بازنطینی سلطنت

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="skr">
  <siteinfo>
    <sitename>وکیپیڈیا</sitename>
    <dbname>skrwiki</dbname>
    <base>https://skr.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%DB%81%D9%84%D8%A7_%D9%BE%D8%B1%D8%AA</base>
    <generator>MediaWiki 1.48.0-wmf.1</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">میڈیا</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">خاص</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">ڳالھ مہاڑ</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">ورتݨ آلا</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">ورتݨ آلے نال ڳالھ مہاڑ</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">وکیپیڈیا</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">وکیپیڈیا ڳالھ مہاڑ</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">فائل</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">فائل ڳالھ مہاڑ</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">میڈیا وکی</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">میڈیا وکی ڳالھ مہاڑ</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">سانچہ</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">سانچہ ڳالھ مہاڑ</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">مدد</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">مدد ڳالھ مہاڑ</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">ونکی</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">ونکی ڳالھ مہاڑ</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">ماڈیول</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">ماڈیول ڳالھ مہاڑ</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>بازنطینی سلطنت</title>
    <ns>0</ns>
    <id>856</id>
    <revision>
      <id>73387</id>
      <parentid>19409</parentid>
      <timestamp>2026-10-29T05:38:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>My Cholistan</username>
        <id>4441</id>
      </contributor>
      <comment>/* حکمران خاندان */</comment>
      <origin>73387</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4806" sha1="03k1jeisf3skmgqx7e6flxaof9wyrge" xml:space="preserve">[[فائل:Heraclius 613-616.jpg|thumb|Heraclius 613-616]]
[[فائل:Walls of Constantinople.JPG|thumb|مشرقی سلطنتِ روم دے راڄڳڑھ قسطنطنیہ دی بیرونی فصیل]]
مشرقی [[سلطنت]] روم چوتھی صدی عیسوی وچ مرکزی [[سلطنت]] روم دے ݙو حصیاں، مغربی اور مشرقی وچ تقسیم تھیوݨ دے بعد قائم تھئی۔ مشرقی حصہ اپݨے دار الحکومت بازنطین دے ناں تے بازنطینی [[سلطنت]] سݙیجا۔ (330ء وچ بازنطینی شہنشاہ قسطنطین نے بازنطین دا ناں اپݨے ناں تے قسطنطنیہ رکھ ݙتا تے 1930ء وچ ترکی حکومت نے بدل کے استنبول کر ݙتا. 
[[فائل:Byzantine Empire animated.gif|thumb|رومی مشرقی [[سلطنت]] یا بازنطینی [[سلطنت]] دا نقشۂ زمانی]]
[[فائل:Rome-Capitole-StatueConstantin.jpg|thumb|قسطنطین اعظم، مشرقی رومی [[سلطنت]] دا بانی]]

==حکمران خاندان==
ایہہ سلطنت 395 توں 1453 تک رہی اے:

*تھیوڈوشیائی خاندان (Theodosian)
- تھیوڈوشیس اول (379-395)
- آرکیڈیس (395-408)
- تھیوڈوشیس دوم (408-450)
- مارسیان (450-457)

*لیونید خاندان:
- لیو اول (457-474)
- لیو دوم (474)
- زینو (474-491)
- باسیلیسکس (475-476)
- اناستاسیئس اول (491-518)

*جسٹینین خاندان - سنہری دور:
- جسٹن اول (518-527)
- *جسٹینین اول اعظم (527-565) - سب توں مشہور بادشاہ، آیا صوفیہ بݨوائی
- جسٹن دوم (565-578)
- ٹائیبیریس دوم (578-582)
- موریس (582-602)
- فوکاس (602-610)

*ہیراکلیئس خاندان:
- ہیراکلیئس (610-641)
- قسطنطین سوم (641)
- ہیراکلوناس (641)
- کونستانس دوم (641-668)
- قسطنطین چہارم (668-685)
- جسٹینین دوم (685-695 تے 705-711)

*20 سالہ انتشار (695-717)
- لیونٹیئس، ٹائیبیریس سوم، فلیپیکس، اناستاسیئس دوم، تھیوڈوشیس سوم

*ایسوریائی خاندان
- لیو سوم (717-741)
- قسطنطین پنجم (741-775)
- لیو چہارم (775-780)
- قسطنطین ششم (780-797)
- ایرین - پہلی ملکہ (797-802)

*نیکیفوروس خاندان
- نیکیفوروس اول (802-811)
- میخائل اول (811-813)
- لیو پنجم (813-820)

*آموریائی خاندان
- میخائل دوم (820-829)
- تھیوفیلوس (829-842)
- میخائل سوم (842-867)

*مقدونیائی خاندان - عروج
- باسل اول (867-886)
- لیو ششم دانشمند (886-912)
- قسطنطین ہفتم (913-959)
- رومانوس دوم (959-963)
- نیکیفوروس دوم (963-969)
- جان اول (969-976)
- *باسل دوم بلغار کش (976-1025)* - سب توں وݙا فاتح
- قسطنطین ہشتم (1025-1028)

*کومنینوس خاندان
- الیکسیئس اول (1081-1118)
- جان دوم (1118-1143)
- مینوئل اول (1143-1180)

*اینجلوس خاندان تے لاطینی قبضہ (1204-1261)

*پالائیولوجوس خاندان - آخری خاندان
- میخائل ہشتم (1261-1282) - قسطنطنیہ واپس گھدا
اینڈرونیکس دوم، سوم وغیرہ
*قسطنطین یازدہم (1449-1453) - آخری بادشاہ، سلطان محمد فاتح نال جنگ وچ شہید تھیا

کل ملا کے 90 توں ودھ بادشاہ حکومت کیتی اے۔ تہاکوں کیہڑے دور دے بادشاہاں وچ زیادہ دلچسپی اے سئیں؟
==قسطنطنیہ دی فتح==
قدیم باز نطینی [[سلطنت]] دے تمام ایشیائی ممالک تے عثمانی قابض تھی ڳئے ہن لہٰذا یورپ اچ وی صرف قسطنطنیہ تے ایندے مضافات ایندے اچ شامل تھیوݨا باقی ہن، [[سلطنت]] عثمانیہ، قسطنطنیہ دی فتح دے بغیر ادھوری ہئی, ہک اُربان (Urban) نامی توپ خانے دا ماہر ہئی جیہڑا بھڄ کے [[سلطنت]] عثمانیہ دے علاقیاں اچ چلا آیا، اوں نے سلطان کوں ہک بہترین توپ بݨا کے ݙتی، جیندے سنگی گولیاں دا قطر ڈھائی فٹ ہئی،&lt;ref&gt;( بہ حوالہ ، [[سلطنت]] عثمانیہ جلد اول ص 99)&lt;/ref&gt;  26 ربیع الاول 857ھ بہ مطابق 6 اپریل 1453 ء کوں زبردست محاصرے دا آغاز کر ݙتا ڳیا۔ مسلسل اݨتھک محنت تے جان فشانی دے بعد 29 مئی 1453 ء 20 جمادی الاول کوں بالآخر قسطنطنیہ فتحیاب تھیا۔

==حوالے==</text>
      <sha1>03k1jeisf3skmgqx7e6flxaof9wyrge</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>سلطنت روما</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1827</id>
    <revision>
      <id>73386</id>
      <parentid>9249</parentid>
      <timestamp>2026-10-29T05:31:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>My Cholistan</username>
        <id>4441</id>
      </contributor>
      <comment>/* مزید ݙیکھو */</comment>
      <origin>73386</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3943" sha1="3kus4qkq7i6hydgw4n41e16zm4ou5ze" xml:space="preserve">قدیم روم (Ancient Rome) اٹھویں صدی قبل مسیح وچ اطالوی جزیرہ نما وچوں شروع تھیوݨ والی ہک اطالوی تہذیب ہئی۔ اے بحیرہ روم دے نال واقع ہئی تے اس دا مرکز روم ہئی۔ اس دا شمار قدیم دنیا دے عظیم عالمی سلطنتاں وچ کیتا ویندا ہے.  ہک اندازے دے مطابق اس دی آبادی 50 توں 90 ملین نفوس تے مشتمل ہئی جیہڑی دنیا دی آبادی دا تقریباً 20 فیصد ہئی جبکہ اپݨے عروج تے اس دا رقبہ تقریباً 6.5 ملین مربع کلومیٹر (2.5 ملین مربع میل) ہئی. 

[[فائل:Roman Republic Empire map.gif|thumb|سلطنت روم عہد بہ عہد]]

==دور عروج قیصران روم==


[[فائل:Roman Empire Trajan 117AD.png|thumb|سلطنت روما، ١١٧ عیسوی]]

1.[[جولئیس قیصر]] 

49 قبل مسیح توں 15 مارچ 44قبل مسیح 

2.[[قیصر آگسٹس]]

16 جنوری 27 قبل مسیح توں 19 اگست 14عیسوی

3.[[قیصر ٹائبیرئیس]]

18 ستمبر 14ء 16 مارچ 37ء

4.[[قیصر گائیس کیلیگولا]]

37ء توں جنوری 41ء

5.[[قیصر کلاڈئیس]]

24 جنوری 41ء توں 13 اکتوبر 54ء

6.[[قیصر نیرو]]

13 اکتوبر 54ء توں 9 جون 68ء

7.[[قیصر گالبا]]

8 جون 68 ء توں 15 جنوری 69ء

8.[[قیصر اوتھو]]

15 جنوری  69ء توں  16 اپریل 69ء

9.[[قیصر ویٹیلئس]]

16 اپریل 69ء توں 22 دسمبر 69ء

10.[[قیصر ویسپایشن]]

1 جولائی 69ء توں 23 جون 79ء 

11.[[قیصر طیطس]]

24 جون  79ء توں  13 ستمبر 81ء

12.[[قیصر ڈومیشیان]]

14 ستمبر 81ء توں  18 ستمبر 96ء

[[فائل:Colosseum-2003-07-09.jpg|thumb|روم]]

==سلطنت روم مشرق==

[[فائل:Walls of Constantinople.JPG|thumb|مشرقی سلطنتِ روم دے راڄڳڑھ قسطنطنیہ دی بیرونی فصیل]]

مشرقی سلطنت روم چوتھی صدی عیسوی وچ مرکزی سلطنت روم دے ݙو حصیاں، مغربی اور مشرقی وچ تقسیم تھیوݨ دے بعد قائم تھئی۔ مشرقی حصہ اپݨے دار الحکومت بازنطین دے ناں تے بازنطینی سلطنت سݙیجا۔ (330ء وچ بازنطینی شہنشاہ قسطنطین نے بازنطین دا ناں اپݨے ناں تے قسطنطنیہ رکھ ݙتا تے 1930ء وچ ترکی حکومت نے بدل کے استنبول کر ݙتا. 

