    <revision>
      <id>805150</id>
      <timestamp>2026-11-10T17:20:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IDB.S</username>
        <id>52205</id>
      </contributor>
      <comment>'{{සාකච්ඡා ශීර්ෂකය}}' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි</comment>
      <origin>805150</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47" sha1="kbjvz1awji1n2rj4il81906qgfwg1nh" xml:space="preserve">{{සාකච්ඡා ශීර්ෂකය}}</text>
      <sha1>kbjvz1awji1n2rj4il81906qgfwg1nh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සොරයිසිස්</title>
    <ns>0</ns>
    <id>198578</id>
    <redirect title="සෝරියාසිස්" />
    <revision>
      <id>805188</id>
      <timestamp>2026-11-11T02:30:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Priya Sammani</username>
        <id>82014</id>
      </contributor>
      <comment>/* ප්‍රතිකාර සහ කළමනාකරණය */ සොරයිසිස් (Psoriasis) පිළිබඳ සායනික සහ විශ්වකෝෂ තොරතුරු යාවත්කාලීන කිරීම</comment>
      <origin>805188</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3866" sha1="kw2k05rs9zs9za8xw7px1zf7k57spto" xml:space="preserve">'''සොරයිසිස්''' ({{lang-en|Psoriasis}}, සාමාන්‍ය ව්‍යවහාරයේදී ''පොතු කබර'') යනු ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතියේ අධි-ක්‍රියාකාරිත්වයක් මගින් සමේ සෛල සාමාන්‍ය වේගයට වඩා ඉතා වේගයෙන් වර්ධනය වීම නිසා සම මත රතු පැහැති, රිදී පැහැ කොරපොතු සහිත ලප ඇතිවන නිදන්ගත බෝ නොවන චර්ම රෝගයකි.

== රෝග ලක්ෂණ ==
* වැලමිට, දණහිස, හිස්කබල සහ පිට ප්‍රදේශයේ ඇතිවන රිදී පැහැති කොරපොතු සහිත ඝන රතු ලප (Plaque psoriasis)
* සම වියළීම, පැලීම සහ කැසීම
* නියපොතු වල කුඩා වළවල් ඇතිවීම හෝ නියපොතු ඝන වීම (Nail pitting)
* ඇතැම් රෝගීන්ගේ සන්ධි ඉදිමීම සහ වේදනාව (Psoriatic arthritis)

== හේතු සහ අවදානම් සාධක ==
මෙය බෝවන රෝගයක් නොවන අතර T-වසා සෛල මගින් ඇතිකරන ස්වයං-ප්‍රතිශක්තිකරණ ප්‍රදාහ ක්‍රියාවලියක් (Autoimmune inflammatory process) සහ ජානමය ප්‍රවණතාවය මූලික වේ. මානසික ආතතිය, සමේ තුවාල, ආසාදන සහ ඇතැම් ඖෂධ මගින් රෝග ලක්ෂණ උත්සන්න විය හැක.

== රෝග විනිශ්චය ==
චර්ම රෝග විශේෂඥ සායනික පරීක්ෂාව (Auspitz sign හඳුනා ගැනීම) සහ අවශ්‍ය අවස්ථාවලදී සමෙන් කුඩා කොටසක් ලබාගෙන සිදුකරන පටක පරීක්ෂාව (Skin biopsy) මගින් රෝගය තහවුරු කෙරේ.

