وکیپیڈیا skrwiki https://skr.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%DB%81%D9%84%D8%A7_%D9%BE%D8%B1%D8%AA MediaWiki 1.47.0-wmf.1 first-letter میڈیا خاص ڳالھ مہاڑ ورتݨ آلا ورتݨ آلے نال ڳالھ مہاڑ وکیپیڈیا وکیپیڈیا ڳالھ مہاڑ فائل فائل ڳالھ مہاڑ میڈیا وکی میڈیا وکی ڳالھ مہاڑ سانچہ سانچہ ڳالھ مہاڑ مدد مدد ڳالھ مہاڑ ونکی ونکی ڳالھ مہاڑ TimedText TimedText talk ماڈیول ماڈیول ڳالھ مہاڑ Event Event talk 0 1680 71272 70465 2026-05-06T14:17:54Z Ismail Saraikistani 3155 /* (ر) */ 71272 wikitext text/x-wiki سرائیکی خطے وچ ہر شعبے دے ماہرین تے قابل شخصیات موجود ہن جنہاں وچ شاعر، [[افسانہ نگار]]، ناول نگار، کالم نگار و صحافی، ادیب، مفکر، سیاستدان، تجزیہ نگار، سائنسدان، انجینئر، ڈاکٹر، سکالر، اداکار، فنکار، گلوکار وغیرہ سب شامل ہن. ایں مضون وچ سرائیکی قوم نال تعلق رکھݨ والے اہم شخصیات دا جائزہ گھدا ڳیا اے۔ <ref>تحقیق تے ترتیب، اسماعیل بھٹہ</ref> [[فائل:سردار کوڑا خان قیصراݨی.jpg|thumb|سردار کوڑے خان قیصراݨی، انگریز سامراج نال ٹکراوݨ والے ہک سرائیکی سردار]] == (الف) == # [[ارشد ملتانی]] #[[ابن کلیم]] #[[ارم سیال]] #[[اسلم خان ملغاݨی]] #[[اسد ملتانی]] #[[اصغر خان نہڑ]] #[[اکبر ملکاݨی]]، ڈیرہ غازی خان #[[اکبر انصاری]] #[[اسماعیل تھہیم]] #[[اجالا مختار لنگاہ]] #[[آصف خان]]، ملتان #[[احسن فریدی]] #[[اکرم نظامی]] #[[ایم ڈی گانگا]] #[[ایم ڈی گل]] #[[امیر عباس ہاشمی]]، خانبیلہ #[[اعجاز بلوچ]]، خانسر، بھکر #[[اسماعیل احمداݨی]] #[[اخلاق مزاری]]، روجھاݨ #[[اشو لال]] #[[انور شاہ انور]] #[[امجد علی خان نیازی]]، میانوالی #[[ابو فتح داؤد]]، اسماعیلی حکمران #[[امرت لعل مدان]]، تونسہ #[[اسلم رسولپوری]] #[[اصغر بہاولپوری]] #[[اے جے سیال]] #[[امجد بلوچ]] #[[الطاف ݙاہڑ]] #[[اکرم احمداݨی]] #[[آصف علی پوتا]]، ملتان #[[اسد ملک]]، ملتان #[[اورنگزیب لغاری]]، بہاولپور #[[افضال احمد]] #[[اسماعیل بھٹہ]] #[[افشاں زیبی]] #[[ابوبکر گوپانگ]] #[[ارشاد امین]] #[[اقبال سوکڑی]] #[[امان اللہ ارشد]] #[[امان اللہ خان دریشک]] #[[امیر محمد خان]] #[[اویس لغاری]] #[[احمد محمود]] #[[ایمان قیصراݨی]]، تونسہ #[[آئمہ خان]] #[[اسماء ظہور]] #[[اجمل ساجد]] #[[اصغر عباسی]] #[[آمنہ حق]] #[[احسن واگھا]] #[[استاد اللہ داد خان]] #[[استاد حسین بخش خاں ڈھاڈھی]]، بہاولپور #[[استاد عاشق علی خان]] #[[استاد غلام فرید گشکوری]]، ڈیرہ غازی خان #[[اعجاز راہی]] #[[اسلم جھنڈیر]] #[[اجمل خان جوئیہ]] #[[امجد فاروق کھوسہ]] #[[آصف زرداری]] #[[امجد نواز کارلو]] #[[احمد نواز چھینہ]] #[[اعجاز بلوچ]] #[[انجم رشید عباسی]] #[[ارجن دیو جی پنکج]] #[[اسماعیل عامر بھایا]] #[[اطہر لاشاری]] #[[احمد خان طارق]] #[[اکرم کنہوں]] #[[اجمل نذیر تاجپوری]] #[[افتخار ٹھاکر]] #[[اکرم غریب آبادی]] #[[اشرف جاوید ملک]] #[[احسان احمد چنگواݨی]] #[[ارشاد تونسوی]] #[[اجمل دھریجہ]] #[[اجمل مسݨ]]، بہاولپور #[[استاد ملنگ حسین]] #[[اکرم گرماݨی]] #[[استاد ایاز مسݨ]] #[[اظہر مراد]] #[[آذر بخاری]] #[[اقبال بلوچ]] #[[ارحم قادر کھیتران]] #[[ارشد لاشاری]] #[[اسلم جاوید چوہدری]]، بھکر #[[امتیاز حسین امتیاز]]، خوشاب #[[اسلم خان بلوچ]]، سمہ سٹہ بہاولپور #[[اللہ داد خان شہاݨی]]، بھکر #[[امام بخش]] #[[اللہ نواز خان]] == (ب، ٻ) == #[[بیرسٹر تاج محمد لنگاہ]]، کہروڑ پکا #[[بہرام خان مزاری]]، روجھاݨ مزاری #[[بخت بھرائی]]، ملتان #[[بدرو ملتانی]] #[[محمد بلیغ الرحمٰن]]، بہاولپور #[[بلخ شیر مزاری]] #[[باقر نیازی]]، ڈیرہ اسماعیل خان #[[باسط سلطان بخاری]] #[[بلال بزمی]] #[[بشیر ملتانی]] #[[بلال جتوئی]] #[[عبدالباسط بھٹی]]، احمدپور شرقیہ #[[بشیر نیازی]]، میانوالی ==(پ)== #[[پرسوز بخاری]] #[[پرویز قادر]]، شجاعباد، ملتان #[[پٹھاݨے خاں]] #[[پروفیسر دینا ناتھ]]، ڈیرہ اسماعیل خان #[[پروفیسر مقبول گیلانی]]، ملتان #[[پروین نذر]]، ملتان #[[پرہلاد بھڳت]]، قدیم ملتان #[[پرویز مکول]] #[[پروین مسعود بھٹی]] == (ت، ط) == #[[تلوک چند محروم]]، میانوالی #[[تسنیم نواز گردیزی]] مرحوم، بہاولپور #[[طلعت نقی]] #[[طارقا نیازی]]، میانوالی #[[طاہر خان نہڑ]]، قدیم مظفرڳڑھ #[[طالب ملتانی]] == (ٹ) == ==(ث، س، ص)== #[[صبح صادق قیصراݨی(ابن قیصر)]] #[[سید صفدر شاہ بخاری]] ( چک 64/np غلہ گودام ) #[[سراج احمد گل]] (گل آرٹس شیخ واہن ) #[[سیٹھ عبیدالرحمان]]، بہاولپور #[[سردار عثمان بزدار]] #[[سلیم خان نیازی]]، احمدپور شرقیہ #[[ثریا ملتانی]] #[[سلیم شہزاد]]، بہاولنگر #[[سلیم طاہر قیصراݨی]]، تونسہ #[[صوفی تاج محمد گوپانگ]]، فاضل پور #[[صادق سنجراݨی]]، بلوچستان #[[ثمینہ پیرزادی]]، بہاولپور #[[ساحر رنگ پوری]]، رنگپور کھیڑا #[[صوفی فیض محمد دلچسب]] #[[سعید الرشید عباسی]] #[[ثناء]] #[[صائمہ نور]] #[[ثناء ملک]] #[[سائرہ عباسی]] #[[سجاد کمال بھٹہ]]، ملتان #[[سخاوت حسین]]، احمدپور شرقیہ #[[سجاد حیدر پرویز]]، مظفرڳڑھ #[[سنجے پہوجا]] #[[صفدر کلاسرہ]] #[[سعید اختر]] #[[صابر بھیریوں]]، میانوالی #[[سانول عیسٰی خیلوی]]، میانوالی #[[سانول تے مارول]] #[[صدیق خان بلوچ]] #[[صدیق خان کانجو]] #[[صابر حسین فاروقی]] #[[سراج احمد ساغر]] #[[سیف اللہ بیقرار]] #[[سائرہ خان]] #[[سرور کربلائی]] #[[صفدر کربلائی]] #[[ثوبیہ ملک]] #[[سوجھل بخاری]] #[[صابر شفیق ملتانی]] #[[سلیم انسب]] #[[سعدیہ کمال]] #[[سحرش رمضان تھہیم]] #[[صباحت عروج]] #[[صفدر کلاسرہ]] == (ج، ڄ) == # [[جاوید ہاشمی]] #[[جگدیش بترا سرائیکی]] #[[جگن ناتھ آزاد]]، بھارت #[[جگدیش مکھی]]، بھارت #[[جوہی چاولہ]]، بھارتی اداکارہ #[[جاوید آصف]] #[[جہانگیر مخلص]] #[[جاوید شانی]] #[[جاناں ملک]] #[[جاوید صدیقی]] #[[ڄام اظہر مراد]] #[[جمال لغاری]] #[[جہانزیب وارݨ]]، دھوڑ کوٹ #[[جمشید کھیتران]] #[[جلم بن شبان]]، اسماعیلی حکمران #[[جمیل بلوچ]] #[[جمشید ناشاد]] #[[جنرل (ر) وید پرکاش ملک]]، بھارت #[[جمشید رضوانی]] #[[جنرل ہوش محمد شیدی]] #[[جمال الدین ملتانی]] #[[جاوید حسین شاہ]]، بھکر #[[جیوݨ خان جسکاݨی]]، بھکر #[[جویریہ سعود]]، اداکارہ ==(چ)== #[[چندر گپت موریا]]، قدیم خطہ ملتان #[[چندر شیکھر]]، ڈیرہ غازی خان #[[چوہدری نذر علی سندھو]]، میاں چنوں == (ح، ہ) == #[[حسین بخش لنگاہ]] #[[حنا نیازی]] ، شوبز ، میانوالی #[[حسان جاوید چانڈیو]]، بہاولپور #[[حیات اللہ خان نیازی]]، میانوالی #[[حبیب اللہ بھٹہ]]، بہاولپور #[[حمید اصغر شاہین]]، ڈیرہ غازی خان #[[حمید الفت ملغاݨی]]، ڈیرہ غازی خان #[[حسین برماݨی]]، ڈیرہ غازی خان #[[حنیف جعفری رمداݨی]] #[[حیدر جاوید سید]]، ملتان #[[حمیرا چنہ]] #[[حنا ربانی کھر]]، کوٹ ادو #[[ہما سحرش]] #[[حنا ملک]] #[[حاجی عید احمد دھریجہ]] #[[حفیظ الرحمٰن دریشک]] #[[حسنین بہادر دریشک]] #[[حضور بخش لاڑ]] #[[حبیب اللہ طارق]] #[[حفیظ طاہر گھوٹیہ]] #[[حیدر شیراز]] #[[حکیم الطاف حسین]]، بہاولپور #[[ہیرا نند سوز]] #[[حماد ندیم میراݨی]] == (خ) == #[[خواجہ غلام فرید]] #[[خواجہ قطب الدین فریدی]] #[[خرم بہاولپوری]] #[[خوشبو لغاری]] #[[خالد پرویز]] #[[خادم حسین ہیرا]] #[[خسرو بختیار]] #[[خالد وارݨ]] #[[خالد اقبال]] #[[خادم حسین مخفی]] ==(د)== #[[دلشاد کلانچوی]] #[[دلدار بلوچ]] #[[دیوی دیال کھانیجہ]] #[[دلنور نور پوری]] #[[داؤد خان عباسی]] #[[دوست محمد کھوسہ]] #[[دوست محمد مزاری]] #[[دیوانہ بلوچ]] #[[دیوان عاشق حسین بخاری]] #[[دلبر حسین مولائی]] == (ڈ، ݙ) == #[[ڈاکٹر مہر عبدالحق سومرہ]] #[[ڈاکٹر سردار احمد خان کورائی]] ( آواز ویلفئیر سوسائٹی سہجا) #[[ڈاکٹر ملک راجکمار]] #[[ڈاکٹر ذوالفقار علی رحماݨی]] #[[ڈاکٹر لکشمی نارائن]] #[[ڈاکٹر اجمل ملک]] #[[ڈاکٹر طاہر تونسوی]] #[[ڈاکٹر محمد علی ݙاہا]] ==(ذ، ز، ض، ظ)== #[[ظہور دمانی]] #[[ظہور دھریجہ]] #[[ذوالفقار علی|ذولفقار علی]] #[[ضیغم عباس سندیلہ]] #[[زاہدہ پروین]] #[[ذیشان نون]] #[[زاہد درگھ]] #[[ذوالفقار علی کھوسہ]] #[[زبیر شاہ گیلانی]] #[[زاہد شمسی]] #[[ذیشان ہاشم]] #[[ذیشان خان بلوچ]] #[[ظفر اقبال عدم]] #[[ظفر حسین فریدی]] #[[ظفر لُنڈ]] #[[ذوالفقار علی لُنڈ]] #[[ذیشان روکھڑی]] ==(ر)== #[[ریاض ہاشمی ایڈووکیٹ]] #[[رفیق ساحل]] ( شاعر و گلوکار ) #[[رفعت عباس]] #[[راݨا پرتاب سنگھ گنوری]] #[[رام لعل چھاٻڑا]] #[[رفیق رڄواݨہ]] #[[راشد محمود]] #[[رائے احمد خان کھرل]] #[[راشد عزیز بھٹہ]] #[[راؤ ظفر نواز]] #[[راݨا خرم]] #[[راحت ملتانی]] #[[ریاض کھوکھر]] #[[راشدہ فرحان بھٹہ]] #[[رضوانہ درانی]] #[[راہی گبول]] #[[رشید قیصراݨی]] #[[ریاض حسین پیرزادہ]] #[[ریاض عصمت]] #[[راݨا قاسم نون]] #[[راݨا فراز نون]] #[[راول گھنجیڑا]] #[[ریاض حسین بھٹہ]] #[[راݨا محبوب اختر]] #[[رحیم طلب]] #[[ریاض قیصر قیصراݨی]] == (ش) == #[[شیخ غلام جہانیاں]] #[[شیخ دلشاد احمد]] #[[شیر افگن نیازی]] #[[شفاء اللہ روکھڑی]] #[[شاکر شجاع آبادی]] #[[شوکت مغل]] #[[شیر باز مزاری]] #[[شاہ نواز خان مشوری]] #[[شہزاد عرفان]] #[[شہزاد مقبول بھٹہ]] #[[شایان سرائیکی]] #[[شفاءاللہ خان روکھڑی]] #[[شیر میاں عباسی]] #[[شمعونہ بادشاہ قیصراݨی]] #[[شمیم آراء]] #[[شہناز کوثر]] #[[شازیہ طالب]] #[[شکیلہ دستی]] #[[شمیم عارف قریشی]] #[[شمیم خانزادہ]] #[[شعیب اویسی]] #[[شاکر مہروی]] #[[شاہد عطاءکھیارہ]] #[[شہزادہ آصف علی]] #[[شیخ حسن عسکری]] #[[شبیر طاہر ہمائتی]] #[[شیخ حمید]] #[[شفیق شجراء کمسنؔ]] #[[شہلا تنویر]] #[[شبیر حسن اختر]] #[[شاداب خان بھٹہ]] #[[شکیل حیدر]] #[[شیر علی خالطی]] #[[شہریار جاوید چھینہ]] == (ع) == #[[علی حیدر ملتانی]] #[[عبدالمجید گانگا]] ( شاعر تے نعت خواں آف محمد پور گانگا) #[[عمران گمانی]] ( شاعر اوچ شریف موضع گمانی) #[[عبدالمجید کانجو]] #[[عاشق بزدار]] #[[عطاء اللہ عیسیٰ خیلوی]] #[[عبداللہ عرفان]] #[[عبدالباسط بھٹی]] #[[عامر عزیز ملک]]، ریڈیو براڈکاسٹر #[[عباس برماݨی]] #[[عابدہ بخاری]] #[[عثمان داؤد عباسی]] #[[عزیز بخاری]] #[[عصمت اللہ شاہ]] #[[عبید خواجہ]] #[[عابد بزدار]] #[[عباس سیال]] #[[عابد سیال]] #[[عبداللہ ݙاہڑ]] #[[عاقب جاوید]] #[[عبداللہ ساقی سیال]] #[[عظمٰی گیلانی]] #[[عائلہ ملک]] #[[عابدہ حسین سید]] #[[عالیہ بلوچ]] #[[عدنان ارشد]] #[[عزیز شاہد]] #[[عطاء محمد نیازی]] #[[عامر وارݨ]] #[[عبیداللہ خان شادی خیل]] #[[عاشق دیوانہ]] #[[علامہ اعظم سعیدی]] #[[عرفان محمد]] #[[علامہ اقبال وسیم]] #[[عنایت اللہ مشرقی]] #[[عصمت نیازی]] #[[عبدالرحمٰن کانجو]] #[[عاشق گوپانگ]] #[[عبداللہ شاہ بخاری]] #[[عشرت لغاری]] #[[عبدالصمد بادوزئی]] #[[عمران احمد خان نیازی]] #[[عاشق ظفر بھٹی]] #[[عامر فہیم]] #[[عبدالخالق نعیمی]] #[[علامہ احمد سعید خان ملتانی]] #[[عبدالستار زخمی]] #[[عاقل خان]] #[[عبداللہ چکڑالوی]] #[[عقیل مختار جتوئی]] #[[علی حسین چاچڑ]] #[[عامر ہاشم خاکوانی]] #[[عباس قریشی]] == (غ) == #[[غلام فرید کوریجہ]] #[[غلام حسین خان مشوری شہید]] #[[غیور بخاری]] #[[غلام مرتضیٰ لاکھا (سرائیک)]] #[[غفور ملک]] #[[غزالی رحیم پتافی]] #[[غضنفر عباس]] #[[غریدہ فاروقی]] #[[غلام یاسین نوناری]] #[[غازی امان اللہ]] #[[غلام عباس غمگین]] ==(ف)== #[[فدا حسین گاݙی]] #[[فرھاد فریدی]] #[[فضل رب لُنڈ]] #[[فاروق لغاری]] #[[فقیرا بھڳت]] #[[فرزانہ تھہیم]] #[[فاروق میاݨہ]] #[[فضل صدیقی]] #[[فاروق روکھڑی]] #[[فلاح الدین عباسی]] #[[فرید عباسی]] #[[فاروق انور عباسی]] #[[فیضی]] #[[فیاض باقر]] #[[فرید ساجد لغاری]] #[[فریاد ہیروی]] ==(ق، ک)== #[[قیس مسیح]] #[[کلپنا چاولہ]] #قاصر فریدی #[[کرنل (ر) عبدالجبار عباسی]] #[[کومل خان]] #[[کشمالہ انجم]] #[[کیشو مہتا ملتانی]] #[[قندیل بلوچ]] #[[کوثر جاپانی]] #[[قیس فریدی]] #[[قسور بزدار]] #[[قاسم صفدر]] #[[قیصر ساحل]] #[[قاسم جلال]] #[[کچلو خان]] #[[کوڑے خان قیصراݨی]] #[[قاضی عظیم الدین بہاولپوری]] #[[قربان کلاچی]] #[[قاسم سہاݨی]] #[[قاری محمد اکرم قادری]] #[[قیصر نقوی]] #[[قمر ریاض ہنجرا]] #[[کرن لاشاری]] #[[قیصر مہے، بریگیڈئیر]] #[[کاشف اجمل ملک]] ==(گ، ڳ)== #[[گلزیب خاکوانی]] #[[گلناز بانو]] #[[گلبہار بانو]] #[[گزین عباسی]] #[[گل تری خیلوی]] #[[گُلِ زہراء]] ==(ل)== #[[لاریب عطاء]] #[[لیفٹیننٹ کرنل (ر) محمد ظفر اقبال نیازی]] == (م) == #[[میر تنویر وڳݨ]]، سرائیکی کارکن #[[منیر احمد فریدی واصفی]] ( نعت خواں) #[[ممتاز حیدر ݙاہڑ]] #[[ملک رحمت اللہ]] #[[مرید عارف]] #[[مرید حسین راز جتوئی]] #[[مشتاق گاݙی]]، سرائیکی رہنما #[[مجاہد جتوئی]]، سرائیکی محقق #[[میر حسان الحیدری]]، سرائیکی تحریک دے بانی رکن #[[منصور آفاق]]، ادیب، شاعر، کالم نگار، ماہر لسانیات ، صدر انجمن ترقی ادب لہور #[[محمد یار قیصراݨی]]، محقق #[[منظور ملک|منطور ملک]] #[[مظفر علی شاہ]]، ایڈووکیٹ #[[مہدی حسن شاہ]] #[[مظہر عباس کات]] #[[مطلوب بخاری]] #[[مسیح اللہ جامپوری]] #[[منصور ملنگی]] #[[ملک سونا خان بے وس]] #[[ملک فاروق اعظم]] #[[محمد اجمل ملک]]، ریڈیو براڈکاسٹر #[[ملک محمد اقبال چنڑ]]، سیاستدان #[[مشتاق راݨا]]، سرائیکی فنکار #[[موہن بھڳت]]، سرائیکی گلوکار #[[مسرت کلانچوی]]، سرائیکی ادیب #[[مظفر مڳسی]]، سرائیکی رہنما #[[مہندر پرتاب چاند]]، سرائیکی شاعر، ماہر لسانیات #[[مسرت شاہین]]، ادکارہ #[[مظہر نیازی]]، سرائیکی شاعر #[[محمد عمیر اعواݨ]]، سرائیکی کارکن #[[منیر بھٹہ جیسلمیری]]، سرائیکی کارکن #[[محبوب تابش]]، سرائیکی لکھاری #[[ملک غلام عباس کھاکھی]]، سیاستدان #[[مختاراں مائی]] #[[ملک مشتاق لانگ]] #[[مظہر عباس راں]] #[[مقصود دھریجہ]]، سرائیکی رہنما #[[مینا جعفر لغاری]] #[[مفتی عبدالقوی]]، عالم دین #[[مولانا عبدالستار نیازی]] #[[مولانا کوثر نیازی]]، عالم دین #[[مولانا فیض احمد اویسی]]، عالم دین #[[مولانا قاضی غلام ابوبکر چشتی]]، عالم دین #[[مفتی عطاءالرحمان]] #[[مائی اللہ وسائی]]، سرائیکی گلوکارہ #[[منیبہ مزاری]] #[[مسکان خان]] #[[منظور رحمانی]]، سرائیکی رہنما #[[محسن جھنگوی]] #[[ملازم حسین قیصر]] #[[ماہین ملک]]، شاعرہ #[[منشاء فریدی]] #[[مختیار لنگاہ]] #[[محسن گیلانی]]، ٹی وی اداکار #[[مامون الرشید عباسی]] #[[معاذ ارائیں]]، سرائیکی رہنما #[[مشتاق چھینہ]] #[[مشتاق بھٹی]] #[[ملک حبیب للو]] #[[مخدوم سمیع گیلانی]]، سیاستدان #[[مخدوم زمرد بخاری]]، سجادہ نشین #[[مخدوم علی حسن گیلانی]] #[[محمد ظہیر احمد مہاروی]]، سرائیکی شاعر #[[محسن نقوی]]، اردو شاعر، شیعہ ذاکر #[[مشتاق گورماݨی]]، سیاستدان #[[ملک جاوید اعواݨ]] #[[منصور کریم سیال]] #[[منصور شانی]] #[[ مبشر علی فاروق]] ایڈووکیٹ #[[منظور اعواݨ]] #[[مشتاق بلال سرائیکی]] #[[میر بادشاہ قیصراݨی]]، سردار قیصراݨی قبیلہ #[[ملک صابر عطاء تھہیم]] #[[مولانا مکی حجازی]] #[[مبشر کلیم]]، سرائیکی وکیپیڈین #[[منان رفیق چوہدری]] #[[مطیع اللہ خان]]، صحافی #[[محمود مہے]] #[[محمود نظامی]] #[[محمد بلیغ الرحمٰن]]، گورنر پنجاب #[[مشتاق ملک]]، سرائیکی رہنما #[[ملک سلیم]]، کارکن پیپلز پارٹی #[[مبشر کلیم]] #محمد الیاس نوناری سرائیکی کالم نگار #[[مونس بلوچ]] == (ن) == #[[نواب غازی خان میراݨی]] #[[نذیر فیض مڳی]] #[[نیلم مدان]] #[[ناہید اختر]] #[[ناصرالدین قباچہ]] #[[نوابزادہ نصراللہ خان]] #[[نواب مظفر خان سدوزئی]] #[[نواب صادق محمد عباسی چہارم]] #[[نواب الحاج، جنرل سرصادق محمد خان پنجم عباسی رحمۃ اللہ علیہ، محسنِ پاکستان|نواب الحاج جنرل سرصادق محمد خان پنجم عباسی رحمۃ اللہ علیہ، محسنِ پاکستان]] #[[نواب عباس خان عباسی]] #[[نواب صلاح الدین عباسی]] #[[نسیم سیمی]] #[[نخبہ تاج لنگاہ]] #[[نغمہ مشتاق لانگ]] #[[نسیم اختر]] #[[نذیر کٹپال]] #[[نواز بھٹہ]] #[[نذیر لغاری]] #[[نور خان بھابھہ]] #[[نواب کوڑا خاں جتوئی]] #[[نواب نصراللہ خاں جتوئی]] #[[نبی بخش گرگیج]] #[[ناظر مہروی]] #[[نذیر احمد شاہین]] #[[نصیر سرمد سائروی]] #[[نور محمد مہاروی]] #[[نسرین گل]] #[[نذیر یاد]] #[[نادر علی]] #[[نذر حسین تُرک]] #[[نواب سربلند خان]] ==(و)== #[[واقف ملتانی]] #[[ونود ݙاوڑا]] #[[وسمل پنوار]] #[[وقار احمد ملک]] #[[وکیل احمد نادر]] #[[وسیم نیازی]] #[[وسیم اشرف]] ==(ی)== #[[یوسف رضا گیلانی]] #[[یاسر علی سورج]] #[[یاسین فریدی]] ==مزید ݙیکھو== ==حوالے== af355ykc8p6lux1ptpbufi2qngw5vwe 71275 71272 2026-05-06T14:33:18Z Ismail Saraikistani 3155 /* (ث، س، ص) */ 71275 wikitext text/x-wiki سرائیکی خطے وچ ہر شعبے دے ماہرین تے قابل شخصیات موجود ہن جنہاں وچ شاعر، [[افسانہ نگار]]، ناول نگار، کالم نگار و صحافی، ادیب، مفکر، سیاستدان، تجزیہ نگار، سائنسدان، انجینئر، ڈاکٹر، سکالر، اداکار، فنکار، گلوکار وغیرہ سب شامل ہن. ایں مضون وچ سرائیکی قوم نال تعلق رکھݨ والے اہم شخصیات دا جائزہ گھدا ڳیا اے۔ <ref>تحقیق تے ترتیب، اسماعیل بھٹہ</ref> [[فائل:سردار کوڑا خان قیصراݨی.jpg|thumb|سردار کوڑے خان قیصراݨی، انگریز سامراج نال ٹکراوݨ والے ہک سرائیکی سردار]] == (الف) == # [[ارشد ملتانی]] #[[ابن کلیم]] #[[ارم سیال]] #[[اسلم خان ملغاݨی]] #[[اسد ملتانی]] #[[اصغر خان نہڑ]] #[[اکبر ملکاݨی]]، ڈیرہ غازی خان #[[اکبر انصاری]] #[[اسماعیل تھہیم]] #[[اجالا مختار لنگاہ]] #[[آصف خان]]، ملتان #[[احسن فریدی]] #[[اکرم نظامی]] #[[ایم ڈی گانگا]] #[[ایم ڈی گل]] #[[امیر عباس ہاشمی]]، خانبیلہ #[[اعجاز بلوچ]]، خانسر، بھکر #[[اسماعیل احمداݨی]] #[[اخلاق مزاری]]، روجھاݨ #[[اشو لال]] #[[انور شاہ انور]] #[[امجد علی خان نیازی]]، میانوالی #[[ابو فتح داؤد]]، اسماعیلی حکمران #[[امرت لعل مدان]]، تونسہ #[[اسلم رسولپوری]] #[[اصغر بہاولپوری]] #[[اے جے سیال]] #[[امجد بلوچ]] #[[الطاف ݙاہڑ]] #[[اکرم احمداݨی]] #[[آصف علی پوتا]]، ملتان #[[اسد ملک]]، ملتان #[[اورنگزیب لغاری]]، بہاولپور #[[افضال احمد]] #[[اسماعیل بھٹہ]] #[[افشاں زیبی]] #[[ابوبکر گوپانگ]] #[[ارشاد امین]] #[[اقبال سوکڑی]] #[[امان اللہ ارشد]] #[[امان اللہ خان دریشک]] #[[امیر محمد خان]] #[[اویس لغاری]] #[[احمد محمود]] #[[ایمان قیصراݨی]]، تونسہ #[[آئمہ خان]] #[[اسماء ظہور]] #[[اجمل ساجد]] #[[اصغر عباسی]] #[[آمنہ حق]] #[[احسن واگھا]] #[[استاد اللہ داد خان]] #[[استاد حسین بخش خاں ڈھاڈھی]]، بہاولپور #[[استاد عاشق علی خان]] #[[استاد غلام فرید گشکوری]]، ڈیرہ غازی خان #[[اعجاز راہی]] #[[اسلم جھنڈیر]] #[[اجمل خان جوئیہ]] #[[امجد فاروق کھوسہ]] #[[آصف زرداری]] #[[امجد نواز کارلو]] #[[احمد نواز چھینہ]] #[[اعجاز بلوچ]] #[[انجم رشید عباسی]] #[[ارجن دیو جی پنکج]] #[[اسماعیل عامر بھایا]] #[[اطہر لاشاری]] #[[احمد خان طارق]] #[[اکرم کنہوں]] #[[اجمل نذیر تاجپوری]] #[[افتخار ٹھاکر]] #[[اکرم غریب آبادی]] #[[اشرف جاوید ملک]] #[[احسان احمد چنگواݨی]] #[[ارشاد تونسوی]] #[[اجمل دھریجہ]] #[[اجمل مسݨ]]، بہاولپور #[[استاد ملنگ حسین]] #[[اکرم گرماݨی]] #[[استاد ایاز مسݨ]] #[[اظہر مراد]] #[[آذر بخاری]] #[[اقبال بلوچ]] #[[ارحم قادر کھیتران]] #[[ارشد لاشاری]] #[[اسلم جاوید چوہدری]]، بھکر #[[امتیاز حسین امتیاز]]، خوشاب #[[اسلم خان بلوچ]]، سمہ سٹہ بہاولپور #[[اللہ داد خان شہاݨی]]، بھکر #[[امام بخش]] #[[اللہ نواز خان]] == (ب، ٻ) == #[[بیرسٹر تاج محمد لنگاہ]]، کہروڑ پکا #[[بہرام خان مزاری]]، روجھاݨ مزاری #[[بخت بھرائی]]، ملتان #[[بدرو ملتانی]] #[[محمد بلیغ الرحمٰن]]، بہاولپور #[[بلخ شیر مزاری]] #[[باقر نیازی]]، ڈیرہ اسماعیل خان #[[باسط سلطان بخاری]] #[[بلال بزمی]] #[[بشیر ملتانی]] #[[بلال جتوئی]] #[[عبدالباسط بھٹی]]، احمدپور شرقیہ #[[بشیر نیازی]]، میانوالی ==(پ)== #[[پرسوز بخاری]] #[[پرویز قادر]]، شجاعباد، ملتان #[[پٹھاݨے خاں]] #[[پروفیسر دینا ناتھ]]، ڈیرہ اسماعیل خان #[[پروفیسر مقبول گیلانی]]، ملتان #[[پروین نذر]]، ملتان #[[پرہلاد بھڳت]]، قدیم ملتان #[[پرویز مکول]] #[[پروین مسعود بھٹی]] == (ت، ط) == #[[تلوک چند محروم]]، میانوالی #[[تسنیم نواز گردیزی]] مرحوم، بہاولپور #[[طلعت نقی]] #[[طارقا نیازی]]، میانوالی #[[طاہر خان نہڑ]]، قدیم مظفرڳڑھ #[[طالب ملتانی]] == (ٹ) == ==(ث، س، ص)== #[[صبح صادق قیصراݨی(ابن قیصر)]] #[[سید صفدر شاہ بخاری]] ( چک 64/np غلہ گودام ) #[[سراج احمد گل]] (گل آرٹس شیخ واہن ) #[[سیٹھ عبیدالرحمان]]، بہاولپور #[[سردار عثمان بزدار]] #[[سلیم خان نیازی]]، احمدپور شرقیہ #[[ثریا ملتانی]] #[[سلیم شہزاد]]، بہاولنگر #[[سلیم طاہر قیصراݨی]]، تونسہ #[[صوفی تاج محمد گوپانگ]]، فاضل پور #[[صادق سنجراݨی]]، بلوچستان #[[ثمینہ پیرزادی]]، بہاولپور #[[ساحر رنگ پوری]]، رنگپور کھیڑا #[[صوفی فیض محمد دلچسب]] #[[سعید الرشید عباسی]] #[[ثناء]] #[[صائمہ نور]] #[[ثناء ملک]] #[[سائرہ عباسی]] #[[سجاد کمال بھٹہ]]، ملتان #[[سخاوت حسین]]، احمدپور شرقیہ #[[سجاد حیدر پرویز]]، مظفرڳڑھ #[[سنجے پہوجا]] #[[صفدر کلاسرہ]] #[[سعید اختر]] #[[صابر بھیریوں]]، میانوالی #[[سانول عیسٰی خیلوی]]، میانوالی #[[سانول تے مارول]] #[[صدیق خان بلوچ]] #[[صدیق خان کانجو]] #[[صابر حسین فاروقی]] #[[سراج احمد ساغر]] #[[سیف اللہ بیقرار]] #[[سائرہ خان]] #[[سرور کربلائی]] #[[صفدر کربلائی]] #[[ثوبیہ ملک]] #[[سوجھل بخاری]] #[[صابر شفیق ملتانی]] #[[سلیم انسب]] #[[سعدیہ کمال]] #[[سحرش رمضان تھہیم]] #[[صباحت عروج]] #[[صفدر کلاسرہ]] #[[سلیم گردیزی]] == (ج، ڄ) == # [[جاوید ہاشمی]] #[[جگدیش بترا سرائیکی]] #[[جگن ناتھ آزاد]]، بھارت #[[جگدیش مکھی]]، بھارت #[[جوہی چاولہ]]، بھارتی اداکارہ #[[جاوید آصف]] #[[جہانگیر مخلص]] #[[جاوید شانی]] #[[جاناں ملک]] #[[جاوید صدیقی]] #[[ڄام اظہر مراد]] #[[جمال لغاری]] #[[جہانزیب وارݨ]]، دھوڑ کوٹ #[[جمشید کھیتران]] #[[جلم بن شبان]]، اسماعیلی حکمران #[[جمیل بلوچ]] #[[جمشید ناشاد]] #[[جنرل (ر) وید پرکاش ملک]]، بھارت #[[جمشید رضوانی]] #[[جنرل ہوش محمد شیدی]] #[[جمال الدین ملتانی]] #[[جاوید حسین شاہ]]، بھکر #[[جیوݨ خان جسکاݨی]]، بھکر #[[جویریہ سعود]]، اداکارہ ==(چ)== #[[چندر گپت موریا]]، قدیم