Wikipedia smnwiki https://smn.wikipedia.org/wiki/Ovd%C3%A2sij%C4%91o MediaWiki 1.47.0-wmf.9 first-letter Media Tooimah Savâstâllâm Kevttee Savâstâllâm kevttest Wikipedia Savâstâllâm Wikipedia Tiätuvuárkká Savâstâllâm tiätuvuárhást Systeemviestâ Savâstâllâm systeemviestâst Myenster Savâstâllâm myensterist Raavâ Savâstâllâm ravvust Luokka Savâstâllâm luokkaast TimedText TimedText talk Mooduul Savâstâllâm modulist Event Event talk 0 2671 157594 150937 2026-07-02T13:32:38Z Yupik 23 /* Čuákánkiäsuh jieškote-uvlágán suorgijn */ 157594 wikitext text/x-wiki {{Čyeti-iveh|n=19}} '''1977''' ('''MCMLXXVII''') lâi normaalihe, mon älgim- já nuuhâmpeivin lâi [[gregoriaanlâš kalender]] mield [[lávurduh]]. Tot lâi [[1970-loho|1970-lovo]] káávcád ihe. ==Tábáhtusah== ===Uđđâivemáánu=== * [[uđđâivemáánu 1.]] peeivi – [[Alavus]]ist, [[Anjalankoski]]st, [[Haapajärvi]]st, [[Harjavalta]]st, [[Huittinen|Huittisiist]], [[Ikaalinen|Ikaalisiist]], [[Jämsä]]st, [[Karjaa]]st, [[Karkkila]]st, [[Kokemäki]]st, [[Kurikka]]st, [[Lapua]]st, [[Nokia (kaavpug)|Nokiast]], [[Oulainen|Oulaisiist]], [[Outokumpu]]st, [[Parainen|Paraisiist]], [[Parkano]]st, [[Suolahti]]st, [[Suonenjoki]]st, [[Toijala]]st já [[Virrat]]ist šoddii kaavpugeh. ===[[Tiätuvuárkká:Nobel prize medal.svg|20px]] Nobel-palhâšumeh === * [[Nobel-fyysiikpalhâšume|Fyysiik]] – [[Philip Warren Anderson]], [[Sir Nevill Francis Mott]] já [[John Hasbrouck Van Vleck]]<ref name="np-phys-1977"/> * [[Nobel-kemiapalhâšume|Kemia]] – [[Ilya Prigogine]]<ref name="np-chem-1977"/> * [[Nobel-kirjálâšvuotâpalhâšume|Kirjálâšvuotâ]] – [[Vicente Aleixandre]]<ref name="np-lit-1977"/> * [[Nobel-ráávhupalhâšume|Ráávhu]] – [[Amnesty International]]<ref name="np-peace-1977"/> * [[Nobel-fysiologia- teikkâ talhâstieđâpalhâšume|Talhâstieđâ]] – [[Roger Guillemin]], [[Andrew V. Schally]] já [[Rosalyn Yalow]]<ref name="np-med-1977"/> === Čuákánkiäsuh jieškote-uvlágán suorgijn === * [[Ive 1977 sämikielâliih kirjeh|Sämikielâlâš kirjálâšvuotâ ive 1977]] * [[Ive 1977 sämikielâlâš muusik|Sämikielâlâš muusik ive 1977]] ==Šoddâmeh== * [[uđđâivemáánu 7.]] peeivi – [[Dustin Diamond]], ovtâstumstaatâlâš čaittâleijee já komikkár (j. [[2021]]) * uđđâivemáánu 7. peeivi – [[Sofi Oksanen]], syemmilâš kirječällee * [[uđđâivemáánu 13.]] peeivi – [[Orlando Bloom]], eŋlandlâš čaittâleijee * [[uđđâivemáánu 31.]] peeivi – [[Kerry Washington]], ovtâstumstaatâlâš čaittâleijee, pyevtitteijee já stivrejeijee * [[kuovâmáánu 2.]] peeivi – [[Shakira]], [[kolumbia]]lâš lávloo-laavlârähtee já pyevtitteijee * [[cuáŋuimáánu 14.]] peeivi – [[Sarah Michelle Gellar]], ovtâstumstaatâlâš čaittâleijee * [[cuáŋuimáánu 23.]] peeivi – [[John Cena]], ovtâstumstaatâlâš show-hiäiboo * [[vyesimáánu 11.]] peeivi – [[Janne Ahonen]], syemmilâš luákkánjuškejeijee * [[vyesimáánu 12.]] peeivi – [[Maryam Mirzakhani]], [[iran]]lâš matematikkár já professor (j. [[2017]]) * [[vyesimáánu 30.]] peeivi – [[Rachael Stirling]], eŋlandlâš čaittâleijee * [[kesimáánu 2.]] peeivi – [[Zachary Quinto]], ovtâstumstaatâlâš čaittâleijee já pyevtitteijee * [[kesimáánu 12.]] peeivi – [[Ana Tijoux]], chilelâš-ranskalâš ráppájeijee, hiphop-musikkár, feminist já aktivist * [[kesimáánu 18.]] peeivi – [[Kaja Kallas]], [[Eestieennâm|eestilâš]] politikkár, [[Eestieennâm reformpiäládâh|Eestieennâm reformpiäláduv]] saavâjođetteijee (2018–) já [[Eestieennâm uáiviminister|Eestieennâm 19. uáiviminister]] (2021–) * [[syeinimáánu 10.]] peeivi – [[Chiwetel Ejiofor]], eŋlandlâš čaittâleijee, čällee já stivrejeijee * [[porgemáánu 17.]] peeivi – [[Tarja Turunen]], syemmilâš lávloo (''[[Nightwish]]'') * [[skammâmáánu 16.]] peeivi – [[Maggie Gyllenhaal]], ovtâstumstaatâlâš čaittâleijee já pyevtitteijee * [[juovlâmáánu 21.]] peeivi – [[Emmanuel Macron]], ranskalâš politikkár já [[Ranska täsivääldi president|Ranska täsivääldi 25. president]] ==Jämimeh== * [[porgemáánu 16.]] peeivi – [[Elvis Presley]], ovtâstumstaatâlâš lávloo, musikkár já čaittâleijee (š. [[1935]]) * [[čohčâmáánu 26.]] peeivi – [[Aarne Ervi]], syemmilâš arkkiteht (š. [[1910]])<ref name="mfafi-ervi">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.mfa.fi/kokoelmat/arkkitehdit/aarne-ervi/ | Nommâ = Aarne Ervi | Almostittem = Arkkitehtuurmuseo | Čujottum = 16.6.2022 | Kielâ = {{fi}}}}</ref> * [[roovvâdmáánu 29.]] peeivi – [[Chiyonoyama Masanobu]], [[jaapaan]]lâš sumohiäiboo já 41. [[yokozuna]] (š. [[1926]]) ==Kalender== {{Kalender ihe|1977}} ==Fáádást eres soojijn== {{Commonscat-raddalâs}} ==Käldeeh== {{Käldeeh|sárgáttuvah|käldeeh <!--Nobeleh--> <ref name="np-chem-1977">[https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/1977/summary/ The Nobel Prize in Chemistry 1977]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-lit-1977">[https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1977/summary/ The Nobel Prize in Literature 1977]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-peace-1977">[https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1977/summary/ The Nobel Peace Prize 1977]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-phys-1977">[https://www.nobelprize.org/prizes/physics/1977/summary/ The Nobel Prize in Physics 1977]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-med-1977">[https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1977/summary/ The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1977]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> }} [[Luokka:1977|*]] 3hubvo5qxdcd282naoq2mo1m20s4827 0 2702 157602 150936 2026-07-02T13:37:21Z Yupik 23 /* 20px Nobel-palhâšumeh */ 157602 wikitext text/x-wiki {{Čyeti-iveh|n=19}} '''1969''' ('''MCMLXIX''') lâi normaalihe, mon älgim- já nuuhâmpeivin lâi [[gregoriaanlâš kalender]] mield [[koskokko]]. Tot lâi [[1960-loho|1960-lovo]] majemuš ihe. ==Tábáhtusah== ===Uđđâivemáánu=== * [[uđđâivemáánu 1.]] peeivi – [[Lohja]]st já [[Loimaa]]st šoddii kaavpugeh. ===Kuovâmáánu=== * [[kuovâmáánu 1.]] peeivi – Suomâst poođij vuáimán uđđâ [[piäládâhlaahâ (1969)|piäládâhlaahâ]]. [[Riehtiministeriö]]n vuáđudui [[piäládâhregister]], kuus miärkkojeh puoh tallaah ovdâskoddepiäláduvah.<ref name="piäládâhlaahâ-13">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.finlex.fi/fi/lainsaadanto/saadoskokoelma/1969/10#sec_13__subsec_1|nommâ=Puoluelaki|almostittem=finlex.fi|čujottum=2025-05-03|sitaat=Tämä laki tulee voimaan 1 päivänä helmikuuta 1969.|kielâ={{fi}}}}</ref> ===Vyesimáánu=== * [[vyesimáánu 18.]] peeivi – [[Apollo-ohjelm]]: [[Apollo 10]] paččui máátkán. ===Syeinimáánu=== * [[syeinimáánu 20.]] peeivi – [[Vuossâmuš mánudâškirdemmätki]] luhostui, ko [[Apollo 11]] -mánudâšmooduul siäivui [[Mánudâš|Mánudáá]] asan. * [[syeinimáánu 24.]] peeivi – [[Apollo 11]] siäivui torvolávt [[Kuálhismeerâ|Kuálhis väldimeerân]]. ===[[Tiätuvuárkká:Nobel prize medal.svg|20px]] Nobel-palhâšumeh === * [[Nobel-fyysiikpalhâšume|Fyysiik]] – [[Murray Gell-Mann]]<ref name="np-phys-1969"/> * [[Nobel-kemiapalhâšume|Kemia]] – [[Derek Barton]] já [[Odd Hassel]]<ref name="np-chem-1969"/> * [[Nobel-kirjálâšvuotâpalhâšume|Kirjálâšvuotâ]] – [[Samuel Beckett]]<ref name="np-lit-1969"/> * [[Nobel-ráávhupalhâšume|Ráávhu]] – [[Aalmugijkoskâsâš pargo-ornijdume]] (ILO)<ref name="np-peace-1969"/> * [[Nobel-fysiologia- teikkâ talhâstieđâpalhâšume|Talhâstieđâ]] – [[Max Delbrück]], [[Alfred Hershey]] já [[Salvador Luria]]<ref name="np-med-1969"/> === Čuákánkiäsuh jieškote-uvlágán suorgijn === * [[Ive 1969 sämikielâliih kirjeh|Sämikielâlâš kirjálâšvuotâ ive 1969]] ==Šoddâmeh== * [[uđđâivemáánu 17.]] peeivi – [[Lukas Moodysson]], ruátálâš elleekovestivrejeijee (''[[Fucking Åmål]]'') * [[kuovâmáánu 9.]] peeivi – [[Lee D. Rodgers]], [[eŋland]]lâš kirječällee ("[[Saammâl-kirjeráiđu]]") * [[njuhčâmáánu 27.]] peeivi – [[Mariah Carey]], ovtâstumstaatâlâš musikkár, šuoŋârähtee já čaittâleijee * [[vyesimáánu 14.]] peeivi – [[Cate Blanchett]], [[australia]]lâš čaittâleijee * [[syeinimáánu 24.]] peeivi – [[Jennifer Lopez]], ovtâstumstaatâlâš čaittâleijee, tánssájeijee já lávloo * [[porgemáánu 18.]] peeivi – [[Edward Norton]], ovtâstumstaatâlâš čaittâleijee já elleekovestivrejeijee * porgemáánu 18. peeivi – [[Christian Slater]], ovtâstumstaatâlâš čaittâleijee * [[porgemáánu 19.]] peeivi – [[Matthew Perry (čaittâleijee)|Matthew Perry]], kanadalâš-ovtâstumstaatâlâš čaittâleijee * [[čohčâmáánu 4.]] peeivi – [[Giorgi Margvelašvili]], [[georgia]]lâš akateemikkár, politikkár já [[Georgia president|Georgia 4. president]] iivij [[2013]]&ndash;[[2018]] * [[roovvâdmáánu 9.]] peeivi – [[Steve McQueen (stivrejeijee)|Steve McQueen]], [[eŋland]]lâš stivrejeijee já čällee * [[skammâmáánu 3.]] peeivi – [[Petteri Orpo]], syemmilâš politikkár * [[skammâmáánu 22.]] peeivi – [[Marjane Satrapi]], [[iran]]lâš ráiđukovesárgoo já elleekovestivrejeijee (''[[Persepolis]]'') * [[juovlâmáánu 1.]] peeivi – [[Ann-Mari Andersen]], taažâsämmilâš lávloo já musikkár * [[juovlâmáánu 12.]] peeivi – [[Michael Möllenbeck]], [[saksa]]lâš [[skiärruleggistem|skiärruleggisteijee]] * [[juovlâmáánu 16.]] peeivi – [[Adam Riess]], ive [[2011]] [[Nobel-fyysiikpalhâšume]] finnim ovtâstumstaatâlâš astrofysikkár já täsnitiettee<ref name="np-riess-2011">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.nobelprize.org/prizes/physics/2011/riess/facts/ | Nommâ = Adam G. Riess | Almostittem = nobelprize.org | Čujottum = 27.10.2022 | Kielâ = {{en}}}}</ref> ==Jämimeh== * [[kesimáánu 8.]] peeivi – [[Aino Sibelius]], [[Jean Sibelius]] pelikyeimi (š. [[1871]]) * [[porgemáánu 9.]] peeivi – [[Cecil Powell]], ive [[1950]] [[Nobel-fyysiikpalhâšume]] finnim [[Ovtâstum kunâgâskodde|brittilâš]] váimusfysikkár (š. [[1903]])<ref name="np-powell-1950">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.nobelprize.org/prizes/physics/1950/powell/facts/ | Nommâ = Cecil Powell | Almostittem = nobelprize.org | Čujottum = 27.10.2022 | Kielâ = {{en}}}}</ref> * [[porgemáánu 9.]] peeivi – [[Sharon Tate]], ovtâstumstaatâlâš čaittâleijee já mannekiin (š. [[1943]]) * [[čohčâmáánu 22.]] peeivi – [[Adolfo López Mateos]], [[meksiko]]lâš politikkár já [[Meksiko president|Meksiko 48. president]] iivij [[1958]]&ndash;[[1964]] (š. [[1909]]) ==Kalender== {{Kalender ihe|1969}} ==Fáádást eres soojijn== {{Commonscat-raddalâs}} ==Käldeeh== {{Käldeeh|sárgáttuvah|käldeeh <!--Nobeleh--> <ref name="np-chem-1969">[https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/1969/summary/ The Nobel Prize in Chemistry 1969]. The Nobel Prize. Čujottum 17.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-lit-1969">[https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1969/summary/ The Nobel Prize in Literature 1969]. The Nobel Prize. Čujottum 17.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-peace-1969">[https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1969/summary/ The Nobel Peace Prize 1969]. The Nobel Prize. Čujottum 17.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-phys-1969">[https://www.nobelprize.org/prizes/physics/1969/summary/ The Nobel Prize in Physics 1969]. The Nobel Prize. Čujottum 17.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-med-1969">[https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1969/summary/ The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1969]. The Nobel Prize. Čujottum 17.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> }} [[Luokka:1969|*]] bvls6jamh48qo0ajtfcnk6tsell7x7e 0 2753 157595 150938 2026-07-02T13:32:46Z Yupik 23 /* Čuákánkiäsuh jieškote-uvlágán suorgijn */ 157595 wikitext text/x-wiki {{Čyeti-iveh|n=19}} '''1976''' ('''MCMLXXVI''') lâi [[kárgámihe]], mii [[gregoriaanlâš kalender]] mield aalgij [[tuorâstâh|tuorâstuv]] já nuuvâi [[vástuppeivi|vástuppeeivi]]. Tot lâi [[1970-loho|1970-lovo]] čiččâd ihe. ==Tábáhtusah== ===Uđđâivemáánu=== * [[uđđâivemáánu 3.]] peeivi &ndash; [[ESČ-sopâmuš]] poođij vuáimán. ===Cuáŋuimáánu=== * [[cuáŋuimáánu 1.]] peeivi – [[Apple]] vuáđudui. ===Syeinimáánu=== * [[syeinimáánu 20.]] peeivi – [[Viking 1]] siäivui [[Mars]] asan. ===[[Tiätuvuárkká:Nobel prize medal.svg|20px]] Nobel-palhâšumeh === * [[Nobel-fyysiikpalhâšume|Fyysiik]] – [[Burton Richter]] já [[Samuel Chao Chung Ting]]<ref name="np-phys-1976"/> * [[Nobel-kemiapalhâšume|Kemia]] – [[William N. Lipscomb]]<ref name="np-chem-1976"/> * [[Nobel-kirjálâšvuotâpalhâšume|Kirjálâšvuotâ]] – [[Saul Bellow]]<ref name="np-lit-1976"/> * [[Nobel-ráávhupalhâšume|Ráávhu]] – [[Betty Williams]] já [[Mairead Corrigan]]<ref name="np-peace-1976"/> * [[Nobel-fysiologia- teikkâ talhâstieđâpalhâšume|Talhâstieđâ]] – [[Baruch S. Blumberg]] já [[D. Carleton Gajdusek]]<ref name="np-med-1976"/> === Čuákánkiäsuh jieškote-uvlágán suorgijn === * [[Ive 1976 sämikielâliih kirjeh|Sämikielâlâš kirjálâšvuotâ ive 1976]] * [[Ive 1976 sämikielâlâš muusik|Sämikielâlâš muusik ive 1976]] ==Šoddâmeh== * [[uđđâivemáánu 2.]] peeivi – [[Paz Vega]], espanjalâš čaittâleijee * [[uđđâivemáánu 4.]] peeivi – [[Sigbjørn Skåden]], sämmilâš kirječällee * [[uđđâivemáánu 21.]] peeivi – [[Lars Eidinger]], [[saksa]]lâš čaittâleijee * [[uđđâivemáánu 27.]] peeivi – [[Jeremy Hansen]], kanadalâš astronaut<ref name="csa">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.asc-csa.gc.ca/eng/astronauts/canadian/active/bio-jeremy-hansen.asp|nommâ=Astronaut Jeremy Hansen's biography|tahhee=|almostittem=Canadian Space Agency|äigimuddo=2009-05-13|čujottum=2023-04-17|ietf-kielâkoodi=en}}</ref> * [[njuhčâmáánu 14.]] peeivi – [[Talant Mamytov]], kirgisialâš politikkár, kiäst šoodâi [[Kirgisia]] v.t. president ive [[2020]] * [[njuhčâmáánu 20.]] peeivi – [[Chester Bennington]], ovtâstumstaatâlâš musikkár ("[[Linkin Park]]") (j. [[2017]]) * [[njuhčâmáánu 29.]] peeivi – [[Fabrizio Brecciaroli]], italialaš diplom-insner, kote lii luuhâm [[anarâškielâ]] [[Oulu ollâopâttâh|Oulu ollâopâttuvvâst]] já parga [[Anarâškielâ servi|Anarâškielâ seervi]] mediapargen * [[cuáŋuimáánu 30.]] peeivi – [[Victor J. Glover]], ovtâstumstaatâlâš astronaut * [[kesimáánu 4.]] peeivi – [[Aleksei Navalnyi]], ryeššilâš oppositiojođetteijee, aktivist já blogicällee (j. [[2024]])<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.britannica.com/biography/Aleksey-Navalny|nommâ=Aleksey Navalny|almostittem=www.britannica.com|äigimuddo=2024-04-24|čujottum=2024-04-27|ietf-kielâkoodi=en}}</ref> * [[syeinimáánu 14.]] peeivi – [[Shabana Rehman]], taažâ stand up&nbsp;-komikkár já čaaitâlmčällee (j. [[2022]])<ref name="nrk-1.15972827">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.nrk.no/norge/shabana-rehman-er-dod-1.15972827|nommâ=Shabana Rehman er død|almostittem=NRK|čujottum=2022-12-30|tahhee=Alnes, Espen já Khorami, Aida|äigimuddo=2022-12-29|kielâ={{no}}}}</ref> * [[syeinimáánu 19.]] peeivi – [[Benedict Cumberbatch]], eŋlandlâš čaittâleijee * [[porgemáánu 9.]] peeivi – [[Audrey Tautou]], ranskalâš čaittâleijee * [[porgemáánu 15.]] peeivi – [[Abiy Ahmed]], ive [[2019]] [[Nobel-ráávhupalhâšume]] finnim etiopialâš politikkár<ref name="np-abiy-2019">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.nobelprize.org/prizes/peace/2019/abiy/facts/ | Nommâ = Abiy Ahmed | Almostittem = nobelprize.org | Čujottum = 27.10.2022 | Kielâ = {{en}}}}</ref> * [[čohčâmáánu 7.]] peeivi – [[Annika Pasanen]], syemmilâš kielâtotkee * [[čohčâmáánu 21.]] peeivi – [[Lela Keburia]], [[georgia]]lâš politikkár * [[skammâmáánu 22.]] peeivi – [[Ville Valo]], syemmilâš lávloo (''[[HIM]]'') * [[skammâmáánu 29.]] peeivi – [[Chadwick Boseman]], ovtâstumstaatâlâš čaittâleijee (j. [[2020]]) ==Jämimeh== * [[uđđâivemáánu 12.]] peeivi – [[Agatha Christie]], [[eŋland]]lâš kirječällee (š. [[1890]])<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.britannica.com/biography/Agatha-Christie|nommâ=Agatha Christie {{!}} Biography, Books, Movies, Poirot, & Facts {{!}} Britannica|almostittem=www.britannica.com|čujottum=2022-11-30|ietf-kielâkoodi=en}}</ref> * [[kuovâmáánu 1.]] peeivi – [[Werner Heisenberg]], ive [[1932]] [[Nobel-fyysiikpalhâšume]] finnim [[saksa]]lâš teoreetlâš fysikkár (š. [[1901]])<ref name="np-heisenberg-1932">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.nobelprize.org/prizes/physics/1932/heisenberg/facts/ | Nommâ = Werner Heisenberg | Almostittem = nobelprize.org | Čujottum = 2024-10-24 | Kielâ = {{en}}}}</ref> * [[vyesimáánu 11.]] peeivi – [[Alvar Aalto]], syemmilâš arkkiteht, hämmejeijee já akateemikkár (š. [[1898]])<ref name="mfafi">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.mfa.fi/kokoelmat/arkkitehdit/alvar-aalto/ | Nommâ = Alvar Aalto | Almostittem = Arkkitehtuurmuseo | Čujottum = 16.6.2022 | Kielâ = {{fi}}}}</ref> * [[vyesimáánu 31.]] peeivi – [[Jacques Monod]], ive [[1965]] [[Nobel-fysiologia- teikkâ talhâstieđâpalhâšume]] finnim ranskalâš totkee (š. [[1910]])<ref name="monod-np-med-1965">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1965/monod/facts/ | Nommâ = Jacques Monod – Facts | Almostittemsaje = NobelPrize.org | Almostittee = Nobel Prize Outreach AB | Čujottum = 23.5.2022 | Kielâ = {{en}}}}</ref> * [[porgemáánu 2.]] peeivi – [[Fritz Lang]], [[Nuorttâriijkâ|nuorttâriijkâlâš]] elleekovestivrejeijee (š. [[1890]]) * [[porgemáánu 25.]] peeivi – [[Eyvind Johnson]], ive [[1974]] [[Nobel-kirjálâšvuotâpalhâšume]] finnim ruátálâš kirječällee (š. [[1900]])<ref name="np-johnson-1974">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1974/johnson/facts/ | Nommâ = Eyvind Johnson | Almostittem = | Almostittemsaje = | Äigimuddo = | Almostittee = nobelprize.org | Čujottum = 28.3.2022 | Kielâ = {{en}}}}</ref> ==Kalender== {{Kalender ihe|1976}} ==Fáádást eres soojijn== {{Commonscat-raddalâs}} ==Käldeeh== {{Käldeeh|sárgáttuvah|käldeeh <!--Nobeleh--> <ref name="np-chem-1976">[https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/1976/summary/ The Nobel Prize in Chemistry 1976]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-lit-1976">[https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1976/summary/ The Nobel Prize in Literature 1976]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-peace-1976">[https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1976/summary/ The Nobel Peace Prize 1976]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-phys-1976">[https://www.nobelprize.org/prizes/physics/1976/summary/ The Nobel Prize in Physics 1976]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-med-1976">[https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1976/summary/ The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1976]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> }} [[Luokka:1976|*]] mup39v6pjdibu9dls0mlug5haba1vs7 0 2773 157587 150941 2026-07-02T13:30:10Z Yupik 23 /* Čuákánkiäsuh jieškote-uvlágán suorgijn */ 157587 wikitext text/x-wiki {{Čyeti-iveh|n=19}} '''1984''' ('''MCMLXXXIV''') lâi [[kárgámihe]], mii [[gregoriaanlâš kalender]] mield aalgij [[pasepeivi|pasepeeivi]] já nuuvâi [[vuossargâ|vuossaargâ]]. Tot lâi [[1980-loho|1980-lovo]] viiđâd ihe. ==Tábáhtusah== ===Roovvâdmáánu=== * [[roovvâdmáánu 4.]] peeivi – [[Egypt lippu|Egypt tááláš lippu]] valdui kiävtun. ===[[Tiätuvuárkká:Nobel prize medal.svg|20px]] Nobel-palhâšumeh === * [[Nobel-fyysiikpalhâšume|Fyysiik]] – [[Carlo Rubbia]] já [[Simon van der Meer]]<ref name="np-phys-1984"/> * [[Nobel-kemiapalhâšume|Kemia]] – [[Robert Bruce Merrifield]]<ref name="np-chem-1984"/> * [[Nobel-kirjálâšvuotâpalhâšume|Kirjálâšvuotâ]] – [[Jaroslav Seifert]]<ref name="np-lit-1984"/> * [[Nobel-ráávhupalhâšume|Ráávhu]] – [[Desmond Mpilo Tutu]]<ref name="np-peace-1984"/> * [[Nobel-fysiologia- teikkâ talhâstieđâpalhâšume|Talhâstieđâ]] – [[Niels K. Jerne]], [[Georges J.F. Köhler]] já [[César Milstein]]<ref name="np-med-1984"/> === Čuákánkiäsuh jieškote-uvlágán suorgijn === * [[Ive 1984 sämikielâliih kirjeh|Sämikielâlâš kirjálâšvuotâ ive 1984]] * [[Ive 1984 sämikielâlâš muusik|Sämikielâlâš muusik ive 1984]] * [[Videospellâihe 1984|Videospeelah ive 1984]] ==Šoddâmeh== * [[uđđâivemáánu 1.]] peivi – [[Mahamat Déby]], [[Tšad]] president * [[uđđâivemáánu 8.]] peeivi – [[Kim Jong-un]], [[Tave-Korea]] alemus hovdâ * [[kuovâmáánu 27.]] peeivi – [[Antti Tuisku]], syemmilâš poplávloo * [[vyesimáánu 14.]] peeivi – [[Mark Zuckerberg]], [[Facebook]] vuáđudeijee * [[roovvâdmáánu 10.]] peeivi – [[Chiaki Kuriyama]], jaapaanlâš čaittâleijee, lávloo já malli * [[skammâmáánu 22.]] peeivi – [[Scarlett Johansson]], ovtâstumstaatâlâš čaittâleijee * [[juovlâmáánu 22.]] peeivi – [[Basshunter|Jonas Altberg]] (Basshunter), ruátálâš lávloo, pyevtitteijee já DJ * [[juovlâmáánu 24.]] peeivi – [[Amoc]], anarâš ráppájeijee ==Jämimeh== * [[njuhčâmáánu 26.]] peeivi – [[Ahmed Sékou Touré]], [[Guinea president|Guinea 1. president]] (iivij 1958–1984) (š. [[1922]]) * [[vyesimáánu 7.]] peeivi – [[Esko Suhonen]], syemmilâš arkkiteht (š. [[1908]])<ref name="mfafi-suhonen">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.mfa.fi/kokoelmat/arkkitehdit/esko-suhonen/ | Nommâ = Esko Suhonen | Almostittem = Arkkitehtuurmuseo | Čujottum = 16.6.2022 | Kielâ = {{fi}}}}</ref> * [[porgemáánu 7.]] peeivi – [[Eva Kuhlefelt-Ekelund]], syemmilâš arkkiteht (š. [[1892]])<ref name="mfafi-kuhlefelt-ekelund">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.mfa.fi/kokoelmat/arkkitehdit/eva-kuhlefelt-ekelund/ | Nommâ = Eva Kuhlefelt-Ekelund | Almostittem = Arkkitehtuurmuseo | Čujottum = 21.6.2022 | Kielâ = {{fi}}}}</ref> * [[roovvâdmáánu 14.]] peeivi – [[Martin Ryle]], ive [[1974]] [[Nobel-fyysiikpalhâšume]] finnim brittilâš radioastronom (š. [[1918]])<ref name="np-ryle-1974">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.nobelprize.org/prizes/physics/1974/ryle/facts/ | Nommâ = Martin Ryle| Almostittem = nobelprize.org | Čujottum = 2024-07-17 | Kielâ = {{en}}}}</ref> * [[roovvâdmáánu 20.]] peeivi – [[Carl Ferdinand Cori]], ive [[1947]] [[Nobel-talhâstieđâpalhâšume]] finnim [[Nuorttâriijkâ-Uŋgar|nuorttâriijkâ-uŋgarlâš]]-[[Ovtâstum staatah|ovtâstumstaatâlâš]] biokemist (š. [[1896]])<ref name="np-cori-cf-1947">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1947/cori-cf/facts/ | Nommâ = Carl Cori | Almostittem = nobelprize.org | Almostittemsaje = | Äigimuddo = | Almostittee = | Čujottum = 11.11.2022 | Kielâ = {{en}}}}</ref> ==Kalender== {{Kalender ihe|1984}} ==Fáádást eres soojijn== {{Commonscat-raddalâs}} ==Käldeeh== {{Käldeeh|sárgáttuvah|käldeeh <!--Nobeleh--> <ref name="np-chem-1984">[https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/1984/summary/ The Nobel Prize in Chemistry 1984]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-lit-1984">[https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1984/summary/ The Nobel Prize in Literature 1984]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-peace-1984">[https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1984/summary/ The Nobel Peace Prize 1984]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-phys-1984">[https://www.nobelprize.org/prizes/physics/1984/summary/ The Nobel Prize in Physics 1984]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-med-1984">[https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1984/summary/ The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1984]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> }} [[Luokka:1984|*]] 0i1zoty6itfo5cxzdd8vny3dkfsy2t2 0 2777 157582 154970 2026-07-02T13:28:11Z Yupik 23 * [[Ive 1989 sämikielâlâš muusik|Sämikielâlâš muusik ive 1989]] 157582 wikitext text/x-wiki {{Čyeti-iveh|n=19}} '''1989''' ('''MCMLXXXIX''') lâi normaalihe, mon älgim- já nuuhâmpeivin lâi [[gregoriaanlâš kalender]] mield [[pasepeivi]]. Tot lâi [[1980-loho|1980-lovo]] majemuš ihe. ==Tábáhtusah== ===Kuovâmáánu=== * [[kuovâmáánu 5.]] peeivi – [[Timo Pusa]] vuoitij [[Runeberg-palhâšume]] kirjestis ''Tatuoitu sydän''.<ref name="hs-2000003560672">[https://www.hs.fi/ihmiset/art-2000003560672.html Kirjailija Timo Pusa Suolan maun, meren ja Kotkan kuvaaja]. Helsingin Sanomat. 14.9.1996. Čujottum 10.2.2021 <small>(suomâkielân)</small></ref> ===Cuáŋuimáánu=== * [[cuáŋuimáánu 2.]] peeivi – [[Asus|Asus Computer Inc.]] vuáđudui. ===Roovvâdmáánu=== * [[roovvâdmáánu 9.]] peeivi – [[Sämitigge (Taažâ)|Taažâ Sämitigge]] vuáđudui. ===Juovlâmáánu=== * [[juovlâmáánu 17.]] peeivi – [[Simpsoneh|Simpsonij]] vuosmuu uási ''Simpsons Roasting on an Open Fire'' čaittii [[Ovtâstum staatah|Ovtâstum staatâin]]. ===[[Tiätuvuárkká:Nobel prize medal.svg|20px]] Nobel-palhâšumeh === * [[Nobel-fyysiikpalhâšume|Fyysiik]] – [[Norman F. Ramsey]], [[Hans G. Dehmelt]] já [[Wolfgang Paul]]<ref name="np-phys-1989"/> * [[Nobel-kemiapalhâšume|Kemia]] – [[Sidney Altman]] já [[Thomas Cech|Thomas R. Cech]]<ref name="np-chem-1989"/> * [[Nobel-kirjálâšvuotâpalhâšume|Kirjálâšvuotâ]] – [[Camilo José Cela]]<ref name="np-lit-1989"/> * [[Nobel-ráávhupalhâšume|Ráávhu]] – [[14. Dalai Lama (Tenzin Gyatso)]]<ref name="np-peace-1989"/> * [[Nobel-fysiologia- teikkâ talhâstieđâpalhâšume|Talhâstieđâ]] – [[J. Michael Bishop]] já [[Harold E. Varmus]]<ref name="np-med-1989"/> === Čuákánkiäsuh jieškote-uvlágán suorgijn === * [[Ive 1989 sämikielâliih kirjeh|Sämikielâlâš kirjálâšvuotâ ive 1989]] * [[Ive 1989 sämikielâlâš muusik|Sämikielâlâš muusik ive 1989]] * [[Videospellâihe 1989|Videospeelah ive 1989]] ==Šoddâmeh== * [[kuovâmáánu 21.]] peeivi – [[Corbin Bleu]], ovtâstumstaatâlâš čaittâleijee * [[cuáŋuimáánu 9.]] peeivi – [[Caroline Johansson Kuhmunen]], sämmilâš musikkár já čaittâleijee * [[vyesimáánu 15.]] peeivi – [[Johan Ivvár Gaup]], orjâlâš pajeolmooš, moottorkiälkkávyeijee já jyeigee * [[syeinimáánu 23.]] peeivi – [[Daniel Radcliffe]], eŋlandlâš čaittâleijee ("[[Harry Potter]]") * [[čohčâmáánu 19.]] peeivi – [[Lorenza Izzo]], chilelâš čaittâleijee já malli ==Jämimeh== * [[uđđâivemáánu 23.]] peeivi – [[Salvador Dalí]], espanjalâš máálájeijee, koveverree já elleekovekietâčällee (š. [[1904]]) * [[njuhčâmáánu 19.]] peeivi – [[Daphne du Maurier]], eŋlandlâš kirječällee (š. [[1907]]) * [[cuáŋuimáánu 30.]] peeivi – [[Sergio Leone]], italialâš elleekovestivrejeijee (š. [[1929]]) * [[syeinimáánu 9.]] peeivi – [[Erich von Ungern-Sternberg]], syemmilâš arkkiteht (š. [[1910]])<ref name="mfafi-ungern-sternberg">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.mfa.fi/kokoelmat/arkkitehdit/erich-ungern-sternberg/ | Nommâ = Erich Ungern-Sternberg | Almostittem = Arkkitehtuurmuseo | Čujottum = 21.6.2022 | Kielâ = {{fi}}}}</ref> * [[roovvâdmáánu 6.]] peeivi – [[Bette Davis]], ovtâstumstaatâlâš čaittâleijee (š. [[1908]]) * [[juovlâmáánu 22.]] peeivi – [[Samuel Beckett]], ive [[1969]] [[Nobel-kirjálâšvuotâpalhâšume]] finnim irlandlâš kirječällee (š. [[1906]])<ref name="np-beckett-1969">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1969/beckett/facts/ | Nommâ = Samuel Beckett | Almostittem = nobelprize.org | Čujottum = 28.10.2022 | Kielâ = {{en}}}}</ref> ==Kalender== {{Kalender ihe|1989}} ==Fáádást eres soojijn== {{Commonscat-raddalâs}} ==Käldeeh== {{Käldeeh|sárgáttuvah|käldeeh <!