== ප්‍රතිකාර සහ කළමනාකරණය ==
සම මත ආලේප කරන ස්ටீரොයිඩ් ආලේපන (Topical corticosteroids), විටමින් D සංයෝග (Calcipotriol), තෙතමනය රඳවන ආලේපන (Emollients), ආලෝක ප්‍රතිකාර (Phototherapy - NB-UVB) සහ උග්‍ර අවස්ථාවලදී Methotrexate හෝ Biologics ඖෂධ භාවිත කෙරේ.&lt;ref name=&quot;lancet_psoriasis&quot;&gt;{{cite journal |last1=Griffiths |first1=C. E. M. |last2=Armstrong |first2=A. W. |title=Psoriasis |journal=The Lancet |volume=397 |issue=10281 |pages=1301–1315 |year=2021 |pmid=33812489}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;statpearls_psoriasis&quot;&gt;{{cite book |last1=Nair |first1=P. A. |last2=Badri |first2=T. |title=Psoriasis |publisher=StatPearls Publishing / NCBI |year=2023 |pmid=28846344}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nirogi_clinical&quot;&gt;{{cite web |url=https://nirogilanka.com/psoriatic-arthritis/ |title=සොරයිසිස් (Psoriasis / පොතු කබර): රෝග ලක්ෂණ, හේතු සහ නවීන වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර |author=වෛද්‍ය ප්‍රියා සම්මානි (MBBS, PG Dip. in Family Medicine) |website=Nirogi Lanka |publisher=Nirogi Lanka Medical Portal |language=si}}&lt;/ref&gt;

== මූලාශ්‍ර ==
{{Reflist}}

[[ප්‍රවර්ගය:වෛද්‍ය විද්‍යාව]]
[[ප්‍රවර්ගය:චර්ම රෝග]]
[[ප්‍රවර්ගය:රෝග]]</text>
      <sha1>kw2k05rs9zs9za8xw7px1zf7k57spto</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>805217</id>
      <parentid>805188</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T05:38:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Priya Sammani</username>
        <id>82014</id>
      </contributor>
      <comment>දැනටමත් පවතින [[සෝරියාසිස්]] ලිපිය වෙත යළි යොමු කිරීම</comment>
      <origin>805217</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="ea1xb7x3ydgn12m2z574ulha9n43hgu" xml:space="preserve">#REDIRECT [[සෝරියාසිස්]]</text>
      <sha1>ea1xb7x3ydgn12m2z574ulha9n43hgu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>බිලේලා ජනයා</title>
    <ns>0</ns>
    <id>198579</id>
    <revision>
      <id>805214</id>
      <timestamp>2026-11-11T05:37:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WrdSrchSi</username>
        <id>55524</id>
      </contributor>
      <comment>Created by translating the page &quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1375146595|Vilela people]]&quot;</comment>
      <origin>805214</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9099" sha1="bqs99zmhjx9nf0rzqjk2w1y8cw0thgl" xml:space="preserve">
'''බිලේලා ජනයා''' (Vilela people) හෙවත් '''බිලේලාස්''' යනු [[ආර්ජන්ටිනාව|ආර්ජන්ටිනාවේ]] [[ආදිවාසීන්|ආදිවාසී ජනතාවකි]]. අද වන විට, ඔවුන් ගෙන් පැවැතෙන සුළු දෙනකු ප්‍රධාන වශයෙන් [[චකෝ පළාත, ආර්ජන්ටිනාව|චාකෝ]] හා [[සැන්ටියාගෝ ඩෙල් එස්ටෙරෝ පළාත, ආර්ජන්ටිනාව|සන්තියාගෝ දෙල් එස්තේරෝ]] යන පළාත්වල වෙසෙන අතර, කුඩාතර පිරිසක් [[රොසාරියෝ|රොසාරියෝවේ]] හා [[බුවනෝස් අයර්ස්|බුවෙනෝස් අයිරෙස්]] නාගරික ප්‍රදේශවල වෙසෙති; බිලේලාවෝ [[තෝබා ජනයා|තෝබා]] (හෝ කෝම්) ජනයා සමඟ චාකෝ පළාතෙහි [[කොලෝනියා අබොරීහෙන් චාකෝ]] — චාකෝ ආදිවාසී ජනපදය — වැනි ප්‍රජාවන්හි වෙසෙති. ඔවුහු ගැමි පෙදෙස්වලත් [[රෙසිස්ටෙන්සියා, ආර්ජන්ටිනාව|රෙසිස්තෙන්සියා]], සඑන්ස් පේඤිආ?, මච්චාගායි හා කිතිලීපි වැනි විශාල නගරවල පරිධියේත් වෙසෙති. ඔවුහු සන්තියාගෝ දෙල් එස්තේරෝ පළාතෙහි තමන් ගේ ම ප්‍රජාවන් තුළ මෙන් ම ඔවුන්ට ළඟින් නෑ වන අතර භාෂා පවුලක් බෙදාගන්නා [[ලූලෙ ජනයා]] සමඟ හවුලේ බුත්ති විඳින ප්‍රජාවන් තුළ ද වෙසෙති. &lt;ref name=&quot;Encuentro&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Pueblo: Vilela |url=http://pueblosoriginarios.encuentro.gov.ar/files/docs/Vilela.pdf |access-date=August 15, 2017 |publisher=Encuentro: Pueblos Originarios |language=es}}&lt;/ref&gt;

