Wikipedia smnwiki https://smn.wikipedia.org/wiki/Ovd%C3%A2sij%C4%91o MediaWiki 1.47.0-wmf.10 first-letter Media Tooimah Savâstâllâm Kevttee Savâstâllâm kevttest Wikipedia Savâstâllâm Wikipedia Tiätuvuárkká Savâstâllâm tiätuvuárhást Systeemviestâ Savâstâllâm systeemviestâst Myenster Savâstâllâm myensterist Raavâ Savâstâllâm ravvust Luokka Savâstâllâm luokkaast TimedText TimedText talk Mooduul Savâstâllâm modulist Event Event talk 0 277 157868 157394 2026-07-08T20:49:48Z Seipinne 19 /* Jämimeh */ 157868 wikitext text/x-wiki {{Čyeti-iveh|n=20}} '''2019''' ('''MMXIX''') lâi normaalihe, mon älgim- já nuuhâmpeivin lâi [[gregoriaanlâš kalender]] mield [[majebargâ]]. Tot lâi [[2010-loho|2010-lovo]] majemuš ihe. ==Tábáhtusah== [[Tiätuvuárkká:Incendie Notre Dame de Paris.jpg|thumb|200px|left|Notre-Dame pyellim]] [[Tiätuvuárkká:Amazon fire satellite image.png|thumb|200px|left|Amazon meccipuáluh satelliitkooveest]] ===Uđđâivemáánu=== *[[uđđâivemáánu 1.]] peeivi – Oovdiš [[Tampere ollâopâttâh (1925-2018)|Tampere ollâopâttâh]] já [[Tampere teknisâš ollâopâttâh]] ovtâstuvvii uđđâ [[Tampere ollâopâttâh]]hân. ===Kuovâmáánu=== * [[kuovâmáánu 5.]] peeivi – [[Heikki Kännö]] vuoitij [[Runeberg-palhâšume]] kirjestis ''Sömnö''.<ref name="yle-10629931"/> <!--=== Njuhčâmáánu ===--> ===Cuáŋuimáánu=== * [[cuáŋuimáánu 15.]] peeivi – [[Pariisi]]st [[Notre-Dame katedraal]]ist cokkânii stuorrâ pyellim. Kirho koskâmus tornâ já káttu koččii, mutâ sisuásist ij aaibâs puoh tuššâdum. <!--=== Vyesimáánu ===--> ===Kesimáánu=== * [[kesimáánu 1.]] peeivi – [[vááijuvváldálâšvuotâ|Vuálá 18-ihásiih]] iä innig pyevti vihkâđ [[Suomâ]]st ubâ spiekâstâhluuvijn. ===Syeinimáánu=== * [[syeinimáánu 1.]] peeivi – [[Euroop union saavâjođetteijeevuotâ]] sirdui [[Romania]]st [[Suomâ]]n ive loopâ räi. ===Porgemáánu=== * [[porgemáánu 20.]] peeivi – [[Pittáámsämikielâ]] čäällimvyehi tuhhiittui virgálávt.<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://assets.ctfassets.net/kkxfrpcp7iyu/3Wcbuu6rq0QKdtFk5ZF4UE/85f4d457d87f4997ef59ef72232a4a42/Bidums__megiella_tj__llemvuohke.pdf|nommâ=Pitesamisk ortografi: beslut om pitesamisk ortografi|äigimuddo=20.8.2019|almostittee=Sámi Giellagáldu|čujottum=10.3.2024|kielâ={{sv}}}}</ref> * [[porgemáánu 21.]] peeivi – [[Amazon meccipuáluh 2019]]: [[Brasilia aalmuglâš komovuotâtutkâminstituut]] almottij, ete Amazon arvevyevdist lijjii eenâb mecipuáluh ko kuássin, ive 2019 ääigi ohtsis paijeel 36 000. Puálui suovâ ulâttij meid [[São Paulo]] stuorrâkaavpugân. ===Čohčâmáánu=== * [[čohčâmáánu 20.]] peeivi – Miljovneh škovlâliih já uáppeeh uásálistii [[šoŋŋâdâhjasko|šoŋŋâdâhjaaskon]] 150 enâmist. [[New York]]ist märssejii niäljádâsmiljovn olmožid. ===Roovvâdmáánu=== * [[roovvâdmáánu 25.]] peeivi – [[Nuorttâlâškielâ]]g škovlâlostâ [[Hõʹppi ođđâs]] almostui vuossâmuu keerdi. <!--=== Skammâmáánu ===--> ===Juovlâmáánu=== * [[juovlâmáánu 1.]] peeivi – Uđđâ koronavirus, [[SARS-CoV-2]], leevvânškuođij [[Kiina]] [[Wuhan]]ist já tovâttij maailmvijđosâš [[pandemia]] ive 2020 peln. * [[juovlâmáánu 10.]] peeivi – [[Sanna Marin haldâttâh]] šoodâi tooimân. ===[[Tiätuvuárkká:Nobel prize medal.svg|20px]] Nobel-palhâšumeh === *[[Nobel-fyysiikpalhâšume|Fyysiik]] – [[Jim Peebles]], [[Michel Mayor]] já [[Didier Queloz]]<ref name="np-phys-2019"/> *[[Nobel-kemiapalhâšume|Kemia]] – [[John B. Goodenough]], [[M. Stanley Whittingham]] já [[Akira Yoshino]]<ref name="np-chem-2019"/> *[[Nobel-kirjálâšvuotâpalhâšume|Kirjálâšvuotâ]] – [[Peter Handke]]<ref name="np-lit-2019"/> *[[Nobel-ráávhupalhâšume|Ráávhu]] – [[Abiy Ahmed Ali]]<ref name="np-peace-2019"/> *[[Nobel-fysiologia- teikkâ talhâstieđâpalhâšume|Talhâstieđâ]] – [[William Kaelin]], [[Peter J. Ratcliffe]] já [[Gregg L. Semenza]]<ref name="np-med-2019"/> === Čuákánkiäsuh jieškote-uvlágán suorgijn === * [[Ive 2019 sämikielâliih kirjeh|Sämikielâlâš kirjálâšvuotâ ive 2019]] * [[Ive 2019 sämikielâlâš muusik|Sämikielâlâš muusik ive 2019]] ==Šoddâmeh== * [[vyesimáánu 6.]] peeivi – [[Archie Mountbatten-Windsor]], [[Harry, Sussex herttua|Sussex herttua Harry]] já [[Megan, Sussex herttuatar|Sussex herttuatar Megan]] vuossâmuš pärni ==Jämimeh== * [[uđđâivemáánu 1.]] peeivi – [[Nils Utsi]], orjâlâš čaittâleijee (š. [[1943]]) * [[uđđâivemáánu 2.]] peeivi – [[Ramon Folch i Camarasa]], katalonialâš kirječällee, čaaitâlmčällee já jurgâleijee (š. [[1926]]) * [[uđđâivemáánu 18.]] peeivi – [[Kozma Lara]], [[albania]]lâš šuoŋârähtee (š. [[1930]]) * [[uđđâivemáánu 23.]] peeivi – [[Oliver Mtukudzi]], [[zimbabwe]]lâš musikkár, finnodâholmooš, filantropist, olmoošvuoigâdvuotâpiälušteijee (š. [[1952]]) * [[uđđâivemáánu 24.]] peeivi – [[Lea Pennanen]], syemmilâš párnáikirječällee, radiotoimâtteijee já jurgâleijee (š. [[1929]])<ref name="hs-2000006010512">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.hs.fi/muistot/art-2000006010512.html|nommâ=Lea Pennanen 1929–2019|almostittem=Helsingin Sanomat|äigimuddo=2019-02-24|čujottum=2023-04-03|ietf-kielâkoodi=fi}}</ref> * [[kuovâmáánu 4.]] peeivi – [[Matti Nykänen]], syemmilâš luákkánjuškejeijee, kii vuoitij olympialijd nelji tove (š. [[1963]]) * [[kuovâmáánu 12.]] peeivi – [[Olli Lindholm]], syemmilâš musikkár (š. [[1964]]) * [[njuhčâmáánu 1.]] peeivi – [[Zhores Alferov]], ive [[2000]] [[Nobel-fyysiikpalhâšume]] finnim sovjetlittolâš-ryeššilâš fysikkár (š. [[1930]])<ref name="np-alferov-2000">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.nobelprize.org/prizes/physics/2000/alferov/facts/ | Nommâ = Zhores Alferov | Almostittem = nobelprize.org | Čujottum = 2025-05-01 | Kielâ = {{en}}}}</ref> * [[njuhčâmáánu 29.]] peeivi – [[Agnès Varda]], ranskalâš elleekovestivrejeijee, kietâčällee, čuovâkovvejeijee já artist (š. [[1928]]) * [[cuáŋuimáánu 6.]] peeivi – [[David J. Thouless]], ive [[2016]] [[Nobel-fyysiikpalhâšume]] finnim skotlandlâš fysikkár já professor (š. [[1934]])<ref name="np-phys-2016-thouless">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.nobelprize.org/prizes/physics/2016/thouless/facts/ | Nommâ = David J. Thouless | Almostittem = nobelprize.org | Čujottum = 22.9.2021 | Kielâ = {{en}}}}</ref> * [[vyesimáánu 24.]] peeivi – [[Murray Gell-Mann]], ive [[1969]] [[Nobel-fyysiikpalhâšume]] finnim ovtâstumstaatâlâš teoreetlâš fysikkár (š. [[1929]])<ref name="np-gell-mann-1969">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.nobelprize.org/prizes/physics/1969/gell-mann/facts/ | Nommâ = Murray Gell-Mann | Almostittem = nobelprize.org | Čujottum = 2024-07-17 | Kielâ = {{en}}}}</ref> * [[syeinimáánu 6.]] peeivi – [[Cameron Boyce]], ovtâstumstaatâlâš čaittâleijee (š. [[1999]]) * [[syeinimáánu 25.]] peeivi – [[Beji Caid Essebsi]], [[Tunisia president]] (š. [[1926]]) * [[syeinimáánu 27.]] peeivi – [[John Robert Schrieffer]], ive [[1972]] [[Nobel-fyysiikpalhâšume]] finnim ovtâstumstaatâlâš fysikkár (š. [[1931]])<ref name="np-schrieffer-1972">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.nobelprize.org/prizes/physics/1972/schrieffer/facts/ | Nommâ = Robert Schrieffer | Almostittem = nobelprize.org | Čujottum = 2024-07-17 | Kielâ = {{en}}}}</ref> * [[porgemáánu 5.]] peeivi – [[Toni Morrison]], ive [[1993]] [[Nobel-kirjálâšvuotâpalhâšume]] finnim ovtâstumstaatâlâš kirječällee (š. [[1931]])<ref name="np-morrison-1993">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1993/morrison/facts/ | Nommâ = Toni Morrison | Almostittem = nobelprize.org | Čujottum = 22.9.2021 | Kielâ = {{en}}}}</ref> * [[porgemáánu 23.]] peeivi – [[Leo Gauriloff]], nuorttâlâš lávloo, kitarist já šuoŋârähtee (š. [[1956]]) ==Kalender== {{Kalender ihe|2019}} ==Fáádást eres soojijn== {{Commonscat-raddalâs}} ==Käldeeh== {{Käldeeh|sárgáttuvah|käldeeh <ref name="yle-10629931">Pesonen, Mikko. [https://yle.fi/uutiset/3-10629931 Runeberg-palkinto kirjailija Heikki Kännölle]. Yle. 5.2.2019. Čujottum 9.2.2021 <small>(suomâkielân)</small></ref> <!--Nobeleh--> <ref name="np-chem-2019">[https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/2019/summary/ The Nobel Prize in Chemistry 2019]. The Nobel Prize. Čujottum 17.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-lit-2019">[https://www.nobelprize.org/prizes/literature/2019/summary/ The Nobel Prize in Literature 2019]. The Nobel Prize. Čujottum 17.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-peace-2019">[https://www.nobelprize.org/prizes/peace/2019/summary/ The Nobel Peace Prize 2019]. The Nobel Prize. Čujottum 17.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-phys-2019">[https://www.nobelprize.org/prizes/physics/2019/summary/ The Nobel Prize in Physics 2019]. The Nobel Prize. Čujottum 17.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-med-2019">[https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2019/summary/ The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2019]. The Nobel Prize. Čujottum 17.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> }} [[Luokka:2019|*]] 2opfw00wpr304id01a49zrdrcbs4ihi 0 2702 157865 157602 2026-07-08T20:46:04Z Seipinne 19 /* Šoddâmeh */ 157865 wikitext text/x-wiki {{Čyeti-iveh|n=19}} '''1969''' ('''MCMLXIX''') lâi normaalihe, mon älgim- já nuuhâmpeivin lâi [[gregoriaanlâš kalender]] mield [[koskokko]]. Tot lâi [[1960-loho|1960-lovo]] majemuš ihe. ==Tábáhtusah== ===Uđđâivemáánu=== * [[uđđâivemáánu 1.]] peeivi – [[Lohja]]st já [[Loimaa]]st šoddii kaavpugeh. ===Kuovâmáánu=== * [[kuovâmáánu 1.]] peeivi – Suomâst poođij vuáimán uđđâ [[piäládâhlaahâ (1969)|piäládâhlaahâ]]. [[Riehtiministeriö]]n vuáđudui [[piäládâhregister]], kuus miärkkojeh puoh tallaah ovdâskoddepiäláduvah.<ref name="piäládâhlaahâ-13">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.finlex.fi/fi/lainsaadanto/saadoskokoelma/1969/10#sec_13__subsec_1|nommâ=Puoluelaki|almostittem=finlex.fi|čujottum=2025-05-03|sitaat=Tämä laki tulee voimaan 1 päivänä helmikuuta 1969.