--Nobeleh--> <ref name="np-chem-1989">[https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/1989/summary/ The Nobel Prize in Chemistry 1989]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-lit-1989">[https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1989/summary/ The Nobel Prize in Literature 1989]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-peace-1989">[https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1989/summary/ The Nobel Peace Prize 1989]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-phys-1989">[https://www.nobelprize.org/prizes/physics/1989/summary/ The Nobel Prize in Physics 1989]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-med-1989">[https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1989/summary/ The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1989]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> }} [[Luokka:1989|*]] 7o455u2wba64zz7p8bwvsvc4byiz096 0 2785 157609 154964 2026-07-02T13:39:05Z Yupik 23 /* 20px Nobel-palhâšumeh */ 157609 wikitext text/x-wiki {{Čyeti-iveh|n=19}} '''1961''' ('''MCMLXI''') lâi normaalihe, mon älgim- já nuuhâmpeivin lâi [[gregoriaanlâš kalender]] mield [[pasepeivi]]. Tot lâi [[1960-loho|1960-lovo]] nubbe ihe. ==Tábáhtusah== ===[[Tiätuvuárkká:Nobel prize medal.svg|20px]] Nobel-palhâšumeh === * [[Nobel-fyysiikpalhâšume|Fyysiik]] – [[Robert Hofstadter]] já [[Rudolf Mössbauer]]<ref name="np-phys-1961"/> * [[Nobel-kemiapalhâšume|Kemia]] – [[Melvin Calvin]]<ref name="np-chem-1961"/> * [[Nobel-kirjálâšvuotâpalhâšume|Kirjálâšvuotâ]] – [[Ivo Andrić]]<ref name="np-lit-1961"/> * [[Nobel-ráávhupalhâšume|Ráávhu]] – [[Dag Hammarskjöld]]<ref name="np-peace-1961"/> * [[Nobel-fysiologia- teikkâ talhâstieđâpalhâšume|Talhâstieđâ]] – [[Georg von Békésy]]<ref name="np-med-1961"/> === Čuákánkiäsuh jieškote-uvlágán suorgijn === * [[Ive 1961 sämikielâliih kirjeh|Sämikielâlâš kirjálâšvuotâ ive 1961]] ==Šoddâmeh== * [[uđđâivemáánu 24.]] peeivi – [[Nikolai Abramov]], vepsálâš tihtâčällee (j. [[2016]]) * [[uđđâivemáánu 26.]] peeivi – [[Wayne Gretzky]], [[kanada]]lâš jieŋâskiärruspellee * [[kuovâmáánu 2.]] peeivi – [[Abraham Iyambo]], [[namibia]]lâš politikkár já minister (j. [[2013]]) * [[kuovâmáánu 20.]] peeivi – [[Jan Skoglund Paltto]], orjâlâš áámmátgolfspellee, toimâtteijee, pedagog já finnodâholmooš (ABC-Company E-skuvla AS) * [[kuovâmáánu 26.]] peeivi – [[Monika Fagerholm]], suomâruátálâš kirječällee * [[syeinimáánu 1.]] peeivi – [[Diana Spencer]], Wales prinses (j. [[1997]])<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.britannica.com/biography/Diana-princess-of-Wales|nommâ=Diana, princess of Wales|almostittem=www.britannica.com|čujottum=2023-04-20|ietf-kielâkoodi=en}}</ref> * [[syeinimáánu 23.]] peeivi – [[Martin Gore]], eŋlandlâš musikkár ([[Depeche Mode]]) * syeinimáánu 23. peeivi – [[Woody Harrelson]], ovtâstumstaatâlâš čaittâleijee * [[porgemáánu 4.]] peeivi – [[Barack Obama]], ovtâstumstaatâlâš politikkár, [[Ovtâstum staatâi president|Ovtâstum staatâi 44. president]] já ive [[2009]] Nobel-ráávhupalhâšume vyeittee * [[roovvâdmáánu 28.]] peeivi – [[Aino Lepik von Wirén]], eestilâš juuriist, staatâolmooš já diplomaat * [[roovvâdmáánu 31.]] peeivi – [[Peter Jackson]], [[Uđđâ-Seeland|uđđâseelandlâš]] stivrejeijee, pyevtitteijee já čällee * [[juovlâmáánu 19.]] peeivi – [[Eric Allin Cornell]], ive [[2001]] [[Nobel-fyysiikpalhâšume]] finnim ovtâstumstaatâlâš fysikkár<ref name="np-cornell-2001">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.nobelprize.org/prizes/physics/2001/cornell/facts/ | Nommâ = Eric Cornell | Almostittem = nobelprize.org | Čujottum = 2025-05-02 | Kielâ = {{en}}}}</ref> * [[juovlâmáánu 24.]] peeivi – [[İlham Əliyev]], [[azerbaidžan]]lâš politikkár já [[Azerbaidžan president|Azerbaidžan täsivääldi 4. president]] ==Jämimeh== * [[uđđâivemáánu 4.]] peeivi – [[Erwin Schrödinger]], ive [[1933]] [[Nobel-fyysiikpalhâšume]] finnim nuorttâriijkâlâš fysikkár (š. [[1887]])<ref name="np-schrodinger-1933">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.nobelprize.org/prizes/physics/1933/schrodinger/facts/ | Nommâ = Erwin Schrödinger | Almostittem = nobelprize.org | Čujottum = 28.10.2022 | Kielâ = {{en}}}}</ref> * [[uđđâivemáánu 9.]] peeivi – [[Emily Greene Balch]], ive [[1946]] [[Nobel-ráávhupalhâšume]] finnim ovtâstumstaatâlâš kirječällee já pasifist (š. [[1867]])<ref name="np-balch-1946">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1946/balch/facts/ | Nommâ = Emily Greene Balch | Almostittem = nobelprize.org | Čujottum = 2024-10-23 | Kielâ = {{en}}}}</ref> * [[syeinimáánu 2.]] peeivi – [[Ernest Hemingway]], ive [[1954]] [[Nobel-kirjálâšvuotâpalhâšume]] finnim ovtâstumstaatâlâš kirječällee (š. [[1899]])<ref name="np-hemingway-1954">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1954/hemingway/facts/ | Nommâ = Ernest Hemingway | Almostittem = nobelprize.org | Čujottum = 2024-10-23 | Kielâ = {{en}}}}</ref> * [[čohčâmáánu 1.]] peeivi – [[Eero Saarinen]], syemmilâš arkkiteht (š. [[1910]])<ref name="mfafi-eero-saarinen">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.mfa.fi/kokoelmat/arkkitehdit/eero-saarinen/ | Nommâ = Eero Saarinen | Almostittem = Arkkitehtuurmuseo | Čujottum = 16.6.2022 | Kielâ = {{fi}}}}</ref> * [[čohčâmáánu 18.]] peeivi – [[Dag Hammarskjöld]], ruátálâš diplomaat, [[Ovtâstum aalmugij uáivičällee|Ovtâstum aalmugij 2. uáivičällee]] já ive 1961 [[Nobel-ráávhupalhâšume]] vyeittee<ref name="np-peace-1961"/> (š. [[1905]]) ==Kalender== {{Kalender ihe|1961}} ==Fáádást eres soojijn== {{Commonscat-raddalâs}} ==Käldeeh== {{Käldeeh|sárgáttuvah|käldeeh <!--Nobeleh--> <ref name="np-chem-1961">[https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/1961/summary/ The Nobel Prize in Chemistry 1961]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-lit-1961">[https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1961/summary/ The Nobel Prize in Literature 1961]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-peace-1961">[https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1961/summary/ The Nobel Peace Prize 1961]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-phys-1961">[https://www.nobelprize.org/prizes/physics/1961/summary/ The Nobel Prize in Physics 1961]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-med-1961">[https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1961/summary/ The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1961]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> }} [[Luokka:1961|*]] 0au6ajz4p9b750ub77t8922nl00brrf 0 2805 157599 151010 2026-07-02T13:34:15Z Yupik 23 /* 20px Nobel-palhâšumeh */ 157599 wikitext text/x-wiki {{Čyeti-iveh|n=19}} '''1972''' ('''MCMLXXII''') lâi [[kárgámihe]], mii [[gregoriaanlâš kalender]] mield aalgij [[lávurdâh|lávurduv]] já nuuvâi [[pasepeivi|pasepeeivi]]. Tot lâi [[1970-loho|1970-lovo]] kuálmád ihe. ==Tábáhtusah== ===Uđđâivemáánu=== * [[uđđâivemáánu 1.]] peeivi – [[Espoo]], [[Kauniainen|Kauniaisii]] já [[Kankaanpää]] [[kävppikieldâ]]in šoddii [[kaavpug]]eh. [[Huittinen|Huittisii]], [[Kokemäki]] já [[Parkano]] [[kieldâ]]in šoddii [[kaavpug]]eh. Helsig táálunkieldâst šoodâi [[Vantaa]] kävppikieldâ. * [[uđđâivemáánu 2.]] peeivi – [[Suomâ]]st algii ovdiláigásiih [[Ovdâskoddevaaljah 1972|ovdâskoddevaaljah]]. * [[uđđâivemáánu 14.]] peeivi – [[Tanska prinses Margrethe]] šoodâi [[Listo Tanska haldâšeijein|Tanska roonnigin]].<ref name="bbc-67854395">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.bbc.com/news/world-europe-67854395|nommâ=Queen Margrethe II: Danish monarch announces abdication live on TV|almostittem=BBC News|čujottum=2023-12-31|tahhee=Howard, Jacqueline já Slow, Oliver|äigimuddo=2023-12-31|kielâ={{en}}}}</ref> ===Juovlâmáánu=== * [[juovlâmáánu 7.]] peeivi – [[Apollo 17]] -mánudâškirdemmätki aalgij. * [[juovlâmáánu 11.]] peeivi – [[Apollo 17]] siäivui [[Mánudâš|Mánudáá]] asan.<ref name="nasa-a17">Williams, David R [https://web.archive.org/web/20210417165749/https://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/lunar/apollo17info.html Apollo 17]. NASA. 23.11.2018 Čujottum 10.12.2020 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> * [[juovlâmáánu 19.]] peeivi – [[Apollo 17]] maacâi [[Eennâmpállu|Enâmân]]. ===[[Tiätuvuárkká:Nobel prize medal.svg|20px]] Nobel-palhâšumeh === * [[Nobel-fyysiikpalhâšume|Fyysiik]] – [[John Bardeen]], [[Leon Cooper]] já [[John Schrieffer]]<ref name="np-phys-1972"/> * [[Nobel-kemiapalhâšume|Kemia]] – [[Christian Anfinsen]], [[Stanford Moore]] já [[William Howard Stein]]<ref name="np-chem-1972"/> * [[Nobel-kirjálâšvuotâpalhâšume|Kirjálâšvuotâ]] – [[Heinrich Böll]]<ref name="np-lit-1972"/> * [[Nobel-ráávhupalhâšume|Ráávhu]] – ij kihheen<ref name="np-peace-1972"/> * [[Nobel-fysiologia- teikkâ talhâstieđâpalhâšume|Talhâstieđâ]] – [[Gerald Edelman]] já [[Rodney R. Porter]]<ref name="np-med-1972"/> === Čuákánkiäsuh jieškote-uvlágán suorgijn === * [[Ive 1972 sämikielâliih kirjeh|Sämikielâlâš kirjálâšvuotâ ive 1972]] * [[Ive 1972 sämikielâlâš muusik|Sämikielâlâš muusik ive 1972]] ==Šoddâmeh== * [[kuovâmáánu 1.]] peeivi – [[Leymah Gbowee]], ive [[2011]] [[Nobel-ráávhupalhâšume]] finnim [[liberia]]lâš ráávhuaktivist<ref name="np-gbowee-2011">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.nobelprize.org/prizes/peace/2011/gbowee/facts/ | Nommâ = Leymah Gbowee | Almostittem = nobelprize.org | Čujottum = 2024-10-24 | Kielâ = {{en}}}}</ref> * [[cuáŋuimáánu 20.]] peeivi – [[Giga Bokeria]], [[georgia]]lâš politikkár * [[cuáŋuimáánu 21.]] peeivi – [[Narges Mohammadi]], iranlâš olmoošvuoigâdvuotâpiälušteijee<ref name="np-peace-2023-mohammadi">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.nobelprize.org/prizes/peace/2023/mohammadi/facts/ | Nommâ = Narges Mohammadi | Čujottum = 6.10.2023 | Kielâ = {{en}}}}</ref> * [[syeinimáánu 23.]] peeivi – [[Marlon Wayans]], ovtâstumstaatâlâš čaittâleijee, pyevtitteijee, komikkár, kietâčällee já elleekovestivrejeijee * [[porgemáánu 2.]] peeivi – [[Justyna Steczkowska]], puolalâš lávloo-laavlârähtee<ref name="justyna-bio-dob">{{Nettikäldee|čujottâs=https://justynasteczkowska.pl/en/bio/|nommâ=Biography|almostittem=Justyna Steczkowska|čujottum=2025-05-11|kielâ={{en}}}}</ref> * [[porgemáánu 6.]] peeivi – [[Geri Halliwell]], brittilâš pop-lávloo ("[[Spice Girls]]") * [[porgemáánu 18.]] peeivi – [[Pigga Keskitalo]], sämmilâš máttáátteijee, totkee já [[Sämitigge (Suomâ)|sämitiggeaairâs]] * [[roovvâdmáánu 7.]] peeivi – [[Eminem]], ovtâstumstaatâlâš ráppájeijee, pyevtitteijee já čaittâleijee * [[juovlâmáánu 6.]] peeivi – [[Katja Gauriloff]], nuorttâlâš dokumentelleekovestivrejeijee já elleekovestivrejeijee ==Jämimeh== * [[uđđâivemáánu 1.]] peeivi – [[Maurice Chevalier]], [[ranska]]lâš čaittâleijee já lávloo (š. [[1888]]) * [[uđđâivemáánu 3.]] peeivi – [[Mohan Rakesh]], indialâš kirječällee já čaaitâlmčällee (š. [[1925]]) * [[kuovâmáánu 20.]] peeivi – [[Maria Goeppert-Mayer]], ive [[1963]] [[Nobel-fyysiikpalhâšume]] finnim saksalâš-ovtâstumstaatâlâš fysikkár (š. [[1906]])<ref name="np-mayer-1963">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.nobelprize.org/prizes/physics/1963/mayer/facts/ | Nommâ = Maria Goeppert Mayer | Almostittem = nobelprize.org | Čujottum = 23.7.2021 | Kielâ = {{en}}}}</ref> * [[cuáŋuimáánu 27.]] peeivi – [[Kwame Nkrumah]], [[ghana]]lâš politikkár sehe [[Ghana president|Ghana 1. president]] já [[Ghana uáiviminister|1. uáiviminister]] (š. [[1909]]) * [[cuáŋuimáánu 29.]] peeivi – [[Aarne Hytönen]], syemmilâš arkkiteht (š. [[1901]])<ref name="mfafi-hytönen">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.mfa.fi/kokoelmat/arkkitehdit/aarne-hytonen/ | Nommâ = Aarne Hytönen | Almostittem = Arkkitehtuurmuseo | Čujottum = 16.6.2022 | Kielâ = {{fi}}}}</ref> * [[porgemáánu 11.]] peeivi – [[Max Theiler]], ive [[1951]] [[Nobel-fysiologia- teikkâ talhâstieđâpalhâšume]] finnim maadâafriklâš-ovtâstumstaatâlâš virolog já tuáhtár (š. [[1899]])<ref name="np-theiler-1951">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1951/theiler/facts/ | Nommâ = Max Theiler | Almostittem = nobelprize.org | Čujottum = 2024-10-24 | Kielâ = {{en}}}}</ref> * [[juovlâmáánu 27.]] peeivi – [[Lester B. Pearson]], ive [[1957]] [[Nobel-kirjálâšvuotâpalhâšume]] finnim [[kanada]]lâš diplomaat já politikkár (š. [[1897]])<ref name="np-pearson-1957">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1957/pearson/facts/ | Nommâ = Lester Bowles Pearson | Almostittem = nobelprize.org | Čujottum = 2024-10-24 | Kielâ = {{en}}}}</ref> ==Kalender== {{Kalender ihe|1972}} ==Fáádást eres soojijn== {{Commonscat-raddalâs}} ==Käldeeh== {{Käldeeh|sárgáttuvah|käldeeh <!--Nobeleh--> <ref name="np-chem-1972">[https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/1972/summary/ The Nobel Prize in Chemistry 1972]. The Nobel Prize. Čujottum 17.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-lit-1972">[https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1972/summary/ The Nobel Prize in Literature 1972]. The Nobel Prize. Čujottum 17.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-peace-1972">[https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1972/summary/ The Nobel Peace Prize 1972]. The Nobel Prize. Čujottum 17.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-phys-1972">[https://www.nobelprize.org/prizes/physics/1972/summary/ The Nobel Prize in Physics 1972]. The Nobel Prize. Čujottum 17.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-med-1972">[https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1972/summary/ The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1972]. The Nobel Prize. Čujottum 17.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> }} [[Luokka:1972|*]] ehi58czwb9irlgfsebsxi66g64m8g81 0 2834 157603 154965 2026-07-02T13:37:39Z Yupik 23 /* 20px Nobel-palhâšumeh */ 157603 wikitext text/x-wiki {{Čyeti-iveh|n=19}} '''1967''' ('''MCMLXVII''') lâi normaalihe, mon älgim- já nuuhâmpeivin lâi [[gregoriaanlâš kalender]] mield [[pasepeivi]]. Tot lâi [[1960-loho|1960-lovo]] káávcád ihe. ==Tábáhtusah== ===[[Tiätuvuárkká:Nobel prize medal.svg|20px]] Nobel-palhâšumeh === * [[Nobel-fyysiikpalhâšume|Fyysiik]] – [[Hans Bethe]]<ref name="np-phys-1967"/> * [[Nobel-kemiapalhâšume|Kemia]] – [[Manfred Eigen]], [[Ronald Norrish]] já [[George Porter]]<ref name="np-chem-1967"/> * [[Nobel-kirjálâšvuotâpalhâšume|Kirjálâšvuotâ]] – [[Miguel Ángel Asturias]]<ref name="np-lit-1967"/> * [[Nobel-ráávhupalhâšume|Ráávhu]] – ij kihheen<ref name="np-peace-1967"/> * [[Nobel-fysiologia- teikkâ talhâstieđâpalhâšume|Talhâstieđâ]] – [[Ragnar Granit]], [[Haldan Keffer Hartline]] já [[George Wald]]<ref name="np-med-1967"/> === Čuákánkiäsuh jieškote-uvlágán suorgijn === * [[Ive 1967 sämikielâliih kirjeh|Sämikielâlâš kirjálâšvuotâ ive 1967]] ==Šoddâmeh== * [[uđđâivemáánu 23.]] peeivi – [[Magdalena Andersson]], ruátálâš politikkár * [[uđđâivemáánu 23.]] peeivi – [[Robert Golob]], slovenialâš šleđgâinsner, finnodâholmooš já politikkár * [[uđđâivemáánu 24.]] peeivi – [[Phil LaMarr]], ovtâstumstaatâlâš čaittâleijee * [[kuovâmáánu 10.]] peeivi – [[Laura Dern]], ovtâstumstaatâlâš čaittâleijee * [[kuovâmáánu 21.]] peeivi – [[Sari Essayah]], syemmilâš politikkár<ref>{{Kirjekäldee|Tahhee=Paavilainen, Ulla (uáivitoim.)|Nommâ=Kuka kukin on: Henkilötietoja nykypolven suomalaisista 2015|Ihe=2014|Sijđo=109|Almostittemsaje=Helsinki|Almostittee=Otava|Tubdâldâs=ISBN 978-951-1-28228-0}}</ref> * [[kuovâmáánu 24.]] peeivi – [[Brian Schmidt]], ive [[2011]] [[Nobel-fyysiikpalhâšume]] finnim australialâš-ovtâstumstaatâlâš astrofysikkár<ref name="np-schmidt-2011">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.nobelprize.org/prizes/physics/2011/schmidt/facts/ | Nommâ = Brian P. Schmidt | Almostittem = nobelprize.org | Čujottum = 2025-05-03 | Kielâ = {{en}}}}</ref> * [[njuhčâmáánu 9.]] peeivi – [[Siri Broch Johansen]], orjâlâš-taažâ kirječällee, lávloo, čaittâleijee já kielâpargee<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://snl.no/Siri_Broch_Johansen|nommâ=Siri Broch Johansen|almostittem=Store norske leksikon|čujottum=2024-03-26|tahhee=[[Sigbjørn Skåden|Skåden, Sigbjørn]] já [[Lill Tove Fredriksen|Fredriksen, Lill Tove]]|äigimuddo=2024-02-28|kielâ={{nb}}}}</ref> * [[kesimáánu 20.]] peeivi – [[Nicole Kidman]], australialâš-ovtâstumstaatâlâš čaittâleijee<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.britannica.com/biography/Nicole-Kidman|nommâ=Nicole Kidman {{!}} Biography, Movies, TV Shows, & Facts {{!}} Britannica|almostittem=www.britannica.com|čujottum=2023-02-05|ietf-kielâkoodi=en}}</ref> * [[syeinimáánu 20.]] peeivi – [[Giorgi Kvirikašvili]], [[georgia]]lâš politikkár já [[Georgia uáiviminister|Georgia 12. uáiviminister]] * [[syeinimáánu 25.]] peeivi – [[Jaakko Saariluoma]], syemmilâš stand up&nbsp;-komikkár, jođetteijee, čaittâleijee, kietâčällee já stivrejeijee * [[syeinimáánu 30.]] peeivi – [[A. W. Yrjänä]], syemmilâš tihtâčällee já lávloo (''[[CMX]]'') * [[porgemáánu 9.]] peeivi – [[Márjá-Liisá Olthuis]], anarâš kielâtieđâldeijee já kielâtotkee * [[roovvâdmáánu 7.]] peeivi – [[Toni Braxton]], ovtâstumstaatâlâš lávloo * [[roovvâdmáánu 10.]] peeivi – [[Gavin Newsom]], ovtâstumstaatâlâš politikkár * [[roovvâdmáánu 28.]] peeivi – [[Julia Roberts]], ovtâstumstaatâlâš čaittâleijee * [[juovlâmáánu 21.]] peeivi – [[Mikheil Saakašvili]], [[georgia]]lâš äššivyeijee, politikkár já [[Georgia president|Georgia 3. president]] iivij 2004&ndash;2007 já 2008&ndash;2013 ==Jämimeh== * [[njuhčâmáánu 27.]] peeivi – [[Jaroslav Heyrovský]], ive [[1959]] [[Nobel-kemiapalhâšume]] finnim [[čekki]]lâš kemist (š. [[1890]])<ref name="np-heyrovsky-1959">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/1959/heyrovsky/facts/ | Nommâ = Jaroslav Heyrovsky | Almostittem = nobelprize.org | Čujottum = 18.11.2022 | Kielâ = {{en}}}}</ref> * [[vyesimáánu 6.]] peeivi – [[Zhou Zuoren]], [[kiina]]lâš kirječällee, esseečällee já jurgâleijee (š. [[1885]]) * [[kesimáánu 12.]] peeivi – [[Elias Paalanen]], syemmilâš arkkiteht (š. [[1884]])<ref name="mfafi-paalanen">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.mfa.fi/kokoelmat/arkkitehdit/elias-paalanen/ | Nommâ = Elias Paalanen | Almostittem = Arkkitehtuurmuseo | Čujottum = 21.6.2022 | Kielâ = {{fi}}}}</ref> * [[syeinimáánu 8.]] peeivi – [[Vivien Leigh]], brittilâš čaittâleijee (š. [[1913]]) * [[syeinimáánu 21.]] peeivi – [[Albert Luthuli]], ive [[1960]] [[Nobel-ráávhupalhâšume]] finnim maadâafriklâš politikkár (š. [[1898]])<ref name="np-luthuli-1960">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1960/lutuli/facts/ | Nommâ = Albert Lutuli | Almostittem = nobelprize.org | Čujottum = 18.11.2022 | Kielâ = {{en}}}}</ref> * [[syeinimáánu 22.]] peeivi – [[Carl Sandburg]], ovtâstumstaatâlâš tihtâčällee já historjistee (š. [[1878]]) * [[roovvâdmáánu 7.]] peeivi – [[Norman Angell]], ive [[1933]] [[Nobel-ráávhupalhâšume]] finnim [[eŋland]]lâš kirječällee já oovdiš aalmugovdâsteijee (š. [[1872]])<ref name="np-angell-1933">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1933/angell/facts/ | Nommâ = Sir Norman Angell | Almostittem = nobelprize.org | Čujottum = 18.11.2022 | Kielâ = {{en}}}}</ref> ==Kalender== {{Kalender ihe|1967}} ==Fáádást eres soojijn== {{Commonscat-raddalâs}} ==Käldeeh== {{Käldeeh|sárgáttuvah|käldeeh <!--Nobeleh--> <ref name="np-chem-1967">[https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/1967/summary/ The Nobel Prize in Chemistry 1967]. The Nobel Prize. Čujottum 17.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-lit-1967">[https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1967/summary/ The Nobel Prize in Literature 1967]. The Nobel Prize. Čujottum 17.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-peace-1967">[https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1967/summary/ The Nobel Peace Prize 1967]. The Nobel Prize. Čujottum 17.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-phys-1967">[https://www.nobelprize.org/prizes/physics/1967/summary/ The Nobel Prize in Physics 1967]. The Nobel Prize. Čujottum 17.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-med-1967">[https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1967/summary/ The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1967]. The Nobel Prize. Čujottum 17.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> }} [[Luokka:1967|*]] 792uhrbgwu9twqp0tjr1qamg9gv7lsz 0 2859 157607 151002 2026-07-02T13:38:51Z Yupik 23 /* 20px Nobel-palhâšumeh */ 157607 wikitext text/x-wiki {{Čyeti-iveh|n=19}} '''1963''' ('''MCMLXIII''') lâi normaalihe, mon älgim- já nuuhâmpeivin lâi [[gregoriaanlâš kalender]] mield [[majebargâ]]. Tot lâi [[1960-loho|1960-lovo]] niäljád ihe. ==Tábáhtusah== ===Tärhis peivimeeri ij tiäđust=== * [[Siida]] olgomuseo lekkui keessiv. ===[[Tiätuvuárkká:Nobel prize medal.svg|20px]] Nobel-palhâšumeh === * [[Nobel-fyysiikpalhâšume|Fyysiik]] – [[Eugene Wigner]], [[Maria Goeppert-Mayer]] já [[Johannes Jensen]]<ref name="np-phys-1963"/> * [[Nobel-kemiapalhâšume|Kemia]] – [[Karl Ziegler]] já [[Giulio Natta]]<ref name="np-chem-1963"/> * [[Nobel-kirjálâšvuotâpalhâšume|Kirjálâšvuotâ]] – [[Giorgos Seferis]]<ref name="np-lit-1963"/> * [[Nobel-ráávhupalhâšume|Ráávhu]] – [[Ruopsis Ristâ|Aalmugijkoskâsâš Ruopsis Ristâ]]<ref name="np-peace-1963"/> * [[Nobel-fysiologia- teikkâ talhâstieđâpalhâšume|Talhâstieđâ]] – Sir [[John Eccles]], [[Alan Hodgkin]] já [[Andrew Huxley]]<ref name="np-med-1963"/> === Čuákánkiäsuh jieškote-uvlágán suorgijn === * [[Ive 1963 sämikielâliih kirjeh|Sämikielâlâš kirjálâšvuotâ ive 1963]] ==Šoddâmeh== * [[uđđâivemáánu 4.]] peeivi – [[Till Lindemann]], [[saksa]]lâš lávloo (''[[Rammstein]]'') * [[uđđâivemáánu 4.]] peeivi – [[May-Britt Moser]], ive [[2014]] [[Nobel-talhâstieđâpalhâšume]] finnim taažâ neurotiettee<ref name="np-mb-moser-2014">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2014/may-britt-moser/facts/ | Nommâ = May-Britt Moser | Almostittem = nobelprize.org | Čujottum = 1.1.2023 | Kielâ = {{en}}}}</ref> * [[uđđâivemáánu 26.]] peeivi – [[Andrew Ridgeley]], [[eŋland]]lâš lávloo, laavlârähtee já pyevtitteijee (''[[Wham!]]'') * [[njuhčâmáánu 27.]] peeivi – [[Quentin Tarantino]], ovtâstumstaatâlâš stivrejeijee, pyevtitteijee, čällee já čaittâleijee * [[kesimáánu 25.]] peeivi – [[George Michael]], [[eŋland]]lâš poplávloo, laavlârähtee, pyevtitteijee já filantropist (''[[Wham!]]'') (j. [[2016]]) * [[syeinimáánu 17.]] peeivi – [[Matti Nykänen]], syemmilâš luákkánjuškejeijee, kii vuoitij olympialijd neljii (j. [[2019]]) * [[syeinimáánu 20.]] peeivi – [[Frank Whaley]], ovtâstumstaatâlâš čaittâleijee, čällee já stivrejeijee * [[porgemáánu 1.]] peeivi – [[Coolio]], ovtâstumstaatâlâš ráppájeijee (j. [[2022]]) * [[roovvâdmáánu 28.]] peeivi – [[Eros Ramazzotti]], italialâš pop-lávloo já laavlârähtee * [[juovlâmáánu 12.]] peeivi – [[Julduz Usmonova]], [[uzbekistan]]lâš lávloo já čaittâleijee * [[juovlâmáánu 18.]] peeivi – [[Brad Pitt]], ovtâstumstaatâlâš čaittâleijee já pyevtitteijee ==Jämimeh== * [[uđđâivemáánu 13.]] peeivi – [[Sylvanus Olympio]], [[togo]]lâš politikkár já [[Togo president|Togo 1. president]] (š. [[1902]]) * [[roovvâdmáánu 10.]] peeivi – [[Édith Piaf]], [[ranska]]lâš lávloo (š. [[1915]]) * [[skammâmáánu 22.]] peeivi – [[Aldous Huxley]], [[eŋland]]lâš kirječällee (š. [[1894]]) * skammâmáánu 22. peeivi – [[John F. Kennedy]], ovtâstumstaatâlâš politikkár já [[Ovtâstum staatâi president|Ovtâstum staatâi 35. president]] (š. [[1917]]) * skammâmáánu 22. peeivi – [[C. S. Lewis]], brittilâš kirječällee (š. [[1898]]) * [[juovlâmáánu 12.]] peeivi – [[Yasujirō Ozu]], [[jaapaan]]lâš elleekovestivrejeijee já kietâčällee (š. [[1903]]) ==Kalender== {{Kalender ihe|1963}} ==Fáádást eres soojijn== {{Commonscat-raddalâs}} ==Käldeeh== {{Käldeeh|sárgáttuvah|käldeeh <!--Nobeleh--> <ref name="np-chem-1963">[https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/1963/summary/ The Nobel Prize in Chemistry 1963]. The Nobel Prize. Čujottum 17.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-lit-1963">[https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1963/summary/ The Nobel Prize in Literature 1963]. The Nobel Prize. Čujottum 17.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-peace-1963">[https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1963/summary/ The Nobel Peace Prize 1963]. The Nobel Prize. Čujottum 17.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-phys-1963">[https://www.nobelprize.org/prizes/physics/1963/summary/ The Nobel Prize in Physics 1963]. The Nobel Prize. Čujottum 17.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-med-1963">[https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1963/summary/ The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1963]. The Nobel Prize. Čujottum 17.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> }} [[Luokka:1963|*]] sa5nx1jpvoyyy8zstcr7n0mzy38y0ds 0 2868 157606 151003 2026-07-02T13:38:43Z Yupik 23 /* 20px Nobel-palhâšumeh */ 157606 wikitext text/x-wiki {{Čyeti-iveh|n=19}} '''1964''' ('''MCMLXIV''') lâi [[kárgámihe]], mii [[gregoriaanlâš kalender]] mield aalgij [[koskokko|koskoho]] já nuuvâi [[tuorâstâh|tuorâstuv]]. Tot lâi [[1960-loho|1960-lovo]] viiđâd ihe. ==Tábáhtusah== ===Čohčâmáánu=== * [[čohčâmáánu 21.]] peeivi – [[Malta]] šoodâi jiečânâssân. ===Juovlâmáánu=== * [[juovlâmáánu 12.]] peeivi – [[Jomo Kenyatta]] algâttij [[Kenia president]] virgeest. ===[[Tiätuvuárkká:Nobel prize medal.svg|20px]] Nobel-palhâšumeh === * [[Nobel-fyysiikpalhâšume|Fyysiik]] – [[Charles Townes]], [[Nikolai Basov]] já [[Aleksandr Prohorov]]<ref name="np-phys-1964"/> * [[Nobel-kemiapalhâšume|Kemia]] – [[Dorothy Crowfoot Hodgkin]]<ref name="np-chem-1964"/> * [[Nobel-kirjálâšvuotâpalhâšume|Kirjálâšvuotâ]] – [[Jean-Paul Sartre]] (piettâlij palhâšume vuástáväldimist)<ref name="np-lit-1964"/> * [[Nobel-ráávhupalhâšume|Ráávhu]] – [[Martin Luther King Jr.