== ඉතිහාසය ==
බිලේලා ජනයා ''uakambalelté'' හෙවත් ''waqha-umbael-te'' යන ස්වයං නාමයෙන්? තමන් හඳුන්වාගනිති. එ දෙකම, ඔවුන් ''Waqha'' ලෙස හඳුන්වන ඔවුන් ගේ බිලේලා මව් බසින්, “''Waqha'' කතා කරන්නෝ”&lt;ref name=&quot;Buckwalter1980&quot;&gt;{{උපන්‍යාස පොත |last=Alberto S. Buckwalter |url=https://books.google.com/books?id=iLouAAAAYAAJ |title=Vocabulario toba |year=1980 |language=es}}&lt;/ref&gt;  ලෙස පරිවර්තනය වේ. මෙ බස උපභාෂා තුනකට බෙදා ඇත. ඒවා ''chinipi'', ''sinipi'' සහ ''ocol'' ය. වත්මන් කථිකයන් අතළොස්සක් පමණක් සිටින ''Ocol'', අද දක්වාම පවතින එකම උපභාෂාව යි.

ලූලෙයන්ට සේ ම බිලේලාවන්ටත් අන්දීස්, පම්පස් හා කුයෝ කලාපයේ ආදිවාසී ජනයා ගේ සංස්කෘති අතර අතරමැදි සංස්කෘතියක් තිබිණි. පහළොස් වන සියවස වන විට, ඔවුහු අද [[ටුකුමාන් පළාත, ආර්ජන්ටිනාව|තුකුමාන්]] හා සන්තියාගෝ දෙල් එස්තෙරෝ යන පළාත්වල උතුරේ මෙන් ම [[සැල්ටා පළාත, ආර්ජන්ටිනාව|සල්තා පළාතේ]] නැඟෙනහිරෙහිත් ගිනිකොනෙහිත් ස්ථාපිත වී සිටියහ. සංචාරකයන් වූ ඔවුහු [[දඩයක්කාර-ඵලවැලරැස්කරන්නා|දඩයම් කිරීමෙනුත් ඵලවැල එකතු කිරීමෙනුත්]] නඩත්තු වූ හ. ඔවුහු පෙකරි දඩයම් කළ හ; කැරොබ් හා  [[මී පැණි]] අස්වැන්න නෙළා ගත් හ.