خطہ ملتان #[[چندر شیکھر]]، ڈیرہ غازی خان #[[چوہدری نذر علی سندھو]]، میاں چنوں == (ح، ہ) == #[[حسین بخش لنگاہ]] #[[حنا نیازی]] ، شوبز ، میانوالی #[[حسان جاوید چانڈیو]]، بہاولپور #[[حیات اللہ خان نیازی]]، میانوالی #[[حبیب اللہ بھٹہ]]، بہاولپور #[[حمید اصغر شاہین]]، ڈیرہ غازی خان #[[حمید الفت ملغاݨی]]، ڈیرہ غازی خان #[[حسین برماݨی]]، ڈیرہ غازی خان #[[حنیف جعفری رمداݨی]] #[[حیدر جاوید سید]]، ملتان #[[حمیرا چنہ]] #[[حنا ربانی کھر]]، کوٹ ادو #[[ہما سحرش]] #[[حنا ملک]] #[[حاجی عید احمد دھریجہ]] #[[حفیظ الرحمٰن دریشک]] #[[حسنین بہادر دریشک]] #[[حضور بخش لاڑ]] #[[حبیب اللہ طارق]] #[[حفیظ طاہر گھوٹیہ]] #[[حیدر شیراز]] #[[حکیم الطاف حسین]]، بہاولپور #[[ہیرا نند سوز]] #[[حماد ندیم میراݨی]] == (خ) == #[[خواجہ غلام فرید]] #[[خواجہ قطب الدین فریدی]] #[[خرم بہاولپوری]] #[[خوشبو لغاری]] #[[خالد پرویز]] #[[خادم حسین ہیرا]] #[[خسرو بختیار]] #[[خالد وارݨ]] #[[خالد اقبال]] #[[خادم حسین مخفی]] ==(د)== #[[دلشاد کلانچوی]] #[[دلدار بلوچ]] #[[دیوی دیال کھانیجہ]] #[[دلنور نور پوری]] #[[داؤد خان عباسی]] #[[دوست محمد کھوسہ]] #[[دوست محمد مزاری]] #[[دیوانہ بلوچ]] #[[دیوان عاشق حسین بخاری]] #[[دلبر حسین مولائی]] == (ڈ، ݙ) == #[[ڈاکٹر مہر عبدالحق سومرہ]] #[[ڈاکٹر سردار احمد خان کورائی]] ( آواز ویلفئیر سوسائٹی سہجا) #[[ڈاکٹر ملک راجکمار]] #[[ڈاکٹر ذوالفقار علی رحماݨی]] #[[ڈاکٹر لکشمی نارائن]] #[[ڈاکٹر اجمل ملک]] #[[ڈاکٹر طاہر تونسوی]] #[[ڈاکٹر محمد علی ݙاہا]] ==(ذ، ز، ض، ظ)== #[[ظہور دمانی]] #[[ظہور دھریجہ]] #[[ذوالفقار علی|ذولفقار علی]] #[[ضیغم عباس سندیلہ]] #[[زاہدہ پروین]] #[[ذیشان نون]] #[[زاہد درگھ]] #[[ذوالفقار علی کھوسہ]] #[[زبیر شاہ گیلانی]] #[[زاہد شمسی]] #[[ذیشان ہاشم]] #[[ذیشان خان بلوچ]] #[[ظفر اقبال عدم]] #[[ظفر حسین فریدی]] #[[ظفر لُنڈ]] #[[ذوالفقار علی لُنڈ]] #[[ذیشان روکھڑی]] ==(ر)== #[[ریاض ہاشمی ایڈووکیٹ]] #[[رفیق ساحل]] ( شاعر و گلوکار ) #[[رفعت عباس]] #[[راݨا پرتاب سنگھ گنوری]] #[[رام لعل چھاٻڑا]] #[[رفیق رڄواݨہ]] #[[راشد محمود]] #[[رائے احمد خان کھرل]] #[[راشد عزیز بھٹہ]] #[[راؤ ظفر نواز]] #[[راݨا خرم]] #[[راحت ملتانی]] #[[ریاض کھوکھر]] #[[راشدہ فرحان بھٹہ]] #[[رضوانہ درانی]] #[[راہی گبول]] #[[رشید قیصراݨی]] #[[ریاض حسین پیرزادہ]] #[[ریاض عصمت]] #[[راݨا قاسم نون]] #[[راݨا فراز نون]] #[[راول گھنجیڑا]] #[[ریاض حسین بھٹہ]] #[[راݨا محبوب اختر]] #[[رحیم طلب]] #[[ریاض قیصر قیصراݨی]] == (ش) == #[[شیخ غلام جہانیاں]] #[[شیخ دلشاد احمد]] #[[شیر افگن نیازی]] #[[شفاء اللہ روکھڑی]] #[[شاکر شجاع آبادی]] #[[شوکت مغل]] #[[شیر باز مزاری]] #[[شاہ نواز خان مشوری]] #[[شہزاد عرفان]] #[[شہزاد مقبول بھٹہ]] #[[شایان سرائیکی]] #[[شفاءاللہ خان روکھڑی]] #[[شیر میاں عباسی]] #[[شمعونہ بادشاہ قیصراݨی]] #[[شمیم آراء]] #[[شہناز کوثر]] #[[شازیہ طالب]] #[[شکیلہ دستی]] #[[شمیم عارف قریشی]] #[[شمیم خانزادہ]] #[[شعیب اویسی]] #[[شاکر مہروی]] #[[شاہد عطاءکھیارہ]] #[[شہزادہ آصف علی]] #[[شیخ حسن عسکری]] #[[شبیر طاہر ہمائتی]] #[[شیخ حمید]] #[[شفیق شجراء کمسنؔ]] #[[شہلا تنویر]] #[[شبیر حسن اختر]] #[[شاداب خان بھٹہ]] #[[شکیل حیدر]] #[[شیر علی خالطی]] #[[شہریار جاوید چھینہ]] == (ع) == #[[علی حیدر ملتانی]] #[[عبدالمجید گانگا]] ( شاعر تے نعت خواں آف محمد پور گانگا) #[[عمران گمانی]] ( شاعر اوچ شریف موضع گمانی) #[[عبدالمجید کانجو]] #[[عاشق بزدار]] #[[عطاء اللہ عیسیٰ خیلوی]] #[[عبداللہ عرفان]] #[[عبدالباسط بھٹی]] #[[عامر عزیز ملک]]، ریڈیو براڈکاسٹر #[[عباس برماݨی]] #[[عابدہ بخاری]] #[[عثمان داؤد عباسی]] #[[عزیز بخاری]] #[[عصمت اللہ شاہ]] #[[عبید خواجہ]] #[[عابد بزدار]] #[[عباس سیال]] #[[عابد سیال]] #[[عبداللہ ݙاہڑ]] #[[عاقب جاوید]] #[[عبداللہ ساقی سیال]] #[[عظمٰی گیلانی]] #[[عائلہ ملک]] #[[عابدہ حسین سید]] #[[عالیہ بلوچ]] #[[عدنان ارشد]] #[[عزیز شاہد]] #[[عطاء محمد نیازی]] #[[عامر وارݨ]] #[[عبیداللہ خان شادی خیل]] #[[عاشق دیوانہ]] #[[علامہ اعظم سعیدی]] #[[عرفان محمد]] #[[علامہ اقبال وسیم]] #[[عنایت اللہ مشرقی]] #[[عصمت نیازی]] #[[عبدالرحمٰن کانجو]] #[[عاشق گوپانگ]] #[[عبداللہ شاہ بخاری]] #[[عشرت لغاری]] #[[عبدالصمد بادوزئی]] #[[عمران احمد خان نیازی]] #[[عاشق ظفر بھٹی]] #[[عامر فہیم]] #[[عبدالخالق نعیمی]] #[[علامہ احمد سعید خان ملتانی]] #[[عبدالستار زخمی]] #[[عاقل خان]] #[[عبداللہ چکڑالوی]] #[[عقیل مختار جتوئی]] #[[علی حسین چاچڑ]] #[[عامر ہاشم خاکوانی]] #[[عباس قریشی]] == (غ) == #[[غلام فرید کوریجہ]] #[[غلام حسین خان مشوری شہید]] #[[غیور بخاری]] #[[غلام مرتضیٰ لاکھا (سرائیک)]] #[[غفور ملک]] #[[غزالی رحیم پتافی]] #[[غضنفر عباس]] #[[غریدہ فاروقی]] #[[غلام یاسین نوناری]] #[[غازی امان اللہ]] #[[غلام عباس غمگین]] ==(ف)== #[[فدا حسین گاݙی]] #[[فرھاد فریدی]] #[[فضل رب لُنڈ]] #[[فاروق لغاری]] #[[فقیرا بھڳت]] #[[فرزانہ تھہیم]] #[[فاروق میاݨہ]] #[[فضل صدیقی]] #[[فاروق روکھڑی]] #[[فلاح الدین عباسی]] #[[فرید عباسی]] #[[فاروق انور عباسی]] #[[فیضی]] #[[فیاض باقر]] #[[فرید ساجد لغاری]] #[[فریاد ہیروی]] ==(ق، ک)== #[[قیس مسیح]] #[[کلپنا چاولہ]] #قاصر فریدی #[[کرنل (ر) عبدالجبار عباسی]] #[[کومل خان]] #[[کشمالہ انجم]] #[[کیشو مہتا ملتانی]] #[[قندیل بلوچ]] #[[کوثر جاپانی]] #[[قیس فریدی]] #[[قسور بزدار]] #[[قاسم صفدر]] #[[قیصر ساحل]] #[[قاسم جلال]] #[[کچلو خان]] #[[کوڑے خان قیصراݨی]] #[[قاضی عظیم الدین بہاولپوری]] #[[قربان کلاچی]] #[[قاسم سہاݨی]] #[[قاری محمد اکرم قادری]] #[[قیصر نقوی]] #[[قمر ریاض ہنجرا]] #[[کرن لاشاری]] #[[قیصر مہے، بریگیڈئیر]] #[[کاشف اجمل ملک]] ==(گ، ڳ)== #[[گلزیب خاکوانی]] #[[گلناز بانو]] #[[گلبہار بانو]] #[[گزین عباسی]] #[[گل تری خیلوی]] #[[گُلِ زہراء]] ==(ل)== #[[لاریب عطاء]] #[[لیفٹیننٹ کرنل (ر) محمد ظفر اقبال نیازی]] == (م) == #[[میر تنویر وڳݨ]]، سرائیکی کارکن #[[منیر احمد فریدی واصفی]] ( نعت خواں) #[[ممتاز حیدر ݙاہڑ]] #[[ملک رحمت اللہ]] #[[مرید عارف]] #[[مرید حسین راز جتوئی]] #[[مشتاق گاݙی]]، سرائیکی رہنما #[[مجاہد جتوئی]]، سرائیکی محقق #[[میر حسان الحیدری]]، سرائیکی تحریک دے بانی رکن #[[منصور آفاق]]، ادیب، شاعر، کالم نگار، ماہر لسانیات ، صدر انجمن ترقی ادب لہور #[[محمد یار قیصراݨی]]، محقق #[[منظور ملک|منطور ملک]] #[[مظفر علی شاہ]]، ایڈووکیٹ #[[مہدی حسن شاہ]] #[[مظہر عباس کات]] #[[مطلوب بخاری]] #[[مسیح اللہ جامپوری]] #[[منصور ملنگی]] #[[ملک سونا خان بے وس]] #[[ملک فاروق اعظم]] #[[محمد اجمل ملک]]، ریڈیو براڈکاسٹر #[[ملک محمد اقبال چنڑ]]، سیاستدان #[[مشتاق راݨا]]، سرائیکی فنکار #[[موہن بھڳت]]، سرائیکی گلوکار #[[مسرت کلانچوی]]، سرائیکی ادیب #[[مظفر مڳسی]]، سرائیکی رہنما #[[مہندر پرتاب چاند]]، سرائیکی شاعر، ماہر لسانیات #[[مسرت شاہین]]، ادکارہ #[[مظہر نیازی]]، سرائیکی شاعر #[[محمد عمیر اعواݨ]]، سرائیکی کارکن #[[منیر بھٹہ جیسلمیری]]، سرائیکی کارکن #[[محبوب تابش]]، سرائیکی لکھاری #[[ملک غلام عباس کھاکھی]]، سیاستدان #[[مختاراں مائی]] #[[ملک مشتاق لانگ]] #[[مظہر عباس راں]] #[[مقصود دھریجہ]]، سرائیکی رہنما #[[مینا جعفر لغاری]] #[[مفتی عبدالقوی]]، عالم دین #[[مولانا عبدالستار نیازی]] #[[مولانا کوثر نیازی]]، عالم دین #[[مولانا فیض احمد اویسی]]، عالم دین #[[مولانا قاضی غلام ابوبکر چشتی]]، عالم دین #[[مفتی عطاءالرحمان]] #[[مائی اللہ وسائی]]، سرائیکی گلوکارہ #[[منیبہ مزاری]] #[[مسکان خان]] #[[منظور رحمانی]]، سرائیکی رہنما #[[محسن جھنگوی]] #[[ملازم حسین قیصر]] #[[ماہین ملک]]، شاعرہ #[[منشاء فریدی]] #[[مختیار لنگاہ]] #[[محسن گیلانی]]، ٹی وی اداکار #[[مامون الرشید عباسی]] #[[معاذ ارائیں]]، سرائیکی رہنما #[[مشتاق چھینہ]] #[[مشتاق بھٹی]] #[[ملک حبیب للو]] #[[مخدوم سمیع گیلانی]]، سیاستدان #[[مخدوم زمرد بخاری]]، سجادہ نشین #[[مخدوم علی حسن گیلانی]] #[[محمد ظہیر احمد مہاروی]]، سرائیکی شاعر #[[محسن نقوی]]، اردو شاعر، شیعہ ذاکر #[[مشتاق گورماݨی]]، سیاستدان #[[ملک جاوید اعواݨ]] #[[منصور کریم سیال]] #[[منصور شانی]] #[[ مبشر علی فاروق]] ایڈووکیٹ #[[منظور اعواݨ]] #[[مشتاق بلال سرائیکی]] #[[میر بادشاہ قیصراݨی]]، سردار قیصراݨی قبیلہ #[[ملک صابر عطاء تھہیم]] #[[مولانا مکی حجازی]] #[[مبشر کلیم]]، سرائیکی وکیپیڈین #[[منان رفیق چوہدری]] #[[مطیع اللہ خان]]، صحافی #[[محمود مہے]] #[[محمود نظامی]] #[[محمد بلیغ الرحمٰن]]، گورنر پنجاب #[[مشتاق ملک]]، سرائیکی رہنما #[[ملک سلیم]]، کارکن پیپلز پارٹی #[[مبشر کلیم]] #محمد الیاس نوناری سرائیکی کالم نگار #[[مونس بلوچ]] == (ن) == #[[نواب غازی خان میراݨی]] #[[نذیر فیض مڳی]] #[[نیلم مدان]] #[[ناہید اختر]] #[[ناصرالدین قباچہ]] #[[نوابزادہ نصراللہ خان]] #[[نواب مظفر خان سدوزئی]] #[[نواب صادق محمد عباسی چہارم]] #[[نواب الحاج، جنرل سرصادق محمد خان پنجم عباسی رحمۃ اللہ علیہ، محسنِ پاکستان|نواب الحاج جنرل سرصادق محمد خان پنجم عباسی رحمۃ اللہ علیہ، محسنِ پاکستان]] #[[نواب عباس خان عباسی]] #[[نواب صلاح الدین عباسی]] #[[نسیم سیمی]] #[[نخبہ تاج لنگاہ]] #[[نغمہ مشتاق لانگ]] #[[نسیم اختر]] #[[نذیر کٹپال]] #[[نواز بھٹہ]] #[[نذیر لغاری]] #[[نور خان بھابھہ]] #[[نواب کوڑا خاں جتوئی]] #[[نواب نصراللہ خاں جتوئی]] #[[نبی بخش گرگیج]] #[[ناظر مہروی]] #[[نذیر احمد شاہین]] #[[نصیر سرمد سائروی]] #[[نور محمد مہاروی]] #[[نسرین گل]] #[[نذیر یاد]] #[[نادر علی]] #[[نذر حسین تُرک]] #[[نواب سربلند خان]] ==(و)== #[[واقف ملتانی]] #[[ونود ݙاوڑا]] #[[وسمل پنوار]] #[[وقار احمد ملک]] #[[وکیل احمد نادر]] #[[وسیم نیازی]] #[[وسیم اشرف]] ==(ی)== #[[یوسف رضا گیلانی]] #[[یاسر علی سورج]] #[[یاسین فریدی]] ==مزید ݙیکھو== ==حوالے== 8hmkeh5glzgk8ynvjnkm69cvrsdrecd 71277 71275 2026-05-06T14:38:04Z Ismail Saraikistani 3155 /* (و) */ 71277 wikitext text/x-wiki سرائیکی خطے وچ ہر شعبے دے ماہرین تے قابل شخصیات موجود ہن جنہاں وچ شاعر، [[افسانہ نگار]]، ناول نگار، کالم نگار و صحافی، ادیب، مفکر، سیاستدان، تجزیہ نگار، سائنسدان، انجینئر، ڈاکٹر، سکالر، اداکار، فنکار، گلوکار وغیرہ سب شامل ہن. ایں مضون وچ سرائیکی قوم نال تعلق رکھݨ والے اہم شخصیات دا جائزہ گھدا ڳیا اے۔ <ref>تحقیق تے ترتیب، اسماعیل بھٹہ</ref> [[فائل:سردار کوڑا خان قیصراݨی.jpg|thumb|سردار کوڑے خان قیصراݨی، انگریز سامراج نال ٹکراوݨ والے ہک سرائیکی سردار]] == (الف) == # [[ارشد ملتانی]] #[[ابن کلیم]] #[[ارم سیال]] #[[اسلم خان ملغاݨی]] #[[اسد ملتانی]] #[[اصغر خان نہڑ]] #[[اکبر ملکاݨی]]، ڈیرہ غازی خان #[[اکبر انصاری]] #[[اسماعیل تھہیم]] #[[اجالا مختار لنگاہ]] #[[آصف خان]]، ملتان #[[احسن فریدی]] #[[اکرم نظامی]] #[[ایم ڈی گانگا]] #[[ایم ڈی گل]] #[[امیر عباس ہاشمی]]، خانبیلہ #[[اعجاز بلوچ]]، خانسر، بھکر #[[اسماعیل احمداݨی]] #[[اخلاق مزاری]]، روجھاݨ #[[اشو لال]] #[[انور شاہ انور]] #[[امجد علی خان نیازی]]، میانوالی #[[ابو فتح داؤد]]، اسماعیلی حکمران #[[امرت لعل مدان]]، تونسہ #[[اسلم رسولپوری]] #[[اصغر بہاولپوری]] #[[اے جے سیال]] #[[امجد بلوچ]] #[[الطاف ݙاہڑ]] #[[اکرم احمداݨی]] #[[آصف علی پوتا]]، ملتان #[[اسد ملک]]، ملتان #[[اورنگزیب لغاری]]، بہاولپور #[[افضال احمد]] #[[اسماعیل بھٹہ]] #[[افشاں زیبی]] #[[ابوبکر گوپانگ]] #[[ارشاد امین]] #[[اقبال سوکڑی]] #[[امان اللہ ارشد]] #[[امان اللہ خان دریشک]] #[[امیر محمد خان]] #[[اویس لغاری]] #[[احمد محمود]] #[[ایمان قیصراݨی]]، تونسہ #[[آئمہ خان]] #[[اسماء ظہور]] #[[اجمل ساجد]] #[[اصغر عباسی]] #[[آمنہ حق]] #[[احسن واگھا]] #[[استاد اللہ داد خان]] #[[استاد حسین بخش خاں ڈھاڈھی]]، بہاولپور #[[استاد عاشق علی خان]] #[[استاد غلام فرید گشکوری]]، ڈیرہ غازی خان #[[اعجاز راہی]] #[[اسلم جھنڈیر]] #[[اجمل خان جوئیہ]] #[[امجد فاروق کھوسہ]] #[[آصف زرداری]] #[[امجد نواز کارلو]] #[[احمد نواز چھینہ]] #[[اعجاز بلوچ]] #[[انجم رشید عباسی]] #[[ارجن دیو جی پنکج]] #[[اسماعیل عامر بھایا]] #[[اطہر لاشاری]] #[[احمد خان طارق]] #[[اکرم کنہوں]] #[[اجمل نذیر تاجپوری]] #[[افتخار ٹھاکر]] #[[اکرم غریب آبادی]] #[[اشرف جاوید ملک]] #[[احسان احمد چنگواݨی]] #[[ارشاد تونسوی]] #[[اجمل دھریجہ]] #[[اجمل مسݨ]]، بہاولپور #[[استاد ملنگ حسین]] #[[اکرم گرماݨی]] #[[استاد ایاز مسݨ]] #[[اظہر مراد]] #[[آذر بخاری]] #[[اقبال بلوچ]] #[[ارحم قادر کھیتران]] #[[ارشد لاشاری]] #[[اسلم جاوید چوہدری]]، بھکر #[[امتیاز حسین امتیاز]]، خوشاب #[[اسلم خان بلوچ]]، سمہ سٹہ بہاولپور #[[اللہ داد خان شہاݨی]]، بھکر #[[امام بخش]] #[[اللہ نواز خان]] == (ب، ٻ) == #[[بیرسٹر تاج محمد لنگاہ]]، کہروڑ پکا #[[بہرام خان مزاری]]، روجھاݨ مزاری #[[بخت بھرائی]]، ملتان #[[بدرو ملتانی]] #[[محمد بلیغ الرحمٰن]]، بہاولپور #[[بلخ شیر مزاری]] #[[باقر نیازی]]، ڈیرہ اسماعیل خان #[[باسط سلطان بخاری]] #[[بلال بزمی]] #[[بشیر ملتانی]] #[[بلال جتوئی]] #[[عبدالباسط بھٹی]]، احمدپور شرقیہ #[[بشیر نیازی]]، میانوالی ==(پ)== #[[پرسوز بخاری]] #[[پرویز قادر]]، شجاعباد، ملتان #[[پٹھاݨے خاں]] #[[پروفیسر دینا ناتھ]]، ڈیرہ اسماعیل خان #[[پروفیسر مقبول گیلانی]]، ملتان #[[پروین نذر]]، ملتان #[[پرہلاد بھڳت]]، قدیم ملتان #[[پرویز مکول]] #[[پروین مسعود بھٹی]] == (ت، ط) == #[[تلوک چند محروم]]، میانوالی #[[تسنیم نواز گردیزی]] مرحوم، بہاولپور #[[طلعت نقی]] #[[طارقا نیازی]]، میانوالی #[[طاہر خان نہڑ]]، قدیم مظفرڳڑھ #[[طالب ملتانی]] == (ٹ) == ==(ث، س، ص)== #[[صبح صادق قیصراݨی(ابن قیصر)]] #[[سید صفدر شاہ بخاری]] ( چک 64/np غلہ گودام ) #[[سراج احمد گل]] (گل آرٹس شیخ واہن ) #[[سیٹھ عبیدالرحمان]]، بہاولپور #[[سردار عثمان بزدار]] #[[سلیم خان نیازی]]، احمدپور شرقیہ #[[ثریا ملتانی]] #[[سلیم شہزاد]]، بہاولنگر #[[سلیم طاہر قیصراݨی]]، تونسہ #[[صوفی تاج محمد گوپانگ]]، فاضل پور #[[صادق سنجراݨی]]، بلوچستان #[[ثمینہ پیرزادی]]، بہاولپور #[[ساحر رنگ پوری]]، رنگپور کھیڑا #[[صوفی فیض محمد دلچسب]] #[[سعید الرشید عباسی]] #[[ثناء]] #[[صائمہ نور]] #[[ثناء ملک]] #[[سائرہ عباسی]] #[[سجاد کمال بھٹہ]]، ملتان #[[سخاوت حسین]]، احمدپور شرقیہ #[[سجاد حیدر پرویز]]، مظفرڳڑھ #[[سنجے پہوجا]] #[[صفدر کلاسرہ]] #[[سعید اختر]] #[[صابر بھیریوں]]، میانوالی #[[سانول عیسٰی خیلوی]]، میانوالی #[[سانول تے مارول]] #[[صدیق خان بلوچ]] #[[صدیق خان کانجو]] #[[صابر حسین فاروقی]] #[[سراج احمد ساغر]] #[[سیف اللہ بیقرار]] #[[سائرہ خان]] #[[سرور کربلائی]] #[[صفدر کربلائی]] #[[ثوبیہ ملک]] #[[سوجھل بخاری]] #[[صابر شفیق ملتانی]] #[[سلیم انسب]] #[[سعدیہ کمال]] #[[سحرش رمضان تھہیم]] #[[صباحت عروج]] #[[صفدر کلاسرہ]] #[[سلیم گردیزی]] == (ج، ڄ) == # [[جاوید ہاشمی]] #[[جگدیش بترا سرائیکی]] #[[جگن ناتھ آزاد]]، بھارت #[[جگدیش مکھی]]، بھارت #[[جوہی چاولہ]]، بھارتی اداکارہ #[[جاوید آصف]] #[[جہانگیر مخلص]] #[[جاوید شانی]] #[[جاناں ملک]] #[[جاوید صدیقی]] #[[ڄام اظہر مراد]] #[[جمال لغاری]] #[[جہانزیب وارݨ]]، دھوڑ کوٹ #[[جمشید کھیتران]] #[[جلم بن شبان]]، اسماعیلی حکمران #[[جمیل بلوچ]] #[[جمشید ناشاد]] #[[جنرل (ر) وید پرکاش ملک]]، بھارت #[[جمشید رضوانی]] #[[جنرل ہوش محمد شیدی]] #[[جمال الدین ملتانی]] #[[جاوید حسین شاہ]]، بھکر #[[جیوݨ خان جسکاݨی]]، بھکر #[[جویریہ سعود]]، اداکارہ ==(چ)== #[[چندر گپت موریا]]، قدیم خطہ ملتان #[[چندر شیکھر]]، ڈیرہ غازی خان #[[چوہدری نذر علی سندھو]]، میاں چنوں == (ح، ہ) == #[[حسین بخش لنگاہ]] #[[حنا نیازی]] ، شوبز ، میانوالی #[[حسان جاوید چانڈیو]]، بہاولپور #[[حیات اللہ خان نیازی]]، میانوالی #[[حبیب اللہ بھٹہ]]، بہاولپور #[[حمید اصغر شاہین]]، ڈیرہ غازی خان #[[حمید الفت ملغاݨی]]، ڈیرہ غازی خان #[[حسین برماݨی]]، ڈیرہ غازی خان #[[حنیف جعفری رمداݨی]] #[[حیدر جاوید سید]]، ملتان #[[حمیرا چنہ]] #[[حنا ربانی کھر]]، کوٹ ادو #[[ہما سحرش]] #[[حنا ملک]] #[[حاجی عید احمد دھریجہ]] #[[حفیظ الرحمٰن دریشک]] #[[حسنین بہادر دریشک]] #[[حضور بخش لاڑ]] #[[حبیب اللہ طارق]] #[[حفیظ طاہر گھوٹیہ]] #[[حیدر شیراز]] #[[حکیم الطاف حسین]]، بہاولپور #[[ہیرا نند سوز]] #[[حماد ندیم میراݨی]] == (خ) == #[[خواجہ غلام فرید]] #[[خواجہ قطب الدین فریدی]] #[[خرم بہاولپوری]] #[[خوشبو لغاری]] #[[خالد پرویز]] #[[خادم حسین ہیرا]] #[[خسرو بختیار]] #[[خالد وارݨ]] #[[خالد اقبال]] #[[خادم حسین مخفی]] ==(د)== #[[دلشاد کلانچوی]] #[[دلدار بلوچ]] #[[دیوی دیال کھانیجہ]] #[[دلنور نور پوری]] #[[داؤد خان عباسی]] #[[دوست محمد کھوسہ]] #[[دوست محمد مزاری]] #[[دیوانہ بلوچ]] #[[دیوان عاشق حسین بخاری]] #[[دلبر حسین مولائی]] == (ڈ، ݙ) == #[[ڈاکٹر مہر عبدالحق سومرہ]] #[[ڈاکٹر سردار احمد خان کورائی]] ( آواز ویلفئیر سوسائٹی سہجا) #[[ڈاکٹر ملک راجکمار]] #[[ڈاکٹر ذوالفقار علی رحماݨی]] #[[ڈاکٹر لکشمی نارائن]] #[[ڈاکٹر اجمل ملک]] #[[ڈاکٹر طاہر تونسوی]] #[[ڈاکٹر محمد علی ݙاہا]] ==(ذ، ز، ض، ظ)== #[[ظہور دمانی]] #[[ظہور دھریجہ]] #[[ذوالفقار علی|ذولفقار علی]] #[[ضیغم عباس سندیلہ]] #[[زاہدہ پروین]] #[[ذیشان نون]] #[[زاہد درگھ]] #[[ذوالفقار علی کھوسہ]] #[[زبیر شاہ گیلانی]] #[[زاہد شمسی]] #[[ذیشان ہاشم]] #[[ذیشان خان بلوچ]] #[[ظفر اقبال عدم]] #[[ظفر حسین فریدی]] #[[ظفر لُنڈ]] #[[ذوالفقار علی لُنڈ]] #[[ذیشان روکھڑی]] ==(ر)== #[[ریاض ہاشمی ایڈووکیٹ]] #[[رفیق ساحل]] ( شاعر و گلوکار ) #[[رفعت عباس]] #[[راݨا پرتاب سنگھ گنوری]] #[[رام لعل چھاٻڑا]] #[[رفیق رڄواݨہ]] #[[راشد محمود]] #[[رائے احمد خان کھرل]] #[[راشد عزیز بھٹہ]] #[[راؤ ظفر نواز]] #[[راݨا خرم]] #[[راحت ملتانی]] #[[ریاض کھوکھر]] #[[راشدہ فرحان بھٹہ]] #[[رضوانہ درانی]] #[[راہی گبول]] #[[رشید قیصراݨی]] #[[ریاض حسین پیرزادہ]] #[[ریاض عصمت]] #[[راݨا قاسم نون]] #[[راݨا فراز نون]] #[[راول گھنجیڑا]] #[[ریاض حسین بھٹہ]] #[[راݨا محبوب اختر]] #[[رحیم طلب]] #[[ریاض قیصر قیصراݨی]] == (ش) == #[[شیخ غلام جہانیاں]] #[[شیخ دلشاد احمد]] #[[شیر افگن نیازی]] #[[شفاء اللہ روکھڑی]] #[[شاکر شجاع آبادی]] #[[شوکت مغل]] #[[شیر باز مزاری]] #[[شاہ نواز خان مشوری]] #[[شہزاد عرفان]] #[[شہزاد مقبول بھٹہ]] #[[شایان سرائیکی]] #[[شفاءاللہ خان روکھڑی]] #[[شیر میاں عباسی]] #[[شمعونہ بادشاہ قیصراݨی]] #[[شمیم آراء]] #[[شہناز کوثر]] #[[شازیہ طالب]] #[[شکیلہ دستی]] #[[شمیم عارف قریشی]] #[[شمیم خانزادہ]] #[[شعیب اویسی]] #[[شاکر مہروی]] #[[شاہد عطاءکھیارہ]] #[[شہزادہ آصف علی]] #[[شیخ حسن عسکری]] #[[شبیر طاہر ہمائتی]] #[[شیخ حمید]] #[[شفیق شجراء کمسنؔ]] #[[شہلا تنویر]] #[[شبیر حسن اختر]] #[[شاداب خان بھٹہ]] #[[شکیل حیدر]] #[[شیر علی خالطی]] #[[شہریار جاوید چھینہ]] == (ع) == #[[علی حیدر ملتانی]] #[[عبدالمجید گانگا]] ( شاعر تے نعت خواں آف محمد پور گانگا) #[[عمران گمانی]] ( شاعر اوچ شریف موضع گمانی) #[[عبدالمجید کانجو]] #[[عاشق بزدار]] #[[عطاء اللہ عیسیٰ خیلوی]] #[[عبداللہ عرفان]] #[[عبدالباسط بھٹی]] #[[عامر عزیز ملک]]، ریڈیو براڈکاسٹر #[[عباس برماݨی]] #[[عابدہ بخاری]] #[[عثمان داؤد عباسی]] #[[عزیز بخاری]] #[[عصمت اللہ شاہ]] #[[عبید خواجہ]] #[[عابد بزدار]] #[[عباس سیال]] #[[عابد سیال]] #[[عبداللہ ݙاہڑ]] #[[عاقب جاوید]] #[[عبداللہ ساقی سیال]] #[[عظمٰی گیلانی]] #[[عائلہ ملک]] #[[عابدہ حسین سید]] #[[عالیہ بلوچ]] #[[عدنان ارشد]] #[[عزیز شاہد]] #[[عطاء محمد نیازی]] #[[عامر وارݨ]] #[[عبیداللہ خان شادی خیل]] #[[عاشق دیوانہ]] #[[علامہ اعظم سعیدی]] #[[عرفان محمد]] #[[علامہ اقبال وسیم]] #[[عنایت اللہ مشرقی]] #[[عصمت نیازی]] #[[عبدالرحمٰن کانجو]] #[[عاشق گوپانگ]] #[[عبداللہ شاہ بخاری]] #[[عشرت لغاری]] #[[عبدالصمد بادوزئی]] #[[عمران احمد خان نیازی]] #[[عاشق ظفر بھٹی]] #[[عامر فہیم]] #[[عبدالخالق نعیمی]] #[[علامہ احمد سعید خان ملتانی]] #[[عبدالستار زخمی]] #[[عاقل خان]] #[[عبداللہ چکڑالوی]] #[[عقیل مختار جتوئی]] #[[علی حسین چاچڑ]] #[[عامر ہاشم خاکوانی]] #[[عباس قریشی]] == (غ) == #[[غلام فرید کوریجہ]] #[[غلام حسین خان مشوری شہید]] #[[غیور بخاری]] #[[غلام مرتضیٰ لاکھا (سرائیک)]] #[[غفور ملک]] #[[غزالی رحیم پتافی]] #[[غضنفر عباس]] #[[غریدہ فاروقی]] #[[غلام یاسین نوناری]] #[[غازی امان اللہ]] #[[غلام عباس غمگین]] ==(ف)== #[[فدا حسین گاݙی]] #[[فرھاد فریدی]] #[[فضل رب لُنڈ]] #[[فاروق لغاری]] #[[فقیرا بھڳت]] #[[فرزانہ تھہیم]] #[[فاروق میاݨہ]] #[[فضل صدیقی]] #[[فاروق روکھڑی]] #[[فلاح الدین عباسی]] #[[فرید عباسی]] #[[فاروق انور عباسی]] #[[فیضی]] #[[فیاض باقر]] #[[فرید ساجد لغاری]] #[[فریاد ہیروی]] ==(ق، ک)== #[[قیس مسیح]] #[[کلپنا چاولہ]] #قاصر فریدی #[[کرنل (ر) عبدالجبار عباسی]] #[[کومل خان]] #[[کشمالہ انجم]] #[[کیشو مہتا ملتانی]] #[[قندیل بلوچ]] #[[کوثر جاپانی]] #[[قیس فریدی]] #[[قسور بزدار]] #[[قاسم صفدر]] #[[قیصر ساحل]] #[[قاسم جلال]] #[[کچلو خان]] #[[کوڑے خان قیصراݨی]] #[[قاضی عظیم الدین بہاولپوری]] #[[قربان کلاچی]] #[[قاسم سہاݨی]] #[[قاری محمد اکرم قادری]] #[[قیصر نقوی]] #[[قمر ریاض ہنجرا]] #[[کرن لاشاری]] #[[قیصر مہے، بریگیڈئیر]] #[[کاشف اجمل ملک]] ==(گ، ڳ)== #[[گلزیب خاکوانی]] #[[گلناز بانو]] #[[گلبہار بانو]] #[[گزین عباسی]] #[[گل تری خیلوی]] #[[گُلِ زہراء]] ==(ل)== #[[لاریب عطاء]] #[[لیفٹیننٹ کرنل (ر) محمد ظفر اقبال نیازی]] == (م) == #[[میر تنویر وڳݨ]]، سرائیکی کارکن #[[منیر احمد فریدی واصفی]] ( نعت