وکیپیڈیا skrwiki https://skr.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%DB%81%D9%84%D8%A7_%D9%BE%D8%B1%D8%AA MediaWiki 1.47.0-wmf.8 first-letter میڈیا خاص ڳالھ مہاڑ ورتݨ آلا ورتݨ آلے نال ڳالھ مہاڑ وکیپیڈیا وکیپیڈیا ڳالھ مہاڑ فائل فائل ڳالھ مہاڑ میڈیا وکی میڈیا وکی ڳالھ مہاڑ سانچہ سانچہ ڳالھ مہاڑ مدد مدد ڳالھ مہاڑ ونکی ونکی ڳالھ مہاڑ TimedText TimedText talk ماڈیول ماڈیول ڳالھ مہاڑ Event Event talk 0 4432 71625 23880 2026-06-30T04:48:54Z Sraiki 12 /* حوالہ */ 71625 wikitext text/x-wiki == لوک دُعائیں کیا ہِن؟ == سرائیکی لوک دُعائیں / [[لوک دُعاواں]] بعضیاں کتاباں اِچ کِھنڈیاں ہوئیاں نظر آن٘دیاں ہِن جِنّھاں کُوں پہلی واری سئیں [[پروفیسر شوکت مغل]] دی پوتھی "[[ساݙا ترکہ]] 1999ء" وِچ ہِکّی جاء تے ڳنڈھیل شِکل اِچ ترتیب ݙتّا ڳے۔ اے وی [[سرائیکی لوک ادب]] دا ہِک اَݨ مُل تے اَݨ کُھٹ خزانہ ہِے۔ اِنّھاں دُعائیں دا سرائیکی لوکاں دی حیاتی تے کلچر اِچ ہِک اہم تے اُچیرا مقام ہِے۔ ہر چھوٹا وَݙّا ٻُڈّھا، نَن٘ڈھڑا، نِین٘گِر مرد، ذال مُݨس، آپݨاں اوپرا، سَکّا سِیاء، مِلدیں ویلے ہِک ٻئے کُوں دُعا ݙین٘دے تے دُعا گِھندے۔ اِتّھاں دُنیاوی ݙے گِھن دی جاء تے روحانی ݙے گِھن دا فارمولا لاگو تِھین٘دے اَتے ہر کُئی ٻئے کُوں دُعا ݙیون دی سِک رکھدے دُعا گِھنّݨ دی تانگھ نِھیں رکھدا۔ == لوک دُعائیں دا مُنڈھ == لوک دُعاواں دا مُنڈھ کݙّان٘ہ ٻَدھیجا؟ اِین٘دے بارے انسانی بُھوم چُپ ہِے پر اَساں آکھ سڳدے ہَیں جو جݙان٘ہ اِیں دھرتی اُتّے ہِک بندہ ٻئے دے کَم آن٘وݨ لڳّا تاں دُعا ݙیوݨ دا مُنڈھ ٻَدِھیڄ ڳِیا ہا۔ == لوک دُعائیں دے فَیدے == دُعا ݙیوݨ نال محبت وَدھدی ہِے۔ دِلّاں وِچ نرمی تے گُداز پَیدا تِھین٘دِن، حَسد، تحسُّب، بُغض، کِینہ تے گُن٘در مُک وین٘دِن۔ ذہن اِچ چَنڳائی ڄان٘دی ہِے تے نفرت دا دُھوں نِکلݨ بند تھی وین٘دے۔ == کُجھ دُعائیں == دُعا اصل اِچ انساناں دے آپت دے میل دی پہلی دلی (Recognition) ہِے۔ جِین٘دے لفظاں دی چوݨ مخاطب دی سماجی تے وسیبی قدر، مقام تے اہمیّت دے مطابق ہون٘دی ہِے۔ لوک دُعاواں وِچ بعضیاں دُعائیں اللہ سئیں کِنوں منگیاں وین٘دِن۔ جِیویں: * [[اللہ سئیں آں! چلدی ٻیڑی سوار کریں]]۔ * [[اللہ سئیں آں! حاکم حکیم کنوں بَچاویں]]۔ * [[اللہ سئیں آں! ݙُدھ پُتر آلے دے متّھے لاویں]]۔ * [[اللہ سئیں آں! کمینے دی شاہی کنوں بَچاویں]]۔ بعضیاں دُعائیں وݙیریاں تے مہان٘دریاں دا مرتبہ وَدّھݨ کِیتے ݙِتّیاں وین٘دِن۔ جِیویں: * اقبال سلامت ہووی۔ * تَخت بخت قائم رہوی۔ * جگ مُتھاج تِھیوی۔ * چڑھی کمان ہووی۔ بعضیاں دُعائیں سماجی دے وسیبی وَرت وَرتاوے اِچ ہِک ݙُوجھے کوں ݙِتّیاں وین٘دِن۔ جیویں: * [[آخرت دا بَھلّا تِھیوی]]۔ * اللہ بُرے وقت کنوں بچاوی۔ * اللہ ٻہوں ݙیوی۔ * شالا ٻُڈھڑا تِھیویں۔ سرائیکی زبان دیاں بعضیاں دُعائیں اِہجیاں ہِن جِنّھاں دے مقابل دُعائیں کُئی ٻئی زبان مثال دے طور تے وی پیش ناں کر سڳسی۔ ذرا اِنّھاں دُعائیں اِچ ݙُنگھاں تاں ݙیکھو: * آخرت دا سوجھلا تِھیوی۔ * اللہ آن ناں جوڑے۔ * اللہ ہَر دے پردے کڄّے۔ * چاہرے بازو، پنجواں نور، چِھیوِیں صِحت شالا قائم رہوی۔ لوک دُعائیں دا استعمال دُعا ݙیوݨ آلے دے آپݨے سِنپ اُتّے منحصر ہِے جو اوہ کِہڑے موقعے تے کِہڑی دُعا ݙین٘دے اَتے اُون٘دے کِیتے کِہڑے لفظ وَرتین٘دے۔ == ٻیا ݙیکھو == * [[لوک دعاواں]] == حوالہ == * تبصرہ کتاب: [[ساݙا ترکہ]] ١٩٩٩ء ۔از کتاب: [[مقدمات]] ۔ [[پروفیسر مقبول گیلانی]] ۔ صفحہ نمبر ٢٤٣ تا ٢٤٤۔ [[ونکی:سرائیکی دُعائیں]]۔ [[ونکی:سرائیکی لوک ادب]]۔ [[ونکی:سرائیکی لوک دُعاواں]]۔ [[ونکی:سرائیکی وسیب دی لوک ثقافت]]۔ [[ونکی:پاکستانی لوک ادب]]۔ [[ورتݨ آلا:MubasherKaleem|MubasherKaleem]] ([[ورتݨ آلے دی ڳالھ مہاڑ:MubasherKaleem|ڳالھ مُہاڑ]]) ١٨:٥٥, ١ فروری ٢٠٢٢ (PKT) t4te3jcc87wk2i0ln74sx5l7rfoq973 0 11293 71624 39507 2026-06-30T04:47:13Z Sraiki 12 71624 wikitext text/x-wiki نِکے ویلے وݙیاں  دُعائیں  ݙیندیاں  ہَن ، شالا جیویں  ،خیر ہووی ، جتھ پیر ہووی اُتھ خیر ہووی ، شالا ٻڈھڑا تھیویں  ، اللہ اوکھے ویلے توں  بچاوے ، نت مراداں  پوریاں  تھیون ، شالا جیویں  تے لکھ تھیویں  ،اللہ ہر دے پردے کڄے، ایمان دی سلامتی ہووی ، اللہ نبی وارث ہووی،اللہ ٻیڑی پار پُڄاوے ، شالا کوسیاں  نہ لڳنی ، بخت تے تخت دی خیر ہووی ، اللہ کہیں  دا متھاج نہ کرے ، شالا جندڑی جیویں  ، دشمن دا وار خطا تھیوے ،شالا جھوکاں  وسدیاں  رہن ، چڑھی کمان ہووی ،اللہ سب دے پردے کڄے،شالاگھوٹ تھیویں  ، صحت دی بادشاہی ہووی ، قرآن وسیلہ ہووی ، شالا کھیر کھنڈ تھیوو۔ٻیاں  وی دُعائیں  ہوندیاں  ہَن ، نِکے ٻالیں  کوں  دُعائیں  وݙیاں  وی ݙیندیاں  ہَن تے وݙے وی۔ہُݨ دُعائیں  ݙیوݨ آلے گھٹدے ویندن ،ڳالھیں  یاد اَمدین تاں  دِل کریندے جو ولا اوہو ویلھا وَل آوے ۔ == ٻیا ݙیکھو == * [[لوک دُعاواں]] == حوالہ == کتاب: مُہاڳ، مصنف: ظہور احمد دھریجہ ، ناشر: [[جھوک پبلشرز ملتان|جھوک پبلشرز ، ملتان]] 603rbxefufqaqpctvflaweh2rtgj02q 0 28690 71629 63804 2026-06-30T10:44:51Z Sraiki 12 71629 wikitext text/x-wiki جلیل پور، عبدالحکیم دے نیڑے واقع ہے، جتھاں آثارِ قدیمہ دی ٻہوں وݙی تاریخی اہمیت اے۔155x115x3.00m دے ایں  آثار دا تعلق : 3500 ق م - 1800 ق م   نال ہے۔ ایہہ  جاء قدیم تمدن دا مرکز رہ چکیا ہے، جتھوں ماہرین کوں ٻہوں سارے قیمتی اوزار، برتن، سکے تے مٹی دے مجسمے ملے ہن۔ جلیل پور دے آثار اس گل دا ثبوت ہن کہ ایہہ علاقہ ہزاراں ورھیاں پہلاں وی آباد ہائی تے اوتھے ترقی یافتہ انسانی بستیاں موجود ہائیاں۔ ایہہ آثار زیادہ تر ہڑپہ تہذیب دے نال تعلق رکھدے ہن، جیہڑی تقریباً 2500 ق م توں 1500 ق م تک پھلئی۔ ماہرینِ آثارِ قدیمہ دے مطابق، جلیل پور وچ مٹی دے گھر، اناج محفوظ کرݨ دے کنوئیں، تے قدیم طرز دے قبرستان وی ملے ہن۔ ایہہ سب کچھ اس گل دی گواہی اے کہ ایہہ تھان معاشی، سماجی تے ثقافتی لحاظ نال ٻہوں اہم ہائی۔ جلیل پور نہ صرف ملتان بلکہ ساری سرائیکی وسیب دی تاریخ وچ وݙی اہمیت رکھدا اے۔ ایہہ جگہ ساݙے ماضی کوں سمجھݨ تے اپنی تہذیبی وراثت نوں محفوظ کرݨ کیتے ٻہوں ضروری ہے۔ * '''رقبے دا پھیلاؤ:''' جلیل پور دا قدیم بھڑ تقریباً '''1,400 ضرب 1,200 فٹ''' (قریب 38 ایکڑ) تے پھیلیا ہویا ہا۔ ایہ اپنے دور وچ آسے پاسے دیاں عام وستیاں توں '''پنج گنا وڈا تاریخی مرکز''' ہا * '''آبادی دا اندازہ:''' جے ہڑپہ دور دی آبادی دی گنجانی (Population Density) دے حساب نال دیکھا ون٘ڄے، تاں عروج دے دور (تقریباً 3300 قبل مسیح توں 2800 قبل مسیح) وچ اتھاں '''چند سو توں گھن کے ہک ہزار (500 توں 1,000) بندیاں''' دی وسوں (آبادی) دا اندازہ لایا گیا ہے == ٻیا ݙیکھو == * [[جلیل پور اتے ملتان دی قدیم تہذیب]] bwfomw5qcm2c2t17kwsxqxl2i32e5jo 0 33778 71626 2026-06-30T05:57:24Z جام صدیق مڑل 3104 ودھارا 71626 wikitext text/x-wiki اے چوہاݨ راجپوت ہن تے راجا پرتھوی چوہاݨ دی اولاد ہن انہیں دی برادری ملتان قصبہ مڑل جھنگ بہاولپور وچ وستی مڑل ، موضع مڑل ،ایں دے علاوہ اوچ شریف وچ وستی مڑل۔