ස්පාඤ්ඤයන් තුකුමාන් පෙදෙස යටත් කර ගැනීමෙන් පසු, විලේලාවෝ නැඟෙනහිරි දෙසට — ග්‍රාන් චාකෝහි නැඟෙනහිරි හා ගිනිකොනදිගු කොටස්වලට — සංක්‍රමණය වූ හ. ඒ කාලයේ දී, ඔවුහු පහත සඳහන් උප කණ්ඩායම්වලින් සමන්විත වූ හ: chunupí, pazaine, atalala, omoampa, yeconoampa, vacaa, chole, ipa, and yooc (හෝ guamalca). දහ හත් වන හා දහ අට වන සියවස්වල දී, සාර්ථක ව [[අශ්වයා|අසුන්]] හීලෑ කරගත් [[ගුවයිකූරු]] ජනයා උන් දඩයම් කිරීමටත් ප්‍රවාහනයටත් යුද්ධ කිරීමටත් යොදාගත් හ. මෙය ඔවුන් ගේ බලපෑම් කලාපය පුළුල් කිරීමට ඉඩ සැලසූ අතර, බිලේලාවන්ට [[පරානා ගඟ]] දෙසට තවත් නැඟෙනහිරට යෑමට බල කැරිණි.

[[ජේසු නිකාය|ජේසුයිට් නිකායිකයෝ]], 1767-1768 දී [[ජේසු නිකාය|ජේසුයිට්]] නිකාය පන්නාදැමීම දක්වා, බිලේලා දේශයේ මීසම් තුනක් ඇරැඹූ හ: &lt;ref name=&quot;Pueblos Originarios&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Reducciones Jesuitas y Franciscanas. Gran Chaco y regiones fronterizas. |url=http://pueblosoriginarios.com/sur/chaco/historia/reducciones.html |access-date=August 15, 2017 |publisher=Pueblos Originarios |language=Spanish}}&lt;/ref&gt;

* 1735 දී ඇරැඹුණු '''සන් හෝසේ දෙ ලාස් පෙතාකාස්'''.
* 1763 දී ඇරැඹුණු '''නුඑස්ත්‍රා සෙඤෝරා දෙල් පිලාර්'''.
* 1763 දී ඇරැඹුණු '''නුඑස්ත්‍රා සෙඤෝරා දෙල් බුඑන් කොන්සේහෝ'''.

ලියොන්සිතෝ ලෙස දන්නා චාකෝ කලාපයේ අවසාන බිලේලා cacique නොහොත් ප්‍රධානියා දහනව වන සියවසේ මැද හරියේ දී [[රෙසිස්ටෙන්සියා, ආර්ජන්ටිනාව|රෙසිස්තෙන්සියා]] නගරය අසල විසී ය.

== අද ==
කිහිප දෙනකු හැර, බිලේලා ජනයා තවදුරටත් ඔවුන් ගේ මව් බස කතා නො කරති; ඒ වෙනුවට ඔවුහු ප්‍රධාන වශයෙන් [[ස්පාඤ්ඤ භාෂාව|ස්පාඤ්ඤ බස]] කතා කරන්නෝ ය; ඇතැම් තෝබා (කොම්) කතා කරන්නෝ ද වෙති.