|kielâ={{fi}}}}</ref> ===Vyesimáánu=== * [[vyesimáánu 18.]] peeivi – [[Apollo-ohjelm]]: [[Apollo 10]] paččui máátkán. ===Syeinimáánu=== * [[syeinimáánu 20.]] peeivi – [[Vuossâmuš mánudâškirdemmätki]] luhostui, ko [[Apollo 11]] -mánudâšmooduul siäivui [[Mánudâš|Mánudáá]] asan. * [[syeinimáánu 24.]] peeivi – [[Apollo 11]] siäivui torvolávt [[Kuálhismeerâ|Kuálhis väldimeerân]]. ===[[Tiätuvuárkká:Nobel prize medal.svg|20px]] Nobel-palhâšumeh === * [[Nobel-fyysiikpalhâšume|Fyysiik]] – [[Murray Gell-Mann]]<ref name="np-phys-1969"/> * [[Nobel-kemiapalhâšume|Kemia]] – [[Derek Barton]] já [[Odd Hassel]]<ref name="np-chem-1969"/> * [[Nobel-kirjálâšvuotâpalhâšume|Kirjálâšvuotâ]] – [[Samuel Beckett]]<ref name="np-lit-1969"/> * [[Nobel-ráávhupalhâšume|Ráávhu]] – [[Aalmugijkoskâsâš pargo-ornijdume]] (ILO)<ref name="np-peace-1969"/> * [[Nobel-fysiologia- teikkâ talhâstieđâpalhâšume|Talhâstieđâ]] – [[Max Delbrück]], [[Alfred Hershey]] já [[Salvador Luria]]<ref name="np-med-1969"/> === Čuákánkiäsuh jieškote-uvlágán suorgijn === * [[Ive 1969 sämikielâliih kirjeh|Sämikielâlâš kirjálâšvuotâ ive 1969]] ==Šoddâmeh== * [[uđđâivemáánu 17.]] peeivi – [[Lukas Moodysson]], ruátálâš elleekovestivrejeijee (''[[Fucking Åmål]]'') * [[kuovâmáánu 9.]] peeivi – [[Lee D. Rodgers]], [[eŋland]]lâš kirječällee ("[[Saammâl-kirjeráiđu]]") * [[njuhčâmáánu 27.]] peeivi – [[Mariah Carey]], ovtâstumstaatâlâš musikkár, šuoŋârähtee já čaittâleijee * [[vyesimáánu 14.]] peeivi – [[Cate Blanchett]], [[australia]]lâš čaittâleijee * [[syeinimáánu 24.]] peeivi – [[Jennifer Lopez]], ovtâstumstaatâlâš čaittâleijee, tánssájeijee já lávloo * [[porgemáánu 18.]] peeivi – [[Edward Norton]], ovtâstumstaatâlâš čaittâleijee já elleekovestivrejeijee * porgemáánu 18. peeivi – [[Christian Slater]], ovtâstumstaatâlâš čaittâleijee * [[porgemáánu 19.]] peeivi – [[Matthew Perry (čaittâleijee)|Matthew Perry]], kanadalâš-ovtâstumstaatâlâš čaittâleijee * [[čohčâmáánu 4.]] peeivi – [[Giorgi Margvelašvili]], [[georgia]]lâš akateemikkár, politikkár já [[Georgia president|Georgia 4. president]] iivij [[2013]]&ndash;[[2018]] * [[roovvâdmáánu 9.]] peeivi – [[Steve McQueen (stivrejeijee)|Steve McQueen]], [[eŋland]]lâš stivrejeijee já čällee * [[skammâmáánu 3.]] peeivi – [[Petteri Orpo]], syemmilâš politikkár * [[skammâmáánu 22.]] peeivi – [[Marjane Satrapi]], [[iran]]lâš ráiđukovesárgoo já elleekovestivrejeijee (''[[Persepolis]]'') * [[juovlâmáánu 1.]] peeivi – [[Ann-Mari Andersen]], orjâlâš lávloo já musikkár * [[juovlâmáánu 12.]] peeivi – [[Michael Möllenbeck]], [[saksa]]lâš [[skiärruleggistem|skiärruleggisteijee]] * [[juovlâmáánu 16.]] peeivi – [[Adam Riess]], ive [[2011]] [[Nobel-fyysiikpalhâšume]] finnim ovtâstumstaatâlâš astrofysikkár já täsnitiettee<ref name="np-riess-2011">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.nobelprize.org/prizes/physics/2011/riess/facts/ | Nommâ = Adam G. Riess | Almostittem = nobelprize.org | Čujottum = 27.10.2022 | Kielâ = {{en}}}}</ref> ==Jämimeh== * [[kesimáánu 8.]] peeivi – [[Aino Sibelius]], [[Jean Sibelius]] pelikyeimi (š. [[1871]]) * [[porgemáánu 9.]] peeivi – [[Cecil Powell]], ive [[1950]] [[Nobel-fyysiikpalhâšume]] finnim [[Ovtâstum kunâgâskodde|brittilâš]] váimusfysikkár (š. [[1903]])<ref name="np-powell-1950">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.nobelprize.org/prizes/physics/1950/powell/facts/ | Nommâ = Cecil Powell | Almostittem = nobelprize.org | Čujottum = 27.10.2022 | Kielâ = {{en}}}}</ref> * [[porgemáánu 9.]] peeivi – [[Sharon Tate]], ovtâstumstaatâlâš čaittâleijee já mannekiin (š. [[1943]]) * [[čohčâmáánu 22.]] peeivi – [[Adolfo López Mateos]], [[meksiko]]lâš politikkár já [[Meksiko president|Meksiko 48. president]] iivij [[1958]]&ndash;[[1964]] (š. [[1909]]) ==Kalender== {{Kalender ihe|1969}} ==Fáádást eres soojijn== {{Commonscat-raddalâs}} ==Käldeeh== {{Käldeeh|sárgáttuvah|käldeeh <!--Nobeleh--> <ref name="np-chem-1969">[https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/1969/summary/ The Nobel Prize in Chemistry 1969]. The Nobel Prize. Čujottum 17.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-lit-1969">[https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1969/summary/ The Nobel Prize in Literature 1969]. The Nobel Prize. Čujottum 17.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-peace-1969">[https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1969/summary/ The Nobel Peace Prize 1969]. The Nobel Prize. Čujottum 17.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-phys-1969">[https://www.nobelprize.org/prizes/physics/1969/summary/ The Nobel Prize in Physics 1969]. The Nobel Prize. Čujottum 17.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-med-1969">[https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1969/summary/ The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1969]. The Nobel Prize. Čujottum 17.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> }} [[Luokka:1969|*]] 0811q4h80510tpac48tullef0dlldhw 0 2746 157871 146455 2026-07-08T21:20:03Z Seipinne 19 /* Jämimeh */ 157871 wikitext text/x-wiki '''Uđđâivemáánu 1.''' peivi lii [[gregoriaanlâš kalender]] mield ive 1. peivi. Tot kočoduvvoo ''[[uđđâvuođpeivi]]n''.<ref name="kuáti-skmp">[https://kuati.fi/wp-content/uploads/2019/12/S%C3%A4mmil%C3%A2%C5%A1-kalender-merkk%C3%A2peeivih.pdf Sämmilâš kalender merkkâpeeivih]. Kuáti. Čujottum 16.5.2021.</ref> Ive loopân láá 364 peivid ([[kárgámihe|kárgámive]] 365 peivid). ==Nommâpeeivih== Anarâš já syemmilâš kalender mield kiästen ij lah virgálâš nommâpeivi uđđâivemáánu 1. peeivi. ==Tábáhtusah== ''[[Uđđâivepeivi]]''/''[[Uđđâvuođpeivi]]''<ref name="kuati.fi-merkkapeeivih">{{Nettikäldee|čujottâs=https://kuati.fi/wp-content/uploads/2020/05/ak_merkkapeeivih-1.pdf|nommâ=Sämmilâš kalender merkkâpeeivih|almostittem=kuati.fi|čujottum=2023-04-21|tiätuvuárkkáhäämi=PDF}}</ref> * [[1804]] – [[Haiti]] šoodâi jiečânâssân [[Ranska]]ast.<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://web.archive.org/web/20060115070055/http://www.webster.edu/~corbetre/haiti/history/earlyhaiti/dessalines.htm|nommâ=A Brief History of Dessalines from 1825 Missionary Journal|almostittem=web.archive.org|äigimuddo=2006-01-15|čujottum=2022-07-03|ietf-kielâkoodi=en}}</ref> * [[1921]] – [[Loimaa táálunkieldâ]]st šoodâi [[Loimaa kävppikieldâ]]. * [[1969]] – [[Lohja]]st já [[Loimaa]]st šoddii kaavpugeh. * [[1972]] – [[Espoo]]st, [[Kankaanpää]]st já [[Kauniainen|Kauniaisijn]] šoddii kaavpugeh. [[Helsig táálunkieldâ]]st šoodâi [[Vantaa kävppikieldâ]]. * [[1973]] – [[Tanska]] já [[Irland]] servii [[Euroop union]]ân. * 1973 – [[Kiemâjävri|Kiemâjäävrist]], [[Kuusankoski]]st, [[Lieksa]]st, [[Mänttä]]st já [[Äänekoski]]st šoddii kaavpugeh. * [[1977]] – [[Alavus]]ist, [[Anjalankoski]]st, [[Haapajärvi]]st, [[Harjavalta]]st, [[Huittinen|Huittisiist]], [[Ikaalinen|Ikaalisiist]], [[Jämsä]]st, [[Karjaa]]st, [[Karkkila]]st, [[Kokemäki]]st, [[Kurikka]]st, [[Lapua]]st, [[Nokia (kaavpug)|Nokiast]], [[Oulainen|Oulaisiist]], [[Outokumpu]]st, [[Parainen|Paraisiist]], [[Parkano]]st, [[Suolahti]]st, [[Suonenjoki]]st, [[Toijala]]st já [[Virrat]]ist šoddii kaavpugeh. * [[1981]] – [[Kreikka]] seervâi [[Euroop union]]ân. * [[1986]] – [[Espanja]] já [[Portugal]] servii [[Euroop union]]ân. * [[1992]] – [[Kitee]]st, [[Nivala]]st já [[Orimattila]]st šoddii kaavpugeh. * [[1993]] – [[Säynätsalo]] lohtui [[Jyväskylä]]n. * [[1993]] – [[Čekki]] já [[Slovakia]] šoddii jiečânâssân, ko [[Čekkoslovakia]] pieđgânij. * [[1995]] – [[Suomâ]], [[Ruotâ]] já [[Nuorttâriijkâ]] servii [[Euroop union]]ân. * [[2005]] – [[Värtsilä]] kieldâ lohtui [[Tohmajärvi|Tohmajärvi kieldân]]. * [[2006]] – [[Euroop union saavâjođetteijeevuotâ]] sirdui [[Ovtâstum kunâgâskodde|Ovtâstum kunâgâskoddeest]] [[Nuorttâriijkâ]]n syeinimáánu räi. * [[2007]] – [[Bulgaria]] já [[Romania]] servii [[Euroop union]]ân. * [[2009]] – [[Jyväskylä táálunkieldâ]] já [[Korpilahti]] lahtojii [[Jyväskylä]]n. * [[2019]] – Ovdiih [[Tampere ollâopâttâh (1925-2018)|Tampere ollâopâttâh]] já [[Tampere teknisâš ollâopâttâh]] ovtâstuvvii uđđâ [[Tampere ollâopâttâh]]hân. * [[2021]] – [[Heinävesi|Heinävesi kieldâ]] sirdâšui [[Maadâ-Savo eennâmkodde]]est [[Tave-Kärjil eennâmkodde|Tave-Kärjil eennâmkoodán]], [[Iitti|Iitti kieldâ]] sirdâšui [[Kymileevi eennâmkodde]]est [[Päijät-Häme eennâmkodde|Päijät-Häme eennâmkoodán]], [[Isokyrö|Isokyrö kieldâ]] sirdâšui [[Pohjanmaa eennâmkodde]]est [[Maadâ-Pohjanmaa eennâmkodde|Maadâ-Pohjanmaa eennâmkoodán]], [[Joroinen|Joroisii kieldâ]] sirdâšui [[Maadâ-Savo eennâmkodde]]est [[Tave-Savo eennâmkodde|Tave-Savo eennâmkoodán]] já [[Kuhmoinen|Kuhmoisii kieldâ]] sirdâšui [[Koskâ-Suomâ eennâmkodde]]est [[Pirkanmaa eennâmkodde|Pirkanmaa eennâmkoodán]]. * [[2023]] – [[Suomâ]]n vuáđuduvvii 21 [[pyereestvaijeemkuávlu]]d.<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://vaalit.fi/se/kuavluvaaljah|nommâ=Kuávluvaaljah|almostittem=vaalit.fi|čujottum=2022-12-01|äigimuddo=2022-10-31}}</ref> * [[2023]] – [[Kroatia]] seervâi [[eurokuávlu]]n. Tot lii eurokuávlu 20. jeessânstaatâ.<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.consilium.europa.eu/es/press/press-releases/2022/07/12/croatia-set-to-join-the-euro-area-on-1-january-2023-council-adopts-final-required-legal-acts/|nommâ=Croacia entrará en la zona del euro el 1 de enero de 2023: el Consejo adopta los últimos actos jurídicos necesarios|almostittem=Euroop union rääđi|čujottum=2022-12-01|äigimuddo=2022-07-12|kielâ={{es}}}}</ref> * [[2023]] – [[Kroatia]] seervâi [[Schengen-kuávlu]]n.<ref name="il-554af2a0c0e5">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.iltalehti.fi/ulkomaat/a/720d1fc9-e8de-4884-84e2-554af2a0c0e5|nommâ=Suomalaisten reissaaminen suosittuun kohteeseen helpottuu: Kroatia liittyy Schengen-alueeseen|almostittem=Iltalehti|čujottum=2023-01-01|tahhee=Rinne, Mika|äigimuddo=2022-12-08|kielâ={{fi}}}}</ref> * [[2023]] – [[Luiz Inácio Lula da Silva]] algâttij [[Brasilia president]] virgeest.