Wikipedia
smnwiki
https://smn.wikipedia.org/wiki/Ovd%C3%A2sij%C4%91o
MediaWiki 1.48.0-wmf.3
first-letter
Media
Tooimah
Savâstâllâm
Kevttee
Savâstâllâm kevttest
Wikipedia
Savâstâllâm Wikipedia
Tiätuvuárkká
Savâstâllâm tiätuvuárhást
Systeemviestâ
Savâstâllâm systeemviestâst
Myenster
Savâstâllâm myensterist
Raavâ
Savâstâllâm ravvust
Luokka
Savâstâllâm luokkaast
TimedText
TimedText talk
Mooduul
Savâstâllâm modulist
Event
Event talk
Salla
0
763
161534
159956
2026-11-05T05:00:41Z
InternetArchiveBot
952
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
161534
wikitext
text/x-wiki
{{Käldeeh váiluh}}
{{Suomâ kieldâ
| nommâ = Salla
| kove = Salla church 2016 03.JPG
| kove-čielgiittâs = Salla kirkko
| vaakun = Salla.vaakuna.svg
| kárttá_suomâ = Salla sijainti Suomi.svg
| staatâ = [[Suomâ]]
| eennâmkodde = [[Laapi eennâmkodde|Lappi]]
| vijđodâh = 5 872,39<ref name="maanmittauslaitos30342"/>
| eennâm = 5 729,75
| eennâm_% = 97,6
| sisčääci = 142,64
| sisčääci_% = 2,4
| merâčääci =
| merâčääci_% =
| ässeeloho = 3 285<ref name="kuntienavainluvut">{{Nettikäldee|čujottâs=https://stat.fi/tup/alue/kuntienavainluvut.html#?active1=SSS&active2=732&year=2025|nommâ=Kuntien avainluvut|tahhee=|almostittem=stat.fi|čujottum=2025-05-20|ietf-kielâkoodi=fi|arkkâdâh=https://web.archive.org/web/20250530182640/https://stat.fi/tup/alue/kuntienavainluvut.html#?active1=SSS&active2=732&year=2025|vyerkkejum=2025-05-30}}</ref>
| ässeeloho_ihe = 2024
| ässeesaahâdvuotâ = 0,57
| ässeesaahâdvuotâ_ihe = 2024
| eenikielâ = 31.12.2019<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://pxnet2.stat.fi/PXWeb/pxweb/fi/StatFin/StatFin__vrm__vaerak/statfin_vaerak_pxt_11rm.px/|nommâ=Kieli sukupuolen mukaan kunnittain, 1990–2019|almostittem=web.archive.org|äigimuddo=2020-09-16|čujottum=2025-05-20|ietf-kielâkoodi=fi|arkkâdâh=https://web.archive.org/web/20200916222133/https://pxnet2.stat.fi/PXWeb/pxweb/fi/StatFin/StatFin__vrm__vaerak/statfin_vaerak_pxt_11rm.px/|vyerkkejum=2020-09-16}}</ref>
| suomâkielâ = 97,7
| ruotâkielâ = 0,0
| sämikielah = 0,0
| eres kielah = 2,3
}}
'''Salla''' lii kieldâ [[Suomâ]]st, [[Laapi eennâmkodde]]est. Ive 2024 Sallast ääsih 3 285 olmožid,<ref name="kuntienavainluvut"/> já ton vijđodâh lii 5 872,39 km², mast 142,64 km² lii čääci.<ref name="maanmittauslaitos30342">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.maanmittauslaitos.fi/media/30342/download|nommâ=Suomen pinta-ala kunnittain 1.1.2025|čujottum=17.5.2025|ietf-kielâkoodi=fi}}</ref> Salla naaburkieldah láá [[Kiemâjävri]], [[Kuáccám]], [[Pelkosnjargâ]], [[Posio]] já [[Suovâkuoškâ]].
Salla vuáđudui ive [[1857]].<ref>{{Kirjekäldee|Tahhee=Nenonen, Kaisu-Maija & Teerijoki, Ilkka|Nommâ=Historian suursanakirja|Ihe=1998|Sijđo=448|Almostittee=WSOY|Isbn=951-0-22044-2}}</ref>
==Historjá==
===Toovláš Salla===
Salla jieŋâjävri šoodâi rusomáin moonnâm jieŋâääigi maŋa suulân 10 500 ihheed tassaaš. Vuossâmuuh ulmuuh pottii kuávlun talle. Ovdâhistorjálâš aassâm čokkâšui jaavrij já juuvâi riddoid. Puárásumos tobdos aassâmsaje lii Kenttälampi alda, já tot lii 7 000 ihheed puáris.<ref name="sallanhistoria">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.luontoon.fi/fi/artikkelit/sallan-kansallispuiston-ja-lahialueen-historia|nommâ=Sallan kansallispuiston ja lähialueen historia|almostittem=www.luontoon.fi|čujottum=2025-05-18|ietf-kielâkoodi=fi}}</ref>
===Kyelijäävri sämmiliih===
[[Tiätuvuárkká:Lapinmaat.png|thumb|left|Kiemâ lappieennâm já ton sämisiijdah (fiskâdin merkkejum)]]
1400-lovo loopâst Kiemâ lappieennâm šoodâi uássin Ruotâ kunâgâskode. Tot lâi ohtâ kunâgâskodde kuuđáin lappienâmijn ({{k-sv|lappmark}}). Eres lappieennâmeh lijjii Tuárnus lappieennâm, Juulev lappieennâm, Pittáám lappieennâm, Ume ađai Lycksele lappieennâm já Ångermanland ađai Åsele lappieennâm. Kiemâ lappienâmist lijjii käävci sämisijdâd (lappby, lapinkylä): [[Aanaar]], Kiemâkylá (táálááš [[Suovâkuoškâ]]), Kitka (táálááš [[Posio]]), [[Kittâl]], Salla, Maanselkä (táálááš [[Kuáccám]]), [[Suáđigil]] já Suobbâd.
Kyelijäävrisämmilij tehálumos iäláttâssân lijjii koddepivdo, maijuupivdo já kuálástem. Meid čevđiellei ja luudij pivdem já ovdâmerkkân muorjim lijjii teháliih. [[Puásui]] lâi hokâttâssân koddepiivdost já tiäđust-uv vuájánin. Sämmiliih čokkânii meid Kyelijäävrist tälvisiijdâin, kost ovdâmerkkân kerivâššui. Ohtâ tälvisijdâ lâi Peterinselkäst, tááláá [[Ruoššâ|Ruošâst]].<ref name="sallanhistoria"/>
Meid vuossâmuuh Birka-almaah, kärjilliih já paapah juttii viärutmin já jurgâlitmin tälvisiijdâin. Tääl oinui-uv Kyelijäävri sijdâ jo Ruotâ já Ruošâ viäruluvâttâlmijn. Kyevtkiärdág viäruttâs jotkui 1800-lovo räi.
1600-lovvoost Kyelijäävrist lijjii 9 sämisuuhâd: Saija tâi Saijets, Tenno, Kuhmitsa, Kallunki, Peuna, Miulus, Korja, Hari já Jönsö tâi Juntsa. Stuorrâ uási tááláin kyelijávrálijn láá tai suuvâi maajeeldpuátteeh.
===1700-lovvoost 1900-lohon===
1700-lovo áálgust vuossâmuuh syemmiliih värrejii Kyelijáávrán. Uđâsässeeh puohtii mieldis šiiveettuálu já eennâmviljâlem. Uđâsässei meeri lâi aalgâst ucce. Kuuloold sämmiliih algâttii meid uccâ eennâmviljâlem, veik eennâmtielhuuh lijjii kiähnuh já šoddâmpaje uánihâš.
Sämmilij já syemmilij koskâsiih näimilitoh šoddii táválubbon 1750-lovvoost. Sämmiliih merkkejuvvojii syemmilâžžân, ko lappiviäru nubástui tááluviärrun 1760-lovvoost. Siämmást paapah hálbášii sämikielâ já irâttii meddâlistiđ tom. Uđâsässei meeri lasanij kuuloold.
1800-lovvoost syemmilij meeri šoodâi čuuvtij. Sämikielâ aalgij maŋasmoonnâđ já [[suomâkielâ]] pajanii ohtsâškode váldukiellân. Nuuvttii kuopiolâš Apu-Piplia-Seura vuolgâttij Kyelijáávrán 40 rámáttid 10.2.1854. Ton lasseen pappâ já sämikulttuur totkee Jacob Fellman eelij Kyelijäävrist já muštâlij, et veik eenâb suomâstui, te meid sámástui vijđáht. Kyelijäävri sämikielâ aldemuuh kielâsuhâliih láá eres Kiemâsäämi hyelkkikielah, [[anarâškielâ]] já [[nuorttâlâškielâ]], eromâšávt Nuorttijäävri kuávlukielâ.
Nelgiäigi, mii aalgij jo 1808 já lâi váiváámus 1810–1813, hitodij uđâsässei puáttim, mut tot lâi koorâs meid sämmiláid – maaŋgah siijdah kuárusmii ollásávt. Äŋgirumos ääigih koččojii čiččâm vyeligis ihheen.
[[Tiätuvuárkká:Salla aluemuutokset.svg|thumb|Kárttá Salla kuávlunubástusâin]]
Savotteh kessii eenâb uđâsässeid Kyelijáávrán 1850-lovo maŋa, já kieldâ ässeeloho lassaanškuođij. Kodde- já maijuunäälih kiäppánii lijgepiivdost. Vuossâmuš škoovlâ huksejui Kyelijáávrán 1890-lovvoost, já maađij [[Kiemâjävri|Kiemâjäävrist]] Kyelijáávrán valmâštui ive 1903.
Majemuuh kyelijävrikielâ sárnooh jammii 1900-lovo aalgâst.
[[Siskáldâssuáti]] lâi Sallast iänáážin rávhálâš, veik ruopsâdeh áijojii rääji nuorttiibel. Suomâ nuorttârääji lâi liävuttem 1920 räi, ko [[Sovjetlitto]] já Suomâ soppii [[Tarto ráávhusopâmuš]]. Salla nuorttârääjist lijjii stuimeest syemmiliih räjivaavtah já kommunistliih "Muurmanni legioona", kiäh lijjii syemmiliih já kyelijávráliih kommunisteh, kooskâst. Nuuvttii-uv tábáhtui Sallast já Suovâkuoškâst "Läskikapina" ađai Pyeidistuime. Ruopsisupseer Jahvetti Moilanen jođettij ruopsisjuávhu Värriö saavootsajan já huccâlij pargoalmaid stuuimán. Kihheen ij jáámmám, mut stuimejuávkku rievvij irâttâsâi kassaid ko mađhâšij Ruošân Kyelijäävri čoođâ.
==Eennâmtieđâ==
Kieldâ koskâčuákkipäikki lii Salla kirkkosijdâ. Stuárráámuuh siijdah láá Kursu, Salmivaara já Saija. Kelloselkäst lii almugijkoskâsâš rääjirastaldittemsaje.<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.salla.fi/info/sallan-kansainvalinen-rajanylityspaikka/|nommâ=Sallan kansainvälinen rajanylityspaikka|tahhee=|almostittem=|čujottum=2025-05-21|ietf-kielâkoodi=fi-FI}}</ref> Salla lii tobdos maađhâšmist, mut meid ollâ pargottesvuođâst. Sallatuoddâr mađhâšemkuávdáš já Salla Wilderness Park (oovdiš Poropuisto teikkâ Puásuimuorâstâh) sehe Salla, Oulanka já uási Värrio aalmuglâšmeecijn láá meid Sallast. Väldikodálâš UKK-vandârdemkiäinu jotá meid Salla peht. Tuntsa meccikuávlu lii Tave-Sallast.
Stuárráámus uási Sallast kulá [[Kiemâjuuhâ|Kiemâjuuvâ]] čäcikuávlun, eereeb Tuntsajuuhâ já Oulankajuuhâ, moh kolgeh [[Vielgismeerâ]]n.
Sallast láá ennuv tuoddâreh. Merhâšitteemuuh tain láá Joutsituodâr (537 m), Karhutuodâr (518 m, tolebáá Kuopsitunturi), Nuorttituodâr (482 m), Värriötuoddâreh, Vuotostuodâr (452 m), Sorsatuodâr (628 m) já Sallatuoddâreh (2012 räi Pyhätuoddâreh).
==Viehâdâh==
===Ässeeloho===
{{Stuálppudiagram
|title = Salla ässeeloho iivij 1980–2020
|titlebar= #DDD
|width = 600px
|barwidth= 500px
|left1 = Ihe
|right1 = Ässeeh
|bars =
{{bar pixel|1980|#0099FF|480||7 256}}
{{bar pixel|1985|#0099FF|455||6 875}}
{{bar pixel|1990|#0099FF|415||6 269}}
{{bar pixel|1995|#0099FF|384||5 812}}
{{bar pixel|2000|#0099FF|340||5 142}}
{{bar pixel|2005|#0099FF|302||4 571}}
{{bar pixel|2010|#0099FF|275||4 162}}
{{bar pixel|2015|#0099FF|247||3 727}}
{{bar pixel|2020|#0099FF|228||3 398}}
|caption = Käldee: Suomâ statistiikkuávdáš
}}
==Siijdah==
Aatsinki, Aholanvaara, Ahvenselkä, Hautajärvi, Hietajärvi, Hirvasvaara, Isohalme, Kallunki, Kelloselkä, Kotala, Koutelo, Salla markkân, Mälävaara, Kursu, Käsmä, Naruska, Niemelä, Oulanka, Onkamo, Pahkakumpu, Paloperä, Saija, Salmivaara, Selkälä, Tuohikylä, Vallovaara, Varvikko já Vittikko.
===1940-lovvoost luovâttum siijdah===
Alakurtti, Korja, Kuolajärvi, Lampela, Sallansuu, Sovajärvi, Tuutijärvi, Vuorijärvi, Vuosnajärvi já Yläkurtti.
==Palvâlusah==
===Tile ive 2025===
[[Tiätuvuárkká:Keloravintola restaurant in Salla, Lapland, Finland, 2021 September.jpg|thumb|Keloravintola]]
Kieldâst lii škovlâkuávdás, kost láá vuáđuškovlâ já luvâttâh.<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.salla.fi/palvelut/sivistys-ja-koulutuspalvelut/perusopetus/|nommâ=Perusopetus|tahhee=|almostittem=|čujottum=2025-05-21|ietf-kielâkoodi=fi-FI}}</ref><ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.salla.fi/palvelut/sivistys-ja-koulutuspalvelut/lukio/|nommâ=Lukio|tahhee=|almostittem=|čujottum=2025-05-21|ietf-kielâkoodi=fi-FI}}</ref> Luvâttuvvâst láá lamaš uáppeeh meiddei [[Ruoššâ|Ruošâst]].<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://yle.fi/a/3-9278904|nommâ=Venäläiset oppilaat pelastavat Sallan lukion|almostittem=Yle Uutiset|äigimuddo=2016-11-09|čujottum=2025-05-21|ietf-kielâkoodi=fi}}</ref>
Salla tiervâsvuotâkuávdáš lii áávus argâpeeivij. Seŋgâuásádâh kiddejui ive 2024.<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://lapha.fi/etusivu|nommâ=Lapin hyvinvointialue|almostittem=|čujottum=2025-05-21|ietf-kielâkoodi=fi-FI|arkkâdâh=https://web.archive.org/web/20250523015311/https://lapha.fi/etusivu|vyerkkejum=2025-05-23}}</ref>
Sallast láá meid Suáti- já uđđâsisthuksimääigi museo, taaiđâsaje Lyylin Salonki, raavâdviäsu Akkavaara, kiinálâš raavâdviäsu Hunan Finnchn sehe S- já K-kävppi. Kirkkosiijdâst láá meid kirkko já paŋkki, kirjerááju, ryevdikävppi, kamuvkävppi (já postâ) Save Salla Senter, mast uárnejuvvojeh tábáhtumeh.
Sallatuoddâr čuoigâmkuávdáást láá raavâdviäsuh Keloravintola, Kiela já Kielast lii meid baari Papana pupi.
==Fáádást eres soojijn==
{{Commonscat-raddalâs}}
==Käldeeh==
{{Käldeeh|sárgáttuvah}}
{{Laapi eennâmkode kieldah}}
[[Luokka:Salla|*]]
25j5gaohr3cvx22xtgtbi8tg6j525wc
Ummeesämikielâ
0
1822
161539
160188
2026-11-05T05:41:50Z
InternetArchiveBot
952
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
161539
wikitext
text/x-wiki
{{Kielâ
| nommâ = Ummeesämikielâ
| kárttá = Sami languages large.png
| kovetekstâ = 2. Ummeesämikielâ
| kovestuárudâh = kove stuárudâh.px (fastâ 275.px)
| jieijâs = ubmejesámiengiälla
| eres =
| kuávlu = {{Lippu|Ruotâ}}<br>{{Lippu|Taažâ}}
| äigidem =
| vir =
| meeri = 20
| saje = ij 100 stuárrámuu juávhust
| abc = läättinkielâliih
| tipšom =
| kodde = [[uuraallâš kielah]]
| juávkku = [[sämikielah]]
| iso1 =
| iso2 =
| iso3 = sju
| glotto = umes1235
}}
'''Ummeesämikielâ''' ({{k-sju|ubmejesámiengiälla}}) lii [[sämikielâ]].
==Kirjekielâ==
Ive [[1999]] [[Sämitigge (Ruotâ)|Ruotâ Sämitigge]] iävtuttij virgálii čäällimvyevi ummeesämikielân já uđđâivemáánust [[2000]] iävtuttâs Sämitigge oovdânpuovtij taam [[Ovtâstum aalmugeh|Ovtâstum aalmugáid]].<ref>''[http://unstats.un.org/unsd/geoinfo/ungegn/docs/20th-gegn-docs/20th_gegn_WP66.pdf Standardization in Multilingual Areas - The Saami languages in Norden United Nations Group of Experts on Geographical Names, Working Paper No. 66, Item 16]'' of the Provisional Agenda: Standardization in Multilingual Areas. The Saami Languages in Norden, Twentieth Session, New York 17–28 January 2000: Ovtâstum aalmugeh. Čujottum 25.6.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> [[Säämi parlamentaarlâš rääđi]] asâttem pargojuávkku tuhhiittij ummeesämikielâ čäällimvyevi 6.4.2016.<ref>https://sverigesradio.se/sida/artikel.aspx?programid=2327&artikel=6405269 <small>(orjâlâškielân)</small></ref>
=== Ummeesämikielâ pustaveh ===
{| style="font-family:Arial Unicode MS; font-size:1.4em; border-color:#000000; border-width:1px; border-style:solid; border-collapse:collapse; background-color:#F8F8EF"
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | А а
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Á á
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | B b
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | D d
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Đ đ
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | E e
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | F f
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | G g
|-
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | H h
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | I i
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ï ï
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | J j
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | K k
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | L l
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | M m
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | N n
|-
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ŋ ŋ
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | O o
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | P p
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | R r
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | S s
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | T t
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ŧ ŧ
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | U u
|-
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ü ü
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | V v
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Y y
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Å å
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ä ä
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ö ö
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" |
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" |
|}
==Numereh==
1 = akte<br>
2 = guökte<br>
3 = gulbme<br>
4 = nilje<br>
5 = vijhte<br>
6 = guvhte<br>
7 = tjijtje<br>
8 = gaktse<br>
9 = åktse
10 = lúhke
11 = lúhke jah ákte<br>
12 = lúhke jah guökte<br>
13 = lúhke jah gulbme
20 = guökte lúhkeh<br>
21 = guökte lúhkeh ákte<br>
22 = guökte lúhkeh guökte
30 = gulbme lúhkeh<br>
31 = gulbme lúhkeh ákte<br>
32 = gulbme lúhkeh guökte
40 = nilje lúhkeh<br>
50 = vijhte lúhkeh<br>
60 = guvhte lúhkeh<br>
70 = tjijtje lúhkeh<br>
80 = gakste lúhkeh<br>
90 = åktse lúhkeh
100 = tjúöhte<br>
200 = guökte tjúöhte<br>
300 = gulbme tjúöhte
1 000 = tuvsan<ref>[https://web.archive.org/web/20211125010128/https://forum.unilang.org/viewtopic.php?t=53759 Ume Saami (ubmejensámien giella)] UniLang Language Community. Čujottum 25.11.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref>
==Kielâčááitus==
''Båtsuoj-bieŋjuv galggá báddie-gietjiesna álggiet lieratit. De tjuavrrá jiehtja viegadit ráddiesta ráddáje jah nav ájaj livva-sijiesna, guh jiehtják súhph. Die galggá daina báddie-bieŋjijne viegadit bijrra ieluon, nav júhtie biegŋja galggá vuöjdniet gúktie almatjh gelggh dahkat. Lierruo-biegŋja daggár bälij vánatallá ieluon bijrra ja ij akttak bijgŋuolissa luöjtieh. Die måddie bálliena daggár biegŋja, juhka ij leäh ållást lieratuvvama, die butsijda válldá ja dulvada. De daggár bälij tjuavrrá suv báddáje válldiet jah slåvvat.''
== Liiŋkah ==
* [https://glottolog.org/resource/languoid/id/umes1235 Glottolog]
== Kirjálâšvuotâ ==
* Larsson, Lars-Gunnar 2012: Grenzen und Gruppierungen im Umesamischen. 198 s. Wiesbaden: Harrassowitz Verlag. (''Veröffentlichungen der Societas Uralo-Altaica'' 83.) ISBN 978-3-447-06816-7.
* Salminen, Tapani 2007: Endangered languages in Europe. I: Matthias Brenzinger (red.) ''Language diversity endangered'' Trends in Linguistics: Studies and Monographs 181; Berlin & New York: Mouton de Gruyter. 205–232.
* Schlachter, Wolfgang 1958: Lexica Societatis Fenno-Ugricae XIV. 1958. XIX + 294 p. Wolfgang Schlachter, Wörterbuch des Waldlappendialektes von Malå und Texte zur Ethnographie.