[[فائل:Byzantine Empire animated.gif|thumb|رومی مشرقی سلطنت یا بازنطینی سلطنت دا نقشۂ زمانی]]

[[فائل:Rome-Capitole-StatueConstantin.jpg|thumb|قسطنطین اعظم، مشرقی رومی سلطنت دا بانی]]

==سلطنت روم مغرب==

[[فائل:Julius Nepos Tremissis.jpg|thumb|جولئیس نیپوس ٹریمیسس]]

مغربی رومی سلطنت (Western Roman Empire) تاریخ وچ رومی سلطنت دے مغربی صوبیاں تے مشتمل ہئی۔ مغربی رومی سلطنت تے مشرقی رومی سلطنت (یا بازنطینی سلطنت) درحقیقت الگ خود مختار اکائیاں ہن، تاہم رومی انہاں کوں الگ سلطنتاں تصور نہ کریندے ہن بلکہ اے ہک ہی سلطنت دے ݙو حصے ہن جیہڑے انتظامی مصلحت دی وجہ نال ݙو الگ شاہی درباراں دے زیر انتظام ہن۔

[[فائل:Western Roman Empire.png|thumb|سلطنتِ روم مغرب دا نقشہ]]

==ٻاہرلے جوڑ==
==مزید ݙیکھو==
*[[بازنطینی سلطنت|مشرقی رومی سلطنت]]
*[[مقدس رومی سلطنت]]
*[[مغربی رومی سلطنت]]
*[[لاطینی سلطنت]]
*[[جولیا پاؤلا کارنیلا]]

==حوالے==</text>
      <sha1>3kus4qkq7i6hydgw4n41e16zm4ou5ze</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>مغربی رومی سلطنت</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2632</id>
    <revision>
      <id>73388</id>
      <parentid>18606</parentid>
      <timestamp>2026-10-29T05:48:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>My Cholistan</username>
        <id>4441</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>73388</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3137" sha1="96arww0re6f28y5ne9cndex6szgqnje" xml:space="preserve">[[فائل:Julius Nepos Tremissis.jpg|thumb|جولئیس نیپوس ٹریمیسس]]
مغربی رومی [[سلطنت]] (Western Roman Empire) تاریخ وچ رومی [[سلطنت]] دے مغربی صوبیاں تے مشتمل ہئی۔ مغربی رومی [[سلطنت]] تے مشرقی رومی [[سلطنت]] (یا بازنطینی سلطنت) درحقیقت الگ خود مختار اکائیاں ہن، تاہم رومی انہاں کوں الگ سلطنتاں تصور نہ کریندے ہن بلکہ اے ہک ہی [[سلطنت]] دے ݙو حصے ہن جیہڑے انتظامی مصلحت دی وجہ نال ݙو الگ شاہی درباراں دے زیر انتظام ہن۔
[[فائل:Western Roman Empire.png|thumb|سلطنتِ روم مغرب دا نقشہ]]
==حکمران==
جی سئیں، ایہہ رہی *مغربی رومی سلطنت* دے بادشاہواں دی لسٹ۔ ایہہ سلطنت صرف 81 سال رہی اے (395-476) تے ایندے کل 13 بادشاہ ہن:

*مغربی سلطنت دی لسٹ (395-480):

1.  *ہونوریئس (Honorius) - 395 توں 423
    پہلا مغربی بادشاہ، تھیوڈوشیس دا پتر۔ ایندے دور وچ 410 وچ روم شہر تباہ تھیا۔

2.  *کونسٹینٹیئس سوم (Constantius III)* - 421 وچ صرف 7 مہینے
    ہونوریئس دا جرنیل، شریک بادشاہ۔

3.  *جوآنیس (Joannes) - 423-425
    غاصب بادشاہ، عوام نے قبول نہ کیتا۔

4.  *ویلنٹینین سوم (Valentinian III)* - 425-455
    6 سال دی عمر وچ بادشاہ بݨا، 30 سال حکومت کیتی پر اصل طاقت جرنیلاں کول ہئی۔

5.  *پیٹرونیئس میکسیمس (Petronius Maximus) - 455 وچ صرف 2 مہینے
    ویلنٹینین کوں قتل کر کے بادشاہ بݨا، عوام نے ایں کوں وی مار ݙتا۔

6.  *ایویٹس (Avitus) - 455-456
    گال (فرانس) دا بادشاہ بݨا، ہک سال بعد ہٹا ݙتا ڳیا۔

7.  *ماجورین (Majorian) - 457-461
    *آخری طاقتور مغربی بادشاہ، سلطنت کوں بچاوݨ دی آخری کوشش کیتی۔

8.  *لیبیئس سیویرس (Libius Severus)* - 461-465
    کٹھ پتلی بادشاہ، جرنیل ریسیمر دی ہتھ وچ ہئی۔

9.  *اینتھیمیئس (Anthemius) - 467-472
    مشرقی بادشاہ نے مقرر کیتا، ریسیمر نے قتل کرا ݙتا۔

10. *اولیبریئس (Olybrius) - 472 وچ چند مہینے

11. *گلیسریئس (Glycerius) - 473-474

12. *جولیس نیپوس (Julius Nepos)
 - 474-480
    آخری قانونی مغربی بادشاہ، دالمیشیا وچ قتل تھیا۔

13. *رومولوس آگسٹولس (Romulus Augustulus) - 475-476
سب توں آخری بادشاہ، صرف 15 سال دا ٻال ہئی۔ جرمن سردار اوڈوایکر نے 4 ستمبر 476 کوں تخت توں لاہ ݙتا، ایں ݙینہہ نال مغربی رومی سلطنت ختم تھی ڳئی۔
مشرقی سلطنت 1000 سال ٻئی چلی، پر مغربی صرف 81 سال۔

==حوالے==</text>
      <sha1>96arww0re6f28y5ne9cndex6szgqnje</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>73389</id>
      <parentid>73388</parentid>
      <timestamp>2026-10-29T05:50:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>My Cholistan</username>
        <id>4441</id>
      </contributor>
      <comment>/* حکمران */</comment>
      <origin>73389</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3116" sha1="n1wpaj0tvd13hsiupenrgoz1pm2glwd" xml:space="preserve">[[فائل:Julius Nepos Tremissis.jpg|thumb|جولئیس نیپوس ٹریمیسس]]
مغربی رومی [[سلطنت]] (Western Roman Empire) تاریخ وچ رومی [[سلطنت]] دے مغربی صوبیاں تے مشتمل ہئی۔ مغربی رومی [[سلطنت]] تے مشرقی رومی [[سلطنت]] (یا بازنطینی سلطنت) درحقیقت الگ خود مختار اکائیاں ہن، تاہم رومی انہاں کوں الگ سلطنتاں تصور نہ کریندے ہن بلکہ اے ہک ہی [[سلطنت]] دے ݙو حصے ہن جیہڑے انتظامی مصلحت دی وجہ نال ݙو الگ شاہی درباراں دے زیر انتظام ہن۔
[[فائل:Western Roman Empire.png|thumb|سلطنتِ روم مغرب دا نقشہ]]
==حکمران==
جی سئیں، ایہہ رہی *مغربی رومی سلطنت* دے بادشاہواں دی لسٹ۔ ایہہ سلطنت صرف 81 سال رہی اے (395-476) تے ایندے کل 13 بادشاہ ہن:

*مغربی سلطنت دی لسٹ (395-480):

1.  *ہونوریئس (Honorius) - 395 توں 423، پہلا مغربی بادشاہ، تھیوڈوشیس دا پتر۔ ایندے دور وچ 410 وچ روم شہر تباہ تھیا۔

2.  *کونسٹینٹیئس سوم (Constantius III)* - 421 وچ صرف 7 مہینے
    ہونوریئس دا جرنیل، شریک بادشاہ۔

3.  *جوآنیس (Joannes) - 423-425
غاصب بادشاہ، عوام نے قبول نہ کیتا۔

4.  *ویلنٹینین سوم (Valentinian III)* - 425-455، 6 سال دی عمر وچ بادشاہ بݨا، 30 سال حکومت کیتی پر اصل طاقت جرنیلاں کول ہئی۔

5.  *پیٹرونیئس میکسیمس (Petronius Maximus) - 455 وچ صرف 2 مہینے، ویلنٹینین کوں قتل کر کے بادشاہ بݨا، عوام نے ایں کوں وی مار ݙتا۔

6.  *ایویٹس (Avitus) - 455-456، گال (فرانس) دا بادشاہ بݨا، ہک سال بعد ہٹا ݙتا ڳیا۔

7.  *ماجورین (Majorian) - 457-461، آخری طاقتور مغربی بادشاہ، سلطنت کوں بچاوݨ دی آخری کوشش کیتی۔

8.  *لیبیئس سیویرس (Libius Severus)* - 461-465، کٹھ پتلی بادشاہ، جرنیل ریسیمر دی ہتھ وچ ہئی۔

9.  *اینتھیمیئس (Anthemius) - 467-472
،مشرقی بادشاہ نے مقرر کیتا، ریسیمر نے قتل کرا ݙتا۔

10. *اولیبریئس (Olybrius) - 472 وچ چند مہینے

11. *گلیسریئس (Glycerius) - 473-474

12. *جولیس نیپوس (Julius Nepos)
 - 474-480، آخری قانونی مغربی بادشاہ، دالمیشیا وچ قتل تھیا۔

13. *رومولوس آگسٹولس (Romulus Augustulus) - 475-476
سب توں آخری بادشاہ، صرف 15 سال دا ٻال ہئی۔ جرمن سردار اوڈوایکر نے 4 ستمبر 476 کوں تخت توں لاہ ݙتا، ایں ݙینہہ نال مغربی رومی سلطنت ختم تھی ڳئی۔
مشرقی سلطنت 1000 سال ٻئی چلی، پر مغربی صرف 81 سال۔