|Martin Luther King]]<ref name="np-peace-1964"/> * [[Nobel-fysiologia- teikkâ talhâstieđâpalhâšume|Talhâstieđâ]] – [[Konrad Bloch]] já [[Feodor Lynen]]<ref name="np-med-1964"/> === Čuákánkiäsuh jieškote-uvlágán suorgijn === * [[Ive 1964 sämikielâliih kirjeh|Sämikielâlâš kirjálâšvuotâ ive 1964]] ==Šoddâmeh== * [[uđđâivemáánu 19.]] peeivi – [[Ricardo Arjona]], [[guatemala]]lâš lávloo já laavlârähtee * [[uđđâivemáánu 27.]] peeivi – [[Bridget Fonda]], [[Ovtâstum staatah|ovtâstumstaatâlâš]] oovdiš čaittâleijee * [[kuovâmáánu 19.]] peeivi – [[Jennifer Doudna]], ive [[2020]] [[Nobel-kemiapalhâšume]] finnim ovtâstumstaatâlâš [[Biokemia|biokemist]]<ref name="np-doudna-2020">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/2020/doudna/facts/ | Nommâ = Jennifer A. Doudna | Almostittem = nobelprize.org | Čujottum = 12.11.2022 | Kielâ = {{en}}}}</ref> * [[njuhčâmáánu 11.]] peeivi – [[Leena Lehtolainen]], syemmilâš kirječällee * [[njuhčâmáánu 25.]] peeivi – [[LisaGay Hamilton]], ovtâstumstaatâlâš čaittâleijee * [[cuáŋuimáánu 6.]] peeivi – [[David Woodard]], ovtâstumstaatâlâš šuoŋârähtee já kirječällee * [[cuáŋuimáánu 23.]] peeivi – [[Hossein Amir-Abdollahian]], [[iran]]lâš politikkár, diplomaat já Iran olgominister iivij 2021–2024 (j. [[2024]])<ref name="raisi-guardian-2024">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.theguardian.com/world/article/2024/may/20/iran-president-ebrahim-raisi-dead-helicopter-crash-mountains-azerbaijan-border-foreign-minister-hossein-amir-abdollahian | Nommâ = Iranian president Ebrahim Raisi dies in helicopter crash | Almostittem = The Guardian | Äigimuddo = 2024-05-20 | Tahhee = Jones, Sam | Čujottum = 2024-05-20 | Kielâ = {{en}}}}</ref> * [[vyesimáánu 19.]] peeivi – [[Timo Parvela]], syemmilâš kirječällee<ref name="kko11">{{Kirjekäldee|Nommâ=Kuka kukin on 2011|Sijđo=732–733|Almostittemsaje=Helsinki|Almostittee=Otava|Isbn=978-951-1-24712-8}}</ref> * [[syeinimáánu 16.]] peeivi – [[Nino Burdžanadze]], [[georgia]]lâš äššivyeijee, politikkár já [[Georgia president|Georgia vt. president]] iivij [[2003]]&ndash;[[2004]] já [[2007]]&ndash;[[2008]] * [[syeinimáánu 30.]] peeivi – [[Vivica A. Fox]], ovtâstumstaatâlâš čaittâleijee, pyevtitteijee já läiđejeijee * [[roovvâdmáánu 12.]] peeivi – [[Petrus Dahlin]], ruátálâš art director já kirječällee * [[roovvâdmáánu 20.]] peeivi – [[Kamala Harris]], ovtâstumstaatâlâš äššivyeijee, politikkár já [[Ovtâstum staatâi väripresident|Ovtâstum staatâi 49. väripresident]] ==Jämimeh== * [[syeinimáánu 18.]] peeivi – [[Hanna Järvi]], syemmilâš máttáátteijee já kirječällee (š. [[1882]]) * [[juovlâmáánu 17.]] peeivi – [[Victor F. Hess]], ive [[1936]] [[Nobel-fyysiikpalhâšume]] finnim nuorttâriijkâlâš-ovtâstumstaatâlâš fysikkár (š. [[1883]])<ref name="nobel-hess-1936">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.nobelprize.org/prizes/physics/1936/hess/facts/ | Nommâ = Victor F. Hess | Almostittem = nobelprize.org | Čujottum = 17.12.2022 | Kielâ = {{en}}}}</ref> ==Kalender== {{Kalender ihe|1964}} ==Fáádást eres soojijn== {{Commonscat-raddalâs}} ==Käldeeh== {{Käldeeh|sárgáttuvah|käldeeh <!--Nobeleh--> <ref name="np-chem-1964">[https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/1964/summary/ The Nobel Prize in Chemistry 1964]. The Nobel Prize. Čujottum 17.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-lit-1964">[https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1964/summary/ The Nobel Prize in Literature 1964]. The Nobel Prize. Čujottum 17.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-peace-1964">[https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1964/summary/ The Nobel Peace Prize 1964]. The Nobel Prize. Čujottum 17.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-phys-1964">[https://www.nobelprize.org/prizes/physics/1964/summary/ The Nobel Prize in Physics 1964]. The Nobel Prize. Čujottum 17.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-med-1964">[https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1964/summary/ The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1964]. The Nobel Prize. Čujottum 17.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> }} [[Luokka:1964|*]] aueyrmhgyhwtpetvybu01coqng82orm 0 2972 157596 151013 2026-07-02T13:32:53Z Yupik 23 /* Čuákánkiäsuh jieškote-uvlágán suorgijn */ 157596 wikitext text/x-wiki {{Čyeti-iveh|n=19}} '''1975''' ('''MCMLXXV''') lâi normaalihe, mon älgim- já nuuhâmpeivin lâi [[gregoriaanlâš kalender]] mield [[koskokko]]. Tot lâi [[1970-loho|1970-lovo]] kuuđâd ihe. ==Tábáhtusah== <!--===Uđđâivemáánu=== ===Kuovâmáánu=== ===Njuhčâmáánu=== ===Cuáŋuimáánu=== ===Vyesimáánu=== --> ===Kesimáánu=== * [[kesimáánu 25.]] peeivi – [[Mosambik]] šoodâi jiečânâssân [[Portugal]]ist.<ref name="cia-mosambik">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mozambique/|nommâ=Mozambique|almostittem=The World Factbook|čujottum=2025-06-25|kielâ={{en}}}}</ref> <!-- ===Syeinimáánu=== ===Porgemáánu=== ===Čohčâmáánu=== ===Roovvâdmáánu=== ===Skammâmáánu=== ===Juovlâmáánu=== --> ===[[Tiätuvuárkká:Nobel prize medal.svg|20px]] Nobel-palhâšumeh === * [[Nobel-fyysiikpalhâšume|Fyysiik]] – [[Aage Niels Bohr]], [[Ben Roy Mottelson]] já [[Leo James Rainwater]]<ref name="np-phys-1975"/> * [[Nobel-kemiapalhâšume|Kemia]] – [[John Warcup Cornforth]] já [[Vladimir Prelog]]<ref name="np-chem-1975"/> * [[Nobel-kirjálâšvuotâpalhâšume|Kirjálâšvuotâ]] – [[Eugenio Montale]]<ref name="np-lit-1975"/> * [[Nobel-ráávhupalhâšume|Ráávhu]] – [[Andrei Dmitrievich Sakharov]]<ref name="np-peace-1975"/> * [[Nobel-fysiologia- teikkâ talhâstieđâpalhâšume|Talhâstieđâ]] – [[David Baltimore]], [[Renato Dulbecco]] já [[Howard Martin Temin]]<ref name="np-med-1975"/> === Čuákánkiäsuh jieškote-uvlágán suorgijn === * [[Ive 1975 sämikielâliih kirjeh|Sämikielâlâš kirjálâšvuotâ ive 1975]] * [[Ive 1975 sämikielâlâš muusik|Sämikielâlâš muusik ive 1975]] ==Šoddâmeh== * [[uđđâivemáánu 5.]] peeivi – [[Bradley Cooper]], ovtâstumstaatâlâš čaittâleijee * [[kuovâmáánu 11.]] peeivi – [[Zaza Gorozia]], georgialâš politikkár * [[njuhčâmáánu 19.]] peeivi – [[Giorgi Gakharia]], georgialâš politikkár já [[Georgia uáiviminister|Georgia 14. uáiviminister]] * [[vyesimáánu 8.]] peeivi – [[Tuuni Partti]], sämmilâš lávloo já musikkár * [[kesimáánu 4.]] peeivi – [[Angelina Jolie]], ovtâstumstaatâlâš čaittâleijee, stivrejeijee, kietâčällee já pyevtitteijee * [[porgemáánu 15.]] peeivi – [[Gigi Ugulava]], [[georgia]]lâš politikkár * [[syeinimáánu 17.]] peeivi – [[Darude]], syemmilâš musikkár<ref>[http://www.davepearce.co.uk/interviews/darude/ Interviews > Darude] Čujottum 24.10.2020 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> * [[skammâmáánu 11.]] peeivi – [[Reid Wiseman]], ovtâstumstaatâlâš astronaut ==Jämimeh== * [[porgemáánu 27.]] peeivi – [[Haile Selassie]], [[Etiopia kiäisár|Etiopia majemuš kiäisár]] (š. [[1892]]) * [[čohčâmáánu 10.]] peeivi – [[George Paget Thomson]], ive [[1937]] [[Nobel-fyysiikpalhâšume]] finnim brittilâš fysikkár (š. [[1892]])<ref name="np-thomson-1937">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.nobelprize.org/prizes/physics/1937/thomson/facts/ | Nommâ = George Paget Thomson | Almostittem = nobelprize.org | Čujottum = 2024-07-12 | Kielâ = {{en}}}}</ref> * [[roovvâdmáánu 30.]] peeivi – [[Gustav Ludwig Hertz]], ive [[1925]] [[Nobel-fyysiikpalhâšume]] finnim saksalâš kvanttifysikkár (š. [[1887]])<ref name="np-hertz-1925">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.nobelprize.org/prizes/physics/1925/hertz/facts/ | Nommâ = Gustav Hertz | Almostittem = nobelprize.org | Čujottum = 27.10.2022 | Kielâ = {{en}}}}</ref> ==Kalender== {{Kalender ihe|1975}} ==Fáádást eres soojijn== {{Commonscat-raddalâs}} ==Käldeeh== {{Käldeeh|sárgáttuvah|käldeeh <!--Nobeleh--> <ref name="np-chem-1975">[https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/1975/summary/ The Nobel Prize in Chemistry 1975]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-lit-1975">[https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1975/summary/ The Nobel Prize in Literature 1975]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-peace-1975">[https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1975/summary/ The Nobel Peace Prize 1975]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-phys-1975">[https://www.nobelprize.org/prizes/physics/1975/summary/ The Nobel Prize in Physics 1975]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-med-1975">[https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1975/summary/ The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1975]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> }} [[Luokka:1975|*]] 64h9netn2qg95bqxvg759k049fjteot 0 2978 157588 151018 2026-07-02T13:30:27Z Yupik 23 /* Čuákánkiäsuh jieškote-uvlágán suorgijn */ 157588 wikitext text/x-wiki {{Čyeti-iveh|n=19}} '''1985''' ('''MCMLXXXV''') lâi normaalihe, mon älgim- já nuuhâmpeivin lâi [[gregoriaanlâš kalender]] mield [[majebargâ]]. Tot lâi [[1980-loho|1980-lovo]] kuuđâd ihe. ==Tábáhtusah== ===[[Tiätuvuárkká:Nobel prize medal.svg|20px]] Nobel-palhâšumeh === * [[Nobel-fyysiikpalhâšume|Fyysiik]] – [[Klaus von Klitzing]]<ref name="np-phys-1985">[https://www.nobelprize.org/prizes/physics/1985/summary/ The Nobel Prize in Physics 1985]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> * [[Nobel-kemiapalhâšume|Kemia]] – [[Herbert A. Hauptman]] já [[Jerome Karle]]<ref name="np-chem-1985">[https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/1985/summary/ The Nobel Prize in Chemistry 1985]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> * [[Nobel-kirjálâšvuotâpalhâšume|Kirjálâšvuotâ]] – [[Claude Simon]]<ref name="np-lit-1985">[https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1985/summary/ The Nobel Prize in Literature 1985]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> * [[Nobel-ráávhupalhâšume|Ráávhu]] – [[Tuáhtáreh váimussuáđi vuástá]]<ref name="np-peace-1985">[https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1985/summary/ The Nobel Peace Prize 1985]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> * [[Nobel-fysiologia- teikkâ talhâstieđâpalhâšume|Talhâstieđâ]] – [[Michael S. Brown]] já [[Joseph L. Goldstein]]<ref name="np-med-1985">[https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1985/summary/ The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1985]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> === Čuákánkiäsuh jieškote-uvlágán suorgijn === * [[Ive 1985 sämikielâliih kirjeh|Sämikielâlâš kirjálâšvuotâ ive 1985]] * [[Ive 1985 sämikielâlâš muusik|Sämikielâlâš muusik ive 1985]] * [[Videospellâihe 1985|Videospeelah ive 1985]] ==Šoddâmeh== * [[njuhčâmáánu 12.]] peeivi – [[Stromae]], [[belgia]]lâš lávloo, šuoŋârähtee já musikkár * [[njuhčâmáánu 27.]] peeivi – [[Kasmir]], syemmilâš musikkár já šuoŋârähtee * [[kesimáánu 1.]] peeivi – [[Léa Seydoux]], ranskalâš čaittâleijee já malli * [[skammâmáánu 16.]] peeivi – [[Sanna Marin]], syemmilâš politikkár já uáiviminister * [[juovlâmáánu 12.]] peeivi – [[Ekow]], [[Liberia]]st šoddâm syemmilâš ráppájeijee<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.mtvuutiset.fi/artikkeli/kuka-on-jesse-markin-6-vuotiaana-suomeen-muuttaneen-rapparin-harteilla-on-seuraavan-kansainvalisen-menestyjan-viitta-nuorena-mukulana-egopaissani-mietin-etta-kylla-ma-tuon-pystyn-tekemaan/7916952|nommâ=Kuka on Jesse Markin?|almostittem=mtvuutiset.fi|äigimuddo=2020-09-05|čujottum=2022-10-17|kielâ={{fi}}}}</ref> ==Jämimeh== * [[njuhčâmáánu 4.]] peeivi – [[Odd Rasdal]], taažâ almosvalastâllee (š. [[1911]]) * [[roovvâdmáánu 10.]] peeivi – [[Orson Welles]], ovtâstumstaatâlâš elleekovestivrejeijee já čaittâleijee (š. [[1915]]) ==Kalender== {{Kalender ihe|1985}} ==Fáádást eres soojijn== {{Commonscat-raddalâs}} ==Käldeeh== {{Käldeeh|sárgáttuvah|käldeeh <!--Nobeleh--> <ref name="np-chem-1985">[https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/1985/summary/ The Nobel Prize in Chemistry 1985]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-lit-1985">[https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1985/summary/ The Nobel Prize in Literature 1985]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-peace-1985">[https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1985/summary/ The Nobel Peace Prize 1985]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-phys-1985">[https://www.nobelprize.org/prizes/physics/1985/summary/ The Nobel Prize in Physics 1985]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-med-1985">[https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1985/summary/ The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1985]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> }} [[Luokka:1985|*]] ewzeaud38sp22dto8pth76m6df1x716 0 2981 157585 151016 2026-07-02T13:29:31Z Yupik 23 /* Čuákánkiäsuh jieškote-uvlágán suorgijn */ 157585 wikitext text/x-wiki {{Čyeti-iveh|n=19}} '''1982''' ('''MCMLXXXII''') lâi normaalihe, mon älgim- já nuuhâmpeivin lâi [[gregoriaanlâš kalender]] mield [[vástuppeivi]]. Tot lâi [[1980-loho|1980-lovo]] kuálmád ihe. ==Tábáhtusah== ===Uđđâivemáánu=== * [[uđđâivemáánu 27.]] peeivi – [[Mauno Koivisto]] väljejui [[Suomâ täsivääldi president|Suomâ täsivääldi 9. president]]in. ===Tärhis peivimeeri ij tiäđust=== * [[Pekka Sammallahti]] já [[Matti Morottaja]] ráhtám [[Säämi-suoma-säämi škovlasänikirje]] almostui.<ref>[http://www.samimuseum.fi/anaras/anaraskiela/tutkimus/mmorottaja.html Matti Morottaja] Säämimuseo, 2006. Čujottum 13.11.2020</ref> ===[[Tiätuvuárkká:Nobel prize medal.svg|20px]] Nobel-palhâšumeh === * [[Nobel-fyysiikpalhâšume|Fyysiik]] – [[Kenneth G. Wilson]]<ref name="np-phys-1982"/> * [[Nobel-kemiapalhâšume|Kemia]] – [[Aaron Klug]]<ref name="np-chem-1982"/> * [[Nobel-kirjálâšvuotâpalhâšume|Kirjálâšvuotâ]] – [[Gabriel García Márquez]]<ref name="np-lit-1982"/> * [[Nobel-ráávhupalhâšume|Ráávhu]] – [[Alva Myrdal]] já [[Alfonso García Roblesl]]<ref name="np-peace-1982"/> * [[Nobel-fysiologia- teikkâ talhâstieđâpalhâšume|Talhâstieđâ]] – [[Sune K. Bergström]], [[Bengt I. Samuelsson]] já [[John R. Vane]]<ref name="np-med-1982"/> === Čuákánkiäsuh jieškote-uvlágán suorgijn === * [[Ive 1982 sämikielâliih kirjeh|Sämikielâlâš kirjálâšvuotâ ive 1982]] * [[Ive 1982 sämikielâlâš muusik|Sämikielâlâš muusik ive 1982]] * [[Videospellâihe 1982|Videospeelah ive 1982]] ==Šoddâmeh== [[Tiätuvuárkká:Hildur Guðnadóttir.jpg|thumb|250px|right|Hildur Guðnadóttir ive [[2007]]]] * [[uđđâivemáánu 1.]] peeivi – [[Mah-Rukh Ali]], taažâ uáivitoimâtteijee, toimâtteijee já kirječällee * [[uđđâivemáánu 3.]] peeivi – [[Chisu]], syemmilâš musikkár * [[uđđâivemáánu 14.]] peeivi – [[Suvi West]], sämmilâš dokumentelleekovestivrejeijee já kietâčällee * [[kuovâmáánu 25.]] peeivi – [[Flavia Pennetta]], italialâš oovdiš tennisspellee * [[kesimáánu 9.]] peeivi – [[Mamuka Bakhtadze]], georgialâš politikkár já [[Georgia uáiviminister|Georgia 13. uáiviminister]] * [[syeinimáánu 24.]] peeivi – [[Elisabeth Moss]], ovtâstumstaatâlâš čaittâleijee * [[čohčâmáánu 4.]] peeivi – [[Hildur Guðnadóttir]], islandlâš šuoŋârähtee já musikkár * [[čohčâmáánu 15.]] peeivi – [[Sofia Jannok]], sämmilâš lávloo, musikkár, čaittâleijee já mediapargee * [[roovvâdmáánu 28.]] peeivi – [[Matt Smith]], eŋlandlâš čaittâleijee ==Jämimeh== * [[njuhčâmáánu 5.]] peeivi – [[John Belushi]], ovtâstumstaatâlâš čaittâleijee já komikkár (š. [[1949]]) * [[porgemáánu 21.]] peeivi – [[Sobhuza II]], [[Eswatini ngwenyama]] iivij 1899–1982 (š. [[1899]]) * [[porgemáánu 23.]] peeivi – [[Stanford Moore]], ive [[1972]] [[Nobel-kemiapalhâšume]] finnim ovtâstumstaatâlâš biokemist (š. [[1913]])<ref name="np-moore-1972">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/1972/moore/facts/ | Nommâ = Stanford Moore | Almostittem = nobelprize.org | Čujottum = 2024-10-21 | Kielâ = {{en}}}}</ref> * [[čohčâmáánu 14.]] peeivi – [[Grace Kelly]], ovtâstumstaatâlâš čaittâleijee já [[Monaco]] prinses (š. [[1929]]) ==Kalender== {{Kalender ihe|1982}} ==Fáádást eres soojijn== {{Commonscat-raddalâs}} ==Käldeeh== {{Käldeeh|sárgáttuvah|käldeeh <!--Nobeleh--> <ref name="np-chem-1982">[https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/1982/summary/ The Nobel Prize in Chemistry 1982]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-lit-1982">[https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1982/summary/ The Nobel Prize in Literature 1982]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-peace-1982">[https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1982/summary/ The Nobel Peace Prize 1982]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-phys-1982">[https://www.nobelprize.org/prizes/physics/1982/summary/ The Nobel Prize in Physics 1982]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-med-1982">[https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1982/summary/ The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1982]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> }} [[Luokka:1982|*]] 19bcns6ng0f6z97col8dqpbnid36cda 0 2985 157610 151000 2026-07-02T13:39:11Z Yupik 23 /* 20px Nobel-palhâšumeh */ 157610 wikitext text/x-wiki {{Čyeti-iveh|n=19}} '''1960''' ('''MCMLX''') lâi [[kárgámihe]], mii [[gregoriaanlâš kalender]] mield aalgij [[vástuppeivi|vástuppeeivi]] já nuuvâi [[lávurdâh|lávurduv]]. Tot lâi [[1960-loho|1960-lovo]] vuossâmuš ihe. ==Tábáhtusah== ===Uđđâivemáánu=== * [[uđđâivemáánu 1.]] peeivi – [[Hyvinkää]], [[Riihimäki]], [[Kouvola]], [[Salo]], [[Seinäjoki]] já [[Ruávinjargâ|Ruávinjaargâ]] [[kävppikieldâ|kävppikieldâin]] šoddii kaavpugeh. ===[[Tiätuvuárkká:Nobel prize medal.svg|20px]] Nobel-palhâšumeh === * [[Nobel-fyysiikpalhâšume|Fyysiik]] – [[Donald Glaser]]<ref name="np-phys-1960"/> * [[Nobel-kemiapalhâšume|Kemia]] – [[Willard Libby]]<ref name="np-chem-1960"/> * [[Nobel-kirjálâšvuotâpalhâšume|Kirjálâšvuotâ]] – [[Saint-John Perse]]<ref name="np-lit-1960"/> * [[Nobel-ráávhupalhâšume|Ráávhu]] – [[Albert Luthuli]]<ref name="np-peace-1960"/> * [[Nobel-fysiologia- teikkâ talhâstieđâpalhâšume|Talhâstieđâ]] – Sir [[Frank Macfarlane Burnet]] já [[Peter Medawar]]<ref name="np-med-1960"/> === Čuákánkiäsuh jieškote-uvlágán suorgijn === * [[Ive 1960 sämikielâliih kirjeh|Sämikielâlâš kirjálâšvuotâ ive 1960]] ==Šoddâmeh== * [[uđđâivemáánu 27.]] peeivi – [[Samia Suluhu]], tansanialâš politikkár já [[Tansania]] 6. president * [[porgemáánu 17.]] peeivi – [[Sean Penn]], ovtâstumstaatâlâš čaittâleijee já elleekovestivrejeijee * [[porgemáánu 27.]] peeivi – [[Katri Linna]], ruotâsyemmilâš juuriist já [[olmoošvuoigâdvuođah|olmoošvuoigâdvuođâi]] piälušteijee * [[čohčâmáánu 11.]] peeivi – [[Hiroshi Amano]], ive [[2014]] [[Nobel-fyysiikpalhâšume]] finnim [[jaapaan]]lâš fysikkár, insner já utkee<ref name="np-amano-2014">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.nobelprize.org/prizes/physics/2014/amano/facts/ | Nommâ = Hiroshi Amano | Almostittem = nobelprize.org | Čujottum = 2025-05-03 | Kielâ = {{en}}}}</ref> * [[roovvâdmáánu 13.]] peeivi – [[Peik Stenberg]], suomâruátálâš musikkár já čaittâleijee * [[skammâmáánu 9.]] peeivi – [[Andreas Brehme]], saksalâš jyelgipálluspellee já jyelgipálluvälmejeijee (j. [[2024]])<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.trauer.de/traueranzeige/andreas-brehme-20-02-2024-8ba8398d-88b5-4d80-8605-40bd7fb2ba83|nommâ=Traueranzeigen von Andreas Brehme|almostittem=www.trauer.de|čujottum=2024-02-23|ietf-kielâkoodi=de-DE}}</ref> * [[juovlâmáánu 3.]] peeivi – [[Daryl Hannah]], ovtâstumstaatâlâš čaittâleijee * [[juovlâmáánu 4.]] peeivi – [[Fred Ramsdell]], ive [[2025]] [[Nobel-fysiologia- teikkâ talhâstieđâpalhâšume]] finnim ovtâstumstaatâlâš immunolog<ref name="np-ramsdell-2025">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2025/ramsdell/facts/ | Nommâ = Fred Ramsdell | Almostittem = nobelprize.org | Čujottum = 2025-10-06 | Kielâ = {{en}}}}</ref> * [[juovlâmáánu 12.]] peeivi – [[Martina Hellmann]], [[saksa]]lâš [[skiärruleggistem|skiärruleggisteijee]] * [[juovlâmáánu 14.]] peeivi – [[Ebrahim Raisolsadati]], [[iran]]lâš politikkár já [[Iran president|Iran 8. president]] iivij 2021–2024 (j. [[2024]])<ref name="raisi-guardian-2024">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.theguardian.com/world/article/2024/may/20/iran-president-ebrahim-raisi-dead-helicopter-crash-mountains-azerbaijan-border-foreign-minister-hossein-amir-abdollahian | Nommâ = Iranian president Ebrahim Raisi dies in helicopter crash | Almostittem = The Guardian | Äigimuddo = 2024-05-20 | Tahhee = Jones, Sam | Čujottum = 2024-05-20 | Kielâ = {{en}}}}</ref> ==Jämimeh== * [[uđđâivemáánu 4.]] peeivi – [[Albert Camus]], ive [[1957]] [[Nobel-kirjálâšvuotâpalhâšume]] finnim ranskalâš filosof já kirječällee (š. [[1913]])<ref name="np-camus-1957">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1957/camus/facts/ | Nommâ = Albert Camus | Almostittem = nobelprize.org | Čujottum = 14.11.2022 | Kielâ = {{en}}}}</ref> * [[uđđâivemáánu 28.]] peeivi – [[Zora Neale Hurston]], ovtâstumstaatâlâš folklorist, antropolog já kirječällee (š. [[1891]]) ==Kalender== {{Kalender ihe|1960}} ==Fáádást eres soojijn== {{Commonscat-raddalâs}} ==Käldeeh== {{Käldeeh|sárgáttuvah|käldeeh <!--Nobeleh--> <ref name="np-chem-1960">[https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/1960/summary/ The Nobel Prize in Chemistry 1960]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-lit-1960">[https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1960/summary/ The Nobel Prize in Literature 1960]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-peace-1960">[https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1960/summary/ The Nobel Peace Prize 1960]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-phys-1960">[https://www.nobelprize.org/prizes/physics/1960/summary/ The Nobel Prize in Physics 1960]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-med-1960">[https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1960/summary/ The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1960]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> }} [[Luokka:1960|*]] 3703jvq2mevd4ter67eoq8jiigfme43 0 2988 157589 151019 2026-07-02T13:30:35Z Yupik 23 /* Čuákánkiäsuh jieškote-uvlágán suorgijn */ 157589 wikitext text/x-wiki {{Čyeti-iveh|n=19}} '''1986''' ('''MCMLXXXVI''') lâi normaalihe, mon älgim- já nuuhâmpeivin lâi [[gregoriaanlâš kalender]] mield [[koskokko]]. Tot lâi [[1980-loho|1980-lovo]] čiččâd ihe. ==Tábáhtusah== ===Uđđâivemáánu=== * [[uđđâivemáánu 1.]] peeivi – [[Espanja]] já [[Portugal]] servii [[Euroop union]]ân. ===Syeinimáánu=== * [[syeinimáánu 23.]] peeivi – [[Prinssâ Andrew]] já [[Sarah Ferguson]] naajáin [[Westminster Abbey]]st. ===Porgemáánu=== * [[porgemáánu 15.]] peeivi – [[Säämi lippu]] tuhhiittui [[Sämmilij 13. konferens|sämmilij 13. konferensist]] [[Åre]]st, [[Ruotâ]]st. ===[[Tiätuvuárkká:Nobel prize medal.svg|20px]] Nobel-palhâšumeh === * [[Nobel-fyysiikpalhâšume|Fyysiik]] – [[Ernst Ruska]], [[Gerd Binnig]] já [[Heinrich Rohrer]]<ref name="np-phys-1986"/> * [[Nobel-kemiapalhâšume|Kemia]] – [[Dudley R. Herschbach]], [[Yuan T. Lee]] já [[John C. Polanyi]]<ref name="np-chem-1986"/> * [[Nobel-kirjálâšvuotâpalhâšume|Kirjálâšvuotâ]] – [[Wole Soyinka]]<ref name="np-lit-1986"/> * [[Nobel-ráávhupalhâšume|Ráávhu]] – [[Elie Wiesel]]<ref name="np-peace-1986"/> * [[Nobel-fysiologia- teikkâ talhâstieđâpalhâšume|Talhâstieđâ]] – [[Stanley Cohen]] já [[Rita Levi-Montalcini]]<ref name="np-med-1986"/> === Čuákánkiäsuh jieškote-uvlágán suorgijn === * [[Ive 1986 sämikielâliih kirjeh|Sämikielâlâš kirjálâšvuotâ ive 1986]] * [[Ive 1986 sämikielâlâš muusik|Sämikielâlâš muusik ive 1986]] * [[Videospellâihe 1986|Videospeelah ive 1986]] ==Šoddâmeh== * [[njuhčâmáánu 28.]] peeivi – [[Kristin Harila]], taažâsämmilâš kuárŋudeijee já oovdeb čyeigee * [[vyesimáánu 13.]] peeivi – [[Lena Dunham]], ovtâstumstaatâlâš čaittâleijee, kietâčällee, stivrejeijee já pyevtitteijee * [[čohčâmáánu 9.]] peeivi – [[Amanda Kernell]], ruátálâš-sämmilâš stivrejeijee já kietâčällee<ref>[http://www.svenskfilmdatabas.se/sv/Item/?type=person&itemid=325817 Amanda Kernell] Svensk Filmdatabas <small>(ruotâkielân)</small></ref> ==Jämimeh== * [[uđđâivemáánu 14.]] peeivi – [[Donna Reed]], ovtâstumstaatâlâš čaittâleijee (š. [[1921]]) * [[cuáŋuimáánu 6.]] peeivi – [[Israel Ruong]], sämmilâš kielâtotkee já politikkár (š. [[1903]])<ref name="sbl-ruong-7045>{{Nettikäldee|čujottâs=https://sok.riksarkivet.se/sbl/artikel/7045|nommâ=J Israel Ruong|almostittem=Svenskt biografiskt lexikon|čujottum=2024-11-18|kielâ={{sv}}}}</ref> * [[cuáŋuimáánu 14.]] peeivi – [[Simone de Beauvoir]], [[ranska]]lâš kirječällee, filosof já feminist (š. [[1908]]) * [[vyesimáánu 31.]] peeivi – [[James Rainwater]], ive [[1975]] [[Nobel-fyysiikpalhâšume]] finnim ovtâstumstaatâlâš váimusfysikkár (š. [[1917]])<ref name="wt-rainwater-obit">{{Lostâkäldee | Tahhee = | Paječaalâ = James Rainwater, 68, Nobel Prize winner | Almostittem = The Washington Times | Äigimuddo = 1986-06-04 | Siijđoh = 8B | www = https://www.therainwatercollection.com/reference/ref3269.png | Tiätuvuárkkáhäämi = PNG | Čujottum = 2024-10-24 | Kielâ = {{en}}}}</ref> * [[porgemáánu 31.]] peeivi – [[Urho Kekkonen]], syemmilâš politikkár já [[Suomâ täsivääldi president|Suomâ täsivääldi 8. president]] (š. [[1900]]) ==Kalender== {{Kalender ihe|1986}} ==Fáádást eres soojijn== {{Commonscat-raddalâs}} ==Käldeeh== {{Käldeeh|sárgáttuvah|käldeeh <!