* [[Florian Siegl|Siegl, Florian]] 2017 "Ume Saami: The forgotten language" i: 'Études finno-ougriennes'' 48. DOI 10.4000/efo.7106.
* [[Florian Siegl|Siegl, Florian]] 2017 "Tryggve Sköld och umesamiskan: intryck från en oavslutad språkdokumentation" i: ''Norsk Lingvistisk Tidsskrift'' 35. 252–290.
== Fáádást eres soojijn ==
{{Commonscat-raddalâs}}
{{incubator|koodi=sju|kielâ=Ummeesämikielâlâš}}
==Käldeeh==
{{Käldeeh}}
{{Uuraallâš kielah}}
[[Luokka:Ovtâskâs kielah]]
[[Luokka:Ummeesämikielâ|*]]
mscak1jb5nnsdiodf0jr6ukf61de66q
Jaapaan-palhâšume
0
4314
161530
147038
2026-11-05T03:06:46Z
InternetArchiveBot
952
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
161530
wikitext
text/x-wiki
[[Tiätuvuárkká:Japan Prize logo.svg|thumb|right|200px|Jaapaan-palhâšume logo]]
'''Jaapaan-palhâšume''' ({{k-ja|日本国際賞}} ''Nihon-kokusai-shō'' ađai ''Jaapaan almugijkoskâsâš palhâšume'') lii tieđâ- já tekniikpalhâšume, mon [[Jaapaan tieđâ- já teknologiaruttârááju]] lii juáhám jyehi ive cuáŋuimáánu [[1985]] rääjist.<ref name="jp"/> Palhâšume mieđettuvvoo ulmuid, kiäh láá merhâšitteht išedâm tiettuu já tekniik ovdedem sehe maailm tiervâsvuođâ já pyereestvaijeem ovdedem. Palhâšume stuárudâh lii 50 miljovn [[Jaapaan jeni|jeni]]d.<ref name="jp">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.japanprize.jp/prize_history.html#history | Nommâ = Japan Prize | Čujottum = 11.12.2020 | Kielâ = {{ja}} | arkkâdâh = https://web.archive.org/web/20200927015726/https://www.japanprize.jp/prize_history.html#history | vyerkkejum = 2020-09-27 }}</ref>
==Käldeeh==
{{Käldeeh}}
[[Luokka:Ive 1985 vuáđudum palhâšumeh]]
[[Luokka:Jaapaan]]
[[Luokka:Tieđâ- já tekniikpalhâšumeh]]
gztmlhwyktzlmgvcrp40iufueeo1geb
Sáárá-Máárjá Salonen
0
10265
161538
151055
2026-11-05T05:24:22Z
InternetArchiveBot
952
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
161538
wikitext
text/x-wiki
'''Sáárá-Máárjá Salonen''' lii muusiktoimâtteije. Suu fáddán lii algâaalmugij muusik. Sun lii porgâm kulmâ ive muusiktoimâtteijen, já sunjin lii tehálâš čuojâttiđ jyehi vuolgâttâsâst algâaalmug muusik.<ref name="yle.fi">[https://yle.fi/uutiset/osasto/sapmi/saara-maarja_salonen_artikkal_lii_iavtukkassan_ive_pyeremus_muusikjournalistlas_pargon/12078876 Sáárá-Máárjá Salonen artikkâl lii iävtukkâssân ive pyeremus muusikjournalistlâš pargon] Yle Säämi. Čujottum 3.9.2021</ref>
==Pargo==
Sáárá-Máárjá Salonen lii čáállám artikkâl mii lii tääl iävtukkâssân ive pyeremus muusikjournalistlâš pargon.<ref>[https://web.archive.org/web/20210903110753/https://imja.reeperbahnfestival.com/en/shortlist-2021 The Year's Best Work of Music Journalism] INTERNATIONAL MUSIC JOURNALISM AWARD. Čujottum 3.9.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> Sun lii artikkâlstis sahhiittâllâm [[Aqqalu Berthelsen]] já [[Ailu Valle]] tast, et maggaar lii porgâđ muusik algâaalmug aašijn já sämikielân. Sun čaalij artikkâl jo nelji ive tassaaš, mutâ sun ij lamaš almostittám tom kosten.<ref name="yle.fi"/> [[Reeperbahn-festivaal]] pištá kulmâ peeivi, já palhâšumij adelem lasseen tobbeen láá ohjelmist meid konserteh. Festivaal uárnejuvvoo [[Saksa]]ast.<ref name="yle.fi"/>
==Käldeeh==
{{Käldeeh}}
[[Luokka:Sämmiliih musikkáreh|Salonen]]
[[Luokka:Sämmiliih toimâtteijeeh|Salonen]]
1u3l6ugat3gybd2zd1uviqycbscsmsd
Seksitaavdah
0
11205
161536
157675
2026-11-05T05:09:55Z
InternetArchiveBot
952
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
161536
wikitext
text/x-wiki
[[Tiätuvuárkká:ChlamydiaTrachomatisEinschlusskörperchen.jpg|thumb|Klamydiabaktereh]]
[[Tiätuvuárkká: Gram-stain of gonorrhoea.jpg|thumb|Tippurbaktereh]]
[[Tiätuvuárkká:Hepatitis A virus 01.jpg|thumb|Vuoivâskuddum A -virus]]
'''Seksitaavdah''' láá bakterij teikkâ virusij tovâttem puácuvuođah.<ref name="nuor.fi">[https://nuor.fi/wp-content/uploads/2019/10/inarinsaame-seksuaalisuuden-sanakirjafinal28102019final-anar.pdf Seksuaalvuođâ sänikirje anarâškielân]. Nuorâirääđi. Čujottum 27.10.2021</ref>
==Taavdah==
Bakterij tovâttem seksitaavdah láá ovdâmerkkân [[klamydia]], [[kuppá]] (teikâ syfilis) já [[tippur]] (teikâ gonorrea). Virusij tovâttem seksitaavdah vuod láá ovdâmerkkân [[HIV]] (AIDS), [[vuoivâskuddum]], [[genitalherpes]] já [[kondylooma]].
Seksitaavdâin tuše genitalherpes já kondylooma kávnojeh eromâšávt tavdâmeerhâi vuáđuld. Eres seksitaavdah totkojeh seksitavdâtestâiguin. Seksitaavdah láá maŋgii tavdâmerhâttemeh, já nuuvtpa tavdâmeerhâid ij kannat vuordâččiđ, jis lii lamaš seksi kondomttáá tâi njälmiseksisyejettáá.<ref name="teestah-listaus">[https://nuor.fi/is/teestah-listaus/ Seksualvuotâ já ulmui koskâvuođah]. Nuorâirääđi. Čujottum 27.10.2021</ref>
==Njuámmum==
Seksitaavdah pyehtih njuámmuđ suoijiimettumes seeksist, jis toh láá jo ovdeláá oovtâ uásipiälán njuámmum.<ref name="nuor.fi"/>
Seksitaavdah pyehtih njuámmuđ meid [[njälmiseksi|njälmiseeksist]], mast ij lah kiävtust kondom tâi njälmiseksisyeji. [[Njälmiseksi]] uáivild tom, et njuálu tâi njama suhâorgaanijd. Seksitaavdah njuámuh njälmiseeksist kondomttáá tâi njälmiseksisyejettáá tâi iämádâh- já aanaaloonâšmist, jis kiävtust ij lah kondom.<ref name="teestah-listaus"/>
Seksitaavdah iä njuámu cummâlušmist tâi kieđáin njavhâdijn.
Seksitaavdâin puáhtá suojâliđ jieijâs nuuvt et kiävttá kondom teikkâ njälmiseksisyeje.<ref name="nuor.fi"/> Seksitaavdâid puáhtá estiđ kevttimáin kondom já njulčásmittemvuoidâs iämádâh- já aanaalonâččem ääigi sehe kondom tâi njälmiseksisyeje njälmiseeksi ääigi.<ref name="teestah-listaus"/>
Seksitaavdah njuámuh táválávt ulmust, kote ij jieškin tieđe, et sust lii tavdâ.<ref name="teestah-listaus"/>
==Teestah==
Seksitavdâtestáid kannat moonnâđ ain, jis lii lamaš suoijiimettumes seksi uđđâ tâi vieres kuoimijn. Lii tehálâš tiettiđ jieijâs seksitavdâtile, vâi finnee táárbu mield olmâ tipšo, ige tieđehánnáá njuámut taavdâ ovdâskulij.
Seksitavdâtestáid puáhtá moonnâđ jieijâs tiervâsvuotâkuávdážân, suhâpelitaavdâi poliklinikan tâi škovlâ- já uáppeetiervâsvuotâtiipšon. Seksitaavdâi testam lii täin soojijn mávsuttem.<ref name="teestah-listaus"/>
[[Seksuaalvuođâ sänikirje]] mield seksitavdâtestâ uáivild ovdâmerkkân kužžâ- já vorrâčáittus já ton tutkâm laboratoriost seksitaavdâi väärild. Teestah tahhojeh tiervâsvuotâsajattuvâin, suhâpelitaavdâi poliklinikijn já priivaat tuáhtársajattuvâin. Motomijn tiilijn meiddei pääihist testam lii máhđulâš.<ref name="nuor.fi"/>
==Fáádást eres soojijn==
{{Commonscat}}
* [https://nuor.fi/is/wp_quiz/maid-tun-tiadah-seksitaavdain/ Maid tun tiäđáh seksitaavdâin?] (nuor.fi)
* [https://web.archive.org/web/20260417121200/https://lapha.fi/smn/seksitaavdah Seksitaavdâi testimist Lapha-siijđoin]
* [https://www.yths.fi/terveystieto/terveystietopankki/?search=seksitaudit Tiäđuh seksitaavdâin] <small>(suomâkielân)</small>
* [https://hivpoint.fi/tietoa-hivista/ Tiäđuh HIVist já AIDSist] <small>(suomâkielân)</small>
==Käldeeh==
{{Käldeeh}}
[[Luokka: Seksitaavdah|*]]
ry01k2lczoeo1kv8pae9nyvhysoetz8
Kevttee:Yupik/Matematiikteermah
2
12249
161517
137239
2026-11-04T17:58:44Z
Yupik
23
161517
wikitext
text/x-wiki
{| align="center" class="wikitable sortable"
|-
! suomâkielân !! anarâškielân
|-
| [[:fi:kardinaaliluku]]
| [[kardinaalloho]]
|-
| [[:fi:järjestysluku]]
| [[oornigloho]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:oornigloho]
|-
| [[:fi:luonnollinen luku]]
| [[luándulâš loho]]
|-
| [[:fi:kokonaisluku]]
| [[olesloho]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:olesloho]
|-
| [[:fi:murtoluku]]
| [[cuovkkâloho]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:cuovkk%C3%A2loho]
|-
| [[:fi:yksikkömurtoluku]]
| [[ohtâdâhcuovkkâloho]]
|-
| [[:fi:sekaluku]]
| [[siäháloho]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:si%C3%A4h%C3%A1loho]
|-
| [[:fi:osoittaja]]
| [[čujotteijee]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:%C4%8Dujotteijee]
|-
| [[:fi:nimittäjä]]
| [[nomâtteijee]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:nom%C3%A2tteijee]
|-
| [[:fi:rationaaliluku]]
| [[rationaalloho]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:rationaalloho]
|-
| [[:fi:irrationaaliluku]]
| [[irrationaalloho]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:irrationaalloho]
|-
| [[:fi:reaaliluku]]
| [[reaalloho]]
|-
| [[:fi:kompleksiluku]]
| [[kompleksloho]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:kompleksloho]
|-
| [[:fi:vastaluku]]
| [[vyestiloho]]
|-
| [[:fi:kanta]]
| [[maadâ]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Luonddudie%C4%91a_ja_matematihkka:kanta]
|-
| [[:fi:kantaluku]]
| [[maadâloho]]
|-
| [[:fi:desimaaliluku]]
| [[desimaalloho]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:desimaalloho]
|-
| [[:fi:heksadesimaaliluku]]
| [[heksadesimaalloho]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:heksadesimaalloho]
|-
| [[:fi:alkuluku]]
| [[algâloho]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:alg%C3%A2loho]
|-
| [[:fi:kertoma-alkuluku]]
| [[kiärdusalgâloho]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Luonddudie%C4%91a_ja_matematihkka:kertoma]+[https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:alg%C3%A2loho], ?[[faktoriaallâš algâloho]]
|-
| [[:fi:kertoma]]
| [[kiärdus]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Luonddudie%C4%91a_ja_matematihkka:kertoma]
|-
| [[:fi:alkulukupari]]/[[:fi:alkulukukaksoset]]
| [[algâlohopaarâ]]/[[algâlohojyemehááh]]
|-
| [[:fi:alkulukuserkku]]
| [[algâlohoveerdi]]
|-
| [[:fi:kolmioluku]]
| [[kulmâhâšloho]]
|-
| [[:fi:kymmenluku]]
| [[loveloho]]
|-
| [[:fi:käänteisluku]]
| [[ruáptuloho]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:ru%C3%A1ptuloho]
|-
| [[:fi:parillinen luku]]
| [[parâlâš loho]]
|-
| [[:fi:pariton luku]]
| [[parâttes loho]]
|-
| [[:fi:lukusana]]
| [[lohosääni]]
|-
| [[:fi:lukusuora]]
| [[lohonjuálgus]]
|-
| [[:fi:lukujono]]
| [[lohokuálus]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:lohoku%C3%A1lus]
|-
| [[:fi:itseisarvo]]
| [[jiešárvu]]
|-
| [[:fi:likiarvo]]
| [[aldaárvu]]
|-
| [[:fi:tekijä]]
| [[tahhee]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Luonddudie%C4%91a_ja_matematihkka:Matematiik_275]
|-
| [[:fi:alkutekijä]]
| [[algâtahhee]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Luonddudie%C4%91a_ja_matematihkka:alg%C3%A2tahhee]
|-
| [[:fi:yhteinen tekijä]]
| [[ohtâsâš tahhee]]
|-
| [[:fi:suurin yhteinen tekijä]]
| [[stuárráámus ohtâsâš tahhee]]
|-
| [[:fi:pienin yhteinen jaettava]]
| [[ucemus ohtâsâš tahhee]]
|-
| [[:fi:laskutoimitus]]
| [[rekinistemtoimâttâs]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:rekinistemtoim%C3%A2tt%C3%A2s]
|-
| [[:fi:yhteenlasku]]
| [[oohtânrekinistem]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:ooht%C3%A2nreknistem]
|-
| [[:fi:summa]]
| [[]]
|-
| [[:fi:vähennyslasku]]
| [[kepidemrekinistem]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:kepidemrekinistem]
|-
| [[:fi:erotus]]
| [[iäruttâs]]
|-
| [[:fi:kertolasku]]
| [[kiärdumrekinistem]]
|-
| [[:fi:tulo]]
| [[puátu]]
|-
| [[:fi:kertotaulu]]
| [[kiärdumtavlu]]
|-
| [[:fi:jakolasku]]
| [[jyehimrekinistem]]
|-
| [[:fi:allekkainlasku]]
| [[vuáláluvâirekinistem]]
|-
| [[:fi:sieventäminen]]
| [[fijnásmittem]]
|-
| [[:fi:pyöristäminen]]
| [[jurbim]]
|-
| [[:fi:laventaminen]]
| [[vijđedem]]
|-
| [[:fi:laventaja]]
| [[vijđedeijee]]
|-
| lavennetaan
| vijđeduvvoo
|-
| [[:fi:supistaminen]]
| [[paskodem]]
|-
| [[:fi:supistaja]]
| [[paskodeijee]]
|-
| supistetaan
| paskoduvvoo
|-
| [[:fi:lauseke]]
| [[ciälhus]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:ci%C3%A4lhus]
|-
| [[:fi:muuttuja]]
| [[muttojeijee]]
|-
| [[:fi:termi]]
| [[termâ]]
|-
| [[:fi:polynomi]]
| [[polynomi]]
|-
| [[:fi:mononomi]]
| [[mononomi]]
|-
| [[:fi:binomi]]
| [[binomi]]
|-
| [[:fi:trinomi]]
| [[trinomi]]
|-
| [[:fi:yhtälö]]
| [[ovtâldâh]]
|-
| [[:fi:ensimmäisen asteen yhtälö]]
| [[vuossâmuu tääsi ovtâldâh]]
|-
| [[:fi:epäyhtälö]]
| [[epiovtâldâh]]
|-
| [[:fi:kerroin]]
| [[kiärdoo]]
|-
| [[:fi:neliöjuuri]]
| [[neljihâšruotâs]]
|-
| [[:fi:potenssi]]
| [[pooteens]]
|-
| [[:fi:eksponentti]]
| [[eksponent]]
|-
| [[:fi:vektori]]
| [[vektor]]
|-
| [[:fi:logaritmi]]
| [[logaritm]]
|-
| [[:fi:funktio]]
| [[funktio]]
|-
| [[:fi:prosentti]]
| [[prosent]]/[[prooseent]]
|-
| [[:fi:aksiooma]]
| [[aksiooma]]/[[aksioom]]/[[aksiom]]
|-
| [[:fi:alkio]]
| [[algâ]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:alg%C3%A2]
|-
| [[:fi:joukko]]
| [[juávkku]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:ju%C3%A1vkku]
|-
| [[:fi:järjestetty joukko]]
| [[uárnejum juávkku]]
|-
| [[:fi:osajoukko]]
| [[uásijuávkku]]
|-
| [[:fi:lukujoukko]]
| [[lohojuávkku]]
|-
| [[:fi:operandi]]
| [[operand]]
|-
| [[:fi:suljettu väli]]
| [[toppum koskâ]]
|-
| [[:fi:avoin väli]]
| [[ávus koskâ]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:%C3%A1vus_kosk%C3%A2]
|-
| [[:fi:puoliavoin väli]]
| [[peliávus koskâ]]
|-
| ###[[:fi:kolmio]]
| [[kulmâhâš]]
|-
| [[:fi:tasasivuinen kolmio]]
| ?[[täsisijđosâš kulmâhâš]]
|-
| [[:fi:tasakylkinen kolmio]]
| ?[[täsierttisâš kulmâhâš]]
|-
| [[:fi:tylppäkulmainen kolmio]]
| ?[[tulceskulmásâš kulmâhâš]]
|-
| [[:fi:teräväkulmainen kolmio]]
| ?[[čuhâkulmásâš kulmâhâš]]
|-
| [[:fi:suorakulmainen kolmio]]
| ?[[jiärdukulmásâš kulmâhâš]], ?[[jiärdukuulmâg kulmâhâš]]
|-
| [[:fi:monikulmio]]
| [[maaŋgâkuulmâg]][http://jultika.oulu.fi/files/nbnfioulu-201606032223.pdf]
|-
| [[:fi:hypotenuusa]]
| [[hypotenuusa]]
|-
| [[:fi:kateetti]]
| [[kaateet]]
|-
| [[:fi:suorakulma]]
| ?[[jiärdukulme]], ?[[jiärdučiehâ]]
|-
| [[:fi:kulma]]
| ?[[kulme]], ?[[čiehâ]]
|-
| [[:fi:kärki_(geometria)|fi:kärki]]
| [[keeči]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Luonddudie%C4%91a_ja_matematihkka:Matematiik_166]
|-
| [[:fi:särmä_(geometria)|fi:särmä]]
| [[šorde]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:%C5%A1orde]
|-
| [[:fi:tahko_(geometria)|fi:tahko]]
| [[seini]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:seini]
|-
| [[:fi:tahokas]]
| [[siäinág]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:si%C3%A4in%C3%A1g]
|-
| [[:fi:monitahokas]]
| ?[[maaŋgâsiäinág]]
|-
| [[:fi:soikio]]
| [[kuhendâlâšjurbâdâs]]
|-
| [[:fi:kuutio]]
| [[kuđâhâš]]
|-
| [[:fi:lieriö]]
| [[kubbeelase]]
|-
| [[:fi:kartio]]
| [[lávulâh]]
|-
| [[:fi:ympyrä]]
| [[jurbâdâs]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:jurb%C3%A2d%C3%A2s]
|-
| [[:fi:puoliympyrä]]
| [[jurbâdâspeeli]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:jurb%C3%A2d%C3%A2speeli]
|-
| [[:fi:x-akseli]]
| [[x-aksel]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:x-aksel]
|-
| [[:fi:y-akseli]]
| [[y-aksel]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:y-aksel]
|-
| [[:fi:kosini]]
| [[kosini]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:kosini]
|-
| [[:fi:sini]]
| ?[[sini]]
|-
| [[:fi:kotangentti]]
| [[kotangent]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:kotangent]
|-
| [[:fi:tangentti]]
| ?[[tangent]]
|-
| [[:fi:numerojärjestelmä]]
| [[nummeervuáhádâh]]
|-
| [[:fi:arabialaiset numerot]]
| [[arabialiih numereh]]
|-
| [[:fi:armenialaiset numerot]]
| [[armenialiih numereh]]
|-
| [[:fi:babylonialaiset numerot]]
| [[babylonialiih numereh]]
|-
| [[:fi:heprealaiset numerot]]
| [[hebrealiih numereh]]
|-
| [[:fi:kiinalaiset numerot]]
| [[kiinaliih numereh]]
|-
| [[:fi:kreikkalaiset numerot]]
| [[kreikkaliih numereh]]
|-
| [[:fi:mayalaiset numerot]]
| [[mayaliih numereh]]
|-
| [[:fi:roomalaiset numerot]]
| [[roomaliih numereh]]
|-
| [[:fi:lukujärjestelmä]]
| [[lohovuáhádâh]]
|-
| [[:fi:kantalukujärjestelmä]]
|
|-
| [[:fi:binäärijärjestelmä]]
| [[binaarvuáhádâh]]
|-
| [[:fi:senaarijärjestelmä]]
| [[senaarvuáhádâh]]
|-
| [[:fi:oktaalijärjestelmä]]
| [[oktaalvuáhádâh]]
|-
| [[:fi:kymmenjärjestelmä]] = [[desimaalijärjestelmä]]
| [[lovevuáhádâh]]
|-
| [[:fi:duodesimaalijärjestelmä]]
| [[duodesimaalvuáhádâh]]
|-
| [[:fi:heksadesimaalijärjestelmä]]
| [[heksadesimaalvuáhádâh]]
|-
| [[:fi:vigesimaalijärjestelmä]]
| [[vigesimaalvuáhádâh]]
|-
| [[:fi:seksagesimaalijärjestelmä]]
| [[seksagesimaalvuáhádâh]]
|-
| [[:fi:algebra]]
| [[algebra]]
|-
| [[:fi:lineaarinen algebra]]
| ?[[lineaarlâš algebra]]
|-
| [[:fi:geometria]]
| [[geometria]]
|-
| [[:fi:trigonometria]]
| [[trigonometria]]
|-
| [[:fi:joukko-oppi]]
|
|-
| [[:fi:miinusmerkki]]
|
|-
| [[:fi:plussamerkki]]
|
|-
| [[:fi:kertomerkki]]