==حوالے==</text>
      <sha1>n1wpaj0tvd13hsiupenrgoz1pm2glwd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>73390</id>
      <parentid>73389</parentid>
      <timestamp>2026-10-29T05:51:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>My Cholistan</username>
        <id>4441</id>
      </contributor>
      <comment>/* حکمران */</comment>
      <origin>73390</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3114" sha1="mbrlits49cjxv3noavzyv7q519c9hx9" xml:space="preserve">[[فائل:Julius Nepos Tremissis.jpg|thumb|جولئیس نیپوس ٹریمیسس]]
مغربی رومی [[سلطنت]] (Western Roman Empire) تاریخ وچ رومی [[سلطنت]] دے مغربی صوبیاں تے مشتمل ہئی۔ مغربی رومی [[سلطنت]] تے مشرقی رومی [[سلطنت]] (یا بازنطینی سلطنت) درحقیقت الگ خود مختار اکائیاں ہن، تاہم رومی انہاں کوں الگ سلطنتاں تصور نہ کریندے ہن بلکہ اے ہک ہی [[سلطنت]] دے ݙو حصے ہن جیہڑے انتظامی مصلحت دی وجہ نال ݙو الگ شاہی درباراں دے زیر انتظام ہن۔
[[فائل:Western Roman Empire.png|thumb|سلطنتِ روم مغرب دا نقشہ]]
==حکمران==
جی سئیں، ایہہ رہی *مغربی رومی سلطنت* دے بادشاہواں دی لسٹ۔ ایہہ سلطنت صرف 81 سال رہی اے (395-476) تے ایندے کل 13 بادشاہ ہن:

*مغربی سلطنت دی لسٹ (395-480):

1.  *ہونوریئس (Honorius) - 395 توں 423، پہلا مغربی بادشاہ، تھیوڈوشیس دا پتر۔ ایندے دور وچ 410 وچ روم شہر تباہ تھیا۔

2.  *کونسٹینٹیئس سوم (Constantius III)* - 421 وچ صرف 7 مہینے، ہونوریئس دا جرنیل، شریک بادشاہ۔

3.  *جوآنیس (Joannes) - 423-425
غاصب بادشاہ، عوام نے قبول نہ کیتا۔

4.  *ویلنٹینین سوم (Valentinian III)* - 425-455، 6 سال دی عمر وچ بادشاہ بݨا، 30 سال حکومت کیتی پر اصل طاقت جرنیلاں کول ہئی۔

5.  *پیٹرونیئس میکسیمس (Petronius Maximus) - 455 وچ صرف 2 مہینے، ویلنٹینین کوں قتل کر کے بادشاہ بݨا، عوام نے ایں کوں وی مار ݙتا۔

6.  *ایویٹس (Avitus) - 455-456، گال (فرانس) دا بادشاہ بݨا، ہک سال بعد ہٹا ݙتا ڳیا۔

7.  *ماجورین (Majorian) - 457-461، آخری طاقتور مغربی بادشاہ، سلطنت کوں بچاوݨ دی آخری کوشش کیتی۔

8.  *لیبیئس سیویرس (Libius Severus)* - 461-465، کٹھ پتلی بادشاہ، جرنیل ریسیمر دی ہتھ وچ ہئی۔

9.  *اینتھیمیئس (Anthemius) - 467-472
،مشرقی بادشاہ نے مقرر کیتا، ریسیمر نے قتل کرا ݙتا۔

10. *اولیبریئس (Olybrius) - 472 وچ چند مہینے

11. *گلیسریئس (Glycerius) - 473-474

12. *جولیس نیپوس (Julius Nepos)
 - 474-480، آخری قانونی مغربی بادشاہ، دالمیشیا وچ قتل تھیا۔

13. *رومولوس آگسٹولس (Romulus Augustulus) - 475-476
سب توں آخری بادشاہ، صرف 15 سال دا ٻال ہئی۔ جرمن سردار اوڈوایکر نے 4 ستمبر 476 کوں تخت توں لاہ ݙتا، ایں ݙینہہ نال مغربی رومی سلطنت ختم تھی ڳئی۔
مشرقی سلطنت 1000 سال ٻئی چلی، پر مغربی صرف 81 سال۔

==حوالے==</text>
      <sha1>mbrlits49cjxv3noavzyv7q519c9hx9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>مقدس رومی سلطنت</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2638</id>
    <revision>
      <id>73391</id>
      <parentid>27477</parentid>
      <timestamp>2026-10-29T05:53:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>My Cholistan</username>
        <id>4441</id>
      </contributor>
      <comment>/* حکمران */</comment>
      <origin>73391</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4779" sha1="5z317gph0pdeaodx9c9q7viluy03cbb" xml:space="preserve">قرون وسطیٰ دی ہک یورپی مسیحی [[سلطنت]] جیہڑی 800ء اچ پوپ لیو سوم دی جانب توں شارلمین دی تاج پوشی دے نال قائم تھئی۔ ایں [[سلطنت]] دا خاتمہ 1806ء اچ نپولین دے ہتھوں تھیا۔
[[فائل:Quaternion Eagle.svg|thumb|Quaterionenadler David de Negker]]
[[فائل:Banner of the Holy Roman Emperor with haloes (1400-1806).svg|thumb|Banner of the Holy Roman Emperor with haloes (1400-1806)]]
[[فائل:Holy Roman Empire ca.1600.svg|thumb|Holy Roman Empire ca.1600]]
شارلمین دے انتقال دے بعد فرانسیسی [[سلطنت]] ترئے حصیاں اچ تقسیم تھی ڳئی جیندے ہک حصے مشرقی فرانکیا دے بادشاہ خود کوں مقدس رومی شاہ اکھویندے ہن۔
اے خطاب سب توں پہلے فریڈرک باربروسا نے اپݨے کیتے منتخب کیتا جیہڑا 1152ء توں 1190ء تک [[تخت]] تے متمکن ریہا۔
اے [[سلطنت]] 1618ء توں 1648ء تک جاری [[جنگ]] تریہہ سالہ نال شدید متاثر تھئی تے [[سلطنت]] دی تقریباً 30 فیصد آبادی ایں [[جنگ]] اچ کم آ ڳئی۔
رومی [[سلطنت]] دے زوال دے بعد 800 عیسوی اچ ایندے احیا دی کوشش کیتی ڳئی۔ جݙݨ کارولینجین (Carolingian) خاندان دا حکمراں شارلیمن (Charlemagne) تھیا تاں پوپ نے اوندی تاج پوشی کیتی۔ اوندے بعد اوہ ہولی رومن ایمپرر اکھیجا۔ یورپ دے سیاسی اتار چڑھاؤ اچ ایہ ادارہ قائم ریہا تے وولیٹر نے طنزاً ایندے بارے اچ آکھا کہ ایہ نہ تاں ہولی ہے، نہ رومن ہے تے نہ ایمپرر۔ بالآخر نپولین نے 1806 عیسوی اچ ایندا خاتمہ کیتا۔&lt;ref&gt;http://jehanpakistan.pk/column-blog-detail/رومی-سلطنت-کی-ٹوٹ-پھوٹ&lt;/ref&gt;
==حکمران==
ایہہ سلطنت 800 توں 1806 تک، تقریباً 1000 سال رہی اے۔
ایہہ نہ رومی ہئی، نہ مقدس، دراصل ایہہ جرمن سلطنت ہئی۔

*پہلا دور - کیرولنجین خاندان (800-888):*
- *شارلمین / چارلس اعظم (800-814)* - بانی، پہلا مقدس رومی شہنشاہ
- لوئس اول نیک (814-840)
- لوتھر اول (843-855)
- لوئس دوم (855-875)
- چارلس دوم گنجا (875-877)
- چارلس سوم موٹا (881-887)

*ݙوجھا دور - اوٹونیائی خاندان / سیکسن (962-1024) - اصل شروعات:*
- *اوٹو اول اعظم (962-973)* - اصل بانی، جرمن سلطنت دی بنیاد
- اوٹو دوم (973-983)
- اوٹو سوم (983-1002)
- ہنری دوم (1002-1024)

*سالیئن خاندان (1024-1125):*
- کونراڈ دوم (1024-1039)
- ہنری سوم (1039-1056)
- ہنری چہارم (1084-1105) - پوپ نال مشہور لڑائی
- ہنری پنجم (1106-1125)

*ہوہنسٹافن خاندان - عروج (1138-1254):*
- کونراڈ سوم (1138-1152)
- *فریڈرک اول باربروسا (1152-1190)* - سب توں مشہور، صلیبی جنگاں آلا
- ہنری ششم (1190-1197)
- *فریڈرک دوم (1220-1250)* - حیران کن دنیا آلا بادشاہ

*عظیم انتشار (1254-1273)* - کوئی بادشاہ نہ ہئی

*ہیبسبرگ تے ہور خاندان (1273-1437):*
- روڈولف اول (1273-1291) - ہیبسبرگ دا پہلا
- ایڈولف (1292-1298)
- البرٹ اول (1298-1308)
- ہنری ہفتم (1308-1313)
- لوئس چہارم (1314-1347)
- *چارلس چہارم (1346-1378)* - پراگ یونیورسٹی بݨوائی
- سگسمنڈ (1410-1437)