--Nobeleh--> <ref name="np-chem-1986">[https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/1986/summary/ The Nobel Prize in Chemistry 1986]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-lit-1986">[https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1986/summary/ The Nobel Prize in Literature 1986]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-peace-1986">[https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1986/summary/ The Nobel Peace Prize 1986]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-phys-1986">[https://www.nobelprize.org/prizes/physics/1986/summary/ The Nobel Prize in Physics 1986]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-med-1986">[https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1986/summary/ The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1986]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> }} [[Luokka:1986|*]] 1l4suvm9assrs0jquiisqk726tcmvvc 0 3010 157597 151012 2026-07-02T13:33:00Z Yupik 23 /* Čuákánkiäsuh jieškote-uvlágán suorgijn */ 157597 wikitext text/x-wiki {{Čyeti-iveh|n=19}} '''1974''' ('''MCMLXXIV''') lâi normaalihe, mon älgim- já nuuhâmpeivin lâi [[gregoriaanlâš kalender]] mield [[majebargâ]]. Tot lâi [[1970-loho|1970-lovo]] viiđâd ihe. ==Tábáhtusah== ===Čohčâmáánu=== * [[čohčâmáánu 10.]] peeivi – [[Guinea-Bissau]] jiečânâsvuotâ tuhhiittui virgálávt esken tääl, veikkâ staatâ šoodâi jiečânâssân jo ive 1973. ===[[Tiätuvuárkká:Nobel prize medal.svg|20px]] Nobel-palhâšumeh === * [[Nobel-fyysiikpalhâšume|Fyysiik]] – [[Sir Martin Ryle]] já [[Antony Hewish]]<ref name="np-phys-1974"/> * [[Nobel-kemiapalhâšume|Kemia]] – [[Paul J. Flory]]<ref name="np-chem-1974"/> * [[Nobel-kirjálâšvuotâpalhâšume|Kirjálâšvuotâ]] – [[Eyvind Johnson]] já [[Harry Martinson]]<ref name="np-lit-1974"/> * [[Nobel-ráávhupalhâšume|Ráávhu]] – [[Seán MacBride]] já [[Eisaku Sato]]<ref name="np-peace-1974"/> * [[Nobel-fysiologia- teikkâ talhâstieđâpalhâšume|Talhâstieđâ]] – [[Albert Claude]], [[Christian de Duve]] já [[George E. Palade]]<ref name="np-med-1974"/> === Čuákánkiäsuh jieškote-uvlágán suorgijn === * [[Ive 1974 sämikielâliih kirjeh|Sämikielâlâš kirjálâšvuotâ ive 1974]] * [[Ive 1974 sämikielâlâš muusik|Sämikielâlâš muusik ive 1974]] ==Šoddâmeh== * [[uđđâivemáánu 23.]] peeivi – [[Sampsa Astala]] (”Kita”), syemmilâš rumbal ("[[Lordi]]") * [[uđđâivemáánu 27.]] peeivi – [[Marco Malvaldi]], [[italia]]lâš kirječällee * [[njuhčâmáánu 24.]] peeivi – [[Alyson Hannigan]], ovtâstumstaatâlâš čaittâleijee * [[njuhčâmáánu 24.]] peeivi – [[Johan Kitti]], sämmilâš musikkár já taaidâr * [[porgemáánu 23.]] peeivi – [[Konstantin Novoselov]], ive [[2010]] [[Nobel-fyysiikpalhâšume]] finnim ryeššilâš-brittilâš fysikkár<ref name="np-novoselov-2010">{{Nettikäldee| Čujottâs=https://www.nobelprize.org/prizes/physics/2010/novoselov/facts/| Nommâ= Konstantin Novoselov | Almostittem=nobelprize.org| Čujottum=2024-05-08| Kielâ={{en}}}}</ref> * [[roovvâdmáánu 28.]] peeivi – [[Joaquin Phoenix]], ovtâstumstaatâlâš čaittâleijee já lávloo * [[juovlâmáánu 17.]] peeivi – [[Sarah Paulson]], ovtâstumstaatâlâš čaittâleijee ==Jämimeh== * [[kuovâmáánu 4.]] peeivi – [[Satyendra Bose]], [[india]]lâš matematikkár já fysikkár (š. [[1894]]) * [[kuovâmáánu 23.]] peeivi – [[Elsa Kaarela]], syemmilâš máttáátteijee já kirječällee (š. [[1901]]) * [[njuhčâmáánu 9.]] peeivi – [[Earl Wilbur Sutherland Jr.]], ive [[1971]] [[Nobel-fysiologia- teikkâ talhâstieđâpalhâšume|Nobel-talhâstieđâpalhâšume]] finnim ovtâstumstaatâlâš biokemist já farmakolog (š. [[1915]])<ref name="np-sutherland-1971">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1971/sutherland/facts/ | Nommâ = Earl Wilbur Sutherland Jr. | Almostittem = nobelprize.org | Čujottum = 2024-05-08 | Kielâ = {{en}}}}</ref> * [[kesimáánu 9.]] peeivi – [[Miguel Ángel Asturias]], ive [[1967]] [[Nobel-kirjálâšvuotâpalhâšume]] finnim guatemalalâš diplomaat já kirječällee (š. [[1899]])<ref name="np-asturias-1967">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1967/asturias/facts/|nommâ= Miguel Ángel Asturias |almostittem=nobelprize.org|čujottum=2024-05-08|kielâ={{en}}}}</ref> * [[syeinimáánu 11.]] peeivi – [[Pär Lagerkvist]], ive [[1951]] [[Nobel-kirjálâšvuotâpalhâšume]] finnim ruátálâš kirječällee (š. [[1891]])<ref name="np-lagerkvist-1951">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1951/lagerkvist/facts/|nommâ= Pär Lagerkvist |almostittem=nobelprize.org|čujottum=2024-05-08|kielâ={{en}}}}</ref> * [[syeinimáánu 13.]] peeivi – [[Patrick M. S. Blackett]], ive [[1948]] [[Nobel-fyysiikpalhâšume]] finnim brittilâš fysikkár (š. [[1897]])<ref name="np-blackett-1948">{{Nettikäldee| Čujottâs=https://www.nobelprize.org/prizes/physics/1948/blackett/facts/|nommâ= Patrick M.S. Blackett | Almostittem=nobelprize.org| Čujottum=2024-05-08| Kielâ={{en}}}}</ref> * [[syeinimáánu 24.]] peeivi – [[James Chadwick]], ive [[1935]] [[Nobel-fyysiikpalhâšume]] finnim brittilâš fysikkár (š. [[1891]])<ref name="np-chadwick-1935">{{Nettikäldee| Čujottâs=https://www.nobelprize.org/prizes/physics/1935/chadwick/facts/| Nommâ= James Chadwick | Almostittem=nobelprize.org| Čujottum=2024-05-08| Kielâ={{en}}}}</ref> * [[roovvâdmáánu 6.]] peeivi – [[Siiri Juva]], syemmilâš máttáátteijee já kirječällee (š. [[1886]]) * [[skammâmáánu 13.]] peeivi – [[Vittorio De Sica]], [[italia]]lâš neorealistlâš elleekovestivrejeijee (š. [[1901]]) ==Kalender== {{Kalender ihe|1974}} ==Fáádást eres soojijn== {{Commonscat-raddalâs}} ==Käldeeh== {{Käldeeh|sárgáttuvah|käldeeh <!--Nobeleh--> <ref name="np-chem-1974">[https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/1974/summary/ The Nobel Prize in Chemistry 1974]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-lit-1974">[https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1974/summary/ The Nobel Prize in Literature 1974]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-peace-1974">[https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1974/summary/ The Nobel Peace Prize 1974]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-phys-1974">[https://www.nobelprize.org/prizes/physics/1974/summary/ The Nobel Prize in Physics 1974]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-med-1974">[https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1974/summary/ The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1974]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> }} [[Luokka:1974|*]] mradzi30da1nq4bgndevnbe5vjul56t 0 3048 157605 151004 2026-07-02T13:38:36Z Yupik 23 /* 20px Nobel-palhâšumeh */ 157605 wikitext text/x-wiki {{Čyeti-iveh|n=19}} '''1965''' ('''MCMLXV''') lâi normaalihe, mon älgim- já nuuhâmpeivin lâi [[gregoriaanlâš kalender]] mield [[vástuppeivi]]. Tot lâi [[1960-loho|1960-lovo]] kuuđâd ihe. ==Tábáhtusah== ===Cuáŋuimáánu=== * [[cuáŋuimáánu 29.]] peeivi – [[Malta]] seervâi [[Euroop rääđi|Euroop rááđán]].<ref name="euroop-rääđi-malta">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.coe.int/en/web/portal/malta|nommâ=Malta // 46 States, one Europe|almostittem=Euroop rääđi|čujottum=2023-04-30|kielâ={{en}}}}</ref> ===[[Tiätuvuárkká:Nobel prize medal.svg|20px]] Nobel-palhâšumeh === * [[Nobel-fyysiikpalhâšume|Fyysiik]] – [[Shin’ichirō Tomonaga]], [[Julian Schwinger]] já [[Richard Feynman]]<ref name="np-phys-1965"/> * [[Nobel-kemiapalhâšume|Kemia]] – [[Robert Burns Woodward]]<ref name="np-chem-1965"/> * [[Nobel-kirjálâšvuotâpalhâšume|Kirjálâšvuotâ]] – [[Mihail Šolohov]]<ref name="np-lit-1965"/> * [[Nobel-ráávhupalhâšume|Ráávhu]] – [[Unicef|Ovtâstum aalmugij párnáiruttârááju]]<ref name="np-peace-1965"/> * [[Nobel-fysiologia- teikkâ talhâstieđâpalhâšume|Talhâstieđâ]] – [[François Jacob]], [[André Lwoff]] já [[Jacques Monod]]<ref name="np-med-1965"/> === Čuákánkiäsuh jieškote-uvlágán suorgijn === * [[Ive 1965 sämikielâliih kirjeh|Sämikielâlâš kirjálâšvuotâ ive 1965]] ==Šoddâmeh== * [[kuovâmáánu 9.]] peeivi – [[Omar M. Yaghi]], ive [[2025]] [[Nobel-kemiapalhâšume]] finnim [[palestiina]]lâš-[[Ovtâstum staatah|ovtâstumstaatâlâš]]-[[jordania]]lâš kemist já professor<ref name="np-yaghi-2025">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/2025/yaghi/facts/ | Nommâ = Omar M. Yaghi | Almostittem = nobelprize.org | Čujottum = 2025-10-08 | Kielâ = {{en}}}}</ref> * [[njuhčâmáánu 30.]] peeivi – [[Juliet Landau]], ovtâstumstaatâlâš čaittâleijee * [[kesimáánu 16.]] peeivi – [[Andrea M. Ghez]], ive [[2020]] [[Nobel-fyysiikpalhâšume]] finnim ovtâstumstaatâlâš astrofysikkár<ref name="np-ghez-2020">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.nobelprize.org/prizes/physics/2020/ghez/facts/ | Nommâ = Andrea Ghez | Almostittem = nobelprize.org | Čujottum = 2025-05-02 | Kielâ = {{en}}}}</ref> * [[syeinimáánu 28.]] peeivi – [[Roger Ludvigsen]], sämmilâš kitarist, časkemčuojânâsâi čuojâtteijee já šuoŋârähtee * [[syeinimáánu 31.]] peeivi – [[J. K. Rowling]], [[eŋland]]lâš kirječällee * [[porgemáánu 19.]] peeivi – [[Maria de Medeiros]], [[portugal]]lâš čaittâleijee, stivrejeijee já lávloo * [[čohčâmáánu 19.]] peeivi – [[Sunita Williams]], ovtâstumstaatâlâš astronaut já Ovtâstum staatâi merâvuoimij upseer<ref name="deutsch-sunita">{{Kirjekäldee|Nommâ=Great Lives from History: Asian and Pacific Islander Americans|Almostittee=Salem Press|Tahhee=Deutsch, James I.|Ihe=2012|Sijđo=803–804|Pittá=Sunita Williams|Almostittemsaje=Pasadena|Kielâ={{en}}|www=https://repository.si.edu/bitstream/handle/10088/19554/cfch_Deutsch_Williams.pdf|Tiätuvuárkkáhäämi=PDF|Čujottum=2025-03-22}}</ref> * [[skammâmáánu 22.]] peeivi – [[Mads Mikkelsen]], [[tanska]]lâš čaittâleijee (''[[Casino Royale (ive 2006 elleekove)|Casino Royale]]'' 2006) * [[roovvâdmáánu 8.]] peeivi – [[Peter Greene]], ovtâstumstaatâlâš čaittâleijee * roovvâdmáánu 8. peeivi – [[Burr Steers]], ovtâstumstaatâlâš stivrejeijee já čaittâleijee * [[juovlâmáánu 4.]] peeivi – [[Elvira Galkina]], kieldâsämmilâš tihtâčällee, kirječällee já musikkár ==Jämimeh== * [[uđđâivemáánu 4.]] peeivi – [[T. S. Eliot]], ive [[1948]] [[Nobel-kirjálâšvuotâpalhâšume]] finnim [[eŋland]]lâš tihtâčällee já čaaitâlmčällee (š. [[1888]])<ref name="np-eliot-1948">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1948/eliot/facts/ | Nommâ = T. S. Eliot | Almostittem = nobelprize.org | Čujottum = 2024-10-23 | Kielâ = {{en}}}}</ref> * [[njuhčâmáánu 20.]] peeivi – [[Eero Lehikoinen]], syemmilâš huksiittâssárgoo já taaiđâmáálájeijee (š. [[1903]])<ref name="lehikoinen-dob-dod-geni">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.geni.com/people/Eero-Leonard-Lehikoinen/6000000080995437994|nommâ=Eero Leonard Heikinpoika Lehikoinen|almostittem=Geni.com|čujottum=2024-06-11|kielâ={{fi}}}}</ref><ref name="km-lehikoinen">{{Nettikäldee|čujottâs=https://kuvataiteilijamatrikkeli.fi/taiteilija/eero-lehikoinen|nommâ=Eero Lehikoinen|almostittem=Kuvataiteilijamatrikkeli|čujottum=2024-06-11|kielâ={{fi}}}}</ref> * [[kesimáánu 22.]] peeivi – [[David O. Selznick]], ovtâstumstaatâlâš elleekovepyevtitteijee (š. [[1902]]) * [[čohčâmáánu 4.]] peeivi – [[Albert Schweitzer]], ive [[1952]] [[Nobel-ráávhupalhâšume]] finnim saksalâš-ranskalâš teolog, musikkár, filosof já tuáhtár (š. [[1875]])<ref name="np-schweitzer-1952">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1952/schweitzer/facts/ | Nommâ = Albert Schweitzer | Almostittem = nobelprize.org | Čujottum = 2024-10-21 | Kielâ = {{en}}}}</ref> * [[juovlâmáánu 5.]] peeivi – [[Joseph Erlanger]], ive [[1944]] [[Nobel-fysiologia- teikkâ talhâstieđâpalhâšume]] finnim ovtâstumstaatâlâš fysiolog (š. [[1874]])<ref name="np-erlanger-1944">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1944/erlanger/facts/ | Nommâ = Joseph Erlanger | Almostittem = nobelprize.org | Čujottum = 2024-10-21 | Kielâ = {{en}}}}</ref> ==Kalender== {{Kalender ihe|1965}} ==Fáádást eres soojijn== {{Commonscat-raddalâs}} ==Käldeeh== {{Käldeeh|sárgáttuvah|käldeeh <!--Nobeleh--> <ref name="np-chem-1965">[https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/1965/summary/ The Nobel Prize in Chemistry 1965]. The Nobel Prize. Čujottum 17.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-lit-1965">[https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1965/summary/ The Nobel Prize in Literature 1965]. The Nobel Prize. Čujottum 17.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-peace-1965">[https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1965/summary/ The Nobel Peace Prize 1965]. The Nobel Prize. Čujottum 17.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-phys-1965">[https://www.nobelprize.org/prizes/physics/1965/summary/ The Nobel Prize in Physics 1965]. The Nobel Prize. Čujottum 17.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-med-1965">[https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1965/summary/ The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1965]. The Nobel Prize. Čujottum 17.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> }} [[Luokka:1965|*]] 49urdy0g3ofukr0hs9zsts5v3otfeec 0 3054 157592 156622 2026-07-02T13:32:16Z Yupik 23 /* Čuákánkiäsuh jieškote-uvlágán suorgijn */ 157592 wikitext text/x-wiki {{Čyeti-iveh|n=19}} [[Tiätuvuárkká:Folkeaksjonen mot Altautbyggingen (6263033681).jpg|thumb|right|Mielâčäitteeh [[Alattiäju čäcivyeimiruustig]] protestist]] '''1979''' ('''MCMLXXIX''') lâi normaalihe, mon älgim- já nuuhâmpeivin lâi [[gregoriaanlâš kalender]] mield [[vuossargâ]]. Tot lâi [[1970-loho|1970-lovo]] majemuš ihe. ==Tábáhtusah== ===[[Tiätuvuárkká:Nobel prize medal.svg|20px]] Nobel-palhâšumeh === * [[Nobel-fyysiikpalhâšume|Fyysiik]] – [[Sheldon Lee Glashow]], [[Abdus Salam]] já [[Steven Weinberg]]<ref name="np-phys-1979">[https://www.nobelprize.org/prizes/physics/1979/summary/ The Nobel Prize in Physics 1979]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> * [[Nobel-kemiapalhâšume|Kemia]] – [[Herbert C. Brown]] já [[Georg Wittig]]<ref name="np-chem-1979">[https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/1979/summary/ The Nobel Prize in Chemistry 1979]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> * [[Nobel-kirjálâšvuotâpalhâšume|Kirjálâšvuotâ]] – [[Odysseus Elytis]]<ref name="np-lit-1979">[https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1979/summary/ The Nobel Prize in Literature 1979]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> * [[Nobel-ráávhupalhâšume|Ráávhu]] – [[Enni Teresa]]<ref name="np-peace-1979">[https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1979/summary/ The Nobel Peace Prize 1979]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref>* [[Nobel-fysiologia- teikkâ talhâstieđâpalhâšume|Talhâstieđâ]] – [[Allan M. Cormack]] já [[Godfrey N. Hounsfield]]<ref name="np-med-1979">[https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1979/summary/ The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1979]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> === Čuákánkiäsuh jieškote-uvlágán suorgijn === * [[Ive 1979 sämikielâliih kirjeh|Sämikielâlâš kirjálâšvuotâ ive 1979]] * [[Ive 1979 sämikielâlâš muusik|Sämikielâlâš muusik ive 1979]] * [[Videospellâihe 1979|Videospeelah ive 1979]] ==Šoddâmeh== * [[uđđâivemáánu 18.]] peeivi – [[Leo Varadkar]], [[irland]]lâš politikkár já ''[[taoiseach]]'' ađai Irland 20. uáiviminister iivij [[2017]]–[[2020]] * [[uđđâivemáánu 22.]] peeivi – [[Ailo Mikkelsen Gaup]], [[taažâ]]-sämmilâš maailmmiäštárkišto vuáittám [[FMX]]-vyeijee * [[uđđâivemáánu 29.]] peeivi – [[Christina Hammock Koch]], ovtâstumstaatâlâš insner já nissoonastronaut * [[kuovâmáánu 7.]] peeivi – [[Tawakkul Karman]], ive [[2011]] [[Nobel-ráávhupalhâšume]] finnim [[jemen]]lâš toimâtteijee, politikkár já olmoošvuoigâdvuotâpiälušteijee * [[kuovâmáánu 18.]] peeivi – [[Anja Storelv]], sämmilâš musikkár, lávloo já párnáimáttáátteijee * [[kuovâmáánu 21.]] peeivi – [[Jordan Peele]], ovtâstumstaatâlâš čaittâleijee, čällee, stivrejeijee já pyevtitteijee * [[njuhčâmáánu 5.]] peeivi – [[Tiina Raevaara]], syemmilâš kirječällee * [[cuáŋuimáánu 4.]] peeivi – [[Heath Ledger]], [[australia]]lâš čaittâleijee (j. [[2008]]) * [[cuáŋuimáánu 23.]] peeivi – [[Lauri Ylönen]], syemmilâš lávloo (''[[The Rasmus]]'') * [[syeinimáánu 31.]] peeivi – [[Dana Gourrier]], ovtâstumstaatâlâš čaittâleijee * [[čohčâmáánu 21.]] peeivi – [[Martina Beck]], saksalâš pääččimčyeigee * [[roovvâdmáánu 25.]] peeivi – [[Elin Kåven]], taažâsämmilâš lávloo * [[juovlâmáánu 21.]] peeivi – [[Nika Melia]], [[georgia]]lâš politikkár ==Jämimeh== * [[uđđâivemáánu 20.]] peeivi – [[Birger Brunila]], syemmilâš arkkiteht (š. [[1882]])<ref name="mfafi-brunila">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.mfa.fi/kokoelmat/arkkitehdit/birger-brunila/ | Nommâ = Birger Brunila | Almostittem = Arkkitehtuurmuseo | Čujottum = 16.6.2022 | Kielâ = {{fi}}}}</ref> * [[kuovâmáánu 19.]] peeivi – [[Aili-Salli Ahde-Kjäldman]], syemmilâš arkkiteht já muotisundáttellee (š. [[1892]])<ref name="mfafi-ahde-kjäldman">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.mfa.fi/kokoelmat/arkkitehdit/aili-salli-ahde-kjaldman/ | Nommâ = Aili-Salli Ahde-Kjäldman | Almostittem = Arkkitehtuurmuseo | Čujottum = 16.6.2022 | Kielâ = {{fi}}}}</ref> * [[njuhčâmáánu 6.]] peeivi – [[Ruth M. Arthur]], skotlandlâš máttáátteijee já kirječällee (š. [[1905]]) * [[syeinimáánu 8.]] peeivi – [[Shin’ichirō Tomonaga]], ive [[1965]] [[Nobel-fyysiikpalhâšume]] finnim jaapaanlâš fysikkár (š. [[1906]])<ref name="np-tomonaga-1965">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.nobelprize.org/prizes/physics/1965/tomonaga/facts/ | Nommâ = Sin-Itiro Tomonaga | Almostittem = nobelprize.org | Čujottum = 23.7.2021 | Kielâ = {{en}}}}</ref> * [[porgemáánu 12.]] peeivi – [[Ernst Boris Chain]], ive [[1945]] [[Nobel-fysiologia- teikkâ talhâstieđâpalhâšume|Nobel-talhâstieđâpalhâšume]] finnim brittilâš biokemist já bakteriolog (š. [[1906]])<ref name="np-chain-1945">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1945/chain/facts/ | Nommâ = Ernst B. Chain | Almostittem = nobelprize.org | Čujottum = 23.7.2021 | Kielâ = {{en}}}}</ref> * [[porgemáánu 26.]] peeivi – [[Mika Waltari]], syemmilâš kirječällee (š. [[1908]]) * [[čohčâmáánu 1.]] peeivi – [[Dag Englund]], syemmilâš arkkiteht (š. [[1906]])<ref name="mfafi-englund">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.mfa.fi/kokoelmat/arkkitehdit/dag-englund/ | Nommâ = Dag Englund | Almostittem = Arkkitehtuurmuseo | Čujottum = 16.6.2022 | Kielâ = {{fi}}}}</ref> * [[juovlâmáánu 21.]] peeivi – [[Aulis Blomstedt]], syemmilâš arkkiteht (š. [[1906]])<ref name="mfafi-aulis-blomstedt">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.mfa.fi/kokoelmat/arkkitehdit/aulis-blomstedt/ | Nommâ = Aulis Blomstedt | Almostittem = Arkkitehtuurmuseo | Čujottum = 16.6.2022 | Kielâ = {{fi}}}}</ref> * [[juovlâmáánu 22.]] peeivi – [[Darryl F. Zanuck]], ovtâstumstaatâlâš elleekovestivrejeijee (š. [[1902]]) ==Kalender== {{Kalender ihe|1979}} ==Fáádást eres soojijn== {{Commonscat-raddalâs}} == Käldeeh == {{Käldeeh|sárgáttuvah}} [[Luokka:1979|*]] 1of0o6hy771as29bqgh4ys5w0i5eeco 0 3068 157583 154968 2026-07-02T13:28:50Z Yupik 23 /* Čuákánkiäsuh jieškote-uvlágán suorgijn */ 157583 wikitext text/x-wiki {{Čyeti-iveh|n=19}} '''1980''' ('''MCMLXXX''') lâi [[kárgámihe]], mii [[gregoriaanlâš kalender]] mield aalgij [[majebargâ|majebaargâ]] já nuuvâi [[koskokko|koskoho]]. Tot lâi [[1980-loho|1980-lovo]] vuossâmuš ihe. ==Tábáhtusah== ===Vyesimáánu=== * [[vyesimáánu 22.]] peeivi – [[Namco]] almostitij ''[[Pac-Man]]''-šlanttispeelâ [[Jaapaan|Japanist]]. ===Syeinimáánu=== * [[syeinimáánu 30.]] peeivi – [[Vanuatu]] šoodâi jiečânâssân. ===Roovvâdmáánu=== * [[roovvâdmáánu 8.]] peeivi – [[Nichibutsu]] almostitij ''[[Crazy Climber]]'' -šlanttispeelâ [[Jaapaan|Japanist]]. ===Skammâmáánu=== * ''[[Battlezone]]'' almostui.<ref name="atari1980">{{Nettikäldee | Čujottâs = http://www.atarigames.com/atarinumbers90s.pdf | Nommâ = "Production Numbers" | Äigimuddo = 31.8.1999 | Almostittee = Atari | Čujottum = 9.1.2021 | Kielâ = {{en}}}}</ref> ===Juovlâmáánu=== * [[Namco]] almostitij ''[[Pac-Man]]''-šlanttispeelâ maailmvijđosávt. * [[Nichibutsu]] almostitij ''[[Crazy Climber]]'' -šlanttispeelâ maailmvijđosávt. ===[[Tiätuvuárkká:Nobel prize medal.svg|20px]] Nobel-palhâšumeh === * [[Nobel-fyysiikpalhâšume|Fyysiik]] – [[James Watson Cronin]] já [[Val Logsdon Fitch]]<ref name="np-phys-1980"/> * [[Nobel-kemiapalhâšume|Kemia]] – [[Paul Berg]], [[Walter Gilbert]] já [[Frederick Sanger]]<ref name="np-chem-1980"/> * [[Nobel-kirjálâšvuotâpalhâšume|Kirjálâšvuotâ]] – [[Czeslaw Milosz]]<ref name="np-lit-1980"/> * [[Nobel-ráávhupalhâšume|Ráávhu]] – [[Adolfo Pérez Esquivel]]<ref name="np-peace-1980"/> * [[Nobel-fysiologia- teikkâ talhâstieđâpalhâšume|Talhâstieđâ]] – [[Baruj Benacerraf]], [[Jean Dausset]] já [[George D. Snell]]<ref name="np-med-1980"/> === Čuákánkiäsuh jieškote-uvlágán suorgijn === * [[Ive 1980 sämikielâliih kirjeh|Sämikielâlâš kirjálâšvuotâ ive 1980]] * [[Ive 1980 sämikielâlâš muusik|Sämikielâlâš muusik ive 1980]] * [[Videospellâihe 1980|Videospeelah ive 1980]] ==Šoddâmeh== * [[njuhčâmáánu 14.]] peeivi – [[Mercedes McNab]], kanadalâš oovdiš čaittâleijee * [[vyesimáánu 24.]] peeivi – [[Fredrik Prost]], orjâlâš tuáijár já kirječällee * [[syeinimáánu 26.]] peeivi – [[Jacinda Ardern]], uđđâseelandlâš politikkár já [[Uđđâ-Seeland uáiviminister|Uđđâ-Seeland 40. uáiviminister]] * [[porgemáánu 20.]] peeivi – [[Eriikka Maalismaa]], syemmilâš vivlučuojâtteijee (j. [[2024]])<ref name="hs-2000010915467">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.hs.fi/kulttuuri/art-2000010915467.html | Nommâ = Viulisti Eriikka Maalismaa, 44, on kuollut| Tahhee = Tiikkaja, Samuli | Almostittem = Helsingin Sanomat | Äigimuddo = 2024-12-19 | Čujottum = 2024-12-30 | Kielâ = {{fi}}}}</ref> * [[čohčâmáánu 9.]] peeivi – [[Michelle Williams]], ovtâstumstaatâlâš čaittâleijee * [[čohčâmáánu 24.]] peeivi – [[Akaki Minašvili]], georgialâš politikkár * [[skammâmáánu 5.]] peeivi – [[Luke Hemsworth]], [[australia]]lâš čaittâleijee * [[skammâmáánu 12.]] peeivi – [[Ryan Gosling]], [[kanada]]lâš čaittâleijee já musikkár * [[skammâmáánu 23.]] peeivi – [[Malin Haawind]], ruátálâš kirječällee, toimâtteijee já etnolog * [[skammâmáánu 30.]] peeivi – [[Elin Anna Labba]], sämmilâš kirječällee já toimâtteijee * [[juovlâmáánu 19.]] peeivi – [[Jake Gyllenhaal]], ovtâstumstaatâlâš čaittâleijee já pyevtitteijee ==Jämimeh== [[Tiätuvuárkká:Steve-McQueen-1968 (cropped).jpg|thumb|right|Steve McQueen ive [[1968]]]] * [[kuovâmáánu 2.]] peeivi – [[William Howard Stein]], ive [[1972]] [[Nobel-kemiapalhâšume]] finnim ovtâstumstaatâlâš biokemist (š. [[1911]])<ref name="np-stein-1972">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/1972/stein/facts/ | Nommâ = William H. Stein | Almostittem = nobelprize.org | Čujottum = 2024-10-21 | Kielâ = {{en}}}}</ref> * [[syeinimáánu 25.]] peeivi – [[Vladimir Vysotski]], sovjetlittolâš trubaduur, tihtâčällee já čaittâleijee (š. [[1938]]) * [[čohčâmáánu 8.]] peeivi – [[Willard Libby]], ive [[1960]] [[Nobel-kemiapalhâšume]] finnim ovtâstumstaatâlâš fysikaallâš kemist (š. [[1908]])<ref name="nobel-libby-1960">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/1960/libby/facts/ | Nommâ = Willard F. Libby | Almostittem = nobelprize.org | Čujottum = 17.12.2022 | Kielâ = {{en}}}}</ref> * [[čohčâmáánu 12.]] peeivi – [[Lillian Randolph]], ovtâstumstaatâlâš čaittâleijee, lávloo já radiopersovn (š. [[1898]]) * [[skammâmáánu 7.]] peeivi – [[Steve McQueen]], ovtâstumstaatâlâš čaittâleijee (š. [[1930]]) * [[juovlâmáánu 8.]] peeivi – [[John Lennon]], brittilâš musikkár (''[[The Beatles]]'') (š. [[1940]])<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.britannica.com/biography/John-Lennon|nommâ=John Lennon|almostittem=www.britannica.com|äigimuddo=2024-06-01|čujottum=2024-06-18|ietf-kielâkoodi=en}}</ref> ==Kalender== {{Kalender ihe|1980}} ==Fáádást eres soojijn== {{Commonscat-raddalâs}} ==Käldeeh== {{Käldeeh|sárgáttuvah|käldeeh <!--Nobeleh--> <ref name="np-chem-1980">[https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/1980/summary/ The Nobel Prize in Chemistry 1980]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-lit-1980">[https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1980/summary/ The Nobel Prize in Literature 1980]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-peace-1980">[https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1980/summary/ The Nobel Peace Prize 1980]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-phys-1980">[https://www.nobelprize.org/prizes/physics/1980/summary/ The Nobel Prize in Physics 1980]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-med-1980">[https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1980/summary/ The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1980]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> }} [[Luokka:1980|*]] 07tykzsha2zai62cprjpnjg2e0glher 0 3076 157601 151008 2026-07-02T13:34:48Z Yupik 23 /* 20px Nobel-palhâšumeh */ 157601 wikitext text/x-wiki {{Čyeti-iveh|n=19}} '''1970''' ('''MCMLXX''') lâi normaalihe, mon älgim- já nuuhâmpeivin lâi [[gregoriaanlâš kalender]] mield [[tuorâstâh]]. Tot lâi [[1970-loho|1970-lovo]] vuossâmuš ihe. ==Tábáhtusah== ===[[Tiätuvuárkká:Nobel prize medal.svg|20px]] Nobel-palhâšumeh === * [[Nobel-fyysiikpalhâšume|Fyysiik]] – [[Hannes Alfvén]] já [[Louis Néel]]<ref name="np-phys-1970"/> * [[Nobel-kemiapalhâšume|Kemia]] – [[Luis Federico Leloir]]<ref name="np-chem-1970"/> * [[Nobel-kirjálâšvuotâpalhâšume|Kirjálâšvuotâ]] – [[Aleksandr Solženitsyn]]<ref name="np-lit-1970"/> * [[Nobel-ráávhupalhâšume|Ráávhu]] – [[Norman Borlaug]]<ref name="np-peace-1970"/> * [[Nobel-fysiologia- teikkâ talhâstieđâpalhâšume|Talhâstieđâ]] – Sir [[Bernard Katz]], [[Ulf von Euler]] já [[Julius Axelrod]]<ref name="np-med-1970"/> === Čuákánkiäsuh jieškote-uvlágán suorgijn === * [[Ive 1970 sämikielâliih kirjeh|Sämikielâlâš kirjálâšvuotâ ive 1970]] * [[Ive 1970 sämikielâlâš muusik|Sämikielâlâš muusik ive 1970]] ==Šoddâmeh== [[Tiätuvuárkká:Uma Thurman photographed by Jiyang Chen.jpg|thumb|right|Uma Thurman ive [[2011]]]] * [[cuáŋuimáánu 29.]] peeivi – [[Uma Thurman]], ovtâstumstaatâlâš čaittâleijee já malli<ref name="imdb-nm0000235"/> * [[syeinimáánu 23.]] peeivi – [[Charisma Carpenter]], ovtâstumstaatâlâš čaittâleijee * [[syeinimáánu 27.]] peeivi – [[Nikolaj Coster-Waldau]], tanskalâš čaittâleijee, pyevtitteijee já kietâčällee * [[porgemáánu 31.]] peeivi – [[Debbie Gibson]], ovtâstumstaatâlâš lávloo-laavlârähtee, pyevtitteijee já čaittâleijee ==Jämimeh== * [[uđđâivemáánu 5.]] peeivi – [[Max Born]], ive [[1954]] [[Nobel-fyysiikpalhâšume]] finnim [[saksa]]lâš matematikkár já fysikkár (š. [[1882]])<ref name="np-born-1954">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.nobelprize.org/prizes/physics/1954/born/facts/ | Nommâ = Max Born | Almostittem = nobelprize.org | Čujottum = 2024-10-21 | Kielâ = {{en}}}}</ref> * [[njuhčâmáánu 21.]] peeivi – [[Elna Kiljander]], syemmilâš arkkiteht (š. [[1889]])<ref name="mfafi-kiljander">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.mfa.fi/kokoelmat/arkkitehdit/elna-kiljander/ | Nommâ = Elna Kiljander | Almostittem = Arkkitehtuurmuseo | Čujottum = 21.6.2022 | Kielâ = {{fi}}}}</ref> * [[cuáŋuimáánu 23.]] peeivi – [[Adeline Genée]], [[tanska]]lâš-brittilâš baaleet-tánssájeijee (š. [[1878]]) * [[vyesimáánu 22.]] peeivi – [[Willa Muir]], [[skotland]]lâš esseečällee, kirječällee já jurgâleijee (š. [[1890]]) * [[čohčâmáánu 28.]] peeivi – [[Gamal Abdel Nasser]], [[Egypt president|Egypt 2. president]] (š. [[1918]]) * [[skammâmáánu 21.]] peeivi – [[Chandrasekhara Raman]], ive [[1930]] [[Nobel-fyysiikpalhâšume]] finnim [[india]]lâš fysikkár (š. [[1888]])<ref name="np-raman-1930">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.nobelprize.org/prizes/physics/1930/raman/facts/ | Nommâ = Sir Chandrasekhara Venkata Raman | Almostittem = nobelprize.org | Čujottum = 2024-10-23 | Kielâ = {{en}}}}</ref> ==Kalender== {{Kalender ihe|1970}} ==Fáádást eres soojijn== {{Commonscat-raddalâs}} ==Käldeeh== {{Käldeeh|sárgáttuvah|käldeeh <ref name="imdb-nm0000235">[https://www.imdb.com/name/nm0000235/ Uma Thurman]. IMDb. Čujottum 26.10.2020 <small> (eŋgâlâskielân)</small></ref> <!