| [[kiärdummerkkâ]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:ki%C3%A4rdummerkk%C3%A2]
|-
| [[:fi:desimaalimerkki]]
| [[desimaalmerkkâ]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:desimaalmerkk%C3%A2]
|-
| [[:fi:desimaalierotin]]
|
|-
| [[:fi:desimaalipilkku]]
| [[desimaalčálástâh]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:desimaal%C4%8D%C3%A1l%C3%A1st%C3%A2h]
|-
| [[:fi:desimaalipiste]]
|
|-
| [[:fi:π]]
|
|-
| [[:fi:e]]
|
|-
| [[:fi:vaihdantalait]]
|
|-
| [[:fi:liitäntälait]]
|
|-
| [[:fi:osittelulaki]]
|
|-
| fi: vähemmän kuin
| ucceeb ko
|-
| fi: yhtä paljon kuin
|
|-
| fi: enemmän kuin
| eenâb ko
|}
p9tm9bsc451nxc6xj9cwk4k5ljgkdi8
161518
161517
2026-11-04T17:59:48Z
Yupik
23
161518
wikitext
text/x-wiki
{| align="center" class="wikitable sortable"
|-
! suomâkielân !! anarâškielân
|-
| [[:fi:kardinaaliluku]]
| [[kardinaalloho]]
|-
| [[:fi:järjestysluku]]
| [[oornigloho]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:oornigloho]
|-
| [[:fi:luonnollinen luku]]
| [[luándulâš loho]]
|-
| [[:fi:kokonaisluku]]
| [[olesloho]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:olesloho]
|-
| [[:fi:murtoluku]]
| [[cuovkkâloho]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:cuovkk%C3%A2loho]
|-
| [[:fi:yksikkömurtoluku]]
| [[ohtâdâhcuovkkâloho]]
|-
| [[:fi:sekaluku]]
| [[siäháloho]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:si%C3%A4h%C3%A1loho]
|-
| [[:fi:osoittaja]]
| [[čujotteijee]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:%C4%8Dujotteijee]
|-
| [[:fi:nimittäjä]]
| [[nomâtteijee]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:nom%C3%A2tteijee]
|-
| [[:fi:rationaaliluku]]
| [[rationaalloho]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:rationaalloho]
|-
| [[:fi:irrationaaliluku]]
| [[irrationaalloho]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:irrationaalloho]
|-
| [[:fi:reaaliluku]]
| [[reaalloho]]
|-
| [[:fi:kompleksiluku]]
| [[kompleksloho]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:kompleksloho]
|-
| [[:fi:vastaluku]]
| [[vyestiloho]]
|-
| [[:fi:kanta]]
| [[maadâ]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Luonddudie%C4%91a_ja_matematihkka:kanta]
|-
| [[:fi:kantaluku]]
| [[maadâloho]]
|-
| [[:fi:desimaaliluku]]
| [[desimaalloho]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:desimaalloho]
|-
| [[:fi:heksadesimaaliluku]]
| [[heksadesimaalloho]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:heksadesimaalloho]
|-
| [[:fi:alkuluku]]
| [[algâloho]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:alg%C3%A2loho]
|-
| [[:fi:kertoma-alkuluku]]
| [[kiärdusalgâloho]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Luonddudie%C4%91a_ja_matematihkka:kertoma]+[https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:alg%C3%A2loho]
|-
| [[:fi:kertoma]]
| [[kiärdus]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Luonddudie%C4%91a_ja_matematihkka:kertoma]
|-
| [[:fi:alkulukupari]]/[[:fi:alkulukukaksoset]]
| [[algâlohopaarâ]]/[[algâlohojyemehááh]]
|-
| [[:fi:alkulukuserkku]]
| [[algâlohoveerdi]]
|-
| [[:fi:kolmioluku]]
| [[kulmâhâšloho]]
|-
| [[:fi:kymmenluku]]
| [[loveloho]]
|-
| [[:fi:käänteisluku]]
| [[ruáptuloho]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:ru%C3%A1ptuloho]
|-
| [[:fi:parillinen luku]]
| [[parâlâš loho]]
|-
| [[:fi:pariton luku]]
| [[parâttes loho]]
|-
| [[:fi:lukusana]]
| [[lohosääni]]
|-
| [[:fi:lukusuora]]
| [[lohonjuálgus]]
|-
| [[:fi:lukujono]]
| [[lohokuálus]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:lohoku%C3%A1lus]
|-
| [[:fi:itseisarvo]]
| [[jiešárvu]]
|-
| [[:fi:likiarvo]]
| [[aldaárvu]]
|-
| [[:fi:tekijä]]
| [[tahhee]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Luonddudie%C4%91a_ja_matematihkka:Matematiik_275]
|-
| [[:fi:alkutekijä]]
| [[algâtahhee]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Luonddudie%C4%91a_ja_matematihkka:alg%C3%A2tahhee]
|-
| [[:fi:yhteinen tekijä]]
| [[ohtâsâš tahhee]]
|-
| [[:fi:suurin yhteinen tekijä]]
| [[stuárráámus ohtâsâš tahhee]]
|-
| [[:fi:pienin yhteinen jaettava]]
| [[ucemus ohtâsâš tahhee]]
|-
| [[:fi:laskutoimitus]]
| [[rekinistemtoimâttâs]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:rekinistemtoim%C3%A2tt%C3%A2s]
|-
| [[:fi:yhteenlasku]]
| [[oohtânrekinistem]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:ooht%C3%A2nreknistem]
|-
| [[:fi:summa]]
| [[summe]]
|-
| [[:fi:vähennyslasku]]
| [[kepidemrekinistem]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:kepidemrekinistem]
|-
| [[:fi:erotus]]
| [[iäruttâs]]
|-
| [[:fi:kertolasku]]
| [[kiärdumrekinistem]]
|-
| [[:fi:tulo]]
| [[puátu]]
|-
| [[:fi:kertotaulu]]
| [[kiärdumtavlu]]
|-
| [[:fi:jakolasku]]
| [[jyehimrekinistem]]
|-
| [[:fi:allekkainlasku]]
| [[vuáláluvâirekinistem]]
|-
| [[:fi:sieventäminen]]
| [[fijnásmittem]]
|-
| [[:fi:pyöristäminen]]
| [[jurbim]]
|-
| [[:fi:laventaminen]]
| [[vijđedem]]
|-
| [[:fi:laventaja]]
| [[vijđedeijee]]
|-
| lavennetaan
| vijđeduvvoo
|-
| [[:fi:supistaminen]]
| [[paskodem]]
|-
| [[:fi:supistaja]]
| [[paskodeijee]]
|-
| supistetaan
| paskoduvvoo
|-
| [[:fi:lauseke]]
| [[ciälhus]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:ci%C3%A4lhus]
|-
| [[:fi:muuttuja]]
| [[muttojeijee]]
|-
| [[:fi:termi]]
| [[termâ]]
|-
| [[:fi:polynomi]]
| [[polynomi]]
|-
| [[:fi:mononomi]]
| [[mononomi]]
|-
| [[:fi:binomi]]
| [[binomi]]
|-
| [[:fi:trinomi]]
| [[trinomi]]
|-
| [[:fi:yhtälö]]
| [[ovtâldâh]]
|-
| [[:fi:ensimmäisen asteen yhtälö]]
| [[vuossâmuu tääsi ovtâldâh]]
|-
| [[:fi:epäyhtälö]]
| [[epiovtâldâh]]
|-
| [[:fi:kerroin]]
| [[kiärdoo]]
|-
| [[:fi:neliöjuuri]]
| [[neljihâšruotâs]]
|-
| [[:fi:potenssi]]
| [[pooteens]]
|-
| [[:fi:eksponentti]]
| [[eksponent]]
|-
| [[:fi:vektori]]
| [[vektor]]
|-
| [[:fi:logaritmi]]
| [[logaritm]]
|-
| [[:fi:funktio]]
| [[funktio]]
|-
| [[:fi:prosentti]]
| [[prosent]]/[[prooseent]]
|-
| [[:fi:aksiooma]]
| [[aksiooma]]/[[aksioom]]/[[aksiom]]
|-
| [[:fi:alkio]]
| [[algâ]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:alg%C3%A2]
|-
| [[:fi:joukko]]
| [[juávkku]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:ju%C3%A1vkku]
|-
| [[:fi:järjestetty joukko]]
| [[uárnejum juávkku]]
|-
| [[:fi:osajoukko]]
| [[uásijuávkku]]
|-
| [[:fi:lukujoukko]]
| [[lohojuávkku]]
|-
| [[:fi:operandi]]
| [[operand]]
|-
| [[:fi:suljettu väli]]
| [[toppum koskâ]]
|-
| [[:fi:avoin väli]]
| [[ávus koskâ]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:%C3%A1vus_kosk%C3%A2]
|-
| [[:fi:puoliavoin väli]]
| [[peliávus koskâ]]
|-
| ###[[:fi:kolmio]]
| [[kulmâhâš]]
|-
| [[:fi:tasasivuinen kolmio]]
| ?[[täsisijđosâš kulmâhâš]]
|-
| [[:fi:tasakylkinen kolmio]]
| ?[[täsierttisâš kulmâhâš]]
|-
| [[:fi:tylppäkulmainen kolmio]]
| ?[[tulceskulmásâš kulmâhâš]]
|-
| [[:fi:teräväkulmainen kolmio]]
| ?[[čuhâkulmásâš kulmâhâš]]
|-
| [[:fi:suorakulmainen kolmio]]
| ?[[jiärdukulmásâš kulmâhâš]], ?[[jiärdukuulmâg kulmâhâš]]
|-
| [[:fi:monikulmio]]
| [[maaŋgâkuulmâg]][http://jultika.oulu.fi/files/nbnfioulu-201606032223.pdf]
|-
| [[:fi:hypotenuusa]]
| [[hypotenuusa]]
|-
| [[:fi:kateetti]]
| [[kaateet]]
|-
| [[:fi:suorakulma]]
| ?[[jiärdukulme]], ?[[jiärdučiehâ]]
|-
| [[:fi:kulma]]
| ?[[kulme]], ?[[čiehâ]]
|-
| [[:fi:kärki_(geometria)|fi:kärki]]
| [[keeči]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Luonddudie%C4%91a_ja_matematihkka:Matematiik_166]
|-
| [[:fi:särmä_(geometria)|fi:särmä]]
| [[šorde]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:%C5%A1orde]
|-
| [[:fi:tahko_(geometria)|fi:tahko]]
| [[seini]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:seini]
|-
| [[:fi:tahokas]]
| [[siäinág]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:si%C3%A4in%C3%A1g]
|-
| [[:fi:monitahokas]]
| ?[[maaŋgâsiäinág]]
|-
| [[:fi:soikio]]
| [[kuhendâlâšjurbâdâs]]
|-
| [[:fi:kuutio]]
| [[kuđâhâš]]
|-
| [[:fi:lieriö]]
| [[kubbeelase]]
|-
| [[:fi:kartio]]
| [[lávulâh]]
|-
| [[:fi:ympyrä]]
| [[jurbâdâs]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:jurb%C3%A2d%C3%A2s]
|-
| [[:fi:puoliympyrä]]
| [[jurbâdâspeeli]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:jurb%C3%A2d%C3%A2speeli]
|-
| [[:fi:x-akseli]]
| [[x-aksel]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:x-aksel]
|-
| [[:fi:y-akseli]]
| [[y-aksel]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:y-aksel]
|-
| [[:fi:kosini]]
| [[kosini]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:kosini]
|-
| [[:fi:sini]]
| ?[[sini]]
|-
| [[:fi:kotangentti]]
| [[kotangent]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:kotangent]
|-
| [[:fi:tangentti]]
| ?[[tangent]]
|-
| [[:fi:numerojärjestelmä]]
| [[nummeervuáhádâh]]
|-
| [[:fi:arabialaiset numerot]]
| [[arabialiih numereh]]
|-
| [[:fi:armenialaiset numerot]]
| [[armenialiih numereh]]
|-
| [[:fi:babylonialaiset numerot]]
| [[babylonialiih numereh]]
|-
| [[:fi:heprealaiset numerot]]
| [[hebrealiih numereh]]
|-
| [[:fi:kiinalaiset numerot]]
| [[kiinaliih numereh]]
|-
| [[:fi:kreikkalaiset numerot]]
| [[kreikkaliih numereh]]
|-
| [[:fi:mayalaiset numerot]]
| [[mayaliih numereh]]
|-
| [[:fi:roomalaiset numerot]]
| [[roomaliih numereh]]
|-
| [[:fi:lukujärjestelmä]]
| [[lohovuáhádâh]]
|-
| [[:fi:kantalukujärjestelmä]]
|
|-
| [[:fi:binäärijärjestelmä]]
| [[binaarvuáhádâh]]
|-
| [[:fi:senaarijärjestelmä]]
| [[senaarvuáhádâh]]
|-
| [[:fi:oktaalijärjestelmä]]
| [[oktaalvuáhádâh]]
|-
| [[:fi:kymmenjärjestelmä]] = [[desimaalijärjestelmä]]
| [[lovevuáhádâh]]
|-
| [[:fi:duodesimaalijärjestelmä]]
| [[duodesimaalvuáhádâh]]
|-
| [[:fi:heksadesimaalijärjestelmä]]
| [[heksadesimaalvuáhádâh]]
|-
| [[:fi:vigesimaalijärjestelmä]]
| [[vigesimaalvuáhádâh]]
|-
| [[:fi:seksagesimaalijärjestelmä]]
| [[seksagesimaalvuáhádâh]]
|-
| [[:fi:algebra]]
| [[algebra]]
|-
| [[:fi:lineaarinen algebra]]
| ?[[lineaarlâš algebra]]
|-
| [[:fi:geometria]]
| [[geometria]]
|-
| [[:fi:trigonometria]]
| [[trigonometria]]
|-
| [[:fi:joukko-oppi]]
|
|-
| [[:fi:miinusmerkki]]
|
|-
| [[:fi:plussamerkki]]
|
|-
| [[:fi:kertomerkki]]
| [[kiärdummerkkâ]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:ki%C3%A4rdummerkk%C3%A2]
|-
| [[:fi:desimaalimerkki]]
| [[desimaalmerkkâ]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:desimaalmerkk%C3%A2]
|-
| [[:fi:desimaalierotin]]
|
|-
| [[:fi:desimaalipilkku]]
| [[desimaalčálástâh]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:desimaal%C4%8D%C3%A1l%C3%A1st%C3%A2h]
|-
| [[:fi:desimaalipiste]]
|
|-
| [[:fi:π]]
|
|-
| [[:fi:e]]
|
|-
| [[:fi:vaihdantalait]]
|
|-
| [[:fi:liitäntälait]]
|
|-
| [[:fi:osittelulaki]]
|
|-
| fi: vähemmän kuin
| ucceeb ko
|-
| fi: yhtä paljon kuin
|
|-
| fi: enemmän kuin
| eenâb ko
|}
5zua4ywobcvhbqrevtb28mki3p5hcwp
161519
161518
2026-11-04T18:53:02Z
Yupik
23
161519
wikitext
text/x-wiki
{| align="center" class="wikitable sortable"
|-
! suomâkielân !! anarâškielân
|-
| [[:fi:kardinaaliluku]]
| [[kardinaalloho]]
|-
| [[:fi:järjestysluku]]
| [[oornigloho]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:oornigloho]
|-
| [[:fi:luonnollinen luku]]
| [[luándulâš loho]]
|-
| [[:fi:kokonaisluku]]
| [[olesloho]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:olesloho]
|-
| [[:fi:murtoluku]]
| [[cuovkkâloho]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:cuovkk%C3%A2loho]
|-
| [[:fi:yksikkömurtoluku]]
| [[ohtâdâhcuovkkâloho]]
|-
| [[:fi:sekaluku]]
| [[siäháloho]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:si%C3%A4h%C3%A1loho]
|-
| [[:fi:osoittaja]]
| [[čujotteijee]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:%C4%8Dujotteijee]
|-
| [[:fi:nimittäjä]]
| [[nomâtteijee]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:nom%C3%A2tteijee]
|-
| [[:fi:rationaaliluku]]
| [[rationaalloho]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:rationaalloho]
|-
| [[:fi:irrationaaliluku]]
| [[irrationaalloho]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:irrationaalloho]
|-
| [[:fi:reaaliluku]]
| [[reaalloho]]
|-
| [[:fi:kompleksiluku]]
| [[kompleksloho]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:kompleksloho]
|-
| [[:fi:vastaluku]]
| [[vyestiloho]]
|-
| [[:fi:kanta]]
| [[maadâ]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Luonddudie%C4%91a_ja_matematihkka:kanta]
|-
| [[:fi:kantaluku]]
| [[maadâloho]]
|-
| [[:fi:desimaaliluku]]
| [[desimaalloho]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:desimaalloho]
|-
| [[:fi:heksadesimaaliluku]]
| [[heksadesimaalloho]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:heksadesimaalloho]
|-
| [[:fi:alkuluku]]
| [[algâloho]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:alg%C3%A2loho]
|-
| [[:fi:kertoma-alkuluku]]
| [[kiärdusalgâloho]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Luonddudie%C4%91a_ja_matematihkka:kertoma]+[https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:alg%C3%A2loho]
|-
| [[:fi:kertoma]]
| [[kiärdus]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Luonddudie%C4%91a_ja_matematihkka:kertoma]
|-
| [[:fi:alkulukupari]]/[[:fi:alkulukukaksoset]]
| [[algâlohopaarâ]]/[[algâlohojyemehááh]]
|-
| [[:fi:alkulukuserkku]]
| [[algâlohoveerdi]]
|-
| [[:fi:kolmioluku]]
| [[kulmâhâšloho]]
|-
| [[:fi:kymmenluku]]
| [[loveloho]]
|-
| [[:fi:käänteisluku]]
| [[ruáptuloho]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:ru%C3%A1ptuloho]
|-
| [[:fi:parillinen luku]]
| [[parâlâš loho]]
|-
| [[:fi:pariton luku]]
| [[parâttes loho]]
|-
| [[:fi:lukusana]]
| [[lohosääni]]
|-
| [[:fi:lukusuora]]
| [[lohonjuálgus]]
|-
| [[:fi:lukujono]]
| [[lohokuálus]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:lohoku%C3%A1lus]
|-
| [[:fi:itseisarvo]]
| [[jiešárvu]]
|-
| [[:fi:likiarvo]]
| [[aldaárvu]]
|-
| [[:fi:tekijä]]
| [[tahhee]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Luonddudie%C4%91a_ja_matematihkka:Matematiik_275]
|-
| [[:fi:alkutekijä]]
| [[algâtahhee]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Luonddudie%C4%91a_ja_matematihkka:alg%C3%A2tahhee]
|-
| [[:fi:yhteinen tekijä]]
| [[ohtâsâš tahhee]]
|-
| [[:fi:suurin yhteinen tekijä]]
| [[stuárráámus ohtâsâš tahhee]]
|-
| [[:fi:pienin yhteinen jaettava]]
| [[ucemus ohtâsâš tahhee]]
|-
| [[:fi:laskutoimitus]]
| [[rekinistemtoimâttâs]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:rekinistemtoim%C3%A2tt%C3%A2s]
|-
| [[:fi:yhteenlasku]]
| [[oohtânrekinistem]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:ooht%C3%A2nreknistem]
|-
| [[:fi:summa]]
| [[summe]]
|-
| [[:fi:vähennyslasku]]
| [[kepidemrekinistem]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:kepidemrekinistem]
|-
| [[:fi:erotus]]
| [[iäruttâs]]
|-
| [[:fi:kertolasku]]
| [[kiärdumrekinistem]]
|-
| [[:fi:tulo]]
| [[puátu]]
|-
| [[:fi:kertotaulu]]
| [[kiärdumtavlu]]
|-
| [[:fi:jakolasku]]
| [[jyehimrekinistem]]
|-
| [[:fi:allekkainlasku]]
| [[vuáláluvâirekinistem]]
|-
| [[:fi:sieventäminen]]
| [[fijnásmittem]]
|-
| [[:fi:pyöristäminen]]
| [[jurbim]]
|-
| [[:fi:laventaminen]]
| [[vijđedem]]
|-
| [[:fi:laventaja]]
| [[vijđedeijee]]
|-
| lavennetaan
| vijđeduvvoo
|-
| [[:fi:supistaminen]]
| [[paskodem]]
|-
| [[:fi:supistaja]]
| [[paskodeijee]]
|-
| supistetaan
| paskoduvvoo
|-
| [[:fi:lauseke]]
| [[ciälhus]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:ci%C3%A4lhus]
|-
| [[:fi:muuttuja]]
| [[muttojeijee]]
|-
| [[:fi:termi]]
| [[termâ]]
|-
| [[:fi:polynomi]]
| [[polynomi]]
|-
| [[:fi:mononomi]]
| [[mononomi]]
|-
| [[:fi:binomi]]
| [[binomi]]
|-
| [[:fi:trinomi]]
| [[trinomi]]
|-
| [[:fi:yhtälö]]
| [[ovtâldâh]]
|-
| [[:fi:ensimmäisen asteen yhtälö]]
| [[vuossâmuu tääsi ovtâldâh]]
|-
| [[:fi:epäyhtälö]]
| [[epiovtâldâh]]
|-
| [[:fi:kerroin]]
| [[kiärdoo]]
|-
| [[:fi:neliöjuuri]]
| [[neljihâšruotâs]]
|-
| [[:fi:potenssi]]
| [[pooteens]]
|-
| [[:fi:eksponentti]]
| [[eksponent]]
|-
| [[:fi:vektori]]
| [[vektor]]
|-
| [[:fi:logaritmi]]
| [[logaritm]]
|-
| [[:fi:funktio]]
| [[funktio]]
|-
| [[:fi:prosentti]]
| [[prosent]]/[[prooseent]]
|-
| [[:fi:aksiooma]]
| [[aksiooma]]/[[aksioom]]/[[aksiom]]
|-
| [[:fi:alkio]]
| [[algâ]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:alg%C3%A2]
|-
| [[:fi:joukko]]
| [[juávkku]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:ju%C3%A1vkku]
|-
| [[:fi:järjestetty joukko]]
| [[uárnejum juávkku]]
|-
| [[:fi:osajoukko]]
| [[uásijuávkku]]
|-
| [[:fi:lukujoukko]]
| [[lohojuávkku]]
|-
| [[:fi:operandi]]
| [[operand]]
|-
| [[:fi:suljettu väli]]
| [[toppum koskâ]]
|-
| [[:fi:avoin väli]]