*ہیبسبرگ دا طویل دور (1438-1806) - 400 سال:*
- البرٹ دوم (1438-1439)
- فریڈرک سوم (1440-1493)
- میکسیملین اول (1493-1519)
- *چارلس پنجم (1519-1556)* - سب توں وݙی سلطنت، جس تے سورج غروب نہ تھیندا ہئی
- فرڈینینڈ اول (1556-1564)
- میکسیملین دوم (1564-1576)
- روڈولف دوم (1576-1612)
- فرڈینینڈ دوم (1619-1637) - تریہہ سالہ جنگ شروع
- فرڈینینڈ سوم (1637-1657)
- لیوپولڈ اول (1658-1705)
- جوزف اول (1705-1711)
- چارلس ششم (1711-1740)
- چارلس ہفتم (1742-1745)
- فرانسس اول (1745-1765)
- جوزف دوم (1765-1790)
- لیوپولڈ دوم (1790-1792)
- *فرانسس دوم (1792-1806)* - آخری بادشاہ، نپولین نے ختم کر ݙتی۔
کل 47 شہنشاہ تخت تے ٻیٹھن۔ تہاکوں کیہڑے دور وچ زیادہ دلچسپی اے سئیں؟
==حوالے==</text>
      <sha1>5z317gph0pdeaodx9c9q7viluy03cbb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>تاریخ سرائیکستان (سرائیکی وسیب دی تاریخ عہد بہ عہد)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>28404</id>
    <revision>
      <id>73392</id>
      <parentid>62918</parentid>
      <timestamp>2026-10-29T05:59:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>My Cholistan</username>
        <id>4441</id>
      </contributor>
      <comment>/* سرائیکی وسیب دے نوابی تے  نیم خود مختار ریاستاں */</comment>
      <origin>73392</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9671" sha1="1wd6dwtps48hg94iu7indp1o2w9vghf" xml:space="preserve">{| cellpadding=&quot;5&quot; cellspacing=0 style=&quot;border: 1px solid #cccccc; float: left; clear: right; margin-left: 1em; margin-bottom: 0.5em; background: #fcfcfc; width: 305px&quot;
| style=&quot;background:#FFFF00&quot; align=&quot;center&quot; width=&quot;130px&quot; colspan=2 |'''&lt;span style=&quot;font-size:large;&quot;&gt; تاریخِ سرائیکستان (سرائیکی وسیب دی تاریخ عہد بہ عہد)
 History of Saraikistan (Timeline History of Saraiki Waseb)  &lt;/span&gt;'''
|-
|-style=&quot;margin:0;background:#ccccff&quot;;width:100%&quot; align=&quot;center&quot; cellpadding=&quot;2&quot;
|- align=&quot;center&quot;
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;border-bottom: 2px solid #D3D3D3;&quot; | [[فائل:مغلیہ دور وچ ہندوستانی صوبے.jpg|thumb|مغل دور وچ [[صوبہ]] [[ملتان]] (سرائیکستان)]]
[[فائل:Multan Old Map.jpg|thumb|[[خطہ ملتان]] دا قدیم نقشہ]]
|-|- align=&quot;center&quot;
|-
| '''از''': || 5000 قبل مسیح 
|-
| '''تا''': || عہد موجودہ
|-
|'''علاقے''' : || سرائیکی وسیب دے تمام علاقے تے ذیلی ریاستاں 
|-
|}

خطہ ملتان یا سرائیکی وسیب دی تاریخ اتنی قدیم اے جتنی کہ بنی نوع انسان دی ہے۔

==دور قبل از تاریخ==
==قبل مسیح دا دور==
[[File:The ladder breaks stranding Alexander and a few companions within the Mallian town by Andre Castaigne (1898-1899).jpg|thumb|left|Siege of Multan by Alexander the Great. [[André Castaigne]] (1898- 1899).]]
==عرب قبضے توں پہلے دا دور (قبل از 712ء) ==

==عرب قبضے دا دور (712ء - 855ء) ==

==امارت و سلطنت ملتان (855ء - 1580ء) ==
[[File:Map of the Caliphal Province of Sind.png|thumb|Map of the [[Caliphal province of Sind]], a province of the [[Abbasid Caliphate]], circa 800 CE.]]
[[File:Abbasid Caliphate 850AD.png|thumb|left|Abbasid Caliphate in 850s AD. Emirate of Multan under ''Banu Munabbih'' can be seen in the east]]
[[File:Map of the Habbarid and Multan Emirates.png|thumb|300px|Map of the [[Habbari dynasty|Habbarid Emirate]] and the [[Emirate of Multan|Multan Emirate]], which replaced the Caliphal province of Sind circa 854 CE.]]
[[File:Tomb of Shah Rukn-e-Alam Multan.jpg|thumb|Multan's [[Tomb of Shah Rukn-e-Alam]] is considered to be the earliest Tughluq era monument.&lt;ref name=yale/&gt;]]
[[File:Elaborately illustrated map of the Multan Subah of the Mughal Empire, commissioned by Jean Baptiste Joseph Gentil, ca.1770.jpg|thumb|Elaborately illustrated map of the Multan Subah of the Mughal Empire, commissioned by Jean Baptiste Joseph Gentil, ca.1770]]
[[File:Eidgah mosque.jpg|thumb|Multan's [[Shahi Eid Gah Mosque]] dates from 1735 and is decorated with elaborate and intricate Mughal era [[fresco]]es.]]
[[File:Tomb_of_Shah_Yousuf_Gardezi_Multan.jpg|thumb|Multan is famous for its large number of Sufi shrines, including the unique rectangular tomb of [[Shah Gardez]] that dates from the 1150s and is covered in blue enameled tiles typical of Multan.]]
[[File:Shrine_of_Hazrat_Shah_Shams_ud_din_Sabzwari.jpg|thumb|upright|The shrine of [[Shamsuddin Sabzwari]] dates from 1330, and has a unique green dome.]]
[[File:Tomb of Shah Ali Akbar 01.jpg|thumb|The [[Mausoleum of Shah Ali Akbar]] dating from the 1580s was built in the regional style that is typical of Multan's shrines.]]

==دورِ صوبہ ملتان (1580ء - 1849ء) ==

==برطانوی دور (1849ء - 1947ء) ==
[[File:Sheik Imam-Ud-Din, Runjur Sing, and Dewan Dina Nath..jpg|thumb|150px|left|[[Shaikh Imam-ud-Din|Sheikh Imam-ud-din]], governor of Kashmir under the Sikh Empire, fought on the side of the British during the siege of Multan. Pictured along with [[Ranjodh Singh Majithia|Ranjur Singh]] and [[Diwan Dina Nath]], &lt;abbr&gt;c.&lt;/abbr&gt; 1847]]
[[File:The 1st Bombay European Fusiliers storming the Breach at the Koonee Boorg, 1849.jpg|thumb|The 1st Bombay European Fusiliers storming the Breach at the Koonee Boorg, 1849.]]
[[File:'The Siege of Mooltan', 1849.jpg|thumb|'The Siege of Mooltan', 1849. Moolraj's elephant struck with a cannonball.]]
[[File:GHANTA GHAR MULTAN.jpg|thumb|Multan's Ghanta Ghar dates from the British colonial period, and was built in the [[Indo-Saracenic]] style.]]
[[File:Map of Multan - Report for the year 1872-73 - Sir Alexander Cunningham pgXXXVI.jpg|thumb|Cunningham's map of the fort complex. ]]
[[File:The 1st Bombay European Fusiliers storming the Breach at the Koonee Boorg, 1849.jpg|thumb|The 1st Bombay European Fusiliers storming the Breach at the Koonee Boorg, 2 January 1848]]
[[File:Plate 21. NE side of fort, Funeral procession of Vans Agnew and S. Andersen.jpg|thumb|North East side of fort, 1n 1848]]
[[Image:Old City building multan.jpeg|250px|thumb|right|The front view of an old colonial building built during the rule of the [[British Raj]].]]

==قیام پاکستان دے بعد دا دور (1947ء - 2020ء) ==
==سرائیکی وسیب سیکرٹریٹ دا قیام تے صوبائی حیثیت دی بحالی دا مطالبہ (2020ء - موجودہ دور) ==
یکم جولائی 2020ء خطہ سرائیکستان دا او تاریخی ݙینہہ اے جݙݨ پاکستان تحریک انصاف دی حکومت ولوں بالخصوص وزیراعلیٰ پنجاب سردار عثمان احمد خان بزدار ہوراں دے کاوشاں نال اتھاں سول بیوروکریسی تے پولیس بیوروکریسی دے انتظامی سیکرٹریٹ دا قیام عمل اچ آیا۔ 30 جون 2020ء کوں جناب [[زاہد اختر زمان]] دی تقرری بطور پہلے تے تاریخی ایڈیشنل چیف سیکریٹری تے جناب [[انعام غنی]] دی تقرری بطور پہلے تے تاریخی ایڈیشنل انسپیکٹر جنرل دے کیتی ڳئی۔ وزیراعلٰی پنجاب سردار عثمان احمد خان بزدار ہوراں نے انہاں ݙوہاں انتظامی سربراہان نال خصوصی ملاقات اچ نیک تمناواں دے بعد سرائیکی خطے دے معاملات تے مسائل بارے تبادلہ خیال کیتا ۔ انہاں ݙوہاں سربراہان نے ݙو جولائی 2020ء کوں سرائیکستان دے انتظامی سیکرٹریٹ (سرکاری ناں جنوبی پنجاب سیکرٹریٹ) کیتے باقاعدہ طور تے اپݨے ذمہ داریاں سنبھال گھدے۔ اے سول سیکرٹریٹ سرائیکستان دے ترئے ڈویژناں (ملتان، بہاولپور تے ڈیرہ غازی خان) 
دے تیرہاں ضلعیاں دا انتظام چلیندے۔  &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.punjab.gov.pk/node/4018 |title=Archive copy |access-date=2021-09-13 |archive-date=2021-04-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210422155554/https://www.punjab.gov.pk/node/4018 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;تحقیق و ترتیب، اسماعیل بھٹہ&lt;/ref&gt;
اے سیکرٹریٹ اگرچہ سرائیکی وسیب دے تمام علاقیاں دا نظام نی چلیندا بلکہ صرف جنوبی پنجاب دے تیرہاں ضلعیاں دا انتظام سنبھلیندے۔ لیکن ول وی ایندا قیام خوش آئند اے تے اے سرائیکی صوبے دی طرف ہک اہم قدم اے۔

==سرائیکی وسیب دے نوابی تے  نیم خود مختار ریاستاں==
*[[ریاست بہاولپور]]
*[[ریاست منکیرہ]]
*[[ریاست ٹانک]]
*[[ریاست سیت پور]]
*[[ریاست اوچ]]

==سرائیکی وسیب دا تاریخی ورثہ تے تحریک صوبہ سرائیکستان==
[[File:Multanı karvansarayı.jpg|thumb|The 15th century [[Multani Caravanserai]] in [[Baku]], [[Azerbaijan]], was built to house visiting Multani merchants in the city.&lt;ref name=&quot;Amity&quot;/&gt;]]

===زبان ، ثقافت تے معاشرت===
[[File:CATHEDRAL OF St. MARY THE VIRGIN CHURCH MULTAN.jpg|thumb|Multan's is home to a significant Christian minority.]]
[[File:Pir Syed Wali Muhammad Shah Chadar Walai Sarkar Mazaar Sharif.jpg|thumb|Multan's Sufi shrines are often decorated during annual ''[[Urs]]'' festivals. Pictured is the Wali Muhammad Shah shrine.]]