<ref name="bbc-64138739">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.bbc.com/news/world-latin-america-64138739|nommâ=Lula sworn in as Brazil president as Bolsonaro flies to US|almostittem=BBC News|čujottum=2023-01-01|tahhee=Watson, Katy já Murphy, Matt|äigimuddo=2023-01-01|kielâ={{en}}}}</ref> * [[2024]] – [[Siämmáá suhâpele leijee paarâi näimilitto]] šoodâi lavâlâžžân [[Eestieennâm|Eestienâmist]]. * [[2024]] – [[Viken lääni|Viken]], [[Vestfold já Telemark lääni|Vestfold já Telemark]] sehe [[Troms já Finnmark lääni|Troms já Finnmark]] [[Taažâ läänih|läänih]] lopâttuvvojii [[Taažâ]]st. * [[2024]] – [[Akershus lääni|Akershus]], [[Buskerud lääni|Buskerud]], [[Østfold lääni|Østfold]], [[Vestfold lääni|Vestfold]], [[Telemark lääni|Telemark]], [[Troms lääni|Troms]] já [[Finnmark lääni|Finnmark]] läänih vuáđuduvvojii Taažâst. * [[2025]] – [[Pertunmaa]] lohtui [[Mäntyharju]]n.<ref name="yle-20088466">{{Nettikäldee|čujottâs=https://yle.fi/a/74-20088466|nommâ=Pertunmaa ja Mäntyharju äänestivät kuntaliitoksesta – kummankin valtuusto hyväksyi yhdistymisen|tahhee=Kotilainen, Virpi|almostittem=Yle|äigimuddo=2024-05-13|čujottum=2025-01-01|kielâ={{fi}}}}</ref> * [[2025]] – [[Siämmáá suhâpele leijee paarâi näimilitto]] šoodâi lavâlâžžân [[Liechtenstein]]ist.<ref name="politico-liechtenstein">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.politico.eu/article/liechtenstein-legalizes-same-sex-marriage-in-near-unanimous-vote/|nommâ=Liechtenstein legalizes same-sex marriage in near-unanimous vote|tahhee=Starcevic, Seb|almostittem=Politico|äigimuddo=2024-05-17|čujottum=2025-01-01|kielâ={{en}}}}</ref> ==Šoddâmeh== * [[1894]] – [[Satyendra Bose]], [[india]]lâš matematikkár já fysikkár (j. [[1974]]) * [[1919]] – [[J. D. Salinger]], ovtâstumstaatâlâš kirječällee (j. [[2010]]) * [[1924]] – [[Alf Haugland]], [[taažâ]] tihtâčällee (j. [[2012]]) * [[1937]] – [[Lenita Airisto]], syemmilâš tiätukirječällee, luvâldâllee, TV-toimâtteijee, finnodâholmooš já diplom-ekonoom * [[1982]] – [[Mah-Rukh Ali]], taažâ uáivitoimâtteijee, toimâtteijee já kirječällee * [[1984]] – [[Mahamat Déby]], [[Tšad]] president ==Jämimeh== * [[1031]] – [[Wilhelm (Volpiano)|Wilhelm]], italialâš aapoot já arkkiteht (š. [[962]])<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.treccani.it/enciclopedia/guglielmo-da-volpiano-santo_(Dizionario-Biografico)|nommâ=GUGLIELMO da Volpiano, santo in "Dizionario Biografico"|almostittem=www.treccani.it|čujottum=2023-02-02|ietf-kielâkoodi=it-IT}}</ref><ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.newadvent.org/cathen/15630a.htm|nommâ=CATHOLIC ENCYCLOPEDIA: William|almostittem=www.newadvent.org|čujottum=2023-02-02|ietf-kielâkoodi=en}}</ref><ref>{{Nettikäldee|čujottâs=http://www.santiebeati.it/dettaglio/30650|nommâ=San Guglielmo di Volpiano|almostittem=Santiebeati.it|čujottum=2023-02-02|ietf-kielâkoodi=it}}</ref> * [[1748]] – [[Johann Bernoulli]], [[sveicci]]lâš matematikkár (š. [[1667]]) * [[1847]] – [[Antonio Diedo]], italialâš arkkiteht (š. [[1772]]) * [[1953]] – [[Hank Williams]], ovtâstumstaatâlâš countrymusikkár (š. [[1923]]) * [[1957]] – [[Bertha Enwald]], syemmilâš arkkiteht (š. [[1871]])<ref name="mfafi">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.mfa.fi/kokoelmat/arkkitehdit/bertha-enwald/ | Nommâ = Bertha Enwald | Almostittem = Arkkitehtuurmuseo | Čujottum = 16.6.2022 | Kielâ = {{fi}}}}</ref> * [[1972]] – [[Maurice Chevalier]], [[ranska]]lâš čaittâleijee já lávloo (š. [[1888]]) * [[1992]] – [[Grace Hopper]], ovtâstumstaatâlâš ohjelmistee já [[COBOL]]-ohjelmistemkielâ "enni" (š. [[1906]]) * [[1995]] – [[Eugene Wigner]], ive [[1963]] [[Nobel-fyysiikpalhâšume]] finnim uŋgarlâš-ovtâstumstaatâlâš teoreetlâš fysikkár (š. [[1902]])<ref name="np-wigner-1963">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.nobelprize.org/prizes/physics/1963/wigner/facts/ | Nommâ = Eugene Wigner | Almostittem = nobelprize.org | Čujottum = 2025-05-01 | Kielâ = {{en}}}}</ref> * [[2015]] – [[Boris Morukov]], ryeššilâš kosmonaut já tuáhtár (š. [[1950]]) * [[2019]] – [[Nils Utsi]], orjâlâš čaittâleijee (š. [[1943]]) ==Fáádást eres soojijn== {{Commonscat-raddalâs}} == Käldeeh == {{Käldeeh|sárgáttuvah}} {{Kalender}} [[Luokka:Uđđâivemáánu|1]] psfmp3pnrb1s1sr9npo86ede3z9py3s 0 2799 157872 150946 2026-07-08T21:21:07Z Seipinne 19 /* Šoddâmeh */ 157872 wikitext text/x-wiki {{Čyeti-iveh|n=19}} '''1943''' ('''MCMXLIII''') lâi normaalihe, mon älgim- já nuuhâmpeivin lâi [[gregoriaanlâš kalender]] mield [[vástuppeivi]]. Tot lâi [[1940-loho|1940-lovo]] niäljád ihe. ==Tábáhtusah== ===Njuhčâmáánu=== * [[njuhčâmáánu 3.]] peeivi – [[Yrjö Väisälä]] kaavnâi asteroidijd [[2204 Lyyli]], [[2333 Porthan]], [[2502 Nummela]] já [[5073 Junttura]]. ===[[Tiätuvuárkká:Nobel prize medal.svg|20px]] Nobel-palhâšumeh === * [[Nobel-fyysiikpalhâšume|Fyysiik]] – [[Otto Stern]]<ref name="np-phys-1943"/> * [[Nobel-kemiapalhâšume|Kemia]] – [[George de Hevesy]]<ref name="np-chem-1943"/> * [[Nobel-kirjálâšvuotâpalhâšume|Kirjálâšvuotâ]] – ij kihheen<ref name="np-lit-1943"/> * [[Nobel-ráávhupalhâšume|Ráávhu]] – ij kihheen<ref name="np-peace-1943"/> * [[Nobel-fysiologia- teikkâ talhâstieđâpalhâšume|Talhâstieđâ]] – [[Henrik Dam]] já [[Edward Doisy]]<ref name="np-med-1943"/> ==Šoddâmeh== * [[uđđâivemáánu 14.]] peeivi – [[Holland Taylor]], ovtâstumstaatâlâš čaittâleijee * [[uđđâivemáánu 24.]] peeivi – [[Sharon Tate]], ovtâstumstaatâlâš čaittâleijee já mannekiin (j. [[1969]]) * [[njuhčâmáánu 15.]] peeivi – [[Sylvester Stewart]], ovtâstumstaatâlâš musikkár, pyevtitteijee já laavlârähtee (j. [[2025]])<ref name="guardian-stone">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.theguardian.com/music/2025/jun/10/sly-stone-obituary | Nommâ = Sly Stone obituary | Almostittem = The Guardian | Tahhee = Cartwright, Garth | Äigimuddo = 2025-06-10 | Čujottum = 2025-06-10 | Kielâ = {{en}}}}</ref> * [[njuhčâmáánu 19.]] peeivi – [[Mario Molina]], ive [[1995]] [[Nobel-kemiapalhâšume]] finnim [[meksiko]]lâš fysikaallâš kemist (j. [[2020]])<ref name="np-molina-1995">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/1995/molina/facts/ | Nommâ = Mario J. Molina | Almostittem = nobelprize.org | Čujottum = 15.11.2022 | Kielâ = {{en}}}}</ref> * [[njuhčâmáánu 23.]] peeivi – [[Nils-Aslak Valkeapää]], sämmilâš taaidâr, tivtâsteijee já jyeigee (j. [[2001]]) * [[njuhčâmáánu 29.]] peeivi – [[Diana Hill]], uđđâseelandlâš biokemist já professor (j. [[2024]])<ref name="nzh-hill">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.legacy.com/nz/obituaries/nzherald-nz/name/diana-hill-obituary?id=55526878|nommâ=Dr Diana Florence CNZM FRSNZP HILL|almostittem=The New Zealand Herald|čujottum=2024-07-14|äigimuddo=2024-07-10|kielâ={{en}}}}</ref> * [[cuáŋuimáánu 22.]] peeivi – [[Louise Glück]], ive [[2020]] [[Nobel-kirjálâšvuotâpalhâšume]] finnim ovtâstumstaatâlâš tihtâčällee já esseečällee (j. [[2023]])<ref name="np-lit-2020-glück">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.nobelprize.org/prizes/literature/2020/gluck/facts/ | Nommâ = Louise Glück | Čujottum = 14.10.2023 | Kielâ = {{en}}}}</ref> * [[kesimáánu 6.]] peeivi – [[Richard Smalley]], ive [[1996]] [[Nobel-kemiapalhâšume]] finnim ovtâstumstaatâlâš kemist (j. [[2005]])<ref name="np-smalley-1996">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/1996/smalley/facts/ | Nommâ = Richard E. Smalley | Almostittem = nobelprize.org | Almostittemsaje = | Äigimuddo = | Almostittee = | Čujottum = 7.11.2022 | Kielâ = {{en}}}}</ref> * [[kesimáánu 22.]] peeivi – [[J. Michael Kosterlitz]], ive [[2016]] [[Nobel-fyysiikpalhâšume]] finnim brittilâš-ovtâstumstaatâlâš fysikkár<ref name="np-phys-2016-kosterlitz">[https://www.nobelprize.org/prizes/physics/2016/kosterlitz/facts/ J. Michael Kosterlitz ]. The Nobel Prize. Čujottum 22.9.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> * [[syeinimáánu 7.]] peeivi – [[Toto Cutugno]], [[italia]]lâš lávloo já laavlârähtee (j. [[2023]])<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.imdb.com/name/nm0194045/|nommâ=Toto Cutugno|almostittem=IMDb|čujottum=2023-08-23|ietf-kielâkoodi=en-US}}</ref> * [[syeinimáánu 22.]] peeivi – [[Nils Utsi]], orjâlâš čaittâleijee (j. [[2019]]) * [[syeinimáánu 26.]] peeivi – [[Mick Jagger]], brittilâš musikkár (''[[The Rolling Stones]]'') * [[porgemáánu 11.]] peeivi – [[Pervez Musharraf]], [[pakistan]]lâš kenraal já [[Pakistan president|Pakistan 10. president]] (j. [[2023]])<ref name="bbc-22248479">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.bbc.com/news/world-asia-22248479|nommâ=Obituary: Pervez Musharraf|almostittem=BBC|čujottum=2023-02-05|äigimuddo=2023-02-05|kielâ={{en}}}}</ref> * [[porgemáánu 17.]] peeivi – [[Robert De Niro]], ovtâstumstaatâlâš čaittâleijee * [[porgemáánu 29.]] peeivi – [[Arthur B. McDonald]], ive [[2015]] [[Nobel-fyysiikpalhâšume]] finnim kanadalâš astrofysikkár<ref name="np-mcdonald-2015">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.nobelprize.org/prizes/physics/2015/mcdonald/facts/ | Nommâ = Arthur B. McDonald | Almostittem = nobelprize.org | Čujottum = 2025-05-02 | Kielâ = {{en}}}}</ref> * [[čohčâmáánu 30.]] peeivi – [[Rauni Magga Lukkari]], sämmilâš tivtâsteijee já jurgâleijee<ref name="snl-magga-lukkari">{{Nettikäldee|čujottâs=https://snl.no/Rauni_Magga_Lukkari|nommâ=Rauni Magga Lukkari|almostittem=Store norske leksikon|čujottum=2024-07-17|tahhee=Fredriksen, Lill Tove|äigimuddo=2023-10-31|kielâ={{nb}}}}</ref> * [[juovlâmáánu 23.]] peeivi – [[Elizabeth Hartman]], ovtâstumstaatâlâš čaittâleijee (j. [[1987]]) * juovlâmáánu 23. peeivi – [[Harry Shearer]], ovtâstumstaatâlâš čaittâleijee * juovlâmáánu 23. peeivi – [[Silvia Renate Sommerlath]], [[Ruotâ]] roonnig * [[juovlâmáánu 24.]] peeivi – [[Tarja Halonen]], syemmilâš äššivyeijee, politikkár já [[Suomâ täsivääldi president|Suomâ täsivääldi 11. president]] ==Jämimeh== * [[uđđâivemáánu 13.]] peeivi – [[Sophie Taeuber-Arp]], [[sveicci]]lâš multitaaidâr (š. [[1889]]) * [[porgemáánu 21.]] peeivi – [[Henrik Pontoppidan]], ive [[1917]] [[Nobel-kirjálâšvuotâpalhâšume]] finnim [[tanska]]lâš kirječällee (š. [[1857]])<ref name="np-pontoppidan-1917">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1917/pontoppidan/facts/ | Nommâ = Henrik Pontoppidan | Almostittem = nobelprize.org | Čujottum = 2024-10-23 | Kielâ = {{en}}}}</ref> ==Kalender== {{Kalender ihe|1943}} ==Fáádást eres soojijn== {{Commonscat-raddalâs}} ==Käldeeh== {{Käldeeh|sárgáttuvah|käldeeh <!