| [[ávus koskâ]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:%C3%A1vus_kosk%C3%A2]
|-
| [[:fi:puoliavoin väli]]
| [[peliávus koskâ]]
|-
| [[:fi:kolmio]]
| [[kulmâhâš]]
|-
| [[:fi:tasasivuinen kolmio]]
| [[täsisijđokulmâhâš]]
|-
| [[:fi:tasakylkinen kolmio]]
| [[täsierttikulmâhâš]]
|-
| [[:fi:tylppäkulmainen kolmio]]
| [[tulceskulmâhâš]]
|-
| [[:fi:teräväkulmainen kolmio]]
| [[čuhâkulmâhâš]]
|-
| [[:fi:suorakulmainen kolmio]]
| [[jiärdukulmâhâš]]
|-
| [[:fi:monikulmio]]
| [[maaŋgâkuulmâg]][http://jultika.oulu.fi/files/nbnfioulu-201606032223.pdf]
|-
| [[:fi:hypotenuusa]]
| [[hypotenuusa]]
|-
| [[:fi:kateetti]]
| [[kaateet]]
|-
| [[:fi:suora kulma]]
| [[jiärdukulme]]
|-
| [[:fi:kulma]]
| ?[[kulme]], ?[[čiehâ]]
|-
| [[:fi:kärki_(geometria)|fi:kärki]]
| [[keeči]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Luonddudie%C4%91a_ja_matematihkka:Matematiik_166]
|-
| [[:fi:särmä_(geometria)|fi:särmä]]
| [[šorde]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:%C5%A1orde]
|-
| [[:fi:tahko_(geometria)|fi:tahko]]
| [[seini]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:seini]
|-
| [[:fi:tahokas]]
| [[siäinág]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:si%C3%A4in%C3%A1g]
|-
| [[:fi:monitahokas]]
| [[maaŋgâsiäinág]]
|-
| [[:fi:soikio]]
| [[kuhendâlâšjurbâdâs]]
|-
| [[:fi:kuutio]]
| [[kuđâhâš]]
|-
| [[:fi:lieriö]]
| [[kubbeelase]]
|-
| [[:fi:kartio]]
| [[lávulâh]]
|-
| [[:fi:ympyrä]]
| [[jurbâdâs]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:jurb%C3%A2d%C3%A2s]
|-
| [[:fi:puoliympyrä]]
| [[jurbâdâspeeli]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:jurb%C3%A2d%C3%A2speeli]
|-
| [[:fi:x-akseli]]
| [[x-aksel]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:x-aksel]
|-
| [[:fi:y-akseli]]
| [[y-aksel]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:y-aksel]
|-
| [[:fi:kosini]]
| [[kosini]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:kosini]
|-
| [[:fi:sini]]
| [[sini]]
|-
| [[:fi:kotangentti]]
| [[kotangent]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:kotangent]
|-
| [[:fi:tangentti]]
| [[tangent]]
|-
| [[:fi:numerojärjestelmä]]
| [[nummeervuáhádâh]]
|-
| [[:fi:arabialaiset numerot]]
| [[arabialiih numereh]]
|-
| [[:fi:armenialaiset numerot]]
| [[armenialiih numereh]]
|-
| [[:fi:babylonialaiset numerot]]
| [[babylonialiih numereh]]
|-
| [[:fi:heprealaiset numerot]]
| [[hebrealiih numereh]]
|-
| [[:fi:kiinalaiset numerot]]
| [[kiinaliih numereh]]
|-
| [[:fi:kreikkalaiset numerot]]
| [[kreikkaliih numereh]]
|-
| [[:fi:mayalaiset numerot]]
| [[mayaliih numereh]]
|-
| [[:fi:roomalaiset numerot]]
| [[roomaliih numereh]]
|-
| [[:fi:lukujärjestelmä]]
| [[lohovuáhádâh]]
|-
| [[:fi:kantalukujärjestelmä]]
| [[maadâlohovuáhádâh]]
|-
| [[:fi:binäärijärjestelmä]]
| [[binaarvuáhádâh]]
|-
| [[:fi:senaarijärjestelmä]]
| [[senaarvuáhádâh]]
|-
| [[:fi:oktaalijärjestelmä]]
| [[oktaalvuáhádâh]]
|-
| [[:fi:kymmenjärjestelmä]] = [[desimaalijärjestelmä]]
| [[lovevuáhádâh]]
|-
| [[:fi:duodesimaalijärjestelmä]]
| [[duodesimaalvuáhádâh]]
|-
| [[:fi:heksadesimaalijärjestelmä]]
| [[heksadesimaalvuáhádâh]]
|-
| [[:fi:vigesimaalijärjestelmä]]
| [[vigesimaalvuáhádâh]]
|-
| [[:fi:seksagesimaalijärjestelmä]]
| [[seksagesimaalvuáhádâh]]
|-
| [[:fi:algebra]]
| [[algebra]]
|-
| [[:fi:lineaarinen algebra]]
| [[lineaaralgebra]]
|-
| [[:fi:geometria]]
| [[geometria]]
|-
| [[:fi:trigonometria]]
| [[trigonometria]]
|-
| [[:fi:joukko-oppi]]
| [[juávkkuoppâ]]
|-
| [[:fi:miinusmerkki]]
| [[miinusmerkkâ]]
|-
| [[:fi:plussamerkki]]
| [[plusmerkkâ]]
|-
| [[:fi:kertomerkki]]
| [[kiärdummerkkâ]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:ki%C3%A4rdummerkk%C3%A2]
|-
| [[:fi:desimaalimerkki]]
| [[desimaalmerkkâ]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:desimaalmerkk%C3%A2]
|-
| [[:fi:desimaalierotin]]
| [[desimaalsierrimmerkkâ]]
|-
| [[:fi:desimaalipilkku]]
| [[desimaalčálástâh]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:desimaal%C4%8D%C3%A1l%C3%A1st%C3%A2h]
|-
| [[:fi:desimaalipiste]]
| [[desimaalčuágástâh]], [[desimaalčuogâstâh]]
|-
| [[:fi:π]]
| [[π]] (pii)
|-
| [[:fi:e]]
| [[e]]
|-
| [[:fi:vaihdantalait]]
| [[lonottemlaavah]]
|-
| [[:fi:liitäntälait]]
| [[lahtemlaavah]], [[labdemlaavah]]
|-
| [[:fi:osittelulaki]]
| [[juovâččemlaahâ]]
|-
| fi: vähemmän kuin
| ucceeb ko
|-
| fi: yhtä paljon kuin
| siämmáá ennuv ko
|-
| fi: enemmän kuin
| eenâb ko
|}
e539cpmfu16f154hzpxcm5m5si47uqw
161520
161519
2026-11-04T18:54:01Z
Yupik
23
161520
wikitext
text/x-wiki
{| align="center" class="wikitable sortable"
|-
! suomâkielân !! anarâškielân
|-
| [[:fi:kardinaaliluku]]
| [[kardinaalloho]]
|-
| [[:fi:järjestysluku]]
| [[oornigloho]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:oornigloho]
|-
| [[:fi:luonnollinen luku]]
| [[luándulâš loho]]
|-
| [[:fi:kokonaisluku]]
| [[olesloho]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:olesloho]
|-
| [[:fi:murtoluku]]
| [[cuovkkâloho]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:cuovkk%C3%A2loho]
|-
| [[:fi:yksikkömurtoluku]]
| [[ohtâdâhcuovkkâloho]]
|-
| [[:fi:sekaluku]]
| [[siäháloho]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:si%C3%A4h%C3%A1loho]
|-
| [[:fi:osoittaja]]
| [[čujotteijee]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:%C4%8Dujotteijee]
|-
| [[:fi:nimittäjä]]
| [[nomâtteijee]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:nom%C3%A2tteijee]
|-
| [[:fi:rationaaliluku]]
| [[rationaalloho]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:rationaalloho]
|-
| [[:fi:irrationaaliluku]]
| [[irrationaalloho]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:irrationaalloho]
|-
| [[:fi:reaaliluku]]
| [[reaalloho]]
|-
| [[:fi:kompleksiluku]]
| [[kompleksloho]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:kompleksloho]
|-
| [[:fi:vastaluku]]
| [[vyestiloho]]
|-
| [[:fi:kanta]]
| [[maadâ]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Luonddudie%C4%91a_ja_matematihkka:kanta]
|-
| [[:fi:kantaluku]]
| [[maadâloho]]
|-
| [[:fi:desimaaliluku]]
| [[desimaalloho]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:desimaalloho]
|-
| [[:fi:heksadesimaaliluku]]
| [[heksadesimaalloho]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:heksadesimaalloho]
|-
| [[:fi:alkuluku]]
| [[algâloho]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:alg%C3%A2loho]
|-
| [[:fi:kertoma-alkuluku]]
| [[kiärdusalgâloho]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Luonddudie%C4%91a_ja_matematihkka:kertoma]+[https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:alg%C3%A2loho]
|-
| [[:fi:kertoma]]
| [[kiärdus]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Luonddudie%C4%91a_ja_matematihkka:kertoma]
|-
| [[:fi:alkulukupari]]/[[:fi:alkulukukaksoset]]
| [[algâlohopaarâ]]/[[algâlohojyemehááh]]
|-
| [[:fi:alkulukuserkku]]
| [[algâlohoveerdi]]
|-
| [[:fi:kolmioluku]]
| [[kulmâhâšloho]]
|-
| [[:fi:kymmenluku]]
| [[loveloho]]
|-
| [[:fi:käänteisluku]]
| [[ruáptuloho]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:ru%C3%A1ptuloho]
|-
| [[:fi:parillinen luku]]
| [[parâlâš loho]]
|-
| [[:fi:pariton luku]]
| [[parâttes loho]]
|-
| [[:fi:lukusana]]
| [[lohosääni]]
|-
| [[:fi:lukusuora]]
| [[lohonjuálgus]]
|-
| [[:fi:lukujono]]
| [[lohokuálus]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:lohoku%C3%A1lus]
|-
| [[:fi:itseisarvo]]
| [[jiešárvu]]
|-
| [[:fi:likiarvo]]
| [[aldaárvu]]
|-
| [[:fi:tekijä]]
| [[tahhee]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Luonddudie%C4%91a_ja_matematihkka:Matematiik_275]
|-
| [[:fi:alkutekijä]]
| [[algâtahhee]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Luonddudie%C4%91a_ja_matematihkka:alg%C3%A2tahhee]
|-
| [[:fi:yhteinen tekijä]]
| [[ohtâsâš tahhee]]
|-
| [[:fi:suurin yhteinen tekijä]]
| [[stuárráámus ohtâsâš tahhee]]
|-
| [[:fi:pienin yhteinen jaettava]]
| [[ucemus ohtâsâš tahhee]]
|-
| [[:fi:laskutoimitus]]
| [[rekinistemtoimâttâs]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:rekinistemtoim%C3%A2tt%C3%A2s]
|-
| [[:fi:yhteenlasku]]
| [[oohtânrekinistem]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:ooht%C3%A2nreknistem]
|-
| [[:fi:summa]]
| [[summe]]
|-
| [[:fi:vähennyslasku]]
| [[kepidemrekinistem]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:kepidemrekinistem]
|-
| [[:fi:erotus]]
| [[iäruttâs]]
|-
| [[:fi:kertolasku]]
| [[kiärdumrekinistem]]
|-
| [[:fi:tulo]]
| [[puátu]]
|-
| [[:fi:kertotaulu]]
| [[kiärdumtavlu]]
|-
| [[:fi:jakolasku]]
| [[jyehimrekinistem]]
|-
| [[:fi:allekkainlasku]]
| [[vuáláluvâirekinistem]]
|-
| [[:fi:sieventäminen]]
| [[fijnásmittem]]
|-
| [[:fi:pyöristäminen]]
| [[jurbim]]
|-
| [[:fi:laventaminen]]
| [[vijđedem]]
|-
| [[:fi:laventaja]]
| [[vijđedeijee]]
|-
| lavennetaan
| vijđeduvvoo
|-
| [[:fi:supistaminen]]
| [[paskodem]]
|-
| [[:fi:supistaja]]
| [[paskodeijee]]
|-
| supistetaan
| paskoduvvoo
|-
| [[:fi:lauseke]]
| [[ciälhus]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:ci%C3%A4lhus]
|-
| [[:fi:muuttuja]]
| [[muttojeijee]]
|-
| [[:fi:termi]]
| [[termâ]]
|-
| [[:fi:polynomi]]
| [[polynomi]]
|-
| [[:fi:mononomi]]
| [[mononomi]]
|-
| [[:fi:binomi]]
| [[binomi]]
|-
| [[:fi:trinomi]]
| [[trinomi]]
|-
| [[:fi:yhtälö]]
| [[ovtâldâh]]
|-
| [[:fi:ensimmäisen asteen yhtälö]]
| [[vuossâmuu tääsi ovtâldâh]]
|-
| [[:fi:epäyhtälö]]
| [[epiovtâldâh]]
|-
| [[:fi:kerroin]]
| [[kiärdoo]]
|-
| [[:fi:neliöjuuri]]
| [[neljihâšruotâs]]
|-
| [[:fi:potenssi]]
| [[pooteens]]
|-
| [[:fi:eksponentti]]
| [[eksponent]]
|-
| [[:fi:vektori]]
| [[vektor]]
|-
| [[:fi:logaritmi]]
| [[logaritm]]
|-
| [[:fi:funktio]]
| [[funktio]]
|-
| [[:fi:prosentti]]
| [[prosent]]/[[prooseent]]
|-
| [[:fi:aksiooma]]
| [[aksiooma]]/[[aksioom]]/[[aksiom]]
|-
| [[:fi:alkio]]
| [[algâ]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:alg%C3%A2]
|-
| [[:fi:joukko]]
| [[juávkku]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:ju%C3%A1vkku]
|-
| [[:fi:järjestetty joukko]]
| [[uárnejum juávkku]]
|-
| [[:fi:osajoukko]]
| [[uásijuávkku]]
|-
| [[:fi:lukujoukko]]
| [[lohojuávkku]]
|-
| [[:fi:operandi]]
| [[operand]]
|-
| [[:fi:suljettu väli]]
| [[toppum koskâ]]
|-
| [[:fi:avoin väli]]
| [[ávus koskâ]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:%C3%A1vus_kosk%C3%A2]
|-
| [[:fi:puoliavoin väli]]
| [[peliávus koskâ]]
|-
| [[:fi:kolmio]]
| [[kulmâhâš]]
|-
| [[:fi:tasasivuinen kolmio]]
| [[täsisijđokulmâhâš]]
|-
| [[:fi:tasakylkinen kolmio]]
| [[täsierttikulmâhâš]]
|-
| [[:fi:tylppäkulmainen kolmio]]
| [[tulceskulmâhâš]]
|-
| [[:fi:teräväkulmainen kolmio]]
| [[čuhâkulmâhâš]]
|-
| [[:fi:suorakulmainen kolmio]]
| [[jiärdukulmâhâš]]
|-
| [[:fi:monikulmio]]
| [[maaŋgâkuulmâg]][http://jultika.oulu.fi/files/nbnfioulu-201606032223.pdf]
|-
| [[:fi:hypotenuusa]]
| [[hypotenuusa]]
|-
| [[:fi:kateetti]]
| [[kaateet]]
|-
| [[:fi:suora kulma]]
| [[jiärdukulme]]
|-
| [[:fi:kulma]]
| ?[[kulme]], ?[[čiehâ]]
|-
| [[:fi:kärki_(geometria)|fi:kärki]]
| [[keeči]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Luonddudie%C4%91a_ja_matematihkka:Matematiik_166]
|-
| [[:fi:särmä_(geometria)|fi:särmä]]
| [[šorde]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:%C5%A1orde]
|-
| [[:fi:tahko_(geometria)|fi:tahko]]
| [[seini]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:seini]
|-
| [[:fi:tahokas]]
| [[siäinág]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:si%C3%A4in%C3%A1g]
|-
| [[:fi:monitahokas]]
| [[maaŋgâsiäinág]]
|-
| [[:fi:soikio]]
| [[kuhendâlâšjurbâdâs]]
|-
| [[:fi:kuutio]]
| [[kuđâhâš]]
|-
| [[:fi:lieriö]]
| [[kubbeelase]]
|-
| [[:fi:kartio]]
| [[lávulâh]]
|-
| [[:fi:ympyrä]]
| [[jurbâdâs]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:jurb%C3%A2d%C3%A2s]
|-
| [[:fi:puoliympyrä]]
| [[jurbâdâspeeli]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:jurb%C3%A2d%C3%A2speeli]
|-
| [[:fi:x-akseli]]
| [[x-aksel]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:x-aksel]
|-
| [[:fi:y-akseli]]
| [[y-aksel]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:y-aksel]
|-
| [[:fi:kosini]]
| [[kosini]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:kosini]
|-
| [[:fi:sini]]
| [[sini]]
|-
| [[:fi:kotangentti]]
| [[kotangent]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:kotangent]
|-
| [[:fi:tangentti]]
| [[tangent]]
|-
| [[:fi:numerojärjestelmä]]
| [[nummeervuáhádâh]]
|-
| [[:fi:arabialaiset numerot]]
| [[arabialiih numereh]]
|-
| [[:fi:armenialaiset numerot]]
| [[armenialiih numereh]]
|-
| [[:fi:babylonialaiset numerot]]
| [[babylonialiih numereh]]
|-
| [[:fi:heprealaiset numerot]]
| [[hebrealiih numereh]]
|-
| [[:fi:kiinalaiset numerot]]
| [[kiinaliih numereh]]
|-
| [[:fi:kreikkalaiset numerot]]
| [[kreikkaliih numereh]]
|-
| [[:fi:mayalaiset numerot]]
| [[mayaliih numereh]]
|-
| [[:fi:roomalaiset numerot]]
| [[roomaliih numereh]]
|-
| [[:fi:lukujärjestelmä]]
| [[lohovuáhádâh]]
|-
| [[:fi:kantalukujärjestelmä]]
| [[maadâlohovuáhádâh]]
|-
| [[:fi:binäärijärjestelmä]]
| [[binaarvuáhádâh]]
|-
| [[:fi:senaarijärjestelmä]]
| [[senaarvuáhádâh]]
|-
| [[:fi:oktaalijärjestelmä]]
| [[oktaalvuáhádâh]]
|-
| [[:fi:kymmenjärjestelmä]] = [[desimaalijärjestelmä]]
| [[lovevuáhádâh]]
|-
| [[:fi:duodesimaalijärjestelmä]]
| [[duodesimaalvuáhádâh]]
|-
| [[:fi:heksadesimaalijärjestelmä]]
| [[heksadesimaalvuáhádâh]]
|-
| [[:fi:vigesimaalijärjestelmä]]
| [[vigesimaalvuáhádâh]]
|-
| [[:fi:seksagesimaalijärjestelmä]]
| [[seksagesimaalvuáhádâh]]
|-
| [[:fi:algebra]]
| [[algebra]]
|-
| [[:fi:lineaarinen algebra]]
| [[lineaaralgebra]]
|-
| [[:fi:geometria]]
| [[geometria]]
|-
| [[:fi:trigonometria]]
| [[trigonometria]]
|-
| [[:fi:joukko-oppi]]
| [[juávkkuoppâ]]
|-
| [[:fi:miinusmerkki]]
| [[miinusmerkkâ]]
|-
| [[:fi:plusmerkki]]
| [[plusmerkkâ]]
|-
| [[:fi:kertomerkki]]
| [[kiärdummerkkâ]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:ki%C3%A4rdummerkk%C3%A2]
|-
| [[:fi:desimaalimerkki]]
| [[desimaalmerkkâ]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:desimaalmerkk%C3%A2]
|-
| [[:fi:desimaalierotin]]
| [[desimaalsierrimmerkkâ]]
|-
| [[:fi:desimaalipilkku]]
| [[desimaalčálástâh]][https://satni.uit.no/termwiki/index.php?title=Expression:desimaal%C4%8D%C3%A1l%C3%A1st%C3%A2h]
|-
| [[:fi:desimaalipiste]]
| [[desimaalčuágástâh]], [[desimaalčuogâstâh]]
|-
| [[:fi:π]]
| [[π]] (pii)
|-
| [[:fi:e]]
| [[e]]
|-
| [[:fi:vaihdantalait]]
| [[lonottemlaavah]]
|-
| [[:fi:liitäntälait]]
| [[lahtemlaavah]], [[labdemlaavah]]
|-
| [[:fi:osittelulaki]]
| [[juovâččemlaahâ]]
|-
| fi: vähemmän kuin
| ucceeb ko
|-
| fi: yhtä paljon kuin
| siämmáá ennuv ko
|-
| fi: enemmän kuin
| eenâb ko
|}
cl1vr77mdu5g7x9r0s8lgluimy7y7fu
Laskijááh
0
12971
161531
160652
2026-11-05T03:26:20Z
InternetArchiveBot
952
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
161531
wikitext
text/x-wiki
[[Tiätuvuárkká:Cream puff.jpg|thumb|Laskijâšpullá]]
'''Laskijááh''' láá ristâosko [[juhleh|juhle]]. Juhleh älgih laskijâšpasepeeivi, já nubbe tehálâš juhlepeivi lii laskijâšmajebargâ. Tast maŋa lii [[kunnâkoskokko]] já talle álgá [[vástu]], mii pištá 40 peivid. Laskijáid viettih kiđđuv, mutâ peivimeeri muttoo [[Pessijááh|pessijái]] mield. Laskijâšmajebargâ lii 40 peivid ovdil pessijái.<ref name="evl.fi">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://evl.fi/kirkossa/pyhapaivat/laskiainen | Nommâ = Laskiainen valmistaa paastoon, joka alkaa tuhkakeskiviikkona | Tahhee = | Almostittem = | Almostittemsaje = | Äigimuddo = | Almostittee = | Arkkâdâh = https://web.archive.org/web/20220303201210/https://evl.fi/kirkossa/pyhapaivat/laskiainen | Vyerkkejum = 2022-03-03 | Tiätuvuárkkáhäämi = | Čielgiittâs = | Luoihâttem = | Čujottum = 3.3.2022 | Kielâ = {{fi}} }}</ref>
Ij lah vises, maid [[suomâkielâ]] sääni ''laskiainen'' meerhâš. Ohtâ máhđulâšvuotâ lii, ete tot meerhâš "lyeštiđ". Ađai saavâst lii jo-uv vástupeeivij lyeštim älgimpeivi teikâ váástu älgimpeivi.<ref name="kotus.fi">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.kotus.fi/nyt/kolumnit_artikkelit_ja_esitelmat/tiesitko_taman_%282004_2014%29/laskiais-_ja_paasiaisajan_sanastoa | Nommâ = Laskiais- ja pääsiäisajan sanastoa | Tahhee = | Almostittem = | Almostittemsaje = | Äigimuddo = | Almostittee = Päikkieennâm kielâi kuávdáš | Arkkâdâh = | Vyerkkejum = | Tiätuvuárkkáhäämi = | Čielgiittâs = | Luoihâttem = | Čujottum = 3.3.2022 | Kielâ = {{fi}} }}</ref> [[Ruotâkielâ]] sääni lii ''fettisdag'', mii meerhâš "vuojâmajebaargâ".