--Nobeleh--> <ref name="np-chem-1970">[https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/1970/summary/ The Nobel Prize in Chemistry 1970]. The Nobel Prize. Čujottum 17.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-lit-1970">[https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1970/summary/ The Nobel Prize in Literature 1970]. The Nobel Prize. Čujottum 17.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-peace-1970">[https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1970/summary/ The Nobel Peace Prize 1970]. The Nobel Prize. Čujottum 17.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-phys-1970">[https://www.nobelprize.org/prizes/physics/1970/summary/ The Nobel Prize in Physics 1970]. The Nobel Prize. Čujottum 17.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-med-1970">[https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1970/summary/ The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1970]. The Nobel Prize. Čujottum 17.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> }} [[Luokka:1970|*]] 0gn20edqb4norbcs59nu96lnexf5xel 0 3085 157586 151017 2026-07-02T13:30:00Z Yupik 23 /* Čuákánkiäsuh jieškote-uvlágán suorgijn */ 157586 wikitext text/x-wiki {{Čyeti-iveh|n=19}} '''1983''' ('''MCMLXXXIII''') lâi normaalihe, mon älgim- já nuuhâmpeivin lâi [[gregoriaanlâš kalender]] mield [[lávurdâh]]. Tot lâi [[1980-loho|1980-lovo]] niäljád ihe. ==Tábáhtusah== ===[[Tiätuvuárkká:Nobel prize medal.svg|20px]] Nobel-palhâšumeh === * [[Nobel-fyysiikpalhâšume|Fyysiik]] – [[Subramanyan Chandrasekhar]] já [[William Alfred Fowler]]<ref name="np-phys-1983"/> * [[Nobel-kemiapalhâšume|Kemia]] – [[Henry Taube]]<ref name="np-chem-1983"/> * [[Nobel-kirjálâšvuotâpalhâšume|Kirjálâšvuotâ]] – [[William Golding]]<ref name="np-lit-1983"/> * [[Nobel-ráávhupalhâšume|Ráávhu]] – [[Lech Walesa]]<ref name="np-peace-1983"/> * [[Nobel-fysiologia- teikkâ talhâstieđâpalhâšume|Talhâstieđâ]] – [[Barbara McClintock]]<ref name="np-med-1983"/> === Čuákánkiäsuh jieškote-uvlágán suorgijn === * [[Ive 1983 sämikielâliih kirjeh|Sämikielâlâš kirjálâšvuotâ ive 1983]] * [[Ive 1983 sämikielâlâš muusik|Sämikielâlâš muusik ive 1983]] * [[Videospellâihe 1983|Videospeelah ive 1983]] ==Šoddâmeh== * [[uđđâivemáánu 2.]] peeivi – [[Kate Bosworth]], ovtâstumstaatâlâš čaittâleijee * [[uđđâivemáánu 11.]] peeivi – [[Kaisa Mäkäräinen]], syemmilâš pääččimčyeigee * [[kuovâmáánu 21.]] peeivi – [[Mélanie Laurent]], ranskalâš čaittâleijee, kietâčällee já stivrejeijee * [[njuhčâmáánu 1.]] peeivi – [[Lupita Nyong'o]], meksikolâš-kenialâš čaittâleijee * [[njuhčâmáánu 21.]] peeivi – [[Sara Marielle Gaup Beaska]], sämmilâš musikkár, lávloo já jyeigee<ref>{{Lostâkäldee|Paječaalâ=Din dag|Almostittem=Finnmark Dagblad|Äigimuddo=21.3.1990|Ihe=1990|Ihekerdi=78|Nummeer=68|Siijđoh=4|www=http://urn.nb.no/URN:NBN:no-nb_digavis_finnmarkdagblad_null_null_19900321_78_68_1?page=4|Čujottum=28.5.2022|Kielâ={{no}}}}</ref> * [[porgemáánu 11.]] peeivi – [[Chris Hemsworth]], [[australia]]lâš čaittâleijee * [[čohčâmáánu 14.]] peeivi – [[Amy Winehouse]], eŋlandlâš musikkár, lávloo já laavlârähtee (j. [[2011]]) ==Jämimeh== * [[njuhčâmáánu 18.]] peeivi – [[Umberto II]], [[Italia]] niäljád já majemuš kunâgâs (š. [[1904]]) * [[syeinimáánu 15.]] peeivi – [[Aarno Raveala]], syemmilâš arkkiteht (š. [[1911]])<ref name="mfafi-raveala">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.mfa.fi/kokoelmat/arkkitehdit/aarno-raveala/ | Nommâ = Aarno Raveala | Almostittem = Arkkitehtuurmuseo | Čujottum = 16.6.2022 | Kielâ = {{fi}}}}</ref> ==Kalender== {{Kalender ihe|1983}} ==Fáádást eres soojijn== {{Commonscat-raddalâs}} ==Käldeeh== {{Käldeeh|sárgáttuvah|käldeeh <!--Nobeleh--> <ref name="np-chem-1983">[https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/1983/summary/ The Nobel Prize in Chemistry 1983]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-lit-1983">[https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1983/summary/ The Nobel Prize in Literature 1983]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-peace-1983">[https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1983/summary/ The Nobel Peace Prize 1983]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-phys-1983">[https://www.nobelprize.org/prizes/physics/1983/summary/ The Nobel Prize in Physics 1983]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-med-1983">[https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1983/summary/ The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1983]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> }} [[Luokka:1983|*]] 8nisuadbgw05ktc77p7rbxpf7l434ni 0 3093 157604 151005 2026-07-02T13:38:22Z Yupik 23 /* 20px Nobel-palhâšumeh */ 157604 wikitext text/x-wiki {{Čyeti-iveh|n=19}} '''1966''' ('''MCMLXVI''') lâi normaalihe, mon älgim- já nuuhâmpeivin lâi [[gregoriaanlâš kalender]] mield [[lávurdâh]]. Tot lâi [[1960-loho|1960-lovo]] čiččâd ihe. ==Tábáhtusah== ===Skammâmáánu=== * [[skammâmáánu 30.]] peeivi – [[Barbados]] šoodâi jiečânâssân. ===Juovlâmáánu=== * [[juovlâmáánu 16.]] peeivi &ndash; [[Ovtâstum aalmugeh|Ovtâstum aalmugij]] tievâsčuákkim tuhhiittij [[ESČ-sopâmuš]]. ===[[Tiätuvuárkká:Nobel prize medal.svg|20px]] Nobel-palhâšumeh === * [[Nobel-fyysiikpalhâšume|Fyysiik]] – [[Alfred Kastler]]<ref name="np-phys-1966"/> * [[Nobel-kemiapalhâšume|Kemia]] – [[Robert Mulliken]]<ref name="np-chem-1966"/> * [[Nobel-kirjálâšvuotâpalhâšume|Kirjálâšvuotâ]] – [[Samuel Josef Agnon]] já [[Nelly Sachs]]<ref name="np-lit-1966"/> * [[Nobel-ráávhupalhâšume|Ráávhu]] – ij kihheen<ref name="np-peace-1966"/> * [[Nobel-fysiologia- teikkâ talhâstieđâpalhâšume|Talhâstieđâ]] – [[Peyton Rous]] já [[Charles Huggins]]<ref name="np-med-1966"/> === Čuákánkiäsuh jieškote-uvlágán suorgijn === * [[Ive 1966 sämikielâliih kirjeh|Sämikielâlâš kirjálâšvuotâ ive 1966]] ==Šoddâmeh== * [[uđđâivemáánu 24.]] peeivi – [[Julie Dreyfus]], ranskalâš čaittâleijee * [[vyesimáánu 26.]] peeivi – [[Helena Bonham Carter]], [[eŋland]]lâš čaittâleijee * [[kesimáánu 6.]] peeivi – [[Faure Gnassingbé]], [[Togo]] 4. president * [[syeinimáánu 22.]] peeivi – [[Gustavo Bolivar]] kolumbialâš kirječällee * [[porgemáánu 9.]] peeivi – [[Linn Ullmann]], taažâ kirječällee já toimâtteijee * [[čohčâmáánu 17.]] peeivi – [[Minna Aaltonen]], syemmilâš čaittâleijee (j. [[2021]]) * [[juovlâmáánu 8.]] peeivi – [[Sinéad O’Connor]], [[irland]]lâš musikkár (j. [[2023]]) ==Jämimeh== * [[juovlâmáánu 15.]] peeivi – [[Walt Disney]], ovtâstumstaatâlâš elleekovestivrejeijee, pyevtitteijee, jienâčaittâleijee, animaattor já kietâčällee (š. [[1901]]) ==Kalender== {{Kalender ihe|1966}} ==Fáádást eres soojijn== {{Commonscat-raddalâs}} ==Käldeeh== {{Käldeeh|sárgáttuvah|käldeeh <!--Nobeleh--> <ref name="np-chem-1966">[https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/1966/summary/ The Nobel Prize in Chemistry 1966]. The Nobel Prize. Čujottum 17.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-lit-1966">[https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1966/summary/ The Nobel Prize in Literature 1966]. The Nobel Prize. Čujottum 17.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-peace-1966">[https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1966/summary/ The Nobel Peace Prize 1966]. The Nobel Prize. Čujottum 17.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-phys-1966">[https://www.nobelprize.org/prizes/physics/1966/summary/ The Nobel Prize in Physics 1966]. The Nobel Prize. Čujottum 17.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-med-1966">[https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1966/summary/ The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1966]. The Nobel Prize. Čujottum 17.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> }} [[Luokka:1966|*]] 6xdavd8pzxz9bocsqnnck5vjcx4wba4 0 3159 157600 154967 2026-07-02T13:34:29Z Yupik 23 /* Čuákánkiäsuh jieškote-uvlágán suorgijn */ 157600 wikitext text/x-wiki {{Čyeti-iveh|n=19}} '''1971''' ('''MCMLXXI''') lâi normaalihe, mon älgim- já nuuhâmpeivin lâi [[gregoriaanlâš kalender]] mield [[vástuppeivi]]. Tot lâi [[1970-loho|1970-lovo]] nubbe ihe. ==Tábáhtusah== === Kesimáánu === * [[kesimáánu 6.]] peeivi – [[Mielâtiervâsvuođâ kuávdášlitto]] vuáđudui [[Koljonvirta pyecceiviäsu]]st [[Iisalmi]]st.<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.mtkl.fi/toimintamme/tarinamme/|nommâ=Näin alkoi tarinamme|almostittem=Mielâtiervâsvuođâ kuávdášlitto|almostittee=Mielenterveyden keskusliitto|čujottum=2024-11-19|kielâ={{fi}}}}</ref> === Syeinimáánu === * [[syeinimáánu 30.]] peeivi – [[Apollo 15]] siäivui [[Mánudâš|Mánudáá]] asan. ===[[Tiätuvuárkká:Nobel prize medal.svg|20px]] Nobel-palhâšumeh === * [[Nobel-fyysiikpalhâšume|Fyysiik]] – [[Dennis Gabor]]<ref name="np-phys-1971"/> * [[Nobel-kemiapalhâšume|Kemia]] – [[Gerhard Herzberg]]<ref name="np-chem-1971"/> * [[Nobel-kirjálâšvuotâpalhâšume|Kirjálâšvuotâ]] – [[Pablo Neruda]]<ref name="np-lit-1971"/> * [[Nobel-ráávhupalhâšume|Ráávhu]] – [[Willy Brandt]]<ref name="np-peace-1971"/> * [[Nobel-fysiologia- teikkâ talhâstieđâpalhâšume|Talhâstieđâ]] – [[Earl W. Sutherland]]<ref name="np-med-1971"/> === Čuákánkiäsuh jieškote-uvlágán suorgijn === * [[Ive 1971 sämikielâliih kirjeh|Sämikielâlâš kirjálâšvuotâ ive 1971]] * [[Ive 1971 sämikielâlâš muusik|Sämikielâlâš muusik ive 1971]] * [[Videospellâihe 1971|Videospeelah ive 1971]] ==Šoddâmeh== * [[uđđâivemáánu 22.]] peeivi – [[G. Yunupingu]], australialâš folkmusikkár (j. [[2017]]) * [[kuovâmáánu 4.]] peeivi – [[Eric Garcetti]], ovtâstumstaatâlâš politikkár * [[cuáŋuimáánu 12.]] peeivi – [[Shannen Doherty]], ovtâstumstaatâlâš čaittâleijee (j. [[2024]])<ref name="guardian-doherty">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.theguardian.com/tv-and-radio/2024/jul/14/shannen-doherty-obituary|nommâ=Shannen Doherty obituary|Tahhee= Gilbey, Ryan |Almostittem=The Guardian|Čujottum=2024-07-14|Äigimuddo=2024-07-14|Kielâ={{en}}}}</ref> * [[syeinimáánu 20.]] peeivi – [[Sandra Oh]], [[kanada]]lâš čaittâleijee * [[syeinimáánu 23.]] peeivi – [[Alison Krauss]], ovtâstumstaatâlâš bluegrass-lávloo já musikkár * [[čohčâmáánu 6.]] peeivi – [[Dolores O'Riordan]], [[irland]]lâš lávloo-laavlârähtee (j. [[2018]]) * [[skammâmáánu 13.]] peeivi – [[Ulla Pirttijärvi-Länsman]], sämmilâš lávloo, jyeigee já šuoŋârähtee * [[juovlâmáánu 3.]] peeivi – [[Ann-Helén Laestadius]], orjâlâš kirječällee já toimâtteijee<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.ratsit.se/19711203-Monika_Ulrika_Ann_Helen_Laestadius_Solna/0EUM-v9MDhX9ip0bq1Q4PKgzvr0zWpkfrBWHHWd1p2A|nommâ=Ann-Helen Laestadius|almostittem=www.ratsit.se|čujottum=2023-12-01|ietf-kielâkoodi=sv-se}}</ref> ==Jämimeh== * [[uđđâivemáánu 10.]] peeivi – [[Coco Chanel]], ranskalâš muotisyergi pälgisliäkkoo (š. [[1883]]) * [[syeinimáánu 1.]] peeivi – [[William Lawrence Bragg]], ive [[1915]] [[Nobel-fyysiikpalhâšume]] finnim australialâš-brittilâš fysikkár (š. [[1890]])<ref name="np-wl-bragg-1915">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.nobelprize.org/prizes/physics/1915/wl-bragg/facts/ | Nommâ = Lawrence Bragg | Almostittem = nobelprize.org | Čujottum = 2025-05-01 | Kielâ = {{en}}}}</ref> * [[syeinimáánu 6.]] peeivi – [[Louis Armstrong]] (”Satchmo”), ovtâstumstaatâlâš jazz-musikkár (š. [[1901]]) * [[syeinimáánu 21.]] peeivi – [[Yrjö Väisälä‎]], syemmilâš geodeet, täsnitiettee já fysikkár (š. [[1891]]) * [[čohčâmáánu 21.]] peeivi – [[Bernardo Alberto Houssay]], ive [[1947]] [[Nobel-fysiologia- teikkâ talhâstieđâpalhâšume|Nobel-talhâstieđâpalhâšume]] finnim [[argentiina]]lâš fysiolog (š. [[1887]])<ref name="np-houssay-1947">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1947/houssay/facts/ | Nommâ = Bernardo Houssay | Almostittem = nobelprize.org | Almostittemsaje = | Äigimuddo = | Almostittee = | Čujottum = 7.11.2022 | Kielâ = {{en}}}}</ref> * [[juovlâmáánu 20.]] peeivi – [[Roy O. Disney]], ovtâstumstaatâlâš finnodâholmooš, [[Disney Brothers Cartoon Studio]] nubbe vuáđudeijee já [[The Walt Disney Company]] toimâttâshovdâ iivij 1929–1971 (š. [[1893]]) ==Kalender== {{Kalender ihe|1971}} ==Fáádást eres soojijn== {{Commonscat-raddalâs}} ==Käldeeh== {{Käldeeh|sárgáttuvah|käldeeh <!--Nobeleh--> <ref name="np-chem-1971">[https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/1971/summary/ The Nobel Prize in Chemistry 1971]. The Nobel Prize. Čujottum 17.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-lit-1971">[https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1971/summary/ The Nobel Prize in Literature 1971]. The Nobel Prize. Čujottum 17.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-peace-1971">[https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1971/summary/ The Nobel Peace Prize 1971]. The Nobel Prize. Čujottum 17.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-phys-1971">[https://www.nobelprize.org/prizes/physics/1971/summary/ The Nobel Prize in Physics 1971]. The Nobel Prize. Čujottum 17.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-med-1971">[https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1971/summary/ The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1971]. The Nobel Prize. Čujottum 17.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> }} [[Luokka:1971|*]] qj18hbr04eauv2xli3dyiihgl1dqgj9 0 3212 157613 150991 2026-07-02T13:48:30Z Yupik 23 === Čuákánkiäsuh jieškote-uvlágán suorgijn === * [[Ive 1951 sämikielâliih kirjeh|Sämmilâš kirjálâšvuotâ ive 1951]] 157613 wikitext text/x-wiki {{Čyeti-iveh|n=19}} '''1951''' ('''MCMLI''') lâi normaalihe, mon älgim- já nuuhâmpeivin lâi [[gregoriaanlâš kalender]] mield [[vuossargâ]]. Tot lâi [[1950-loho|1950-lovo]] nubbe ihe. ==Tábáhtusah== ===Juovlâmáánu=== * [[juovlâmáánu 22.]] peeivi – Vaasalâš finnodâholmooš [[Frithjof Tikanoja]] skeŋkkij kiddoduv já jieijâs stuorrâ taaiđâčuágálduv Vaasa kaavpugân. Tain šoodâi [[Tikanoja-taaiđâviäsu]].<ref name="Tikanoja">{{Nettikäldee|čujottâs=https://vaasankaupunginmuseot.fi/tikanoja/museo/taidekodin-historia/|nommâ=Taidekodin historia|almostittem=Vaasa kaavpug museoh|čujottum=6.4.2022|kielâ={{fi}}}}</ref> * [[juovlâmáánu 26.]] peeivi – [[Tikanoja-taaiđâviäsu]] lekkui [[Vaasa]]st.<ref name="Tikanoja"/> ===[[Tiätuvuárkká:Nobel prize medal.svg|20px]] Nobel-palhâšumeh === * [[Nobel-fyysiikpalhâšume|Fyysiik]] – [[John Cockcroft]] já [[Ernest Walton]]<ref name="np-phys-1951"/> * [[Nobel-kemiapalhâšume|Kemia]] – [[Edwin McMillan]] já [[Glenn Seaborg]]<ref name="np-chem-1951"/> * [[Nobel-kirjálâšvuotâpalhâšume|Kirjálâšvuotâ]] – [[Pär Lagerkvist]]<ref name="np-lit-1951"/> * [[Nobel-ráávhupalhâšume|Ráávhu]] – [[Léon Jouhaux]]<ref name="np-peace-1951"/> * [[Nobel-fysiologia- teikkâ talhâstieđâpalhâšume|Talhâstieđâ]] – [[Max Theiler]]<ref name="np-med-1951"/> === Čuákánkiäsuh jieškote-uvlágán suorgijn === * [[Ive 1951 sämikielâliih kirjeh|Sämmilâš kirjálâšvuotâ ive 1951]] ==Šoddâmeh== * [[uđđâivemáánu 19.]] peeivi – [[Shimon Sakaguchi]], ive [[2025]] [[Nobel-fysiologia- teikkâ talhâstieđâpalhâšume]] finnim jaapaanlâš professor já immunolog<ref name="np-sakaguchi-2025">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2025/sakaguchi/facts/ | Nommâ = Shimon Sakaguchi | Almostittem = nobelprize.org | Čujottum = 2025-10-06 | Kielâ = {{en}}}}</ref> * [[uđđâivemáánu 24.]] peeivi – [[Murray Sinclair]], kanadalâš politikkár, tuámmár já äššivyeijee (j. [[2024]])<ref name="sinclaircanen">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/murray-sinclair|nommâ=Murray Sinclair|almostittem=The Canadian Encyclopedia|čujottum=2024-11-20|ietf-kielâkoodi=en}}</ref> * [[njuhčâmáánu 1.]] peeivi – [[Berit Oskal Eira]], sämmilâš puásuituállee já politikkár (j. [[2021]])<ref name="nrk-1.6509043">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.nrk.no/sapmi/berit-oskal-eira-1.6509043|nommâ=Berit Oskal Eira|almostittem=NRK Sápmi|čujottum=2024-03-05|tahhee=Aslaksen, Eilif Andreas|äigimuddo=2009-06-17|kielâ={{no}}}}</ref> * [[njuhčâmáánu 26.]] peeivi – [[Carl Wieman]], ive [[2001]] [[Nobel-fyysiikpalhâšume]] finnim ovtâstumstaatâlâš fysikkár<ref name="np-wieman-2001">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.nobelprize.org/prizes/physics/2001/wieman/facts/ | Nommâ = Carl Wieman | Almostittem = nobelprize.org | Čujottum = 2025-05-02 | Kielâ = {{en}}}}</ref> * [[cuáŋuimáánu 17.]] peeivi – [[Börje Salming]], sämmilâš jieŋâskiärruspellee (j. [[2022]])<ref name="nrk-1.16194897">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.nrk.no/sapmi/beakkan-sapmela_-jiek_askearru-spealli-borje-salming-lea-japman-1.16194897|nommâ=Beakkán sápmelaš jiekŋaskearru spealli Börje Salming lea jápmán|almostittem=NRK Sápmi|čujottum=2022-12-26|äigimuddo=2022-11-25|kielâ={{se}}}}</ref> * [[cuáŋuimáánu 17.]] peeivi – [[Olivia Hussey]], eŋlandlâš čaittâleijee (j. [[2024]])<ref name="cbs-hussey">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.cbsnews.com/news/olivia-hussey-1968-romeo-and-juliet-dies-73/ | Nommâ = Olivia Hussey, star of 1968 "Romeo and Juliet," dies at 73 | Almostittem = CBS News | Äigimuddo = 2024-12-28 | Čujottum = 2024-12-30 | Kielâ = {{en}}}}</ref> * [[vyesimáánu 1.]] peeivi – [[Kerttu Vuolab]], sämmilâš kirječällee já jurgâleijee * [[vyesimáánu 26.]] peeivi – [[Sally Ride]], ovtâstumstaatâlâš fysikkár já astronaut (j. [[2012]]) * [[syeinimáánu 4.]] peeivi – [[Susumu Kitagawa]], ive [[2025]] [[Nobel-kemiapalhâšume]] finnim jaapaanlâš kemist<ref name="np-kitagawa-2025">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/2025/kitagawa/facts/ | Nommâ = Susumu Kitagawa | Almostittem = nobelprize.org | Čujottum = 2025-10-08 | Kielâ = {{en}}}}</ref> * [[syeinimáánu 21.]] peeivi – [[Robin Williams]], ovtâstumstaatâlâš čaittâleijee (j. [[2014]]) * [[syeinimáánu 31.]] peeivi – [[Evonne Goolagong]], australialâš tennisspellee * [[čohčâmáánu 4.]] peeivi – [[Marita Ulvskog]], ruátálâš politikkár * [[čohčâmáánu 14.]] peeivi – [[F. Duncan M. Haldane]], ive [[2016]] [[Nobel-fyysiikpalhâšume]] finnim brittilâš fysikkár<ref name="np-phys-2016-haldane">[https://www.nobelprize.org/prizes/physics/2016/haldane/facts/ F. Duncan M. Haldane]. The Nobel Prize. Čujottum 22.9.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> * [[skammâmáánu 15.]] peeivi – [[Tuula Mai Salmela]], syemmilâš kirječällee ==Jämimeh== * [[uđđâivemáánu 10.]] peeivi – [[Sinclair Lewis]], ive [[1930]] [[Nobel-kirjálâšvuotâpalhâšume]] finnim ovtâstumstaatâlâš kirječällee (š. [[1885]])<ref name="np-lewis-1930">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1930/lewis/facts/ | Nommâ = Sinclair Lewis | Almostittem = nobelprize.org | Čujottum = 2024-10-24 | Kielâ = {{en}}}}</ref> * [[uđđâivemáánu 27.]] peeivi – [[Carl Gustaf Emil Mannerheim]], rijjâhiärrá já [[Suomâ täsivääldi president|Suomâ täsivääldi 6. president]] (š. [[1867]]) * [[kuovâmáánu 19.]] peeivi – [[André Gide]], ive [[1947]] [[Nobel-kirjálâšvuotâpalhâšume]] finnim [[ranska]]lâš kirječällee (š. [[1869]])<ref name="np-gide-1947">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1947/gide/facts/ | Nommâ = André Gide | Almostittem = nobelprize.org | Čujottum = 27.10.2022 | Kielâ = {{en}}}}</ref> * [[cuáŋuimáánu 23.]] peeivi – [[Charles Dawes]], ive [[1925]] [[Nobel-ráávhupalhâšume]] finnim ovtâstumstaatâlâš politikkár já [[Ovtâstum staatâi väripresident|Ovtâstum staatâi 30. väripresident]] (š. [[1865]])<ref name="np-dawes-1925">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1925/dawes/facts/ | Nommâ = Charles G. Dawes | Almostittem = nobelprize.org | Čujottum = 27.10.2022 | Kielâ = {{en}}}}</ref> ==Kalender== {{Kalender ihe|1951}} ==Fáádást eres soojijn== {{Commonscat-raddalâs}} ==Käldeeh== {{Käldeeh|sárgáttuvah|käldeeh <!--Nobeleh--> <ref name="np-chem-1951">[https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/1951/summary/ The Nobel Prize in Chemistry 1951]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-lit-1951">[https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1951/summary/ The Nobel Prize in Literature 1951]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-peace-1951">[https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1951/summary/ The Nobel Peace Prize 1951]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-phys-1951">[https://www.nobelprize.org/prizes/physics/1951/summary/ The Nobel Prize in Physics 1951]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-med-1951">[https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1951/summary/ The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1951]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> }} [[Luokka:1951|*]] enecisyt7fnkrq77rb46mt10mi0hxki 0 3217 157611 154963 2026-07-02T13:39:17Z Yupik 23 /* 20px Nobel-palhâšumeh */ 157611 wikitext text/x-wiki {{Čyeti-iveh|n=19}} '''1959''' ('''MCMLIX''') lâi normaalihe, mon älgim- já nuuhâmpeivin lâi [[gregoriaanlâš kalender]] mield [[tuorâstâh]]. Tot lâi [[1950-loho|1950-lovo]] majemuš ihe. ==Tábáhtusah== ===Uđđâivemáánu=== * [[uđđâivemáánu 3.]] peeivi – [[Alaska]]st šoodâi [[Ovtâstum staatah|Ovtâstum staatâi]] 49. [[Ovtâstum staatâi uásistaatah|uásistaatâ]]. * [[uđđâivemáánu 29.]] peeivi – Vuossâmuš [[Melodifestivalen]] uárnejui [[Tukholma]]st. Melodifestivalen vyeittee [[Siw Malmkvist]] ovdâstij [[Ruotâ]] [[Euroviisuh-lávlumkišto 1959|Euroviisuin siämmáá ive]] [[Cannes]]ist, [[Ranska]]ast. ===Njuhčâmáánu=== * [[njuhčâmáánu 11.]] peeivi – 4. [[Euroviisuh-lávlumkišto 1959|Euroviisuh]] uárnejuvvojii [[Cannes]]ist, [[Ranska]]ast, tastko Ranska ovdâsteijee [[André Claveau]] lâi vuáittám [[Euroviisuh-lávlumkišto 1958|ive 1958 Euroviisuh-lávlumkišto]] pitáinis ''Dors, mon amour''. ===Porgemáánu=== * [[porgemáánu 21.]] peeivi – [[Havaiji]]st šoodâi Ovtâstum staatâi 50. uásistaatâ. ===[[Tiätuvuárkká:Nobel prize medal.svg|20px]] Nobel-palhâšumeh === * [[Nobel-fyysiikpalhâšume|Fyysiik]] – [[Emilio Segrè]] já [[Owen Chamberlain]]<ref name="np-phys-1959"/> * [[Nobel-kemiapalhâšume|Kemia]] – [[Jaroslav Heyrovský]]<ref name="np-chem-1959"/> * [[Nobel-kirjálâšvuotâpalhâšume|Kirjálâšvuotâ]] – [[Salvatore Quasimodo]]<ref name="np-lit-1959"/> * [[Nobel-ráávhupalhâšume|Ráávhu]] – [[Philip Noel-Baker]]<ref name="np-peace-1959"/> * [[Nobel-fysiologia- teikkâ talhâstieđâpalhâšume|Talhâstieđâ]] – [[Severo Ochoa]] já [[Arthur Kornberg]]<ref name="np-med-1959"/> === Čuákánkiäsuh jieškote-uvlágán suorgijn === * [[Ive 1959 sämikielâliih kirjeh|Sämikielâlâš kirjálâšvuotâ ive 1959]] ==Šoddâmeh== * [[uđđâivemáánu 9.]] peeivi – [[Rigoberta Menchú Tum]], ive [[1992]] [[Nobel-ráávhupalhâšume]] finnim [[kʼicheʼ]]lâš kirječällee já olmoošvuoigâdvuotâpiälušteijee<ref name="np-tum-1992">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1992/tum/facts/ | Nommâ = Rigoberta Menchú Tum| Almostittem = nobelprize.org | Čujottum = 2024-10-23 | Kielâ = {{en}}}}</ref> * [[njuhčâmáánu 9.]] peeivi – [[Takaaki Kajita]], ive [[2015]] [[Nobel-fyysiikpalhâšume]] finnim [[jaapaan]]lâš fysikkár<ref name="np-kajita-2015">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.nobelprize.org/prizes/physics/2015/kajita/facts/ | Nommâ = Takaaki Kajita | Almostittem = nobelprize.org | Čujottum = 2025-05-02 | Kielâ = {{en}}}}</ref> * [[njuhčâmáánu 15.]] peeivi – [[Mattis Hætta]], orjâlâš jyeigee já čaittâleijee (j. [[2022]])<ref name="snl-hætta">{{Nettikäldee|čujottâs=https://snl.no/Mattis_Hætta|nommâ=Mattis Hætta|almostittem=snl.no|čujottum=2022-11-13|tahhee=Jernsletten, Kristin|äigimuddo=2022-11-11|kielâ={{no}}}}</ref> * [[syeinimáánu 5.]] peeivi – [[Manana Šalikašvili]], georgialâš kirječällee * [[syeinimáánu 27.]] peeivi – [[Carlos Vila Nova]], sãotomépríncipelâš politikkár já [[São Tomé já Príncipe]] 5. president * [[čohčâmáánu 22.]] peeivi – [[Saul Perlmutter]], ive [[2011]] [[Nobel-fyysiikpalhâšume]] finnim ovtâstumstaatâlâš astrofysikkár * [[juovlâmáánu 21.]] peeivi – [[Florence Griffith Joyner]], ovtâstumstaatâlâš almosvalastâllee (j. [[1998]]) ==Jämimeh== * [[uđđâivemáánu 3.]] peeivi – [[Edwin Muir]], [[skotland]]lâš tihtâčällee, kirječällee já jurgâleijee (š. [[1887]]) * [[kuovâmáánu 15.]] peeivi – [[Owen Willans Richardson]], ive [[1928]] [[Nobel-fyysiikpalhâšume]] finnim brittilâš fysikkár (š. [[1879]])<ref name="np-richardson-1928">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.nobelprize.org/prizes/physics/1928/richardson/facts/ | Nommâ = Owen Willans Richardson | Almostittem = nobelprize.org | Čujottum = 2025-05-01 | Kielâ = {{en}}}}</ref> * [[njuhčâmáánu 26.]] peeivi – [[Raymond Chandler]], irlandlâš-ovtâstumstaatâlâš rikoskirječällee (š. [[1888]]) * [[cuáŋuimáánu 9.]] peeivi – [[Frank Lloyd Wright]], ovtâstumstaatâlâš arkkiteht (š. [[1867]]) * [[kesimáánu 9.]] peeivi – [[Adolf Windaus]], ive [[1928]] [[Nobel-kemiapalhâšume]] finnim saksalâš kemist (š. [[1876]])<ref name="np-windaus-1928">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/1928/windaus/facts/ | Nommâ = Adolf Windaus | Almostittem = nobelprize.org | Čujottum = 27.10.2022 | Kielâ = {{en}}}}</ref> * [[syeinimáánu 17.]] peeivi – [[Billie Holiday]], ovtâstumstaatâlâš lávloo (š. [[1915]])<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.britannica.com/biography/Billie-Holiday|nommâ=Billie Holiday|almostittem=www.britannica.com|äigimuddo=2024-05-30|čujottum=2024-06-24|ietf-kielâkoodi=en}}</ref> * [[skammâmáánu 15.]] peeivi – [[Charles Thomson Rees Wilson]], ive [[1927]] [[Nobel-fyysiikpalhâšume]] finnim skotlandlâš meteorolog já fysikkár (š. [[1869]])<ref name="np-wilson-1927">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.nobelprize.org/prizes/physics/1927/wilson/facts/ | Nommâ = C.T.R. Wilson | Almostittem = nobelprize.org | Čujottum = 2025-05-01 | Kielâ = {{en}}}}</ref> ==Kalender== {{Kalender ihe|1959}} ==Fáádást eres soojijn== {{Commonscat-raddalâs}} ==Käldeeh== {{Käldeeh|sárgáttuvah|käldeeh <!