--Nobeleh--> <ref name="np-chem-1943">[https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/1943/summary/ The Nobel Prize in Chemistry 1943]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-lit-1943">[https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1943/summary/ The Nobel Prize in Literature 1943]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-peace-1943">[https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1943/summary/ The Nobel Peace Prize 1943]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-phys-1943">[https://www.nobelprize.org/prizes/physics/1943/summary/ The Nobel Prize in Physics 1943]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-med-1943">[https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1943/summary/ The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1943]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> }} [[Luokka:1943|*]] it6adihdopom392nqbfevvoslhtjktl 0 2923 157870 150988 2026-07-08T21:19:15Z Seipinne 19 /* Šoddâmeh */ 157870 wikitext text/x-wiki {{Čyeti-iveh|n=19}} [[Tiätuvuárkká:Tasavallan presidentin esittely 7.2.2020 (49501475902) (cropped).jpg|thumb|[[Suomâ]] täsivääldi 12. [[Suomâ täsivääldi president|president]] [[Sauli Niinistö]] ive [[2020]]]] [[Tiätuvuárkká:Hans_Rotmo_under_Feginsfestivalen_i_Trondheim_1982._Foto_Idar_Lind..jpg|thumb|Taažâ musikkár, laavlârähtee já kirječällee [[Hans Rotmo]] [[Ruándim]]ist ive [[1982]]]] '''1948''' ('''MCMXLVIII''') lâi [[kárgámihe]], mii [[gregoriaanlâš kalender]] mield aalgij [[tuorâstâh|tuorâstuv]] já nuuvâi [[vástuppeivi|vástuppeeivi]]. Tot lâi [[1940-loho|1940-lovo]] oovcád ihe. ==Tábáhtusah== ===[[Tiätuvuárkká:Nobel prize medal.svg|20px]] Nobel-palhâšumeh === * [[Nobel-fyysiikpalhâšume|Fyysiik]] – [[Patrick M. S. Blackett]]<ref name="np-phys-1948"/> * [[Nobel-kemiapalhâšume|Kemia]] – [[Arne Tiselius]]<ref name="np-chem-1948"/> * [[Nobel-kirjálâšvuotâpalhâšume|Kirjálâšvuotâ]] – [[T. S. Eliot]]<ref name="np-lit-1948"/> * [[Nobel-ráávhupalhâšume|Ráávhu]] – ij kihheen<ref name="np-peace-1948"/> * [[Nobel-fysiologia- teikkâ talhâstieđâpalhâšume|Talhâstieđâ]] – [[Paul Hermann Müller]]<ref name="np-med-1948"/> ==Šoddâmeh== * [[uđđâivemáánu 23.]] peeivi – [[Aniter Pointer]], ovtâstumstaatâlâš lávloo já laavlârähtee ("[[The Pointer Sisters]]") (j. [[2022]])<ref name="hs-2000009300793">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.hs.fi/kulttuuri/art-2000009300793.html|nommâ=Grammy-palkittu laulaja Anita Pointer on kuollut|almostittem=Helsingin Sanomat|čujottum=2023-01-01|tahhee=Riihinen, Eleonoora|äigimuddo=2023-01-01|kielâ={{fi}}}}</ref> * [[uđđâivemáánu 30.]] peeivi – [[Akira Yoshino]], ive [[2019]] [[Nobel-kemiapalhâšume]] finnim jaapaanlâš kemist<ref name="np-yoshino-1905">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/2019/yoshino/facts/ | Nommâ = Akira Yoshino | Almostittem = nobelprize.org | Čujottum = 27.10.2022 | Kielâ = {{en}}}}</ref> * [[kuovâmáánu 3.]] peeivi – [[Henning Mankell]], ruátálâš kirječällee já teatterstivrejeijee (j. [[2015]]) * [[kuovâmáánu 3.]] peeivi – [[Carlos Filipe Ximenes Belo]], nuorttâtimorlâš pispe já ive [[1996]] [[Nobel-ráávhupalhâšume]] vyeittee<ref name="np-belo-1996">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1996/belo/facts/ | Nommâ = Carlos Filipe Ximenes Belo | Almostittem = nobelprize.org | Čujottum = 12.11.2022 | Kielâ = {{en}}}}</ref> * [[njuhčâmáánu 10.]] peeivi – [[Hans Rotmo]], taažâ musikkár, laavlârähtee já kirječällee (j. [[2024]])<ref name="snl-rotmo">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://snl.no/Hans_Rotmo | Nommâ = Hans Rotmo | Tahhee = Tørset, Espen | Almostittem = Store norske leksikon | Äigimuddo = 2024-11-26 | Čujottum = 2024-12-31 | Kielâ = {{nn}}}}</ref> * [[njuhčâmáánu 31.]] peeivi – [[Al Gore]], ive [[2007]] [[Nobel-ráávhupalhâšume]] finnim ovtâstumstaatâlâš politikkár<ref name="np-windaus-1905">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.nobelprize.org/prizes/peace/2007/gore/facts/ | Nommâ = Al Gore | Almostittem = nobelprize.org | Čujottum = 27.10.2022 | Kielâ = {{en}}}}</ref> * [[cuáŋuimáánu 28.]] peeivi – [[Terry Pratchett]], [[eŋland]]lâš kirječällee (j. [[2015]]) * [[vyesimáánu 15.]] peeivi – [[Brian Eno]], eŋlandlâš musikkár * [[vyesimáánu 25.]] peeivi – [[Pentti Kirstilä]], syemmilâš rikoskirječällee já toimâtteijee (j. [[2021]]) * [[vyesimáánu 25.]] peeivi – [[Kaarina Valoaalto]], syemmilâš kirječällee já tivtâsteijee (j. [[2021]]) * [[vyesimáánu 30.]] peeivi – [[Inga Ravna Eira]], orjâlâš kirječällee, tivtâsteijee, jurgâleijee já máttáátteijee * [[kesimáánu 2.]] peeivi – [[Pentti Arajärvi]], syemmilâš professor já [[vuoigâdvuođâtieđâ|vuoigâdvuođâtiettuu]] tuáhtár * [[kesimáánu 14.]] peeivi – [[Jovnna-Ánde Vest]], orjâlâš kirječällee já jurgâleijee * [[syeinimáánu 30.]] peeivi – [[Jean Reno]], ranskalâš čaittâleijee * [[porgemáánu 4.]] peeivi – [[Giorgio Parisi]], ive [[2021]] [[Nobel-fyysiikpalhâšume]] finnim italialâš teoreetlâš fysikkár<ref name="np-parisi-2021">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.nobelprize.org/prizes/physics/2021/parisi/facts/ | Nommâ = Giorgio Parisi | Almostittem = nobelprize.org | Čujottum = 2025-05-03 | Kielâ = {{en}}}}</ref> * [[porgemáánu 24.]] peeivi – [[Sauli Niinistö]], syemmilâš politikkár já [[Suomâ]] täsivääldi 12. [[Suomâ täsivääldi president|president]] * [[juovlâmáánu 3.]] peeivi – [[Ozzy Osbourne]], eŋlandlâš lávloo já laavlârähtee (j. [[2025]]) * [[juovlâmáánu 20.]] peeivi – [[Abdulrazak Gurnah]], professor já ive [[2021]] [[Nobel-kirjálâšvuotâpalhâšume]] finnim tansanialâš-brittilâš kirječällee * [[juovlâmáánu 21.]] peeivi – [[Samuel L. Jackson]], ovtâstumstaatâlâš pyevtitteijee já čaittâleijee ==Jämimeh== * [[juovlâmáánu 23.]] peeivi – [[Hideki Tōjō]], jaapaanlâš politikkár, [[Jaapaan suátiviehâminister]] já [[Jaapaan uáiviminister|Jaapaan 40. uáiviminister]] (š. [[1884]]) ==Kalender== {{Kalender ihe|1948}} ==Fáádást eres soojijn== {{Commonscat-raddalâs}} ==Käldeeh== {{Käldeeh|sárgáttuvah|käldeeh <!--Nobeleh--> <ref name="np-chem-1948">[https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/1948/summary/ The Nobel Prize in Chemistry 1948]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-lit-1948">[https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1948/summary/ The Nobel Prize in Literature 1948]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-peace-1948">[https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1948/summary/ The Nobel Peace Prize 1948]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-phys-1948">[https://www.nobelprize.org/prizes/physics/1948/summary/ The Nobel Prize in Physics 1948]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-med-1948">[https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1948/summary/ The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1948]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> }} [[Luokka:1948|*]] nc0ush171l0acsd9srvqxqqtldymzew 0 3054 157867 157592 2026-07-08T20:48:07Z Seipinne 19 /* Šoddâmeh */ 157867 wikitext text/x-wiki {{Čyeti-iveh|n=19}} [[Tiätuvuárkká:Folkeaksjonen mot Altautbyggingen (6263033681).jpg|thumb|right|Mielâčäitteeh [[Alattiäju čäcivyeimiruustig]] protestist]] '''1979''' ('''MCMLXXIX''') lâi normaalihe, mon älgim- já nuuhâmpeivin lâi [[gregoriaanlâš kalender]] mield [[vuossargâ]]. Tot lâi [[1970-loho|1970-lovo]] majemuš ihe. ==Tábáhtusah== ===[[Tiätuvuárkká:Nobel prize medal.svg|20px]] Nobel-palhâšumeh === * [[Nobel-fyysiikpalhâšume|Fyysiik]] – [[Sheldon Lee Glashow]], [[Abdus Salam]] já [[Steven Weinberg]]<ref name="np-phys-1979">[https://www.nobelprize.org/prizes/physics/1979/summary/ The Nobel Prize in Physics 1979]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> * [[Nobel-kemiapalhâšume|Kemia]] – [[Herbert C. Brown]] já [[Georg Wittig]]<ref name="np-chem-1979">[https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/1979/summary/ The Nobel Prize in Chemistry 1979]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> * [[Nobel-kirjálâšvuotâpalhâšume|Kirjálâšvuotâ]] – [[Odysseus Elytis]]<ref name="np-lit-1979">[https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1979/summary/ The Nobel Prize in Literature 1979]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> * [[Nobel-ráávhupalhâšume|Ráávhu]] – [[Enni Teresa]]<ref name="np-peace-1979">[https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1979/summary/ The Nobel Peace Prize 1979]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref>* [[Nobel-fysiologia- teikkâ talhâstieđâpalhâšume|Talhâstieđâ]] – [[Allan M. Cormack]] já [[Godfrey N. Hounsfield]]<ref name="np-med-1979">[https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1979/summary/ The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1979]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> === Čuákánkiäsuh jieškote-uvlágán suorgijn === * [[Ive 1979 sämikielâliih kirjeh|Sämikielâlâš kirjálâšvuotâ ive 1979]] * [[Ive 1979 sämikielâlâš muusik|Sämikielâlâš muusik ive 1979]] * [[Videospellâihe 1979|Videospeelah ive 1979]] ==Šoddâmeh== * [[uđđâivemáánu 18.]] peeivi – [[Leo Varadkar]], [[irland]]lâš politikkár já ''[[taoiseach]]'' ađai Irland 20. uáiviminister iivij [[2017]]–[[2020]] * [[uđđâivemáánu 22.]] peeivi – [[Ailo Mikkelsen Gaup]], [[taažâ]]-sämmilâš maailmmiäštárkišto vuáittám [[FMX]]-vyeijee * [[uđđâivemáánu 29.]] peeivi – [[Christina Hammock Koch]], ovtâstumstaatâlâš insner já nissoonastronaut * [[kuovâmáánu 7.]] peeivi – [[Tawakkul Karman]], ive [[2011]] [[Nobel-ráávhupalhâšume]] finnim [[jemen]]lâš toimâtteijee, politikkár já olmoošvuoigâdvuotâpiälušteijee * [[kuovâmáánu 18.]] peeivi – [[Anja Storelv]], sämmilâš musikkár, lávloo já párnáimáttáátteijee * [[kuovâmáánu 21.]] peeivi – [[Jordan Peele]], ovtâstumstaatâlâš čaittâleijee, čällee, stivrejeijee já pyevtitteijee * [[njuhčâmáánu 5.]] peeivi – [[Tiina Raevaara]], syemmilâš kirječällee * [[cuáŋuimáánu 4.]] peeivi – [[Heath Ledger]], [[australia]]lâš čaittâleijee (j. [[2008]]) * [[cuáŋuimáánu 23.]] peeivi – [[Lauri Ylönen]], syemmilâš lávloo (''[[The Rasmus]]'') * [[syeinimáánu 31.]] peeivi – [[Dana Gourrier]], ovtâstumstaatâlâš čaittâleijee * [[čohčâmáánu 21.]] peeivi – [[Martina Beck]], saksalâš pääččimčyeigee * [[roovvâdmáánu 25.]] peeivi – [[Elin Kåven]], orjâlâš lávloo * [[juovlâmáánu 21.]] peeivi – [[Nika Melia]], [[georgia]]lâš politikkár ==Jämimeh== * [[uđđâivemáánu 20.]] peeivi – [[Birger Brunila]], syemmilâš arkkiteht (š. [[1882]])<ref name="mfafi-brunila">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.mfa.fi/kokoelmat/arkkitehdit/birger-brunila/ | Nommâ = Birger Brunila | Almostittem = Arkkitehtuurmuseo | Čujottum = 16.6.2022 | Kielâ = {{fi}}}}</ref> * [[kuovâmáánu 19.]] peeivi – [[Aili-Salli Ahde-Kjäldman]], syemmilâš arkkiteht já muotisundáttellee (š. [[1892]])<ref name="mfafi-ahde-kjäldman">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.mfa.fi/kokoelmat/arkkitehdit/aili-salli-ahde-kjaldman/ | Nommâ = Aili-Salli Ahde-Kjäldman | Almostittem = Arkkitehtuurmuseo | Čujottum = 16.6.2022 | Kielâ = {{fi}}}}</ref> * [[njuhčâmáánu 6.]] peeivi – [[Ruth M. Arthur]], skotlandlâš máttáátteijee já kirječällee (š. [[1905]]) * [[syeinimáánu 8.]] peeivi – [[Shin’ichirō Tomonaga]], ive [[1965]] [[Nobel-fyysiikpalhâšume]] finnim jaapaanlâš fysikkár (š. [[1906]])<ref name="np-tomonaga-1965">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.nobelprize.org/prizes/physics/1965/tomonaga/facts/ | Nommâ = Sin-Itiro Tomonaga | Almostittem = nobelprize.org | Čujottum = 23.7.2021 | Kielâ = {{en}}}}</ref> * [[porgemáánu 12.]] peeivi – [[Ernst Boris Chain]], ive [[1945]] [[Nobel-fysiologia- teikkâ talhâstieđâpalhâšume|Nobel-talhâstieđâpalhâšume]] finnim brittilâš biokemist já bakteriolog (š. [[1906]])<ref name="np-chain-1945">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1945/chain/facts/ | Nommâ = Ernst B. Chain | Almostittem = nobelprize.org | Čujottum = 23.7.2021 | Kielâ = {{en}}}}</ref> * [[porgemáánu 26.]] peeivi – [[Mika Waltari]], syemmilâš kirječällee (š. [[1908]]) * [[čohčâmáánu 1.]] peeivi – [[Dag Englund]], syemmilâš arkkiteht (š. [[1906]])<ref name="mfafi-englund">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.mfa.fi/kokoelmat/arkkitehdit/dag-englund/ | Nommâ = Dag Englund | Almostittem = Arkkitehtuurmuseo | Čujottum = 16.6.2022 | Kielâ = {{fi}}}}</ref> * [[juovlâmáánu 21.]] peeivi – [[Aulis Blomstedt]], syemmilâš arkkiteht (š. [[1906]])<ref name="mfafi-aulis-blomstedt">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.mfa.fi/kokoelmat/arkkitehdit/aulis-blomstedt/ | Nommâ = Aulis Blomstedt | Almostittem = Arkkitehtuurmuseo | Čujottum = 16.6.2022 | Kielâ = {{fi}}}}</ref> * [[juovlâmáánu 22.]] peeivi – [[Darryl F. Zanuck]], ovtâstumstaatâlâš elleekovestivrejeijee (š. [[1902]]) ==Kalender== {{Kalender ihe|1979}} ==Fáádást eres soojijn== {{Commonscat-raddalâs}} == Käldeeh == {{Käldeeh|sárgáttuvah}} [[Luokka:1979|*]] 66encvz3bcmjg5fx040b5x9tugxe486 0 3215 157864 150995 2026-07-08T20:45:04Z Seipinne 19 /* Šoddâmeh */ 157864 wikitext text/x-wiki {{Čyeti-iveh|n=19}} '''1955''' ('''MCMLV''') lâi normaalihe, mon älgim- já nuuhâmpeivin lâi [[gregoriaanlâš kalender]] mield [[lávurdâh]]. Tot lâi [[1950-loho|1950-lovo]] kuuđâd ihe. ==Tábáhtusah== ===[[Tiätuvuárkká:Nobel prize medal.svg|20px]] Nobel-palhâšumeh === * [[Nobel-fyysiikpalhâšume|Fyysiik]] – [[Willis Lamb]] já [[Polykarp Kusch]]<ref name="np-phys-1955"/> * [[Nobel-kemiapalhâšume|Kemia]] – [[Vincent du Vigneaud]]<ref name="np-chem-1955"/> * [[Nobel-kirjálâšvuotâpalhâšume|Kirjálâšvuotâ]] – [[Halldór Laxness]]<ref name="np-lit-1955"/> * [[Nobel-ráávhupalhâšume|Ráávhu]] – ij kihheen<ref name="np-peace-1955"/> * [[Nobel-fysiologia- teikkâ talhâstieđâpalhâšume|Talhâstieđâ]] – [[Hugo Theorell]]<ref name="np-med-1955"/> ==Šoddâmeh== * [[uđđâivemáánu 6.]] peeivi – [[Rowan Atkinson]], [[eŋland]]lâš čaittâleijee já komikkár * [[uđđâivemáánu 28.]] peeivi – [[Nicolas Sarkozy]], ranskalâš politikkár já [[Ranska täsivääldi president|Ranska täsivääldi 23. president]] iivij [[2007]]–[[2012]] * [[cuáŋuimáánu 12.]] peeivi – [[Nils Gaup]], orjâlâš elleekovestivrejeijee já čaittâleijee * [[cuáŋuimáánu 17.]] peeivi – [[Kristine Sutherland]], ovtâstumstaatâlâš čaittâleijee * [[vyesimáánu 16.]] peeivi – [[Debra Winger]], ovtâstumstaatâlâš čaittâleijee * [[syeinimáánu 22.]] peeivi – [[Willem Dafoe]], ovtâstumstaatâlâš čaittâleijee * [[čohčâmáánu 21.]] peeivi – [[Mika Kaurismäki]], syemmilâš elleekovestivrejeijee * [[skammâmáánu 13.]] peeivi – [[Whoopi Goldberg]], ovtâstumstaatâlâš komikkár já čaittâleijee * [[juovlâmáánu 10.]] peeivi – [[Seija Sivertsen]], nuorttâlâš máttáátteijee, jurgâleijee já lávloo (j. [[2022]])<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=http://www.snowchange.org/2022/02/seija-sivertsen-knowledgeable-speaker-of-one-of-the-worlds-most-endangered-languages-goes-home/|nommâ=Seija Sivertsen, Knowledgeable Speaker of One of the World’s Most Endangered Languages Goes Home|tahhee=Snowchange Cooperative|äigimuddo=2022-02-23|čujottum=2023-04-19|kielâ={{en}}}}</ref> * [[juovlâmáánu 23.]] peeivi – [[Marianne Balto Henriksen]], [[sämipolitikkár]] já [[Sämitigge (Taažâ)|sämitiggeaairâs Taažâst]] ==Jämimeh== * [[uđđâivemáánu 15.]] peeivi – [[Yves Tanguy]], [[ranska]]lâš-ovtâstumstaatâlâš taaidâr (š. [[1900]]) * [[cuáŋuimáánu 18.]] peeivi – [[Albert Einstein]], saksajuudalâš teoreetlâš fysikkár (š. [[1879]]) * [[vyesimáánu 10.]] peeivi – [[Carolus Lindberg]], syemmilâš arkkiteht (š. [[1889]])<ref name="mfafi">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.mfa.fi/kokoelmat/arkkitehdit/carolus-lindberg/ | Nommâ = Carolus Lindberg | Almostittem = Arkkitehtuurmuseo | Čujottum = 16.6.2022 | Kielâ = {{fi}}}}</ref> * [[syeinimáánu 23.]] peeivi – [[Cordell Hull]], ive [[1945]] [[Nobel-ráávhupalhâšume]] finnim [[Ovtâstum staatâi olgominister|Ovtâstum staatâi olgominister]] iivij [[1933]]–[[1944]] (š. [[1871]])<ref name="np-hull-1945">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1945/hull/facts/ | Nommâ = Cordell Hull | Almostittem = nobelprize.org | Čujottum = 2024-10-21 | Kielâ = {{en}}}}</ref> * [[juovlâmáánu 21.]] peeivi – [[Erik Bryggman]], syemmilâš arkkiteht (š. [[1891]])<ref name="mfafi-bryggman">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.mfa.fi/kokoelmat/arkkitehdit/erik-bryggman/ | Nommâ = Erik Bryggman | Almostittem = Arkkitehtuurmuseo | Čujottum = 21.6.2022 | Kielâ = {{fi}}}}</ref> ==Kalender== {{Kalender ihe|1955}} ==Fáádást eres soojijn== {{Commonscat-raddalâs}} ==Käldeeh== {{Käldeeh|sárgáttuvah|käldeeh <!--Nobeleh--> <ref name="np-chem-1955">[https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/1955/summary/ The Nobel Prize in Chemistry 1955]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-lit-1955">[https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1955/summary/ The Nobel Prize in Literature 1955]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-peace-1955">[https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1955/summary/ The Nobel Peace Prize 1955]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-phys-1955">[https://www.nobelprize.org/prizes/physics/1955/summary/ The Nobel Prize in Physics 1955]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-med-1955">[https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1955/summary/ The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1955]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> }} [[Luokka:1955|*]] sn4hs1vbujfhffz92va4mb81iavicxq 0 3218 157866 154962 2026-07-08T20:47:01Z Seipinne 19 /* Šoddâmeh */ 157866 wikitext text/x-wiki {{Čyeti-iveh|n=19}} '''1956''' ('''MCMLVI''') lâi [[kárgámihe]], mii [[gregoriaanlâš kalender]] mield aalgij [[pasepeivi|pasepeeivi]] já nuuvâi [[vuossargâ|vuossaargâ]]. Tot lâi [[1950-loho|1950-lovo]] čiččâd ihe. ==Tábáhtusah== ===Porgemáánu=== * [[porgemáánu 10.]] peeivi – [[Nihon Hidankyō]] vuáđudui.