2004-2005 අනුපූරක? ආදිවාසී සමීක්ෂණය බිලේලා ජනතාව නො හඳුනාගති; &lt;ref name=&quot;INAI&quot;&gt;[http://www.mapasderecursos.org.ar/archivos_biblioteca/1318188139_6.informacionestadistica.pdf Información Estadística]{{භින්න වූ සබැඳි|date=August 2017}}&lt;/ref&gt; කෙසේ වෙතත්, ආර්ජන්ටිනාවේ 2010  සංගණනය එහි බිලේලා උරුමයේ පුද්ගලයන් 519 දෙනකු හඳුනාගෙන ඇත; ඔවුන් ගෙන් 359 දෙනෙක් සන්තියාගෝ දෙල් එස්තේරෝ පළාතේ වෙති. 
[[ප්‍රවර්ගය:CS1 ස්පාඤ්ඤ-භාෂා මූලාශ්‍ර (es)]]
[[ප්‍රවර්ගය:Articles using infobox ethnic group with image parameters]]
[[ප්‍රවර්ගය:&quot;ආශ්‍රිත මිනිස් ජාතීන්&quot; සඳහා තහවුරු කිරීමක් අවශ්‍ය]]
[[ප්‍රවර්ගය:Short description is different from Wikidata]]
[[ප්‍රවර්ගය:කෙටි විස්තරයක් සහිත ලිපි]]</text>
      <sha1>bqs99zmhjx9nf0rzqjk2w1y8cw0thgl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>මීමැස්මොරය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>198580</id>
    <redirect title="අපස්මාරය" />
    <revision>
      <id>805228</id>
      <timestamp>2026-11-11T06:19:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Priya Sammani</username>
        <id>82014</id>
      </contributor>
      <comment>අපස්මාරය ලිපිය වෙත යළියොමු කිරීම</comment>
      <origin>805228</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="54" sha1="fycy8i6oadtfcphdaz03gm5wo93z58r" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[අපස්මාරය]]</text>
      <sha1>fycy8i6oadtfcphdaz03gm5wo93z58r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>වලිප්පුව</title>
    <ns>0</ns>
    <id>198581</id>
    <redirect title="අපස්මාරය" />
    <revision>
      <id>805229</id>
      <timestamp>2026-11-11T06:19:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Priya Sammani</username>
        <id>82014</id>
      </contributor>
      <comment>අපස්මාරය ලිපිය වෙත යළියොමු කිරීම</comment>
      <origin>805229</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="54" sha1="fycy8i6oadtfcphdaz03gm5wo93z58r" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[අපස්මාරය]]</text>
      <sha1>fycy8i6oadtfcphdaz03gm5wo93z58r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Epilepsy</title>
    <ns>0</ns>
    <id>198582</id>
    <redirect title="අපස්මාරය" />
    <revision>
      <id>805230</id>
      <timestamp>2026-11-11T06:19:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Priya Sammani</username>
        <id>82014</id>
      </contributor>
      <comment>අපස්මාරය ලිපිය වෙත යළියොමු කිරීම</comment>
      <origin>805230</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="54" sha1="fycy8i6oadtfcphdaz03gm5wo93z58r" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[අපස්මාරය]]</text>
      <sha1>fycy8i6oadtfcphdaz03gm5wo93z58r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>වුයිචී</title>
    <ns>0</ns>
    <id>198583</id>
    <revision>
      <id>805231</id>
      <timestamp>2026-11-11T06:20:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WrdSrchSi</username>
        <id>55524</id>
      </contributor>
      <comment>Created by translating the page &quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1377957902|Wichí]]&quot;</comment>
      <origin>805231</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3015" sha1="rdm2oyordiluj2dx3v4jqe01o9z0ay8" xml:space="preserve">
[[File:Visar_ansiktsmålning_och_tatuering6.png|thumb|205x205පික්| 1912 දී Erland Nordenskiöld විසින් කැරුණු පච්ච කොටා ගත් වුයිචී මිනිසකු ගේ නිදර්ශනය.]]
'''වුයිචී''' (Wichí) යනු [[දකුණු ඇමෙරිකාව|දකුණු ඇමරිකාවේ]] ආදිවාසී ජනතාවකි. ඔවුහු [[ආර්ජන්ටිනාව|ආර්ජන්ටිනාවේත්]] සහ [[බොලිවියාව|බොලිවියාවේ]] බෙර්මේහෝ හා  පිල්කොමායෝ ගංගාවල මව් දියතුවලත්? (headwaters) වෙසෙන විසල් ගෝත්‍ර සමූහයකින් සමන්විත වෙති.