خواں) #[[ممتاز حیدر ݙاہڑ]] #[[ملک رحمت اللہ]] #[[مرید عارف]] #[[مرید حسین راز جتوئی]] #[[مشتاق گاݙی]]، سرائیکی رہنما #[[مجاہد جتوئی]]، سرائیکی محقق #[[میر حسان الحیدری]]، سرائیکی تحریک دے بانی رکن #[[منصور آفاق]]، ادیب، شاعر، کالم نگار، ماہر لسانیات ، صدر انجمن ترقی ادب لہور #[[محمد یار قیصراݨی]]، محقق #[[منظور ملک|منطور ملک]] #[[مظفر علی شاہ]]، ایڈووکیٹ #[[مہدی حسن شاہ]] #[[مظہر عباس کات]] #[[مطلوب بخاری]] #[[مسیح اللہ جامپوری]] #[[منصور ملنگی]] #[[ملک سونا خان بے وس]] #[[ملک فاروق اعظم]] #[[محمد اجمل ملک]]، ریڈیو براڈکاسٹر #[[ملک محمد اقبال چنڑ]]، سیاستدان #[[مشتاق راݨا]]، سرائیکی فنکار #[[موہن بھڳت]]، سرائیکی گلوکار #[[مسرت کلانچوی]]، سرائیکی ادیب #[[مظفر مڳسی]]، سرائیکی رہنما #[[مہندر پرتاب چاند]]، سرائیکی شاعر، ماہر لسانیات #[[مسرت شاہین]]، ادکارہ #[[مظہر نیازی]]، سرائیکی شاعر #[[محمد عمیر اعواݨ]]، سرائیکی کارکن #[[منیر بھٹہ جیسلمیری]]، سرائیکی کارکن #[[محبوب تابش]]، سرائیکی لکھاری #[[ملک غلام عباس کھاکھی]]، سیاستدان #[[مختاراں مائی]] #[[ملک مشتاق لانگ]] #[[مظہر عباس راں]] #[[مقصود دھریجہ]]، سرائیکی رہنما #[[مینا جعفر لغاری]] #[[مفتی عبدالقوی]]، عالم دین #[[مولانا عبدالستار نیازی]] #[[مولانا کوثر نیازی]]، عالم دین #[[مولانا فیض احمد اویسی]]، عالم دین #[[مولانا قاضی غلام ابوبکر چشتی]]، عالم دین #[[مفتی عطاءالرحمان]] #[[مائی اللہ وسائی]]، سرائیکی گلوکارہ #[[منیبہ مزاری]] #[[مسکان خان]] #[[منظور رحمانی]]، سرائیکی رہنما #[[محسن جھنگوی]] #[[ملازم حسین قیصر]] #[[ماہین ملک]]، شاعرہ #[[منشاء فریدی]] #[[مختیار لنگاہ]] #[[محسن گیلانی]]، ٹی وی اداکار #[[مامون الرشید عباسی]] #[[معاذ ارائیں]]، سرائیکی رہنما #[[مشتاق چھینہ]] #[[مشتاق بھٹی]] #[[ملک حبیب للو]] #[[مخدوم سمیع گیلانی]]، سیاستدان #[[مخدوم زمرد بخاری]]، سجادہ نشین #[[مخدوم علی حسن گیلانی]] #[[محمد ظہیر احمد مہاروی]]، سرائیکی شاعر #[[محسن نقوی]]، اردو شاعر، شیعہ ذاکر #[[مشتاق گورماݨی]]، سیاستدان #[[ملک جاوید اعواݨ]] #[[منصور کریم سیال]] #[[منصور شانی]] #[[ مبشر علی فاروق]] ایڈووکیٹ #[[منظور اعواݨ]] #[[مشتاق بلال سرائیکی]] #[[میر بادشاہ قیصراݨی]]، سردار قیصراݨی قبیلہ #[[ملک صابر عطاء تھہیم]] #[[مولانا مکی حجازی]] #[[مبشر کلیم]]، سرائیکی وکیپیڈین #[[منان رفیق چوہدری]] #[[مطیع اللہ خان]]، صحافی #[[محمود مہے]] #[[محمود نظامی]] #[[محمد بلیغ الرحمٰن]]، گورنر پنجاب #[[مشتاق ملک]]، سرائیکی رہنما #[[ملک سلیم]]، کارکن پیپلز پارٹی #[[مبشر کلیم]] #محمد الیاس نوناری سرائیکی کالم نگار #[[مونس بلوچ]] == (ن) == #[[نواب غازی خان میراݨی]] #[[نذیر فیض مڳی]] #[[نیلم مدان]] #[[ناہید اختر]] #[[ناصرالدین قباچہ]] #[[نوابزادہ نصراللہ خان]] #[[نواب مظفر خان سدوزئی]] #[[نواب صادق محمد عباسی چہارم]] #[[نواب الحاج، جنرل سرصادق محمد خان پنجم عباسی رحمۃ اللہ علیہ، محسنِ پاکستان|نواب الحاج جنرل سرصادق محمد خان پنجم عباسی رحمۃ اللہ علیہ، محسنِ پاکستان]] #[[نواب عباس خان عباسی]] #[[نواب صلاح الدین عباسی]] #[[نسیم سیمی]] #[[نخبہ تاج لنگاہ]] #[[نغمہ مشتاق لانگ]] #[[نسیم اختر]] #[[نذیر کٹپال]] #[[نواز بھٹہ]] #[[نذیر لغاری]] #[[نور خان بھابھہ]] #[[نواب کوڑا خاں جتوئی]] #[[نواب نصراللہ خاں جتوئی]] #[[نبی بخش گرگیج]] #[[ناظر مہروی]] #[[نذیر احمد شاہین]] #[[نصیر سرمد سائروی]] #[[نور محمد مہاروی]] #[[نسرین گل]] #[[نذیر یاد]] #[[نادر علی]] #[[نذر حسین تُرک]] #[[نواب سربلند خان]] ==(و)== #[[واقف ملتانی]] #[[ونود ݙاوڑا]] #[[وسمل پنوار]] #[[وقار احمد ملک]] #[[وکیل احمد نادر]] #[[وسیم نیازی]] #[[وسیم اشرف]] #[[وسیم قیصر]] ==(ی)== #[[یوسف رضا گیلانی]] #[[یاسر علی سورج]] #[[یاسین فریدی]] ==مزید ݙیکھو== ==حوالے== pvq9zjmdkxafnyxmmasv7phohpyozk7 0 2642 71279 71124 2026-05-06T16:13:16Z Ismail Saraikistani 3155 /* */ 71279 wikitext text/x-wiki {| cellpadding="5" cellspacing=0 style="border: 1px solid #cccccc; float: left; clear: right; margin-left: 1em; margin-bottom: 0.5em; background: #fcfcfc; width: 305px" | style="background:#FFFF00" align="center" width="130px" colspan=2 |'''<span style="font-size:large;"> ملتان मुल्तान , MULTAN</span>''' |- |-style="margin:0;background:#ccccff";width:100%" align="center" cellpadding="2" |- align="center" | colspan="2" style="border-bottom: 2px solid #D3D3D3;" | [[فائل:MultanMontage.jpg|thumb|Multan]] [[فائل:Saraiki.svg|thumb| Saraiki]] |-|- align="center" |- | '''حیثیت''': || میٹروپولیٹین سٹی، انتظامی مرکز سرائیکی وسیب بذریعہ وسیب سول سیکرٹریٹ، [[سٹی ڈسٹرکٹ]] |- | '''ہمسایہ شہر''': || [[بہاولپور]]، [[ڈیرہ غازی خان]]، [[مظفر ڳڑھ]] |- | '''مقامی تے اکثریتی زبان''': || [[سرائیکی]] |- | '''اقلیتی زباناں''': || [[پنجابی]]، [[میواتی]]، [[ہریاݨوی]]، [[اردو]]، |- | '''آبادی''': || 2,215,381 نفوس بمطابق 2023ء دی مردم شماری |- | '''رقبہ''': || 560 مربع کلومیٹر |- | '''[[سرکاری ٹی وی چینل]]''': || [[پی ٹی وی نیشنل ملتان]] |- | '''ریڈیو اسٹیشن''': || ریڈیو پاکستان ملتان |- |'''ماتحت ڈویژن''' : || بہاولپور، ملتان، ڈیرہ غازی خان |- |'''سرکاری ویب سائٹ'''||[https://www.facebook.com/ACSSouthPunjab?mibextid=JRoKGi]، ایڈیشنل چیف سیکریٹری جنوبی پنجاب سیکرٹریٹ |} ==ملتان دی تاریخ== کہیں زمانے اچ [[راوی]] دا دریا ملتان دے پراݨے قلعے دے نال وہندا ہا، تے اینکوں ہک دریائی بندرگاہ دی حیثیت حاصل ہائی ، ٻیڑیں ( کشتیوں) دے ذریعے صرف سکھر بھکر ہی نئی، بلکہ منصورہ ، عراق ، ایران ، مصر ، کا بل، دلی (دہلی) تے حیدرآباد دکن تک دی تجارت ہوندی ہئی، ایں واسطے ملتان کوں دنیا دے بہوں وݙے علمی، تجارتی تے مذہبی مرکز دی حیثیت حاصل تھئی، تے صرف ہندوستان ہی نہی بلکہ پوری دنیا اچ ملتان دی شہرت ہای ۔قلعہ ملتان دی قدامت بارے آکھیا ویندے ، کہ اے پنج ہزار سال پرانا ھ، لیکن ہو سگدے، کہ اے ہنیں تو وی زیادہ پراݨا ہووے ،ایں ڳال تے پر سارے مورخین دا اتفاق ھ، کہ ملتان تے قلعہ ملتان دا وجود قبل از تاریخ دیو مالائی دور کنوں وی پہلے دا ھ ، افسوس دا مقام اے ھ۔ ، جو حملہ آوراں نے ہمیشہ ایں قلعے کوں نشانہ بنڑا تے اینکوں فتح کرݨ توں بعد خوب لُٹ مار کریندے رہ ڳئے، پر اینکوں بحال کرݨ دا کہیں نا سوچیا، 1200قبل مسیح " دارا " نے اینکوں تباہ کیتا ، 325 قبل مسیح سکندر اعظم نے ایندے اُتے چڑھائی کیتی، ولا عرب ، افغان ، سکھ تے انگریزاں حملہ آوراں قدیم قلعہ ملتان کوں برباد کرݨ اچ کوئی کسر نہ چھوڑی ، ہنڑ فرزندان ملتان تے سرائیکی وسیب دے سارے واسیاں دا فرض ھ، کہ او اپنڑی پراݨی کوتاہیں تے غور کرِن ، تے اپنڑے وسیب دے نال تھیونڑوالی پنج ہزار سالہ زیادتیاں دی تلافی کرݨ، تے اپنڑے فخر (عظمت رفتہ) کوں سنڄانڑن. ملتان [[سرائیکی]] وسوں دا ھک پراݨا شھرھےـ پراݨے ویلےکنوں ھی اےانج صوبہ ھےـانگریزاں اینکوں [[پنجاب]] ءچ رلاݙتےـ ایں وی دنیاءچ اٹھ کروڑکنوں ودھ سرائیکی ہن [[فائل:مغلیہ دور وچ ہندوستانی صوبے.jpg|thumb|مغل دور وچ صوبہ ملتان (سرائیکستان)]] ملتان پاکستان دا ہک شہر اے۔ ایتھے 1,423,919 وسدے ہن۔ اے [[ضلع ملتان]] دا گڑھ وی اے۔ ملتاں [[دریاۓ چناب]] دے کنڈے تھلویں پنجاب وچ اے- اے پاکستان دے پرانے شہراں اچوں اے۔تاریخ اساکوں ݙسیندی ھ، کہ ملتان(کوٹ مولتان ، مولتان) ہک شہر ہی نی، بلکہ ہک تہذیب تے ہک سلطنت دا ناں وی ھ ۔ 372ہجری کتاب ’’حدود العالم بن المشرق الی المغرب‘’ وچ ملتان دی حدود دے بارے لکھیا ھ، کہ قنوج دے راجہ تے امیر ملتان دی سرحدیں جالندھر تک ہوندیاں ہن،’’ سیر المتاخرین‘‘ وچ اقلیم ملتان دی حدود ایں طرح بیان کیتی ڳئی ھ ، کہ ملتان اول، دوم تے سوم اقالیم کنوں زیادہ وݙا (فراخ) ہا، کیونکہ ٹھٹھہ ایں صوبے تے ودھیا( زیادہ) ہا، فیروز پور کنوں سیوستان تک چار سو ترہی(٤٣٠) کوس لمبا تے چتوڑ کنوں جیسلمیر تیئں ہک سو اٹھ (١٠٨)کوس چوڑا ہا، ݙوجھے پاسوں طول کیچ تے مکران تک چھ سو سٹھ (٦٦٠)کوس ہا، ا یندے پوواد ﴿مشرق﴾ رویہ سرکار سرہند تک ہا،اُبھی ( شمالی) دریائے شور اچ، تے لمی(جنوبی)صوبہ اجمیر تک ھ، تے پچادھ﴿مغرب﴾ اچ کیچ تےمکران ہا ۔ ابوالفضل نے اپنڑی مشہور عالم کتاب "آئین اکبری " اچ صوبے ملتان دی حدود اے بیان کیتی ہن ، صوبے ملتان دے نال ٹھٹھہ دے الحاق کنوں پہلے اے صوبہ فیروز پور کنوں سیوستان تک ۶۲۴کروہ ھا ، چوڑائی اچ " کھت پور" کنوں جیسلمیر تک۶۲۱ کروہ ھا، ٹھٹھہ دے الحاق دے بعد اے صوبہ "کیچ" تے "مکران" تک وسیع تھی گیا ، ایندا اے فاصلہ ۰۶۶ کروہ ھا. [[فائل:Multan Old Map.jpg|thumb|ملتان دا قدیم نقشہ]] پوواد (مشرق ) اچ ایندی سرحداں سرہند سرکار نال، ابھے پاسوں (شمالی) پشاور نال ، لمے پاسوں(جنوب )اجمیر دے صوبے نال، تے پچادھ الے پاسوں ( مغرب) کیچ مکران نال ملدیاں ہن۔ کیچ تے مکران پہلے صوبہ سندھ اچ شامل ہن، ملتان دے صوبے اچ تراے سرکاریں ﴿ملتان خاص، دیپال پور تے بھکر﴾ ہن، تے کل اٹھاسی پراگنے ﴿ضلعے ﴾ ہن۔ ملتان دی وسعت تے عظمت تے تاریخ اج وی ناز( رشک )کریندی ھ ، ملتان دی قدامت دے ہم پلہ دنیا اچ شاید ہی کوئی شہر ہووے ۔پاکستان اچ جیہڑے شہراں کوں مصنوعی طریقے نال ملتان کنوں کئی گنا وݙے شہر بنڑائے ڳن ، آج کنوں چند سو سال پہلے اے ملتان دی مضافاتی وستیاں ہن، ایں ڳال دی شہادت حضرت داتا گنج بخش(رح) نے اپنڑی کتاب ’’کشف المجوب‘‘ اچ ’’لاہور یکے از مضافاتِ ملتان‘‘ ݙے ݙتی ھ ۔ ملتان دے حوالے نال فارسی دا شعر <div style='text-align: center;'> چہار چیزاز تحفہ ملتان است </div> <div style='text-align: center;'> گردو گرما گداوگورستان است </div> گرد دا مطلب ہے کہ اتھاں اندھاریاں ٻہوں آندیاں ہن ۔ گرما دا مطلب ہے کہ گرمی ٻہوں ہونفی ہے ، گدا <ref>گدا "گدا دا مطلب ہے پنݨ والا، مگر اتھاں پنݨ والے اللہ توں منگدن، انساناں توں نی"</ref> دا مطلب ہے کہ اتھاں اللہ والے بہت لوگ ہن تے گورستان دا مطلب ہے کہ اتھاں قبرستان بہت ہن۔ گرمی دے حوالے نال ’’گرمے‘‘ دی ڳالھ کوں چھوڑ کے محققین کوں اس ڳالھ تے غور کرنا چاہیدا اے کہ دنیا دی امیر کبیر شہر ، دنیا دی بہت وݙی تہذیب ، ݙوجھا سب توں پراݨا قدیم شہر تے دنیا دی عظیم سلطنت کوں گورستان وچ کس نے تبدیل کیتا ؟ ملتان بول ملاستہان توں بݨیا اے جیڑا سورج دیوتا دا ایتھے اک وڈا مندر ہائی۔ یونانی [[سکندر]] وی ایتھے آیا ہائی۔664 چ اموی خلیفہ معاویہ دا جرنیل مہلب بن ابی صفراہ ایتھے آیا ہائی۔ پر اسلامی دنیا نال گوڑا جوڑ اموی خلیفہ ولید بن عبدالملک دے ویلے ہویا جݙاں [[بنو امیہ]] دی فوج اودے جرنیل [[محمد بن قاسم]] نال ملتان آئی تے ملتان پکا اسلامی دنیا نال جڑ گیا. <ref>{{Cite web |url=http://www.citymultan.com/history.html |title=Archive copy |access-date=2018-07-10 |archive-date=2018-07-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180701133530/http://www.citymultan.com/history.html |url-status=dead }}</ref> ملتان تے عرباں نے پہلی صدی ہجری وچ قبضہ کر گھدا ہڑی تے اے اس وقت تک خلافت دے زیر اثر ریہا جݙݨ تک مرکزی حکومت مضبوط رہی۔ مگر خلافت عباسیہ دی کمزوری نال دور دراز دے علاقے خود مختار تھی گئے، تے ایں وجہ نال ملتان دا صوبہ (موجودہ خطہ سرائیکستان) وی خود مختار تھی گیا۔ اے اگرچہ ابتدا وچ منصورہ دے ماتحت ریہا، مگر تریجھی صدی ہجری دے وسط وچ ملتان، سندھ توں علحیدہ تھی تھی کے ہک خود مختار ریاست بݨ گیا۔ اتھوں دے اوں وقت دے مورخین تے جغرافیہ داناں دے بیانات توں معلوم تھیندا ہے کہ ملتان وچ سامہ بن لوی کی حکومت ہئی جیہڑا قریشی نسل تے سنی ہئی تے عباسی خلفاء دا خطبہ پڑھدے ہن. ایں دور دے بعد بشاری مقدسی ملتان آیا ہئی۔ اس دا بیان ہے کہ ملتان دے لوگ اسماعیلی شیعہ ہن تے اذان وچ ’حی علی خیر العمل‘ پڑھدن تے اقامت وچ ݙو دفعہ تکبیراں آکھدن ۔ خطبے وچ فاطمی اسماعیلی مستعلی خلیفہ دا ناں گھدا ویندا ہے تے اس دے حکم نال ہی پورے خطے دے انتظامات چلائے ویندن تے اتھوں برابر تحائف ملتان بھیجے ویندے ہن۔ اسماعیلیاں دے کئی شاخاں ہن۔ انہاں وچ قرامطہ، دروزی تے نزاریہ (باطنیہ یا ملاحدہ) اہم فرقے ہن۔ انہاں وچ صرف صدارت یا امامت دا فرق ہے، ورنہ عقائد دے لحاظ نال اے متفق ہن۔ چونکہ قرامطہ دولت اسمٰعیلہ دے آغاز توں پنجاہ سال پہلے ظاہر تھئے، اس واسطے بعض لوگاں دا خیال ہے کہ قرامطہ توں اسمٰعیلی نکلے ہن۔ جب کہ باطنیہ یا ملاحدہ پنجویں صدی دے ݙوجھے نصف حصہ وچ ظاہر تھئے ہن۔ ایہا وجہ ہے کہ مورخین کوں ملتان دے اسمٰعلیاں دے بارے وچ شبہ تھیا ہے۔ اس شبہے دی وجہ نال کہیں نے انہاں کوں قرامطہ تے کہیں نے ملاحدہ لکھ ݙتا ہے۔ساݙے ایں موقف دی تائید بشاری مقدسی دے بیان توں تھیندی ہے کہ جیہڑا پہلے درج کیتا گیا ہے۔ تے آگوں مزید تفصیل آسی ۔ اس واسطے اساں انہاں کوں اسمعیلی لکھا ہے۔ اسماعیلیاں دے مطابق امام محمد بن اسمٰعیل دے بعد دے ترئے ائمہ عبد اللہ، احمد تے حسین تھئے۔ اے تریہے بہت پوشیدہ زندگی بسر کریندے ہن۔ انہاں دے خاص نقیباں دے سوا کہیں کوں انہاں دا پتہ نہ ہئی۔ انہاں دے ناواں وچ وی اختلاف ہے۔ انہاں دے دور وچ ملتان تے سندھ وچ اسمٰعیلی داعیاں دی آمد دا سلسلہ شروع تھی گیا ہئی۔ آخری مستور امام حسین بن احمد بن محمد بن اسمعیل بن جعفر بن صادق نے ابو القاسم بن فرح کوں یمن وچ داعی بݨا کے بھیجا۔ اس سندھ تے ملتان وچ ہثیم کوں داعی بݨا کے بھیجا۔ اس طرح ملتان تے سندھ وچ 72ھ وچ اسمٰعیلی دعوت دی ابتدا تھی گئی ہئی۔ اس دے بعد وی داعی اتھاں آندے ریہے تے انہاں نے مقامی باشندیاں کوں تبلیغ دے ذریعے اسماعیلی بݨا گھدا۔ ===بحیثیت دارالحکومت سوویڑھا سلطنت=== ===بحیثیت دارالحکومت امارت ملتان=== ===بحیثیت دارالحکومت صوبہ ملتان=== ===سقوط ملتان دے بعد بحیثیت ڈویژنل صدر مقام ڈویژن=== '''ملتان ڈویژن''' [[پاکستان]] دے صوبہ [[پنجاب، پاکستان|پنجاب]] دی ہک انتظامی تقسیم ہئی۔ 2000ء دی حکومتی اصلاحات دے نتیجے وچ اس تریجھے درجے دی تقسیم کوں ختم کر ݙتا گیا۔ [[2008ء]] دے عام انتخابات دے بعد [[پنجاب، پاکستان|پنجاب]] نے اس دے آٹھ ڈویژناں کوں بحال کر ݙتا۔ تاریخی طور تے ملتان ڈویژن دراصل [[برطانوی ہند]] دے [[صوبہ پنجاب (برطانوی ہند)|صوبہ پنجاب]] دا ہک انتظامی ڈویژن ہئی۔ [[دریائے ستلج]] اینکوں [[بہاولپور]] توں جدا کریندا ہئی جبکہ جنوب مشرق وچ [[دریائے سندھ]] جزوی طور تے اس ڈویژن وچ وڳدا ہئی تے مغرب دے نال اس دی سرحد بݨیدا ہئی۔ ایہ پنج اضلاع تے مشتمل ہئی. <ref>{{Cite web |url=http://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/pager.html?objectid=DS405.1.I34_V18_028.gif |title=Multan Division - Imperial Gazetteer of India, v. 18, p. 22. |access-date=2021-10-17 |تاريخ-الأرشيف=2022-01-22 |مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20220122030759/http://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/pager.html?objectid=DS405.1.I34_V18_028.gif |url-status=dead }}</ref> ===بحالی حیثیت بطور انتظامی مرکز سرائیکی وسیب=== یکم جولائی 2020ء کوں ملتان شہر اچ سول بیوروکریسی تے پولیس بیوروکریسی دے انتظامی سیکرٹریٹ دا قیام عمل اچ آیا جیندے زیر انتظام سرائیکی وسیب دے 13 اضلاع ہن۔ 30 جون 2020ء کوں جناب زاہد اختر زمان دی تقرری بطور پہلے تے تاریخی ایڈیشنل چیف سیکریٹری تے جناب انعام غنی دی تقرری بطور پہلے تے تاریخی ایڈیشنل انسپیکٹر جنرل دے کیتی ڳئی۔ وزیراعلٰی پنجاب سردار عثمان احمد خان بزدار ہوراں نے انہاں ݙوہاں انتظامی سربراہان نال خصوصی ملاقات اچ نیک تمناواں دے بعد سرائیکی خطے دے معاملات تے مسائل بارے تبادلہ خیال کیتا۔ انہاں ݙوہاں سربراہان نے ݙو جولائی 2020ء کوں سرائیکستان دے انتظامی سیکرٹریٹ (سرکاری ناں جنوبی پنجاب سیکرٹریٹ) کیتے باقاعدہ طور تے اپݨے ذمہ داریاں سنبھال گھدے۔ اے سول سیکرٹریٹ سرائیکستان دے ترئے ڈویژناں (ملتان، بہاولپور تے ڈیرہ غازی خان) دے تیرہاں ضلعیاں دا انتظام چلیندے۔ ایں طرح ملتان دی قدیم تاریخی تے مرکزی حیثیت بحال تھئی۔ == مشہور حکمران == * چندرگپت موریا، * شنگ کوشان، * یونانی باختری * سفیدہُن، مہرا کولا ٥٢٠ء توں ٥٣٠ ء * ٦١٠ء کنوں ٦٢٦ء تائیں ملتان تے ساسانیاں دا قبضہ ریہا تے نوشیرواں دے پوترے خسرو پرویز نے ملتان وچ سونے تے چاندی دے سکے ڈھالے۔ ٦٦٨ء وچ راجا چچ حملہ کیتا تے اتھوں دا حاکم بݨا مگر راجا چچ دے حملے توں پہلے اتھاں ہک چینی سیاح ’ہیون سانگ‘ آیا۔ اُوندا سفرنامہ ہند، سندھ دی تاریخ کیتے کہیں خزانے کنوں گھٹ کائنی۔ * صوبہ ہند (ساسانی) ٢٦٢ء توں ٤٨٤ء * ٤٨٥ء کنوں ـــ ٦٦٢ء رائے خاندان * رائے ݙیوا جی ٤٨٩ءتوں ۔۔۔۔ * رائے سہسی ݙو ۔۔۔۔ توں ٦٣٢ء * راجہ چچ ٦٣١ء توں ٦٧١ ء * راجہ چندر ٦٧١ء توں ٦٧٩ء * راجہ داہر ٦٩٥ء توں ٧١٢ ء * ٧١٢ء ــــ ٧٥٠ ء عرب * ٨٥٥ء __ ١٠١٠ء [[امارت ملتان]] * ١٠٢٦ء ـــ ١٣٥١ سومرہ خاندان * ١٤٤٥ ـــ ١٥٢٤ء لنگاہ خاندان * ١٥٢٤ ـــ ١٧٣٩ مغل دور * ١٧٥٠ ــ احمد شاہ ابدالی نے ملتان وچ آپݨاں ہندو گورنر صوبے دار ملک بان٘وری لایا۔ * ١٧٥٧ کنوں ـــ١٧٥٨ مرہٹیاں صرف ہک سال * ١٧٥٨ ــکنوں ١٨١٨ ابدالی خاندان *١٨١٨ ـــ کنوں١٨٤٩ سکھ سلطنت (باوی جنوری اٹھارھاں سو انجاہ) ١٨٤٩ کنوں ــ ١٩٤٧ برطانوی راج ==ملتان دے تاریخی، علمی، روحانی تے ثقافتی مقامات== قلعہ کہنہ قاسم باغ ملتان، باغ لانگے خان عوامی لائبریری ملتان، جناح پارک ملتان، مزار شاہ یوسف گردیز ملتان، مزار حضرت بہاؤالدین زکریا ملتان، مزار شاہ شمس سبزواری ملتان، مزار حضرت شاہ رکن عالم ملتان، عیدگاہ ملتان، مزار نواب مظفر خان سدوزئی احاطہ حضرت بہاؤالدین زکریا ملتانی، ملتان میوزیم، [[ملتان ٹی ہاؤس]]، شاہ شمس پارک ملتان ==ملتان اچ قائم علاقائی تے انتظامی مراکز تے سرکاری دفاتر== [[سرائیکستان سول سیکرٹریٹ]]، واپڈا (میپکو ملتان)<ref>{{Cite web |url=http://www.mepco.com.pk/ |title=Archive copy |access-date=2022-05-13 |archive-date=2021-12-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211212171629/http://mepco.com.pk/ |url-status=dead }}</ref>، پاکستان پوسٹ (پوسٹ ماسٹر جنرل آفس جنوبی پنجاب سرکل)<ref>https://www.pakpost.gov.pk/contact_us.php#top</ref>، پاکستان ٹیلی ویژن، ملتان مرکز<ref>{{Cite web |url=https://ptv.com.pk/Contact |title=Archive copy |access-date=2022-05-13 |تاريخ-الأرشيف=2022-06-24 |مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20220624061259/https://ptv.com.pk/Contact |url-status=dead }}</ref>، [[پی ٹی وی نیشنل ملتان]]، <ref>https://youtube.com/@ptvnationalmultan</ref>، ریلوے کنسٹرکشن پاکستان (ریجنل آفس ملتان)<ref>{{Cite web |url=http://www.railcop-pk.com/reg-offices.htm |title=Archive copy |access-date=2022-05-13 |archive-date=2022-04-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220415221644/http://railcop-pk.com/reg-offices.htm |url-status=dead }}</ref>، دی انسٹی ٹیوشن آف انجینئرز پاکستان، ملتان سنٹر<ref>http://iepislamabad.org/iep-centres.php</ref>، پاکستان انجینئرنگ کونسل، برانچ آفس ملتان <ref>https://pec.org.pk/branch_laision_offices.aspx، پاکستان انجینئرنگ کونسل، برانچ آفس، شاہ رکن عالم کالونی ملتان </ref>، ایف آئی اے، ملتان<ref>https://www.fia.gov.pk/contact</ref>، اے ٹی آئی آر، ملتان آفس <ref>https://atir.gov.pk/?page=admin</ref>، نیشنل ہائی وے اتھارٹی، جی ایم کنسٹرکشن ، پنجاب ساؤتھ، ملتان <ref>https://nha.gov.pk/contact-us</ref>، ساؤدرن پنجاب ایمبرائیڈری انڈسٹریز (پبلک پرائیویٹ پارٹنرشپ)<ref>http://spei.com.pk/</ref>، نیشنل ہائی وے اینڈ موٹروے پولیس، ڈی آئی جی سینٹرل 2، ملتان <ref>https://nhmp.pitb.gov.pk/telephone_directory</ref>، پوسٹل لائف انشورنس کمپنی لمیٹڈ، ریجنل ڈائریکٹر ملتان<ref>{{Cite web |url=https://plic.com.pk/contact |title=Archive copy |access-date=2022-05-14 |تاريخ-الأرشيف=2022-06-10 |مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20220610192654/https://plic.com.pk/contact |url-status=dead }}</ref> ، پاکستان ٹیلی کمیونیکیشن اتھارٹی، ریجنل آفس ملتان<ref>https://www.pta.gov.pk/en/multan</ref>، پاکستان کونسل فار ریسرچ ان واٹر ریسورسز، ریجنل آفس بہاولپور<ref>{{Cite web |url=https://pcrwr.gov.pk/bahawalpur/ |title=Archive copy |access-date=2022-05-14 |تاريخ-الأرشيف=2022-05-12 |مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20220512093540/https://pcrwr.gov.pk/bahawalpur/ |url-status=dead }}</ref>، پاکستان سائنس فاونڈیشن، ڈپٹی ڈائریکٹر ملتان<ref>{{Cite web |url=http://www.psf.gov.pk/contact.aspx |title=Archive copy |access-date=2022-05-14 |تاريخ-الأرشيف=2022-06-18 |مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20220618141606/https://psf.gov.pk/contact.aspx |url-status=dead }}</ref>، پی ایس کیو سی اے، ڈپٹی ڈائریکٹر ملتان زون<ref>{{Cite web |url=http://updated.psqca.com.pk/contact-us/ |title=Archive copy |access-date=2022-05-14 |archive-date=2022-05-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220517141128/http://updated.psqca.com.pk/contact-us/ |url-status=dead }}</ref>، ڈائریکٹوریٹ آف حج، ملتان<ref>{{Cite web |url=https://mora.gov.pk/Detail/M2IzNTUwNjQtMWM1OS00YWIxLWE3ZjUtY2ZiYmM2M2RkOTU0 |title=Archive copy |access-date=2022-05-14 |تاريخ-الأرشيف=2022-05-12 |مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20220512061212/https://mora.gov.pk/Detail/M2IzNTUwNjQtMWM1OS00YWIxLWE3ZjUtY2ZiYmM2M2RkOTU0 |url-status=dead }}</ref>، وفاقی شرعی عدالت، جنوبی پنجاب، ملتان <ref>{{Cite web |url=https://www.nayatime.com/story/2022-05-07-13-33--1651912414 |title=Archive copy |access-date=2022-05-14 |archive-date=2022-07-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220705222651/https://www.nayatime.com/story/2022-05-07-13-33--1651912414 |url-status=dead }}</ref>، ریجنل نیب ملتان<ref>https://nab.gov.pk/contacts.asp#mul</ref>، ایس ایم ای بی ایف سی ساؤتھ پنجاب، ملتان<ref>{{Cite web |url=https://www.smebfcmultan.com/ |title=Archive copy |access-date=2022-05-27 |archive-date=2022-05-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220520105718/https://www.smebfcmultan.com/ |url-status=dead }}</ref>، نادرا ریجنل ہیڈکوارٹر ملتان<ref>https://www.nadra.gov.pk/operational-management/</ref>، دفتر ایڈیشنل ایڈوکیٹ جنرل، بہاولپور تے ملتان<ref>دفتر ایڈیشنل ایڈوکیٹ جنرل، ملتان و بہاولپور بنچ https://advocategeneral.punjab.gov.pk/law_officer</ref>، قومی امن کمیٹی برائے بین المذاہب ہم آہنگی، حکومت پاکستان<ref>https://www.facebook.com/npcpbwp/</ref>، ڈائریکٹر ٹریڈ ڈیویلپمنٹ اتھارٹی پاکستان، ملتان<ref>https://tdap.gov.pk/</ref>، ڈی جی آڈٹ، جنوبی پنجاب، ملتان<ref>{{Cite web |url=https://agp.gov.pk/Jobs |title=Archive copy |access-date=2022-06-07 |archive-date=2022-06-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220607185507/https://agp.gov.pk/Jobs |url-status=dead }}</ref>، پریس انفارمیشن ڈیپارٹمنٹ، ریجنل آفس ملتان<ref>http://pid.gov.pk/contact_regional</ref>، ڈپٹی جنرل مینیجر پیمرا، ملتان<ref>{{Cite web |url=https://pemra.gov.pk/contact.php |title=Archive copy |access-date=2022-06-15 |archive-date=2022-06-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220617094824/https://pemra.gov.pk/contact.php |url-status=dead }}</ref>، ریجنل دفتر نیشنل ٹیلی کمیونیکیشن کارپوریشن، ملتان<ref>https://ntc.net.pk/ContactCentral.html</ref>، پاکستان ریلوے پولیس ملتان ڈویژن <ref>http://www.pakistanjobsbank.com/Jobs/47667/Pakistan-Railway-Police-Jobs-2017-Constables-ASI-NTS-Application-Form-Download-Latest-New/</ref>، پاکستان ریلوے، ڈویزنل سپرنٹنڈنٹ ملتان <ref>{{Cite web |url=https://www.pakrail.gov.pk/ContactUs.aspx |title=Archive copy |access-date=2022-09-13 |archive-date=2020-11-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201130101320/https://www.pakrail.gov.pk/ContactUs.aspx |url-status=dead }}</ref>، پاکستان پریس ڈیپارٹمنٹ، ریجنل آفس ملتان <ref>http://pid.gov.pk/contact_regional</ref>، اسٹیٹ لائف انشورنس کارپوریشن آف پاکستان، ملتان ریجن <ref>{{Cite web |url=https://statelife.com.pk/index.php/contact-item-2/multan-region |title=Archive copy |access-date=2022-10-31 |archive-date=2022-10-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221031062935/https://statelife.com.pk/index.php/contact-item-2/multan-region |url-status=dead }}</ref>، این ایل سی، ریجنل آفس ملتان ،[[ساؤتھ ائیر]]، ملتان، ایف ڈبلیو او، ڈیرہ اسماعیل خان، فوجی فاؤنڈیشن، دفاتر ملتان، میانوالی، مراکز قومی بچت پاکستان، ملتان، بہاولپور ،اکادمی ادبیات پاکستان، برانچ آفس ملتان، <ref>{{Cite web |url=https://pal.gov.pk/directory.aspx |title=Archive copy |access-date=2023-11-19 |archive-date=2023-11-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231119101912/https://pal.gov.pk/directory.aspx |url-status=dead }}</ref>، پولیس ٹریننگ اسکول ملتان، <ref>https://www.punjabpolice.gov.pk/PPOContacts</ref>، دفتر ایڈیشنل آئی جی پولیس سرائیکی وسیب ملتان ==مزید ݙیکھو== *[[سرائیکی زبان]] *[[سرائیکی ذاتاں]] *[[سرائیکی النسل قبائل]] *[[سرائیکستان سول سیکرٹریٹ]] *[[سرائیکستان دے ضلعے]] *[[ریاست بہاولپور]] *[[صوبہ ملتان]] *[[امارت ملتان]] ==ٻاہرلے جوڑ== *[https://web.archive.org/web/20211026115642/https://hamaramultan.com/ ہمارا ملتان ویب سائٹ] *[https://web.archive.org/web/20110304003135/http://www.multan.gov.pk/ ملتان ضلعی حکومت دی ویب سائٹ] *[https://web.archive.org/web/20210515085842/http://italyformultan.org/ اٹلی فار ملتان] *[https://web.archive.org/web/20211218162522/http://multanimatrimonial.com/ بھارت دی ملتانی سرائیکی برادری دی ہک ویب سائٹ] *[http://www.pbcmultan.listen2myradio.com ملتان ریڈیو] ==حوالے== hcte15dsuwraw32xj8ivgnrb7v6hhfp 71280 71279 2026-05-06T16:25:35Z Ismail Saraikistani 3155 /* */ 71280 wikitext text/x-wiki {| cellpadding="5" cellspacing=0 style="border: 1px solid #cccccc; float: left; clear: right; margin-left: 1em; margin-bottom: 0.5em; background: #fcfcfc; width: 305px" | style="background:#FFFF00" align="center" width="130px" colspan=2 |'''<span style="font-size:large;"> ملتان मुल्तान , MULTAN</span>''' |- |-style="margin:0;background:#ccccff";width:100%" align="center" cellpadding="2" |- align="center" | colspan="2" style="border-bottom: 2px solid #D3D3D3;" | [[فائل:MultanMontage.jpg|thumb|Multan]] [[فائل:Saraiki.svg|thumb| Saraiki]] |-|- align="center" |- | '''حیثیت''': || میٹروپولیٹین سٹی، انتظامی مرکز سرائیکی وسیب بذریعہ وسیب سول سیکرٹریٹ، [[سٹی ڈسٹرکٹ]] |- | '''ہمسایہ شہر''': || [[بہاولپور]]، [[ڈیرہ غازی خان]]، [[مظفر ڳڑھ]] |- | '''مقامی تے اکثریتی زبان''': || [[سرائیکی]] |- | '''اقلیتی زباناں''': || [[پنجابی]]، [[میواتی]]، [[ہریاݨوی]]، [[اردو]]، |- | '''آبادی''': || 2,215,381 نفوس بمطابق 2023ء دی مردم شماری |- | '''رقبہ''': || 560 مربع کلومیٹر |- | '''[[سرکاری ٹی وی چینل]]''': || [[پی ٹی وی نیشنل ملتان]] |- | '''ریڈیو اسٹیشن''': || ریڈیو پاکستان ملتان |- |'''ماتحت ڈویژن''' : || بہاولپور، ملتان، ڈیرہ غازی خان |- |'''سرکاری ویب سائٹ'''||[https://www.facebook.com/ACSSouthPunjab?mibextid=JRoKGi]، ایڈیشنل چیف سیکریٹری جنوبی پنجاب سیکرٹریٹ |} ملتان پاکستان دا چھیواں تے سرائیکی وسیب یا سنٹرل پاکستان دا پہلا وݙا شہر تے سیاسی، ثقافتی تے صنعتی و تجارتی تے انتظامی مرکز اے۔ اتھوں دی مقامی تے اکثریتی زبان سرائیکی اے۔ 2005ء اچ اینکوں سٹی ڈسٹرکٹ دا درجہ ݙے کے ایندے چھی ذیلی انتظامی ٹاؤنز تشکیل ݙتے ڳئے جنہاں اچ [[ٻوسݨ ٹاؤن]]، [[شاہ رکن عالم ٹاؤن]]، [[شیر شاہ ٹاؤن]]، [[ممتاز آباد ٹاؤن]]، [[شجاع آباد]] تے [[جلالپور پیروالہ]] شامل ہن۔ ایں طرح ملتان شہر دی حدود اچ کراچی تے لہور سمیت ٻئے وݙے شہراں دی طرح سارا ضلع شامل تھی ڳیا۔ ==ملتان دی تاریخ== کہیں زمانے اچ [[راوی]] دا دریا ملتان دے پراݨے قلعے دے نال وہندا ہا، تے اینکوں ہک دریائی بندرگاہ دی حیثیت حاصل ہائی ، ٻیڑیں ( کشتیوں) دے ذریعے صرف سکھر بھکر ہی نئی، بلکہ منصورہ ، عراق ، ایران ، مصر ، کا بل، دلی (دہلی) تے حیدرآباد دکن تک دی تجارت ہوندی ہئی، ایں واسطے ملتان کوں دنیا دے بہوں وݙے علمی، تجارتی تے مذہبی مرکز دی حیثیت حاصل تھئی، تے صرف ہندوستان ہی نہی بلکہ پوری دنیا اچ ملتان دی شہرت ہای ۔قلعہ ملتان دی قدامت بارے آکھیا ویندے ، کہ اے پنج ہزار سال پرانا ھ، لیکن ہو سگدے، کہ اے ہنیں تو وی زیادہ پراݨا ہووے ،ایں ڳال تے پر سارے مورخین دا اتفاق ھ، کہ ملتان تے قلعہ ملتان دا وجود قبل از تاریخ دیو مالائی دور کنوں وی پہلے دا ھ ، افسوس دا مقام اے ھ۔ ، جو حملہ آوراں نے ہمیشہ ایں قلعے کوں نشانہ بنڑا تے اینکوں فتح کرݨ توں بعد خوب لُٹ مار کریندے رہ ڳئے، پر اینکوں بحال کرݨ دا کہیں نا سوچیا، 1200قبل مسیح " دارا " نے اینکوں تباہ کیتا ، 325 قبل مسیح سکندر اعظم نے ایندے اُتے چڑھائی کیتی، ولا عرب ، افغان ، سکھ تے انگریزاں حملہ آوراں قدیم قلعہ ملتان کوں برباد کرݨ اچ کوئی کسر نہ چھوڑی ، ہنڑ فرزندان ملتان تے سرائیکی وسیب دے سارے واسیاں دا فرض ھ، کہ او اپنڑی پراݨی کوتاہیں تے غور کرِن ، تے اپنڑے وسیب دے نال تھیونڑوالی پنج ہزار سالہ زیادتیاں دی تلافی کرݨ، تے اپنڑے فخر (عظمت رفتہ) کوں سنڄانڑن. ملتان [[سرائیکی]] وسوں دا ھک پراݨا شھرھےـ پراݨے ویلےکنوں ھی اےانج صوبہ ھےـانگریزاں اینکوں [[پنجاب]] ءچ رلاݙتےـ ایں وی دنیاءچ اٹھ کروڑکنوں ودھ سرائیکی ہن [[فائل:مغلیہ دور وچ ہندوستانی صوبے.jpg|thumb|مغل دور وچ صوبہ ملتان (سرائیکستان)]] ملتان پاکستان دا ہک شہر اے۔ ایتھے 1,423,919 وسدے ہن۔ اے [[ضلع ملتان]] دا گڑھ وی اے۔ ملتاں [[دریاۓ چناب]] دے کنڈے تھلویں پنجاب وچ اے- اے پاکستان دے پرانے شہراں اچوں اے۔تاریخ اساکوں ݙسیندی ھ، کہ ملتان(کوٹ مولتان ، مولتان) ہک شہر ہی نی، بلکہ ہک تہذیب تے ہک سلطنت دا ناں وی ھ ۔ 372ہجری کتاب ’’حدود العالم بن المشرق الی المغرب‘’ وچ ملتان دی حدود دے بارے لکھیا ھ، کہ قنوج دے راجہ تے امیر ملتان دی سرحدیں جالندھر تک ہوندیاں ہن،’’ سیر المتاخرین‘‘ وچ اقلیم ملتان دی حدود ایں طرح بیان کیتی ڳئی ھ ، کہ ملتان اول، دوم تے سوم اقالیم کنوں زیادہ وݙا (فراخ) ہا، کیونکہ ٹھٹھہ ایں صوبے تے ودھیا( زیادہ) ہا، فیروز پور کنوں سیوستان تک چار سو ترہی(٤٣٠) کوس لمبا تے چتوڑ کنوں جیسلمیر تیئں ہک سو اٹھ (١٠٨)کوس چوڑا ہا، ݙوجھے پاسوں طول کیچ تے مکران تک چھ سو سٹھ (٦٦٠)کوس ہا، ا یندے پوواد ﴿مشرق﴾ رویہ سرکار سرہند تک ہا،اُبھی ( شمالی) دریائے شور اچ، تے لمی(جنوبی)صوبہ اجمیر تک ھ، تے پچادھ﴿مغرب﴾ اچ کیچ تےمکران ہا ۔ ابوالفضل نے اپنڑی مشہور عالم کتاب "آئین اکبری " اچ صوبے ملتان دی حدود اے بیان کیتی ہن ، صوبے ملتان دے نال ٹھٹھہ دے الحاق کنوں پہلے اے صوبہ فیروز پور کنوں سیوستان تک ۶۲۴کروہ ھا ، چوڑائی اچ " کھت پور" کنوں جیسلمیر تک۶۲۱ کروہ ھا، ٹھٹھہ دے الحاق دے بعد اے صوبہ "کیچ" تے "مکران" تک وسیع تھی گیا ، ایندا اے فاصلہ ۰۶۶ کروہ ھا. [[فائل:Multan Old Map.jpg|thumb|ملتان دا قدیم نقشہ]] پوواد (مشرق ) اچ ایندی سرحداں سرہند سرکار نال، ابھے پاسوں (شمالی) پشاور نال ، لمے پاسوں(جنوب )اجمیر دے صوبے نال، تے پچادھ الے پاسوں ( مغرب) کیچ مکران نال ملدیاں ہن۔ کیچ تے مکران پہلے صوبہ سندھ اچ شامل ہن، ملتان دے صوبے اچ تراے سرکاریں ﴿ملتان خاص، دیپال پور تے بھکر﴾ ہن، تے کل اٹھاسی پراگنے ﴿ضلعے ﴾ ہن۔ ملتان دی وسعت تے عظمت تے تاریخ اج وی ناز( رشک )کریندی ھ ، ملتان دی قدامت دے ہم پلہ دنیا اچ شاید ہی کوئی شہر ہووے ۔پاکستان اچ جیہڑے شہراں کوں مصنوعی طریقے نال ملتان کنوں کئی گنا وݙے شہر بنڑائے ڳن ، آج کنوں چند سو سال پہلے اے ملتان دی مضافاتی وستیاں ہن، ایں ڳال دی شہادت حضرت داتا گنج بخش(رح) نے اپنڑی کتاب ’’کشف المجوب‘‘ اچ ’’لاہور یکے از مضافاتِ ملتان‘‘ ݙے ݙتی ھ ۔ ملتان دے حوالے نال فارسی دا شعر <div style='text-align: center;'> چہار چیزاز تحفہ ملتان است </div> <div style='text-align: center;'> گردو گرما گداوگورستان است </div> گرد دا مطلب ہے کہ اتھاں اندھاریاں ٻہوں آندیاں ہن ۔ گرما دا مطلب ہے کہ گرمی ٻہوں ہونفی ہے ، گدا <ref>گدا "گدا دا مطلب ہے پنݨ والا، مگر اتھاں پنݨ والے اللہ توں منگدن، انساناں توں نی"</ref> دا مطلب ہے کہ اتھاں اللہ والے بہت لوگ ہن تے گورستان دا مطلب ہے کہ اتھاں قبرستان بہت ہن۔ گرمی دے حوالے نال ’’گرمے‘‘ دی ڳالھ کوں چھوڑ کے محققین کوں اس ڳالھ تے غور کرنا چاہیدا اے کہ دنیا دی امیر کبیر شہر ، دنیا دی بہت وݙی تہذیب ، ݙوجھا سب توں پراݨا قدیم شہر تے دنیا دی عظیم سلطنت کوں گورستان وچ کس نے تبدیل کیتا ؟ ملتان بول ملاستہان توں بݨیا اے جیڑا سورج دیوتا دا ایتھے اک وڈا مندر ہائی۔ یونانی [[سکندر]] وی ایتھے آیا ہائی۔664 چ اموی خلیفہ معاویہ دا جرنیل مہلب بن ابی صفراہ ایتھے آیا ہائی۔ پر اسلامی دنیا نال گوڑا جوڑ اموی خلیفہ ولید بن عبدالملک دے ویلے ہویا جݙاں [[بنو امیہ]] دی فوج اودے جرنیل [[محمد بن قاسم]] نال ملتان آئی تے ملتان پکا اسلامی دنیا نال جڑ گیا. <ref>{{Cite web |url=http://www.citymultan.com/history.html |title=Archive copy |access-date=2018-07-10 |archive-date=2018-07-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180701133530/http://www.citymultan.com/history.html |url-status=dead }}</ref> ملتان تے عرباں نے پہلی صدی ہجری وچ قبضہ کر گھدا ہڑی تے اے اس وقت تک خلافت دے زیر اثر ریہا جݙݨ تک مرکزی حکومت مضبوط رہی۔ مگر خلافت عباسیہ دی کمزوری نال دور دراز دے علاقے خود مختار تھی گئے، تے ایں وجہ نال ملتان دا صوبہ (موجودہ خطہ سرائیکستان) وی خود مختار تھی گیا۔ اے اگرچہ ابتدا وچ منصورہ دے ماتحت ریہا، مگر تریجھی صدی ہجری دے وسط وچ ملتان، سندھ توں علحیدہ تھی تھی کے ہک خود مختار ریاست بݨ گیا۔ اتھوں دے اوں وقت دے مورخین تے جغرافیہ داناں دے بیانات توں معلوم تھیندا ہے کہ ملتان وچ سامہ بن لوی کی حکومت ہئی جیہڑا قریشی نسل تے سنی ہئی تے عباسی خلفاء دا خطبہ پڑھدے ہن. ایں دور دے بعد بشاری مقدسی ملتان آیا ہئی۔ اس دا بیان ہے کہ ملتان دے لوگ اسماعیلی شیعہ ہن تے اذان وچ ’حی علی خیر العمل‘ پڑھدن تے اقامت وچ ݙو دفعہ تکبیراں آکھدن ۔ خطبے وچ فاطمی اسماعیلی مستعلی خلیفہ دا ناں گھدا ویندا ہے تے اس دے حکم نال ہی پورے خطے دے انتظامات چلائے ویندن تے اتھوں برابر تحائف ملتان بھیجے ویندے ہن۔ اسماعیلیاں دے کئی شاخاں ہن۔ انہاں وچ قرامطہ، دروزی تے نزاریہ (باطنیہ یا ملاحدہ) اہم فرقے ہن۔ انہاں وچ صرف صدارت یا امامت دا فرق ہے، ورنہ عقائد دے لحاظ نال اے متفق ہن۔ چونکہ قرامطہ دولت اسمٰعیلہ دے آغاز توں پنجاہ سال پہلے ظاہر تھئے، اس واسطے بعض لوگاں دا خیال ہے کہ قرامطہ توں اسمٰعیلی نکلے ہن۔ جب کہ باطنیہ یا ملاحدہ پنجویں صدی دے ݙوجھے نصف حصہ وچ ظاہر تھئے ہن۔ ایہا وجہ ہے کہ مورخین کوں ملتان دے اسمٰعلیاں دے بارے وچ شبہ تھیا ہے۔ اس شبہے دی وجہ نال کہیں نے انہاں کوں قرامطہ تے کہیں نے ملاحدہ لکھ ݙتا ہے۔ساݙے ایں موقف دی تائید بشاری مقدسی دے بیان توں تھیندی ہے کہ جیہڑا پہلے درج کیتا گیا ہے۔ تے آگوں مزید تفصیل آسی ۔ اس واسطے اساں انہاں کوں اسمعیلی لکھا ہے۔ اسماعیلیاں دے مطابق امام محمد بن اسمٰعیل دے بعد دے ترئے ائمہ عبد اللہ، احمد تے حسین تھئے۔ اے تریہے بہت پوشیدہ زندگی بسر کریندے ہن۔ انہاں دے خاص نقیباں دے سوا کہیں کوں انہاں دا پتہ نہ ہئی۔ انہاں دے ناواں وچ وی اختلاف ہے۔ انہاں دے دور وچ ملتان تے سندھ وچ اسمٰعیلی داعیاں دی آمد دا سلسلہ شروع تھی گیا ہئی۔ آخری مستور امام حسین بن احمد بن محمد بن اسمعیل بن جعفر بن صادق نے ابو القاسم بن فرح کوں یمن وچ داعی بݨا کے بھیجا۔ اس سندھ تے ملتان وچ ہثیم کوں داعی بݨا کے بھیجا۔ اس طرح ملتان تے سندھ وچ 72ھ وچ اسمٰعیلی دعوت دی ابتدا تھی گئی ہئی۔ اس دے بعد وی داعی اتھاں آندے ریہے تے انہاں نے مقامی باشندیاں کوں تبلیغ دے ذریعے اسماعیلی بݨا گھدا۔ ===بحیثیت دارالحکومت سوویڑھا سلطنت=== ===بحیثیت دارالحکومت امارت ملتان=== ===بحیثیت دارالحکومت صوبہ ملتان=== ===سقوط ملتان دے بعد بحیثیت ڈویژنل صدر مقام ڈویژن=== '''ملتان ڈویژن''' [[پاکستان]] دے صوبہ [[پنجاب، پاکستان|پنجاب]] دی ہک انتظامی تقسیم ہئی۔ 2000ء دی حکومتی اصلاحات دے نتیجے وچ اس تریجھے درجے دی تقسیم کوں ختم کر ݙتا گیا۔ [[2008ء]] دے عام انتخابات دے بعد [[پنجاب، پاکستان|پنجاب]] نے اس دے آٹھ ڈویژناں کوں بحال کر ݙتا۔ تاریخی طور تے ملتان ڈویژن دراصل [[برطانوی ہند]] دے [[صوبہ پنجاب (برطانوی ہند)|صوبہ پنجاب]] دا ہک انتظامی ڈویژن ہئی۔ [[دریائے ستلج]] اینکوں [[بہاولپور]] توں جدا کریندا ہئی جبکہ جنوب مشرق وچ [[دریائے سندھ]] جزوی طور تے اس ڈویژن وچ وڳدا ہئی تے مغرب دے نال اس دی سرحد بݨیدا ہئی۔ ایہ پنج اضلاع تے مشتمل ہئی. <ref>{{Cite web |url=http://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/pager.html?objectid=DS405.1.I34_V18_028.gif |title=Multan Division - Imperial Gazetteer of India, v. 18, p. 22. |access-date=2021-10-17 |تاريخ-الأرشيف=2022-01-22 |مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20220122030759/http://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/pager.html?objectid=DS405.1.I34_V18_028.gif |url-status=dead }}</ref> ===بحالی حیثیت بطور انتظامی مرکز سرائیکی وسیب=== یکم جولائی 2020ء کوں ملتان شہر اچ سول بیوروکریسی تے پولیس بیوروکریسی دے انتظامی سیکرٹریٹ دا قیام عمل اچ آیا جیندے زیر انتظام سرائیکی وسیب دے 13 اضلاع ہن۔ 30 جون 2020ء کوں جناب زاہد اختر زمان دی تقرری بطور پہلے تے تاریخی ایڈیشنل چیف سیکریٹری تے جناب انعام غنی دی تقرری بطور پہلے تے تاریخی ایڈیشنل انسپیکٹر جنرل دے کیتی ڳئی۔ وزیراعلٰی پنجاب سردار عثمان احمد خان بزدار ہوراں نے انہاں ݙوہاں انتظامی سربراہان نال خصوصی ملاقات اچ نیک تمناواں دے بعد سرائیکی خطے دے معاملات تے مسائل بارے تبادلہ خیال کیتا۔ انہاں ݙوہاں سربراہان نے ݙو جولائی 2020ء کوں سرائیکستان دے انتظامی سیکرٹریٹ (سرکاری ناں جنوبی پنجاب سیکرٹریٹ) کیتے باقاعدہ طور تے اپݨے ذمہ داریاں سنبھال گھدے۔ اے سول سیکرٹریٹ سرائیکستان دے ترئے ڈویژناں (ملتان، بہاولپور تے ڈیرہ غازی خان) دے تیرہاں ضلعیاں دا انتظام چلیندے۔ ایں طرح ملتان دی قدیم تاریخی تے مرکزی حیثیت بحال تھئی۔ == مشہور حکمران == * چندرگپت موریا، * شنگ کوشان، * یونانی باختری * سفیدہُن، مہرا کولا ٥٢٠ء توں ٥٣٠ ء * ٦١٠ء کنوں ٦٢٦ء تائیں ملتان تے ساسانیاں دا قبضہ ریہا تے نوشیرواں دے پوترے خسرو پرویز نے ملتان وچ سونے تے چاندی دے سکے ڈھالے۔ ٦٦٨ء وچ راجا چچ حملہ کیتا تے اتھوں دا حاکم بݨا مگر راجا چچ دے حملے توں پہلے اتھاں ہک چینی سیاح ’ہیون سانگ‘ آیا۔ اُوندا سفرنامہ ہند، سندھ دی تاریخ کیتے کہیں خزانے کنوں گھٹ کائنی۔ * صوبہ ہند (ساسانی) ٢٦٢ء توں ٤٨٤ء * ٤٨٥ء کنوں ـــ ٦٦٢ء رائے خاندان * رائے ݙیوا جی ٤٨٩ءتوں ۔۔۔۔ * رائے سہسی ݙو ۔۔۔۔ توں ٦٣٢ء * راجہ چچ ٦٣١ء توں ٦٧١ ء * راجہ چندر ٦٧١ء توں ٦٧٩ء * راجہ داہر ٦٩٥ء توں ٧١٢ ء * ٧١٢ء ــــ ٧٥٠ ء عرب * ٨٥٥ء __ ١٠١٠ء [[امارت ملتان]] * ١٠٢٦ء ـــ ١٣٥١ سومرہ خاندان * ١٤٤٥ ـــ ١٥٢٤ء لنگاہ خاندان * ١٥٢٤ ـــ ١٧٣٩ مغل دور * ١٧٥٠ ــ احمد شاہ ابدالی نے ملتان وچ آپݨاں ہندو گورنر صوبے دار ملک بان٘وری لایا۔ * ١٧٥٧ کنوں ـــ١٧٥٨ مرہٹیاں صرف ہک سال * ١٧٥٨ ــکنوں ١٨١٨ ابدالی خاندان *١٨١٨ ـــ کنوں١٨٤٩ سکھ سلطنت (باوی جنوری اٹھارھاں سو انجاہ) ١٨٤٩ کنوں ــ ١٩٤٧ برطانوی راج ==ملتان دے تاریخی، علمی، روحانی تے ثقافتی مقامات== قلعہ کہنہ قاسم باغ ملتان، باغ لانگے خان عوامی لائبریری ملتان، جناح پارک ملتان، مزار شاہ یوسف گردیز ملتان، مزار حضرت بہاؤالدین زکریا ملتان، مزار شاہ شمس سبزواری ملتان، مزار حضرت شاہ رکن عالم ملتان، عیدگاہ ملتان، مزار نواب مظفر خان سدوزئی احاطہ حضرت بہاؤالدین زکریا ملتانی، ملتان میوزیم، [[ملتان ٹی ہاؤس]]، شاہ شمس پارک ملتان ==ملتان اچ قائم علاقائی تے انتظامی مراکز تے سرکاری دفاتر== [[سرائیکستان سول سیکرٹریٹ]]، واپڈا (میپکو ملتان)<ref>{{Cite web |url=http://www.mepco.com.pk/ |title=Archive copy |access-date=2022-05-13 |archive-date=2021-12-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211212171629/http://mepco.com.pk/ |url-status=dead }}</ref>، پاکستان پوسٹ (پوسٹ ماسٹر جنرل آفس جنوبی پنجاب سرکل)<ref>https://www.pakpost.gov.pk/contact_us.php#top</ref>، پاکستان ٹیلی ویژن، ملتان مرکز<ref>{{Cite web |url=https://ptv.com.pk/Contact |title=Archive copy |access-date=2022-05-13 |تاريخ-الأرشيف=2022-06-24 |مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20220624061259/https://ptv.com.pk/Contact |url-status=dead }}</ref>، [[پی ٹی وی نیشنل ملتان]]، <ref>https://youtube.com/@ptvnationalmultan</ref>، ریلوے کنسٹرکشن پاکستان (ریجنل آفس ملتان)<ref>{{Cite web |url=http://www.railcop-pk.com/reg-offices.htm |title=Archive copy |access-date=2022-05-13 |archive-date=2022-04-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220415221644/http://railcop-pk.com/reg-offices.htm |url-status=dead }}</ref>، دی انسٹی ٹیوشن آف انجینئرز پاکستان، ملتان سنٹر<ref>http://iepislamabad.org/iep-centres.php</ref>، پاکستان انجینئرنگ کونسل، برانچ آفس ملتان <ref>https://pec.org.pk/branch_laision_offices.aspx، پاکستان انجینئرنگ کونسل، برانچ آفس، شاہ رکن عالم کالونی ملتان </ref>، ایف آئی اے، ملتان<ref>https://www.fia.gov.pk/contact</ref>، اے ٹی آئی آر، ملتان آفس <ref>https://atir.gov.pk/?page=admin</ref>، نیشنل ہائی وے اتھارٹی، جی ایم کنسٹرکشن ، پنجاب ساؤتھ، ملتان <ref>https://nha.gov.pk/contact-us</ref>، ساؤدرن پنجاب ایمبرائیڈری انڈسٹریز (پبلک پرائیویٹ پارٹنرشپ)<ref>http://spei.com.pk/</ref>، نیشنل ہائی وے اینڈ موٹروے پولیس، ڈی آئی جی سینٹرل 2، ملتان <ref>https://nhmp.pitb.gov.pk/telephone_directory</ref>، پوسٹل لائف انشورنس کمپنی لمیٹڈ، ریجنل ڈائریکٹر ملتان<ref>{{Cite web |url=https://plic.com.pk/contact |title=Archive copy |access-date=2022-05-14 |تاريخ-الأرشيف=2022-06-10 |مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20220610192654/https://plic.com.pk/contact |url-status=dead }}</ref> ، پاکستان ٹیلی کمیونیکیشن اتھارٹی، ریجنل آفس ملتان<ref>https://www.pta.gov.pk/en/multan</ref>، پاکستان کونسل فار ریسرچ ان واٹر ریسورسز، ریجنل آفس بہاولپور<ref>{{Cite web |url=https://pcrwr.gov.pk/bahawalpur/ |title=Archive copy |access-date=2022-05-14 |تاريخ-الأرشيف=2022-05-12 |مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20220512093540/https://pcrwr.gov.pk/bahawalpur/ |url-status=dead }}</ref>، پاکستان سائنس فاونڈیشن، ڈپٹی ڈائریکٹر ملتان<ref>{{Cite web |url=http://www.psf.gov.pk/contact.aspx |title=Archive copy |access-date=2022-05-14 |تاريخ-الأرشيف=2022-06-18 |مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20220618141606/https://psf.gov.pk/contact.aspx |url-status=dead }}</ref>، پی ایس کیو سی اے، ڈپٹی ڈائریکٹر ملتان زون<ref>{{Cite web |url=http://updated.psqca.com.pk/contact-us/ |title=Archive copy |access-date=2022-05-14 |archive-date=2022-05-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220517141128/http://updated.psqca.com.pk/contact-us/ |url-status=dead }}</ref>، ڈائریکٹوریٹ آف حج، ملتان<ref>{{Cite web |url=https://mora.gov.pk/Detail/M2IzNTUwNjQtMWM1OS00YWIxLWE3ZjUtY2ZiYmM2M2RkOTU0 |title=Archive copy |access-date=2022-05-14 |تاريخ-الأرشيف=2022-05-12 |مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20220512061212/https://mora.gov.pk/Detail/M2IzNTUwNjQtMWM1OS00YWIxLWE3ZjUtY2ZiYmM2M2RkOTU0 |url-status=dead }}</ref>، وفاقی شرعی عدالت، جنوبی پنجاب، ملتان <ref>{{Cite web |url=https://www.nayatime.com/story/2022-05-07-13-33--1651912414 |title=Archive copy |access-date=2022-05-14 |archive-date=2022-07-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220705222651/https://www.nayatime.com/story/2022-05-07-13-33--1651912414 |url-status=dead }}</ref>، ریجنل نیب ملتان<ref>https://nab.gov.pk/contacts.asp#mul</ref>، ایس ایم ای بی ایف سی ساؤتھ پنجاب، ملتان<ref>{{Cite web |url=https://www.smebfcmultan.com/ |title=Archive copy |access-date=2022-05-27 |archive-date=2022-05-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220520105718/https://www.smebfcmultan.com/ |url-status=dead }}</ref>، نادرا ریجنل ہیڈکوارٹر ملتان<ref>https://www.nadra.gov.pk/operational-management/</ref>، دفتر ایڈیشنل ایڈوکیٹ جنرل، بہاولپور تے ملتان<ref>دفتر ایڈیشنل ایڈوکیٹ جنرل، ملتان و بہاولپور بنچ https://advocategeneral.punjab.gov.pk/law_officer</ref>، قومی امن کمیٹی برائے بین المذاہب ہم آہنگی، حکومت پاکستان<ref>https://www.facebook.com/npcpbwp/</ref>، ڈائریکٹر ٹریڈ ڈیویلپمنٹ اتھارٹی پاکستان، ملتان<ref>https://tdap.gov.pk/</ref>، ڈی جی آڈٹ، جنوبی پنجاب، ملتان<ref>{{Cite web |url=https://agp.gov.pk/Jobs |title=Archive copy |access-date=2022-06-07 |archive-date=2022-06-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220607185507/https://agp.gov.pk/Jobs |url-status=dead }}</ref>، پریس انفارمیشن ڈیپارٹمنٹ، ریجنل آفس ملتان<ref>http://pid.gov.pk/contact_regional</ref>، ڈپٹی جنرل مینیجر پیمرا، ملتان<ref>{{Cite web |url=https://pemra.gov.pk/contact.php |title=Archive copy |access-date=2022-06-15 |archive-date=2022-06-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220617094824/https://pemra.gov.pk/contact.php |url-status=dead }}</ref>، ریجنل دفتر نیشنل ٹیلی کمیونیکیشن کارپوریشن، ملتان<ref>https://ntc.net.pk/ContactCentral.html</ref>، پاکستان ریلوے پولیس ملتان ڈویژن <ref>http://www.pakistanjobsbank.com/Jobs/47667/Pakistan-Railway-Police-Jobs-2017-Constables-ASI-NTS-Application-Form-Download-Latest-New/</ref>، پاکستان ریلوے، ڈویزنل سپرنٹنڈنٹ ملتان <ref>{{Cite web |url=https://www.pakrail.gov.pk/ContactUs.aspx |title=Archive copy |access-date=2022-09-13 |archive-date=2020-11-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201130101320/https://www.pakrail.gov.pk/ContactUs.aspx |url-status=dead }}</ref>، پاکستان پریس ڈیپارٹمنٹ، ریجنل آفس ملتان <ref>http://pid.gov.pk/contact_regional</ref>، اسٹیٹ لائف انشورنس کارپوریشن آف پاکستان، ملتان ریجن <ref>{{Cite web |url=https://statelife.com.pk/index.php/contact-item-2/multan-region |title=Archive copy |access-date=2022-10-31 |archive-date=2022-10-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221031062935/https://statelife.com.pk/index.php/contact-item-2/multan-region |url-status=dead }}</ref>، این ایل سی، ریجنل آفس ملتان ،[[ساؤتھ ائیر]]، ملتان، ایف ڈبلیو او، ڈیرہ اسماعیل خان، فوجی فاؤنڈیشن، دفاتر ملتان، میانوالی، مراکز قومی بچت پاکستان، ملتان، بہاولپور ،اکادمی ادبیات پاکستان، برانچ آفس ملتان، <ref>{{Cite web |url=https://pal.gov.pk/directory.aspx |title=Archive copy |access-date=2023-11-19 |archive-date=2023-11-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231119101912/https://pal.gov.pk/directory.aspx |url-status=dead }}</ref>، پولیس ٹریننگ اسکول ملتان، <ref>https://www.punjabpolice.gov.pk/PPOContacts</ref>، دفتر ایڈیشنل آئی جی پولیس سرائیکی وسیب ملتان ==مزید ݙیکھو== *[[سرائیکی زبان]] *[[سرائیکی ذاتاں]] *[[سرائیکی النسل قبائل]] *[[سرائیکستان سول سیکرٹریٹ]] *[[سرائیکستان دے ضلعے]] *[[ریاست بہاولپور]] *[[صوبہ ملتان]] *[[امارت ملتان]] ==ٻاہرلے جوڑ== *[https://web.archive.org/web/20211026115642/https://hamaramultan.com/ ہمارا ملتان ویب سائٹ] *[https://web.archive.org/web/20110304003135/http://www.multan.gov.pk/ ملتان ضلعی حکومت دی ویب سائٹ] *[https://web.archive.org/web/20210515085842/http://italyformultan.org/ اٹلی فار ملتان] *[https://web.archive.org/web/20211218162522/http://multanimatrimonial.com/ بھارت دی ملتانی سرائیکی برادری دی ہک ویب سائٹ] *[http://www.pbcmultan.listen2myradio.com ملتان ریڈیو] ==حوالے== lkc73suqxjjwut6oar4uwcjk37m9py7 71281 71280 2026-05-06T16:27:54Z Ismail Saraikistani 3155 /* */ 71281 wikitext text/x-wiki {| cellpadding="5" cellspacing=0 style="border: 1px solid #cccccc; float: left; clear: right; margin-left: 1em; margin-bottom: 0.5em; background: #fcfcfc; width: 305px" | style="background:#FFFF00" align="center" width="130px" colspan=2 |'''<span style="font-size:large;"> ملتان मुल्तान , MULTAN</span>''' |- |-style="margin:0;background:#ccccff";width:100%" align="center" cellpadding="2" |- align="center" | colspan="2" style="border-bottom: 2px solid #D3D3D3;" | [[فائل:MultanMontage.jpg|thumb|Multan]] [[فائل:Saraiki.svg|thumb| Saraiki]] |-|- align="center" |- | '''حیثیت''': || میٹروپولیٹین سٹی، انتظامی مرکز سرائیکی وسیب بذریعہ وسیب سول سیکرٹریٹ، [[سٹی ڈسٹرکٹ]] |- | '''ہمسایہ شہر''': || [[بہاولپور]]، [[ڈیرہ غازی خان]]، [[مظفر ڳڑھ]] |- | '''مقامی تے اکثریتی زبان''': || [[سرائیکی]] |- | '''اقلیتی زباناں''': || [[پنجابی]]، [[میواتی]]، [[ہریاݨوی]]، [[اردو]]، |- | '''آبادی''': || 2,215,381 نفوس بمطابق 2023ء دی مردم شماری |- | '''رقبہ''': || 560 مربع کلومیٹر |- | '''[[سرکاری ٹی وی چینل]]''': || [[پی ٹی وی نیشنل ملتان]] |- | '''ریڈیو اسٹیشن''': || ریڈیو پاکستان ملتان |- |'''ماتحت ڈویژن''' : || بہاولپور، ملتان، ڈیرہ غازی خان |- |'''سرکاری ویب سائٹ'''||[https://www.facebook.com/ACSSouthPunjab?mibextid=JRoKGi]، ایڈیشنل چیف سیکریٹری جنوبی پنجاب سیکرٹریٹ |} ملتان پاکستان دا چھیواں تے سرائیکی وسیب یا سنٹرل پاکستان دا پہلا وݙا شہر تے خطے دا سیاسی، ثقافتی تے صنعتی و تجارتی تے انتظامی مرکز اے۔ اتھوں دی مقامی تے اکثریتی زبان سرائیکی اے۔ 2005ء اچ اینکوں سٹی ڈسٹرکٹ دا درجہ ݙے کے ایندے چھی ذیلی انتظامی ٹاؤنز تشکیل ݙتے ڳئے جنہاں اچ [[ٻوسݨ ٹاؤن]]، [[شاہ رکن عالم ٹاؤن]]، [[شیر شاہ ٹاؤن]]، [[ممتاز آباد ٹاؤن]]، [[شجاع آباد]] تے [[جلالپور پیروالہ]] شامل ہن۔ ایں طرح ملتان شہر دی حدود اچ کراچی تے لہور سمیت ٻئے وݙے شہراں دی طرح سارا ضلع شامل تھی ڳیا۔ ==ملتان دی تاریخ== کہیں زمانے اچ [[راوی]] دا دریا ملتان دے پراݨے قلعے دے نال وہندا ہا، تے اینکوں ہک دریائی بندرگاہ دی حیثیت حاصل ہائی ، ٻیڑیں ( کشتیوں) دے ذریعے صرف سکھر بھکر ہی نئی، بلکہ منصورہ ، عراق ، ایران ، مصر ، کا بل، دلی (دہلی) تے حیدرآباد دکن تک دی تجارت ہوندی ہئی، ایں واسطے ملتان کوں دنیا دے بہوں وݙے علمی، تجارتی تے مذہبی مرکز دی حیثیت حاصل تھئی، تے صرف ہندوستان ہی نہی بلکہ پوری دنیا اچ ملتان دی شہرت ہای ۔قلعہ ملتان دی قدامت بارے آکھیا ویندے ، کہ اے پنج ہزار سال پرانا ھ، لیکن ہو سگدے، کہ اے ہنیں تو وی زیادہ پراݨا ہووے ،ایں ڳال تے پر سارے مورخین دا اتفاق ھ، کہ ملتان تے قلعہ ملتان دا وجود قبل از تاریخ دیو مالائی دور کنوں وی پہلے دا ھ ، افسوس دا مقام اے ھ۔ ، جو حملہ آوراں نے ہمیشہ ایں قلعے کوں نشانہ بنڑا تے اینکوں فتح کرݨ توں بعد خوب لُٹ مار کریندے رہ ڳئے، پر اینکوں بحال کرݨ دا کہیں نا سوچیا، 1200قبل مسیح " دارا " نے اینکوں تباہ کیتا ، 325 قبل مسیح سکندر اعظم نے ایندے اُتے چڑھائی کیتی، ولا عرب ، افغان ، سکھ تے انگریزاں حملہ آوراں قدیم قلعہ ملتان کوں برباد کرݨ اچ کوئی کسر نہ چھوڑی ، ہنڑ فرزندان ملتان تے سرائیکی وسیب دے سارے واسیاں دا فرض ھ، کہ او اپنڑی پراݨی کوتاہیں تے غور کرِن ، تے اپنڑے وسیب دے نال تھیونڑوالی پنج ہزار سالہ زیادتیاں دی تلافی کرݨ، تے اپنڑے فخر (عظمت رفتہ) کوں سنڄانڑن. ملتان [[سرائیکی]] وسوں دا ھک پراݨا شھرھےـ پراݨے ویلےکنوں ھی اےانج صوبہ ھےـانگریزاں اینکوں [[پنجاب]] ءچ رلاݙتےـ ایں وی دنیاءچ اٹھ کروڑکنوں ودھ سرائیکی ہن [[فائل:مغلیہ دور وچ ہندوستانی صوبے.jpg|thumb|مغل دور وچ صوبہ ملتان (سرائیکستان)]] ملتان پاکستان دا ہک شہر اے۔ ایتھے 1,423,919 وسدے ہن۔ اے [[ضلع ملتان]] دا گڑھ وی اے۔ ملتاں [[دریاۓ چناب]] دے کنڈے تھلویں پنجاب وچ اے- اے پاکستان دے پرانے شہراں اچوں اے۔تاریخ اساکوں ݙسیندی ھ، کہ ملتان(کوٹ مولتان ، مولتان) ہک شہر ہی نی، بلکہ ہک تہذیب تے ہک سلطنت دا ناں وی ھ ۔ 372ہجری کتاب ’’حدود العالم بن المشرق الی المغرب‘’ وچ ملتان دی حدود دے بارے لکھیا ھ، کہ قنوج دے راجہ تے امیر ملتان دی سرحدیں جالندھر تک ہوندیاں ہن،’’ سیر المتاخرین‘‘ وچ اقلیم ملتان دی حدود ایں طرح بیان کیتی ڳئی ھ ، کہ ملتان اول، دوم تے سوم اقالیم کنوں زیادہ وݙا (فراخ) ہا، کیونکہ ٹھٹھہ ایں صوبے تے ودھیا( زیادہ) ہا، فیروز پور کنوں سیوستان تک چار سو ترہی(٤٣٠) کوس لمبا تے چتوڑ کنوں جیسلمیر تیئں ہک سو اٹھ (١٠٨)کوس چوڑا ہا، ݙوجھے پاسوں طول کیچ تے مکران تک چھ سو سٹھ (٦٦٠)کوس ہا، ا یندے پوواد ﴿مشرق﴾ رویہ سرکار سرہند تک ہا،اُبھی ( شمالی) دریائے شور اچ، تے لمی(جنوبی)صوبہ اجمیر تک ھ، تے پچادھ﴿مغرب﴾ اچ کیچ تےمکران ہا ۔ ابوالفضل نے اپنڑی مشہور عالم کتاب "آئین اکبری " اچ صوبے ملتان دی حدود اے بیان کیتی ہن ، صوبے ملتان دے نال ٹھٹھہ دے الحاق کنوں پہلے اے صوبہ فیروز پور کنوں سیوستان تک ۶۲۴کروہ ھا ، چوڑائی اچ " کھت پور" کنوں جیسلمیر تک۶۲۱ کروہ ھا، ٹھٹھہ دے الحاق دے بعد اے صوبہ "کیچ" تے "مکران" تک وسیع تھی گیا ، ایندا اے فاصلہ ۰۶۶ کروہ ھا. [[فائل:Multan Old Map.jpg|thumb|ملتان دا قدیم نقشہ]] پوواد (مشرق ) اچ ایندی سرحداں سرہند سرکار نال، ابھے پاسوں (شمالی) پشاور نال ، لمے پاسوں(جنوب )اجمیر دے صوبے نال، تے پچادھ الے پاسوں ( مغرب) کیچ مکران نال ملدیاں ہن۔ کیچ تے مکران پہلے صوبہ سندھ اچ شامل ہن، ملتان دے صوبے اچ تراے سرکاریں ﴿ملتان خاص، دیپال پور تے بھکر﴾ ہن، تے کل اٹھاسی پراگنے ﴿ضلعے ﴾ ہن۔ ملتان دی وسعت تے عظمت تے تاریخ اج وی ناز( رشک )کریندی ھ ، ملتان دی قدامت دے ہم پلہ دنیا اچ شاید ہی کوئی شہر ہووے ۔پاکستان اچ جیہڑے شہراں کوں مصنوعی طریقے نال ملتان کنوں کئی گنا وݙے شہر بنڑائے ڳن ، آج کنوں چند سو سال پہلے اے ملتان دی مضافاتی وستیاں ہن، ایں ڳال دی شہادت حضرت داتا گنج بخش(رح) نے اپنڑی کتاب ’’کشف المجوب‘‘ اچ ’’لاہور یکے از مضافاتِ ملتان‘‘ ݙے ݙتی ھ ۔ ملتان دے حوالے نال فارسی دا شعر <div style='text-align: center;'> چہار چیزاز تحفہ ملتان است </div> <div style='text-align: center;'> گردو گرما گداوگورستان است </div> گرد دا مطلب ہے کہ اتھاں اندھاریاں ٻہوں آندیاں ہن ۔ گرما دا مطلب ہے کہ گرمی ٻہوں ہونفی ہے ، گدا <ref>گدا "گدا دا مطلب ہے پنݨ والا، مگر اتھاں پنݨ والے اللہ توں منگدن، انساناں توں نی"</ref> دا مطلب ہے کہ اتھاں اللہ والے بہت لوگ ہن تے گورستان دا مطلب ہے کہ اتھاں قبرستان بہت ہن۔ گرمی دے حوالے نال ’’گرمے‘‘ دی ڳالھ کوں چھوڑ کے محققین کوں اس ڳالھ تے غور کرنا چاہیدا اے کہ دنیا دی امیر کبیر شہر ، دنیا دی بہت وݙی تہذیب ، ݙوجھا سب توں پراݨا قدیم شہر تے دنیا دی عظیم سلطنت کوں گورستان وچ کس نے تبدیل کیتا ؟ ملتان بول ملاستہان توں بݨیا اے جیڑا سورج دیوتا دا ایتھے اک وڈا مندر ہائی۔ یونانی [[سکندر]] وی ایتھے آیا ہائی۔664 چ اموی خلیفہ معاویہ دا جرنیل مہلب بن ابی صفراہ ایتھے آیا ہائی۔ پر اسلامی دنیا نال گوڑا جوڑ اموی خلیفہ ولید بن عبدالملک دے ویلے ہویا جݙاں [[بنو امیہ]] دی فوج اودے جرنیل [[محمد بن قاسم]] نال ملتان آئی تے ملتان پکا اسلامی دنیا نال جڑ گیا. <ref>{{Cite web |url=http://www.citymultan.com/history.html |title=Archive copy |access-date=2018-07-10 |archive-date=2018-07-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180701133530/http://www.citymultan.com/history.html |url-status=dead }}</ref> ملتان تے عرباں نے پہلی صدی ہجری وچ قبضہ کر گھدا ہڑی تے اے اس وقت تک خلافت دے زیر اثر ریہا جݙݨ تک مرکزی حکومت مضبوط رہی۔ مگر خلافت عباسیہ دی کمزوری نال دور دراز دے علاقے خود مختار تھی گئے، تے ایں وجہ نال ملتان دا صوبہ (موجودہ خطہ سرائیکستان) وی خود مختار تھی گیا۔ اے اگرچہ ابتدا وچ منصورہ دے ماتحت ریہا، مگر تریجھی صدی ہجری دے وسط وچ ملتان، سندھ توں علحیدہ تھی تھی کے ہک خود مختار ریاست بݨ گیا۔ اتھوں دے اوں وقت دے مورخین تے جغرافیہ داناں دے بیانات توں معلوم تھیندا ہے کہ ملتان وچ سامہ بن لوی کی حکومت ہئی جیہڑا قریشی نسل تے سنی ہئی تے عباسی خلفاء دا خطبہ پڑھدے ہن. ایں دور دے بعد بشاری مقدسی ملتان آیا ہئی۔ اس دا بیان ہے کہ ملتان دے لوگ اسماعیلی شیعہ ہن تے اذان وچ ’حی علی خیر العمل‘ پڑھدن تے اقامت وچ ݙو دفعہ تکبیراں آکھدن ۔ خطبے وچ فاطمی اسماعیلی مستعلی خلیفہ دا ناں گھدا ویندا ہے تے اس دے حکم نال ہی پورے خطے دے انتظامات چلائے ویندن تے اتھوں برابر تحائف ملتان بھیجے ویندے ہن۔ اسماعیلیاں دے کئی شاخاں ہن۔ انہاں وچ قرامطہ، دروزی تے نزاریہ (باطنیہ یا ملاحدہ) اہم فرقے ہن۔ انہاں وچ صرف صدارت یا امامت دا فرق ہے، ورنہ عقائد دے لحاظ نال اے متفق ہن۔ چونکہ قرامطہ دولت اسمٰعیلہ دے آغاز توں پنجاہ سال پہلے ظاہر تھئے، اس واسطے بعض لوگاں دا خیال ہے کہ قرامطہ توں اسمٰعیلی نکلے ہن۔ جب کہ باطنیہ یا ملاحدہ پنجویں صدی دے ݙوجھے نصف حصہ وچ ظاہر تھئے ہن۔ ایہا وجہ ہے کہ مورخین کوں ملتان دے اسمٰعلیاں دے بارے وچ شبہ تھیا ہے۔ اس شبہے دی وجہ نال کہیں نے انہاں کوں قرامطہ تے کہیں نے ملاحدہ لکھ ݙتا ہے۔ساݙے ایں موقف دی تائید بشاری مقدسی دے بیان توں تھیندی ہے کہ جیہڑا پہلے درج کیتا گیا ہے۔ تے آگوں مزید تفصیل آسی ۔ اس واسطے اساں انہاں کوں اسمعیلی لکھا ہے۔ اسماعیلیاں دے مطابق امام محمد بن اسمٰعیل دے بعد دے ترئے ائمہ عبد اللہ، احمد تے حسین تھئے۔ اے تریہے بہت پوشیدہ زندگی بسر کریندے ہن۔ انہاں دے خاص نقیباں دے سوا کہیں کوں انہاں دا پتہ نہ ہئی۔ انہاں دے ناواں وچ وی اختلاف ہے۔ انہاں دے دور وچ ملتان تے سندھ وچ اسمٰعیلی داعیاں دی آمد دا سلسلہ شروع تھی گیا ہئی۔ آخری مستور امام حسین بن احمد بن محمد بن اسمعیل بن جعفر بن صادق نے ابو القاسم بن فرح کوں یمن وچ داعی بݨا کے بھیجا۔ اس سندھ تے ملتان وچ ہثیم کوں داعی بݨا کے بھیجا۔ اس طرح ملتان تے سندھ وچ 72ھ وچ اسمٰعیلی دعوت دی ابتدا تھی گئی ہئی۔ اس دے بعد وی داعی اتھاں آندے ریہے تے انہاں نے مقامی باشندیاں کوں تبلیغ دے ذریعے اسماعیلی بݨا گھدا۔ ===بحیثیت دارالحکومت سوویڑھا سلطنت=== ===بحیثیت دارالحکومت امارت ملتان=== ===بحیثیت دارالحکومت صوبہ ملتان=== ===سقوط ملتان دے بعد بحیثیت ڈویژنل صدر مقام ڈویژن=== '''ملتان ڈویژن''' [[پاکستان]] دے صوبہ [[پنجاب، پاکستان|پنجاب]] دی ہک انتظامی تقسیم ہئی۔ 2000ء دی حکومتی اصلاحات دے نتیجے وچ اس تریجھے درجے دی تقسیم کوں ختم کر ݙتا گیا۔ [[2008ء]] دے عام انتخابات دے بعد [[پنجاب، پاکستان|پنجاب]] نے اس دے آٹھ ڈویژناں کوں بحال کر ݙتا۔ تاریخی طور تے ملتان ڈویژن دراصل [[برطانوی ہند]] دے [[صوبہ پنجاب (برطانوی ہند)|صوبہ پنجاب]] دا ہک انتظامی ڈویژن ہئی۔ [[دریائے ستلج]] اینکوں [[بہاولپور]] توں جدا کریندا ہئی جبکہ جنوب مشرق وچ [[دریائے سندھ]] جزوی طور تے اس ڈویژن وچ وڳدا ہئی تے مغرب دے نال اس دی سرحد بݨیدا ہئی۔ ایہ پنج اضلاع تے مشتمل ہئی. <ref>{{Cite web |url=http://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/pager.html?objectid=DS405.1.I34_V18_028.gif |title=Multan Division - Imperial Gazetteer of India, v. 18, p. 22. |access-date=2021-10-17 |تاريخ-الأرشيف=2022-01-22 |مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20220122030759/http://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/pager.html?objectid=DS405.1.I34_V18_028.gif |url-status=dead }}</ref> ===بحالی حیثیت بطور انتظامی مرکز سرائیکی وسیب=== یکم جولائی 2020ء کوں ملتان شہر اچ سول بیوروکریسی تے پولیس بیوروکریسی دے انتظامی سیکرٹریٹ دا قیام عمل اچ آیا جیندے زیر انتظام سرائیکی وسیب دے 13 اضلاع ہن۔ 30 جون 2020ء کوں جناب زاہد اختر زمان دی تقرری بطور پہلے تے تاریخی ایڈیشنل چیف سیکریٹری تے جناب انعام غنی دی تقرری بطور پہلے تے تاریخی ایڈیشنل انسپیکٹر جنرل دے کیتی ڳئی۔ وزیراعلٰی پنجاب سردار عثمان احمد خان بزدار ہوراں نے انہاں ݙوہاں انتظامی سربراہان نال خصوصی ملاقات اچ نیک تمناواں دے بعد سرائیکی خطے دے معاملات تے مسائل بارے تبادلہ خیال کیتا۔ انہاں ݙوہاں سربراہان نے ݙو جولائی 2020ء کوں سرائیکستان دے انتظامی سیکرٹریٹ (سرکاری ناں جنوبی پنجاب سیکرٹریٹ) کیتے باقاعدہ طور تے اپݨے ذمہ داریاں سنبھال گھدے۔ اے سول سیکرٹریٹ سرائیکستان دے ترئے ڈویژناں (ملتان، بہاولپور تے ڈیرہ غازی خان) دے تیرہاں ضلعیاں دا انتظام چلیندے۔ ایں طرح ملتان دی قدیم تاریخی تے مرکزی حیثیت بحال تھئی۔ == مشہور حکمران == * چندرگپت موریا، * شنگ کوشان، * یونانی باختری * سفیدہُن، مہرا کولا ٥٢٠ء توں ٥٣٠ ء * ٦١٠ء کنوں ٦٢٦ء تائیں ملتان تے ساسانیاں دا قبضہ ریہا تے نوشیرواں دے پوترے خسرو پرویز نے ملتان وچ سونے تے چاندی دے سکے ڈھالے۔ ٦٦٨ء وچ راجا چچ حملہ کیتا تے اتھوں دا حاکم بݨا مگر راجا چچ دے حملے توں پہلے اتھاں ہک چینی سیاح ’ہیون سانگ‘ آیا۔ اُوندا سفرنامہ ہند، سندھ دی تاریخ کیتے کہیں خزانے کنوں گھٹ کائنی۔ * صوبہ ہند (ساسانی) ٢٦٢ء توں ٤٨٤ء * ٤٨٥ء کنوں ـــ ٦٦٢ء رائے خاندان * رائے ݙیوا جی ٤٨٩ءتوں ۔۔۔۔ * رائے سہسی ݙو ۔۔۔۔ توں ٦٣٢ء * راجہ چچ ٦٣١ء توں ٦٧١ ء * راجہ چندر ٦٧١ء توں ٦٧٩ء * راجہ داہر ٦٩٥ء توں ٧١٢ ء * ٧١٢ء ــــ ٧٥٠ ء عرب * ٨٥٥ء __ ١٠١٠ء [[امارت ملتان]] * ١٠٢٦ء ـــ ١٣٥١ سومرہ خاندان * ١٤٤٥ ـــ ١٥٢٤ء لنگاہ خاندان * ١٥٢٤ ـــ ١٧٣٩ مغل دور * ١٧٥٠ ــ احمد شاہ ابدالی نے ملتان وچ آپݨاں ہندو گورنر صوبے دار ملک بان٘وری لایا۔ * ١٧٥٧ کنوں ـــ١٧٥٨ مرہٹیاں صرف ہک سال * ١٧٥٨ ــکنوں ١٨١٨ ابدالی خاندان *١٨١٨ ـــ کنوں١٨٤٩ سکھ سلطنت (باوی جنوری اٹھارھاں سو انجاہ) ١٨٤٩ کنوں ــ ١٩٤٧ برطانوی راج ==ملتان دے تاریخی، علمی، روحانی تے ثقافتی مقامات== قلعہ کہنہ قاسم باغ ملتان، باغ لانگے خان عوامی لائبریری ملتان، جناح پارک ملتان، مزار شاہ یوسف گردیز ملتان، مزار حضرت بہاؤالدین زکریا ملتان، مزار شاہ شمس سبزواری ملتان، مزار حضرت شاہ رکن عالم ملتان، عیدگاہ ملتان، مزار نواب مظفر خان سدوزئی احاطہ حضرت بہاؤالدین زکریا ملتانی، ملتان میوزیم، [[ملتان ٹی ہاؤس]]، شاہ شمس پارک ملتان ==ملتان اچ قائم علاقائی تے انتظامی مراکز تے سرکاری دفاتر== [[سرائیکستان سول سیکرٹریٹ]]، واپڈا (میپکو ملتان)<ref>{{Cite web |url=http://www.mepco.com.pk/ |title=Archive copy |access-date=2022-05-13 |archive-date=2021-12-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211212171629/http://mepco.com.pk/ |url-status=dead }}</ref>، پاکستان پوسٹ (پوسٹ ماسٹر جنرل آفس جنوبی پنجاب سرکل)<ref>https://www.pakpost.gov.pk/contact_us.php#top</ref>، پاکستان ٹیلی ویژن، ملتان مرکز<ref>{{Cite web |url=https://ptv.com.pk/Contact |title=Archive copy |access-date=2022-05-13 |تاريخ-الأرشيف=2022-06-24 |مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20220624061259/https://ptv.com.pk/Contact |url-status=dead }}</ref>، [[پی ٹی وی نیشنل ملتان]]، <ref>https://youtube.com/@ptvnationalmultan</ref>، ریلوے کنسٹرکشن پاکستان (ریجنل آفس ملتان)<ref>{{Cite web |url=http://www.railcop-pk.com/reg-offices.htm |title=Archive copy |access-date=2022-05-13 |archive-date=2022-04-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220415221644/http://railcop-pk.com/reg-offices.htm |url-status=dead }}</ref>، دی انسٹی ٹیوشن آف انجینئرز پاکستان، ملتان سنٹر<ref>http://iepislamabad.org/iep-centres.php</ref>، پاکستان انجینئرنگ کونسل، برانچ آفس ملتان <ref>https://pec.org.pk/branch_laision_offices.aspx، پاکستان انجینئرنگ کونسل، برانچ آفس، شاہ رکن عالم کالونی ملتان </ref>، ایف آئی اے، ملتان<ref>https://www.fia.gov.pk/contact</ref>، اے ٹی آئی آر، ملتان آفس <ref>https://atir.gov.pk/?page=admin</ref>، نیشنل ہائی وے اتھارٹی، جی ایم کنسٹرکشن ، پنجاب ساؤتھ، ملتان <ref>https://nha.gov.pk/contact-us</ref>، ساؤدرن پنجاب ایمبرائیڈری انڈسٹریز (پبلک پرائیویٹ پارٹنرشپ)<ref>http://spei.com.pk/</ref>، نیشنل ہائی وے اینڈ موٹروے پولیس، ڈی آئی جی سینٹرل 2، ملتان <ref>https://nhmp.pitb.gov.pk/telephone_directory</ref>، پوسٹل لائف انشورنس کمپنی لمیٹڈ، ریجنل ڈائریکٹر ملتان<ref>{{Cite web |url=https://plic.com.pk/contact |title=Archive copy |access-date=2022-05-14 |تاريخ-الأرشيف=2022-06-10 |مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20220610192654/https://plic.com.pk/contact |url-status=dead }}</ref> ، پاکستان ٹیلی کمیونیکیشن اتھارٹی، ریجنل آفس ملتان<ref>https://www.pta.gov.pk/en/multan</ref>، پاکستان کونسل فار ریسرچ ان واٹر ریسورسز، ریجنل آفس بہاولپور<ref>{{Cite web |url=https://pcrwr.gov.pk/bahawalpur/ |title=Archive copy |access-date=2022-05-14 |تاريخ-الأرشيف=2022-05-12 |مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20220512093540/https://pcrwr.gov.pk/bahawalpur/ |url-status=dead }}</ref>، پاکستان سائنس فاونڈیشن، ڈپٹی ڈائریکٹر ملتان<ref>{{Cite web |url=http://www.psf.gov.pk/contact.aspx |title=Archive copy |access-date=2022-05-14 |تاريخ-الأرشيف=2022-06-18 |مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20220618141606/https://psf.gov.pk/contact.aspx |url-status=dead }}</ref>، پی ایس کیو سی اے، ڈپٹی ڈائریکٹر ملتان زون<ref>{{Cite web |url=http://updated.psqca.com.pk/contact-us/ |title=Archive copy |access-date=2022-05-14 |archive-date=2022-05-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220517141128/http://updated.psqca.com.pk/contact-us/ |url-status=dead }}</ref>، ڈائریکٹوریٹ آف حج، ملتان<ref>{{Cite web |url=https://mora.gov.pk/Detail/M2IzNTUwNjQtMWM1OS00YWIxLWE3ZjUtY2ZiYmM2M2RkOTU0 |title=Archive copy |access-date=2022-05-14 |تاريخ-الأرشيف=2022-05-12 |مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20220512061212/https://mora.gov.pk/Detail/M2IzNTUwNjQtMWM1OS00YWIxLWE3ZjUtY2ZiYmM2M2RkOTU0 |url-status=dead }}</ref>، وفاقی شرعی عدالت، جنوبی پنجاب، ملتان <ref>{{Cite web |url=https://www.nayatime.com/story/2022-05-07-13-33--1651912414 |title=Archive copy |access-date=2022-05-14 |archive-date=2022-07-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220705222651/https://www.nayatime.com/story/2022-05-07-13-33--1651912414 |url-status=dead }}</ref>، ریجنل نیب ملتان<ref>https://nab.gov.pk/contacts.asp#mul</ref>، ایس ایم ای بی ایف سی ساؤتھ پنجاب، ملتان<ref>{{Cite web |url=https://www.smebfcmultan.com/ |title=Archive copy |access-date=2022-05-27 |archive-date=2022-05-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220520105718/https://www.smebfcmultan.com/ |url-status=dead }}</ref>، نادرا ریجنل ہیڈکوارٹر ملتان<ref>https://www.nadra.gov.pk/operational-management/</ref>، دفتر ایڈیشنل ایڈوکیٹ جنرل، بہاولپور تے ملتان<ref>دفتر ایڈیشنل ایڈوکیٹ جنرل، ملتان و بہاولپور بنچ https://advocategeneral.punjab.gov.pk/law_officer</ref>، قومی امن کمیٹی برائے بین المذاہب ہم آہنگی، حکومت پاکستان<ref>https://www.facebook.com/npcpbwp/</ref>، ڈائریکٹر ٹریڈ ڈیویلپمنٹ اتھارٹی پاکستان، ملتان<ref>https://tdap.gov.pk/</ref>، ڈی جی آڈٹ، جنوبی پنجاب، ملتان<ref>{{Cite web |url=https://agp.gov.pk/Jobs |title=Archive copy |access-date=2022-06-07 |archive-date=2022-06-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220607185507/https://agp.gov.pk/Jobs |url-status=dead }}</ref>، پریس انفارمیشن ڈیپارٹمنٹ، ریجنل آفس ملتان<ref>http://pid.gov.pk/contact_regional</ref>، ڈپٹی جنرل مینیجر پیمرا، ملتان<ref>{{Cite web |url=https://pemra.gov.pk/contact.php |title=Archive copy |access-date=2022-06-15 |archive-date=2022-06-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220617094824/https://pemra.gov.pk/contact.php |url-status=dead }}</ref>، ریجنل دفتر نیشنل ٹیلی کمیونیکیشن کارپوریشن، ملتان<ref>https://ntc.net.pk/ContactCentral.html</ref>، پاکستان ریلوے پولیس ملتان ڈویژن <ref>http://www.pakistanjobsbank.com/Jobs/47667/Pakistan-Railway-Police-Jobs-2017-Constables-ASI-NTS-Application-Form-Download-Latest-New/</ref>، پاکستان ریلوے، ڈویزنل سپرنٹنڈنٹ ملتان <ref>{{Cite web |url=https://www.pakrail.gov.pk/ContactUs.aspx |title=Archive copy |access-date=2022-09-13 |archive-date=2020-11-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201130101320/https://www.pakrail.gov.pk/ContactUs.aspx |url-status=dead }}</ref>، پاکستان پریس ڈیپارٹمنٹ، ریجنل آفس ملتان <ref>http://pid.gov.pk/contact_regional</ref>، اسٹیٹ لائف انشورنس کارپوریشن آف پاکستان، ملتان ریجن <ref>{{Cite web |url=https://statelife.com.pk/index.php/contact-item-2/multan-region |title=Archive copy |access-date=2022-10-31 |archive-date=2022-10-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221031062935/https://statelife.com.pk/index.php/contact-item-2/multan-region |url-status=dead }}</ref>، این ایل سی، ریجنل آفس ملتان ،[[ساؤتھ ائیر]]، ملتان، ایف ڈبلیو او، ڈیرہ اسماعیل خان، فوجی فاؤنڈیشن، دفاتر ملتان، میانوالی، مراکز قومی بچت پاکستان، ملتان، بہاولپور ،اکادمی ادبیات پاکستان، برانچ آفس ملتان، <ref>{{Cite web |url=https://pal.gov.pk/directory.aspx |title=Archive copy |access-date=2023-11-19 |archive-date=2023-11-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231119101912/https://pal.gov.pk/directory.aspx |url-status=dead }}</ref>، پولیس ٹریننگ اسکول ملتان، <ref>https://www.punjabpolice.gov.pk/PPOContacts</ref>، دفتر ایڈیشنل آئی جی پولیس سرائیکی وسیب ملتان ==مزید ݙیکھو== *[[سرائیکی زبان]] *[[سرائیکی ذاتاں]] *[[سرائیکی النسل قبائل]] *[[سرائیکستان سول سیکرٹریٹ]] *[[سرائیکستان دے ضلعے]] *[[ریاست بہاولپور]] *[[صوبہ ملتان]] *[[امارت ملتان]] ==ٻاہرلے جوڑ== *[https://web.archive.org/web/20211026115642/https://hamaramultan.com/ ہمارا ملتان ویب سائٹ] *[https://web.archive.org/web/20110304003135/http://www.multan.gov.pk/ ملتان ضلعی حکومت دی ویب سائٹ] *[https://web.archive.org/web/20210515085842/http://italyformultan.org/ اٹلی فار ملتان] *[https://web.archive.org/web/20211218162522/http://multanimatrimonial.com/ بھارت دی ملتانی سرائیکی برادری دی ہک ویب سائٹ] *[http://www.pbcmultan.listen2myradio.com ملتان ریڈیو] ==حوالے== 0cjb5v8yl1top2zbm54oi4jt8j25m7q 0 13084 71285 63907 2026-05-07T07:34:43Z InternetArchiveBot 564 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 71285 wikitext text/x-wiki {| class="infobox infobox_v2" cellspacing="3px" ! colspan="2" scope="col" class="entete cinema" style="line-height:1.5em; background-color:#00A693;color:#000000" |کرن حق |- | colspan="2" style="text-align:center;background-color:#F9F9F9;color:#000000;" |[[فائل:Kiran_Haq1.jpg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/%D9%81%D8%A7%D8%A6%D9%84:Kiran_Haq1.jpg|center|280x280px]] |- | colspan="2" | ---- |- ! colspan="2" style="text-align:center;background-color:#E1E1E1;color:#000000" |معلومات شخصیت |- ! scope="row" style="text-align: right; background-color:#F3F3F3; " |پیدائش | style=" " |26 اکتوبر 1988ء (37 سال)<ref name="33aef38bd90681d2284a332cb1436ddf49558d78">{{Cite web |url=https://nativuspeople.com/kiran-haq/ |title=Archive copy |access-date=2025-02-13 |تاريخ-الأرشيف=2023-04-17 |مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20230417110835/https://nativuspeople.com/kiran-haq/ |url-status=dead }}</ref>&nbsp; <span class="noprint"> [[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q23731541#P569|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر (P569) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]</span> [[لاہور]] &nbsp; <span class="noprint"> [[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q23731541#P19|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر (P19) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]</span> |- ! scope="row" style="text-align: right; background-color:#F3F3F3; " |شہریت | style=" " |[[فائل:Flag_of_Pakistan.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/%D9%81%D8%A7%D8%A6%D9%84:Flag_of_Pakistan.svg|20x20px]] [[پاکستان]] &nbsp; <span class="noprint"> [[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q23731541#P27|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر (P27) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]</span> |- ! colspan="2" scope="col" style="text-align:center;background-color:#E1E1E1;color:#000000" |عملی حیاتی |- ! scope="row" style="text-align: right; background-color:#F3F3F3; " |پیشہ | style=" " |[[:ur:اداکار|<span lang="ur">ادکارہ</span>]] ، &nbsp;[[:ur:ماڈل_(فرد)|ماڈل]] &nbsp; <span class="noprint"> [[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q23731541#P106|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر (P106) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]</span> |- ! scope="row" style="text-align: right; background-color:#F3F3F3; " |[[فائل:IMDb_logo.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/%D8%A7%D9%86%D9%B9%D8%B1%D9%86%DB%8C%D9%B9_%D9%85%D9%88%D9%88%DB%8C_%DA%88%DB%8C%D9%B9%D8%A7%D8%A8%DB%8C%D8%B3|none|40x40px]] | style=" " |[http://www.imdb.com/name/nm9046540/ IMDB پر صفحہ]&nbsp; <span class="noprint"> [[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q23731541#P345|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر (P345) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]</span> |- | colspan="2" style="text-align:center;background-color:#F9F9F9;color:#000000;" | |- | colspan="2" style="text-align:right;background-color:#F9F9F9;color:#000000;" | |- | colspan="2" class="navigation-only" style="border-top: 2px #00A693 dotted; font-size: 80%; background:inherit; text-align: left;" |<span class="plainlinks" style="float:right;">[https://ur.wikipedia.org/w/index.php?title=%DA%A9%D8%B1%D9%86_%D8%AD%D9%82&action=edit&section=0 <span style="color:#555;">درستی</span>] - [https://ur.wikipedia.org/w/index.php?title=%DA%A9%D8%B1%D9%86_%D8%AD%D9%82&veaction=edit <span style="color:#555;">ترمیم</span>] </span>&nbsp;[[فائل:Info_Simple.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/%D8%B3%D8%A7%D9%86%DA%86%DB%81:%D9%85%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85%D8%A7%D8%AA_%D9%85%D9%85%D8%AB%D9%84|12x12px|سانچہ دستاویز دیکھیے]] |} کرن حق ([[اردو]]: کرن حق، کنوں) ہِک [[پاکستانی]] فلم اَتے ٹیلی ویژن دی اداکارہ ہِے۔ کرن نے آپݨی اداکاری دا اَغاز 2011ء دے ٹیلی ویژن ڈرامہ "اکبری اصغری" وِچ معاون کردار نال کِیتا ہَئی<ref>https://www.neonetwork.pk/20-Jan-2020/78941</ref>۔ == فلمو گرافی == === فلماں === {| class="wikitable sortable" !سال !سیریل !کردار !حوالہ (s) |- |2020 |''پیسے کی واپسی کی ضمانت'' |گاندو |<ref>https://dailytimes.com.pk/557567/shaniera-shares-experience-of-working-in-debut-film-daily-times/</ref> |} === ٹیلی ویژن === {| class="wikitable sortable" !سال !سیریل !کردار !حوالہ (s) |- |2006 |''شربتی'' |کرن | |- |2010 |''تیرے پہلو میں'' |کرن | |- |2011 |''[[:ur:اکبری_اصغری_(ڈراما)|اکبری اصغری]]'' |شببو | |- |2011 |''احمد حبیب کی بیٹیاں'' | | |- |2012 |''بانو بازار'' | | |- |2012 |''میں مرئے گئے شوکت علی'' |ہزارہ |<ref name="mgw">https://magtheweekly.com/detail/3936-kiran-haq-facing-herself</ref> |- |2013 |''در-ای-شہوار'' |فیصلۃ منصور کا سیزر | |- |2012 |''می-رکسام'' | |<ref name="miraqs">https://www.thenews.com.pk/magazine/you/208750-Watch-out-for-the-Show-Queens</ref> |- |2012 |''سیرات و مصطفی'' | |<ref name="miraqs" /> |- |2012 |''سہیلیان'' |پریش | |- |2013 |''لگے نا جیا'' |جیسمین (جاز) | |- |2013 |''حصار ای عشق'' |رانیہ | |- |2013 |''مس فائر'' |مومی | |- |2013 |''اے دشت ای جونون'' |لاج | |- |2014 |''[[:ur:اے_پلس_انٹرٹینمینٹ|شہر اجنابی]]'' |افقق | |- |2014 |''محبت، زندگی اور لاہور'' |کوسر | |- |2014 |''تم میرے ہی رحنا'' |سنبل | |- |2015 |''سنگٹ'' |فراہ |<ref>https://blogs.tribune.com.pk/story/50312/sangat-proves-that-mothers-will-always-force-their-daughters-to-stay-silent-about-abuse/</ref> |- |2015–2016 |''مانا'' |وافہ | |- |2015–2016 |''تم میرے کیا ہو'' |ماہین |<ref>http://images.dawn.com/news/1173993</ref> |- |2016 |''سنگدل'' |صوفیہ |<ref name="miraqs" /> |- |2016 |''زندگی اور کتنی زکھم'' |ایمن | |- |2016 |''نمت'' |زرہ | |- |2016 |''کون کرتا ہے وفا'' | | |- |2017 |''پنجرا'' |زلیکھا | |- |2017 |''کھالی ہاتھ'' |سوبیا |<ref>https://www.thenews.com.pk/magazine/instep-today/197548-TV-plays-that-won-the-rating-game-in-March</ref> |- |2017 |''[[:ur:ڈر_سی_جاتی_ہے_صلہ|دار سی جاتی ہے سیلا]]'' |نادیہ |<ref>https://dailytimes.com.pk/117747/bee-gul-who-dramatised-the-god-of-small-things-brings-forth-another-drama-serial/</ref> |- |2018–2019 |''نولاکھا'' |شفق |<ref>https://www.thenews.com.pk/magazine/instep-today/518053-emerging-faces-on-television-here-are-five-new-tv-actors-who-are-winning-hearts-with-their-performances</ref> |- |2018 |''[[:ur:بول_کفارہ|پارلر والی لارکی]]'' |امنا | |- |2019–2020 |''رمز عشق'' |رانیہ |<ref>https://images.dawn.com/news/1183159</ref> |- |2019–2020 |''در خدا کہو'' |تمکین |<ref>https://nation.com.pk/23-Jun-2019/-darr-khuda-se-highlights-social-issues</ref> |- |2020 |''[[:ur:اے_پلس_انٹرٹینمینٹ|حقیت]]'' |کاشف |قسط 11 |- |2020 |''تو زندگی ہے'' |مایا | |- |2020 |''کھوب سیرات'' |دل کاش |<ref>{{Cite web |url=https://www.thenews.com.pk/tns/detail/613882-five-new-dramas-on-tv-this-season |title=Archive copy |access-date=2025-02-13 |تاريخ-الأرشيف=2020-03-08 |مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20200308130823/https://www.thenews.com.pk/tns/detail/613882-five-new-dramas-on-tv-this-season |url-status=dead }}</ref> |- |2020 |''راز الفات'' |اسماعیل کی بیوی |<ref>https://nation.com.pk/05-Apr-2020/can-t-wait-to-see-them-in-raaz-e-ulfat-soon</ref> |- |2020 |''دل تانہا تانہا'' |ٹوبا | |- |2020 |[[:ur:Ek_Jhoothi_Love_Story|ایک جھوٹھی محبت کی کہانی]] |شبانہ |ویب سیریز |- |2021 |''فٹور'' |محمل | |- |2023 |''[[:ur:Meray_Hi_Rehna_(TV_series)|میرے ہی رحنا]]'' |روہی | |- |2024 |''ڈاؤ'' |سمبل | |- |2024 |''حسنۃ'' |سنیا | |} == حوالے == <references /> [[ونکی:پنجابی زنانیاں]] [[ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں]] [[ونکی:لاہور دیاں اداکار زنانیاں]] [[ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن دیاں اداکار زنانیاں]] [[ونکی:لاہور دے ڄماندرو شخصیتاں]] [[ونکی:پاکستانی فلمی اداکارائیں]] [[ونکی:پاکستانی فلمی اداکارہ]] [[ونکی:پاکستانی فلمی اداکار زنانیاں]] [[ونکی:پاکستانی فلمی شخصیّتاں]] csv8mk1yujtdy7a86fm1ihy5cd9kpju 0 21160 71284 52991 2026-05-07T03:56:14Z InternetArchiveBot 564 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 71284 wikitext text/x-wiki {| class="infobox infobox_v2" cellspacing="3px" ! colspan="2" class="entete humain" scope="col" style="line-height:1.5em; background-color:#C0C0C0;color:#000000" |پیگی این گارنر |- | colspan="2" align="center" |<div>[[فائل:Jane_Eyre-PA_Garner-2.jpg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/%D9%81%D8%A7%D8%A6%D9%84:Jane_Eyre-PA_Garner-2.jpg|center|280x280px]]</div><div><small>Peggy Ann Garner in ''Jane Eyre'' (1943)</small></div> |- | colspan="2" | ---- |- ! colspan="2" style="text-align:center;background-color:#E1E1E1;color:#000000" |معلومات شخصیت |- ! scope="row" style="text-align: right; background-color:#F3F3F3; " |ڄمݨ | style=" " |3 فروری 1932<span style="display:none">(<span class="bday">1932-02-03</span>)</span> کینٹن، اوہائیو, USA |- ! scope="row" style="text-align: right; background-color:#F3F3F3; " |وفات | style=" " |اکتوبر 16، 1984<span style="display:none">(<span class="dday deathdate">1984-10-16</span>)</span> (عمر &nbsp;52 سال) ووڈلینڈ ہلز، لاس اینجلس, USA |- ! scope="row" style="text-align: right; background-color:#F3F3F3; " |وجہ وفات | style=" " |سرطان لبلبہ &nbsp; <span class="noprint"> [[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q447017#P509|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر (P509) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]</span> |- ! scope="row" style="text-align: right; background-color:#F3F3F3; " |طرز وفات | style=" " |طبعی موت &nbsp; <span class="noprint"> [[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q447017#P1196|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر (P1196) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]</span> |- ! scope="row" style="text-align: right; background-color:#F3F3F3; " |شہریت | style=" " |[[فائل:Flag_of_the_United_States_(1795-1818).svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/%D9%81%D8%A7%D8%A6%D9%84:Flag_of_the_United_States_(1795-1818).svg|20x20px]] [[ریاستہائے متحدہ امریکا]] &nbsp; <span class="noprint"> [[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q447017#P27|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر (P27) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]</span> |- ! scope="row" style="text-align: right; background-color:#F3F3F3; " |شریک حیات | style=" " |Kenyon Foster Brown <small>(1964&#x2013;div.1968)</small> Albert Salmi <small>(1956&#x2013;div.1963)</small> Richard Hayes <small>(1951&#x2013;div.1953)</small> |- ! scope="row" style="text-align: right; background-color:#F3F3F3; " |ٻال | style=" " |Catherine Ann Salmi (1957-1995) |- ! scope="row" style="text-align: right; background-color:#F3F3F3; " |ٻال | style=" " |1 &nbsp; <span class="noprint"> [[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q447017#P1971|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر (P1971) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]</span> |- ! colspan="2" scope="col" style="text-align:center;background-color:#E1E1E1;color:#000000" |عملی زندگی |- ! scope="row" style="text-align: right; background-color:#F3F3F3; " |کم | style=" " |Actress, Real estate agent, Fleet car executive |- ! scope="row" style="text-align: right; background-color:#F3F3F3; " |پیشہ ورانہ زبان | style=" " |[[انگریزی]] <ref name="8b1f454771c1291346fc249cb7c8ad1e34b8d088">این کے سی آر - اے یو ٹی شناخت کنندہ: https://aleph.nkp.cz/F/?func=find-c&local_base=aut&ccl_term=ica=xx0171369 — اخذ شدہ بتاریخ: 1 مارچ 2022</ref>&nbsp; <span class="noprint"> [[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q447017#P1412|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر (P1412) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]</span> |- ! scope="row" style="text-align: right; background-color:#F3F3F3; " |شعبۂ عمل | style=" " |فلم <ref name="ddac68787238c1a535606dba78f4508caf05137d">این کے سی آر - اے یو ٹی شناخت کنندہ: https://aleph.nkp.cz/F/?func=find-c&local_base=aut&ccl_term=ica=xx0171369 — اخذ شدہ بتاریخ: 7 نومبر 2022</ref>، &nbsp;ٹی وی <ref name="ddac68787238c1a535606dba78f4508caf05137d" />، &nbsp;جلوہ گاہ <ref name="ddac68787238c1a535606dba78f4508caf05137d" />، &nbsp;مشعہ <ref name="ddac68787238c1a535606dba78f4508caf05137d" />، &nbsp;نشرکاری <ref name="ae14664e1dced7dc57beca988b46c143b02e5a41">این کے سی آر - اے یو ٹی شناخت کنندہ: https://web.archive.org/web/20250411165418/https://aleph.nkp.cz/F/?func=find-c&local_base=aut&ccl_term=ica=xx0171369 — اخذ شدہ بتاریخ: 6 اکتوبر 2023</ref>&nbsp; <span class="noprint"> [[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q447017#P101|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر (P101) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]</span> |- ! colspan="2" scope="col" style="text-align:center;background-color:#E1E1E1;color:#000000" |اعزازات |- | colspan="2" style="text-align:right;background-color:#F9F9F9;color:#000000;" |<div style="max-height:180px; overflow: auto; padding: 2px 0 2px 5px; background-color:transparent;vertical-align:top;font-size:100%">اکیڈمی اعزازی ایوارڈ &nbsp; اسٹار آن ہالی ووڈ واک آف فیم &nbsp; <span class="noprint"> [[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q447017#P166|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر (P166) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]</span> </div> |- ! scope="row" style="text-align: right; background-color:#F3F3F3; " |[[فائل:IMDb_logo.