<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.ne.jp/asahi/hidankyo/nihon/english/about/about2-01.html|nommâ=History|almostittem=www.ne.jp|čujottum=2024-10-11|ietf-kielâkoodi=en}}</ref> * [[porgemáánu 18.]] peeivi – [[Sämirääđi]] vuáđudui [[Sämmilij 2. tave-eennâmlâš konferens|sämmilij 2. tave-eennâmlâš konferensist]] [[Kárášjuuhâ|Kárášjuuvâst]]. ===[[Tiätuvuárkká:Nobel prize medal.svg|20px]] Nobel-palhâšumeh === * [[Nobel-fyysiikpalhâšume|Fyysiik]] – [[William Shockley]], [[John Bardeen]] já [[Walter Brattain]]<ref name="np-phys-1956"/> * [[Nobel-kemiapalhâšume|Kemia]] – [[Cyril Hinshelwood]] já [[Nikolai Semjonov]]<ref name="np-chem-1956"/> * [[Nobel-kirjálâšvuotâpalhâšume|Kirjálâšvuotâ]] – [[Juan Ramón Jiménez]]<ref name="np-lit-1956"/> * [[Nobel-ráávhupalhâšume|Ráávhu]] – ij kihheen<ref name="np-peace-1956"/> * [[Nobel-fysiologia- teikkâ talhâstieđâpalhâšume|Talhâstieđâ]] – [[André Cournand]], [[Werner Forssmann]] já [[Dickinson W. Richards]]<ref name="np-med-1956"/> ==Šoddâmeh== * [[kuovâmáánu 19.]] peeivi – [[Roderick MacKinnon]], ive [[2003]] [[Nobel-kemiapalhâšume]] finnim ovtâstumstaatâlâš biolog<ref name="np-mackinnon-2003">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/2003/mackinnon/facts/ | Nommâ = Roderick MacKinnon | Almostittem = nobelprize.org | Čujottum = 12.11.2022 | Kielâ = {{en}}}}</ref> * [[njuhčâmáánu 23.]] peeivi – [[Karen Marie Eira Buljo]], orjâlâš kirječällee já politikkár<ref name="stortinget-buljo">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.stortinget.no/nn/representantar-og-komitear/representantane/representant/?perid=KMEB|nommâ=Buljo, Karen Marie Eira (1956-)|almostittem=Taažâ stuorrâtigge|čujottum=2022-12-31|kielâ={{nn}}}}</ref> * [[vyesimáánu 20.]] peeivi – [[Tyrone Downie]], jamaikalâš urgur, pianist já kuoskâttâsčuojâtteijee (j. [[2022]])<ref name="downie-2022">{{Nettikäldee|čujottâs=https://variety.com/2022/music/news/bob-marley-keyboardist-tyrone-downie-dies-remembered-reggae-musicians-1235428543/|nommâ=Bob Marley Keyboardist Tyrone Downie Remembered by Musicians Who Knew Him|almostittem=Variety|čujottum=2022-11-18|tahhee=Jobson, "Native Wayne"|äigimuddo=2022-11-09|kielâ={{en}}}}</ref> * [[porgemáánu 10.]] peeivi – [[Lars Martin Myhre]], taažâ kitarist já šuoŋârähtee (j. [[2024]])<ref name="snl-myhre">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://snl.no/Lars_Martin_Myhre | Nommâ = Lars Martin Myhre | Tahhee = Bergan, Jon Vidar já Hammerø, Tor | Almostittem = Store norske leksikon | Äigimuddo = 2024-12-28 | Čujottum = 2024-12-31 | Kielâ = {{nb}}}}</ref> * [[skammâmáánu 8.]] peeivi – [[Mari Boine]], orjâlâš musikkár ==Jämimeh== * [[uđđâivemáánu 31.]] peeivi – [[A. A. Milne]], [[eŋland]]lâš kirječällee (š. [[1882]]) * [[čohčâmáánu 22.]] peeivi – [[Frederick Soddy]], ive [[1921]] [[Nobel-kemiapalhâšume]] finnim brittilâš radiokemist (š. [[1877]])<ref name="np-soddy-1921">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/1921/soddy/facts/ | Nommâ = Frederick Soddy | Almostittem = nobelprize.org | Čujottum = 12.11.2022 | Kielâ = {{en}}}}</ref> * [[roovvâdmáánu 25.]] peeivi – [[Risto Ryti]], syemmilâš politikkár já [[Suomâ täsivääldi president|Suomâ täsivääldi 5. president]] (š. [[1889]]) * [[skammâmáánu 4.]] peeivi – [[Georg Jägerroos]], syemmilâš arkkiteht (š. [[1901]])<ref name="mfafi-jägerroos">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.mfa.fi/kokoelmat/arkkitehdit/georg-jagerroos/ | Nommâ = Georg Jägerroos | Almostittem = Arkkitehtuurmuseo | Čujottum = 21.6.2022 | Kielâ = {{fi}}}}</ref> * [[skammâmáánu 17.]] peeivi – [[Erkki Huttunen]], syemmilâš arkkiteht (š. [[1901]])<ref name="mfafi-huttunen">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.mfa.fi/kokoelmat/arkkitehdit/erkki-huttunen/ | Nommâ = Erkki Huttunen | Almostittem = Arkkitehtuurmuseo | Čujottum = 21.6.2022 | Kielâ = {{fi}}}}</ref> * [[juovlâmáánu 14.]] peeivi – [[J. K. Paasikivi]], syemmilâš paŋkkihovdâ, politikkár, diplomaat já [[Suomâ täsivääldi president|Suomâ täsivääldi 7. president]] (š. [[1870]]) * [[juovlâmáánu 23.]] peeivi – [[Josep Puig i Cadafalch]], [[katalonia]]lâš arkkiteht, arkeolog já politikkár (š. [[1867]]) ==Kalender== {{Kalender ihe|1956}} ==Fáádást eres soojijn== {{Commonscat-raddalâs}} ==Käldeeh== {{Käldeeh|sárgáttuvah|käldeeh <!--Nobeleh--> <ref name="np-chem-1956">[https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/1956/summary/ The Nobel Prize in Chemistry 1956]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-lit-1956">[https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1956/summary/ The Nobel Prize in Literature 1956]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-peace-1956">[https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1956/summary/ The Nobel Peace Prize 1956]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-phys-1956">[https://www.nobelprize.org/prizes/physics/1956/summary/ The Nobel Prize in Physics 1956]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-med-1956">[https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1956/summary/ The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1956]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> }} [[Luokka:1956|*]] mclny95jz3rtetvqpqeqvux9l14hzwo 0 16295 157878 149290 2026-07-08T21:48:29Z Yupik 23 157878 wikitext text/x-wiki {{Kaavpug | nommâ = Ljubljana | kove = Ljubljana Montage 2.png | kove-čielgiittâs = | vaakun = Blason ville si Ljubljana (Slovénie).svg | lippu = Flag of Ljubljana.svg | tuše_lippu = | tuše_vaakun = | kárttá = | kárttá-čielgiittâs = | kuávlutijppâ = Staatâ | kuávlu-nommâ = [[Slovenia]] | kuávlutijppâ2 = | kuávlu-nommâ2 = | kuávlutijppâ3 = | kuávlu-nommâ3 = | kuávlutijppâ4 = | kuávlu-nommâ4 = | vuáđudum = | haldâttâh-tijppâ = | hovdâ-tittel = | hovdâ = | hovdâ-tittel2 = | hovdâ2 = | hovdâ-tittel3 = | hovdâ3 = | vijđodâh-ohtsis = | vijđodâh-metropolkuávlu = | eennâm = | eennâm_% = | sisčääci = | sisčääci_% = | merâčääci = | merâčääci_% = | alodâh = | ässeeloho = | ässeeloho_ihe = | ässeesaahâdvuotâ = | ässeesaahâdvuotâ_ihe = | ässeeloho-metropolkuávlu = | äigistielâs = | kesiäigi = }} '''Ljubljana''' lii [[kaavpug]] [[Slovenia]]st. Tot lii staatâ [[uáivikaavpug]] já stuárráámus kaavpug. Ljubljana kulá [[Ljubljana (kaavpugkieldâ)|siämmáánommâsii kaavpugkieldân]], mon haaldâtlâš kuávdáš tot lii. == Viehâdâh == === Ässeeloho === {{Population table|Q437}} == Fáádást eres soojijn == {{commonscat-raddalâs}} ==Käldeeh== {{Käldeeh}} {{Narcce/Euroop}} {{Euroop uáivikaavpugeh}} [[Luokka:Ljubljana|*]] og13yuqsroaqqvmz0u3fls7fahhtqxq 0 16478 157863 149330 2026-07-08T14:16:10Z Yupik 23 +kaavpug 157863 wikitext text/x-wiki {{Kaavpug | nommâ = Zagreb | kove = Zagreb (29255640143).jpg | kove-čielgiittâs = | vaakun = Coat of arms of Zagreb.svg | lippu = Flag of Zagreb.svg | tuše_lippu = | tuše_vaakun = | kárttá = Grad Zagreb in Croatia.svg | kárttá-čielgiittâs = | kuávlutijppâ = Staatâ | kuávlu-nommâ = [[Kroatia]] | kuávlutijppâ2 = Pirrâdâhkodde | kuávlu-nommâ2 = [[Zagreb pirrâdâhkodde]] | kuávlutijppâ3 = | kuávlu-nommâ3 = | kuávlutijppâ4 = | kuávlu-nommâ4 = | vuáđudum = 1094 | haldâttâh-tijppâ = | hovdâ-tittel = pormiäštár | hovdâ = {{#statements:P6}} | hovdâ-tittel2 = | hovdâ2 = | hovdâ-tittel3 = | hovdâ3 = | vijđodâh-ohtsis = 641,29 | vijđodâh-metropolkuávlu = | eennâm = | eennâm_% = | sisčääci = | sisčääci_% = | merâčääci = | merâčääci_% = | alodâh = | ässeeloho = {{#statements:P1082}} | ässeeloho_ihe = | ässeesaahâdvuotâ = | ässeesaahâdvuotâ_ihe = | ässeeloho-metropolkuávlu = | äigistielâs = [[CET]] | kesiäigi = [[CEST]] }} '''Zagreb''' ({{k-hr|Zagreb}}, puáris {{k-de|Agram}}) lii [[kaavpug]] [[Kroatia]]st. Tot lii [[Kroatia]] [[uáivikaavpug]] já stuárráámus kaavpug. Ive [[2021]] Zagrebist lijjii 663 592 ässed.<ref name="croatia.eu">{{Nettikäldee|čujottâs=https://croatia.eu/index.php?view=article&lang=2&id=6|nommâ=Croatia in brief|almostittem=www.croatia.eu|čujottum=2023-01-02|ietf-kielâkoodi=en}}</ref> == Viehâdâh == === Ässeeloho === {{Population table|Q1435}} == Panoraamkove == {{Panoraam|Zagreb hl001-pan.jpg|1500px|<div class="center">Zagreb panoraamkove</div>}} == Fáádást eres soojijn == {{Commonscat-raddalâs}} ==Käldeeh== {{Käldeeh}} {{Narcce/Euroop}} {{Euroop uáivikaavpugeh}} [[Luokka:Zagreb|*]] g4si1o30zvddcicdmk0e2k04bcdcka6 157869 157863 2026-07-08T21:17:00Z Yupik 23 kaavpug 157869 wikitext text/x-wiki {{Kaavpug | nommâ = Zagreb | kove = Zagreb (29255640143).jpg | kove-čielgiittâs = | vaakun = Coat of arms of Zagreb.svg | lippu = Flag of Zagreb.svg | tuše_lippu = | tuše_vaakun = | kárttá = Grad Zagreb in Croatia.svg | kárttá-čielgiittâs = | kuávlutijppâ = Staatâ | kuávlu-nommâ = [[Kroatia]] | kuávlutijppâ2 = Pirrâdâhkodde | kuávlu-nommâ2 = [[Zagreb kaavpug]] | kuávlutijppâ3 = | kuávlu-nommâ3 = | kuávlutijppâ4 = | kuávlu-nommâ4 = | vuáđudum = 1094 | haldâttâh-tijppâ = | hovdâ-tittel = pormiäštár | hovdâ = {{#statements:P6}} | hovdâ-tittel2 = | hovdâ2 = | hovdâ-tittel3 = | hovdâ3 = | vijđodâh-ohtsis = 641,29 | vijđodâh-metropolkuávlu = | eennâm = | eennâm_% = | sisčääci = | sisčääci_% = | merâčääci = | merâčääci_% = | alodâh = | ässeeloho = {{#statements:P1082}} | ässeeloho_ihe = | ässeesaahâdvuotâ = | ässeesaahâdvuotâ_ihe = | ässeeloho-metropolkuávlu = | äigistielâs = [[CET]] | kesiäigi = [[CEST]] }} '''Zagreb''' ({{k-hr|Zagreb}}, puáris {{k-de|Agram}}) lii [[kaavpug]] [[Kroatia]]st. Tot lii [[Kroatia]] [[uáivikaavpug]] já stuárráámus kaavpug. Ive [[2021]] Zagrebist lijjii 663 592 ässed.<ref name="croatia.eu">{{Nettikäldee|čujottâs=https://croatia.eu/index.php?view=article&lang=2&id=6|nommâ=Croatia in brief|almostittem=www.croatia.eu|čujottum=2023-01-02|ietf-kielâkoodi=en}}</ref> == Viehâdâh == === Ässeeloho === {{Population table|Q1435}} == Panoraamkove == {{Panoraam|Zagreb hl001-pan.jpg|1500px|<div class="center">Zagreb panoraamkove</div>}} == Fáádást eres soojijn == {{Commonscat-raddalâs}} ==Käldeeh== {{Käldeeh}} {{Narcce/Euroop}} {{Euroop uáivikaavpugeh}} [[Luokka:Zagreb|*]] q2o4qxh0re17ffebrmnjml8iupnh2c9 0 30896 157873 2026-07-08T21:44:04Z Yupik 23 Uđđâ sijđo: '''Zagreb pirrâdâhkodde''' {{k-hr|Zagrebačka županija}}) lii pirrâdâhkodde Tave-Kroatiast. Tot lii [[Kroatia]] uáivikaavpug [[Zagreb]] pirrâ, mondiet ton lijgenommâ lii motomin ''Zagreb riegis'' ({{k-hr|zagrebački prsten}}). Veikkâ ovdâl kaavpug kuulâi pirrâdâhkoodán, tot ij lah kuullâm toos šât ive 1997 maŋa. == Eennâmtieđâ == Zagreb pirrâdâhkode vijđodâh lii 3&nbsp;060&nbsp;km². ===Sajadâh já rääjih=== Zagreb pirrâdâhkodde lii Kroatia... 