--Nobeleh--> <ref name="np-chem-1959">[https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/1959/summary/ The Nobel Prize in Chemistry 1959]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-lit-1959">[https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1959/summary/ The Nobel Prize in Literature 1959]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-peace-1959">[https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1959/summary/ The Nobel Peace Prize 1959]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-phys-1959">[https://www.nobelprize.org/prizes/physics/1959/summary/ The Nobel Prize in Physics 1959]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-med-1959">[https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1959/summary/ The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1959]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> }} [[Luokka:1959|*]] oxen8y8wcaii4mj1ktzo1wxpy9n2bpe 0 3227 157608 153400 2026-07-02T13:38:58Z Yupik 23 /* 20px Nobel-palhâšumeh */ 157608 wikitext text/x-wiki {{Čyeti-iveh|n=19}} '''1962''' ('''MCMLXII''') lâi normaalihe, mon älgim- já nuuhâmpeivin lâi [[gregoriaanlâš kalender]] mield [[vuossargâ]]. Tot lâi [[1960-loho|1960-lovo]] kuálmád ihe. ==Tábáhtusah== ===Uđđâivemáánu=== * [[uđđâivemáánu 1.]] peeivi – [[Pieksämäki]] já [[Varkaus]] [[kävppikieldâ|kävppikieldâin]] šoddii kaavpugeh. ===[[Tiätuvuárkká:Nobel prize medal.svg|20px]] Nobel-palhâšumeh === * [[Nobel-fyysiikpalhâšume|Fyysiik]] – [[Lev Landau]]<ref name="np-phys-1962"/> * [[Nobel-kemiapalhâšume|Kemia]] – [[Max Perutz]] já [[John Kendrew]]<ref name="np-chem-1962"/> * [[Nobel-kirjálâšvuotâpalhâšume|Kirjálâšvuotâ]] – [[John Steinbeck]]<ref name="np-lit-1962"/> * [[Nobel-ráávhupalhâšume|Ráávhu]] – [[Linus Pauling]]<ref name="np-peace-1962"/> * [[Nobel-fysiologia- teikkâ talhâstieđâpalhâšume|Talhâstieđâ]] – [[Francis Crick]], [[James D. Watson]] já [[Maurice Wilkins]]<ref name="np-med-1962"/> === Čuákánkiäsuh jieškote-uvlágán suorgijn === * [[Ive 1962 sämikielâliih kirjeh|Sämikielâlâš kirjálâšvuotâ ive 1962]] ==Šoddâmeh== * [[kuovâmáánu 5.]] peeivi – [[Johanna Laakso]], syemmilâš kielâtotkee já professor * [[kuovâmáánu 6.]] peeivi – [[Axl Rose]], ovtâstumstaatâlâš lávloo * [[cuáŋuimáánu 27.]] peeivi – [[Edvard I. Moser]], ive [[2014]] [[Nobel-talhâstieđâpalhâšume]] finnim [[taažâ]] neurotiettee<ref name="np-ei-moser-2014">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2014/may-britt-moser/facts/ | Nommâ = Edvard I. Moser | Almostittem = nobelprize.org | Čujottum = 1.1.2023 | Kielâ = {{en}}}}</ref> * [[syeinimáánu 31.]] peeivi – [[Wesley Snipes]], ovtâstumstaatâlâš čaittâleijee * [[porgemáánu 15.]] peeivi – [[Tor Øyvind Syvertsen]], taažâ kitarist (j. [[2022]]) * [[porgemáánu 30.]] peeivi – [[Trond Trosterud]], taažâ kielâtotkee já kielâteknologia professor * [[čohčâmáánu 4.]] peeivi – [[Shinya Yamanaka]], ive [[2012]] [[Nobel-fysiologia- teikkâ talhâstieđâpalhâšume]] finnim [[jaapaan]]lâš tuáhtár, professor já vuáđusellâtotkee<ref name="np-yamanaka-2012">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2012/yamanaka/facts/ | Nommâ = Shinya Yamanaka | Almostittem = nobelprize.org | Čujottum = 2024-10-21 | Kielâ = {{en}}}}</ref> * [[skammâmáánu 19.]] peeivi – [[Jodie Foster]], ovtâstumstaatâlâš čaittâleijee, stivrejeijee já pyevtitteijee * [[juovlâmáánu 22.]] peeivi – [[Ralph Fiennes]], brittilâš čaittâleijee ==Jämimeh== * [[cuáŋuimáánu 18.]] peeivi – [[Bertel Strömmer]], syemmilâš arkkiteht (š. [[1890]])<ref name="mfafi">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.mfa.fi/kokoelmat/arkkitehdit/bertel-strommer/ | Nommâ = Bertel Strömmer | Almostittem = Arkkitehtuurmuseo | Čujottum = 16.6.2022 | Kielâ = {{fi}}}}</ref> * [[porgemáánu 5.]] peeivi – [[Marilyn Monroe]], ovtâstumstaatâlâš čaittâleijee, lávloo já malli (š. [[1926]]) * [[porgemáánu 9.]] peeivi – [[Hermann Hesse]], saksalâš kirječällee, tivtâsteijee já kovetaaidâr, kii finnij [[Nobel-kirjálâšvuotâpalhâšume]] ive [[1946]] (š. [[1877]])<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.britannica.com/biography/Hermann-Hesse|nommâ=Hermann Hesse {{!}} Biography, Facts, & Books {{!}} Britannica|almostittem=www.britannica.com|čujottum=2022-12-10|ietf-kielâkoodi=en}}</ref> * [[skammâmáánu 18.]] peeivi – [[Niels Bohr]], ive [[1922]] [[Nobel-fyysiikpalhâšume]] finnim [[tanska]]lâš fysikkár (š. [[1885]])<ref name="np-bohr-1922">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.nobelprize.org/prizes/physics/1922/bohr/facts/ | Nommâ = Niels Bohr | Almostittem = nobelprize.org | Čujottum = 18.11.2022 | Kielâ = {{en}}}}</ref> ==Kalender== {{Kalender ihe|1962}} ==Fáádást eres soojijn== {{Commonscat-raddalâs}} ==Käldeeh== {{Käldeeh|sárgáttuvah|käldeeh <!--Nobeleh--> <ref name="np-chem-1962">[https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/1962/summary/ The Nobel Prize in Chemistry 1962]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-lit-1962">[https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1962/summary/ The Nobel Prize in Literature 1962]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-peace-1962">[https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1962/summary/ The Nobel Peace Prize 1962]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-phys-1962">[https://www.nobelprize.org/prizes/physics/1962/summary/ The Nobel Prize in Physics 1962]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-med-1962">[https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1962/summary/ The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1962]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> }} [[Luokka:1962|*]] kokog1q3y47td84ae8io05bwq5x84y5 0 3229 157598 155228 2026-07-02T13:33:08Z Yupik 23 /* Čuákánkiäsuh jieškote-uvlágán suorgijn */ 157598 wikitext text/x-wiki {{Čyeti-iveh|n=19}} '''1973''' ('''MCMLXXIII''') lâi normaalihe, mon älgim- já nuuhâmpeivin lâi [[gregoriaanlâš kalender]] mield [[vuossargâ]]. Tot lâi [[1970-loho|1970-lovo]] niäljád ihe. ==Tábáhtusah== ===Uđđâivemáánu=== * [[uđđâivemáánu 1.]] peeivi – [[Tanska]] já [[Irland]] servii [[Euroop union]]ân. * uđđâivemáánu 1. peeivi – [[Kiemâjävri|Kiemâjäävrist]], [[Kuusankoski]]st, [[Lieksa]]st, [[Mänttä]]st já [[Äänekoski]]st šoddii kaavpugeh. ===Čohčâmáánu=== * [[čohčâmáánu 24.]] peeivi – [[Guinea-Bissau]] šoodâi jiečânâssân. ===Skammâmáánu=== * [[skammâmáánu 9.]] peeivi – [[Suomâ]] [[Säämi Parlament]] vuáđudui. ===[[Tiätuvuárkká:Nobel prize medal.svg|20px]] Nobel-palhâšumeh === * [[Nobel-fyysiikpalhâšume|Fyysiik]] – [[Leo Esaki]], [[Ivar Giaever]] já [[Brian David Josephson]]<ref name="np-phys-1973"/> * [[Nobel-kemiapalhâšume|Kemia]] – [[Ernst Otto Fischer]] já [[Geoffrey Wilkinson]]<ref name="np-chem-1973"/> * [[Nobel-kirjálâšvuotâpalhâšume|Kirjálâšvuotâ]] – [[Patrick White]]<ref name="np-lit-1973"/> * [[Nobel-ráávhupalhâšume|Ráávhu]] – [[Henry A. Kissinger]] já [[Le Duc Tho]]<ref name="np-peace-1973"/> * [[Nobel-fysiologia- teikkâ talhâstieđâpalhâšume|Talhâstieđâ]] – [[Karl von Frisch]], [[Konrad Lorenz]] já [[Nikolaas Tinbergen]]<ref name="np-med-1973"/> === Čuákánkiäsuh jieškote-uvlágán suorgijn === * [[Ive 1973 sämikielâliih kirjeh|Sämikielâlâš kirjálâšvuotâ ive 1973]] * [[Ive 1973 sämikielâlâš muusik|Sämikielâlâš muusik ive 1973]] ==Šoddâmeh== * [[kuovâmáánu 2.]] peeivi – [[Klemet Erland Hætta]], sämmilâš politikkár já [[Sämitigge (Taažâ)|sämitiggeaairâs Taažâst]] * [[kuovâmáánu 12.]] peeivi – [[Mats Jonsson]], ruátálâš ráiđukoverähtee<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.goodreads.com/author/show/3222922.Mats_Jonsson?utm_source=chatgpt.com|nommâ=Mats Jonsson|almostittem=www.goodreads.com|čujottum=2025-04-05|ietf-kielâkoodi=en}}</ref> * [[porgemáánu 19.]] peeivi – [[Mette-Marit]], [[Taažâ]] ruvnâprinses * [[čohčâmáánu 12.]] peeivi – [[Paul Walker]], ovtâstumstaatâlâš čaittâleijee (j. [[2013]]) * [[čohčâmáánu 23.]] peeivi – [[Miika Nousiainen]], syemmilâš toimâtteijee, kirječällee já kietâčällee * [[roovvâdmáánu 7.]] peeivi – [[Grigol Mgaloblišvili]], georgialâš politikkár já [[Georgia uáiviminister|Georgia 7. uáiviminister]] * [[juovlâmáánu 27.]] peeivi – [[Siv Ringdal]], taažâ etnolog, kulttuurhistorjistee já kirječällee ==Jämimeh== * [[kuovâmáánu 11.]] peeivi – [[J. Hans D. Jensen]], ive [[1963]] [[Nobel-fyysiikpalhâšume]] finnim saksalâš fysikkár (š. [[1907]])<ref name="np-jensen-1963">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.nobelprize.org/prizes/physics/1963/jensen/facts/ | Nommâ = J. Hans D. Jensen | Almostittem = nobelprize.org | Čujottum = 2025-05-01 | Kielâ = {{en}}}}</ref> * [[porgemáánu 16.]] peeivi – [[Selman Waksman]], ive [[1952]] [[Nobel-fysiologia- teikkâ talhâstieđâpalhâšume|Nobel-talhâstieđâpalhâšume]] finnim ovtâstumstaatâlâš biokemist (š. [[1888]])<ref name="np-waksman-1952">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1952/waksman/facts/ | Nommâ = Selman A. Waksman | Almostittem = nobelprize.org | Čujottum = 2024-10-23 | Kielâ = {{en}}}}</ref> * [[čohčâmáánu 2.]] peeivi – [[J. R. R. Tolkien]], eŋlandlâš kirječällee (š. [[1892]]) * [[čohčâmáánu 11.]] peeivi – [[Salvador Allende]], [[chile]]lâš tuáhtár, politikkár já [[Chile president|Chile 29. president]] (š. [[1908]]) * [[skammâmáánu 11.]] peeivi – [[A. I. Virtanen]], ive [[1945]] [[Nobel-kemiapalhâšume]] finnim syemmilâš tiettee (š. [[1895]])<ref name="np-virtanen-1945">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/1945/virtanen/facts/ | Nommâ = Artturi Virtanen | Almostittem = nobelprize.org | Čujottum = 18.11.2022 | Kielâ = {{en}}}}</ref> * [[skammâmáánu 30.]] peeivi – [[André Sicard]], ranskalâš almosvalastâllee (š. [[1915]]) ==Kalender== {{Kalender ihe|1973}} ==Fáádást eres soojijn== {{Commonscat-raddalâs}} ==Käldeeh== {{Käldeeh|sárgáttuvah|käldeeh <!--Nobeleh--> <ref name="np-chem-1973">[https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/1973/summary/ The Nobel Prize in Chemistry 1973]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-lit-1973">[https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1973/summary/ The Nobel Prize in Literature 1973]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-peace-1973">[https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1973/summary/ The Nobel Peace Prize 1973]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-phys-1973">[https://www.nobelprize.org/prizes/physics/1973/summary/ The Nobel Prize in Physics 1973]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-med-1973">[https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1973/summary/ The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1973]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> }} [[Luokka:1973|*]] ngk5xqo0p9pdwfjwfr4tc6op1lij5kd 0 3231 157593 151014 2026-07-02T13:32:24Z Yupik 23 /* Čuákánkiäsuh jieškote-uvlágán suorgijn */ 157593 wikitext text/x-wiki {{Čyeti-iveh|n=19}} '''1977''' ('''MCMLXXVIII''') lâi normaalihe, mon älgim- já nuuhâmpeivin lâi [[gregoriaanlâš kalender]] mield [[pasepeivi]]. Tot lâi [[1970-loho|1970-lovo]] oovcád ihe. ==Tábáhtusah== ===Porgemáánu=== * [[porgemáánu 22.]] peeivi – Kenia väripresident [[Daniel arap Moi]] algâttij [[Kenia president]] virgeest, ko president [[Jomo Kenyatta]] jaamij. ===Skammâmáánu=== * [[skammâmáánu 8.]] peeivi – [[Daniel arap Moi]] joođhij [[Kenia president]]in. ===[[Tiätuvuárkká:Nobel prize medal.svg|20px]] Nobel-palhâšumeh === * [[Nobel-fyysiikpalhâšume|Fyysiik]] – [[Pyotr Leonidovich Kapitsa]], [[Arno Allan Penzias]] já [[Robert Woodrow Wilson]]<ref name="np-phys-1978"/> * [[Nobel-kemiapalhâšume|Kemia]] – [[Peter D. Mitchell]]<ref name="np-chem-1978"/> * [[Nobel-kirjálâšvuotâpalhâšume|Kirjálâšvuotâ]] – [[Isaac Bashevis Singer]]<ref name="np-lit-1978"/> * [[Nobel-ráávhupalhâšume|Ráávhu]] – [[Mohamed Anwar al-Sadat]] já [[Menachem Begin]]<ref name="np-peace-1978"/> * [[Nobel-fysiologia- teikkâ talhâstieđâpalhâšume|Talhâstieđâ]] – [[Werner Arber]], [[Daniel Nathans]] já [[Hamilton O. Smith]]<ref name="np-med-1978"/> === Čuákánkiäsuh jieškote-uvlágán suorgijn === * [[Ive 1978 sämikielâliih kirjeh|Sämikielâlâš kirjálâšvuotâ ive 1978]] * [[Ive 1978 sämikielâlâš muusik|Sämikielâlâš muusik ive 1978]] * [[Videospellâihe 1978|Videospeelah ive 1978]] ==Šoddâmeh== * [[uđđâivemáánu 11.]] peeivi – [[Adepero Oduye]], ovtâstumstaatâlâš čaittâleijee * [[uđđâivemáánu 23.]] peeivi – [[Olga Temonen]], syemmilâš čaittâleijee já pyevtitteijee (j. [[2025]]) * [[kuovâmáánu 13.]] peeivi – [[Pirita Näkkäläjärvi]], syemmilâš sämipolitikkár, kävppitiettui maister, media já viestâdem maister já náguskirjetotkee<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.hs.fi/ihmiset/art-2000002547639.html|nommâ=Paluumuuttaja potee etnostressiä|tahhee=Salomaa, Janne|almostittem=Helsingin Sanomat|äigimuddo=2012-07-29|čujottum=2024-05-09|ietf-kielâkoodi=fi}}</ref> * [[porgemáánu 23.]] peeivi – [[Kobe Bryant]], ovtâstumstaatâlâš [[kooripállu|kooripálluspellee]] (j. [[2020]]) * [[čohčâmáánu 3.]] peeivi – [[Marjo Niemi]], syemmilâš kirje- já čaaitâlmčällee * [[roovvâdmáánu 7.]] peeivi – [[Jari Jaanto]], syemmilâš startup-irâtteijee, nubbe [[IRC-Galleria]] vuáđudeijest * [[skammâmáánu 12.]] peeivi – [[Céline Sciamma]], ranskalâš elleekovestivrejeijee já -kietâčällee * [[juovlâmáánu 13.]] peeivi – [[Tamar Taliašvili]], georgialâš politikkár ==Jämimeh== * [[vyesimáánu 15.]] peeivi – [[Kiku Amino]], [[jaapaan]]lâš kirječällee já jurgâleijee (š. [[1900]]) ==Kalender== {{Kalender ihe|1978}} ==Fáádást eres soojijn== {{Commonscat-raddalâs}} ==Käldeeh== {{Käldeeh|sárgáttuvah|käldeeh <!--Nobeleh--> <ref name="np-chem-1978">[https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/1978/summary/ The Nobel Prize in Chemistry 1978]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-lit-1978">[https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1978/summary/ The Nobel Prize in Literature 1978]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-peace-1978">[https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1978/summary/ The Nobel Peace Prize 1978]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-phys-1978">[https://www.nobelprize.org/prizes/physics/1978/summary/ The Nobel Prize in Physics 1978]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-med-1978">[https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1978/summary/ The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1978]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> }} [[Luokka:1978|*]] c6ow6dimbyjduvpne16rn3f3lc4p71y 0 3241 157584 146639 2026-07-02T13:28:59Z Yupik 23 /* Čuákánkiäsuh jieškote-uvlágán suorgijn */ 157584 wikitext text/x-wiki {{Čyeti-iveh|n=19}} '''1981''' ('''MCMLXXXI''') lâi normaalihe, mon älgim- já nuuhâmpeivin lâi [[gregoriaanlâš kalender]] mield [[tuorâstâh]]. Tot lâi [[1980-loho|1980-lovo]] nubbe ihe. ==Tábáhtusah== ===Uđđâivemáánu=== * [[uđđâivemáánu 1.]] peeivi – [[Kreikka]] seervâi [[Euroop siärvus]]ân. ===Kuovâmáánu=== * [[kuovâmáánu 4.]] peeivi – [[Gro Harlem Brundtland]]ist šoodâi [[Taažâ uáiviminister]]. === Cuáŋuimáánu === * [[cuáŋuimáánu 4.]] peeivi – [[Euroviisuh-lávlumkišto 1981|Euroviisuh]] uárnejuvvojii [[Dublin]]ist. Kišto vuoitij [[Ovtâstum kunâgâskodde|Ovtâstum kunâgâskode]] ovdâsteijee [[Bucks Fizz]] pittáin ''Making Your Mind Up''. ===Syeinimáánu=== * [[syeinimáánu 29.]] peeivi – [[Diana Spencer]] já [[Prinssâ Charles]] naajáin. ===Čohčâmáánu=== * [[čohčâmáánu 11.]] peeivi – [[Suomâ täsivääldi president]] [[Urho Kekkonen]] paasij puoccâmluámun. Uáiviminister [[Mauno Koivisto]]st šoodâi virgetahhee president já sisašijminister [[Eino Uusitalo]]st virgetahhee uáiviminister. * [[čohčâmáánu 21.]] peeivi – [[Belize]] šoodâi jiečânâssân. ===Skammâmáánu=== * [[skammâmáánu 1.]] peeivi – [[Antigua já Barbuda]] šoodâi jiečânâssân. * [[skammâmáánu 9.]] peeivi – [[Uárjivuotâ]] kieldui [[Mauritania]]st majemužžân staattân maailmist. Ton maŋa uárjivuotâ lii lamaš kieldum ubâ maailmist. Kiäldust peerusthánnáá uárjivuotâ ij kuittâg lamaš rikos Mauritaniast ovdil ive 2007. ===[[Tiätuvuárkká:Nobel prize medal.svg|20px]] Nobel-palhâšumeh === * [[Nobel-fyysiikpalhâšume|Fyysiik]] – [[Nicolaas Bloembergen]], [[Arthur Leonard Schawlow]] já [[Kai M. Siegbahn]]<ref name="np-phys-1981">[https://www.nobelprize.org/prizes/physics/1981/summary/ The Nobel Prize in Physics 1981]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> * [[Nobel-kemiapalhâšume|Kemia]] – [[Kenichi Fukui]] já [[Roald Hoffmann]]<ref name="np-chem-1981">[https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/1981/summary/ The Nobel Prize in Chemistry 1981]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> * [[Nobel-kirjálâšvuotâpalhâšume|Kirjálâšvuotâ]] – [[Elias Canetti]]<ref name="np-lit-1981">[https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1981/summary/ The Nobel Prize in Literature 1981]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> * [[Nobel-ráávhupalhâšume|Ráávhu]] – [[Ovtâstum aalmugij patâreijeiornijdume]] UNHCR<ref name="np-peace-1981">[https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1981/summary/ The Nobel Peace Prize 1981]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> * [[Nobel-fysiologia- teikkâ talhâstieđâpalhâšume|Talhâstieđâ]] – [[Roger W. Sperry]], [[David H. Hubel]] já [[Torsten N. Wiesel]]<ref name="np-med-1981">[https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1981/summary/ The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1981]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> === Čuákánkiäsuh jieškote-uvlágán suorgijn === * [[Ive 1981 sämikielâliih kirjeh|Sämikielâlâš kirjálâšvuotâ ive 1981]] * [[Ive 1981 sämikielâlâš muusik|Sämikielâlâš muusik ive 1981]] * [[Videospellâihe 1981|Videospeelah ive 1981]] ==Šoddâmeh== * [[juovlâmáánu 2.]] peeivi – [[Britney Spears]], ovtâstumstaatâlâš musikkár, tánssájeijee já čaittâleijee * [[juovlâmáánu 22.]] peeivi – [[Cheek|Jare Tiihonen]] (”Cheek”), syemmilâš ráppájeijee ==Jämimeh== * [[uđđâivemáánu 5.]] peeivi – [[Harold Urey]], ive [[1934]] [[Nobel-kemiapalhâšume]] finnim ovtâstumstaatâlâš kemist (š. [[1893]])<ref name="np-urey-1934">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/1934/urey/facts/ | Nommâ = Harold C. Urey | Almostittem = nobelprize.org | Čujottum = 2024-10-24 | Kielâ = {{en}}}}</ref> * [[uđđâivemáánu 11.]] peeivi – [[Beulah Bondi]], ovtâstumstaatâlâš čaittâleijee (š. [[1889]]) * [[njuhčâmáánu 9.]] peeivi – [[Max Delbrück]], ive [[1969]] [[Nobel-fysiologia- teikkâ talhâstieđâpalhâšume|Nobel-talhâstieđâpalhâšume]] finnim saksalâš-ovtâstumstaatâlâš biofysikkár (š. [[1906]])<ref name="np-delbruck-1969">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1969/delbruck/facts/ | Nommâ = Max Delbrück | Almostittem = nobelprize.org | Čujottum = 23.7.2021 | Kielâ = {{en}}}}</ref> * [[vyesimáánu 27.]] peeivi – [[Reidar Särestöniemi]], syemmilâš kovetaaidâr (š. [[1925]])<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://kansallisbiografia.fi/kansallisbiografia/henkilo/1302|nommâ=Reidar Särestöniemi|čujottum=24.6.2024|ietf-kielâkoodi=fi}}</ref> * [[čohčâmáánu 8.]] peeivi – [[Hideki Yukawa]], ive [[1949]] [[Nobel-fyysiikpalhâšume]] finnim [[jaapaan]]lâš teoreetlâš fysikkár (š. [[1907]])<ref name="np-yukawa-1949">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.nobelprize.org/prizes/physics/1949/yukawa/facts/ | Nommâ = Hideki Yukawa | Almostittem = nobelprize.org | Čujottum = 14.11.2022 | Kielâ = {{en}}}}</ref> * [[roovvâdmáánu 5.]] peeivi – [[Gloria Grahame]], ovtâstumstaatâlâš čaittâleijee (š. [[1923]]) * [[skammâmáánu 29.]] peeivi – [[Natalie Wood]], ovtâstumstaatâlâš čaittâleijee (š. [[1938]]) ==Kalender== {{Kalender ihe|1981}} ==Fáádást eres soojijn== {{Commonscat-raddalâs}} == Käldeeh == {{Käldeeh|sárgáttuvah}} [[Luokka:1981|*]] 0lnj8oysiow4wk2b05x8435jfo5iydf 0 3243 157590 146640 2026-07-02T13:30:46Z Yupik 23 /* Čuákánkiäsuh jieškote-uvlágán suorgijn */ 157590 wikitext text/x-wiki {{Čyeti-iveh|n=19}} '''1987''' ('''MCMLXXXVII''') lâi normaalihe, mon älgim- já nuuhâmpeivin lâi [[gregoriaanlâš kalender]] mield [[tuorâstâh]]. Tot lâi [[1980-loho|1980-lovo]] káávcád ihe. ==Tábáhtusah== ===Kuovâmáánu=== * [[kuovâmáánu 5.]] peeivi – [[Kari Aronpuro]] vuoitij [[Runeberg-palhâšume]] tihtâčuágálduvâstis ''Kirjaimet tulevat''.<ref name="yle-5118658">[https://yle.fi/uutiset/3-5118658 Runeberg-palkinto Risto Ahdille]. Yle. 5.2.2002. Čujottum 10.2.2021 <small>(suomâkielân)</small></ref> ===[[Tiätuvuárkká:Nobel prize medal.svg|20px]] Nobel-palhâšumeh === * [[Nobel-fyysiikpalhâšume|Fyysiik]] – [[J. Georg Bednorz]] já [[K. Alexander Müller]]<ref name="np-phys-1987">[https://www.nobelprize.org/prizes/physics/1987/summary/ The Nobel Prize in Physics 1987]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> * [[Nobel-kemiapalhâšume|Kemia]] – [[Donald J. Cram]], [[Jean-Marie Lehn]] já [[Charles J. Pedersen]]<ref name="np-chem-1987">[https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/1987/summary/ The Nobel Prize in Chemistry 1987]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> * [[Nobel-kirjálâšvuotâpalhâšume|Kirjálâšvuotâ]] – [[Joseph Brodsky]]<ref name="np-lit-1987">[https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1987/summary/ The Nobel Prize in Literature 1987]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> * [[Nobel-ráávhupalhâšume|Ráávhu]] – [[Oscar Arias Sánchez]]<ref name="np-peace-1987">[https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1987/summary/ The Nobel Peace Prize 1987]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> * [[Nobel-fysiologia- teikkâ talhâstieđâpalhâšume|Talhâstieđâ]] – [[Susumu Tonegawa]]<ref name="np-med-1987">[https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1987/summary/ The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1987]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> === Čuákánkiäsuh jieškote-uvlágán suorgijn === * [[Ive 1987 sämikielâliih kirjeh|Sämikielâlâš kirjálâšvuotâ ive 1987]] * [[Ive 1987 sämikielâlâš muusik|Sämikielâlâš muusik ive 1987]] * [[Videospellâihe 1987|Videospeelah ive 1987]] ==Šoddâmeh== * [[uđđâivemáánu 9.]] peeivi – [[Anna Tatangelo]], [[italia]]lâš pop-lávloo * [[kuovâmáánu 2.]] peeivi – [[Gerard Piqué]], [[katalonia]]lâš jyelgipálluspellee já finnodâholmooš ==Jämimeh== * [[uđđâivemáánu 15.]] peeivi – [[Ray Bolger]], ovtâstumstaatâlâš čaittâleijee (š. [[1904]]) * [[kesimáánu 10.]] peeivi – [[Elizabeth Hartman]], ovtâstumstaatâlâš čaittâleijee (š. [[1943]]) * [[kesimáánu 22.]] peeivi – [[Fred Astaire]], ovtâstumstaatâlâš čaittâleijee já tánssájeijee (š. [[1899]]) * [[čohčâmáánu 11.]] peeivi – [[Peter Tosh|Winston Hubert McIntosh]] (''Peter Tosh''), [[jamaika]]lâš musikkár (š. [[1944]]) * [[juovlâmáánu 2.]] peeivi – [[Luis Federico Leloir]], ive [[1970]] [[Nobel-kemiapalhâšume]] finnim argentiinalâš kemist (š. [[1906]])<ref name="np-leloir-1970">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/1970/leloir/facts/ | Nommâ = Luis Leloir | Almostittem = nobelprize.org | Čujottum = 23.7.2021 | Kielâ = {{en}}}}</ref> ==Kalender== {{Kalender ihe|1987}} ==Fáádást eres soojijn== {{Commonscat-raddalâs}} ==Käldeeh== {{Käldeeh|sárgáttuvah}} [[Luokka:1987|*]] j3dav0gf3g8p0wrflxccccmv2227sdm 0 3245 157591 154969 2026-07-02T13:30:54Z Yupik 23 /* Čuákánkiäsuh jieškote-uvlágán suorgijn */ 157591 wikitext text/x-wiki {{Čyeti-iveh|n=19}} '''1988''' ('''MCMLXXXVIII''') lâi [[kárgámihe]], mii [[gregoriaanlâš kalender]] mield aalgij [[vástuppeivi|vástuppeeivi]] já nuuvâi [[lávurdâh|lávurduv]]. Tot lâi [[1980-loho|1980-lovo]] oovcád ihe. ==Tábáhtusah== ===Kuovâmáánu=== * [[kuovâmáánu 5.]] peeivi – [[Sinikka Tirkkonen]] vuoitij [[Runeberg-palhâšume]] [[nooveelčuágáldâh|nooveelčuágálduvâstis]] ''Luvaton elämä''.<ref name="otava-tirkkonen"/> ===Njuhčâmáánu=== * [[njuhčâmáánu 1.]] peeivi – [[Mauno Koivisto]] algâttij nube paje [[Suomâ täsivääldi president]]in. ===[[Tiätuvuárkká:Nobel prize medal.svg|20px]] Nobel-palhâšumeh === * [[Nobel-fyysiikpalhâšume|Fyysiik]] – [[Leon M. Lederman]], [[Melvin Schwartz]] já [[Jack Steinberger]]<ref name="np-phys-1988"/> * [[Nobel-kemiapalhâšume|Kemia]] – [[Johann Deisenhofer]], [[Robert Huber]] já [[Hartmut Michel]]<ref name="np-chem-1988"/> * [[Nobel-kirjálâšvuotâpalhâšume|Kirjálâšvuotâ]] – [[Naguib Mahfouz]]<ref name="np-lit-1988"/> * [[Nobel-ráávhupalhâšume|Ráávhu]] – [[OA-ráávhuturvimjuávhuh]]<ref name="np-peace-1988"/> * [[Nobel-fysiologia- teikkâ talhâstieđâpalhâšume|Talhâstieđâ]] – [[Sir James W. Black]], [[Gertrude B. Elion]] já [[George H. Hitchings]]<ref name="np-med-1988"/> === Čuákánkiäsuh jieškote-uvlágán suorgijn === * [[Ive 1988 sämikielâliih kirjeh|Sämikielâlâš kirjálâšvuotâ ive 1988]] * [[Ive 1988 sämikielâlâš muusik|Sämikielâlâš muusik ive 1988]] * [[Videospellâihe 1988|Videospeelah ive 1988]] ==Šoddâmeh== * [[kuovâmáánu 6.]] peeivi – [[Kajsa Balto]], orjâlâš musikkár, jyeigee já lávloo * [[kuovâmáánu 6.]] peeivi – [[Anna Diop]], senegallâš-ovtâstumstaatâlâš čaittâleijee já malli * [[vyesimáánu 5.]] peeivi – [[Adele]], eŋlandlâš lávloo-laavlârähtee * [[vyesimáánu 14.]] peeivi – [[Mark Zuckerberg]], [[Facebook]] vuáđudeijee * [[juovlâmáánu 22.]] peeivi – [[Basshunter|Jonas Erik Altberg]] (Basshunter), ruátálâš lávloo, pyevtitteijee já DJ * peivimeeri ij tiäđust – [[Heidi Gauriloff]], nuorttâlâš musikkár, čaittâleijee, taaidâr já tuájár. ==Jämimeh== * [[uđđâivemáánu 15.]] peeivi – [[Seán MacBride]], ive [[1974]] [[Nobel-ráávhupalhâšume]] finnim [[irland]]lâš politikkár (š. [[1904]])<ref name="np-macbride-1974">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1974/macbride/facts/ | Nommâ = Seán MacBride | Almostittem = nobelprize.org | Čujottum = 27.10.2022 | Kielâ = {{en}}}}</ref> * [[vyesimáánu 8.]] peeivi – [[Robert A. Heinlein]], ovtâstumstaatâlâš ''science fiction'' -kirječällee (š. [[1907]]) * [[vyesimáánu 27.]] peeivi – [[Ernst Ruska]], ive [[1986]] [[Nobel-fyysiikpalhâšume]] finnim saksalâš fysikkár (š. [[1906]])<ref name="np-ruska-1986">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.nobelprize.org/prizes/physics/1986/ruska/facts/ | Nommâ = Ernst Ruska | Almostittem = nobelprize.org | Čujottum = 28.10.2022 | Kielâ = {{en}}}}</ref> * [[čohčâmáánu 21.]] peeivi – [[Simon Grany]], ranskalâš almosvalastâllee (š. [[1899]]) * [[skammâmáánu 29.]] peeivi – [[Elof Lindström]], ruátálâš almosvalastâllee (š. [[1897]]) * [[juovlâmáánu 21.]] peeivi – [[Nikolaas Tinbergen]], ive [[1973]] [[Nobel-fysiologia- teikkâ talhâstieđâpalhâšume|Nobel-talhâstieđâpalhâšume]] finnim vuáládâheennâmlâš biolog já ornitolog (š. [[1907]])<ref name="np-tinbergen-1973">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1973/tinbergen/facts/ | Nommâ = Nikolaas Tinbergen | Almostittem = nobelprize.org | Čujottum = 23.7.2021 | Kielâ = {{en}}}}</ref> ==Kalender== {{Kalender ihe|1988}} ==Fáádást eres soojijn== {{Commonscat-raddalâs}} ==Käldeeh== {{Käldeeh|sárgáttuvah|käldeeh <ref name="otava-tirkkonen">[https://otava.fi/kirjailijat/sinikka-tirkkonen/ Sinikka Tirkkonen]. Otava. Čujottum 10.2.2021 <small>(suomâkielân)</small></ref> <!