Jieškote-uv enâmist láá jieijâs ärbivyevih. Maaŋgâin enâmijn läävejeh puurrâđ ennuv já toollâđ ilolâš juuhlijd. [[Suomâ]]st vuod läävejeh čierâstâllâđ sehe puurrâđ [[herttâmääli]] já [[pullá]]id.<ref name="evl.fi"/>
Tovle laskijááh lijjii tehálâš peivi nisonáid. Ulmuuh tuoivuu šiev piellivâsšado, já nisonij älši já čeppivuotâ mitteduvvojii.<ref name="kotus.fi"/> Nisoneh ferttejii finniđ panneempargoid valmâšin laskijái räi, vâi sij talle puohtii algâttiđ kođđeempargoid, moid táválávt tarbâšuvvoo eenâb čuovâ.<ref>{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.jyu.fi/tdk/museo/laskiainen/las1.html | Nommâ = Joutuin kelkat, sukset temmaiskaa! | Tahhee = | Almostittem = | Almostittemsaje = | Äigimuddo = | Almostittee = Jyväskylä ollâopâttuv museo | Arkkâdâh = https://web.archive.org/web/20160304210247/http://www.jyu.fi/tdk/museo/laskiainen/las1.html | Vyerkkejum = 2016-03-04 | Tiätuvuárkkáhäämi = | Čielgiittâs = | Luoihâttem = | Čujottum = 3.3.2022 | Kielâ = {{fi}} }}</ref>
<!--==Laskijâšmajebargâ==
Laskijâšmajebargâ lii ain [[kuovâmáánu 3.|3.2.]] já [[njuhčâmáánu 9.|9.3.]] kooskâst. Tot puáhtá leđe meid kárgámpeeivi ađai [[kuovâmáánu 29.]] peeivi. Čuávuvâžžân lii listo laskijâšmajebaargâin ive [[2100]] räi:
{{palsta álgá}}
* [[2022]] – [[Njuhčâmáánu 1.]] peeivi
* [[2023]] – [[Kuovâmáánu 21.]] peeivi
* [[2024]] – [[Kuovâmáánu 13.]] peeivi
* [[2025]] – [[Njuhčâmáánu 4.]] peeivi
* [[2026]] – [[Kuovâmáánu 17.]] peeivi
* [[2027]] – [[Kuovâmáánu 9.]] peeivi
* [[2028]] – [[Kuovâmáánu 29.]] peeivi
* [[2029]] – [[Kuovâmáánu 13.]] peeivi
* [[2030]] – [[Njuhčâmáánu 5.]] peeivi
* [[2031]] – [[Kuovâmáánu 25.]] peeivi
* [[2032]] – [[Kuovâmáánu 10.]] peeivi
* [[2033]] – [[Njuhčâmáánu 1.]] peeivi
* [[2034]] – [[Kuovâmáánu 21.]] peeivi
* [[2035]] – [[Kuovâmáánu 6.]] peeivi
* [[2036]] – [[Kuovâmáánu 26.]] peeivi
* [[2037]] – [[Kuovâmáánu 17.]] peeivi
{{palsta lonottem}}
* [[2038]] – [[Njuhčâmáánu 9.]] peeivi
* [[2039]] – [[Kuovâmáánu 22.]] peeivi
* [[2040]] – [[Kuovâmáánu 14.]] peeivi
* [[2041]] – [[Njuhčâmáánu 5.]] peeivi
* [[2042]] – [[Kuovâmáánu 18.]] peeivi
* [[2043]] – [[Kuovâmáánu 10.]] peeivi
* [[2044]] – [[Njuhčâmáánu 1.]] peeivi
* [[2045]] – [[Kuovâmáánu 21.]] peeivi
* [[2046]] – [[Kuovâmáánu 6.]] peeivi
* [[2047]] – [[Kuovâmáánu 26.]] peeivi
* [[2048]] – [[Kuovâmáánu 18.]] peeivi
* [[2049]] – [[Njuhčâmáánu 2.]] peeivi
* [[2050]] – [[Kuovâmáánu 22.]] peeivi
* [[2051]] – [[Kuovâmáánu 14.]] peeivi
* [[2052]] – [[Njuhčâmáánu 5.]] peeivi
* [[2053]] – [[Kuovâmáánu 18.]] peeivi
{{palsta lonottem}}
* [[2054]] – [[Kuovâmáánu 10.]] peeivi
* [[2055]] – [[Njuhčâmáánu 2.]] peeivi
* [[2056]] – [[Kuovâmáánu 15.]] peeivi
* [[2057]] – [[Njuhčâmáánu 6.]] peeivi
* [[2058]] – [[Kuovâmáánu 26.]] peeivi
* [[2059]] – [[Kuovâmáánu 11.]] peeivi
* [[2060]] – [[Njuhčâmáánu 2.]] peeivi
* [[2061]] – [[Kuovâmáánu 22.]] peeivi
* [[2062]] – [[Kuovâmáánu 7.]] peeivi
* [[2063]] – [[Kuovâmáánu 27.]] peeivi
* [[2064]] – [[Kuovâmáánu 19.]] peeivi
* [[2065]] – [[Kuovâmáánu 10.]] peeivi
* [[2066]] – [[Kuovâmáánu 23.]] peeivi
* [[2067]] – [[Kuovâmáánu 15.]] peeivi
* [[2068]] – [[Njuhčâmáánu 6.]] peeivi
* [[2069]] – [[Kuovâmáánu 26.]] peeivi
{{palsta lonottem}}
* [[2070]] – [[Kuovâmáánu 11.]] peeivi
* [[2071]] – [[Njuhčâmáánu 3.]] peeivi
* [[2072]] – [[Kuovâmáánu 23.]] peeivi
* [[2073]] – [[Kuovâmáánu 7.]] peeivi
* [[2074]] – [[Kuovâmáánu 27.]] peeivi
* [[2075]] – [[Kuovâmáánu 19.]] peeivi
* [[2076]] – [[Njuhčâmáánu 3.]] peeivi
* [[2077]] – [[Kuovâmáánu 23.]] peeivi
* [[2078]] – [[Kuovâmáánu 15.]] peeivi
* [[2079]] – [[Njuhčâmáánu 7.]] peeivi
* [[2080]] – [[Kuovâmáánu 20.]] peeivi
* [[2081]] – [[Kuovâmáánu 11.]] peeivi
* [[2082]] – [[Njuhčâmáánu 3.]] peeivi
* [[2083]] – [[Kuovâmáánu 16.]] peeivi
* [[2084]] – [[Kuovâmáánu 8.]] peeivi
* [[2085]] – [[Kuovâmáánu 27.]] peeivi
{{palsta lonottem}}
* [[2086]] – [[Kuovâmáánu 12.]] peeivi
* [[2087]] – [[Njuhčâmáánu 4.]] peeivi
* [[2088]] – [[Kuovâmáánu 24.]] peeivi
* [[2089]] – [[Kuovâmáánu 15.]] peeivi
* [[2090]] – [[Kuovâmáánu 28.]] peeivi
* [[2091]] – [[Kuovâmáánu 20.]] peeivi
* [[2092]] – [[Kuovâmáánu 12.]] peeivi
* [[2093]] – [[Kuovâmáánu 24.]] peeivi
* [[2094]] – [[Kuovâmáánu 16.]] peeivi
* [[2095]] – [[Njuhčâmáánu 8.]] peeivi
* [[2096]] – [[Kuovâmáánu 28.]] peeivi
* [[2097]] – [[Kuovâmáánu 12.]] peeivi
* [[2098]] – [[Njuhčâmáánu 4.]] peeivi
* [[2099]] – [[Kuovâmáánu 24.]] peeivi
* [[2100]] – [[Kuovâmáánu 9.]] peeivi
{{palsta nohá}}
-->
== Fáádást eres soojijn ==
{{Commonscat-raddalâs}}
== Käldeeh ==
{{Käldeeh}}
[[Luokka:Laskijááh|*]]
220c5y5rj1g2k7w6pb0z1t636138ecq
Savonia-kirjálâšvuotâpalhâšume
0
13029
161535
159965
2026-11-05T05:06:25Z
InternetArchiveBot
952
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
161535
wikitext
text/x-wiki
'''Savonia-kirjálâšvuotâpalhâšume''' ({{k-fi|Savonia-kirjallisuuspalkinto}}) lii syemmilâš tubdâstâspalhâšume, mon [[Kuopio]] kaavpug lii juáhám savolâš kirječällei čaabâkirjálâšvuođâ kirjeest.<ref name="sav-ps">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.kuopio.fi/documents/7369547/7737309/Palkintos%C3%A4%C3%A4nt%C3%B6+2019.pdf/9dd2a967-a258-43e3-ab2c-4b1bfbb4ff42 | Nommâ = Palkintosääntö | Tahhee = | Almostittem = Kuopio kaavpug | Almostittemsaje = | Äigimuddo = | Almostittee = | Čujottum = 9.3.2022 | Kielâ = {{fi}} | arkkâdâh = https://web.archive.org/web/20211229055350/https://www.kuopio.fi/documents/7369547/7737309/Palkintos%C3%A4%C3%A4nt%C3%B6+2019.pdf/9dd2a967-a258-43e3-ab2c-4b1bfbb4ff42 | vyerkkejum = 2021-12-29}}</ref> Vuosmuu palhâšume finnij kirječällee [[Elina Karjalainen]] ive 1986 kirjestis ''Tärisevä enkeli ja muita juttuja''. Palhâšume stuárudâh lâi ovdil 10 000 eurod, mut ive 2017 rääjist stuárudâh lii lamaš 12 000 eurod.
== Vyeitteeh ==
{| class="sortable wikitable" style="text-align:left"
! Ihe
! width=20% | Vyeittee
! width=30% | Kirje
! Eres iävtukkâsah
|-
| 1986
| [[Elina Karjalainen]]
| ''Tärisevä enkeli ja muita juttuja''<ref name="savons-3017329"/>
| [[Yrjö Knuutinen]]: ''Kala-Oskari ja kolme enkeliä''<br>[[Lasse Lehtinen]]: ''Valkoinen ihmissyöjä''<br>[[Jukka Parkkinen]]: ''Kaupungin kaunein lyyli''<br>[[Matti Rossi]]: ''Ikkuna''<br>[[Vuokko Tolonen]]: ''Lastenhuone''<br>[[Markku Turunen]]: ''Taivaan pikajuna''<br>[[Sauli Uhlgren]]: ''Viimeinen laiva''<ref name="savons-3017329">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.savonsanomat.fi/paikalliset/3017329 | Nommâ = Kuopion ensimmäinen Savonia-kirjallisuuspalkinto | Almostittem = Savon Sanomat | Tahhee = Shecter, Helka | Äigimuddo = 14.1.2017 | Čujottum = 11.3.2022 | Kielâ = {{fi}}}}</ref><ref name="kuopio-finna">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://kuopio.finna.fi/List/885724?sort=id&limit=100&filter%5B%5D=lists%3A%22885724%22 | Nommâ = Savonia-ehdokkaita kautta aikojen | Almostittem = Kuopio kaavpugkirjerááju | Äigimuddo = 24.11.2020 | Čujottum = 11.3.2022 | Kielâ = {{fi}} | arkkâdâh = https://web.archive.org/web/20250223100811/https://kuopio.finna.fi/List/885724?sort=id&limit=100&filter%5B%5D=lists%3A%22885724%22 | vyerkkejum = 2025-02-23}}</ref>
|-
| 1987
| [[Eino Säisä]]
| ''Afrikan tähti''<ref name="sks-3_2013">{{Kirjekäldee | Nommâ = Aakusti: Eino Säisä Ylä-Savon kirjailija | Almostittee = Savon Kielen Seura ry | Ihe = 2013 | Tahhee = Räsänen, Aune | Jurgâleijee = | Loho = | Sijđo = 11 | Siijđoh = | Čielgiittâs = | Almostittemsaje = | Tubdâldâs = | ISBN = | www = https://savonkielenseura.files.wordpress.com/2014/10/aakusti_3_2013.pdf | www-tekstâ = | Tiätuvuárkkáhäämi = | Čujottum = 11.3.2022 | Kielâ = {{fi}}}}</ref>
| [[Kari Hotakainen]]: ''HOT''<br>[[Lasse Lehtinen]]: ''Punainen vuorineuvos''<br>[[Maaria Leinonen]]: ''Aurinko, älä laske''<br> [[Aulikki Lindholm]]: ''Vedestä valettu''<ref name="kuopio-finna"/>
|-
| 1988
| [[Matti Rossi]]
| ''Teko''
| [[Hannu Helin]]: ''Papukaijatulppaani''<br>[[Kari Hotakainen]]: ''Runokirja''<br>[[Paul-Erik Haataja]]: ''Viimeinen juoksu''<br>[[Vuokko Tolonen]]: ''Salainen keittokirja''<ref name="kuopio-finna"/>
|-
| 1989
| [[Jukka Parkkinen]]
| ''Osakkeet nousussa Osku'' já ''Voittoa kotiin Osku''<ref name="hs-2000002951679">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.hs.fi/kulttuuri/art-2000002951679.html | Nommâ = Neljäs Savonia-palkinto Jukka Parkkiselle | Äigimuddo = 3.1.1990 | Almostittem = Helsingin Sanomat | Almostittee = | Tahhee = Väinämö, Rauni | Čujottum = 11.3.2022 | Kielâ = {{fi}}}}</ref>
| [[Paul-Erik Haataja]]: ''Merkitty luoti''<br>[[Anne Hänninen]]: ''Sekuntipilarit''<br>[[Maaria Leinonen]]: ''Silmissä uudet unet''<br>[[Lassi Nummi]]: ''Karu laidunrinne''<ref name="kuopio-finna"/>
|-
| 1991<ref name="hs-2000003038085"/>
| [[Lassi Nummi]]
| ''Requiem''<ref name="hs-2000003038085">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.hs.fi/kulttuuri/art-2000003038085.html| Nommâ = Lassi Nummen Requiem sai Savonia-palkinnon | Äigimuddo = 3.1.1991 | Almostittem = Helsingin Sanomat | Almostittee = | Tahhee = Väinämö, Rauni | Čujottum = 12.3.2022 | Kielâ = {{fi}}}}</ref>
| [[Kari Hotakainen]]: ''Lastenkirja''<br>[[Sakari Issakainen]]: ''Jos nimeltä kutsut''<br>[[Rauni Paalanen]]: ''Agitaattorin morsian''<br>[[Pentti Pesä]]: ''Muurahaisen varjo''<br>[[Jouni Tossavainen]]: ''Metsännenä''<ref name="hs-2000003030872">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.hs.fi/kulttuuri/art-2000003030872.html | Nommâ = LYHYESTI Kuusi kirjaa nimettiin Savonia-palkinnon ehdokkaiksi | Äigimuddo = 3.12.1990 | Almostittem = Helsingin Sanomat | Almostittee = | Tahhee = | Čujottum = 10.3.2022 | Kielâ = {{fi}}}}</ref>
|-
| 1993
| [[Kari Hotakainen]]
| ''Buster Keaton, elämä ja teot''
| [[Pirjo Hassinen]]: ''Yön kentät''<br>[[Pekka Kejonen]]: ''Äänetön läsnäolo''<br>[[Sirpa Kähkönen]]: ''Kuu taskussa''<br>[[Lasse Lehtinen]]: ''Euroopan umpisuoli: taudinmäärittely ja hoito-ohjeet''<br>[[Juice Leskinen]]: ''Räkä ja roiskis''<ref name="kuopio-finna"/>
|-
| 1995
| [[Pirjo Hassinen]]
| ''Ennustaja''<ref name="yle-6435111"/>
| [[Jukka Itkonen]]: ''Laulu laulusta''<br>[[Sirpa Kähkönen]]: ''Lukittu lähde''<br>[[Inka Nousiainen]]: ''Kivienkeli''<br>[[Jorma Ranivaara]]: ''Ihmeellisiä ihmisiä: seitsemän kertomusta''<ref name="kuopio-finna"/>
|-
| 1997
| [[Inka Nousiainen]]
| ''Kiinalaiset kengät''<ref name="hs-2000003589130">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.hs.fi/kulttuuri/art-2000003589130.html | Nommâ = Inka Nousiaisen romaani Kiinalaiset kengät sai Kuopion kirjallisuuspalkinnon | Äigimuddo = 3.1.1997 | Almostittem = Helsingin Sanomat | Almostittee = | Tahhee = Siukonen, Timo | Čujottum = 10.3.2022 | Kielâ = {{fi}}}}</ref>
| [[Kaarina Huhtinen]]: ''Lyhtyjuhlan kesä''<br>[[Sakari Issakainen]]: ''Giovannin poika''<br>[[Leena Lehtolainen]]: ''Luminainen''<br>[[Sari Mikkonen]]: ''Naistenpyörä''<br>[[Rauni Paalanen]]: ''Raakelin tarinoita''<ref name="kuopio-finna"/>
|-
| 1998
| [[Sari Mikkonen]]
| ''Pakkasyön odottaja''<ref name="mtv-5422414">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.hs.fi/kulttuuri/art-2000003589130.html | Nommâ = Sari Mikkonen sai Savonia-palkinnon | Äigimuddo = 2.1.1998 | Almostittem = MTV Uutiset | Čujottum = 10.3.2022 | Kielâ = {{fi}}}}</ref>
| [[Alexis Kouros]]: ''Gondwanan lapset''<br>[[Maaria Leinonen]]: ''Teen matkaa lähelle, kauas''<br>[[Jorma Ranivaara]]: ''Poisliitävä Anne Lee''<br>[[Vuokko Tolonen]]: ''Tampereen ilmasto''<ref name="kuopio-finna"/>
|-
| 1999
| [[Sirpa Kähkönen]]
| ''Mustat morsiamet''<ref name="yle-12220832"/>
| [[Pekka Kejonen]]: ''Talvipäivänseisaus''<br>[[Leena Lehtolainen]]: ''Tuulen puolella''<br>[[Mari Mörö]]: ''Kiltin yön lahjat''<br>[[Esko-Pekka Tiitinen]]: ''Hymypoika ja lumienkeli''<ref name="kuopio-finna"/>
|-
| 2000
| [[Eira Mollberg]]
| ''Vakuuslapset''<ref name="mtv-2016768">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.mtvuutiset.fi/artikkeli/eira-mollbergille-savonia-palkinto/2016768 | Nommâ = Eira Mollbergille Savonia-palkinto | Äigimuddo = 3.1.2000 | Almostittem = MTV Uutiset | Čujottum = 10.3.2022 | Kielâ = {{fi}}}}</ref>
| [[Jukka Itkonen]]: ''Kirpun matka maailman ääriin: vaellussatu''<br>[[Leena Lehtolainen]]: ''Tappava säde''<br>[[Lassi Nummi]]: ''Isoisän runot ja muita''<br>[[Raija Paananen]]: ''Maria Maattoman elämät''<br>[[Sirpa Puskala]]: ''Pikkuruu Mustanmusta''<br>[[Tuula-Liina Varis]]: ''Maan päällä paikka yksi on''<ref name="kuopio-finna"/>
|-
| 2001
| [[Pekka Kejonen]]
| ''Kevätpäiväntasaus''<ref name="hs-2000003937527">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.hs.fi/kulttuuri/art-2000003937527.html | Nommâ = Pekka Kejosen runokokoelmalle Savonia-palkinto | Tahhee = Heikkinen Martti | Äigimuddo = 3.1.2001 | Almostittem = HS.fi | Čujottum = 10.3.2022 | Kielâ = {{fi}}}}</ref>
| [[Paul-Erik Haataja]]: ''Vaarojen mailla''<br>[[Karo Hämäläinen]]: ''Samuli, Helsingin herra''<br>[[Anne Hänninen]]: ''Tuulen vilja''<br>[[Jukka Itkonen]]: ''Myydään mummo: täydellinen kertomus''<br>[[Asko Sahlberg]]: ''Pimeän ääni''<ref name="kuopio-finna"/>
|-
| 2002
| [[Aila Meriluoto]]
| ''Mekko meni taululle''<ref name="hs-2000004109909"/>
| [[Sakari Issakainen]]: ''Espalmador''<br>[[Leena Laulajainen]]: ''Kuningaskalastajan peili''<br>[[Leena Leskinen]]: ''Eurotarinoita''<br>[[Asko Sahlberg]]: ''Eksyneet''<br>[[Timo Teräsahjo]]: ''Jos joskus tulisi helle''<br>[[Markku Turunen]]: ''Vettä kevyempää''<ref name="kuopio-finna"/>
|-
| 2003
| [[Asko Sahlberg]]
| ''Höyhen''<ref name="yle-10002261"/><ref name="hs-2000004109909">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.hs.fi/kulttuuri/art-2000004109909.html | Nommâ = Asko Sahlbergin teos voitti toisen euro-Savonian | Äigimuddo = 3.1.2003 | Almostittem = Helsingin Sanomat | Almostittee = | Tahhee = Heikkinen, Martti | Čujottum = 11.3.2022 | Kielâ = {{fi}}}}</ref>
| [[Pirjo Hassinen]]: ''Jouluvaimo''<br>[[Kari Hotakainen]]: ''Juoksuhaudantie''<br>[[Jukka Itkonen]]: ''Käpälämäki''<br>[[Anu Kaipainen]]: ''Granaattiomena''<br>[[Markku Pääskynen]]: ''Etanat''<br>[[Matti Rönkä]]: ''Tappajan näköinen mies''<ref name="hs-2000004101751">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.hs.fi/kulttuuri/art-2000004101751.html | Nommâ = Kuopio julkisti Savonia-kilpailun kirjaehdokkaat | Äigimuddo = 27.11.2002 | Almostittem = Helsingin Sanomat | Almostittee = | Tahhee = Heikkinen, Martti | Čujottum = 10.3.2022 | Kielâ = {{fi}}}}</ref>
|-
| 2004
| [[Jorma Ranivaara]]
| ''Upseerin parempi elämä''<ref name="hs-2000004192839">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.hs.fi/kulttuuri/art-2000004192839.html | Nommâ = Jorma Ranivaaralle Savonia-palkinto | Äigimuddo = 3.1.2004 | Almostittem = Helsingin Sanomat | Almostittee = | Tahhee = Pölkki, Minna | Čujottum = 10.3.2022 | Kielâ = {{fi}}}}</ref>
| [[Jaana Airaksinen]]: ''Lamerica''<br>[[Jukka Naaranlahti]]: ''Istun asentoni sylissä''<br>[[Sirpa Puskala]]: ''Tapaus Allu Salminen''<br>[[Markku Pääskynen]]: ''Ellington''<ref name="hs-2000004184919">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.hs.fi/kulttuuri/art-2000004184919.html | Nommâ = Viisi teosta kilpailee Savonia- palkinnosta | Äigimuddo = 27.11.2003 | Almostittem = Helsingin Sanomat | Almostittee = | Tahhee = | Čujottum = 10.3.2022 | Kielâ = {{fi}}}}</ref>
|-
| 2005
| [[Ilpo Tiihonen]]
| ''Largo''<ref name="yle-5744745">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://yle.fi/uutiset/3-5744745 | Nommâ = Tiihoselle Savonia-palkinto 3.1. | Äigimuddo = 3.1.2005 | Almostittem = Yle Uutiset | Tahhee = | Čujottum = 10.3.2022 | Kielâ = {{fi}}}}</ref>
| [[Pirjo Hassinen]]: ''Kuninkaanpuisto''<br>[[Sirpa Kähkönen]]: ''Jään ja tulen kevät''<br>[[Leena Lehtolainen]]: ''Jonain onnellisena päivänä''<br>[[Marja-Leena Lempinen]]: ''Jääympyrä''<br>[[Eppu Nuotio]]: ''Sekuntiviisaripoika''<br>[[Asko Sahlgren]]: ''Tammilehto''<ref name="yle-5194503">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://yle.fi/uutiset/3-5194503 | Nommâ = Seitsemän ehdokasta tavoittelee Savoniaa | Äigimuddo = 30.11.2004 | Almostittem = Yle Uutiset | Tahhee = | Čujottum = 10.3.2022 | Kielâ = {{fi}}}}</ref>
|-
| 2006
| [[Markku Pääskynen]]