157873 wikitext text/x-wiki '''Zagreb pirrâdâhkodde''' {{k-hr|Zagrebačka županija}}) lii pirrâdâhkodde Tave-Kroatiast. Tot lii [[Kroatia]] uáivikaavpug [[Zagreb]] pirrâ, mondiet ton lijgenommâ lii motomin ''Zagreb riegis'' ({{k-hr|zagrebački prsten}}). Veikkâ ovdâl kaavpug kuulâi pirrâdâhkoodán, tot ij lah kuullâm toos šât ive 1997 maŋa. == Eennâmtieđâ == Zagreb pirrâdâhkode vijđodâh lii 3&nbsp;060&nbsp;km². ===Sajadâh já rääjih=== Zagreb pirrâdâhkodde lii [[Kroatia]] tavveen. Ton ránnjápirrâdâhkodeh láá nuorttân [[Bjelovar-Bilogora pirrâdâhkodde]], mäddin [[Sisak-Moslavina pirrâdâhkodde]], maadâviestârist [[Karlovac pirrâdâhkodde]] sehe tavveen [[Krapina-Zagorje pirrâdâhkodde]], [[Zagreb kaavpug]], [[Varaždin pirrâdâhkodde]] já [[Koprivnica-Križevci pirrâdâhkodde]]. Viestârist lii Kroatia staatârääji [[Slovenia]]in. <!--== Haldâttâh já politiik == === Kuávlulâš jyehim === --> == Viehâdâh == === Ässeeloho === Ive 2021 aalmugrekinistem mield pirrâdâhkoddeest ääsih 299&nbsp;985 olmožid. === Kaavpugeh === Pirrâdâhkode stuárráámus kaavpug lii [[Velika Gorica]], mast ääsih 30&nbsp;036 olmožid. Eres stuorrâ kaavpugeh láá [[Samobor]], [[Zaprešić]] já [[Sveta Nejelda]]. == Fáádást eres soojijn == {{Commonscat-raddalâs}} == Käldeeh == {{Käldeeh}} [[Luokka:Kroatia pirrâdâhkodeh]] rssa94b93fv7q6nhup1xiyt2jyw3reu 157874 157873 2026-07-08T21:46:32Z Yupik 23 /* Ässeeloho */ 157874 wikitext text/x-wiki '''Zagreb pirrâdâhkodde''' {{k-hr|Zagrebačka županija}}) lii pirrâdâhkodde Tave-Kroatiast. Tot lii [[Kroatia]] uáivikaavpug [[Zagreb]] pirrâ, mondiet ton lijgenommâ lii motomin ''Zagreb riegis'' ({{k-hr|zagrebački prsten}}). Veikkâ ovdâl kaavpug kuulâi pirrâdâhkoodán, tot ij lah kuullâm toos šât ive 1997 maŋa. == Eennâmtieđâ == Zagreb pirrâdâhkode vijđodâh lii 3&nbsp;060&nbsp;km². ===Sajadâh já rääjih=== Zagreb pirrâdâhkodde lii [[Kroatia]] tavveen. Ton ránnjápirrâdâhkodeh láá nuorttân [[Bjelovar-Bilogora pirrâdâhkodde]], mäddin [[Sisak-Moslavina pirrâdâhkodde]], maadâviestârist [[Karlovac pirrâdâhkodde]] sehe tavveen [[Krapina-Zagorje pirrâdâhkodde]], [[Zagreb kaavpug]], [[Varaždin pirrâdâhkodde]] já [[Koprivnica-Križevci pirrâdâhkodde]]. Viestârist lii Kroatia staatârääji [[Slovenia]]in. <!--== Haldâttâh já politiik == === Kuávlulâš jyehim === --> == Viehâdâh == === Ässeeloho === Ive 2021 aalmugrekinistem mield pirrâdâhkoddeest ääsih 299&nbsp;985 olmožid.<ref name="zp-tiäđuh">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.zagrebacka-zupanija.hr/zupanija/|nommâ=Županija|almostittem=Zagreb pirrâdâhkodde|čujottum=2026-07-09|kielâ={{hr}}}}</ref> === Kaavpugeh === Pirrâdâhkode stuárráámus kaavpug lii [[Velika Gorica]], mast ääsih 30&nbsp;036 olmožid. Eres stuorrâ kaavpugeh láá [[Samobor]], [[Zaprešić]] já [[Sveta Nejelda]]. == Fáádást eres soojijn == {{Commonscat-raddalâs}} == Käldeeh == {{Käldeeh}} [[Luokka:Kroatia pirrâdâhkodeh]] svjsblce0uz9e18ugl37or0gmxmvxb8 157875 157874 2026-07-08T21:46:55Z Yupik 23 Sihoi [[Luokka:Kroatia pirrâdâhkodeh]]; Lasettij [[Luokka:Zagreb pirrâdâhkodde]] via [[c:COM:HOTCAT|HotCat]] 157875 wikitext text/x-wiki '''Zagreb pirrâdâhkodde''' {{k-hr|Zagrebačka županija}}) lii pirrâdâhkodde Tave-Kroatiast. Tot lii [[Kroatia]] uáivikaavpug [[Zagreb]] pirrâ, mondiet ton lijgenommâ lii motomin ''Zagreb riegis'' ({{k-hr|zagrebački prsten}}). Veikkâ ovdâl kaavpug kuulâi pirrâdâhkoodán, tot ij lah kuullâm toos šât ive 1997 maŋa. == Eennâmtieđâ == Zagreb pirrâdâhkode vijđodâh lii 3&nbsp;060&nbsp;km². ===Sajadâh já rääjih=== Zagreb pirrâdâhkodde lii [[Kroatia]] tavveen. Ton ránnjápirrâdâhkodeh láá nuorttân [[Bjelovar-Bilogora pirrâdâhkodde]], mäddin [[Sisak-Moslavina pirrâdâhkodde]], maadâviestârist [[Karlovac pirrâdâhkodde]] sehe tavveen [[Krapina-Zagorje pirrâdâhkodde]], [[Zagreb kaavpug]], [[Varaždin pirrâdâhkodde]] já [[Koprivnica-Križevci pirrâdâhkodde]]. Viestârist lii Kroatia staatârääji [[Slovenia]]in. <!--== Haldâttâh já politiik == === Kuávlulâš jyehim === --> == Viehâdâh == === Ässeeloho === Ive 2021 aalmugrekinistem mield pirrâdâhkoddeest ääsih 299&nbsp;985 olmožid.<ref name="zp-tiäđuh">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.zagrebacka-zupanija.hr/zupanija/|nommâ=Županija|almostittem=Zagreb pirrâdâhkodde|čujottum=2026-07-09|kielâ={{hr}}}}</ref> === Kaavpugeh === Pirrâdâhkode stuárráámus kaavpug lii [[Velika Gorica]], mast ääsih 30&nbsp;036 olmožid. Eres stuorrâ kaavpugeh láá [[Samobor]], [[Zaprešić]] já [[Sveta Nejelda]]. == Fáádást eres soojijn == {{Commonscat-raddalâs}} == Käldeeh == {{Käldeeh}} [[Luokka:Zagreb pirrâdâhkodde|*]] 2c18rmrf3409lum7s64hf40tgiwys4b 157876 157875 2026-07-08T21:47:29Z Yupik 23 157876 wikitext text/x-wiki '''Zagreb pirrâdâhkodde''' {{k-hr|Zagrebačka županija}}) lii pirrâdâhkodde Tave-Kroatiast. Tot lii [[Kroatia]] uáivikaavpug [[Zagreb]] pirrâ, mondiet ton lijgenommâ lii motomin ''Zagreb riegis'' ({{k-hr|zagrebački prsten}}). Veikkâ ovdâl kaavpug kuulâi pirrâdâhkoodán, tot ij lah kuullâm toos šât ive 1997 maŋa. == Eennâmtieđâ == Zagreb pirrâdâhkode vijđodâh lii 3&nbsp;078&nbsp;km².<ref name="zp-tiäđuh"/> ===Sajadâh já rääjih=== Zagreb pirrâdâhkodde lii [[Kroatia]] tavveen. Ton ránnjápirrâdâhkodeh láá nuorttân [[Bjelovar-Bilogora pirrâdâhkodde]], mäddin [[Sisak-Moslavina pirrâdâhkodde]], maadâviestârist [[Karlovac pirrâdâhkodde]] sehe tavveen [[Krapina-Zagorje pirrâdâhkodde]], [[Zagreb kaavpug]], [[Varaždin pirrâdâhkodde]] já [[Koprivnica-Križevci pirrâdâhkodde]]. Viestârist lii Kroatia staatârääji [[Slovenia]]in. <!--== Haldâttâh já politiik == === Kuávlulâš jyehim === --> == Viehâdâh == === Ässeeloho === Ive 2021 aalmugrekinistem mield pirrâdâhkoddeest ääsih 299&nbsp;985 olmožid.<ref name="zp-tiäđuh">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.zagrebacka-zupanija.hr/zupanija/|nommâ=Županija|almostittem=Zagreb pirrâdâhkodde|čujottum=2026-07-09|kielâ={{hr}}}}</ref> === Kaavpugeh === Pirrâdâhkode stuárráámus kaavpug lii [[Velika Gorica]], mast ääsih 30&nbsp;036 olmožid. Eres stuorrâ kaavpugeh láá [[Samobor]], [[Zaprešić]] já [[Sveta Nejelda]]. == Fáádást eres soojijn == {{Commonscat-raddalâs}} == Käldeeh == {{Käldeeh}} [[Luokka:Zagreb pirrâdâhkodde|*]] flevxpa0pjork4p55nwz1fxv57j0twv 157877 157876 2026-07-08T21:47:58Z Yupik 23 157877 wikitext text/x-wiki '''Zagreb pirrâdâhkodde''' {{k-hr|Zagrebačka županija}}) lii pirrâdâhkodde Kroatiast. Tot lii [[Kroatia]] uáivikaavpug [[Zagreb]] pirrâ, mondiet ton lijgenommâ lii motomin ''Zagreb riegis'' ({{k-hr|zagrebački prsten}}). Veikkâ ovdâl kaavpug kuulâi pirrâdâhkoodán, tot ij lah kuullâm toos šât ive 1997 maŋa. == Eennâmtieđâ == Zagreb pirrâdâhkode vijđodâh lii 3&nbsp;078&nbsp;km².<ref name="zp-tiäđuh"/> ===Sajadâh já rääjih=== Zagreb pirrâdâhkodde lii [[Kroatia]] taveviestârist. Ton ránnjápirrâdâhkodeh láá nuorttân [[Bjelovar-Bilogora pirrâdâhkodde]], mäddin [[Sisak-Moslavina pirrâdâhkodde]], maadâviestârist [[Karlovac pirrâdâhkodde]] sehe tavveen [[Krapina-Zagorje pirrâdâhkodde]], [[Zagreb kaavpug]], [[Varaždin pirrâdâhkodde]] já [[Koprivnica-Križevci pirrâdâhkodde]]. Viestârist lii Kroatia staatârääji [[Slovenia]]in. <!--== Haldâttâh já politiik == === Kuávlulâš jyehim === --> == Viehâdâh == === Ässeeloho === Ive 2021 aalmugrekinistem mield pirrâdâhkoddeest ääsih 299&nbsp;985 olmožid.<ref name="zp-tiäđuh">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.zagrebacka-zupanija.hr/zupanija/|nommâ=Županija|almostittem=Zagreb pirrâdâhkodde|čujottum=2026-07-09|kielâ={{hr}}}}</ref> === Kaavpugeh === Pirrâdâhkode stuárráámus kaavpug lii [[Velika Gorica]], mast ääsih 30&nbsp;036 olmožid. Eres stuorrâ kaavpugeh láá [[Samobor]], [[Zaprešić]] já [[Sveta Nejelda]]. == Fáádást eres soojijn == {{Commonscat-raddalâs}} == Käldeeh == {{Käldeeh}} [[Luokka:Zagreb pirrâdâhkodde|*]] amrp278ms23snof9zhgkxivr71yjrwm 157879 157877 2026-07-08T21:51:53Z Yupik 23 /* Eennâmtieđâ */ 157879 wikitext text/x-wiki '''Zagreb pirrâdâhkodde''' {{k-hr|Zagrebačka županija}}) lii pirrâdâhkodde Kroatiast. Tot lii [[Kroatia]] uáivikaavpug [[Zagreb]] pirrâ, mondiet ton lijgenommâ lii motomin ''Zagreb riegis'' ({{k-hr|zagrebački prsten}}). Veikkâ ovdâl kaavpug kuulâi pirrâdâhkoodán, tot ij lah kuullâm toos šât ive 1997 maŋa. == Eennâmtieđâ == Zagreb pirrâdâhkode vijđodâh lii 3&nbsp;078&nbsp;km².<ref name="zp-tiäđuh"/> Vijđoduv mield tot lii Kroatia 6. stuárráámus pirrâdâhkodde.<ref name="zp-tiäđuh"/> ===Sajadâh já rääjih=== Zagreb pirrâdâhkodde lii [[Kroatia]] taveviestârist. Ton ránnjápirrâdâhkodeh láá nuorttân [[Bjelovar-Bilogora pirrâdâhkodde]], mäddin [[Sisak-Moslavina pirrâdâhkodde]], maadâviestârist [[Karlovac pirrâdâhkodde]] sehe tavveen [[Krapina-Zagorje pirrâdâhkodde]], [[Zagreb kaavpug]], [[Varaždin pirrâdâhkodde]] já [[Koprivnica-Križevci pirrâdâhkodde]]. Viestârist lii Kroatia staatârääji [[Slovenia]]in. <!--== Haldâttâh já politiik == === Kuávlulâš jyehim === --> == Viehâdâh == === Ässeeloho === Ive 2021 aalmugrekinistem mield pirrâdâhkoddeest ääsih 299&nbsp;985 olmožid.<ref name="zp-tiäđuh">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.zagrebacka-zupanija.hr/zupanija/|nommâ=Županija|almostittem=Zagreb pirrâdâhkodde|čujottum=2026-07-09|kielâ={{hr}}}}</ref> === Kaavpugeh === Pirrâdâhkode stuárráámus kaavpug lii [[Velika Gorica]], mast ääsih 30&nbsp;036 olmožid. Eres stuorrâ kaavpugeh láá [[Samobor]], [[Zaprešić]] já [[Sveta Nejelda]]. == Fáádást eres soojijn == {{Commonscat-raddalâs}} == Käldeeh == {{Käldeeh}} [[Luokka:Zagreb pirrâdâhkodde|*]] i8jeoz8gtbpcs7yr2b7evcrhc1xt8ds 157880 157879 2026-07-08T21:59:10Z Yupik 23 157880 wikitext text/x-wiki '''Zagreb pirrâdâhkodde''' {{k-hr|Zagrebačka županija}}) lii pirrâdâhkodde Kroatiast. Tot lii [[Kroatia]] uáivikaavpug [[Zagreb]] pirrâ, mondiet ton lijgenommâ lii motomin ''Zagreb riegis'' ({{k-hr|zagrebački prsten}}). Veikkâ ovdâl kaavpug kuulâi pirrâdâhkoodán, tot ij lah kuullâm toos šât ive 1997 maŋa. == Eennâmtieđâ == Zagreb pirrâdâhkode vijđodâh lii 3&nbsp;078&nbsp;km².<ref name="zp-tiäđuh"/> Vijđoduv mield tot lii Kroatia 6. stuárráámus pirrâdâhkodde.