راجستھان دہلی رحیم یار خان وچ وستی مݙ ڳانمݨ ، خان پور وچ موضع شاہ محمد مڑل ، وستی غلام علی مڑل ، وستی گلو دی جھا ، وستی ڄام امیر بخش مڑل ، وستی مڈ جیوݨ ، وستی میرݨ دی جھا ، وستی مݙ شادو ، وستی ڄام اللّٰہ وسایا ، وستی پائی آہݨہ (فرید آباد شریف) ، وستی گہرام ، وستی جراخ ، گِدو دی واہی ، وستی ڄام محبوب ، بھتو دی ماڑی ، چک 25 پی ، چک 95 پی اتے کشمور وچ کثیر تعداد وچ ہے۔ <nowiki>=علاقے=</nowiki> ملتان وچ قصبہ مڑل ، بہاولپور وچ موضع مڑل ، وستی مڑل (گوگل دے مطابق مڑل والی) ، رحیم یار خان ، راجن پور ، چنیوٹ ، ڈیرہ غازی خان ، تونسہ شریف ،وغیرہ bls4d3rj94a7imn13egllb8efsh8r46 71627 71626 2026-06-30T06:42:45Z جام صدیق مڑل 3104 /* */ ودھارا کیتم 71627 wikitext text/x-wiki اے چوہاݨ راجپوت ہن تے راجا پرتھوی چوہاݨ دی اولاد ہن انہیں دی برادری ملتان قصبہ مڑل جھنگ بہاولپور وچ وستی مڑل ، موضع مڑل ،ایں دے علاوہ اوچ شریف وچ وستی مڑل۔راجستھان دہلی رحیم یار خان وچ وستی مݙ ڳانمݨ ، خان پور وچ موضع شاہ محمد مڑل ، وستی غلام علی مڑل ، وستی گلو دی جھا ، وستی ڄام امیر بخش مڑل ، وستی مڈ جیوݨ ، وستی میرݨ دی جھا ، وستی مݙ شادو ، وستی ڄام اللّٰہ وسایا ، وستی پائی آہݨہ (فرید آباد شریف) ، وستی گہرام ، وستی جراخ ، گِدو دی واہی ، وستی ڄام محبوب ، بھتو دی ماڑی ، چک 25 پی ، چک 95 پی اتے کشمور وچ کثیر تعداد وچ ہے۔ == علاقے== == ملتان وچ قصبہ مڑل ، بہاولپور وچ موضع مڑل ، وستی مڑل (گوگل دے مطابق مڑل والی) ، رحیم یار خان ، راجن پور ، چنیوٹ ، ڈیرہ غازی خان ، تونسہ شریف ،وغیرہ 3hdztdghmxf97gxqmt0d1ajbfrvkf8y 71628 71627 2026-06-30T08:38:23Z جام صدیق مڑل 3104 /* علاقے== */ 71628 wikitext text/x-wiki اے چوہاݨ راجپوت ہن تے راجا پرتھوی چوہاݨ دی اولاد ہن انہیں دی برادری ملتان قصبہ مڑل جھنگ بہاولپور وچ وستی مڑل ، موضع مڑل ،ایں دے علاوہ اوچ شریف وچ وستی مڑل۔راجستھان دہلی رحیم یار خان وچ وستی مݙ ڳانمݨ ، خان پور وچ موضع شاہ محمد مڑل ، وستی غلام علی مڑل ، وستی گلو دی جھا ، وستی ڄام امیر بخش مڑل ، وستی مڈ جیوݨ ، وستی میرݨ دی جھا ، وستی مݙ شادو ، وستی ڄام اللّٰہ وسایا ، وستی پائی آہݨہ (فرید آباد شریف) ، وستی گہرام ، وستی جراخ ، گِدو دی واہی ، وستی ڄام محبوب ، بھتو دی ماڑی ، چک 25 پی ، چک 95 پی اتے کشمور وچ کثیر تعداد وچ ہے۔ == علاقے == ملتان وچ قصبہ مڑل ، بہاولپور وچ موضع مڑل ، وستی مڑل (گوگل دے مطابق مڑل والی) ، رحیم یار خان ، راجن پور ، چنیوٹ ، ڈیرہ غازی خان ، تونسہ شریف ،وغیرہ e4lfpc4axd40qxgc494d0voh2kvt0vg