| ''Tämän maailman tärkeimmät asiat''<ref name="yle-5221683">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://yle.fi/uutiset/3-5221683 | Nommâ = Savonia-kirjallisuuspalkinto Pääskyselle | Äigimuddo = 2.1.2006 | Almostittem = Yle Uutiset | Tahhee = | Čujottum = 9.3.2022 | Kielâ = {{fi}}}}</ref>
| [[Jukka Itkonen]]: ''Koipihumppa''<br>[[Leena Leskinen]]: ''Espanjalainen juttu''<br>[[Mari Mörö]]: ''Patentti-Arvi''<br>[[Risto Juhani]]: ''Kolehti kuolemalle''<br>[[Marja-Leena Tiainen]]: ''Poistui kotoaan''<br>[[Tuula-Liina Varis]]: ''Toshiro Mifunen tiikeri''<ref name="yle-5747258">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://yle.fi/uutiset/3-5747258 | Nommâ = Savonia-palkinnon saajaehdokkaat julki 24.11. | Äigimuddo = 24.11.2005 | Almostittem = Yle Uutiset | Tahhee = | Čujottum = 9.3.2022 | Kielâ = {{fi}}}}</ref>
|-
| 2007
| [[Marja-Leena Tiainen]]
| ''Alex ja pelon aika''<ref name="yle-5756810">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://yle.fi/uutiset/3-5756810 | Nommâ = Savonia-palkinto 2.1. | Äigimuddo = 2.1.2007 | Almostittem = Yle Uutiset | Tahhee = | Čujottum = 10.3.2022 | Kielâ = {{fi}}}}</ref>
| [[Jyrki Heikkinen]]: ''Hieno, pieni kiekura''<br>[[Wexi Korhonen]]: ''Murhakoodi''<br>[[Sirpa Puskala]]: ''Kingi''<br>[[Esko-Pekka Tiitinen]]: ''Elämänkirja''<br>[[Markku Turunen]]: ''Hyvä Joel''<ref name="yle-5754871">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://yle.fi/uutiset/3-5754871 | Nommâ = Savonia-palkinnon ehdokkaat valittu | Äigimuddo = 27.11.2006 | Almostittem = Yle Uutiset | Tahhee = | Čujottum = 9.3.2022 | Kielâ = {{fi}}}}</ref>
|-
| 2008
| [[Markku Turunen]]
| ''Löytötavaraa''<ref name="yle-5186771">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://yle.fi/uutiset/3-5186771 | Nommâ = Savonia-kirjallisuuspalkinto Markku Turuselle | Äigimuddo = 2.1.2008 | Almostittem = Yle Uutiset | Tahhee = | Čujottum = 9.3.2022 | Kielâ = {{fi}}}}</ref>
| [[Pirjo Hassinen]]: ''Suistola''<br>[[Jukka Itkonen]]: ''Taikuri Into Kiemura''<br>[[Sirpa Kähkönen]]: ''Lakanasiivet''<br>[[Pasi Lampela]]: ''Hellekausi''<br>[[Ulla Vaarnamo]]: ''Jäniskuu''<ref name="sks-1_2008">{{Kirjekäldee | Nommâ = Aakusti: Savonia-palkinto Markku Turuselle | Almostittee = Savon Kielen Seura ry | Ihe = 2008 | Tahhee = | Jurgâleijee = | Loho = | Sijđo = 10 | Siijđoh = | Čielgiittâs = | Almostittemsaje = | Tubdâldâs = | ISBN = | www = https://savonkielenseura.files.wordpress.com/2014/10/aakusti_1_2008.pdf | www-tekstâ = | Tiätuvuárkkáhäämi = | Čujottum = 9.3.2022 | Kielâ = {{fi}}}}</ref>
|-
| 2009
| [[Anna Krogerus]]
| ''Kuin ensimmäistä päivää''<ref name="yle-10578381"/>
| [[Marja-Leena Lempinen]]: ''Punainen lumme''<br>[[Maritta Lintunen]]: ''Tapaus Sidoroff''<br>[[Mari Mörö]]: ''Paikkaa ja mieltä''<br>[[Markku Rönkkö]]: ''Juoksupoika''<br>[[Esko-Pekka Tiitinen]]: ''Viiva''<ref name="yle-5709550">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://yle.fi/uutiset/3-5709550 | Nommâ = Savonia-palkinto jaetaan tänään | Äigimuddo = 2.1.2009 | Almostittem = Yle Uutiset | Tahhee = | Čujottum = 9.3.2022 | Kielâ = {{fi}}}}</ref>
|-
| 2010
| [[Jukka Itkonen]]
| ''Laululinnun saarella''<ref name="yle-10578381"/><ref name="yle-5679733"/>
| [[Kari Hotakainen]]: ''Ihmisen osa''<br>[[Marko Kilpi]]: ''Kadotetut''<br>[[Sirpa Kähkönen]]: ''Neidonkenkä''<br>[[Pasi Lampela]]: ''Kuolemansairauksia''<br>[[Mari Mörö]]: ''Kuuri''<br>[[Jouni Tossavainen]]: ''Koulu''<ref name="yle-5935571">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://yle.fi/uutiset/3-5935571 | Nommâ = Seitsemän teosta kamppailee Savonia-palkinnosta | Äigimuddo = 26.11.2009 | Almostittem = Yle Uutiset | Tahhee = | Čujottum = 9.3.2022 | Kielâ = {{fi}}}}</ref>
|-
| 2011
| [[Esko-Pekka Tiitinen]]
| ''Kiven sylissä''<ref name="yle-10578381"/><ref name="yle-5300825">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://yle.fi/uutiset/3-5300825 | Nommâ = Savonia-palkinto Esko-Pekka Tiitiselle | Tahhee = | Almostittem = Yle Uutiset | Almostittemsaje = | Äigimuddo = 3.1.2011 | Almostittee = yle.fi | Čujottum = 9.3.2022 | Kielâ = {{fi}}}}</ref>
| [[Heidi Jaatinen]]: ''Ei saa katsoa aurinkoon''<br>[[Lasse Lehtinen]]: ''Onni suosii rohkeaa''<br>[[Leena Lehtolainen]]: ''Minne tytöt kadonneet''<br>[[Markku Rönkkö]]: ''Lounge''<br>[[Sinikka Tirkkonen]]: ''Kaunis ehto''<ref name="yle-5679733">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://yle.fi/uutiset/3-5679733 | Nommâ = Kuusi teosta Savonia-palkintoehdokkaaksi | Tahhee = | Almostittem = Yle Uutiset | Almostittemsaje = | Äigimuddo = 1.12.2010 | Almostittee = yle.fi | Čujottum = 9.3.2022 | Kielâ = {{fi}}}}</ref>
|-
| 2012 || [[Marko Kilpi]]
| ''Elävien kirjoihin''<ref name="yle-5057247">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://yle.fi/uutiset/3-5057247 | Nommâ = Kuopiolaisdekkaristi sai Savonia-palkinnon | Äigimuddo = 2.1.2012 | Almostittem = Yle Uutiset | Tahhee = | Čujottum = 9.3.2022 | Kielâ = {{fi}}}}</ref><ref name="yle-10578381"/>
| [[Karo Hämäläinen]]: ''Erottaja''<br>[[Antti Leikas]]: ''Melominen''<br>[[Maritta Lintunen]]: ''Mozartin hiukset''<br>[[Helen Moster]]: ''Hylky''<br>[[Asko Sahlberg]]: ''Häväistyt''<br>[[Hanna Tuuri]]: ''Orapihjalapiiri''<ref name="yle-5455178">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://yle.fi/uutiset/3-5455178 | Nommâ = Savonia-palkinnosta kilpailee seitsemän ehdokasta | Äigimuddo = 18.11.2011 | Almostittem = Yle Uutiset | Tahhee = | Čujottum = 9.3.2022 | Kielâ = {{fi}}}}</ref>
|-
| 2013 || [[Pirjo Hassinen]]
| ''Popula''<ref name="yle-10578381"/><ref name="yle-6435111">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://yle.fi/uutiset/3-6435111 | Nommâ = Pirjo Hassinen nappasi Savonia-palkinnon jo toistamiseen | Äigimuddo = 2.1.2013 | Almostittem = Yle Uutiset | Tahhee = Kervinen, Kaija | Čujottum = 9.3.2022 | Kielâ = {{fi}}}}</ref>
| [[Asko Jaakonaho]]: ''Onnemme tiellä''<br>[[Sirpa Kähkönen]]: ''Hietakehto''<br>[[Tuija Lehtinen]]: ''Pesää!''<br>[[Saija Nissinen]]: ''Sitomisen taito''<br>[[Markku Rönkkö]]: ''Metsän poika''<ref name="yle-6435111"/>
|-
| 2014 || [[Antti Heikkinen (toimâtteijee)|Antti Heikkinen]]
| ''Pihkatappi''<ref name="yle-10578381"/><ref name="yle-7009433">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://yle.fi/uutiset/3-7009433 | Nommâ = Esikoiskirjailija Antti Heikkinen nappasi Savonia-kirjallisuuspalkinnon | Äigimuddo = 2.1.2014 | Almostittem = Yle Uutiset | Tahhee = Tikkanen, Seppo & Vilpponen, Susanna | Čujottum = 9.3.2022 | Kielâ = {{fi}}}}</ref>
| [[Inka Nousiainen]]: ''Kirkkaat päivät ja ilta'' <br> [[Asko Sahlberg]]: ''Herodes'' <br> [[Marja-Leena Tiainen]]: ''Khao Lakin sydämet'' <br> [[Sinikka Tirkkonen]]: ''Pimeän halki, valon halki'' <br> [[Jouni Tossavainen]]: ''Kesäpäivä''<ref name="yle-6948305">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://yle.fi/uutiset/3-6948305 | Nommâ = Savonia-kirjallisuuspalkinnon ehdokkaat julkistettiin | Tahhee = Mattila, Marianne | Almostittem = Yle Uutiset | Almostittemsaje = | Äigimuddo = 22.11.2013 | Almostittee = yle.fi | Čujottum = 9.3.2022 | Kielâ = {{fi}}}}</ref>
|-
| 2015 || [[Jouni Tossavainen]]
| ''Hannes Kolehmainen – New Yorkin lentävä suomalainen''<ref name="yle-7717848">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://yle.fi/uutiset/3-7717848| Nommâ = Savonia-palkinto Jouni Tossavaiselle – "Helppo aloittaa 30-vuotistaiteilijajuhlat" | Almostittem = Yle Uutiset | Tahhee = Tikkanen, Seppo | Äigimuddo = 2.1.2015 | Čujottum = 9.3.2022 | Kielâ = {{fi}}}}</ref>
| [[Pirjo Hassinen]]: ''Sauna Paradis'' <br> [[Antti Holma (čaittâleijee)|Antti Holma]]: ''Järjestäjä'' <br> [[Pasi Lampela]]: ''Kirottujen ilot'' <br> [[Asko Sahlberg]]: ''Yö nielee päivät'' <br> [[Helena Waris]]: ''Vuori''<ref name="yle-7643845">{{Nettikäldee | Čujottâs = http://yle.fi/uutiset/3-7643845 | Nommâ = Putous-tähti ja moninkertainen Finlandia-ehdokas – joku heistä saa vuoden 2015 Savonia-palkinnon | Almostittem = Yle Uutiset | Tahhee = Hämäläinen, Veli-Pekka | Äigimuddo = 21.11.2014 | Čujottum = 9.3.2022 | Kielâ = {{fi}}}}</ref>
|-
| 2016 || [[Karo Hämäläinen]]
| ''Yksin''<ref name="yle-10578381"/><ref name="yle-8569570">{{Nettikäldee | Čujottâs = http://yle.fi/uutiset/3-8569570 | Nommâ = Savonia-kirjallisuuspalkinto Karo Hämäläiselle: "Tämä on kultamitalihetki" | Almostittem = Yle Uutiset | Tahhee = Tikkanen, Seppo | Äigimuddo = 4.1.2016 | Čujottum = 9.3.2022 | Kielâ = {{fi}}}}</ref>
| [[Anne Hänninen]]: ''Mustat peilit'' <br> [[Tatu Kokko]]: ''Rob McCool ja Krimin jalokivi'' <br> [[Erkka Mykkänen]]: ''Kolme maailmanloppua'' <br> [[Jari Nissinen]]: ''Paha mieli'' <br> [[Markku Pääskynen]]: ''Sielut''<ref name="yle-8470636">{{Nettikäldee | Čujottâs = http://yle.fi/uutiset/3-8470636 | Nommâ = Tässä ovat vuoden 2016 Savonia-kirjallisuuspalkinnon ehdokkaat | Almostittem = Yle Uutiset | Tahhee = Hämäläinen, Veli-Pekka | Äigimuddo = 20.11.2015 | Čujottum = 9.3.2022 | Kielâ = {{fi}}}}</ref>
|-
| 2017 ||[[Virve Sammalkorpi]]
| ''Paflagonian perilliset''<ref name="yle-10578381"/><ref name="yle-9383016">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://yle.fi/uutiset/3-9383016 | Nommâ = Savonia-kirjallisuuspalkinto yllätti Virve Sammalkorven täysin: "Uumoilin tälle katoamista hiljaisuuteen" | Äigimuddo = 2.1.2017 | Almostittem = Yle Uutiset | Tahhee = Hämäläinen, Veli-Pekka | Čujottum = 9.3.2022 | Kielâ = {{fi}}}}</ref>
| [[Antti Heikkinen (toimâtteijee)|Antti Heikkinen]]: ''Matkamies maan'' <br> [[Sirpa Kähkönen]]: ''Tankkien kesä'' <br> [[Martta Rossi]]: ''Vesi mustaa valoa'' <br> [[Markku Rönkkö]]: ''Hajaannus'' <br> [[Asko Sahlberg]]: ''Pilatus''<ref name="yle-9383016"/>
|-
| 2018 || [[Asko Sahlberg]]
| ''Amandan maailmat''<ref name="yle-10002261">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://yle.fi/uutiset/3-10002261| Nommâ = Savonia-kirjallisuuspalkinto Asko Sahlbergille: "Meidän täytyy uskaltaa katsoa pimeyttä silmiin, jotta voimme kulkea valoa kohti"| Tahhee = Ronkainen, Anna | Äigimuddo = 2.1.2018 | Almostittem = Yle Uutiset | Čujottum = 9.3.2022 | Kielâ = {{fi}}}}</ref>
| [[Marjo Heiskanen]]: ''Mustat koskettimet'' <br> [[Jukka Itkonen]]: ''Aprillipäivä'' <br> [[Mikko Kamula]]: ''Ikimetsien sydänmailla'' <br> [[Pasi Lampela]]: ''Kehä'' <br> [[Jyri Vartiainen]]: ''Ystävä''<ref name="yle-10002261"/>
|-
| 2019 || [[Heidi Jaatinen]]
|''Koski''<ref name="yle-10578381">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://yle.fi/uutiset/3-10578381 | Nommâ = Heidi Jaatisen "Koski" voitti Savonia-kirjallisuuspalkinnon: "Nyt uskaltaa taas kirjoittaa sillä tavalla kuin itsestä tuntuu tärkeältä" | Tahhee = Ronkainen, Anna | Äigimuddo = 2.1.2019 | Almostittem = Yle Uutiset| Čujottum = 9.3.2022 | Kielâ = {{fi}}}}</ref>
| [[Maritta Lintunen]]: ''Stella'' <br> [[Päivi Lipponen]]: ''Ihmisyyden vuoksi'' <br> [[Erkka Mykkänen]]: ''Something not good'' <br> [[Markku Pääskynen]]: ''Hyvä ihminen'' <br> [[Lauri Rikala (aforist)|Lauri Rikala]]: ''Eläin ei pukeudu tahallaan huonosti''<ref name="yle-10520603">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://yle.fi/uutiset/3-10520603 | Nommâ = Tässä ovat Savonia-kirjallisuuspalkinnon ehdokkaat vuodelle 2019 | Almostittem = Yle Uutiset | Tahhee = Hämäläinen, Veli-Pekka | Äigimuddo = 23.11.2018 | Čujottum = 9.3.2022 | Kielâ = {{fi}}}}</ref>
|-
|2019<ref name="yle-11068343"/> || [[JP Koskinen]]
|''Tulisiipi''<ref name="yle-11108888">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://yle.fi/uutiset/3-11108888 | Nommâ = Savonia-kirjallisuuspalkinto JP Koskiselle – Tulisiipi kertoo ihmisistä, jotka etsivät onneaan | Tahhee = Rytkönen, Anne-Pauliina | Äigimuddo = 9.12.2019 | Almostittem = Yle Uutiset| Čujottum = 9.3.2022 | Kielâ = {{fi}}}}</ref>
|[[Tomas Gads]] (Kaisa Nummela já Satu Roos): ''Pirulainen''<br>[[Antti Hurskainen]]: ''22: kertomus syömisestä''<br>[[Jukka Itkonen]]: ''Koira nimeltä mutsi''<br>[[Tatu Kokko]]: ''Kävelevien patsaiden kaupunki''<br>[[Raili Mikkanen]]: ''Kunhan ei nukkuvaa puolikuollutta elämää''<ref name="yle-11068343">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://yle.fi/uutiset/3-11068343 | Nommâ = Nämä teokset kilpailevat Savonia-kirjallisuuspalkinnosta – voittaja julkistetaan poikkeuksellisesti jo joulukuussa | Tahhee = Veteli, Annika | Äigimuddo = 15.11.2019 | Almostittem = Yle Uutiset| Čujottum = 9.3.2022 | Kielâ = {{fi}}}}</ref>
|-
|2020 || [[Petra Rautiainen]]
| ''Tuhkaan piirretty maa''<ref name="yle-11684765">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://yle.fi/uutiset/3-11684765 | Nommâ = Petra Rautiaisen esikoisteos voitti Savonia-kirjallisuuspalkinnon – Tuhkaan piirretty maa käsittelee rankkoja ja vaiettuja aiheita | Tahhee = Ronkainen, Anna | Almostittem = Yle Uutiset | Äigimuddo = 9.12.2020 | Čujottum = 9.3.2022 | Kielâ = {{fi}}}}</ref>
|[[Antti Heikkinen (toimâtteijee)|Antti Heikkinen]]: ''Einari'' <br> [[Kari Hotakainen]]: ''Tarina'' <br> [[Anne Hänninen]]: ''Sepelkyyhkyt'' <br> [[Juha Rautio]]: ''Sunnuntain rajat'' <br> [[Jouni Tossavainen]]: ''Taistelevat metsot''<ref name="yle-11659078">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://yle.fi/uutiset/3-11659078| Nommâ = Savonia-ehdokkaat on julkistettu – raati luki ennätysmäärän teoksia ja mukana oli aiempaa enemmän elämäkertoja | Tahhee = Ruuskanen, Laura | Almostittem = Yle Uutiset| Äigimuddo = 20.11.2020 | Čujottum = 9.3.2022 | Kielâ = {{fi}}}}</ref>
|-
|2021 || [[Sirpa Kähkönen]]
| ''Vihreä sali''<ref name="yle-12220832">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://yle.fi/uutiset/3-12220832 | Nommâ = Kuopio-sarjastaan tunnettu Sirpa Kähkönen voitti Savonia-kirjallisuuspalkinnon toista kertaa – seurasimme palkinnonjakotilaisuutta suorana | Almostittem = Yle Uutiset | Tahhee = Mattila, Marianne | Äigimuddo = 9.12.2021 | Čujottum = 9.3.2022 | Kielâ = {{fi}}}}</ref>
| [[Antti Heikkinen (toimâtteijee)|Antti Heikkinen]]: ''Latu'' <br> [[Martta Kaukonen]]: ''Terapiassa'' <br> [[JP Koskinen]]: ''Haukansilmä'' <br> [[Emilia Kukkala]]: ''Kaiken jälkeen'' <br> [[Maritta Lintunen]]: ''Boriksen lapset''<ref name="yle-12193642">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://yle.fi/uutiset/3-12193642 | Nommâ = Vuoden 2021 Savonia-ehdokkaat on julkistettu – kuusi kirjaa kisaa 12 000 euron palkinnosta | Tahhee = Pekkarinen, Susanna | Almostittem = Yle Uutiset | Äigimuddo = 19.11.2021 | Čujottum = 9.3.2022 | Kielâ = {{fi}}}}</ref>
|-
|2022 || [[Oona Pohjolainen]] já [[Adile Sevimli]]
| ''Kärsimyskukkauuteaddiktio''<ref>{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.kirjasampo.fi/fi/savonia_palkinto_2022 | Nommâ = Savonia-palkinto 2022 Oona Pohjolaiselle ja Adile Sevimlille | Almostittem = Kirjasampo.fi | Äigimuddo = 11.12.2022 | Čujottum = 12.12.2022 | Kielâ = {{fi}}}}</ref>
| [[Sari Aro]]: ''Nukkuvan jättiläisen laakso'' <br> [[Iiti Elomaa]]: ''Pettämätön kauneudentaju'' <br> [[Suonna Kononen]]: ''Tie päättyy meren rannalle'' <br> [[Camilla Nissinen]]: ''Meitä vastaan rikkoneet'' <br> [[Vilhelmiina Vilhunen]]: ''Lähtölaulu''<ref>{{Nettikäldee | Čujottâs = https://yle.fi/a/74-20005098| Nommâ = Nämä kuusi ehdokasta kilpailevat vuoden 2022 Savonia-palkinnosta – yllättäen joukosta puuttuu Finlandia-ehdokas| Tahhee = Mattila, Marianne| Almostittem = Yle Uutiset | Almostittee = Yleisradio| Äigimuddo = 18.11.2022 | Čujottum = 21.11.2022 | Kielâ = {{fi}}}}</ref>
|-
|2023 || [[Maritta Lintunen]]
| ''Sata auringonkiertoa''
| [[Sara Al Husaini]]: ''Huono tyttö'' <br> [[Antti Hurskainen]]: ''Suntio'' <br> [[Sari Kaarniranta]]: ''Ysin kevät'' <br> [[Sirpa Kähkönen]]: ''36 uurnaa – Väärässä olemisen historia'' <br> [[Markku Pääskynen]]: ''Niin kaunis on maa''
|-
|2024 || [[Markku Pääskynen]]
| ''Elektra''<ref name="yle-74-20129213">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://yle.fi/a/74-20129213 | Nommâ = Kirjallisuuden Savonia-palkinto Markku Pääskyselle – palkittu teos tuo antiikin tarun Savoon | Almostittem = Yle Uutiset | Tahhee = Julkunen, Petri | Äigimuddo = 2024-12-09 | Čujottum = 2024-12-09| Kielâ = {{fi}}}}</ref>