<ref name="zp-tiäđuh"/> ===Sajadâh já rääjih=== Zagreb pirrâdâhkodde lii [[Kroatia]] taveviestârist. Ton ránnjápirrâdâhkodeh láá nuorttân [[Bjelovar-Bilogora pirrâdâhkodde]], mäddin [[Sisak-Moslavina pirrâdâhkodde]], maadâviestârist [[Karlovac pirrâdâhkodde]] sehe tavveen [[Krapina-Zagorje pirrâdâhkodde]], [[Zagreb kaavpug]], [[Varaždin pirrâdâhkodde]] já [[Koprivnica-Križevci pirrâdâhkodde]]. Viestârist lii Kroatia staatârääji [[Slovenia]]in. <!--== Haldâttâh já politiik == === Kuávlulâš jyehim === --> == Viehâdâh == [[Tiätuvuárkká:Piramida_stanovništva_Zagrebačke_županije,_Popis_2021.png|thumb|Pirrâdâhkode ahepyramiid ive 2021 aalmugrekinistem mield.<br/>{{Legend|#4E79A7|Almaah}} {{Legend|#E15759|Nisoneh}}]] === Ässeeloho === Ive 2021 aalmugrekinistem mield pirrâdâhkoddeest ääsih 299&nbsp;985 olmožid.<ref name="zp-tiäđuh">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.zagrebacka-zupanija.hr/zupanija/|nommâ=Županija|almostittem=Zagreb pirrâdâhkodde|čujottum=2026-07-09|kielâ={{hr}}}}</ref> === Kaavpugeh === Pirrâdâhkode stuárráámus kaavpug lii [[Velika Gorica]], mast ääsih 30&nbsp;036 olmožid. Eres stuorrâ kaavpugeh láá [[Samobor]], [[Zaprešić]] já [[Sveta Nejelda]]. == Fáádást eres soojijn == {{Commonscat-raddalâs}} == Käldeeh == {{Käldeeh}} [[Luokka:Zagreb pirrâdâhkodde|*]] aaa57szri3222cti0iwlufx6eot7qwf 157881 157880 2026-07-08T22:09:05Z Yupik 23 157881 wikitext text/x-wiki '''Zagreb pirrâdâhkodde''' {{k-hr|Zagrebačka županija}}) lii pirrâdâhkodde Kroatiast. Tot lii [[Kroatia]] uáivikaavpug [[Zagreb]] pirrâ, mondiet ton lijgenommâ lii motomin ''Zagreb riegis'' ({{k-hr|zagrebački prsten}}). Veikkâ ovdâl kaavpug kuulâi pirrâdâhkoodán, tot ij lah kuullâm toos šât ive 1997 maŋa. == Eennâmtieđâ == Zagreb pirrâdâhkode vijđodâh lii 3&nbsp;078&nbsp;km².<ref name="zp-tiäđuh"/> Vijđoduv mield tot lii Kroatia 6. stuárráámus pirrâdâhkodde.<ref name="zp-tiäđuh"/> ===Sajadâh já rääjih=== Zagreb pirrâdâhkodde lii [[Kroatia]] taveviestârist. Ton ránnjápirrâdâhkodeh láá nuorttân [[Bjelovar-Bilogora pirrâdâhkodde]], mäddin [[Sisak-Moslavina pirrâdâhkodde]], maadâviestârist [[Karlovac pirrâdâhkodde]] sehe tavveen [[Krapina-Zagorje pirrâdâhkodde]], [[Zagreb kaavpug]], [[Varaždin pirrâdâhkodde]] já [[Koprivnica-Križevci pirrâdâhkodde]]. Viestârist lii Kroatia staatârääji [[Slovenia]]in. <!--== Haldâttâh já politiik == === Kuávlulâš jyehim === --> == Viehâdâh == [[Tiätuvuárkká:Piramida_stanovništva_Zagrebačke_županije,_Popis_2021.png|thumb|Pirrâdâhkode ahepyramiid ive 2021 aalmugrekinistem mield.<br/>{{Legend|#4E79A7|Almaah}} {{Legend|#E15759|Nisoneh}}]] === Ässeeloho === Ive 2021 aalmugrekinistem mield pirrâdâhkoddeest ääsih 299&nbsp;985 olmožid.<ref name="zp-tiäđuh">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.zagrebacka-zupanija.hr/zupanija/|nommâ=Županija|almostittem=Zagreb pirrâdâhkodde|čujottum=2026-07-09|kielâ={{hr}}}}</ref> === Kaavpugeh === Pirrâdâhkode stuárráámus kaavpug lii [[Velika Gorica]], mast ääsih 30&nbsp;036 olmožid. Eres stuorrâ kaavpugeh láá [[Samobor]], [[Zaprešić]] já [[Sveta Nejelda]]. == Kovegalleria == <gallery mode="packed" caption="Koveh Zagreb pirrâdâhkoddeest"> File:Image-Museum Turopolje.JPG|[[Turopolje museo]] [[Velika Gorica]]st File:Samobor main square.jpg|[[Samobor tori]] File:Spomenik Pleso Velika Gorica.jpg|Muštomerkkâ [[Velika Gorica]]st File:KulaPetraZrinskogVrbovec.jpg|[[Petr Žrinski -tornâ]] [[Vrbovec]]ist File:Samobor - Church of Saint Anastazia.jpg|[[Pase Anastasia kirkko]] [[Samobor]]ist File:Zumberak-eko selo, croatia.JPG|[[Žumberak ekosijdâ]] File:Samobor - mostovi.jpg|Puáris šalde [[Granicajuuhâ|Granicajuuvâ]] rasta [[Samobor]]ist </gallery> == Fáádást eres soojijn == {{Commonscat-raddalâs}} == Käldeeh == {{Käldeeh}} [[Luokka:Zagreb pirrâdâhkodde|*]] 8gmoao124zdi0lvmbxx3zgel56jpdw0 14 30897 157882 2026-07-08T22:11:25Z Yupik 23 Uđđâ sijđo: <!--{{Commonscat}}--> [[Luokka:Euroviisuh-lávlumkišto 2027]] [[Luokka:Ihe 2027 Ruotâst]] [[Luokka:Ive 2027 lávlumkištoh]] [[Luokka:Melodifestivalen ive mield|2027]] 157882 wikitext text/x-wiki <!--{{Commonscat}}--> [[Luokka:Euroviisuh-lávlumkišto 2027]] [[Luokka:Ihe 2027 Ruotâst]] [[Luokka:Ive 2027 lávlumkištoh]] [[Luokka:Melodifestivalen ive mield|2027]] agmgdactdme6lfvn3qmagxbjsydbizf 14 30898 157883 2026-07-08T22:12:14Z Yupik 23 <!--{{Commonscat}}--> [[Luokka:2020-loho Ruotâst|2027]] [[Luokka:Ihe 2027 Euroopist|Ruotâ]] [[Luokka:Ihe 2027 staatâ mield|Ruotâ]] 157883 wikitext text/x-wiki <!--{{Commonscat}}--> [[Luokka:2020-loho Ruotâst|2027]] [[Luokka:Ihe 2027 Euroopist|Ruotâ]] [[Luokka:Ihe 2027 staatâ mield|Ruotâ]] llb4rvnjb280py5m71soncue0xqpg20 0 30899 157884 2026-07-08T22:29:47Z Yupik 23 Uđđâ sijđo: Melodifestivalen 2027 lii 67. kerdi, ko [[Melodifestivalen|lávlumkišto]] uárnejuvvoo. Melodifestivalenist väljejuvvoo [[Ruotâ Euroviisuh-lávlumkištoost|Ruotâ]] ovdâsteijee [[Euroviisuh-lávlumkišto 2027|ive 2027 Euroviisuid]], moh uárnejuvvojeh Bulgariast tondiet ko [[Bulgaria Euroviisuh-lávlumkištoost|Bulgaria]] ovdâsteijee [[Dara (lávloo)|Dara]] vuoitij [[Euroviisuh-lávlumkišto 2026|ive 2026 kišto]], ko sun finnij finalist ohtsis 516 čyegisid pitástis '... 157884 wikitext text/x-wiki Melodifestivalen 2027 lii 67. kerdi, ko [[Melodifestivalen|lávlumkišto]] uárnejuvvoo. Melodifestivalenist väljejuvvoo [[Ruotâ Euroviisuh-lávlumkištoost|Ruotâ]] ovdâsteijee [[Euroviisuh-lávlumkišto 2027|ive 2027 Euroviisuid]], moh uárnejuvvojeh Bulgariast tondiet ko [[Bulgaria Euroviisuh-lávlumkištoost|Bulgaria]] ovdâsteijee [[Dara (lávloo)|Dara]] vuoitij [[Euroviisuh-lávlumkišto 2026|ive 2026 kišto]], ko sun finnij finalist ohtsis 516 čyegisid pitástis ''[[Bangaranga]]''.<ref name="yle-74-20226348">{{Nettikäldee|čujottâs=https://yle.fi/a/74-20226348|nommâ=Bulgaria nousi Euroviisujen yllätys­voittajaksi – tällainen on kappaleen esittäjä Dara|tahhee=Aaltonen, Elise|äigimuddo=2026-05-17|čujottum=2026-05-17|kielâ={{fi}}}}</ref> Melodifestivalen vyeittee artist teikkâ muusikjuávkku oovdâst Ruotâ ive 2026 Euroviisuin Wienist Nuorttâriijkâst. == Formaat == Tastko [[Ruotâ televisio]] ferttee šeštiđ 355 miljovn ruvnâd, ive 2027 Melodifestivalen formaat sáttá nubástuđ moonnâm ive formaatist.<ref name="expressen-mf-2027">{{Nettikäldee|čujottâs= https://www.expressen.se/noje/melodifestivalen/svt-kan-tvingas-andra-melodifestivalen/|nommâ=SVT kan tvingas ändra Melodifestivalen|tahhee=Saari, Ellinor já Loberg, Therese |almostittem=Expressen|äigimuddo=2026-04-21|čujottum=2026-07-09|kielâ={{sv}}}}</ref> == Käldeeh == {{Käldeeh}} [[Luokka:Melodifestivalen 2027|*]] q4635efmovvert8toppr37te73htotg 157885 157884 2026-07-08T22:30:00Z Yupik 23 157885 wikitext text/x-wiki Melodifestivalen 2027 lii 67. kerdi, ko [[Melodifestivalen|lávlumkišto]] uárnejuvvoo. Melodifestivalenist väljejuvvoo [[Ruotâ Euroviisuh-lávlumkištoost|Ruotâ]] ovdâsteijee [[Euroviisuh-lávlumkišto 2027|ive 2027 Euroviisuid]], moh uárnejuvvojeh Bulgariast tondiet ko [[Bulgaria Euroviisuh-lávlumkištoost|Bulgaria]] ovdâsteijee [[Dara (lávloo)|Dara]] vuoitij [[Euroviisuh-lávlumkišto 2026|ive 2026 kišto]], ko sun finnij finalist ohtsis 516 čyegisid pitástis ''[[Bangaranga]]''.<ref name="yle-74-20226348">{{Nettikäldee|čujottâs=https://yle.fi/a/74-20226348|nommâ=Bulgaria nousi Euroviisujen yllätys­voittajaksi – tällainen on kappaleen esittäjä Dara|tahhee=Aaltonen, Elise|äigimuddo=2026-05-17|čujottum=2026-05-17|kielâ={{fi}}}}</ref> Melodifestivalen vyeittee artist teikkâ muusikjuávkku oovdâst Ruotâ ive 2027 Euroviisuin Bulgariast. == Formaat == Tastko [[Ruotâ televisio]] ferttee šeštiđ 355 miljovn ruvnâd, ive 2027 Melodifestivalen formaat sáttá nubástuđ moonnâm ive formaatist.<ref name="expressen-mf-2027">{{Nettikäldee|čujottâs= https://www.expressen.se/noje/melodifestivalen/svt-kan-tvingas-andra-melodifestivalen/|nommâ=SVT kan tvingas ändra Melodifestivalen|tahhee=Saari, Ellinor já Loberg, Therese |almostittem=Expressen|äigimuddo=2026-04-21|čujottum=2026-07-09|kielâ={{sv}}}}</ref> == Käldeeh == {{Käldeeh}} [[Luokka:Melodifestivalen 2027|*]] kmtdaw55yp1rpexn5em9f4cgd2ewji4 157886 157885 2026-07-08T22:34:24Z Yupik 23 157886 wikitext text/x-wiki Melodifestivalen 2027 lii 67. kerdi, ko [[Melodifestivalen|lávlumkišto]] uárnejuvvoo. Melodifestivalenist väljejuvvoo [[Ruotâ Euroviisuh-lávlumkištoost|Ruotâ]] ovdâsteijee [[Euroviisuh-lávlumkišto 2027|ive 2027 Euroviisuid]], moh uárnejuvvojeh Bulgariast tondiet ko [[Bulgaria Euroviisuh-lávlumkištoost|Bulgaria]] ovdâsteijee [[Dara (lávloo)|Dara]] vuoitij [[Euroviisuh-lávlumkišto 2026|ive 2026 kišto]], ko sun finnij finalist ohtsis 516 čyegisid pitástis ''[[Bangaranga]]''.<ref name="yle-74-20226348">{{Nettikäldee|čujottâs=https://yle.fi/a/74-20226348|nommâ=Bulgaria nousi Euroviisujen yllätys­voittajaksi – tällainen on kappaleen esittäjä Dara|tahhee=Aaltonen, Elise|äigimuddo=2026-05-17|čujottum=2026-05-17|kielâ={{fi}}}}</ref> Melodifestivalen vyeittee artist teikkâ muusikjuávkku oovdâst Ruotâ ive 2027 Euroviisuin Bulgariast. <!--== Tábáhtussajeh ==--> == Formaat == Tastko [[Ruotâ televisio]] ferttee šeštiđ 355 miljovn ruvnâd, ive 2027 Melodifestivalen formaat sáttá nubástuđ moonnâm ive formaatist.<ref name="expressen-mf-2027">{{Nettikäldee|čujottâs= https://www.expressen.se/noje/melodifestivalen/svt-kan-tvingas-andra-melodifestivalen/|nommâ=SVT kan tvingas ändra Melodifestivalen|tahhee=Saari, Ellinor já Loberg, Therese |almostittem=Expressen|äigimuddo=2026-04-21|čujottum=2026-07-09|kielâ={{sv}}}}</ref> <!--=== Rääđih === ==== Äššitobdeerääđi ==== ==== Aalmugijkoskâsiih rääđih ==== === Jođetteijeeh === === Pitáh === == Fáádást eres soojijn == {{Commonscat-raddalâs}} * [https://www.melfe.st/pdf/T%C3%A4vlingsregler_Melodifestivalen_2027.pdf Ive 2027 Melodifestivalen njuolgâdusah] {{sv}} * [https://www.svtplay.se/kategori/melodifestivalen Melodifestivalen 2027] SVT Playst * [https://arenan.yle.fi/ Melodifestivalen 2027] Yle Areenast --> == Käldeeh == {{Käldeeh}} [[Luokka:Melodifestivalen 2027|*]] m9zm3aehskwzy1fcr7qke06lhhoe9d5