--Nobeleh--> <ref name="np-chem-1988">[https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/1988/summary/ The Nobel Prize in Chemistry 1988]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-lit-1988">[https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1988/summary/ The Nobel Prize in Literature 1988]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-peace-1988">[https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1988/summary/ The Nobel Peace Prize 1988]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-phys-1988">[https://www.nobelprize.org/prizes/physics/1988/summary/ The Nobel Prize in Physics 1988]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-med-1988">[https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1988/summary/ The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1988]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> }} [[Luokka:1988|*]] bq3v5oezhf4ki19nmrnlbh9w2e5g660 0 7833 157617 147425 2026-07-02T19:45:58Z Seipinne 19 157617 wikitext text/x-wiki [[Tiätuvuárkká:IUCN logo.svg|thumb|right|Aalmugijkoskâsâš luándusuojâlemlito logo]] [[Tiätuvuárkká:IUCN-Headquarters.jpg|thumb|right|Aalmugijkoskâsâš luándusuojâlemlito uáivikonttur [[Gland]]ist, [[Sveicci|Sveeicist]]]] '''Aalmugijkoskâsâš luándusuojâlemlitto''' ({{k-fi|Kansainvälinen luonnonsuojeluliitto}}, {{k-sv|Internationella naturvårdsunionen}}, {{k-se|Riikkaidgaskasaš luonddugáhttensearvi}}, {{k-sms|Meeraikõskksaž luâđsuõʹjjeemunion}} já {{k-en|International Union for Conservation of Nature}}, uán. '''IUCN''') lii aalmugijkoskâsâš pirâsornijdume, mon ulmen lii suojâliđ luánduriggoduvâid. Litto vuáđudui ive 1948 já ton uáivikonttur lii [[Gland]]ist, [[Sveicci|Sveeicist]].<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.iucn.org/about-iucn|nommâ=About IUCN|almostittem=www.iucn.org|čujottum=2024-05-22|ietf-kielâkoodi=en}}</ref> ==Lito nommâ== Ko ornijdume vuáđudui ive 1948, te ton nommâ lâi ''Aalmugijkoskâsâš luándu já luánduriggoduvâi suojâlemlitto'' ({{k-en|International Union for Conservation of Nature and Natural Resources}}). Ive 1990 ornijdume finnij uđđâ noomâ: ''Maailm luándusuojâlemlitto'' ({{k-fi|Maailman luonnonsuojeluliitto}} já {{k-en|The World Conservation Union}}). Njuhčâmáánu 2008 noomâst šoodâi ''Aalmugijkoskâsâš luándusuojâlemlitto''. ==Jesâneh== Aalmugijkoskâsii luándusuojâlemlittoost láá paijeel 1 400 jesânid paijeel 160 enâmist.<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.iucn.org/our-union/members/members-directory|nommâ=Members directory|almostittem=www.iucn.org|čujottum=2024-05-22|ietf-kielâkoodi=en}}</ref> == Fáádást eres soojijn == {{Commonscat-raddalâs|IUCN—International Union for the Conservation of Nature}} == Käldeeh == {{Käldeeh|sárgáttuvah}} [[Luokka:Aalmugijkoskâsiih ornijdumeh]] fyk5bj8ipwkynfjqvtjmju2agxrvr8j 0 10510 157618 152767 2026-07-02T19:53:41Z Seipinne 19 /* Historjá */ 157618 wikitext text/x-wiki [[File:Wikipedia-logo-v2.svg|thumb|Wikipedia logo]] '''Wikipedia''' lii maaŋgâkielâsâš rijjâ tiätusänikirje neetist. Ton vuáđđun lii [[MediaWiki]]-tekniik. Wikipedia paijeentuálih já toos čäälih iävtutátuliih. Kii peri puáhtá kuás peri editistiđ tom. [[Wikimedia Foundation]] išedâš Wikipedia.<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://donate.wikimedia.org/wiki/FAQ|nommâ=Frequently asked questions - Wikimedia Foundation|almostittem=donate.wikimedia.org|čujottum=2023-02-27|ietf-kielâkoodi=en}}</ref> == Historjá == Vuosmuš Wikipedia, mii vuáđudui, lâi [[eŋgâlâskielâg Wikipedia]] [[uđđâivemáánu 15.]] peeivi [[2001]]. Vuáđudeijeeh láin [[Jimmy Wales]] já [[Larry Sanger]]. == Kielâversioh == Kuovâmáánust 2023 Wikipediast lijjii ohtsis 318 kielâversiod. Toi lasseen láá lamaš 11 kielâversiod, moh láá tastoo kiddâdum. Vittâ artikkâlmiärálávt stuárráámuu Wikipedia oornigist láá [[Eŋgâlâskielâlâš Wikipedia|eŋgâlâskielâlâš]], [[Cebuanokielâlâš Wikipedia|cebuanokielâlâš]], [[Saksakielâlâš Wikipedia|saksakielâlâš]], [[Ruotâkielâlâš Wikipedia|ruotâkielâlâš]] já [[ranskakielâlâš Wikipedia]]. Ohtsis 18 Wikipediast láá paijeel miljovn artikkâlid já 71 Wikipediast paijeel 100 000 artikkâlid.<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias|nommâ=List of Wikipedias - Meta|almostittem=meta.wikimedia.org|čujottum=2023-02-27|ietf-kielâkoodi=en}}</ref> Veikkâ cebuano- já ruotâkielâliih Wikipediah láá artikkâlmiärálávt viiđâ stuárráámuu Wikipedia juávhust, maaŋgâid tai artikkâlijn lii ráhtám automaatlávt [[Lsjbot|ohtâ botti]]. Ovdâmerkkân ive 2014 Lsjbot rahtij suulân pele ruotâkielâg Wikipedia artikkâlijn. Booti rähtim artikkâlij kvaliteet ij lah pyeri, já tassaažân paijeel miljovn täin láá meddâlistum ruotâkielâg Wikipediast. Cebuanokielâlâš Wikipediast láá siämmáálágán čuolmah, mut tobbeen botti lii ráhtám paijeel 99 % puoh artikkâlijn. Cebuano- já ruotâkielâ lasseen Lsjbot lii ráhtám artikkâlijd waray-waraykielâlâš Wikipediast siämmáánáál já siämmái čuolmâigijn. ==Käldeeh== {{Käldeeh}} [[Luokka:Wikipedia|*]] chup1m6l9k2vsk8ky1qcp1hsx88zb0t 157622 157618 2026-07-02T21:40:21Z Seipinne 19 /* Historjá */ 157622 wikitext text/x-wiki [[File:Wikipedia-logo-v2.svg|thumb|Wikipedia logo]] '''Wikipedia''' lii maaŋgâkielâsâš rijjâ tiätusänikirje neetist. Ton vuáđđun lii [[MediaWiki]]-tekniik. Wikipedia paijeentuálih já toos čäälih iävtutátuliih. Kii peri puáhtá kuás peri editistiđ tom. [[Wikimedia Foundation]] išedâš Wikipedia.<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://donate.wikimedia.org/wiki/FAQ|nommâ=Frequently asked questions - Wikimedia Foundation|almostittem=donate.wikimedia.org|čujottum=2023-02-27|ietf-kielâkoodi=en}}</ref> == Historjá == Wikipedia šoodâi [[uđđâivemáánu 15.]] peeivi [[2001]], ko [[eŋgâlâskielâg Wikipedia]] vuáđudui. Vuáđudeijeeh láin [[Jimmy Wales]] já [[Larry Sanger]]. == Kielâversioh == Kuovâmáánust 2023 Wikipediast lijjii ohtsis 318 kielâversiod. Toi lasseen láá lamaš 11 kielâversiod, moh láá tastoo kiddâdum. Vittâ artikkâlmiärálávt stuárráámuu Wikipedia oornigist láá [[Eŋgâlâskielâlâš Wikipedia|eŋgâlâskielâlâš]], [[Cebuanokielâlâš Wikipedia|cebuanokielâlâš]], [[Saksakielâlâš Wikipedia|saksakielâlâš]], [[Ruotâkielâlâš Wikipedia|ruotâkielâlâš]] já [[ranskakielâlâš Wikipedia]]. Ohtsis 18 Wikipediast láá paijeel miljovn artikkâlid já 71 Wikipediast paijeel 100 000 artikkâlid.<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias|nommâ=List of Wikipedias - Meta|almostittem=meta.wikimedia.org|čujottum=2023-02-27|ietf-kielâkoodi=en}}</ref> Veikkâ cebuano- já ruotâkielâliih Wikipediah láá artikkâlmiärálávt viiđâ stuárráámuu Wikipedia juávhust, maaŋgâid tai artikkâlijn lii ráhtám automaatlávt [[Lsjbot|ohtâ botti]]. Ovdâmerkkân ive 2014 Lsjbot rahtij suulân pele ruotâkielâg Wikipedia artikkâlijn. Booti rähtim artikkâlij kvaliteet ij lah pyeri, já tassaažân paijeel miljovn täin láá meddâlistum ruotâkielâg Wikipediast. Cebuanokielâlâš Wikipediast láá siämmáálágán čuolmah, mut tobbeen botti lii ráhtám paijeel 99 % puoh artikkâlijn. Cebuano- já ruotâkielâ lasseen Lsjbot lii ráhtám artikkâlijd waray-waraykielâlâš Wikipediast siämmáánáál já siämmái čuolmâigijn. ==Käldeeh== {{Käldeeh}} [[Luokka:Wikipedia|*]] ms86tr8geapwot19vkx7lhc9o081224 0 16677 157628 156351 2026-07-03T11:50:16Z Yupik 23 /* Orjâlâškielân */ +kirje+käldee 157628 wikitext text/x-wiki '''Ive 2023 sämikielâliih kirjeh''' -sijđo kieđâvuš čaabâ- já tiätukirjálâšvuođâ kiirjijd, moh almostuvvii mon peri [[sämikielah|sämikielân]] ive [[2023]]. == Anarâškielân == === Čaabâkirjálâšvuotâ === * ''[[Kielâ, mii ij kuássin jáámmám]]'' (nooveelantologia), toimâttâm [[Fabrizio Brecciaroli]]<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.anarasaavis.fi/2023/12/07/udda-nooveelantologia-lii-almostum-anaraskielan/|nommâ=Uđđâ nooveelantologia lii almostum anarâškielân|tahhee=Brecciaroli, Fabrizio|äigimuddo=2023-12-07|čujottum=2023-12-07}}</ref> * [[Mehis Heinsaar]] – ''[[Hiärrá Paavvâl äigikirjeh]]'', anarâškielân jurgâlâm [[Jukka Mettovaara]]<ref name="anarâšaavis-hiarra-paavval">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.anarasaavis.fi/2023/03/28/hiarra-paavval-peivikirjeh-lii-almostum/|nommâ=”Hiärrá Paavvâl äigikirjeh” lii almostum|almostittem=Anarâš aavis|čujottum=2023-03-31|tahhee=Brecciaroli, Fabrizio|äigimuddo=2023-03-28}}</ref><ref name="finna-5640175">{{Nettikäldee|čujottâs=https://kansalliskirjasto.finna.fi/Record/fikka.5640175|nommâ=Hiärrá Paavvâl äigikirjeh|čujottum=23.6.2025|kielâ={{fi}}}}</ref> * [[Ann-Helén Laestadius]] – ''[[Ij lah ko vyelgiđ]]'', anarâškielân jurgâlâm [[Neeta Jääskö]]<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.anarasaavis.fi/2023/11/28/ann-helen-laestadius-nuorairoomaan-ij-lah-ko-vyelgid-lii-almostum-anaraskielan/|nommâ=Ann-Helén Laestadius nuorâiroomaan Ij lah ko vyelgiđ lii almostum anarâškielân|tahhee=Olthuis, Marja-Liisa|äigimuddo=2023-11-28|čujottum=2023-11-30}}</ref> ==== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâ ==== * [[Timo Parvela]] – ''[[Ella Laapist]]'', anarâškielân jurgâlâm [[Henna Tervaniemi]]<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.anarasaavis.fi/2023/09/13/ella-laapist-lii-almostum/|nommâ=”Ella Laapist” lii almostum|tahhee=Brecciaroli, Fabrizio|äigimuddo=2023-09-13|čujottum=2023-09-25}}</ref> * [[André Kuipers]] – ''[[Koodi ruopsâd!]]'', anarâškielân jurgâlâm [[Marja-Liisa Olthuis]]<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.anarasaavis.fi/2023/10/10/astronaut-andre-kuipers-science-fiction-kirje-koodi-ruopsad-lii-almostum-anaraskielan/|nommâ=Astronaut André Kuipers science fiction -kirje Koodi ruopsâd! lii almostum anarâškielân|tahhee=Olthuis, Marja-Liisa|äigimuddo=2023-10-10|čujottum=2023-10-10}}</ref> * [[Jeff Kinney]] – ''[[Čuovâuáivi peivikirje – Hyenes luho keesi]]'', anarâškielân jurgâlâm [[Fabrizio Brecciaroli]]<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.anarasaavis.fi/2023/12/19/jeff-kinney-sarjikoveroomaan-cuovauaivi-peivikirje-hyenes-luho-keesi-lii-almostum-anaraskielan/|nommâ=Jeff Kinney särjikoveroomaan Čuovâuáivi peivikirje – Hyenes luho keesi lii almostum anarâškielân|tahhee=Brecciaroli, Fabrizio|äigimuddo=2023-12-19|čujottum=2023-12-22}}</ref> ==== Tihtâkirjeh ==== * [[Emma Gahmberg]] já [[Kaisla Suominen]] – ''[[Leggistâm soroidân lyeniliitán – Tiivtah tobdoin]]''<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.anarasaavis.fi/2023/09/07/kuastidemtooima-cohca/|nommâ=Kuástidemtooimâ čohčâ|tahhee=Brecciaroli, Fabrizio|äigimuddo=2023-09-07|čujottum=2023-10-10}}</ref> === Tiätukirjálâšvuotâ === ==== Škovlâkirjeh ==== * [[Petter Morottaja]], [[Emilia Nieminen]] já [[Miina Seurujärvi]] – ''[[Virkkuuvääri 5]] – eenikielâ já kirjálâšvuotâ''<ref name="st-virkkuvaari-5">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.samediggi.fi/2023/01/26/udda-virkkuvaari-5-kirje-lii-almostittum/?lang=an|nommâ=Uđđâ Virkkuvääri 5 -kirje lii almostittum|almostittem=Sämitigge|čujottum=2023-01-28|äigimuddo=2023-01-26}}</ref> <!--==== Laavlâkirjeh ==== === Oskolduvliih kirjeh===--> == Nuorttâlâškielân == === Čaabâkirjálâšvuotâ === ==== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâ ==== * [[Timo Parvela]] – ''[[Ella da taaurõõžž 1]]'', nuorttâlâškielân jurgâlâm [[Raija Lehtola]]<ref name="st-ella-1">{{Nettikäldee|čujottâs=https://samediggi.fi/nuo/oppimateriaalikauppa/ella-da-taauroozz-1/ |nommâ=Ella da taaurõõžž 1|almostittem=Sämitigge|čujottum=2024-05-17|kielâ={{sms}}}}</ref> * [[Maria Porsanger]] – ''[[Oʹlssee oʹdinakai peiʹvv]]''<ref name="finna-porsanger-5641961">{{Nettikäldee|čujottâs= https://www.finna.fi/Record/fikka.5641961 |nommâ= Oʹlssee oʹdinakai peiʹvv |almostittem= Finna |čujottum=2024-09-12|kielâ ={{fi}}}}</ref> * [[Tiitu Sergejeff]] – ''[[Tiivt laaul]]'', nuorttâlâškielân jurgâlâm [[Tauno Ljetoff]]<ref name="finna-sergejeff-1948463">{{Nettikäldee|čujottâs= https://www.finna.fi/Record/anders.1948463 |nommâ= Tiivt laaul |almostittem= Finna |čujottum=2024-05-11|kielâ ={{fi}}}}</ref> <!--==== Tihtâkirjeh ====--> === Tiätukirjálâšvuotâ === ==== Škovlâkirjeh ==== * [[Oona Länsman]] – ''[[Ǩiõčč 2 Kåʹllmeäʹcc]] – Mättǩeʹrjj'', nuorttâlâškielân jurgâlâm [[Raija Lehtola]]<ref name="st-kiocc-2-mk">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.samediggi.fi/tuote/kiocc-2-kallmeacc-mattkerjj/?lang=nuo |nommâ=ǨIÕČČ 2 Kåʹllmeäʹcc Mättǩeʹrjj|almostittem=Sämitigge|čujottum=2023-03-31|kielâ={{sms}}}}</ref> * [[Petter Morottaja]] já [[Miina Seurujärvi]] – ''[[Virkkâdvääʹrr 3]] – jieʹnnǩiõll da ǩeerjlažvuõtt'', nuorttâlâškielân jurgâlâm [[Raija Lehtola]]<ref name="yle-20011940">{{Nettikäldee|čujottâs=https://yle.fi/a/74-20011940/64-3-134878|nommâ=Ođđa nuortalašgiel vuođđoskuvlla oahppogirji lea ilbman|almostittem=Yle Säämi|čujottum=2023-01-28|tahhee=Rauhala, Mira|äigimuddo=2023-01-27|kielâ={{se}}}}</ref><ref name="st-virkkâdvääʹrr-3">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.samediggi.fi/2023/01/26/nuorttsaamkiollsaz-mattkerjj-lij-olmstottum/?lang=nuo |nommâ=Ođđ nuõrttsääʹmǩiõllsaž mättǩeʹrjj lij õlmstõttum|almostittem=Sämitigge|čujottum=2023-01-28|äigimuddo=2023-01-26|kielâ={{sms}}}}</ref> == Juulevsämikielân == === Čaabâkirjálâšvuotâ === ==== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâ ==== * [[Solveig Lid Ball]] – ''[[Mánájgárddebiejvve]]'', juulevsämikielân jurgâlâm [[Elena Paulsen]]<ref name="biblioteksøk-141170">{{Nettikäldee|čujottâs=https://bibsok.no/?tnr=141170|nommâ= Mánájgárddebiejvve |almostittem=Biblioteksøk|čujottum=2025-12-03|kielâ={{nb}}}}</ref><ref name="arran-2457"/> * [[Line Halsnes]] – ''[[Buosjes dinosávra]]'', juulevsämikielân jurgâlâm [[Sivert Anders Kintel]]<ref name="biblioteksøk-141172">{{Nettikäldee|čujottâs=https://bibsok.no/?tnr=141172|nommâ= Buosjes dinosávra|almostittem=Biblioteksøk|čujottum=2025-12-03|kielâ={{nb}}}}</ref><ref name="arran-2457">{{Nettikäldee|čujottâs=https://arran.no/?id=2003127269&Article=2457 |nommâ= Lansering av syv nye barne- og ungdomsbøker |almostittem=Árran|čujottum=2025-12-03|kielâ={{nb}} já {{smj}}}}</ref> * [[Line Halsnes]] – ''[[Nanos masjijna]]'', juulevsämikielân jurgâlâm [[Joakim Bergdahl]]<ref name="biblioteksøk-141180">{{Nettikäldee|čujottâs=https://bibsok.no/?tnr=141180|nommâ= Nanos masjijna|almostittem=Biblioteksøk|čujottum=2025-12-03|kielâ={{nb}}}}</ref><ref name="arran-2457"/> * [[Hilde Myklebust]] – ''[[Ylva ja villdagájtsa]]'', juulevsämikielân jurgâlâm [[Nadia Kielatis]]<ref name="biblioteksøk-141163">{{Nettikäldee|čujottâs=https://bibsok.no/?tnr=141163|nommâ= Ylva ja villdagájtsa|almostittem=Biblioteksøk|čujottum=2025-12-03|kielâ={{nb}}}}</ref><ref name="arran-2457"/> * [[Bjørn Ousland]] – ''[[Smávvamánájupptsa]]'', juulevsämikielân jurgâlâm [[Linnea Ellen Knutsen]]<ref name="biblioteksøk-141187">{{Nettikäldee|čujottâs=https://bibsok.no/?tnr=141187|nommâ= Smávvamánájupptsa|almostittem=Biblioteksøk|čujottum=2025-12-03|kielâ={{nb}}}}</ref><ref name="arran-2457"/> * [[Antoine de Saint-Exupéry]] – ''[[Unna prinsasj]]'', juulevsämikielân jurgâlâm [[Marita Elise Turi]]<ref name="biblioteksøk-141152">{{Nettikäldee|čujottâs=https://bibsok.no/?tnr=141152|nommâ= Unna prinsasj|almostittem=Biblioteksøk|čujottum=2025-12-03|kielâ={{nb}}}}</ref><ref name="arran-2457"/> <!--==== Ráiđukoveh ==== === Tiätukirjálâšvuotâ === ==== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâ ==== --> == Maadâsämikielân == === Čaabâkirjálâšvuotâ === ==== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâ ==== * [[Inga Borg]] – ''[[Feeste Pluppen luvnie]]'', maadâsämikielân jurgâlâm [[Marja Magdalena Joma]]<ref name="ovttas-feeste-pluppen-luvnie">{{Nettikäldee|čujottâs=https://ovttas.no/sma/girji_feeste-pluppen-luvnie |nommâ= Inga Borg: Pluppe jïh bovtsh | äigimuddo = 2024-09-09 |almostittem= Ovttas.no |čujottum=2024-10-10|kielâ={{sma}}}}</ref> * [[Lars Mæhle]] – ''Dinosaure-tjomhpe – [[Voejemegaahtjeme]]'', maadâsämikielân jurgâlâm [[Ejva-Krihke Jonassen]]<ref name="ovttas-voejemegaahtjeme">{{Nettikäldee|čujottâs=https://ovttas.no/sma/girji_dinosaure-tjomhpe-voejemegaahtjeme|nommâ=Dinosaure-tjomhpe - Voejemegaahtjeme|almostittem=Ovttas.no|čujottum=2024-10-10|äigimuddo=2024-09-06 |kielâ={{sma}}}}</ref> <!-- ==== Ráiđukoveh ==== === Tiätukirjálâšvuotâ === ==== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâ ==== --> == Pittáámsämikielân == === Čaabâkirjálâšvuotâ === ==== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâ ==== * [[Heather Amery]] – ''[[Muv vuostas 1000 bágo]]'', pittáámsämikielân jurgâlâm [[Peter Steggo]] já [[Inger Fjällås]]<ref name="ovttas-amery">{{Nettikäldee|čujottâs=https://ovttas.no/sma/girji_muv-vuostas-1000-bago-0|nommâ=Muv vuostas 1000 bágo|almostittem=Ovttas.no|čujottum=2025-12-20|äigimuddo=2025-12-01 |kielâ={{sma}}}}</ref> == Orjâlâškielân == === Čaabâkirjálâšvuotâ === * [[Anne Solfrid Olli]] – ''[[Gávpogis okto dorvvu haga]]''<ref name="finna-olli-2343994">{{Nettikäldee|čujottâs= https://www.finna.fi/Record/outi.2343994 |nommâ= Gávpogis okto dorvvu haga |almostittem= Finna |čujottum=2026-07-03|kielâ ={{se}}}}</ref> ==== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâ ==== * [[Maarit Hivand]] – ''[[Lávra ja Miige Bikká guossis]]''<ref name="finna-hivand-2579787">{{Nettikäldee|čujottâs= https://www.finna.fi/Record/helmet.2579787 |nommâ= Lávra ja Miige Bikká guossis |almostittem= Finna |čujottum=2024-10-09|kielâ ={{se}}}}</ref> * [[Kirste Paltto]] – ''[[Gii gurrii Ántá-ádjá vitriinna?]]''<ref name="finna-paltto-1920634">{{Nettikäldee|čujottâs= https://www.finna.fi/Record/lapinkirjasto.1920634 |nommâ= Gii gurrii Ántá-ádjá vitriinna?|almostittem= Finna |čujottum=2025-03-29|kielâ ={{se}}}}</ref> * [[Tiitu Sergejeff]] – ''[[Tiutu lávlla]]'', orjâlâškielân jurgâlâm [[Ailu Valle]]<ref name="finna-sergejeff-2566056">{{Nettikäldee|čujottâs= https://www.finna.fi/Record/helmet.2566056 |nommâ= Tiutu lávlla |almostittem= Finna |čujottum=2024-10-10|kielâ ={{se}}}}</ref> * [[Mary Áilonieida Sombán Mari]] – ''[[Arvedávgeriikii]]''<ref name="bibsent-mas-9788232902934">{{Nettikäldee|čujottâs= https://www.bibsent.no/arvedavgeriikii-9788232902934 |nommâ= Arvedávgeriikii |almostittem= Biblioteksentralen |čujottum=2024-03-30|kielâ ={{nb}}}}</ref> * [[Hanne-Sofie Suongir]] – ''[[Emma dilemma]]''<ref name="finna-suongir-1943053">{{Nettikäldee|čujottâs= https://www.finna.fi/Record/lapinkirjasto.1943053 |nommâ= Emma dilemma |almostittem= Finna |čujottum=2024-09-30|kielâ ={{fi}}}}</ref> * [[Saia Stueng]] – ''[[Hamburgerprinseassa: Eallá dušše oktii]]''<ref name="finna-stueng-2555535">{{Nettikäldee|čujottâs= https://www.finna.fi/Record/helmet.2555535 |nommâ= Eallá dušše oktii |almostittem= Finna |čujottum=2024-10-27 |kielâ ={{se}}}}</ref> <!--==== Ráiđukoveh ==== --> === Tiätukirjálâšvuotâ === * [[Maarit Hivand]] – ''[[Mun dat gal čálán girjji: romána šáŋŋergirji]]''<ref name="finna-hivand-1936447">{{Nettikäldee|čujottâs= https://www.finna.fi/Record/lapinkirjasto.1936447 |nommâ= Mun dat gal čálán girjji : romána šáŋŋergirji |almostittem= Finna |čujottum=2024-10-09|kielâ ={{se}}}}</ref> * [[Rauna Kuokkanen]] já [[Aura Pieski]] (toim.) – ''[[Siiddaid Sápmi]]''<ref name="finna-kuokkanen-pieski-1934914">{{Nettikäldee|čujottâs= https://www.finna.fi/Record/lapinkirjasto.1934914 |nommâ= Siiddaid sápmi |almostittem= Finna |čujottum=2024-10-10|kielâ ={{se}}}}</ref> ==== Škovlâkirjeh ==== * [[Helmi Länsman]] – ''[[Biellocizáš 7]]'' (oahppogirji)<ref name="st-biellocizas-7-ok">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.samediggi.fi/tuote/biellocizas_7/?lang=dav |nommâ=Biellocizáš 7|almostittem=Sämitigge|čujottum=2023-03-31|kielâ={{se}}}}</ref> * [[Helmi Länsman]] – ''[[Biellocizáš 7]]'' (hárjehusgirji)<ref name="st-biellocizas-7-hk">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.samediggi.fi/tuote/biellocizas-7-harjehusgirji/?lang=dav |nommâ=Biellocizáš 7 Hárjehusgirji|almostittem=Sämitigge|čujottum=2023-03-31|kielâ={{se}}}}</ref> <!-- ==== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâ ==== --> == Maŋgáid kieláid == === Čaitâlmeh === * [[Siri Broch Johansen]] – ''[[Sabmie ovttastuvvon siiddat]]: friddja máilmmi duddjot teáhtera bokte – teatrale forsøk på skape en ukolonisert verden'' <small>(čaitâlmeh orjâlâškielân já tárukielân)</small><ref name="bibsent-broch-9788282635271">{{Nettikäldee|čujottâs= https://www.bibsent.no/sabmie-ovttastuvvon-siiddat-friddja-mailmmi-duddjot-teahtera-9788282635271 |nommâ= Sabmie ovttastuvvon siiddat : friddja máilmmi duddjot teáhtera bokte = teatrale forsøk på skape en ukolonisert verden |almostittem= Biblioteksentralen |čujottum=2024-03-27|kielâ ={{fi}}}}</ref><ref name="finna-broch-1919769">{{Nettikäldee|čujottâs= https://www.finna.fi/Record/lapinkirjasto.1919769 |nommâ= Sabmie ovttastuvvon siiddat : friddja máilmmi duddjot teáhtera bokte = teatrale forsøk på skape en ukolonisert verden |almostittem= Finna |čujottum=2024-03-27|kielâ ={{fi}}}}</ref> === Tihtâkirjeh === * [[Synnøve Persen]] – ''[[balvvat bullet]] – skyene brenner'' <small>(tiivtah orjâlâškielân já tárukielân)</small><ref name="gávpi-persen-balvvat-bullet">{{Nettikäldee|čujottâs= https://www.gavpi.org/dikt/1972-balvvat-bullet-skyene-brenner.html |nommâ= balvvat bullet – skyene brenner |almostittem= Gávpi |čujottum=2025-03-03|kielâ ={{se}}}}</ref> ==Käldeeh== {{Käldeeh|sárgáttuvah}} {{Sämikielâliih kirjeh}} [[Luokka:Ive 2023 čaabâkirjálâšvuotâ|* sämikielâliih kirjeh]] [[Luokka:Ive 2023 kirjeh|* sämikielâliih kirjeh]] [[Luokka:Ive 2023 tiätukirjálâšvuotâ|* sämikielâliih kirjeh]] [[Luokka:Sämikielâg kirjálâšvuotâ ive mield|2023]] [[Luokka:Sämmilâš kirjálâšvuotâ ive mield|2023]] kimiriygemlir3dgyvdmr5d2gejp79o 0 16719 157621 156398 2026-07-02T21:38:31Z Yupik 23 /* Anarâškielân */ 4 jienâkirje+käldeeh 157621 wikitext text/x-wiki '''Ive 1991 sämikielâliih kirjeh''' -sijđo kieđâvuš čaabâ- já tiätukirjálâšvuođâ kiirjijd, moh almostuvvii mon peri [[sämikielah|sämikielân]] ive [[1991]]. == Anarâškielân == <!--=== Čaabâkirjálâšvuotâ === ==== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâ ==== === Tihtâkirjeh ===--> === Tiätukirjálâšvuotâ === <!--==== Laavlâkirjeh ====--> === Oskolduvliih kirjeh === * ''[[Sun ana mist huola]]: párnái katkismus'', orjâlâškielâst anarâškielân jurgâlâm [[Marja-Liisa Mujo]]<ref name="sa">{{Nettikäldee|Čujottâs=https://www.samimuseum.fi/anaras/anaraskiela/kieli/teokset.html|Nommâ=Anarâškielân almostittum kirjálâšvuotâ | Almostittem=Siida|Äigimuddo=2006|Almostittee=Siida já Anarâškielâ servi|Čujottum=2024-03-17}}</ref><ref name="finna-346126">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.finna.fi/Record/jykdok.346126 |nommâ= Sun ana mist huola : párnái katkismus |almostittem= Finna |čujottum=2024-03-17|kielâ ={{fi}}}}</ref> ==== Jienâkirjeh ==== * ''[[Evankelium Johannes mield 1]]'', páádán luuhâm [[Ilmari Mattus]] (c-kasseet)<ref name="finna-68082">{{Nettikäldee|čujottâs= https://www.finna.fi/Record/lapinkirjasto.68082 |nommâ= Evankelium Johannes mield. 1 |almostittem= Finna |čujottum=2026-07-03|kielâ ={{se}}}}</ref> * ''[[Evankelium Johannes mield 2]]'', páádán luuhâm [[Ilmari Mattus]] (c-kasseet)<ref name="finna-68086">{{Nettikäldee|čujottâs= https://www.finna.fi/Record/lapinkirjasto.68086 |nommâ= Evankelium Johannes mield. 2 |almostittem= Finna |čujottum=2026-07-03|kielâ ={{se}}}}</ref> * ''[[Evankelium Johannes mield 3]]'', páádán luuhâm [[Ilmari Mattus]] (c-kasseet)<ref name="finna-68089">{{Nettikäldee|čujottâs= https://www.finna.fi/Record/lapinkirjasto.68089 |nommâ= Evankelium Johannes mield. 3 |almostittem= Finna |čujottum=2026-07-03|kielâ ={{se}}}}</ref> * ''[[Piättár vuossâmus kirje]]'', sämikielân jurgâlâm [[Matti Morottaja]] já páádán luuhâm [[Ilmari Mattus]] (c-kasseet)<ref name="finna-4027763">{{Nettikäldee|čujottâs= https://www.finna.fi/Record/fikka.4027763 |nommâ= Piättár vuossâmus kirje |almostittem= Finna |čujottum=2026-07-03|kielâ ={{se}}}}</ref> == Nuorttâlâškielân == === Čaabâkirjálâšvuotâ === ==== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâ ==== * [[Dagn Skals]] – ''[[Puõlâš peiʹvv]]'', nuorttâlâškielân jurgâlâm [[Seija Sivertsen]]<ref name="saamjiellem-julk-2008"/> === Tiätukirjálâšvuotâ === * [[Pekka Sammallahti]] já [[Jouni Moshnikoff]] – ''[[Lääʹdd - sääʹm sääʹnnǩeʹrjj]]''<ref name="saamjiellem-julk-2008">{{Nettikäldee|čujottâs=http://www.samimuseum.fi/saamjiellem/Koltankiel_julk_2008.pdf|nommâ=Koltankielinen julkaisutoiminta / Publications in Skolt Sámi language|almostittem=Siida|čujottum=2023-01-29|tiätuvuárkkáhäämi=PDF|kielâ={{fi}} já {{en}}}}</ref> * [[Helena Semenoff]] – ''[[Sääʹm peʹssertuejj]]''<ref name="saamjiellem-julk-2008"/> <!-- ==== Škovlâkirjeh ==== === Oskolduvliih kirjeh=== == Juulevsämikielân == === Čaabâkirjálâšvuotâ === ==== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâ ==== ==== Ráiđukoveh ==== === Tiätukirjálâšvuotâ === ==== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâ ==== == Maadâsämikielân == === Čaabâkirjálâšvuotâ === ==== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâ ==== ==== Ráiđukoveh ==== === Tiätukirjálâšvuotâ === ==== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâ ==== == Pittáámsämikielân == === Čaabâkirjálâšvuotâ === ==== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâ ==== --> == Orjâlâškielân == === Čaabâkirjálâšvuotâ === * [[Mihkkal Marastat]] – ''[[Siidavuomi golli]]''<ref name="ovttas-golli">{{Nettikäldee|čujottâs=https://ovttas.no/girji_siidavuomi-golli |nommâ=Siidavuomi golli |almostittem=Ovttas.no|čujottum=2024-08-15|äigimuddo=2013-01-23 |kielâ={{se}}}}</ref><ref name="finna-marastat-9917212203506253 ">{{Nettikäldee|čujottâs= https://www.finna.fi/Record/helka.9917212203506253 |nommâ= Siidavuomi golli |almostittem= Finna |čujottum=2024-08-15|kielâ ={{fi}}}}</ref> * [[Kirste Paltto]] – ''[[Guržo luottat]]''<ref name="finna-paltto-995111643506253">{{Nettikäldee|čujottâs= https://www.finna.fi/Record/helka.995111643506253 |nommâ= Guržo luottat |almostittem= Finna |čujottum=2025-03-29|kielâ ={{se}}}}</ref> * [[Jovnna-Ánde Vest]] – ''[[Kapteainna ruvsu]]'' ==== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâ ==== * [[Anne Helgesen]] – ''[[Katherine ii báhtaran okto]]'', orjâlâškielân jurgâlâm [[Elle Márjá Vars]] * [[Elle Márjá Vars]] – ''[[Okto]]'' <!