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/%D8%A7%D9%86%D9%B9%D8%B1%D9%86%DB%8C%D9%B9_%D9%85%D9%88%D9%88%DB%8C_%DA%88%DB%8C%D9%B9%D8%A7%D8%A8%DB%8C%D8%B3|none|40x40px]] | style=" " |[http://www.imdb.com/name/nm0307750/ IMDB پر صفحہ]&nbsp; <span class="noprint"> [[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q447017#P345|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر (P345) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]</span> |- | colspan="2" style="text-align:center;background-color:#F9F9F9;color:#000000;" | |- | colspan="2" style="text-align:right;background-color:#F9F9F9;color:#000000;" | |- | colspan="2" class="navigation-only" style="border-top: 2px #E1E1E1 dotted; font-size: 80%; background:inherit; text-align: left;" |<span class="plainlinks" style="float:right;">[https://ur.wikipedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%DB%8C%DA%AF%DB%8C_%D8%A7%DB%8C%D9%86_%DA%AF%D8%A7%D8%B1%D9%86%D8%B1&action=edit&section=0 <span style="color:#555;">درستی</span>] - [https://ur.wikipedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%DB%8C%DA%AF%DB%8C_%D8%A7%DB%8C%D9%86_%DA%AF%D8%A7%D8%B1%D9%86%D8%B1&veaction=edit <span style="color:#555;">ترمیم</span>] </span>&nbsp;[[فائل:Info_Simple.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/%D8%B3%D8%A7%D9%86%DA%86%DB%81:%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%81_%D9%85%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85%D8%A7%D8%AA_%D8%B4%D8%AE%D8%B5%DB%8C%D8%AA|12x12px|سانچہ دستاویز دیکھیے]] |} پیگی این گارنر ہک [[امریکی]] ٻال اداکارہ ہئی۔ اینکوں "اے ٹری گروز ان بروکلین" (A Tree Grows in Brooklyn) وچ اپݨی اداکاری کیتے ہک نینگر اکیڈمی ایوارڈ ملیا ہئی۔ گارنر سٹیج، فلم اتے ٹیلی ویژن وچ کم کیتا اتے اپݨی باصلاحیت اداکاری نال سنڄاݨ بݨائی۔ == ٻیا ݙیکھو == * [[امریکی فلمی اداکاراواں دی تندیر|فہرست امریکی فلمی اداکارائیں]] * امریکی سنیما == حوالہ == {{حوالے}} [[ونکی:امریکی ٹیلی ویژن اداکار زنانیاں]] [[ونکی:امریکی فلمی اداکار زنانیاں]] [[ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے]] [[ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے]] [[ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے]] [[ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی]] 5z8qc096gmaqwepcuvi6rsdr4jmzhds 0 23144 71283 71238 2026-05-06T20:57:51Z InternetArchiveBot 564 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 71283 wikitext text/x-wiki {{Infobox writing system|name=تمل رسم الخط|altname={{lang|ta|தமிழ்}}|type=[[ابوگیدا]]|time=c. 400 CE – present<ref>{{حوالہ رسالہ|آخری=Rajan |پہلا=K. |عنوان=Territorial Division as Gleaned from Memorial Stones |جے_اسٹور=29757518 |جریدہ=East and West |ناشر=Istituto Italiano per l'Africa e l'Oriente (IsIAO) |تاریخ=دسمبر 2001 |جلد=51 |شمارہ=3/4 |صفحہ=363}} (table showing Tamil in row for the 601–800 period)</ref><ref>{{حوالہ کتاب|آخری1=Diringer |پہلا1=David |عنوان=Alphabet a key to the history of mankind |یوآرایل=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.57042 |تاریخ=1948 |صفحہ=[https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.57042/page/n387 385]}}</ref>|languages=[[تمل زبان]]<br />[[Kanikkaran language|Kanikkaran]]<br />[[Badaga language|Badaga]]<br />[[Irula language|Irula]]<br />[[Paniya language|Paniya]]<br />[[Saurashtra language|Saurashtra]]|fam1=[[براہمی رسم الخط]]|fam2=[[Tamil-Brahmi]]|fam3=[[Pallava script]]{{Sfn|Mahadevan|2003|p=209}}{{Sfn|Mahadevan|2003|p=212}}|sisters=[[Grantha script|Grantha]]، [[Old Mon script|Mon]]، [[Khmer alphabet|Khmer]]، [[Kawi script|Kawi]]|unicode={{Unbulleted list|class=nowrap |[https://www.unicode.org/charts/PDF/U0B80.pdf U+0B80–U+0BFF] {{بہت چھوٹا|Tamil}} |[https://www.unicode.org/charts/PDF/U11FC0.pdf U+11FC0–U+11FFF] {{بہت چھوٹا|Tamil Supplement}}}}|iso15924=Taml|sample=Word Tamil.svg|imagesize=250px}} [[تمل]] حروف تہجی ([[انگریزی]]: Tamil script) دراصل ہک ابوگیدا رسم الخط ہئی جیڑھا [[بھارت]]، [[سری لنکا]]، [[ملائیشیا]]، [[سنگاپور]] تے دنیا بھر وِچ رہوݨ والے تمل لوک تے تمل زبان دے ٻولݨ والے تمل زبان کوں لکھݨ کِیتے استعمال کریندے ہِن۔<ref>{{Citation|عنوان=The Unicode 5.0 Standard|ایڈیشن=5|ناشر=Addison-Wesley|مقام=Upper Saddle River, NJ|سال=2006|آئی_ایس_بی_این=0-321-48091-0|آخری=Allen|پہلا=Julie}} at p. 324</ref> ٻئے اقلیتی زباناں جیویں جو [[سوراشٹر زبان]]، [[بداگا زبان]]، [[آئیرولا زبان]] تے [[پانیا زبان]] وی تمل رسم الخط وِچ لکھیاں ویندیاں ہِن۔<ref>{{Citation|مرتب آخری=Lewis|مرتب پہلا=M. Paul|عنوان=Ethnologue: Languages of the World|ایڈیشن=16th|یوآرایل=http://www.ethnologue.com/|ناشر=SIL International|مقام=Dallas, Tex.|سال=2009|تاریخ رسائی=2009-08-28}}</ref> == خصوصیات == [[فائل:Evolution_of_Vatteluttu_and_Tamil_scripts.gif|thumb|402x402px|Diverging evolution of [[Tamil-Brahmi]] script (center column) into the [[Vatteluttu alphabet]] (leftmost column) and the Tamil script (rightmost column)]] تمل رسم الخط وِچ 12 مصوتے ہِن جنہاں کوں (உயிரெழுத்து، uyireḻuttu: روحانی حروف) آکھیا ویندا ہئی۔ 18 حرف صحیح (மெய்யெழுத்து، meyyeḻuttu: اصل حروف) تے ہک حرف خاص (ஆய்த எழுத்து) ہئی جیڑھا "اکو" وی آکھیا ویندا ہئی۔ اِیہ نہ تاں حرف صحیح ہئی تے نہ ای حرف علت۔<ref>[https://web.archive.org/web/20210214081015/https://dsal.uchicago.edu/cgi-bin/romadict.pl?table=tamil-lex&page=148&display=utf8%7B%7B%D9%85%D8%B1%D8%AF%DB%81%7B%7B%D9%85%D8%B1%D8%AF%DB%81%7B%7B%D9%85%D8%B1%D8%AF%DB%81%7B%7B%D9%85%D8%B1%D8%AF%DB%81%7B%7B%D9%85%D8%B1%D8%AF%DB%81{{مردہ ربط|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=July 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=July 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=July 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=July 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=July 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=July 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=July 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=July 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=July 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=July 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=July 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=July 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=July 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=June 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=June 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=June 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=June 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=June 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=June 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=June 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=June 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=June 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=June 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=June 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=June 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=June 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=June 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=April 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=April 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=April 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=April 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=April 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=April 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=April 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot }} University of Madras Tamil Lexicon, page 148: "{{lang|ta|அலியெழுத்து}} [ {{کلمہ نویسی|ta|ISO|aliyeḻuttu}}<nowiki> ] n </nowiki>{{کلمہ نویسی|ta|ISO|ali-y-eḻuttu}}۔ < {{lang|ta|அலி}}¹ +۔ 1. The letter {{lang|ta|ஃ}}، as being regarded as neither a vowel nor a consonant; {{lang|ta|ஆய்தம்}}۔ ({{lang|ta|வெண்பாப்۔ முதன்மொ۔ 6, உரை۔}}) 2. Consonants; {{lang|ta|மெய்யெ ழுத்து۔ (பிங்۔)۔}}<nowiki>"]</nowiki>{{مردہ ربط|date=October 2022|bot=InternetArchiveBot}}</ref> پر اِینکوں حروف علت دے بعد سبھ توں اخیر وِچ لکھیا ویندا ہئی۔ تمل رسم الخط حروف تہجی دی بجائے مقطعی اُتے مبنی ہئی۔ ایں طرح تمل رسم الخط وِچ کل 31 حروف ہِن۔ ٻئے 216 حروف ٻئے حروف نال مِل کے بݨدے ہِن تے کل حروف دی تعداد 247 (12+18+216+1) تھی ویندی ہئی۔ == ٻِیا ݙیکھو == * [[تمل زبان]] == حوالے == <references /> [[ونکی:براہمی رسم الخط]] [[ونکی:تمل زبان]] itv3d502uhc55pgaiw8d22ged4z67ms 0 23233 71287 65810 2026-05-07T10:17:45Z InternetArchiveBot 564 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 71287 wikitext text/x-wiki {| class="infobox infobox_v2" cellspacing="3px" ! colspan="2" scope="col" class="entete humain" style="line-height:1.5em; background-color:#C0C0C0;color:#000000" |گلشفتح فارحانی |- ! colspan="2" scope="col" style="text-align:center;background-color:#E1E1E1;color:#000000" |([[:ur:فارسی_زبان|فارسی میں]]: <span lang="fa">گلشیفته فراهانی</span>)، ([[:ur:فرانسیسی_زبان|فرانسیسی میں]]: <span lang="fr">Golshifteh Farahani</span>)&nbsp; <span class="noprint"> [[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q464712#P1559|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر (P1559) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]</span> |- | colspan="2" style="text-align:center;background-color:#F9F9F9;color:#000000;" |[[فائل:Golshifteh_Farahani_at_the_2024_Toronto_International_Film_Festival_4_(cropped).jpg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/%D9%81%D8%A7%D8%A6%D9%84:Golshifteh_Farahani_at_the_2024_Toronto_International_Film_Festival_4_(cropped).jpg|center|330x330px]] |- | colspan="2" | ---- |- ! colspan="2" style="text-align:center;background-color:#E1E1E1;color:#000000" |معلومات شخصیت |- ! scope="row" style="text-align: right; background-color:#F3F3F3; " |پیدائشی نام | style=" " |([[:ur:فارسی_زبان|فارسی میں]]: <span lang="fa">رهاورد فراهانی</span>)، &nbsp;([[:ur:انگریزی_زبان|انگریزی میں]]: <span lang="en">Rahavard Farahani</span>)&nbsp; <span class="noprint"> [[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q464712#P1477|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر (P1477) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]</span> |- ! scope="row" style="text-align: right; background-color:#F3F3F3; " |پیدائش | style=" " |10 جولا‎ئی 1983ء (42 سال)<ref name="9edf1cc039ba3f79ddc741964551d584ea76ae39">جی این ڈی آئی ڈی: https://d-nb.info/gnd/1013552768 — اخذ شدہ بتاریخ: 21 جولا‎ئی 2015 — اجازت نامہ: CC0</ref><ref name="19d898ab7004937508a927731ee7ff493d4911f2">بنام: Golshifteh Farahani — فلم پورٹل آئی ڈی: https://www.filmportal.de/e642dec1c6b9446196b1acef581dc802 — اخذ شدہ بتاریخ: 9 اکتوبر 2017</ref><ref name="281b19989c0311d942ea40b79426c14f29020fd0">ڈسکوجس آرٹسٹ آئی ڈی: https://www.discogs.com/artist/4622346 — بنام: Golshifteh Farahani — اخذ شدہ بتاریخ: 9 اکتوبر 2017</ref><ref name="4553f9282539c689781e0bdd387b657e1eb57fc0">Munzinger person ID: https://www.munzinger.de/search/go/document.jsp?id=00000030918 — بنام: Golshifteh Farahani — اخذ شدہ بتاریخ: 9 اکتوبر 2017</ref>&nbsp; <span class="noprint"> [[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q464712#P569|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر (P569) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]</span> [[:ur:تہران|تہران]] <ref name="62ff95cd588d158675be3e1374bc4ed4498f9c3c">ربط: https://d-nb.info/gnd/1013552768 — اخذ شدہ بتاریخ: 15 دسمبر 2014 — اجازت نامہ: CC0</ref>&nbsp; <span class="noprint"> [[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q464712#P19|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر (P19) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]</span> |- ! scope="row" style="text-align: right; background-color:#F3F3F3; " |رہائش | style=" " |[[:ur:پیرس|پیرس]] &nbsp; <span class="noprint"> [[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q464712#P551|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر (P551) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]</span> |- ! scope="row" style="text-align: right; background-color:#F3F3F3; " |شہریت | style=" " |[[فائل:Flag_of_Iran.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/%D9%81%D8%A7%D8%A6%D9%84:Flag_of_Iran.svg|20x20px]] [[:ur:ایران|ایران]] [[فائل:Flag_of_France_(XII-XIII).svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/%D9%81%D8%A7%D8%A6%D9%84:Flag_of_France_(XII-XIII).svg|20x20px]] [[:ur:فرانس|فرانس]] &nbsp; <span class="noprint"> [[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q464712#P27|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر (P27) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]</span> |- ! colspan="2" scope="col" style="text-align:center;background-color:#E1E1E1;color:#000000" |عملی زندگی |- ! scope="row" style="text-align: right; background-color:#F3F3F3; " |[[:ur:مادر_علمی|مادر علمی]] | style=" " |[[:ur:جامعہ_آزاد_اسلامی|جامعہ آزاد اسلامی]] &nbsp; <span class="noprint"> [[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q464712#P69|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر (P69) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]</span> |- ! scope="row" style="text-align: right; background-color:#F3F3F3; " |پیشہ | style=" " |<span lang="ur">فلم اداکارہ</span> ، &nbsp;<span lang="ur">گلو کارہ</span> <ref name="fac3f2d5cba160143a28916cd6fe8a9c124af9fd">این کے سی آر - اے یو ٹی شناخت کنندہ: https://aleph.nkp.cz/F/?func=find-c&local_base=aut&ccl_term=ica=xx0250204 — اخذ شدہ بتاریخ: 19 دسمبر 2022</ref>، &nbsp;[[:ur:اداکار|<span lang="ur">ادکارہ</span>]] <ref name="c921fb879f09a9e69e7a796bb7b24d0a599bb87b">این کے سی آر - اے یو ٹی شناخت کنندہ: https://web.archive.org/web/20241203235712/https://aleph.nkp.cz/F/?func=find-c&local_base=aut&ccl_term=ica=xx0250204 — اخذ شدہ بتاریخ: 7 فروری 2025</ref>&nbsp; <span class="noprint"> [[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q464712#P106|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر (P106) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]</span> |- ! scope="row" style="text-align: right; background-color:#F3F3F3; " |[[:ur:مادری_زبان|مادری زبان]] | style=" " |[[:ur:فارسی_زبان|فارسی]] &nbsp; <span class="noprint"> [[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q464712#P103|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر (P103) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]</span> |- ! scope="row" style="text-align: right; background-color:#F3F3F3; " |پیشہ ورانہ زبان | style=" " |[[:ur:فرانسیسی_زبان|فرانسیسی]] <ref name="3db1a6501d4638677ce5a009c8f6c0481068bc2c">کونر آئی ڈی: https://plus.cobiss.net/cobiss/si/sl/conor/236678499</ref>، &nbsp;[[:ur:فارسی_زبان|فارسی]] &nbsp; <span class="noprint"> [[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q464712#P1412|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر (P1412) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]</span> |- ! scope="row" style="text-align: right; background-color:#F3F3F3; " |شعبۂ عمل | style=" " |[[:ur:اداکاری|اداکاری]] <ref name="1bd90e9a81ad2942f992d1e6bfecf62c9b08ab5a">این کے سی آر - اے یو ٹی شناخت کنندہ: https://aleph.nkp.cz/F/?func=find-c&local_base=aut&ccl_term=ica=xx0250204 — اخذ شدہ بتاریخ: 7 نومبر 2022</ref>، &nbsp;[[:ur:گلوکاری|گلوکاری]] <ref name="1bd90e9a81ad2942f992d1e6bfecf62c9b08ab5a" />&nbsp; <span class="noprint"> [[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q464712#P101|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر (P101) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]</span> |- ! colspan="2" scope="col" style="text-align:center;background-color:#E1E1E1;color:#000000" |ویب سائٹ |- ! scope="row" style="text-align: right; background-color:#F3F3F3; " |ویب سائٹ | style=" " |[https://web.archive.org/web/20111223071607/http://www.golshiftehfarahani.net/ باضابطہ ویب سائٹ]&nbsp; <span class="noprint"> [[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q464712#P856|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر (P856) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]</span> |- ! scope="row" style="text-align: right; background-color:#F3F3F3; " |[[فائل:IMDb_logo.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/%D8%A7%D9%86%D9%B9%D8%B1%D9%86%DB%8C%D9%B9_%D9%85%D9%88%D9%88%DB%8C_%DA%88%DB%8C%D9%B9%D8%A7%D8%A8%DB%8C%D8%B3|none|40x40px]] | style=" " |[http://www.imdb.com/name/nm0267042/ IMDB پر صفحہ]<ref name="af9d65f97fadbe3fa77690c443cc7bbe912ce4b0">میوزک برینز آرٹسٹ آئی ڈی: https://musicbrainz.org/artist/fa088d46-39c8-4ec5-a2f9-73e4e119f910 — اخذ شدہ بتاریخ: 4 اکتوبر 2021</ref>&nbsp; <span class="noprint"> [[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q464712#P345|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر (P345) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]</span> |- | colspan="2" style="text-align:center;background-color:#F9F9F9;color:#000000;" | |- | colspan="2" style="text-align:right;background-color:#F9F9F9;color:#000000;" | |- | colspan="2" class="navigation-only" style="border-top: 2px #E1E1E1 dotted; font-size: 80%; background:inherit; text-align: left;" |<span class="plainlinks" style="float:right;">[https://ur.wikipedia.org/w/index.php?title=%DA%AF%D9%84%D8%B4%D9%81%D8%AA%D8%AD_%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%AD%D8%A7%D9%86%DB%8C&action=edit&section=0 <span style="color:#555;">درستی</span>] - [https://ur.wikipedia.org/w/index.php?title=%DA%AF%D9%84%D8%B4%D9%81%D8%AA%D8%AD_%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%AD%D8%A7%D9%86%DB%8C&veaction=edit <span style="color:#555;">ترمیم</span>] </span>&nbsp;[[فائل:Info_Simple.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/%D8%B3%D8%A7%D9%86%DA%86%DB%81:%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%81_%D9%85%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85%D8%A7%D8%AA_%D8%B4%D8%AE%D8%B5%DB%8C%D8%AA|12x12px|سانچہ دستاویز دیکھیے]] |} [[رہاورد فراہانی]] ([[فارسی]]: رهاورد فراهانی؛ ڄَمَّݨ 10 جولائی 1983ء)، جِنّھاں کوں پیشہ ورانہ طور تے [[گلشیفتہ فراہانی]] (گلشیفته فراهانی) دے ناں نال ڄاݙیا وین٘دا ہے، ہِک [[ایرانی]] تے [[فرانسیسی]] اداکارہ ہِن۔ اوہ [[ایم فار مدر]] (2006ء)، [[باڈی آف لائیز]] (2008ء)، [[ایباؤٹ ایلی]] (2009ء)، [[دی پیٹینس سٹون]] (2012ء)، [[پیٹرسن]] (2016ء)، [[گرلز آف دی سن]] (2018ء)، [[ایکسٹریکشن]] (2020ء) تے اِیندی سیکوئل [[ایکسٹریکشن 2]] (2023ء)، تے [[انویژن]] (2021ء–موجود) وِچ اپݨے کرداراں کِیتے مشہور ہِن۔ اوہ [[دی پیٹینس سٹون]] کِیتے 2014ء دے [[سیزر ایوارڈز]] وِچ "موسٹ پرومسنگ ایکٹریس ایوارڈ" کِیتے نامزد تھئی ہَن۔ == ابتدائی زندگی == [[فراہانی]] 2006ء وِچ [[فراہانی]] دا ڄَمَّݨ [[تہران]]، [[ایران]] وِچ تھیا۔ اوہ [[بہزاد فراہانی]]، ہِک تھیٹر ڈائریکٹر تے اداکار، تے [[فہیمہ رحیم نیا]] دی دِھی ہِن۔ اِنّھاں دی بھیݨ [[شغاہیق فراہانی]] وی ہِک اداکارہ ہِن۔<ref name="Guardian">{{cite web|last=Tehrani|first=Souraya|date=22 August 2008|title=Hollywood postponed|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2008/aug/22/iran.middleeast|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210126033910/http://www.theguardian.com/commentisfree/2008/aug/22/iran.middleeast|archive-date=26 January 2021|access-date=2 April 2021|work=[[TheGuardian.com]]}}</ref> [[گلشیفتہ]] دا ناں اِنّھاں دے پیو نے ایجاد کِیتا ہئی تے اِیندا مطلب ہے "محبت کرݨ والا پھُل"، جݙاں جو اِنّھاں دا قانونی ناں [[رہاورد]] ہے، جیندا مطلب ہے "راستے دا تحفہ"۔ اوہ پنج سال دی عُمر وِچ موسیقی تے پیانو دی تعلیم گِھنݨ شروع کر ݙِتّی تے بعد وِچ [[تہران]] وِچ ہِک موسیقی سکول وِچ داخل تھئی۔ 14 سال دی عُمر وِچ، اوہ [[داریوش مہرجوئی]] دی فلم [[دی پیر ٹری]] وِچ مرکزی کردار دے طور تے کاسٹ تھئیں، ہِک ایہو جیہا کردار جیندے کِیتے اِنّھاں نے [[تہران]] وِچ 16ویں [[فجر انٹرنیشنل فلم فیسٹیول]] دے انٹرنیشنل سیکشن وِچ بہترین اداکارہ دا [[کرسٹل راک ایوارڈ]] جِتیا۔ == کیریئر == [[فراہانی]] نے ڈراما [[ایباؤٹ ایلی]] وِچ مرکزی کردار ادا کِیتا، جیڑھا 2009ء دے [[ٹرائبییکا فلم فیسٹیول]] وِچ بہترین پکچر تے [[برلن انٹرنیشنل فلم فیسٹیول]] وِچ سِلور بیئر جِتیا۔ [[ہالی ووڈ]] فلم [[باڈی آف لائیز]] وِچ اپݨے کردار دی وجہ نال، جیڑھا [[ایرانی]] حکام وِچ [[امریکی]] پروپیگنڈے دے نال تعاون تے [[حجاب]] دے بغیر [[فراہانی]] دی ظاہری شکل دی وجہ توں [[اسلامی قانون]] دی خلاف ورزی دے طور تے ݙٹھا ڳیا، 2009ء دے بعد اوہ [[ایران]] وِچ واپس آوݨ تے کم کرݨ دی اجازت کائنی گِھن سڳیاں، تے اِیں دے بعد توں اوہ [[فرانس]] وِچ رہِندی پئی ہِن۔ [[پیرس]] منتقل تھیوݨ دے بعد، اوہ [[رولینڈ جوفے]]، [[ہنر سلیم]] تے [[مرجان ستراپی]] جیہے ڈائریکٹرز دے نال کم کِیتا، تے 63ویں [[لوکارنو فلم فیسٹیول]] وِچ انٹرنیشنل جیوری دی رُکن رہی ہِن۔ [[فراہانی]] نے [[دی پیٹینس سٹون]] (2012ء) وِچ مرکزی کردار ادا کِیتا، جیڑھا [[عتیق رحیمی]] دی ناول توں ڈائریکٹ کِیتا ڳیا ہئی؛ اِیہو زیادہ تر ریویوَرز دے ذریعے مثبت جائزہ گِھدّا ڳیا۔ اوہ 2012ء دے [[سیزر ایوارڈ]] وِچ "موسٹ پرومسنگ ایکٹرز" زمرے وِچ ویڈیو وِچ وی نظر آئیاں۔ 2016ء وِچ، [[فراہانی]] نے [[پیرس]] وِچ اسٹیج تے [[انا کیرینینا]] دا کردار ادا کِیتا تے تعریفی جائزے حاصل کِیتے۔ اوہ ڈائریکٹر [[جم جارموش]] دی [[امریکی]] فلم [[پیٹرسن]] وِچ [[ایڈم ڈرائیور]] دے مقابل اداکارہ [[لارا]] دا مرکزی کردار وی ادا کِیتا۔ اِیہ فلم مثبت جائزے حاصل کرݨ وِچ کامیاب تھئی، جیندے وِچ [[روٹن ٹماٹوز]] مووی سائٹ تے 96٪ منظوری دا اسکور ہئی۔ 2017ء وِچ، اوہ فینٹسی فلم [[پائرٹس آف دی کیریبین: ڈیڈ مین ٹیل نَو ٹیلز]] وِچ سی وچ [[شانسا]] دے طور تے نظر آئیاں۔ 2020ء وِچ، اوہ ایکشن فلم [[ایکسٹریکشن]] وِچ [[نک خان]] دے طور تے نظر آئیاں۔ اوہ ڈائریکٹر [[داریوش مہرجوئی]] دی فلم [[رومی کی کیمیا]] وِچ نظر آوݨ والیاں ہَن، جیڑھا [[سیدہ قدس]] دے ناول [[کیمیا خاتون]] تے مبنی ہوسی۔ == حوالے == <references /> [[ونکی:فلمی اداکار]] [[ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں]] [[ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے]] [[ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے]] [[ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے]] [[ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی]] [[ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون]] [[ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ]] [[ونکی:ایرانی گائیکاں]] [[ونکی:ایرانی شخصیتاں]] 1nvazdqo9w0b37qqsdbb1vwv8npqx35 0 26783 71282 59925 2026-05-06T20:54:39Z RiadS99 4181 fictional flag 71282 wikitext text/x-wiki {| class="infobox infobox_v2" cellspacing="3px" ! colspan="2" scope="col" class="entete humain" style="line-height:1.5em; background-color:#C0C0C0;color:#000000" |ابو فرج بن ہندو |- ! colspan="2" style="text-align:center;background-color:#E1E1E1;color:#000000" |معلومات شخصیت |- ! scope="row" style="text-align: right; background-color:#F3F3F3; " |ڄمݨ | style=" " |سنہ 942ء &nbsp; <span class="noprint"> [[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q17004559#P569|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر (P569) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]</span> [[:ur:قم|قم]] &nbsp; <span class="noprint"> [[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q17004559#P19|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر (P19) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]</span> |- ! scope="row" style="text-align: right; background-color:#F3F3F3; " |وفات | style=" " |سنہ 1019ء (76&#x2013;77 سال)&nbsp; <span class="noprint"> [[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q17004559#P570|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر (P570) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]</span> [[:ur:گرگان|گرگان]] &nbsp; <span class="noprint"> [[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q17004559#P20|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر (P20) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]</span> |- ! scope="row" style="text-align: right; background-color:#F3F3F3; " |شہریت | style=" " |[[:ur:آل_بویہ|بنی بویہ]] &nbsp; <span class="noprint"> [[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q17004559#P27|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر (P27) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]</span> |- ! colspan="2" scope="col" style="text-align:center;background-color:#E1E1E1;color:#000000" |عملی زندگی |- ! scope="row" style="text-align: right; background-color:#F3F3F3; " |استاذ | style=" " |[[:ur:ابو_حسن_عامری|ابو الحسن عامری]] <ref name="edde92008737d79f54cf9d3cc8988c1b16fc7c6c">عنوان : Encyclopaedia of Islam — تاریخ اشاعت: 1986 — جلد: 12 — صفحہ: 72</ref>&nbsp; <span class="noprint"> [[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q17004559#P1066|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر (P1066) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]</span> |- ! scope="row" style="text-align: right; background-color:#F3F3F3; " |کم | style=" " |فلسفی ، &nbsp;منشی ، &nbsp;[[:ur:شاعر|شاعر]] ، &nbsp;[[:ur:طبیب|طبیب]] &nbsp; <span class="noprint"> [[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q17004559#P106|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر (P106) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]</span> |- | colspan="2" style="text-align:center;background-color:#F9F9F9;color:#000000;" | |- | colspan="2" style="text-align:right;background-color:#F9F9F9;color:#000000;" | |} ابو فرج بن ہندو (؟ - وفات: 1032ء) ہک معروف فارسی نژاد مسلمان طبیب، فلسفی اتے ادیب ہن جیہڑے چوتھی صدی ہجری (10ویں-11ویں صدی عیسوی) وچ گذرے۔ اینکوں ابنِ ہندُو دے ناں نال وی ڄاݨا ویندا ہے۔ او اپݨے علمی کماں، خاص طور تے طب، فلسفہ اتے ادب وچ مہارت دی وجہ توں مشہور ہن۔<ref>For contention about the date of his death see "Ibn Hindū." [https://web.archive.org/web/20180814165912/http://static.ribo.brill.semcs.net/entries/encyclopaedia-of-islam-2/ibn-hindu-SIM_3201 Encyclopaedia of Islam] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814165912/http://static.ribo.brill.semcs.net/entries/encyclopaedia-of-islam-2/ibn-hindu-SIM_3201|date=2018-08-14}}, Second Edition. Brill Online, 2013; Aida Tibi, “Translator’s Introduction,” in [https://books.google.com/books?id=7LqkpC5oI9sC&dq=the+key+to+medicine+a+guide+for+students&pg=PR15 ''The Key to Medicine and a Guide for Students''], trans. Aida Tibi (Reading: Garnet Publishing Limited, 2010), xiii-xix, https://books.google.com/books?id=7LqkpC5oI9sC&dq=the+key+to+medicine+a+guide+for+students&pg=PR15 M. Nasser and A. Tibi, “Ibn Hindu and the Science of Medicine,” ''Journal of the Royal Society of Medicine'' 100 (January 2007), 55–56; Cecilia Martini Bonadeo, "Ibn Ḥindū, Abū l-Faraj", ''[https://link.springer.com.ezp-prod1.hul.harvard.edu/referenceworkentry/10.1007/978-1-4020-9729-4_223/fulltext.html Encyclopedia of Medieval Philosophy]{{مردہ ربط|date=January 2023|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}'' (2011).''</ref><ref>{{حوالہ ویب|عنوان=Ibn Hindu|یوآرایل=http://www.cgie.org.ir/fa/publication/entryview/5099|ویب گاہ=Encyclopedia Islamica|ناشر=CGIE|تاریخ رسائی=26 مارچ 2017}}</ref> ایندی سب توں مشہور تصنیف "مفتاح الطب و منہاج الطلاب" ہے، جیہڑی طب تے ہک جامع کتاب ہے۔ ایں وچ اوں نے نہ صرف طبی اصولاں تے بحث کیتی بلکہ فلسفہ اتے دیگر علوم کوں وی شامل کیتا۔ او [[اسلامی]] سنہری دور دے انہاں دانشوراں وچ شامل ہن جنہاں نے [[یونانی]]، [[فارسی]] اتے اسلامی علوم کوں یکجا کر کے طبی اتے سائنسی ترقی وچ اہم کردار ادا کیتا۔ == حوالہ جات == {{حوالے}} [[ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے]] [[ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے]] [[ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے]] l4s660go2qyia4zeq2muodfrrdnmtar 0 27543 71286 60377 2026-05-07T09:23:44Z InternetArchiveBot 564 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 71286 wikitext text/x-wiki {| class="infobox infobox_v2" cellspacing="3px" ! colspan="2" scope="col" class="entete auteur" style="line-height:1.5em; background-color:#4C6099;color:#FFFFFF" |کیرولین گراہم |- ! colspan="2" style="text-align:center;background-color:#6f7fad;color:#FFFFFF" |معلومات شخصیت |- ! scope="row" style="text-align: right; background-color:#F3F3F3; " |پیدائش | style=" " |17 جولا‎ئی 1931ء (94 سال)<ref name="82ae3d88f64311d9832facfc53252636741b68fe">انٹرنیٹ مووی ڈیٹابیس آئی ڈی: https://www.imdb.com/name/nm0333956/ — اخذ شدہ بتاریخ: 15 اکتوبر 2015</ref><ref name="6cfb5cffe349d9d4c1ba465a7282f2591970ed5a">Babelio author ID: https://www.babelio.com/auteur/wd/21801 — بنام: Caroline Graham</ref>&nbsp; <span class="noprint"> [[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q258431#P569|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر (P569) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]</span> [[:ur:نونیٹن|نونیاٹن]] &nbsp; <span class="noprint"> [[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q258431#P19|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر (P19) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]</span> |- ! scope="row" style="text-align: right; background-color:#F3F3F3; " |شہریت | style=" " |[[فائل:Flag_of_the_United_Kingdom_(3-5).svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/%D9%81%D8%A7%D8%A6%D9%84:Flag_of_the_United_Kingdom_(3-5).svg|20x20px]] [[:ur:متحدہ_مملکت|مملکت متحدہ]] <ref name="23d98cfa7066eb69666ac9cb35f4407c409b7653">تاریخ اشاعت: 19 اگست 2009 — Libris-URI: https://libris.kb.se/katalogisering/31fjppsm29gsw08 — اخذ شدہ بتاریخ: 24 اگست 2018</ref>&nbsp; <span class="noprint"> [[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q258431#P27|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر (P27) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]</span> |- ! colspan="2" scope="col" style="text-align:center;background-color:#6f7fad;color:#FFFFFF" |عملی زندگی |- ! scope="row" style="text-align: right; background-color:#F3F3F3; " |[[:ur:مادر_علمی|مادر علمی]] | style=" " |[[:ur:اوپن_یونیورسٹی|اوپن یونیورسٹی]] &nbsp; <span class="noprint"> [[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q258431#P69|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر (P69) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]</span> |- ! scope="row" style="text-align: right; background-color:#F3F3F3; " |پیشہ | style=" " |[[:ur:منظر_نویس|منظر نویس]] ، &nbsp;[[:ur:ناول_نگار|ناول نگار]] ، &nbsp;<nowiki>[[:مصنف|</nowiki><span lang="ur">مصنفہ</span>]] ، &nbsp;[[:ur:ڈراما_نویس|ڈراما نگار]] <ref name="676be81c7a7ca2b9bcc0986173c85253f7e6f28f">این کے سی آر - اے یو ٹی شناخت کنندہ: https://aleph.nkp.cz/F/?func=find-c&local_base=aut&ccl_term=ica=xx0003312 — اخذ شدہ بتاریخ: 15 دسمبر 2022</ref>&nbsp; <span class="noprint"> [[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q258431#P106|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر (P106) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]</span> |- ! scope="row" style="text-align: right; background-color:#F3F3F3; " |پیشہ ورانہ زبان | style=" " |[[:ur:انگریزی_زبان|انگریزی]] <ref name="e686cc51284c36adb2682499bcb707002cbdf8b4">مصنف: [[فرانس کا قومی کتب خانہ]] — عنوان : اوپن ڈیٹا پلیٹ فارم — بی این ایف - آئی ڈی: https://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb12166059z — اخذ شدہ بتاریخ: 10 اکتوبر 2015 — اجازت نامہ: آزاد اجازت نامہ</ref><ref name="a06c8e3eea19aab0fa93201c3bcb237faa748c68">این کے سی آر - اے یو ٹی شناخت کنندہ: https://aleph.nkp.cz/F/?func=find-c&local_base=aut&ccl_term=ica=xx0003312 — اخذ شدہ بتاریخ: 1 مارچ 2022</ref><ref name="53ba292c20b38c17b38b91f9e7e4f51541849ce7">کونر آئی ڈی: https://plus.cobiss.net/cobiss/si/sl/conor/63524451</ref>&nbsp; <span class="noprint"> [[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q258431#P1412|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر (P1412) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]</span> |- ! scope="row" style="text-align: right; background-color:#F3F3F3; " |شعبۂ عمل | style=" " |ادبی سرگرمی <ref name="a2f63ffb037ce642db92164c7b3f8efe218412fd">این کے سی آر - اے یو ٹی شناخت کنندہ: https://web.archive.org/web/20250126182707/https://aleph.nkp.cz/F/?func=find-c&local_base=aut&ccl_term=ica=xx0003312 — اخذ شدہ بتاریخ: 7 نومبر 2022</ref>، &nbsp;[[:ur:ڈراما|ڈراما]] <ref name="a2f63ffb037ce642db92164c7b3f8efe218412fd" />&nbsp; <span class="noprint"> [[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q258431#P101|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر (P101) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]</span> |- ! scope="row" style="text-align: right; background-color:#F3F3F3; " |[[فائل:IMDb_logo.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/%D8%A7%D9%86%D9%B9%D8%B1%D9%86%DB%8C%D9%B9_%D9%85%D9%88%D9%88%DB%8C_%DA%88%DB%8C%D9%B9%D8%A7%D8%A8%DB%8C%D8%B3|none|40x40px]] | style=" " |[http://www.imdb.com/name/nm0333956/ IMDB پر صفحہ]&nbsp; <span class="noprint"> [[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q258431#P345|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر (P345) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]</span> |- | colspan="2" style="text-align:center;background-color:#F9F9F9;color:#000000;" | |- | colspan="2" style="text-align:right;background-color:#F9F9F9;color:#000000;" | |- | colspan="2" style="text-align:center;background-color:#C0C0C0;color:#000000;" |[[فائل:P_literature.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/%D9%81%D8%A7%D8%A6%D9%84:P_literature.svg|25x25px]] [[:ur:باب:ادب|باب ادب]] |- | colspan="2" class="navigation-only" style="border-top: 2px #4C6099 dotted; font-size: 80%; background:inherit; text-align: left;" |<span class="plainlinks" style="float:right;">[https://ur.wikipedia.org/w/index.php?title=%DA%A9%DB%8C%D8%B1%D9%88%D9%84%DB%8C%D9%86_%DA%AF%D8%B1%D8%A7%DB%81%D9%85&action=edit&section=0 <span style="color:#555;">درستی</span>] - [https://ur.wikipedia.org/w/index.php?title=%DA%A9%DB%8C%D8%B1%D9%88%D9%84%DB%8C%D9%86_%DA%AF%D8%B1%D8%A7%DB%81%D9%85&veaction=edit <span style="color:#555;">ترمیم</span>] </span>&nbsp;[[فائل:Info_Simple.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/%D8%B3%D8%A7%D9%86%DA%86%DB%81:%D8%B5%D9%86%D8%AF%D9%88%D9%82_%D9%85%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85%D8%A7%D8%AA_%D9%83%D8%A7%D8%AA%D8%A8|12x12px|سانچہ دستاویز دیکھیے]] |} [[کیرولائن گراہم]] (پیدائش 17 جولائی 1931) ہک [[انگریز]] ڈراما نگار، سکرین رائٹر تے ناول نگار ہن۔ == ابتدائی زندگی تے تعلیم == [[گراہم]] دی پیدائش [[نونیاٹن]]، [[واروکشائر]] وچ ہک مزدور طبقے دے خاندان وچ تھئی، تے اوہنے [[نونیاٹن ہائی اسکول فار گرلز]] وچ تعلیم حاصل کیتی جتھاں اوہدی [[انگریزی]] دی استانی نے اوہنوں لکھݨ دی ترغیب ݙتی۔ [[گراہم]] دی ماں اوہدے چھ سال دی عمر وچ فوت تھی ڳئی تے اوہدے پیو نے اوہدے 13 سال دی عمر وچ ٻیا ویاہ کر گھدا۔ 14 سال دی عمر وچ اوہنے اسکول چھوڑ ݙتا تے [[کورٹالڈز مل]] وچ ویور دے طور تے کم کرݨ لڳی۔ اوہ 1953 توں 1955 تک [[ویمنز رائل نیول سروس]] وچ خدمت کیتی پر آخرکار بھڄ ڳئی کیوں جو اوہ ایں نوں ناپسند کریندی ہئی۔ اوہدی ملاقات اپݨے ہوائی فوج دے خط دوست [[گراہم کیمرون]] نال تھئی جیں نال اوہنے بعد وچ ویاہ کر گھدا۔ جوڑا [[فرانس]] منتقل تھی ڳیا، جتھاں اوہ [[ورسیلز]] دے ہک میوز ہاؤس وچ رہیے جتھاں [[کیمرون]] [[سپریم ہیڈکوارٹرز الائیڈ پاورز ان یورپ]] دے حصے دے طور تے تعینات ہئی۔ [[فرانس]] وچ قیام دے دوران اوہنے ترے سال تک بیلے اسکول وچ تعلیم حاصل کیتی۔ کجھ عرصے بعد، اوہ [[لنکن]]، [[انگلینڈ]] منتقل تھی ڳئے جتھاں [[گراہم]] ہفتے دے ترے ݙینہہ [[لندن]] وچ ڈراما اسکول وچ گزاریے۔ بعد وچ اوہ الڳ تھی ڳئے، تے [[گراہم]] [[لندن]] چلی ڳئی۔ اتھاں، اوہدی ملاقات ہک نویں ساتھی نال تھئی تے اوہ اپݨے پتر [[ڈیوڈ]] دی ماں بݨی۔ اوہنے [[اوپن یونیورسٹی]] نال تعلیم حاصل کیتی، تے 1991 وچ 60 سال دی عمر وچ [[یونیورسٹی آف برمنگھم]] توں تھیٹر اسٹڈیز وچ ماسٹر دی ڈگری حاصل کیتی۔ == حوالے == <references /> [[ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے]] [[ونکی:زنانیاں]] [[ونکی:ویکی ڈیٹا نال مطابقت رکّھݨ آلی مختصر تفصیل]] [[ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں]] [[ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے]] [[ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے]] [[ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی]] [[ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون]] [[ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ]] 8etbfz2pqg02xv8478rhqt5dcypeb0d 0 33750 71273 2026-05-06T14:19:58Z Ismail Saraikistani 3155 "ریاض قیصر قیصراݨی [[سرائیکی]] زبان دے ہک شاعر ہن۔ انہاں دا مشہور شعری مجموعہ "ٻاکروال" ہے۔ ==حوالے==" نال ورقہ تخلیق تھیا 71273 wikitext text/x-wiki ریاض قیصر قیصراݨی [[سرائیکی]] زبان دے ہک شاعر ہن۔ انہاں دا مشہور شعری مجموعہ "ٻاکروال" ہے۔ ==حوالے== otj9g9ym7p4yesblb125ff6n4t32gmk 71274 71273 2026-05-06T14:24:05Z Ismail Saraikistani 3155 /* */ 71274 wikitext text/x-wiki ریاض قیصر قیصراݨی [[سرائیکی]] زبان دے ہک شاعر ہن۔ انہاں دا مشہور شعری مجموعہ "ٻاکروال" ہے۔ 17 اپریل 1966ء کوں پیدا تھئے۔ انہاں دا تعلق لیہ نال اے۔ اے محکمہ مال اچ سرکاری اہلکار ہن۔ ==حوالے== 4b0wfjmzrpa9rx9p21shfhemictjktk 0 33751 71276 2026-05-06T14:36:27Z Ismail Saraikistani 3155 "سلیم گردیزی [[ریڈیو پاکستان ملتان]] نال وابستہ سرائیکی زبان دے ہک مشہور گلوکار ہن۔ ==حوالے==" نال ورقہ تخلیق تھیا 71276 wikitext text/x-wiki سلیم گردیزی [[ریڈیو پاکستان ملتان]] نال وابستہ سرائیکی زبان دے ہک مشہور گلوکار ہن۔ ==حوالے== mcdfdmcrwjyja4rthihj4lbq214c5bh 0 33752 71278 2026-05-06T14:39:32Z Ismail Saraikistani 3155 "وسیم قیصر سرائیکی زبان دے ہک شاعر ہن جنہاں دا کلام [[ریڈیو پاکستان ملتان]] تے ڳایا ڳیا ہے۔ ==حوالے==" نال ورقہ تخلیق تھیا 71278 wikitext text/x-wiki وسیم قیصر سرائیکی زبان دے ہک شاعر ہن جنہاں دا کلام [[ریڈیو پاکستان ملتان]] تے ڳایا ڳیا ہے۔ ==حوالے== duclf9o36382eb13kk0v21cjl66k7is