== නම් කිරීම පිළිබඳ සටහන් ==
මෙම ජනවාර්ගික කණ්ඩායම ඉංග්‍රීසි පදිංචිකරුවන් විසින් මාතාකෝ ලෙස හැඳින්වුණු අතර එය තවමත් බහුල ව භාවිතා වෙන යෙදුමෙකි. මේ යෙදුමේ [[නිරුක්ති විද්‍යාව|නිරුත]] නොපැහැදිලි ය; කෙසේ වෙතත්, මූලාශ්‍ර කිහිපයක් පවසන්නේ වුයිචීන් එය අපහාසාත්මක ලෙස සලකන බව යි.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Mataco-Guaicuru Languages - Guaicuruan Languages, Matacoan Languages, Wich, Toba People, Abipn Language, Wich Lhamts Vejoz (Paperback) |url=https://www.loot.co.za/product/books-llc-mataco-guaicuru-languages/ppyz-1311-g040?srsltid=AfmBOop2-7FnXpsL2UN5FaQmwX6LCv2cLkk420Y7kurfVIuKcQ_l1VPZ |access-date=2024-12-20 |website=www.loot.co.za}}&lt;/ref&gt; වුයිචීන් අතර වන ජන නිරුතක් මෙ පදය මතාර් (“to kill”) යන ස්පාඤ්ඤ ක්‍රියා පදයට ආඳයි. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස පොත |last=Miller |first=Elmer S. |title=Peoples of the Gran Chaco |date=2001-03-30 |publisher=Praeger Publishers |isbn=0-89789-802-8 |pages=184}}&lt;/ref&gt;

== ජනගහනය ==
වත්මනෙහි, ආර්ජන්ටිනාව සහ බොලිවියාව තුළ පහත දැක්වෙන පරිදි පැතිරුණු විවිධ වුයිචී කණ්ඩායම් සොයාගත හැකියි:
[[ප්‍රවර්ගය:CS1 ස්පාඤ්ඤ-භාෂා මූලාශ්‍ර (es)]]
[[ප්‍රවර්ගය:Articles using infobox ethnic group with image parameters]]
[[ප්‍රවර්ගය:Short description is different from Wikidata]]
[[ප්‍රවර්ගය:කෙටි විස්තරයක් සහිත ලිපි]]</text>
      <sha1>rdm2oyordiluj2dx3v4jqe01o9z0ay8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>805249</id>
      <parentid>805231</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T08:29:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <origin>805249</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2757" sha1="emq48faol7sq9rc6e35xyp585oxnsq7" xml:space="preserve">
[[File:Visar_ansiktsmålning_och_tatuering6.png|thumb|205x205පික්| 1912 දී Erland Nordenskiöld විසින් කැරුණු පච්ච කොටා ගත් වුයිචී මිනිසකු ගේ නිදර්ශනය.]]
'''වුයිචී''' (Wichí) යනු [[දකුණු ඇමෙරිකාව|දකුණු ඇමරිකාවේ]] ආදිවාසී ජනතාවකි. ඔවුහු [[ආර්ජන්ටිනාව|ආර්ජන්ටිනාවේත්]] සහ [[බොලිවියාව|බොලිවියාවේ]] බෙර්මේහෝ හා  පිල්කොමායෝ ගංගාවල මව් දියතුවලත්? (headwaters) වෙසෙන විසල් ගෝත්‍ර සමූහයකින් සමන්විත වෙති.

== නම් කිරීම පිළිබඳ සටහන් ==
මෙම ජනවාර්ගික කණ්ඩායම ඉංග්‍රීසි පදිංචිකරුවන් විසින් මාතාකෝ ලෙස හැඳින්වුණු අතර එය තවමත් බහුල ව භාවිතා වෙන යෙදුමෙකි. මේ යෙදුමේ [[නිරුක්ති විද්‍යාව|නිරුත]] නොපැහැදිලි ය; කෙසේ වෙතත්, මූලාශ්‍ර කිහිපයක් පවසන්නේ වුයිචීන් එය අපහාසාත්මක ලෙස සලකන බව යි.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Mataco-Guaicuru Languages - Guaicuruan Languages, Matacoan Languages, Wich, Toba People, Abipn Language, Wich Lhamts Vejoz (Paperback) |url=https://www.loot.co.za/product/books-llc-mataco-guaicuru-languages/ppyz-1311-g040?srsltid=AfmBOop2-7FnXpsL2UN5FaQmwX6LCv2cLkk420Y7kurfVIuKcQ_l1VPZ |access-date=2024-12-20 |website=www.loot.co.za}}&lt;/ref&gt; වුයිචීන් අතර වන ජන නිරුතක් මෙ පදය මතාර් (“to kill”) යන ස්පාඤ්ඤ ක්‍රියා පදයට ආඳයි. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස පොත |last=Miller |first=Elmer S. |title=Peoples of the Gran Chaco |date=2001-03-30 |publisher=Praeger Publishers |isbn=0-89789-802-8 |pages=184}}&lt;/ref&gt;