-- ==== Ráiđukoveh ==== === Tiätukirjálâšvuotâ === ==== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâ ==== == Maŋgáid kieláid == --> ==Käldeeh== {{Käldeeh|sárgáttuvah}} {{Sämikielâliih kirjeh}} [[Luokka:Ive 1991 čaabâkirjálâšvuotâ|* sämikielâliih kirjeh]] [[Luokka:Ive 1991 kirjeh|* sämikielâliih kirjeh]] [[Luokka:Ive 1991 tiätukirjálâšvuotâ|* sämikielâliih kirjeh]] [[Luokka:Sämikielâg kirjálâšvuotâ ive mield|1991]] [[Luokka:Sämmilâš kirjálâšvuotâ ive mield|1991]] s7ev9v5tmbtz8lmub4w7qlfg7pmvt2g 0 16720 157619 156427 2026-07-02T21:28:45Z Yupik 23 +===== Čyegisčaalâkirjeh ===== 157619 wikitext text/x-wiki '''Ive 1995 sämikielâliih kirjeh''' -sijđo kieđâvuš čaabâ- já tiätukirjálâšvuođâ kiirjijd, moh almostuvvii mon peri [[sämikielah|sämikielân]] ive [[1995]]. == Anarâškielân == === Čaabâkirjálâšvuotâ === ==== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâ ==== * [[Veikko Holmberg]] – ''[[Tuuru-kuobžâ ja elleituáhtár reekkig]]'', anarâškielân jurgâlâm [[Matti Morottaja]]<ref name="finna-aikio-174344">{{Nettikäldee|čujottâs= https://www.finna.fi/Record/lapinkirjasto.174344 |nommâ= Tuuru-kuobžâ ja elleituáhtár reekkig |almostittem= Finna |čujottum=2026-06-22|kielâ ={{se}}}}</ref> * [[Marjatta Palismaa]] – ''[[Ááhupiämmu]]'', anarâškielân jurgâlâm [[Matti Morottaja]]<ref>{{Nettikäldee|nommâ=Ahkupiebmu. Saamelaissatu – Lastenkirjainstituutti|čujottâs= https://lastenkirjainstituutti.fi/teos/ahkupiebmu-saamelaissatu|čujottum=2026-02-01|ietf-kielâkoodi=fi}}</ref> <!--=== Tihtâkirjeh === === Tiätukirjálâšvuotâ === ==== Laavlâkirjeh ==== === Oskolduvliih kirjeh===--> == Nuorttâlâškielân == === Čaabâkirjálâšvuotâ === ==== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâ ==== * [[Veikko Holmberg]] – ''[[Tuʹrr-kammgaž da žeeʹvetdåhttar laskk]]'', nuorttâlâškielân jurgâlâm [[Sinikka Semenoja]]<ref name="saamjiellem-julk-2008"/> * [[Satu Moshnikoff]] – ''[[Õõmâs ååʹreskääʹnn]]''<ref name="saamjiellem-julk-2008"/> * [[Marjatta Palismaa]] – ''[[Ääʹǩǩ peâmmâʹlǧǧ]]'', nuorttâlâškielân jurgâlâm [[Vladimir Feodoroff]] já [[Jouni Moshnikoff]]<ref name="saamjiellem-julk-2008">{{Nettikäldee|čujottâs=http://www.samimuseum.fi/saamjiellem/Koltankiel_julk_2008.pdf|nommâ=Koltankielinen julkaisutoiminta / Publications in Skolt Sámi language|almostittem=Siida|čujottum=2023-01-29|tiätuvuárkkáhäämi=PDF|kielâ={{fi}} já {{en}}}}</ref> <!--=== Tiätukirjálâšvuotâ === ==== Škovlâkirjeh ==== === Oskolduvliih kirjeh=== == Juulevsämikielân == === Čaabâkirjálâšvuotâ === ==== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâ ==== ==== Ráiđukoveh ==== === Tiätukirjálâšvuotâ === ==== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâ ==== == Maadâsämikielân == === Čaabâkirjálâšvuotâ === ==== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâ ==== ==== Ráiđukoveh ==== === Tiätukirjálâšvuotâ === ==== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâ ==== == Pittáámsämikielân == === Čaabâkirjálâšvuotâ === ==== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâ ==== ==== Ráiđukoveh ==== === Tiätukirjálâšvuotâ === ==== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâ ==== --> == Orjâlâškielân == === Čaabâkirjálâšvuotâ === * [[Olavi Paltto]] – ''[[Juohkásan várri]]''<ref name="leif-s18">{{Nettikäldee | Tahhee=Rantala, Leif | Čujottâs=https://static1.squarespace.com/static/5dfb35a66f00d54ab0729b75/t/5e315399de9c0144fe9689fa/1580290970900/Sa%CC%81mira%CC%81%C4%91i_historja%CC%81_Leif_Rantala.pdf | Nommâ=Sámiráđđi 50 jagi| Almostittem = | Tiätuvuárkkáhäämi = PDF | Sijđo = 18 |čujottum=2020-12-27| Kielâ = {{se}}}}</ref><ref name="ovttas-girji_paltto-">{{Nettikäldee|čujottâs=https://ovttas.no/girji_juohkasan-varri|nommâ=Juohkásan várri |almostittem=Ovttas.no|čujottum=2024-08-15|äigimuddo=2012-11-20 |kielâ={{se}}}}</ref> * [[Inghilda Tapio]] – ''[[Ii fal dan dihte]]''<ref name="sr-5001328">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://sverigesradio.se/artikel/5001328 | Nommâ = Sánit girdilit: Inghilda Tapio | Almostittem = Sameradion | Äigimuddo = 2012-03-12 | Čujottum = 2020-12-27 | Kielâ = {{se}} já {{sv}}}}</ref><ref name="dikta-aida-2432721">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://arkisto.fi/aida/gallery/TAPIO-INGHILDA/184| Nommâ = Inghilda Tapio | Almostittem = AIDA | Čujottum = 2020-12-27 | Kielâ = {{se}}}}</ref><ref name="os-12-1997">{{Lostâkäldee | Tahhee = | Paječaalâ = Sámiráđi girjebálkkašupmi 1997 | Almostittem = Ođđa Sápmelaš | Äigimuddo = juovlâmáánu 1997 | Nummeer = 11–13 (513–515) | Siijđoh = 17 | Čujottum = 2021-02-07 | Kielâ = {{se}}}}</ref> ==== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâ ==== * [[Anette Diesen]] – ''[[Niillas ja Máhtte-áddjá]]'', orjâlâškielân jurgâlâm [[Elle Márjá Vars]] oovtâst [[Láilá Susanne Vars]]áin * [[Anette Diesen]] – ''[[Niillas oažžu ođđa gápmagiid]]'', orjâlâškielân jurgâlâm [[Elle Márjá Vars]] oovtâst [[Láilá Susanne Vars]]áin <!--==== Ráiđukoveh ==== === Tiätukirjálâšvuotâ === ==== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâ ==== --> === Oskolduvliih kirjeh=== * [[Graugaard Nielsen]] – ''[[Moai Jesusiin]]: rohkosgirji olles bearrašii'', orjâlâškielân jurgâlâm [[Elle Márjá Vars]] oovtâst [[Láilá Susanne Vars]]áin == Maŋgáid kieláid == === Čaabâkirjálâšvuotâ === ==== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâ ==== ===== Čyegisčaalâkirjeh ===== * [[Anette Diesen]] – ''[[Niillas oažžu ođđa gápmagiid]] – Nils får nye skaller'', tárukielâst orjâlâškielân jurgâlâm [[Elle Márjá Vars]] já [[Láilá Susanne Vars]]<ref name="finna-diesen-158647">{{Nettikäldee|čujottâs= https://www.finna.fi/Record/lapinkirjasto.158647 |nommâ= Niillas oažžu ođđa gápmagiid = Nils får nye skaller |almostittem= Finna |čujottum=2026-07-03|kielâ ={{se}}}}</ref> {{se}} já {{nb}} <!--==== Ráiđukoveh ==== === Tiätukirjálâšvuotâ === ==== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâ ==== --> ==Käldeeh== {{Käldeeh|sárgáttuvah}} {{Sämikielâliih kirjeh}} [[Luokka:Ive 1995 čaabâkirjálâšvuotâ|* sämikielâliih kirjeh]] [[Luokka:Ive 1995 kirjeh|* sämikielâliih kirjeh]] [[Luokka:Ive 1995 tiätukirjálâšvuotâ|* sämikielâliih kirjeh]] [[Luokka:Sämikielâg kirjálâšvuotâ ive mield|1995]] [[Luokka:Sämmilâš kirjálâšvuotâ ive mield|1995]] d66cwvlab5w2huscx0v88hvqjhktn80 157620 157619 2026-07-02T21:31:01Z Yupik 23 /* Čyegisčaalâkirjeh */ 157620 wikitext text/x-wiki '''Ive 1995 sämikielâliih kirjeh''' -sijđo kieđâvuš čaabâ- já tiätukirjálâšvuođâ kiirjijd, moh almostuvvii mon peri [[sämikielah|sämikielân]] ive [[1995]]. == Anarâškielân == === Čaabâkirjálâšvuotâ === ==== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâ ==== * [[Veikko Holmberg]] – ''[[Tuuru-kuobžâ ja elleituáhtár reekkig]]'', anarâškielân jurgâlâm [[Matti Morottaja]]<ref name="finna-aikio-174344">{{Nettikäldee|čujottâs= https://www.finna.fi/Record/lapinkirjasto.174344 |nommâ= Tuuru-kuobžâ ja elleituáhtár reekkig |almostittem= Finna |čujottum=2026-06-22|kielâ ={{se}}}}</ref> * [[Marjatta Palismaa]] – ''[[Ááhupiämmu]]'', anarâškielân jurgâlâm [[Matti Morottaja]]<ref>{{Nettikäldee|nommâ=Ahkupiebmu. Saamelaissatu – Lastenkirjainstituutti|čujottâs= https://lastenkirjainstituutti.fi/teos/ahkupiebmu-saamelaissatu|čujottum=2026-02-01|ietf-kielâkoodi=fi}}</ref> <!--=== Tihtâkirjeh === === Tiätukirjálâšvuotâ === ==== Laavlâkirjeh ==== === Oskolduvliih kirjeh===--> == Nuorttâlâškielân == === Čaabâkirjálâšvuotâ === ==== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâ ==== * [[Veikko Holmberg]] – ''[[Tuʹrr-kammgaž da žeeʹvetdåhttar laskk]]'', nuorttâlâškielân jurgâlâm [[Sinikka Semenoja]]<ref name="saamjiellem-julk-2008"/> * [[Satu Moshnikoff]] – ''[[Õõmâs ååʹreskääʹnn]]''<ref name="saamjiellem-julk-2008"/> * [[Marjatta Palismaa]] – ''[[Ääʹǩǩ peâmmâʹlǧǧ]]'', nuorttâlâškielân jurgâlâm [[Vladimir Feodoroff]] já [[Jouni Moshnikoff]]<ref name="saamjiellem-julk-2008">{{Nettikäldee|čujottâs=http://www.samimuseum.fi/saamjiellem/Koltankiel_julk_2008.pdf|nommâ=Koltankielinen julkaisutoiminta / Publications in Skolt Sámi language|almostittem=Siida|čujottum=2023-01-29|tiätuvuárkkáhäämi=PDF|kielâ={{fi}} já {{en}}}}</ref> <!--=== Tiätukirjálâšvuotâ === ==== Škovlâkirjeh ==== === Oskolduvliih kirjeh=== == Juulevsämikielân == === Čaabâkirjálâšvuotâ === ==== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâ ==== ==== Ráiđukoveh ==== === Tiätukirjálâšvuotâ === ==== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâ ==== == Maadâsämikielân == === Čaabâkirjálâšvuotâ === ==== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâ ==== ==== Ráiđukoveh ==== === Tiätukirjálâšvuotâ === ==== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâ ==== == Pittáámsämikielân == === Čaabâkirjálâšvuotâ === ==== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâ ==== ==== Ráiđukoveh ==== === Tiätukirjálâšvuotâ === ==== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâ ==== --> == Orjâlâškielân == === Čaabâkirjálâšvuotâ === * [[Olavi Paltto]] – ''[[Juohkásan várri]]''<ref name="leif-s18">{{Nettikäldee | Tahhee=Rantala, Leif | Čujottâs=https://static1.squarespace.com/static/5dfb35a66f00d54ab0729b75/t/5e315399de9c0144fe9689fa/1580290970900/Sa%CC%81mira%CC%81%C4%91i_historja%CC%81_Leif_Rantala.pdf | Nommâ=Sámiráđđi 50 jagi| Almostittem = | Tiätuvuárkkáhäämi = PDF | Sijđo = 18 |čujottum=2020-12-27| Kielâ = {{se}}}}</ref><ref name="ovttas-girji_paltto-">{{Nettikäldee|čujottâs=https://ovttas.no/girji_juohkasan-varri|nommâ=Juohkásan várri |almostittem=Ovttas.no|čujottum=2024-08-15|äigimuddo=2012-11-20 |kielâ={{se}}}}</ref> * [[Inghilda Tapio]] – ''[[Ii fal dan dihte]]''<ref name="sr-5001328">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://sverigesradio.se/artikel/5001328 | Nommâ = Sánit girdilit: Inghilda Tapio | Almostittem = Sameradion | Äigimuddo = 2012-03-12 | Čujottum = 2020-12-27 | Kielâ = {{se}} já {{sv}}}}</ref><ref name="dikta-aida-2432721">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://arkisto.fi/aida/gallery/TAPIO-INGHILDA/184| Nommâ = Inghilda Tapio | Almostittem = AIDA | Čujottum = 2020-12-27 | Kielâ = {{se}}}}</ref><ref name="os-12-1997">{{Lostâkäldee | Tahhee = | Paječaalâ = Sámiráđi girjebálkkašupmi 1997 | Almostittem = Ođđa Sápmelaš | Äigimuddo = juovlâmáánu 1997 | Nummeer = 11–13 (513–515) | Siijđoh = 17 | Čujottum = 2021-02-07 | Kielâ = {{se}}}}</ref> ==== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâ ==== * [[Anette Diesen]] – ''[[Niillas ja Máhtte-áddjá]]'', orjâlâškielân jurgâlâm [[Elle Márjá Vars]] oovtâst [[Láilá Susanne Vars]]áin * [[Anette Diesen]] – ''[[Niillas oažžu ođđa gápmagiid]]'', orjâlâškielân jurgâlâm [[Elle Márjá Vars]] oovtâst [[Láilá Susanne Vars]]áin <!--==== Ráiđukoveh ==== === Tiätukirjálâšvuotâ === ==== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâ ==== --> === Oskolduvliih kirjeh=== * [[Graugaard Nielsen]] – ''[[Moai Jesusiin]]: rohkosgirji olles bearrašii'', orjâlâškielân jurgâlâm [[Elle Márjá Vars]] oovtâst [[Láilá Susanne Vars]]áin == Maŋgáid kieláid == === Čaabâkirjálâšvuotâ === ==== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâ ==== ===== Čyegisčaalâkirjeh ===== * [[Anette Diesen]] – ''[[Niillas ja Máhtte-áddjá]] – [[Nils og bestefar Mattis]]'', tárukielâst orjâlâškielân jurgâlâm [[Elle Márjá Vars]] já [[Láilá Susanne Vars]]<ref name="finna-diesen-250240">{{Nettikäldee|čujottâs= https://www.finna.fi/Record/lapinkirjasto.250240 |nommâ= Niillas ja Máhtte-áddjá = Nils og bestefar Mattis |almostittem= Finna |čujottum=2026-07-03|kielâ ={{se}}}}</ref> {{se}} já {{nb}} * [[Anette Diesen]] – ''[[Niillas oažžu ođđa gápmagiid]] – [[Nils får nye skaller]]'', tárukielâst orjâlâškielân jurgâlâm [[Elle Márjá Vars]] já [[Láilá Susanne Vars]]<ref name="finna-diesen-158647">{{Nettikäldee|čujottâs= https://www.finna.fi/Record/lapinkirjasto.158647 |nommâ= Niillas oažžu ođđa gápmagiid = Nils får nye skaller |almostittem= Finna |čujottum=2026-07-03|kielâ ={{se}}}}</ref> {{se}} já {{nb}} <!--==== Ráiđukoveh ==== === Tiätukirjálâšvuotâ === ==== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâ ==== --> ==Käldeeh== {{Käldeeh|sárgáttuvah}} {{Sämikielâliih kirjeh}} [[Luokka:Ive 1995 čaabâkirjálâšvuotâ|* sämikielâliih kirjeh]] [[Luokka:Ive 1995 kirjeh|* sämikielâliih kirjeh]] [[Luokka:Ive 1995 tiätukirjálâšvuotâ|* sämikielâliih kirjeh]] [[Luokka:Sämikielâg kirjálâšvuotâ ive mield|1995]] [[Luokka:Sämmilâš kirjálâšvuotâ ive mield|1995]] 2dn9q6vie6uixcs1bwl1tl627ak2hr0 0 30852 157612 2026-07-02T13:48:04Z Yupik 23 Uđđâ sijđo: '''Ive 1951 sämikielâliih kirjeh''' -sijđo kieđâvuš čaabâ- já tiätukirjálâšvuođâ kiirjijd, moh almostuvvii mon peri [[sämikielah|sämikielân]] ive [[1951]]. <!--== Anarâškielân == === Čaabâkirjálâšvuotâ === ==== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâ ==== === Tiätukirjálâšvuotâ === === Oskolduvliih kirjeh=== == Nuorttâlâškielân == === Čaabâkirjálâšvuotâ === ==== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâ ==== === Tiätukirjálâšvuo... 157612 wikitext text/x-wiki '''Ive 1951 sämikielâliih kirjeh''' -sijđo kieđâvuš čaabâ- já tiätukirjálâšvuođâ kiirjijd, moh almostuvvii mon peri [[sämikielah|sämikielân]] ive [[1951]]. <!--== Anarâškielân == === Čaabâkirjálâšvuotâ === ==== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâ ==== === Tiätukirjálâšvuotâ === === Oskolduvliih kirjeh=== == Nuorttâlâškielân == === Čaabâkirjálâšvuotâ === ==== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâ ==== === Tiätukirjálâšvuotâ === ==== Oppâkirjeh ==== == Juulevsämikielân == === Čaabâkirjálâšvuotâ === ==== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâ ==== ==== Ráiđukoveh ==== === Tiätukirjálâšvuotâ === ==== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâ ==== == Maadâsämikielân == === Čaabâkirjálâšvuotâ === ==== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâ ==== ==== Ráiđukoveh ==== === Tiätukirjálâšvuotâ === ==== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâ ==== == Pittáámsämikielân == === Čaabâkirjálâšvuotâ === ==== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâ ==== == Orjâlâškielân == === Čaabâkirjálâšvuotâ === ==== Čaitâlmeh ==== ==== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâ ==== ==== Ráiđukoveh ==== === Tiätukirjálâšvuotâ === ==== Oppâkirjeh ==== ==== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâ ==== --> == Maŋgáid kieláid == <!--=== Čaabâkirjálâšvuotâ === ==== Čaitâlmeh ==== ==== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâ ==== ==== Ráiđukoveh ==== === Tiätukirjálâšvuotâ === --> ==== Oppâkirjeh ==== * [[Margarethe Wiig]] – ''[[ABC]] : guovti vuostas skuv'lajakkái''<ref name="finna-wiig-66056">{{Nettikäldee|čujottâs= https://www.finna.fi/Record/lapinkirjasto.66056 |nommâ= ABC : guovti vuostas skuv'lajakkái = for de to første skoleår |almostittem= Finna |čujottum=2026-07-02|kielâ ={{se}}}}</ref> <!--==== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâ ==== --> ==Käldeeh== {{Käldeeh|sárgáttuvah}} {{Sämikielâliih kirjeh}} [[Luokka:Ive 1951 čaabâkirjálâšvuotâ|* sämikielâliih kirjeh]] [[Luokka:Ive 1951 kirjeh|* sämikielâliih kirjeh]] [[Luokka:Ive 1951 tiätukirjálâšvuotâ|* sämikielâliih kirjeh]] [[Luokka:Sämikielâg kirjálâšvuotâ ive mield|1951]] [[Luokka:Sämmilâš kirjálâšvuotâ ive mield|1951]] mbog19alq4e11pax68tsd8x9g55xuaf 157616 157612 2026-07-02T13:50:19Z Yupik 23 {{se}} já {{nb}} 157616 wikitext text/x-wiki '''Ive 1951 sämikielâliih kirjeh''' -sijđo kieđâvuš čaabâ- já tiätukirjálâšvuođâ kiirjijd, moh almostuvvii mon peri [[sämikielah|sämikielân]] ive [[1951]]. <!--== Anarâškielân == === Čaabâkirjálâšvuotâ === ==== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâ ==== === Tiätukirjálâšvuotâ === === Oskolduvliih kirjeh=== == Nuorttâlâškielân == === Čaabâkirjálâšvuotâ === ==== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâ ==== === Tiätukirjálâšvuotâ === ==== Oppâkirjeh ==== == Juulevsämikielân == === Čaabâkirjálâšvuotâ === ==== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâ ==== ==== Ráiđukoveh ==== === Tiätukirjálâšvuotâ === ==== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâ ==== == Maadâsämikielân == === Čaabâkirjálâšvuotâ === ==== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâ ==== ==== Ráiđukoveh ==== === Tiätukirjálâšvuotâ === ==== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâ ==== == Pittáámsämikielân == === Čaabâkirjálâšvuotâ === ==== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâ ==== == Orjâlâškielân == === Čaabâkirjálâšvuotâ === ==== Čaitâlmeh ==== ==== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâ ==== ==== Ráiđukoveh ==== === Tiätukirjálâšvuotâ === ==== Oppâkirjeh ==== ==== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâ ==== --> == Maŋgáid kieláid == <!--=== Čaabâkirjálâšvuotâ === ==== Čaitâlmeh ==== ==== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâ ==== ==== Ráiđukoveh ==== === Tiätukirjálâšvuotâ === --> ==== Oppâkirjeh ==== * [[Margarethe Wiig]] – ''[[ABC]] : guovti vuostas skuv'lajakkái''<ref name="finna-wiig-66056">{{Nettikäldee|čujottâs= https://www.finna.fi/Record/lapinkirjasto.66056 |nommâ= ABC : guovti vuostas skuv'lajakkái = for de to første skoleår |almostittem= Finna |čujottum=2026-07-02|kielâ ={{se}}}}</ref> {{se}} já {{nb}} <!--==== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâ ==== --> ==Käldeeh== {{Käldeeh|sárgáttuvah}} {{Sämikielâliih kirjeh}} [[Luokka:Ive 1951 čaabâkirjálâšvuotâ|* sämikielâliih kirjeh]] [[Luokka:Ive 1951 kirjeh|* sämikielâliih kirjeh]] [[Luokka:Ive 1951 tiätukirjálâšvuotâ|* sämikielâliih kirjeh]] [[Luokka:Sämikielâg kirjálâšvuotâ ive mield|1951]] [[Luokka:Sämmilâš kirjálâšvuotâ ive mield|1951]] 87v6qyi11lcldp4i5soi4pacs0veyqi 14 30853 157614 2026-07-02T13:48:53Z Yupik 23 [[Luokka:Čaabâkirjálâšvuotâ ive mield|1951]] [[Luokka:Ive 1951 kirjálâšvuotâ|Čaabâkirjálâšvuotâ]] 157614 wikitext text/x-wiki [[Luokka:Čaabâkirjálâšvuotâ ive mield|1951]] [[Luokka:Ive 1951 kirjálâšvuotâ|Čaabâkirjálâšvuotâ]] hosgeqcsz9mqh45ts7wq632rky7pjuq 14 30854 157615 2026-07-02T13:49:32Z Yupik 23 [[Luokka:Ive 1951 kirjálâšvuotâ|Tiätukirjálâšvuotâ]] [[Luokka:Tiätukirjálâšvuotâ ive mield|1951]] 157615 wikitext text/x-wiki [[Luokka:Ive 1951 kirjálâšvuotâ|Tiätukirjálâšvuotâ]] [[Luokka:Tiätukirjálâšvuotâ ive mield|1951]] rcxyc130lbogflaedk2hd2l8yxrg3yj 0 30855 157623 2026-07-03T11:37:39Z Yupik 23 +kirje+käldee 157623 wikitext text/x-wiki '''Ive 1959 sämikielâliih kirjeh''' -sijđo kieđâvuš čaabâ- já tiätukirjálâšvuođâ kiirjijd, moh almostuvvii mon peri [[sämikielah|sämikielân]] ive [[1959]]. <!--== Anarâškielân == === Čaabâkirjálâšvuotâ === ==== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâ ==== === Tiätukirjálâšvuotâ === === Oskolduvliih kirjeh=== == Nuorttâlâškielân == === Čaabâkirjálâšvuotâ === ==== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâ ==== === Tiätukirjálâšvuotâ === ==== Oppâkirjeh ==== == Juulevsämikielân == === Čaabâkirjálâšvuotâ === ==== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâ ==== ==== Ráiđukoveh ==== === Tiätukirjálâšvuotâ === ==== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâ ==== == Maadâsämikielân == === Čaabâkirjálâšvuotâ === ==== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâ ==== ==== Ráiđukoveh ==== === Tiätukirjálâšvuotâ === ==== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâ ==== == Pittáámsämikielân == === Čaabâkirjálâšvuotâ === ==== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâ ==== == Orjâlâškielân == === Čaabâkirjálâšvuotâ === ==== Čaitâlmeh ==== ==== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâ ==== ==== Ráiđukoveh ==== === Tiätukirjálâšvuotâ === ==== Oppâkirjeh ==== ==== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâ ==== --> == Maŋgáid kieláid == === Čaabâkirjálâšvuotâ === <!--==== Čaitâlmeh ====--> ==== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâ ==== * [[Leif Krantz]] já [[Astrid Lindgren]] – ''[[Mánát juŋ'gelis]]'', orjâlâškielân jurgâlâm [[Thor Frette]]<ref name="ovttas-girji-mánát">{{Nettikäldee| čujottâs=https://ovttas.no/girji_manat-jungelis|nommâ=Mánát juŋ'gelis |almostittem=Ovttas.no|äigimuddo=2015-08-19 |čujottum=2026-07-03|kielâ={{se}}}}</ref> <!--==== Ráiđukoveh ====--> === Tiätukirjálâšvuotâ === ==== Oppâkirjeh ==== ==== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâ ==== --> ==Käldeeh== {{Käldeeh|sárgáttuvah}} {{Sämikielâliih kirjeh}} [[Luokka:Ive 1959 čaabâkirjálâšvuotâ|* sämikielâliih kirjeh]] [[Luokka:Ive 1959 kirjeh|* sämikielâliih kirjeh]] [[Luokka:Ive 1959 tiätukirjálâšvuotâ|* sämikielâliih kirjeh]] [[Luokka:Sämikielâg kirjálâšvuotâ ive mield|1959]] [[Luokka:Sämmilâš kirjálâšvuotâ ive mield|1959]] 6n98uvgit9f9ec8y4b93yg357iv7fca 157624 157623 2026-07-03T11:38:01Z Yupik 23 /* Maŋgáid kieláid */ 157624 wikitext text/x-wiki '''Ive 1959 sämikielâliih kirjeh''' -sijđo kieđâvuš čaabâ- já tiätukirjálâšvuođâ kiirjijd, moh almostuvvii mon peri [[sämikielah|sämikielân]] ive [[1959]]. <!--== Anarâškielân == === Čaabâkirjálâšvuotâ === ==== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâ ==== === Tiätukirjálâšvuotâ === === Oskolduvliih kirjeh=== == Nuorttâlâškielân == === Čaabâkirjálâšvuotâ === ==== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâ ==== === Tiätukirjálâšvuotâ === ==== Oppâkirjeh ==== == Juulevsämikielân == === Čaabâkirjálâšvuotâ === ==== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâ ==== ==== Ráiđukoveh ==== === Tiätukirjálâšvuotâ === ==== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâ ==== == Maadâsämikielân == === Čaabâkirjálâšvuotâ === ==== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâ ==== ==== Ráiđukoveh ==== === Tiätukirjálâšvuotâ === ==== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâ ==== == Pittáámsämikielân == === Čaabâkirjálâšvuotâ === ==== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâ ==== == Orjâlâškielân == === Čaabâkirjálâšvuotâ === ==== Čaitâlmeh ==== ==== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâ ==== ==== Ráiđukoveh ==== === Tiätukirjálâšvuotâ === ==== Oppâkirjeh ==== ==== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâ ==== --> == Maŋgáid kieláid == === Čaabâkirjálâšvuotâ === <!--==== Čaitâlmeh ====--> ==== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâ ==== * [[Leif Krantz]] já [[Astrid Lindgren]] – ''[[Mánát juŋ'gelis]]'', orjâlâškielân jurgâlâm [[Thor Frette]]<ref name="ovttas-girji-mánát">{{Nettikäldee| čujottâs=https://ovttas.no/girji_manat-jungelis|nommâ=Mánát juŋ'gelis |almostittem=Ovttas.no|äigimuddo=2015-08-19 |čujottum=2026-07-03|kielâ={{se}}}}</ref> {{se}} já {{sma}} <!--==== Ráiđukoveh ==== === Tiätukirjálâšvuotâ === ==== Oppâkirjeh ==== ==== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâ ==== --> ==Käldeeh== {{Käldeeh|sárgáttuvah}} {{Sämikielâliih kirjeh}} [[Luokka:Ive 1959 čaabâkirjálâšvuotâ|* sämikielâliih kirjeh]] [[Luokka:Ive 1959 kirjeh|* sämikielâliih kirjeh]] [[Luokka:Ive 1959 tiätukirjálâšvuotâ|* sämikielâliih kirjeh]] [[Luokka:Sämikielâg kirjálâšvuotâ ive mield|1959]] [[Luokka:Sämmilâš kirjálâšvuotâ ive mield|1959]] 33e8ik0l8nkvzl9dobdkc1gbsdhachm 157627 157624 2026-07-03T11:43:42Z Yupik 23 157627 wikitext text/x-wiki '''Ive 1959 sämikielâliih kirjeh''' -sijđo kieđâvuš čaabâ- já tiätukirjálâšvuođâ kiirjijd, moh almostuvvii mon peri [[sämikielah|sämikielân]] ive [[1959]]. <!--== Anarâškielân == === Čaabâkirjálâšvuotâ === ==== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâ ==== === Tiätukirjálâšvuotâ === === Oskolduvliih kirjeh=== == Nuorttâlâškielân == === Čaabâkirjálâšvuotâ === ==== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâ ==== === Tiätukirjálâšvuotâ === ==== Oppâkirjeh ==== == Juulevsämikielân == === Čaabâkirjálâšvuotâ === ==== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâ ==== ==== Ráiđukoveh ==== === Tiätukirjálâšvuotâ === ==== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâ ==== == Maadâsämikielân == === Čaabâkirjálâšvuotâ === ==== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâ ==== ==== Ráiđukoveh ==== === Tiätukirjálâšvuotâ === ==== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâ ==== == Pittáámsämikielân == === Čaabâkirjálâšvuotâ === ==== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâ ==== == Orjâlâškielân == === Čaabâkirjálâšvuotâ === ==== Čaitâlmeh ==== ==== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâ ==== ==== Ráiđukoveh ==== === Tiätukirjálâšvuotâ === ==== Oppâkirjeh ==== ==== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâ ==== --> == Maŋgáid kieláid == === Čaabâkirjálâšvuotâ === <!--==== Čaitâlmeh ====--> ==== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâ ==== * [[Leif Krantz]] já [[Astrid Lindgren]] – ''[[Mánát juŋ'gelis]]'', orjâlâškielân jurgâlâm [[Thor Frette]]<ref name="ovttas-girji-mánát">{{Nettikäldee| čujottâs=https://ovttas.no/girji_manat-jungelis|nommâ=Mánát juŋ'gelis |almostittem=Ovttas.no|äigimuddo=2015-08-19 |čujottum=2026-07-03|kielâ={{se}}}}</ref> {{se}} já {{sma}} <!--==== Ráiđukoveh ==== === Tiätukirjálâšvuotâ === ==== Oppâkirjeh ==== ==== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâ ==== --> === Oskolduvliih kirjeh=== * [[Anna Amundsen]] – ''[[Mån åi'dnen su mánnán]]: biibalhistor'já'' / ''[[Jeg så ham som barn]]: bibelhistorie'', orjâlâškielân jurgâlâm [[Hans J. Henriksen]]<ref name="ovttas-girji-mánát">{{Nettikäldee| čujottâs=https://ovttas.no/girji_man-aidnen-su-mannan-jeg-sa-ham-som-barn|nommâ=Mån åi'dnen su mánnán - Jeg så ham som barn |almostittem=Ovttas.no|äigimuddo=2013-08-07 |čujottum=2026-07-03|kielâ={{se}}}}</ref> {{se}} já {{nb}} ==Käldeeh== {{Käldeeh|sárgáttuvah}} {{Sämikielâliih kirjeh}} [[Luokka:Ive 1959 čaabâkirjálâšvuotâ|* sämikielâliih kirjeh]] [[Luokka:Ive 1959 kirjeh|* sämikielâliih kirjeh]] [[Luokka:Ive 1959 tiätukirjálâšvuotâ|* sämikielâliih kirjeh]] [[Luokka:Sämikielâg kirjálâšvuotâ ive mield|1959]] [[Luokka:Sämmilâš kirjálâšvuotâ ive mield|1959]] dn8enc0mur8fdfo75wfyzr0udtn61of 14 30856 157625 2026-07-03T11:39:58Z Yupik 23 Uđđâ sijđo: [[Luokka:Čaabâkirjálâšvuotâ ive mield|1959]] [[Luokka:Ive 1959 kirjálâšvuotâ|Čaabâkirjálâšvuotâ]] 157625 wikitext text/x-wiki [[Luokka:Čaabâkirjálâšvuotâ ive mield|1959]] [[Luokka:Ive 1959 kirjálâšvuotâ|Čaabâkirjálâšvuotâ]] gudoh1obgczbna6eue1nszh0kar7ymw 14 30857 157626 2026-07-03T11:40:01Z Yupik 23 Uđđâ sijđo: [[Luokka:Ive 1959 kirjálâšvuotâ|Tiätukirjálâšvuotâ]] [[Luokka:Tiätukirjálâšvuotâ ive mield|1959]] 157626 wikitext text/x-wiki [[Luokka:Ive 1959 kirjálâšvuotâ|Tiätukirjálâšvuotâ]] [[Luokka:Tiätukirjálâšvuotâ ive mield|1959]] kbcrtdli21maum464tjdews7fxryjaa