===معیشت، صنعت، تجارت، زراعت تے فصلاں===
===ذرائع نقل و حمل تے مواصلات===
[[File:Cantt_Railway_Station_Multan.jpg|thumb|[[Multan Cantonment railway station|Cantonment railway station]] serves as the city's main railway station.]]
[[File:Multan_International_Airport_front_view.jpg|thumb|[[Multan International Airport]] offers flights throughout Pakistan, and direct flights to [[Bahrain]], [[Oman]], [[Qatar]], [[Saudi Arabia]], and the [[United Arab Emirates]].]]

===دریا تے نظام آبپاشی===
===مذاہب، عقائد تے روحانی اقدار===
[[File:Shrine of Pir Adil Shah and Graveyard.jpg|thumb|The shrine of Pir Adil Shah.]]
[[File:Rukn-e-Alam Tomb Multan 1865.jpg|thumb|right|An 1865 picture of [[Tomb of Shah Rukn-e-Alam]], with visible remains of Multan fort at its edge.]]

===سرائیکی وسیب دے آثار قدیمہ تے ملتانی فن تعمیر===
[[File:Tomb_of_Khawaja_Awais_Kagha_Multan.jpg|thumb|The [[tomb of Khawaja Awais Kagha]] displays use of traditional Multan tile-work on both its exterior and interior.]]
===سرائیکی وسیب دا جغرافیہ تے اہم شہر===

===سرائیکی وسیب تے جدید سائنس و ٹیکنالوجی===
===سرائیکی وسیب دا نظام تعلیم===
===سرائیکی بحیثیت قوم تے نسل===
===سرائیکی زبان و نسل دا تحفظ تے سرائیکی قوم دی بقاء===
&lt;ref&gt;تحقیق، [[اسماعیل بھٹہ]]&lt;/ref&gt;

==حوالے==</text>
      <sha1>1wd6dwtps48hg94iu7indp1o2w9vghf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>73393</id>
      <parentid>73392</parentid>
      <timestamp>2026-10-29T05:59:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>My Cholistan</username>
        <id>4441</id>
      </contributor>
      <comment>/* سرائیکی وسیب دے نوابی تے  نیم خود مختار ریاستاں */</comment>
      <origin>73393</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9734" sha1="s6661lad8zwm3zgzbnzr8bo2hpa3ldi" xml:space="preserve">{| cellpadding=&quot;5&quot; cellspacing=0 style=&quot;border: 1px solid #cccccc; float: left; clear: right; margin-left: 1em; margin-bottom: 0.5em; background: #fcfcfc; width: 305px&quot;
| style=&quot;background:#FFFF00&quot; align=&quot;center&quot; width=&quot;130px&quot; colspan=2 |'''&lt;span style=&quot;font-size:large;&quot;&gt; تاریخِ سرائیکستان (سرائیکی وسیب دی تاریخ عہد بہ عہد)
 History of Saraikistan (Timeline History of Saraiki Waseb)  &lt;/span&gt;'''
|-
|-style=&quot;margin:0;background:#ccccff&quot;;width:100%&quot; align=&quot;center&quot; cellpadding=&quot;2&quot;
|- align=&quot;center&quot;
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;border-bottom: 2px solid #D3D3D3;&quot; | [[فائل:مغلیہ دور وچ ہندوستانی صوبے.jpg|thumb|مغل دور وچ [[صوبہ]] [[ملتان]] (سرائیکستان)]]
[[فائل:Multan Old Map.jpg|thumb|[[خطہ ملتان]] دا قدیم نقشہ]]
|-|- align=&quot;center&quot;
|-
| '''از''': || 5000 قبل مسیح 
|-
| '''تا''': || عہد موجودہ
|-
|'''علاقے''' : || سرائیکی وسیب دے تمام علاقے تے ذیلی ریاستاں 
|-
|}

خطہ ملتان یا سرائیکی وسیب دی تاریخ اتنی قدیم اے جتنی کہ بنی نوع انسان دی ہے۔

==دور قبل از تاریخ==
==قبل مسیح دا دور==
[[File:The ladder breaks stranding Alexander and a few companions within the Mallian town by Andre Castaigne (1898-1899).jpg|thumb|left|Siege of Multan by Alexander the Great. [[André Castaigne]] (1898- 1899).]]
==عرب قبضے توں پہلے دا دور (قبل از 712ء) ==

==عرب قبضے دا دور (712ء - 855ء) ==

==امارت و سلطنت ملتان (855ء - 1580ء) ==
[[File:Map of the Caliphal Province of Sind.png|thumb|Map of the [[Caliphal province of Sind]], a province of the [[Abbasid Caliphate]], circa 800 CE.]]
[[File:Abbasid Caliphate 850AD.png|thumb|left|Abbasid Caliphate in 850s AD. Emirate of Multan under ''Banu Munabbih'' can be seen in the east]]
[[File:Map of the Habbarid and Multan Emirates.png|thumb|300px|Map of the [[Habbari dynasty|Habbarid Emirate]] and the [[Emirate of Multan|Multan Emirate]], which replaced the Caliphal province of Sind circa 854 CE.]]
[[File:Tomb of Shah Rukn-e-Alam Multan.jpg|thumb|Multan's [[Tomb of Shah Rukn-e-Alam]] is considered to be the earliest Tughluq era monument.&lt;ref name=yale/&gt;]]
[[File:Elaborately illustrated map of the Multan Subah of the Mughal Empire, commissioned by Jean Baptiste Joseph Gentil, ca.1770.jpg|thumb|Elaborately illustrated map of the Multan Subah of the Mughal Empire, commissioned by Jean Baptiste Joseph Gentil, ca.1770]]
[[File:Eidgah mosque.jpg|thumb|Multan's [[Shahi Eid Gah Mosque]] dates from 1735 and is decorated with elaborate and intricate Mughal era [[fresco]]es.]]
[[File:Tomb_of_Shah_Yousuf_Gardezi_Multan.jpg|thumb|Multan is famous for its large number of Sufi shrines, including the unique rectangular tomb of [[Shah Gardez]] that dates from the 1150s and is covered in blue enameled tiles typical of Multan.]]
[[File:Shrine_of_Hazrat_Shah_Shams_ud_din_Sabzwari.jpg|thumb|upright|The shrine of [[Shamsuddin Sabzwari]] dates from 1330, and has a unique green dome.]]
[[File:Tomb of Shah Ali Akbar 01.jpg|thumb|The [[Mausoleum of Shah Ali Akbar]] dating from the 1580s was built in the regional style that is typical of Multan's shrines.]]

==دورِ صوبہ ملتان (1580ء - 1849ء) ==

==برطانوی دور (1849ء - 1947ء) ==
[[File:Sheik Imam-Ud-Din, Runjur Sing, and Dewan Dina Nath..jpg|thumb|150px|left|[[Shaikh Imam-ud-Din|Sheikh Imam-ud-din]], governor of Kashmir under the Sikh Empire, fought on the side of the British during the siege of Multan. Pictured along with [[Ranjodh Singh Majithia|Ranjur Singh]] and [[Diwan Dina Nath]], &lt;abbr&gt;c.&lt;/abbr&gt; 1847]]
[[File:The 1st Bombay European Fusiliers storming the Breach at the Koonee Boorg, 1849.jpg|thumb|The 1st Bombay European Fusiliers storming the Breach at the Koonee Boorg, 1849.]]
[[File:'The Siege of Mooltan', 1849.jpg|thumb|'The Siege of Mooltan', 1849. Moolraj's elephant struck with a cannonball.]]
[[File:GHANTA GHAR MULTAN.jpg|thumb|Multan's Ghanta Ghar dates from the British colonial period, and was built in the [[Indo-Saracenic]] style.]]
[[File:Map of Multan - Report for the year 1872-73 - Sir Alexander Cunningham pgXXXVI.jpg|thumb|Cunningham's map of the fort complex. ]]
[[File:The 1st Bombay European Fusiliers storming the Breach at the Koonee Boorg, 1849.jpg|thumb|The 1st Bombay European Fusiliers storming the Breach at the Koonee Boorg, 2 January 1848]]
[[File:Plate 21. NE side of fort, Funeral procession of Vans Agnew and S. Andersen.jpg|thumb|North East side of fort, 1n 1848]]
[[Image:Old City building multan.jpeg|250px|thumb|right|The front view of an old colonial building built during the rule of the [[British Raj]].]]

==قیام پاکستان دے بعد دا دور (1947ء - 2020ء) ==
==سرائیکی وسیب سیکرٹریٹ دا قیام تے صوبائی حیثیت دی بحالی دا مطالبہ (2020ء - موجودہ دور) ==
یکم جولائی 2020ء خطہ سرائیکستان دا او تاریخی ݙینہہ اے جݙݨ پاکستان تحریک انصاف دی حکومت ولوں بالخصوص وزیراعلیٰ پنجاب سردار عثمان احمد خان بزدار ہوراں دے کاوشاں نال اتھاں سول بیوروکریسی تے پولیس بیوروکریسی دے انتظامی سیکرٹریٹ دا قیام عمل اچ آیا۔ 30 جون 2020ء کوں جناب [[زاہد اختر زمان]] دی تقرری بطور پہلے تے تاریخی ایڈیشنل چیف سیکریٹری تے جناب [[انعام غنی]] دی تقرری بطور پہلے تے تاریخی ایڈیشنل انسپیکٹر جنرل دے کیتی ڳئی۔ وزیراعلٰی پنجاب سردار عثمان احمد خان بزدار ہوراں نے انہاں ݙوہاں انتظامی سربراہان نال خصوصی ملاقات اچ نیک تمناواں دے بعد سرائیکی خطے دے معاملات تے مسائل بارے تبادلہ خیال کیتا ۔ انہاں ݙوہاں سربراہان نے ݙو جولائی 2020ء کوں سرائیکستان دے انتظامی سیکرٹریٹ (سرکاری ناں جنوبی پنجاب سیکرٹریٹ) کیتے باقاعدہ طور تے اپݨے ذمہ داریاں سنبھال گھدے۔ اے سول سیکرٹریٹ سرائیکستان دے ترئے ڈویژناں (ملتان، بہاولپور تے ڈیرہ غازی خان) 
دے تیرہاں ضلعیاں دا انتظام چلیندے۔  &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.punjab.gov.pk/node/4018 |title=Archive copy |access-date=2021-09-13 |archive-date=2021-04-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210422155554/https://www.punjab.gov.pk/node/4018 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;تحقیق و ترتیب، اسماعیل بھٹہ&lt;/ref&gt;
اے سیکرٹریٹ اگرچہ سرائیکی وسیب دے تمام علاقیاں دا نظام نی چلیندا بلکہ صرف جنوبی پنجاب دے تیرہاں ضلعیاں دا انتظام سنبھلیندے۔ لیکن ول وی ایندا قیام خوش آئند اے تے اے سرائیکی صوبے دی طرف ہک اہم قدم اے۔