== ජනගහනය ==
වත්මනෙහි, ආර්ජන්ටිනාව සහ බොලිවියාව තුළ පහත දැක්වෙන පරිදි පැතිරුණු විවිධ වුයිචී කණ්ඩායම් සොයාගත හැකියි:

{{ප්‍රවර්ගකරණය අවැසි පිටු|date=නොවැම්බර් 2026}}</text>
      <sha1>emq48faol7sq9rc6e35xyp585oxnsq7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සංඛ්‍යා ක්‍රම</title>
    <ns>0</ns>
    <id>198584</id>
    <redirect title="සංඛ්‍යා පද්ධති" />
    <revision>
      <id>805247</id>
      <timestamp>2026-11-11T08:25:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <comment>නිර්මාණය</comment>
      <origin>805247</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="70" sha1="b46aqo799p5y25v81rob5f4zh1vnen1" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[සංඛ්‍යා පද්ධති]]</text>
      <sha1>b46aqo799p5y25v81rob5f4zh1vnen1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ගය:නිදන්ගත රෝග</title>
    <ns>14</ns>
    <id>198585</id>
    <revision>
      <id>805250</id>
      <timestamp>2026-11-11T08:30:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <comment>නිර්මාණය</comment>
      <origin>805250</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="41" sha1="f19ie8o8g7agys8j1fytxnnkter6vm3" xml:space="preserve">[[ප්‍රවර්ගය:රෝග]]</text>
      <sha1>f19ie8o8g7agys8j1fytxnnkter6vm3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ගය:චර්ම රෝග</title>
    <ns>14</ns>
    <id>198586</id>
    <revision>
      <id>805251</id>
      <timestamp>2026-11-11T08:31:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <comment>නිර්මාණය</comment>
      <origin>805251</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="41" sha1="f19ie8o8g7agys8j1fytxnnkter6vm3" xml:space="preserve">[[ප්‍රවර්ගය:රෝග]]</text>
      <sha1>f19ie8o8g7agys8j1fytxnnkter6vm3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ගය:වකුගඩු සහ මුත්‍රා රෝග</title>
    <ns>14</ns>
    <id>198587</id>
    <revision>
      <id>805252</id>
      <timestamp>2026-11-11T08:31:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <comment>නිර්මාණය</comment>
      <origin>805252</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="41" sha1="f19ie8o8g7agys8j1fytxnnkter6vm3" xml:space="preserve">[[ප්‍රවර්ගය:රෝග]]</text>
      <sha1>f19ie8o8g7agys8j1fytxnnkter6vm3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ගය:2017 අගෝස්තු සිට ගැනෙන භින්න වූ භාහිර සබැඳි සහිත ලිපි</title>
    <ns>14</ns>
    <id>198588</id>
    <revision>
      <id>805253</id>
      <timestamp>2026-11-11T08:31:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <comment>නිර්මාණය</comment>
      <origin>805253</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29" sha1="pcwath0m0tfjei7jnooirvivp6ubmxo" xml:space="preserve">{{monthly clean-up category}}</text>
      <sha1>pcwath0m0tfjei7jnooirvivp6ubmxo</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>