|[[Mirkka Auvinen]]: ''Chibu – kun silmäripsetkin putosivat '' <br> [[Antti Heikkinen (toimâtteijee)|Antti Heikkinen]]: ''Rautavaara'' <br> [[Katja Kärki]]: ''Evan neljä elämää'' <br> [[Taina Niemi]]: ''Ämpärikesä'' <br> [[Markku Pääskynen]]: ''Elektra'' <br> [[Ari Voutilainen]]: ''Eilispäivän haamut''<ref name="yle-74-20124933">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://yle.fi/a/74-20124933 | Nommâ = Kuusi teosta ehdolla vuoden 2024 Savonia-kirjallisuuspalkinnon saajaksi – mukana on kaksi esikoiskirjailijaa | Almostittem = Yle Uutiset | Tahhee = Räihä, Tapio | Äigimuddo = 2024-11-15 | Čujottum = 2024-12-09| Kielâ = {{fi}}}}</ref>
|-
|2025 || || || [[Sari Hedman]]: ''Hanna ei ole enää täällä'' <br> [[Ville Hytönen]]: ''Bilbao!'' <br> [[Olli-Pekka Jauhiainen]]: ''Sukupuut'' <br> [[Camilla Nissinen]]: ''Rihmasto'' <br> [[Tiia Mattila]]: ''Humalan soundtrack'' <br> [[Anneli Pääkkönen]]: ''Ompelija''<ref name="yle-74-20194184">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://yle.fi/a/74-20194184 | Nommâ = Nämä kuusi teosta ovat ehdolla Savonia-kirjallisuuspalkinnon saajaksi - mukana on kolme esikoisteosta | Almostittem = Yle Uutiset | Tahhee = Keinänen, Minna | Äigimuddo = 2025-11-14 | Čujottum = 2025-11-27| Kielâ = {{fi}}}}</ref>
|}
== Fáádást eres soojijn ==
* [https://www.kuopio.fi/savonia-palkinto Savonia palkinto] <small>(suomâkielân)</small>
== Käldeeh ==
{{Käldeeh|sárgáttuvah}}
[[Luokka:Savonia-kirjálâšvuotâpalhâšume|*]]
q146vb81cb8v8o5a4s9fg7p4zc2gtte
Videospellâihe 1971
0
14313
161540
148862
2026-11-05T05:46:18Z
InternetArchiveBot
952
Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
161540
wikitext
text/x-wiki
'''Videospellâihe 1971''' kieđâvuš ive [[1971]] almostittum videospeelâid já videospellâmaailm merhâšittee tábáhtusâid.
==Tábáhtusah ==
=== Uđđâ finnoduvah===
* [[Computer Recreations, Inc.]] vuáđudui.<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=http://infolab.stanford.edu/pub/voy/museum/galaxy.html|nommâ=The Galaxy Gamem|almostittem=infolab.stanford.edu|čujottum=2022-06-23|ietf-kielâkoodi=en|arkkâdâh=https://web.archive.org/web/20120722013929/http://infolab.stanford.edu/pub/voy/museum/galaxy.html|vyerkkejum=2012-07-22}}</ref>
== Merhâšittee almostitmeh ==
===Skammâmáánu===
* ''[[Computer Space]]'' almostui [[Tave-Amerik]]ist. Tot lii maailm vuossâmuš kávpálâš videospellâ.<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://videogamehistorian.wordpress.com/2014/08/07/one-two-three-four-i-declare-a-space-war/|nommâ=One, Two, Three, Four I Declare a Space War|tahhee=Smith, Alexander|almostittem=They Create Worlds|äigimuddo=2014-08-07|čujottum=2022-06-23|ietf-kielâkoodi=en}}</ref>
* ''[[Galaxy Game]]'' almostui.<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=http://infolab.stanford.edu/pub/voy/museum/pictures/display/5-GG-machine.htm|nommâ=Galaxy-Game machine|almostittem=infolab.stanford.edu|čujottum=2022-06-23|arkkâdâh=https://web.archive.org/web/20151222094141/http://infolab.stanford.edu/pub/voy/museum/pictures/display/5-GG-machine.htm|vyerkkejum=2015-12-22}}</ref>
==Käldeeh==
{{Käldeeh }}
{{Videospellâiveh}}
[[Luokka:Ive 1971 videospeelah|*]]
[[Luokka:Videospellâiveh]]
6xvgy8nu4doq2ugwhudr01y4pabxe5s
Ive 2020 sämikielâliih kirjeh
0
15974
161528
156354
2026-11-05T02:07:39Z
InternetArchiveBot
952
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
161528
wikitext
text/x-wiki
'''Ive 2020 sämikielâliih kirjeh''' -sijđo kieđâvuš čaabâ- já tiätukirjálâšvuođâ kiirjijd, moh almostuvvii mon peri [[sämikielah|sämikielân]] ive [[2020]].
== Anarâškielân ==
=== Čaabâkirjálâšvuotâ ===
==== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâ ====
* [[Lee D. Rodgers]] – kyevtkielâg ''[[Saammâl já puoidâ]] – Sammeli and the Stoat'' -kirje, [[eŋgâlâskielâ]]n čáállám Rodgers já [[anarâškielâ]]n jurgâlâm [[Petter Morottaja]]<ref name="nettisaje-rumbu">{{Nettikäldee|čujottâs=http://nettisaje.wikidot.com/rumbu-kirjeraidu |nommâ=Rumbu-Kirjeráiđu |almostittem=Nettisaje - Wiki anarâškielâst já kultturist|čujottum=2022-12-02}}</ref>
* [[Lee D. Rodgers]] – kyevtkielâg ''[[Saammâl, Stáálu já njuhčâ]] – Sammeli, Staalu and the Swan'' -kirje, [[eŋgâlâskielâ]]n čáállám Rodgers já [[anarâškielâ]]n jurgâlâm [[Petter Morottaja]]<ref name="nettisaje-rumbu"/>
=====Digikirjeh=====
* [[Anja Kaarret]] – ''[[Kollepottâ já kutkâ & Máárjá-máátu]]''<ref name="finna-kutkâ">{{Nettikäldee|čujottâs=https://oula.finna.fi/oamk/Record/oy_electronic_oamk.9917730271406252 |nommâ=Kollepottâ já kutkâ & Máárjá-máátu |almostittem= Finna |čujottum=2022-12-11|kielâ={{fi}}}}</ref>
=== Tiätukirjálâšvuotâ ===
* [[Matti Morottaja]] – ''[[Kuobzâ-Saammâl]]''
<!--
=== Oskolduvliih kirjeh===
== Nuorttâlâškielân ==
=== Čaabâkirjálâšvuotâ ===
==== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâ ====
=== Tiätukirjálâšvuotâ ===
== Juulevsämikielân ==
=== Čaabâkirjálâšvuotâ ===
==== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâ ====
==== Ráiđukoveh ====
=== Tiätukirjálâšvuotâ ===
==== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâ ====
-->
== Maadâsämikielân ==
=== Čaabâkirjálâšvuotâ ===
==== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâ ====
* [[Lena Anderson]] – ''[[Stæjnan giesie]]'', maadâsämikielân jurgâlâm [[Åse Klemensson]]<ref name="ovttas-giesie">{{Nettikäldee|čujottâs=https://ovttas.no/sma/girji_staejnan-giesie|nommâ=Stæjnan giesie|almostittem=Ovttas.no|čujottum=2024-03-01|äigimuddo=2021-11-05 |kielâ={{sma}}}}</ref>
<!--
==== Ráiđukoveh ====
=== Tiätukirjálâšvuotâ ===
==== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâ ====
== Pittáámsämikielân ==
=== Čaabâkirjálâšvuotâ ===
==== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâ ====
-->
== Orjâlâškielân ==
=== Čaabâkirjálâšvuotâ ===
==== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâ ====
* [[Hanne-Sofie Trosten]] – ''Elle, guohcamanit poastakantuvvras''<ref name="biblioteksøk-7375727">{{Nettikäldee|čujottâs=https://bibsok.no/?tnr=7375727 |nommâ=Elle : guohcamanit poasttakantuvrras|almostittem=Biblioteksøk|čujottum=2025-04-06|kielâ={{nb}}}}</ref><ref name="finna-trosten-1828340">{{Nettikäldee|čujottâs= https://www.finna.fi/Record/lapinkirjasto.1828340 |nommâ= Elle : guohcamanit poastakantuvrras |almostittem= Finna |čujottum=2025-04-06|kielâ ={{se}}}}</ref>
<!--
==== Ráiđukoveh ====
-->
=== Tiätukirjálâšvuotâ ===
* [[Siri Broch Johansen]] – ''[[Reivvet kommišuvdnii]]''<ref name="finna-broch-1827269">{{Nettikäldee |čujottâs= https://www.finna.fi/Record/lapinkirjasto.1827269 |nommâ= Reivvet kommišuvdnii |almostittem= Finna |čujottum= 2024-03-27 |kielâ= {{fi}} |arkkâdâh= https://web.archive.org/web/20240327141110/https://www.finna.fi/Record/lapinkirjasto.1827269 |vyerkkejum= 2024-03-27}}</ref>
<!--==== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâ ====
== Maŋgáid kieláid ==
-->
==Käldeeh==
{{Käldeeh|sárgáttuvah}}
{{Sämikielâliih kirjeh}}
[[Luokka:Ive 2020 čaabâkirjálâšvuotâ|* sämikielâliih kirjeh]]
[[Luokka:Ive 2020 kirjeh|* sämikielâliih kirjeh]]
[[Luokka:Ive 2020 tiätukirjálâšvuotâ|* sämikielâliih kirjeh]]
[[Luokka:Sämikielâg kirjálâšvuotâ ive mield|2020]]
[[Luokka:Sämmilâš kirjálâšvuotâ ive mield|2020]]
qyu5n928tgm2h5l14c4adzntum3wxm7
Ive 2018 sämikielâliih kirjeh
0
16035
161527
156356
2026-11-05T02:07:20Z
InternetArchiveBot
952
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
161527
wikitext
text/x-wiki
'''Ive 2018 sämikielâliih kirjeh''' -sijđo kieđâvuš čaabâ- já tiätukirjálâšvuođâ kiirjijd, moh almostuvvii mon peri [[sämikielah|sämikielân]] ive [[2018]].
== Anarâškielân ==
=== Čaabâkirjálâšvuotâ ===
* [[Niilo Aikio]] – ''[[Nigá]]: nooveelčuágáldâh 2'', [[anarâškielâ]]n jurgâlâm [[Ilmari Mattus]].<ref name="finna-aikio-1748360">{{Nettikäldee|čujottâs= https://www.finna.fi/Record/lapinkirjasto.1748360
|nommâ= Nigá : nooveelčuágáldâh. 2 |almostittem= Finna |čujottum=2026-04-26 |kielâ ={{se}}}}</ref>
==== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâ ====
* [[Tove Jansson]] – ''[[Tijdâtälvi]]'', anarâškielân jurgâlâm [[Ilmari Mattus]]
=== Tiätukirjálâšvuotâ ===
* [[Hans Morottaja]] – ''[[Tovlááh muštoh]]''<ref name="finna-tovlááh">{{Nettikäldee |čujottâs=https://www.finna.fi/Record/helmet.2414405 |nommâ=Tovlááh muštoh |almostittem=Finna |čujottum=2022-12-11 |kielâ={{sv}} |arkkâdâh=https://web.archive.org/web/20221211210704/https://www.finna.fi/Record/helmet.2414405 |vyerkkejum=2022-12-11}}</ref>
==== Oppâkirjeh ====
* [[Petter Morottaja]] já [[Miina Seurujärvi]] – ''[[Virkkuuvääri 3]] – eenikielâ já kirjálâšvuotâ''
<!--
=== Oskolduvliih kirjeh===
-->
== Nuorttâlâškielân ==
=== Čaabâkirjálâšvuotâ ===
* [[Niilo Aikio]] – ''Nekk : nove'llnorldõk 2'', [[nuorttâlâškielâ]]n jurgâlâm [[Raija Lehtola]]<ref name="finna-aikio-1767104">{{Nettikäldee|čujottâs= https://www.finna.fi/Record/lapinkirjasto.1767104 |nommâ= Nekk : nove'llnorldõk. 2 |almostittem= Finna |čujottum=2026-04-26 |kielâ ={{se}}}}</ref>
==== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâ ====
* [[Tove Jansson]] – ''[[Moodrai täʹlvv]]'', nuorttâlâškielân jurgâlâm [[Satu Moshnikoff]]
<!--=== Tiätukirjálâšvuotâ ===
-->
== Juulevsämikielân ==
=== Čaabâkirjálâšvuotâ ===
==== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâ ====
* [[Rakel-Iren Østnes-Lillehaug Pedersen]] – ''[[Moarrás biernna]]'', juulevsämikielân jurgâlâm [[Stig Riemmbe Gælok]]
<!--
==== Ráiđukoveh ====
=== Tiätukirjálâšvuotâ ===
==== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâ ====
== Maadâsämikielân ==
=== Čaabâkirjálâšvuotâ ===
==== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâ ====
==== Ráiđukoveh ====
=== Tiätukirjálâšvuotâ ===
==== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâ ====
== Pittáámsämikielân ==
=== Čaabâkirjálâšvuotâ ===
==== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâ ====
-->
== Orjâlâškielân ==
=== Čaabâkirjálâšvuotâ ===
* [[Niillas Holmberg]] – ''[[Juolgevuođđu]]''<ref name="dat-juolgevuođđu">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.dat.net/product/juolgevuoddu-niillas-holmberg/|nommâ=Juolgevuođđu / Niillas Holmberg|almostittem=DAT|čujottum=2024-01-20|kielâ={{nb}}, {{se}} já {{en}}|sitaat=Diktačoakkáldat davvisámegillii}}</ref>
* [[Rauni Manninen]] – ''[[Áhčči min]]''<ref name="rm">{{Nettikäldee|čujottâs= https://www.saamicouncil.net/news-archive/smiri-girjjlavuoablkkaumi-vuoiti-lea-mearriduvvon|nommâ=Sámiráđi girjjálašvuođabálkkašumi vuoiti lea mearriduvvon |tahhee= |almostittem=Sämirääđi |äigimuddo=2018-09-18 |čujottum= 2020-12-27|kielâ={{se}}}}</ref><ref name="nrk-14212304">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.nrk.no/sapmi/samira_i-girjjala_vuo_abalka_upmi-1.14212304 |nommâ= Sámiráđi girjjálašvuođabálkašupmi |tahhee= |almostittem=NRK Sápmi |äigimuddo= 2018-09-18 |čujottum= 2020-12-27|kielâ={{se}}}}</ref>
* [[Kirste Paltto]] – ''[[Lieđđi Samecus]]''<ref name="gavpi-lieđđi">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.gavpi.org/for-voksne-samisk/1130-lieddi-samecus.html |nommâ=Lieđđi Samecus |almostittem= Girjjálašvuođaguovddáš - Gávpi |čujottum=2022-12-02 | kielâ={{no}}}}</ref>
==== Tihtâkirjeh ====
* [[Helga West]] – ''[[Gádden muohttaga vielgadin]]''<ref name="finna-west">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.finna.fi/Record/helmet.2401475 |nommâ=Gádden muohttaga vielgadin |almostittem= Finna |čujottum=2025-03-18 | kielâ={{se}}}}</ref>
==== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâ ====
* [[Rakel-Iren Østnes-Lillehaug Pedersen]] – ''[[Bahás guovža]]'', orjâlâškielân jurgâlâm [[Heidi Guttorm Einarsen]]
==== Jienâkirjeh ====
* [[A. Audhild Solberg]] – ''[[Riidu superbitchaiguin]]'', orjâlâškielân jurgâlâm [[Elle Márjá Vars]] já páádán luuhâm [[Magne Ove Varsi]]<ref name="celia-350302">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.celianet.fi/work/350302|nommâ=Riidu superbitchaiguin|almostittem=Celianet|čujottum=2024-01-19|kielâ={{fi}}}}</ref>
<!--==== Ráiđukoveh ====
=== Tiätukirjálâšvuotâ ===
==== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâ ====
-->
== Maŋgáid kieláid ==
=== Čaabâkirjálâšvuotâ ===
==== Tihtâkirjeh ====
* [[Inger-Mari Aikio]] – ''[[69 čuoldda – 69 pylvästä]] '' <small>(orjâlâš- já suomâkielân)</small>
==Käldeeh==
{{Käldeeh|sárgáttuvah}}
{{Sämikielâliih kirjeh}}
[[Luokka:Ive 2018 čaabâkirjálâšvuotâ|* sämikielâliih kirjeh]]
[[Luokka:Ive 2018 kirjeh|* sämikielâliih kirjeh]]
[[Luokka:Ive 2018 tiätukirjálâšvuotâ|* sämikielâliih kirjeh]]
[[Luokka:Sämikielâg kirjálâšvuotâ ive mield|2018]]
[[Luokka:Sämmilâš kirjálâšvuotâ ive mield|2018]]
j9eyyw1mdtyi3yy8r4vjqm6sh41mxvf
Jaakko Gauriloff
0
17020
161529
159601
2026-11-05T03:03:51Z
InternetArchiveBot
952
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
161529
wikitext
text/x-wiki
{{Musikkár
| nommâ = Jaakko Gauriloff
| kove = Offisielt_åpning_av_Riddu_Riđđu_2018_(28497696497)-crop_2.jpg
| šoddâmäigi = [[njuhčâmáánu]]st [[1939]]
| šoddâmsaje = [[Suonnjel]], [[Suomâ]]
| jáámmám =
| hävdi =
| aalmugjeessânvuotâ = [[Suomâ]]
| artistnommâ = Jaakko Gauriloff
| lávlumkielah =
| aktiivlâžžân = [[1961]]–
| genreh = [[časkoslaavlâ]], [[reggae]], [[leuʹdd]]
| čuojânâsah = jienâ
| muusikjuávhuh =
| skiärrufinnodâh = [[Love Records]], [[A.A.B. Tuotanto]], [[Johanna]], [[Minimusic]], [[Dojo]]
| palhâšumeh = * [[Suomâ Sämitigge]] (2013)
| vaanhimeh =
| pelikyeimi =
| párnááh =
| päikkisijđo =
}}
[[Tiätuvuárkká:Offisielt_åpning_av_Riddu_Riđđu_2018_(43366489331).jpg|thumb|right|Jaakko Gauriloff ive 2018 [[Riddu Riđđu]] -festivaal lekkâmkonsertist]]
'''Jaakko Gauriloff''' (š. [[njuhčâmáánu]]st [[1939]] [[Suonnjel]], [[Suomâ]])<ref name=":0">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.hs.fi/kotimaa/art-2000006230675.html|nommâ=Oli fanipostia, keikkoja ja työparina oma idoli Olavi Virta – kolttasaamelainen Jaakko Gauriloff singahti 60-luvulla Suomen iskelmätaivaalle, mutta sitten kivitalot alkoivat ahdistaa|tahhee=Kuittinen, Liisa|almostittem=Helsingin Sanomat|äigimuddo=2019-09-07|čujottum=2023-01-30|kielâ={{fi}}}}</ref> lii nuorttâlâš lávloo já ärbitotkee. Sun annoo vuossâmužžân artistin, kii lii lávlum [[pop-muusik]] [[Nuorttâlâškielâ|nuorttâlâškielân]]. Toos lasseen lii ettum, et sun lâi vuossâmuš sämmilâš, kii lii almostittâm album Suomâ peln, ko suu vuossâmuš skiärru almostui 1960-lovo loopâst.<ref name="yle-6964685">{{Nettikäldee|čujottâs=https://yle.fi/uutiset/osasto/sapmi/jaakko_gauriloff_balkkasuvvui_50_jagi_daiddarbarggus/6964685|nommâ=Jaakko Gauriloff bálkkašuvvui 50 jagi dáiddarbarggus|tahhee=Aikio, Kaisa já Suoninen, Inger-Elle|almostittem=Yle Säämi|äigimuddo=2019-12-02|čujottum=2023-04-17|kielâ={{se}}}}</ref> Sun lii peeggâlm [[Časkoslaavlâ|časkoslavlui]] lávlon, mut sun lii meid čepis [[Leudd|leuddajeijee]].<ref name=":0" /><ref name="lapin">{{Nettikäldee|čujottâs=http://www.lapinkansa.fi/Lappi/1194857112794/artikkeli/kolttalaulaja+jaakko+gauriloff+sai+saamelaiskarajilta+palkinnon+elamantyostaan.html|nommâ=Kolttalaulaja Jaakko Gauriloff sai saamelaiskäräjiltä palkinnon elämäntyöstään|almostittem=Lapin Kansa|äigimuddo=2013-11-30|čujottum=2019-09-09|kielâ={{fi}}|arkkâdâh=https://web.archive.org/web/20131203065754/http://www.lapinkansa.fi/Lappi/1194857112794/artikkeli/kolttalaulaja+jaakko+gauriloff+sai+saamelaiskarajilta+palkinnon+elamantyostaan.html|vyerkkejum=2013-12-03}}</ref>
== Eellim ==
Jaakko Gauriloff šoodâi [[Suonnjel]]ist ({{K-sms|Suõʹnnʼjel}}), Piäccám läänist, Suomâst, suulân ihepele ovdil ko [[tälvisuáti]] puállái. Tälvisuáđi tiet nuorttâliih karttii tobbeen evakkon.<ref>{{Kirjekäldee|Tahhee=Kohonen, Johanna|Nommâ=”Meidät juuriltamme revittiin”: suomalainen asutuskolonialismi Koltanmaalla 1920–1950-luvuilla|Ihe=2020|Sijđo=23|Almostittee=Helsingin yliopisto|Kielâ={{fi}}|www=https://helda.helsinki.fi/bitstream/handle/10138/322226/Kohonen_Johanna_pro_gradu_2020.pdf|Tiätuvuárkkáhäämi=PDF|Čujottum=2023-04-17}}</ref> Nuorâ Jaakko pieijui määđhi várás [[Kerris|kerrisân]]. Tubdâmettum suujâst vuájáán suorgânij nuuvt, ete kerris já Jaakko punjâsii já kirdelii muottui. Tast huolâhánnáá nuorâ Gauriloff ij ubâ čaranâm. Kiinii jurgâlij kerris, já sij jottájii.