==سرائیکی وسیب دے نوابی تے  نیم خود مختار ریاستاں==
*[[ریاست بہاولپور]]
*[[ریاست منکیرہ]]
*[[ریاست ٹانک]]
*[[ریاست سیت پور]]
*[[ریاست اوچ]]
*[[ریاست الٰہ آباد]]
*[[ریاست ماچھکہ]]

==سرائیکی وسیب دا تاریخی ورثہ تے تحریک صوبہ سرائیکستان==
[[File:Multanı karvansarayı.jpg|thumb|The 15th century [[Multani Caravanserai]] in [[Baku]], [[Azerbaijan]], was built to house visiting Multani merchants in the city.&lt;ref name=&quot;Amity&quot;/&gt;]]

===زبان ، ثقافت تے معاشرت===
[[File:CATHEDRAL OF St. MARY THE VIRGIN CHURCH MULTAN.jpg|thumb|Multan's is home to a significant Christian minority.]]
[[File:Pir Syed Wali Muhammad Shah Chadar Walai Sarkar Mazaar Sharif.jpg|thumb|Multan's Sufi shrines are often decorated during annual ''[[Urs]]'' festivals. Pictured is the Wali Muhammad Shah shrine.]]

===معیشت، صنعت، تجارت، زراعت تے فصلاں===
===ذرائع نقل و حمل تے مواصلات===
[[File:Cantt_Railway_Station_Multan.jpg|thumb|[[Multan Cantonment railway station|Cantonment railway station]] serves as the city's main railway station.]]
[[File:Multan_International_Airport_front_view.jpg|thumb|[[Multan International Airport]] offers flights throughout Pakistan, and direct flights to [[Bahrain]], [[Oman]], [[Qatar]], [[Saudi Arabia]], and the [[United Arab Emirates]].]]

===دریا تے نظام آبپاشی===
===مذاہب، عقائد تے روحانی اقدار===
[[File:Shrine of Pir Adil Shah and Graveyard.jpg|thumb|The shrine of Pir Adil Shah.]]
[[File:Rukn-e-Alam Tomb Multan 1865.jpg|thumb|right|An 1865 picture of [[Tomb of Shah Rukn-e-Alam]], with visible remains of Multan fort at its edge.]]

===سرائیکی وسیب دے آثار قدیمہ تے ملتانی فن تعمیر===
[[File:Tomb_of_Khawaja_Awais_Kagha_Multan.jpg|thumb|The [[tomb of Khawaja Awais Kagha]] displays use of traditional Multan tile-work on both its exterior and interior.]]
===سرائیکی وسیب دا جغرافیہ تے اہم شہر===

===سرائیکی وسیب تے جدید سائنس و ٹیکنالوجی===
===سرائیکی وسیب دا نظام تعلیم===
===سرائیکی بحیثیت قوم تے نسل===
===سرائیکی زبان و نسل دا تحفظ تے سرائیکی قوم دی بقاء===
&lt;ref&gt;تحقیق، [[اسماعیل بھٹہ]]&lt;/ref&gt;

==حوالے==</text>
      <sha1>s6661lad8zwm3zgzbnzr8bo2hpa3ldi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>73394</id>
      <parentid>73393</parentid>
      <timestamp>2026-10-29T06:02:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>My Cholistan</username>
        <id>4441</id>
      </contributor>
      <comment>/* سرائیکی وسیب دا جغرافیہ تے اہم شہر */</comment>
      <origin>73394</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9972" sha1="srxcs3f0bdjguqhn89baw0jtg3jsgc6" xml:space="preserve">{| cellpadding=&quot;5&quot; cellspacing=0 style=&quot;border: 1px solid #cccccc; float: left; clear: right; margin-left: 1em; margin-bottom: 0.5em; background: #fcfcfc; width: 305px&quot;
| style=&quot;background:#FFFF00&quot; align=&quot;center&quot; width=&quot;130px&quot; colspan=2 |'''&lt;span style=&quot;font-size:large;&quot;&gt; تاریخِ سرائیکستان (سرائیکی وسیب دی تاریخ عہد بہ عہد)
 History of Saraikistan (Timeline History of Saraiki Waseb)  &lt;/span&gt;'''
|-
|-style=&quot;margin:0;background:#ccccff&quot;;width:100%&quot; align=&quot;center&quot; cellpadding=&quot;2&quot;
|- align=&quot;center&quot;
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;border-bottom: 2px solid #D3D3D3;&quot; | [[فائل:مغلیہ دور وچ ہندوستانی صوبے.jpg|thumb|مغل دور وچ [[صوبہ]] [[ملتان]] (سرائیکستان)]]
[[فائل:Multan Old Map.jpg|thumb|[[خطہ ملتان]] دا قدیم نقشہ]]
|-|- align=&quot;center&quot;
|-
| '''از''': || 5000 قبل مسیح 
|-
| '''تا''': || عہد موجودہ
|-
|'''علاقے''' : || سرائیکی وسیب دے تمام علاقے تے ذیلی ریاستاں 
|-
|}

خطہ ملتان یا سرائیکی وسیب دی تاریخ اتنی قدیم اے جتنی کہ بنی نوع انسان دی ہے۔

==دور قبل از تاریخ==
==قبل مسیح دا دور==
[[File:The ladder breaks stranding Alexander and a few companions within the Mallian town by Andre Castaigne (1898-1899).jpg|thumb|left|Siege of Multan by Alexander the Great. [[André Castaigne]] (1898- 1899).]]
==عرب قبضے توں پہلے دا دور (قبل از 712ء) ==

==عرب قبضے دا دور (712ء - 855ء) ==

==امارت و سلطنت ملتان (855ء - 1580ء) ==
[[File:Map of the Caliphal Province of Sind.png|thumb|Map of the [[Caliphal province of Sind]], a province of the [[Abbasid Caliphate]], circa 800 CE.]]
[[File:Abbasid Caliphate 850AD.png|thumb|left|Abbasid Caliphate in 850s AD. Emirate of Multan under ''Banu Munabbih'' can be seen in the east]]
[[File:Map of the Habbarid and Multan Emirates.png|thumb|300px|Map of the [[Habbari dynasty|Habbarid Emirate]] and the [[Emirate of Multan|Multan Emirate]], which replaced the Caliphal province of Sind circa 854 CE.]]
[[File:Tomb of Shah Rukn-e-Alam Multan.jpg|thumb|Multan's [[Tomb of Shah Rukn-e-Alam]] is considered to be the earliest Tughluq era monument.&lt;ref name=yale/&gt;]]
[[File:Elaborately illustrated map of the Multan Subah of the Mughal Empire, commissioned by Jean Baptiste Joseph Gentil, ca.1770.jpg|thumb|Elaborately illustrated map of the Multan Subah of the Mughal Empire, commissioned by Jean Baptiste Joseph Gentil, ca.1770]]
[[File:Eidgah mosque.jpg|thumb|Multan's [[Shahi Eid Gah Mosque]] dates from 1735 and is decorated with elaborate and intricate Mughal era [[fresco]]es.]]
[[File:Tomb_of_Shah_Yousuf_Gardezi_Multan.jpg|thumb|Multan is famous for its large number of Sufi shrines, including the unique rectangular tomb of [[Shah Gardez]] that dates from the 1150s and is covered in blue enameled tiles typical of Multan.]]
[[File:Shrine_of_Hazrat_Shah_Shams_ud_din_Sabzwari.jpg|thumb|upright|The shrine of [[Shamsuddin Sabzwari]] dates from 1330, and has a unique green dome.]]
[[File:Tomb of Shah Ali Akbar 01.jpg|thumb|The [[Mausoleum of Shah Ali Akbar]] dating from the 1580s was built in the regional style that is typical of Multan's shrines.]]

==دورِ صوبہ ملتان (1580ء - 1849ء) ==

==برطانوی دور (1849ء - 1947ء) ==
[[File:Sheik Imam-Ud-Din, Runjur Sing, and Dewan Dina Nath..jpg|thumb|150px|left|[[Shaikh Imam-ud-Din|Sheikh Imam-ud-din]], governor of Kashmir under the Sikh Empire, fought on the side of the British during the siege of Multan. Pictured along with [[Ranjodh Singh Majithia|Ranjur Singh]] and [[Diwan Dina Nath]], &lt;abbr&gt;c.&lt;/abbr&gt; 1847]]
[[File:The 1st Bombay European Fusiliers storming the Breach at the Koonee Boorg, 1849.jpg|thumb|The 1st Bombay European Fusiliers storming the Breach at the Koonee Boorg, 1849.]]
[[File:'The Siege of Mooltan', 1849.jpg|thumb|'The Siege of Mooltan', 1849. Moolraj's elephant struck with a cannonball.]]
[[File:GHANTA GHAR MULTAN.jpg|thumb|Multan's Ghanta Ghar dates from the British colonial period, and was built in the [[Indo-Saracenic]] style.]]
[[File:Map of Multan - Report for the year 1872-73 - Sir Alexander Cunningham pgXXXVI.jpg|thumb|Cunningham's map of the fort complex. ]]
[[File:The 1st Bombay European Fusiliers storming the Breach at the Koonee Boorg, 1849.jpg|thumb|The 1st Bombay European Fusiliers storming the Breach at the Koonee Boorg, 2 January 1848]]
[[File:Plate 21. NE side of fort, Funeral procession of Vans Agnew and S. Andersen.jpg|thumb|North East side of fort, 1n 1848]]
[[Image:Old City building multan.jpeg|250px|thumb|right|The front view of an old colonial building built during the rule of the [[British Raj]].]]

==قیام پاکستان دے بعد دا دور (1947ء - 2020ء) ==
==سرائیکی وسیب سیکرٹریٹ دا قیام تے صوبائی حیثیت دی بحالی دا مطالبہ (2020ء - موجودہ دور) ==
یکم جولائی 2020ء خطہ سرائیکستان دا او تاریخی ݙینہہ اے جݙݨ پاکستان تحریک انصاف دی حکومت ولوں بالخصوص وزیراعلیٰ پنجاب سردار عثمان احمد خان بزدار ہوراں دے کاوشاں نال اتھاں سول بیوروکریسی تے پولیس بیوروکریسی دے انتظامی سیکرٹریٹ دا قیام عمل اچ آیا۔ 30 جون 2020ء کوں جناب [[زاہد اختر زمان]] دی تقرری بطور پہلے تے تاریخی ایڈیشنل چیف سیکریٹری تے جناب [[انعام غنی]] دی تقرری بطور پہلے تے تاریخی ایڈیشنل انسپیکٹر جنرل دے کیتی ڳئی۔ وزیراعلٰی پنجاب سردار عثمان احمد خان بزدار ہوراں نے انہاں ݙوہاں انتظامی سربراہان نال خصوصی ملاقات اچ نیک تمناواں دے بعد سرائیکی خطے دے معاملات تے مسائل بارے تبادلہ خیال کیتا ۔ انہاں ݙوہاں سربراہان نے ݙو جولائی 2020ء کوں سرائیکستان دے انتظامی سیکرٹریٹ (سرکاری ناں جنوبی پنجاب سیکرٹریٹ) کیتے باقاعدہ طور تے اپݨے ذمہ داریاں سنبھال گھدے۔ اے سول سیکرٹریٹ سرائیکستان دے ترئے ڈویژناں (ملتان، بہاولپور تے ڈیرہ غازی خان) 
دے تیرہاں ضلعیاں دا انتظام چلیندے۔  &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.punjab.gov.pk/node/4018 |title=Archive copy |access-date=2021-09-13 |archive-date=2021-04-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210422155554/https://www.punjab.gov.pk/node/4018 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;تحقیق و ترتیب، اسماعیل بھٹہ&lt;/ref&gt;
اے سیکرٹریٹ اگرچہ سرائیکی وسیب دے تمام علاقیاں دا نظام نی چلیندا بلکہ صرف جنوبی پنجاب دے تیرہاں ضلعیاں دا انتظام سنبھلیندے۔ لیکن ول وی ایندا قیام خوش آئند اے تے اے سرائیکی صوبے دی طرف ہک اہم قدم اے۔

==سرائیکی وسیب دے نوابی تے  نیم خود مختار ریاستاں==
*[[ریاست بہاولپور]]
*[[ریاست منکیرہ]]
*[[ریاست ٹانک]]
*[[ریاست سیت پور]]
*[[ریاست اوچ]]
*[[ریاست الٰہ آباد]]
*[[ریاست ماچھکہ]]

==سرائیکی وسیب دا تاریخی ورثہ تے تحریک صوبہ سرائیکستان==
[[File:Multanı karvansarayı.jpg|thumb|The 15th century [[Multani Caravanserai]] in [[Baku]], [[Azerbaijan]], was built to house visiting Multani merchants in the city.&lt;ref name=&quot;Amity&quot;/&gt;]]

===زبان ، ثقافت تے معاشرت===
[[File:CATHEDRAL OF St. MARY THE VIRGIN CHURCH MULTAN.jpg|thumb|Multan's is home to a significant Christian minority.]]
[[File:Pir Syed Wali Muhammad Shah Chadar Walai Sarkar Mazaar Sharif.jpg|thumb|Multan's Sufi shrines are often decorated during annual ''[[Urs]]'' festivals. Pictured is the Wali Muhammad Shah shrine.]]

===معیشت، صنعت، تجارت، زراعت تے فصلاں===
===ذرائع نقل و حمل تے مواصلات===
[[File:Cantt_Railway_Station_Multan.jpg|thumb|[[Multan Cantonment railway station|Cantonment railway station]] serves as the city's main railway station.]]
[[File:Multan_International_Airport_front_view.jpg|thumb|[[Multan International Airport]] offers flights throughout Pakistan, and direct flights to [[Bahrain]], [[Oman]], [[Qatar]], [[Saudi Arabia]], and the [[United Arab Emirates]].]]

===دریا تے نظام آبپاشی===
===مذاہب، عقائد تے روحانی اقدار===
[[File:Shrine of Pir Adil Shah and Graveyard.jpg|thumb|The shrine of Pir Adil Shah.]]
[[File:Rukn-e-Alam Tomb Multan 1865.jpg|thumb|right|An 1865 picture of [[Tomb of Shah Rukn-e-Alam]], with visible remains of Multan fort at its edge.]]

===سرائیکی وسیب دے آثار قدیمہ تے ملتانی فن تعمیر===
[[File:Tomb_of_Khawaja_Awais_Kagha_Multan.jpg|thumb|The [[tomb of Khawaja Awais Kagha]] displays use of traditional Multan tile-work on both its exterior and interior.]]
===سرائیکی وسیب دا جغرافیہ تے اہم شہر===
ملتان، بہاولپور، ڈیرہ غازی خان، ڈیرہ اسماعیل خان، جھنگ، میانوالی، رحیم یار خان، اوچ شریف، وہاڑی، حاصل پور، بھکر، لیہ، ٹانک، یزمان

===سرائیکی وسیب تے جدید سائنس و ٹیکنالوجی===
===سرائیکی وسیب دا نظام تعلیم===
===سرائیکی بحیثیت قوم تے نسل===
===سرائیکی زبان و نسل دا تحفظ تے سرائیکی قوم دی بقاء===
&lt;ref&gt;تحقیق، [[اسماعیل بھٹہ]]&lt;/ref&gt;

==حوالے==</text>
      <sha1>srxcs3f0bdjguqhn89baw0jtg3jsgc6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>73395</id>
      <parentid>73394</parentid>
      <timestamp>2026-10-29T06:08:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>My Cholistan</username>
        <id>4441</id>
      </contributor>
      <origin>73395</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10015" sha1="lqbzjf856xujmrpw3dws8f2st4166pv" xml:space="preserve">{| cellpadding=&quot;5&quot; cellspacing=0 style=&quot;border: 1px solid #cccccc; float: left; clear: right; margin-left: 1em; margin-bottom: 0.5em; background: #fcfcfc; width: 305px&quot;
| style=&quot;background:#FFFF00&quot; align=&quot;center&quot; width=&quot;130px&quot; colspan=2 |'''&lt;span style=&quot;font-size:large;&quot;&gt; تاریخِ سرائیکستان (سرائیکی وسیب دی تاریخ عہد بہ عہد)
 History of Saraikistan (Timeline History of Saraiki Waseb)  &lt;/span&gt;'''
|-
|-style=&quot;margin:0;background:#ccccff&quot;;width:100%&quot; align=&quot;center&quot; cellpadding=&quot;2&quot;
|- align=&quot;center&quot;
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;border-bottom: 2px solid #D3D3D3;&quot; | [[فائل:مغلیہ دور وچ ہندوستانی صوبے.jpg|thumb|مغل دور وچ [[صوبہ]] [[ملتان]] (سرائیکستان)]]
[[فائل:Multan Old Map.jpg|thumb|[[خطہ ملتان]] دا قدیم نقشہ]]
|-|- align=&quot;center&quot;
|-
| '''از''': || 5000 قبل مسیح 
|-
| '''تا''': || عہد موجودہ
|-
|'''علاقے''' : || سرائیکی وسیب دے تمام علاقے تے ذیلی ریاستاں 
|-
|}

خطہ ملتان یا سرائیکی وسیب دی تاریخ اتنی قدیم اے جتنی کہ بنی نوع انسان دی ہے۔

==دور قبل از تاریخ==
==قبل مسیح دا دور==
[[File:The ladder breaks stranding Alexander and a few companions within the Mallian town by Andre Castaigne (1898-1899).jpg|thumb|left|Siege of Multan by Alexander the Great. [[André Castaigne]] (1898- 1899).]]
==عرب قبضے توں پہلے دا دور (قبل از 712ء) ==

==عرب قبضے دا دور (712ء - 855ء) ==

==امارت و سلطنت ملتان (855ء - 1580ء) ==
[[File:Map of the Caliphal Province of Sind.png|thumb|Map of the [[Caliphal province of Sind]], a province of the [[Abbasid Caliphate]], circa 800 CE.]]
[[File:Abbasid Caliphate 850AD.png|thumb|left|Abbasid Caliphate in 850s AD. Emirate of Multan under ''Banu Munabbih'' can be seen in the east]]
[[File:Map of the Habbarid and Multan Emirates.png|thumb|300px|Map of the [[Habbari dynasty|Habbarid Emirate]] and the [[Emirate of Multan|Multan Emirate]], which replaced the Caliphal province of Sind circa 854 CE.]]
[[File:Tomb of Shah Rukn-e-Alam Multan.jpg|thumb|Multan's [[Tomb of Shah Rukn-e-Alam]] is considered to be the earliest Tughluq era monument.&lt;ref name=yale/&gt;]]
[[File:Elaborately illustrated map of the Multan Subah of the Mughal Empire, commissioned by Jean Baptiste Joseph Gentil, ca.1770.jpg|thumb|Elaborately illustrated map of the Multan Subah of the Mughal Empire, commissioned by Jean Baptiste Joseph Gentil, ca.1770]]
[[File:Eidgah mosque.jpg|thumb|Multan's [[Shahi Eid Gah Mosque]] dates from 1735 and is decorated with elaborate and intricate Mughal era [[fresco]]es.]]
[[File:Tomb_of_Shah_Yousuf_Gardezi_Multan.jpg|thumb|Multan is famous for its large number of Sufi shrines, including the unique rectangular tomb of [[Shah Gardez]] that dates from the 1150s and is covered in blue enameled tiles typical of Multan.]]
[[File:Shrine_of_Hazrat_Shah_Shams_ud_din_Sabzwari.jpg|thumb|upright|The shrine of [[Shamsuddin Sabzwari]] dates from 1330, and has a unique green dome.]]
[[File:Tomb of Shah Ali Akbar 01.jpg|thumb|The [[Mausoleum of Shah Ali Akbar]] dating from the 1580s was built in the regional style that is typical of Multan's shrines.]]

==دورِ صوبہ ملتان (1580ء - 1849ء) ==

==برطانوی دور (1849ء - 1947ء) ==
[[File:Sheik Imam-Ud-Din, Runjur Sing, and Dewan Dina Nath..jpg|thumb|150px|left|[[Shaikh Imam-ud-Din|Sheikh Imam-ud-din]], governor of Kashmir under the Sikh Empire, fought on the side of the British during the siege of Multan. Pictured along with [[Ranjodh Singh Majithia|Ranjur Singh]] and [[Diwan Dina Nath]], &lt;abbr&gt;c.&lt;/abbr&gt; 1847]]
[[File:The 1st Bombay European Fusiliers storming the Breach at the Koonee Boorg, 1849.jpg|thumb|The 1st Bombay European Fusiliers storming the Breach at the Koonee Boorg, 1849.]]
[[File:'The Siege of Mooltan', 1849.jpg|thumb|'The Siege of Mooltan', 1849. Moolraj's elephant struck with a cannonball.]]
[[File:GHANTA GHAR MULTAN.jpg|thumb|Multan's Ghanta Ghar dates from the British colonial period, and was built in the [[Indo-Saracenic]] style.]]
[[File:Map of Multan - Report for the year 1872-73 - Sir Alexander Cunningham pgXXXVI.jpg|thumb|Cunningham's map of the fort complex. ]]
[[File:The 1st Bombay European Fusiliers storming the Breach at the Koonee Boorg, 1849.jpg|thumb|The 1st Bombay European Fusiliers storming the Breach at the Koonee Boorg, 2 January 1848]]
[[File:Plate 21. NE side of fort, Funeral procession of Vans Agnew and S. Andersen.jpg|thumb|North East side of fort, 1n 1848]]
[[Image:Old City building multan.jpeg|250px|thumb|right|The front view of an old colonial building built during the rule of the [[British Raj]].]]

==قیام پاکستان دے بعد دا دور (1947ء - 2020ء) ==
==سرائیکی وسیب سول سیکرٹریٹ دا قیام تے انتظامی خودمختاری، صوبائی حیثیت دی بحالی دا مطالبہ (2020ء - موجودہ دور) ==
یکم جولائی 2020ء خطہ سرائیکستان دا او تاریخی ݙینہہ اے جݙݨ پاکستان تحریک انصاف دی حکومت ولوں بالخصوص وزیراعلیٰ پنجاب سردار عثمان احمد خان بزدار ہوراں دے کاوشاں نال اتھاں سول بیوروکریسی تے پولیس بیوروکریسی دے انتظامی سیکرٹریٹ دا قیام عمل اچ آیا۔ 30 جون 2020ء کوں جناب [[زاہد اختر زمان]] دی تقرری بطور پہلے تے تاریخی ایڈیشنل چیف سیکریٹری تے جناب [[انعام غنی]] دی تقرری بطور پہلے تے تاریخی ایڈیشنل انسپیکٹر جنرل دے کیتی ڳئی۔ وزیراعلٰی پنجاب سردار عثمان احمد خان بزدار ہوراں نے انہاں ݙوہاں انتظامی سربراہان نال خصوصی ملاقات اچ نیک تمناواں دے بعد سرائیکی خطے دے معاملات تے مسائل بارے تبادلہ خیال کیتا ۔ انہاں ݙوہاں سربراہان نے ݙو جولائی 2020ء کوں سرائیکستان دے انتظامی سیکرٹریٹ (سرکاری ناں جنوبی پنجاب سیکرٹریٹ) کیتے باقاعدہ طور تے اپݨے ذمہ داریاں سنبھال گھدے۔ اے سول سیکرٹریٹ سرائیکستان دے ترئے ڈویژناں (ملتان، بہاولپور تے ڈیرہ غازی خان) 
دے تیرہاں ضلعیاں دا انتظام چلیندے۔  &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.punjab.gov.pk/node/4018 |title=Archive copy |access-date=2021-09-13 |archive-date=2021-04-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210422155554/https://www.punjab.gov.pk/node/4018 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;تحقیق و ترتیب، اسماعیل بھٹہ&lt;/ref&gt;
اے سیکرٹریٹ اگرچہ سرائیکی وسیب دے تمام علاقیاں دا نظام نی چلیندا بلکہ صرف جنوبی پنجاب دے تیرہاں ضلعیاں دا انتظام سنبھلیندے۔ لیکن ول وی ایندا قیام خوش آئند اے تے اے سرائیکی صوبے دی طرف ہک اہم قدم اے۔

==سرائیکی وسیب دے نوابی تے  نیم خود مختار ریاستاں==
*[[ریاست بہاولپور]]
*[[ریاست منکیرہ]]
*[[ریاست ٹانک]]
*[[ریاست سیت پور]]
*[[ریاست اوچ]]
*[[ریاست الٰہ آباد]]
*[[ریاست ماچھکہ]]

==سرائیکی وسیب دا تاریخی ورثہ تے تحریک صوبہ سرائیکستان==
[[File:Multanı karvansarayı.jpg|thumb|The 15th century [[Multani Caravanserai]] in [[Baku]], [[Azerbaijan]], was built to house visiting Multani merchants in the city.&lt;ref name=&quot;Amity&quot;/&gt;]]

===زبان ، ثقافت تے معاشرت===
[[File:CATHEDRAL OF St. MARY THE VIRGIN CHURCH MULTAN.jpg|thumb|Multan's is home to a significant Christian minority.]]
[[File:Pir Syed Wali Muhammad Shah Chadar Walai Sarkar Mazaar Sharif.jpg|thumb|Multan's Sufi shrines are often decorated during annual ''[[Urs]]'' festivals. Pictured is the Wali Muhammad Shah shrine.]]

===معیشت، صنعت، تجارت، زراعت تے فصلاں===
===ذرائع نقل و حمل تے مواصلات===
[[File:Cantt_Railway_Station_Multan.jpg|thumb|[[Multan Cantonment railway station|Cantonment railway station]] serves as the city's main railway station.]]
[[File:Multan_International_Airport_front_view.jpg|thumb|[[Multan International Airport]] offers flights throughout Pakistan, and direct flights to [[Bahrain]], [[Oman]], [[Qatar]], [[Saudi Arabia]], and the [[United Arab Emirates]].]]

===دریا تے نظام آبپاشی===
===مذاہب، عقائد تے روحانی اقدار===
[[File:Shrine of Pir Adil Shah and Graveyard.jpg|thumb|The shrine of Pir Adil Shah.]]
[[File:Rukn-e-Alam Tomb Multan 1865.jpg|thumb|right|An 1865 picture of [[Tomb of Shah Rukn-e-Alam]], with visible remains of Multan fort at its edge.]]

===سرائیکی وسیب دے آثار قدیمہ تے ملتانی فن تعمیر===
[[File:Tomb_of_Khawaja_Awais_Kagha_Multan.jpg|thumb|The [[tomb of Khawaja Awais Kagha]] displays use of traditional Multan tile-work on both its exterior and interior.]]
===سرائیکی وسیب دا جغرافیہ تے اہم شہر===
ملتان، بہاولپور، ڈیرہ غازی خان، ڈیرہ اسماعیل خان، جھنگ، میانوالی، رحیم یار خان، اوچ شریف، وہاڑی، حاصل پور، بھکر، لیہ، ٹانک، یزمان

===سرائیکی وسیب تے جدید سائنس و ٹیکنالوجی===
===سرائیکی وسیب دا نظام تعلیم===
===سرائیکی بحیثیت قوم تے نسل===
===سرائیکی زبان و نسل دا تحفظ تے سرائیکی قوم دی بقاء===
&lt;ref&gt;تحقیق، [[اسماعیل بھٹہ]]&lt;/ref&gt;

==حوالے==</text>
      <sha1>lqbzjf856xujmrpw3dws8f2st4166pv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>جولیا پاؤلا کارنیلا</title>
    <ns>0</ns>
    <id>34293</id>
    <revision>
      <id>73385</id>
      <timestamp>2026-10-28T17:08:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>My Cholistan</username>
        <id>4441</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;جولیا کارنیلیا پاؤلا ہک رومی ملکہ ہئی۔ اے تریجھی صدی عیسوی دی ہک ٻہوں معزز خاتون ہئی۔ ماء دی طرفوں ایندا تعلق قدیم معزز خاندان Cornelia gens نال ہا، تے پیو *جولیس پالس ہک وݙا مشہور وکیل تے بعد وچ روم دا سپہ سالار (Praetorian Prefect) ہا۔ 219 عیسوی وچ بادشاہ *ایلگابالس (Elagab...&quot; نال ورقہ تخلیق تھیا</comment>
      <origin>73385</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1528" sha1="mqsdas9182txbhjytvefr2diq2afpu0" xml:space="preserve">جولیا کارنیلیا پاؤلا ہک رومی ملکہ ہئی۔
اے تریجھی صدی عیسوی دی ہک ٻہوں معزز خاتون ہئی۔ ماء دی طرفوں ایندا تعلق قدیم معزز خاندان Cornelia gens نال ہا، تے پیو *جولیس پالس ہک وݙا مشہور وکیل تے بعد وچ روم دا سپہ سالار (Praetorian Prefect) ہا۔ 219 عیسوی وچ بادشاہ *ایلگابالس (Elagabalus) دی ݙاݙی [[جولیا مائسا]] نے اپݨے 15 سالہ نواسے بادشاہ دا رشتہ ایندے نال کرا ݙتے تاں جو رومی عوام وچ بادشاہ دی عزت ودھے۔ شادی ٻہوں شاندار طریقے نال روم وچ منائی ڳئی تے اینکوں *Augusta یعنی ملکہ* دا خطاب ݙتا ڳیا۔
==طلاق== 
ایہ شادی صرف ہک سال چلی۔ 220 دے آخر وچ بادشاہ ایلگابالس اینکوں طلاق ݙے ݙتی، کیوں جو او ہک *ویسٹل ورجن* ناں دی پجاریݨی *اکویلیا سیویرا* نال پیار کر ٻیٹھا ہا، حالانکہ ویسٹل نال شادی روم وچ سخت گناہ سمجھی ویندی ہئی۔ بادشاہ نے ایندا Augusta والا خطاب وی واپس گھن گھدا۔ 
طلاق دے بعد ایندی اولاد کوئی نہ ہئی تے او عوامی زندگی توں غائب تھی ڳئی، ایندے بعد ایندا کیا بݨیا، کہیں کوں پتہ کائنی۔
==حوالے==</text>
      <sha1>mqsdas9182txbhjytvefr2diq2afpu0</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>