Ko [[Moskova ráávhusopâmuš|ráávhusopâmuš]] šoodâi já [[koskâráávhu]] aalgij, te nuorttâliih pessii maccâđ päikkikuávlusis.<ref name="rp">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.rauhanpuolustajat.org/maisa-kuikka-ucar-ja-oikeudenmukaisuuden-jano/|nommâ=Maisa Kuikka-Uçar ja oikeudenmukaisuuden jano|tahhee=Forss, Timo Kalevi|almostittem=Rauhanpuolustajat|äigimuddo=2019-02-21|čujottum=2023-04-17|kielâ={{fi}}}}</ref> Tobbeen Jaakko kuldâlij [[Olavi Virta]] já [[Tatu Pekkarinen|Tatu Pekkarisii]] pittáid äijihis [[gramofon]]ist.<ref name="lehtola-149">{{Kirjekäldee|Tahhee=Lehtola, Jorma|Nommâ=Laulujen Lappi: Tarinoita haavemaasta|Ihe=2007|Loho=Velhojen aika|Sijđo=149|Almostittemsaje=[[Jyväskylä]]|Almostittee=Kustannus-Puntsi|Isbn=978-952-5343-33-5|Kielâ={{fi}}}}</ref> Ive 1944 nuorttâliih karttii oppeet evakkon, taan keerdi Oulu kuávlun.<ref name="rp" /> Tastmaŋa suonnjeliih asâttuvvojii [[Čevetjävri|Čevetjäävri]] kuávlun, mut Gauriloff vaanhimeh iävá halijdâm asâttuđ toho. Tondiet Čevetjäävri táálu 1 paasij kuárusin. Ive 1956 Gauriloff vaanhimeh finnijn táálu [[Njollâjävri|Njollâjäävrist]] [[Njellim]] alda.<ref name=":0" />
1950-lovvoost Gauriloff perustui vala čyevtib muusikist, ko sun kuldâlij Olavi Virta já [[Veikko Tuomi]] skiäruid pääihist. "Máttájim lávluđ puoh taid lavluid 'Hopeinen kuu' já puoh", sun eeđâi maŋeláá. Gauriloff kuulâi, ete Olavi Virta lâi puátimin [[Avveel|Avelân]] lávdástiđ, já te sun vuojij 40 km määđhi pyeráin konsert várás. Konsert maŋa Gauriloff meridij, ete sust-uv šadda lávloo já te sun lávluškuođij. Ive 1961 sun vuoitij [[Suáđigil|Suáđigilist]] uárnejum časkoslavlui kišto,<ref name="popu">{{Nettikäldee|čujottâs=http://populappi.rovaniemi.fi/artists/view/26|nommâ=Jaakko Gauriloff|tahhee=|almostittem=Populappi|almostittee=Ruávinjaargâ kaavpugkirjerááju|čujottum=2023-04-17|kielâ={{fi}}}}</ref> moos sun uásálistij, tastko sun lâi hastâččâttâm tast skipárijdiskuin.<ref name="lehtola-149" /><ref name=":1">{{Lostâkäldee|Tahhee=Sievinen, Irja já Auer, Pentti|Paječaalâ=Maailman pohjoisin iskelmälaulaja Jaakko Kauriloff laulaa kuin Eino Grön|Almostittem=Suosikki|Äigimuddo=1963-12-01|Siijđoh=9|Almostittee=Yhtyneet Kuvalehdet Oy|www=https://digi.kansalliskirjasto.fi/aikakausi/binding/1776739?page=9|Čujottum=2019-09-12|Kielâ={{fi}}}}</ref> Kulmâ ive maŋeláá sun lâi kuálmádin časkoslavlui SM-kištoost.<ref name="popu" />
== Karrieer ==
Gauriloff miänástus časkoslavlui SM-kištoost merkkui ''Suosikki''-lostâ, mii almostitij sust artikkâl. Artikkâlist sun kočodui "Njellim James Deanin"<ref name=":1" /> já "maailm tavemus časkoslavlui lávlon".<ref>{{Lostâkäldee|Tahhee=Sievinen, Irja já Auer, Pentti|Paječaalâ=Maailman pohjoisin iskelmälaulaja Jaakko Kauriloff laulaa kuin Eino Grön Sievinen|Almostittem=Suosikki|Äigimuddo=1.12.1963|Siijđoh=8|Almostittee=Yhtyneet Kuvalehdet Oy|www=https://digi.kansalliskirjasto.fi/aikakausi/binding/1776739?page=9|Čujottum=12.9.2019|Kielâ={{fi}}}}</ref> Tast maŋa sust šoodâi jotelávt uáli jo piivnohm já sun uážuškuođij fanipoostâ Njellimân. "Tot lâi kaavhâd, jiem uážžum innig leđe ráávhust", sun muštâl tain aaigijn. Sun pivdui moonnâđ [[Helsig|Helsigân]] já nuuvt sun moonâi-uv, mut sun ij lijkkum kaavpugelimân já varrij oppeet tavas.<ref name=":0" />
Tobbeen sunjin fallui máhđulâšvuotâ vyelgiđ lávdástemmáátkán Olavi Virtain.<ref name="lehtola-149"/> Ive 1970 Gauriloff varrij [[Ruávinjargâ|Ruávinjaargân]] já vuáđudij tobbeen ''Kaamos''-muusikjuávhu. Talle sun lávluškuođij [[Nuorttâlâškielâ|nuorttâlâškielân]].<ref name=":0" /><ref name="rp"/><ref name="popu"/>
1970-lovo aalgâst Gauriloff lávdástij televisiost vuossâmuu keerdi. Sun meid vuolgij lávdástemmáátkán [[Nils-Aslak Valkeapää|Nils-Aslak Valkeapääin]] já [[Åsa Blind|Åsa Blindáin]]. Ive 1976 kuulmâs almostittii skiäru, mon nommâ lii ''[[De čábba niegut runiidit]]''. Veikkâ maaŋgâs lijkkojii albumân, ''Helsingin Sanomat'' -aavis kritikkár ij lijkkum toos, tastko album muusik ij lamaš suu mielâst "olmâ" sämimuusik.
Ive 1981 Gauriloff paddij já almostitij maailm vuossâmuu sämikielâg reggaesingle, ko sun paddij "Tanja" nuorttâlâškielân. Single peesâi pivnohis syemmilâš TV-ohjelmân ''[[Levyraati]]'', mast tot lâi nubben ohjelm jienâstmist.<ref name="popu"/><ref name="lapinkansa-1981">{{Nettikäldee|čujottâs=http://populappi.rovaniemi.fi/files/private/artist/26/attachments/gauriloff.jpg|nommâ=Taantunut levyraati|tahhee=Zimmermann, Leo|almostittem=Lapin Kansa|äigimuddo=1981-07-24|čujottum=2019-10-15|kielâ={{fi}}|arkkâdâh=https://web.archive.org/web/20191015041121/http://populappi.rovaniemi.fi/files/private/artist/26/attachments/gauriloff.jpg|vyerkkejum=2019-10-15}}</ref>
Iivij 1984–1989 Gauriloff tooimâi sämikulttuur [[Läänitaaidâr|läänitaidârin]].<ref name="yle-6627959">{{Nettikäldee|čujottâs=https://yle.fi/uutiset/osasto/sapmi/anna_nakkalajarvi-lansman_alggaha_leanadaiddarin/6627959|nommâ=Anna Näkkäläjärvi-Länsman álggaha leanadáiddárin|tahhee=<!--Not stated-->|almostittem=Yle Säämi|äigimuddo=31 May 2012-05-31|čujottum=2019-10-03|kielâ={{se}}}}</ref><ref name="yle-3-8630233">{{Nettikäldee|čujottâs=https://yle.fi/uutiset/3-8630233|nommâ=Aikio saamelaiskulttuurin läänintaiteilijaksi|tahhee=Näkkäläjärvi, Pirita|almostittem=Yle Uutiset|äigimuddo=2016-01-28|čujottum=2019-10-03|kielâ={{fi}}}}</ref> [[Sovjetlitto|Sovjetlittoost]] sun ooinij [[Ilpo Saastamoinen|Ilpo Saastamoisii]], kii lâi tobbeen määđhist.<ref name="lehtola-241">{{Kirjekäldee|Tahhee=Lehtola, Jorma|Nommâ=Laulujen Lappi: Tarinoita haavemaasta|Ihe=2007|Loho=Velhojen aika|Sijđo=241|Almostittemsaje=[[Jyväskylä]]|Almostittee=Kustannus-Puntsi|Isbn=978-952-5343-33-5|Kielâ={{fi}}}}</ref> Ive 1991 Saastamoinen já Gauriloff eelijn [[Kuáládâhnjargâ|Kuáládâhnjaargâst]] kuohtii. Tobbeen suoi nuuráin materiaalijd, main uási almostuvvii Gauriloff ive 1992 albumist [[Kuäʹckkem suäjai vuelʹnn|''Kuäʹckkem suäjai '']]''[[Kuä'ckkem suäjai vuel'nn|vuelʹnn]]''.<ref name=":2">{{Kirjekäldee|Tahhee=Saastamoinen, Ilpo|Nommâ=Laulu-puu-rumpu: saamelaismusiikin alkulähteillä|Ihe=1998|Sijđo=557|Almostittee=Jyväskylä ollâopâttâh|Kielâ={{fi}}|www=http://urn.fi/URN:NBN:fi:jyu-1998764942|Čujottum=2019-10-03}}</ref> Iivij 1994–1997 kyevtis reissijn eres soojijd [[Kuáládâhnjargâ|Kuáládâhnjaargâst]] já paddijn Kuáládâhnjaargâ sämmilij muusik [[Tromsa ollâopâttâh|Tromsa ollâopâttuv]] ''Kola Sámi Musical Tradition'' -proojeekt várás.<ref name="lehtola-241" /><ref name=":2" />
Iivij 1993–1999 Gauriloff lávdástij uáiviroolist kuulmâuásásâš ''Velho''-oopperast<ref name="lehtola-241"/>, mii tollui Äkäslompolost. Sun lávdástij meid pirrâ [[Euroop]], [[Jaapaan|Japanist]] já [[Ovtâstum staatah|Ovtâstum staatâin]].
== Suuhâ ==
Kitarist Leo Gauriloff lâi Jaakko Gauriloff uccâviljâ.<ref>{{Kirjekäldee|Tahhee=[[Annukka Hirvasvuopio-Laiti|Hirvasvuopio-Laiti, Annukka]]|Nommâ=Gárddi luhtte lávddi ala – Poroaidalta esiintymislavalle Saamelaiset elementit tenonsaamelaisessa musiikissa kolmen sukupolven aikana|Ihe=2008|Almostittee=Tampere ollâopâttâh|Kielâ={{fi}} já {{se}}|www=http://urn.fi/urn:nbn:fi:uta-1-19006|Čujottum=2019-10-03}}</ref> Jaakko Gauriloff lii elleekovestivrejeijee [[Katja Gauriloff]]<ref>{{Lostâkäldee|Tahhee=Valkama, Heli|Paječaalâ=Musiikista. Jaakko Gauriloff|Almostittem=Õõutveäkka|Äigimuddo=2019|Almostittee=[[Nuorttâlâškulttuursiäđus]]|Čujottum=2019-10-03|Kielâ={{fi}}}}</ref> já tuáijár já lávloo [[Heidi Gauriloff]] iänui.<ref>{{Lostâkäldee|Tahhee=Korpimäki, Mari|Paječaalâ=Vahvojen naisten jatkumo|Almostittem=Õõutveäkka|Äigimuddo=2019|Almostittee=Nuorttâlâškulttuursiäđus|Čujottum=2019-10-03|Kielâ={{fi}}}}</ref>
== Palhâšumeh ==
Skammâmáánust 2013 [[Sämitigge (Suomâ)|Suomâ Sämitigge]] keigij Jaakko Gauriloffân palhâšume, ko sun lâi porgâm artistin jo 50 ihheed.<ref name="yle-6964685"/>
== Diskografia ==
=== Albumeh ===
* [[Ive 1976 sämikielâlâš muusik|1976]] – ''[[De čábba niegut runiidit]]''<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=http://www.lassagammi.no/diskografi.281285.no.html|nommâ=Diskografi|almostittem=Lassagammi|čujottum=2023-04-17|kielâ={{no}}}}</ref>
* [[Ive 1992 sämikielâlâš muusik|1992]] – ''[[Kuäʹcǩǩem suäjai vuelʹnn]]''<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.discogs.com/artist/2248494-Jaakko-Gauriloff|nommâ=Jaakko Gauriloff|almostittem=Discogs.com|čujottum=2023-04-17|kielâ={{en}}}}</ref>
* [[Ive 2005 sämikielâlâš muusik|2005]] – ''[[Luommum mäʹdd]]''<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=http://www.ilposaastamoinen.fi/julkaisut/2008-son-vuaeinn-2|nommâ=2008 SON VUÄINN|almostittem=Ilpo Saastamoinen|čujottum=2023-04-17|kielâ={{fi}}}}</ref>
* [[Ive 2009 sämikielâlâš muusik|2009]] – ''[[Tuõddri tuõkken]]''<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=http://radiofy.se/artists/9920-jaakko-gauriloff|nommâ=Jaakko Gauriloff|almostittem=Radiofy.se|čujottum=2023-04-17|kielâ={{sv}}|arkkâdâh=https://web.archive.org/web/20230417010639/http://radiofy.se/artists/9920-jaakko-gauriloff|vyerkkejum=2023-04-17}}</ref>
=== Nurâldâhskiäruh ===
Gauriloffist láá pitáh meid čuávuváin skiäruin:
* [[1982]] – ''[[Kissatanssi]]'', pittáin Tanja<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.discogs.com/release/12310856-Various-Kissatanssi|nommâ=Kissatanssi|almostittem=Discogs|čujottum=2023-04-03|kielâ={{en}}}}</ref>
* [[2000]] – ''[[Taulu ja laulu 1]], Kansantaiteilija Andreas Alarieston tuotantoon liittyvää musiikkia'', pittáin ''Koltaa ajaa kolmella''
* [[2001]] – ''[[Sami Musihkka - Folklore - Sami Music]]'', pitáiguin ''Tanja'' já ''Mõõččâs Nijʹdd''
* [[2002]] – ''[[Finlande]]'', pitáiguin ''Kotkan le'udd'' já ''Le'udd de Pakasaivo<ref name="finna">{{Nettikäldee|čujottâs=https://finna.fi/Record/fikka.4783569?lng=en-gb#componentparts|nommâ=Finlande|tahhee=<!--Not stated-->|almostittem=Finna|čujottum=2019-10-03|kielâ={{fi}}}}</ref>''
* [[2003]] – ''[[Echos de Finlande]]: ivresse de la nature, vertige de ka toile'', pitáiguin ''Kotkan le'udd'' já ''Le'udd de Pakasaivo''
* [[2006]] – ''[[Music from Lapland]]'', pitáiguin ''Äldd'', ''Puhua saamea'' já ''Miksi on näin?''
* [[2007]] – ''[[Keskisuomalaisten pelimannien jäljillä]]'', pittáin ''Puun loitsu''<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://kansalliskirjasto.finna.fi/Record/fikka.4965441|nommâ=Puun loitsu|almostittem=Finna|čujottum=2023-01-30|kielâ={{fi}}}}</ref>
* [[2007]] – ''[[Pohjois-Suomen Syöpäyhdistys r.y. 50 vuotta]]'', pittáin ''Tyttö pieni''<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://kansalliskirjasto.finna.fi/Record/fikka.5012175|nommâ=Tyttö pieni|almostittem=Finna|čujottum=2023-01-30|kielâ={{fi}}}}</ref>
=== Singleh ===
* [[1981]] – ''Tanja / Laulu Kaisalle''
* [[Ive 1985 sämikielâlâš muusik|1985]] – ''Pâi maainest säämas / Mooštaka''
=== Live-albumeh ===
* [[2000]] – ''[[Velho trilogia]]''
* [[2002]] – ''[[Velhon aika]]''
=== Eres skiäruh ===
* 1980-lovvoost – [[Laulu Kaisalle]]
=== Pyevtitteijen ===
* [[1979]] – ''[[Sue'nn'jel lee'ud]]''
== Fáádást eres soojijn ==
{{Commonscat-raddalâs}}
* {{Nettikäldee|čujottâs=https://www.lapinkansa.fi/jaakko-gauriloff-polki-sateen-lapi-nellimista-ival/147600|nommâ=Jaakko Gauriloff polki sateen läpi Nellimistä Ivaloon nähdäkseen Olavi Virran – kymmenen vuotta myöhemmin laulava kolttapoika nousi idolinsa kanssa samalle lavalle|tahhee=Pyykkö, Risto|almostittem=Lapin Kansa|äigimuddo=2019-08-17|čujottum=2020-01-27|kielâ={{fi}}}}
== Käldeeh ==
{{Käldeeh|sárgáttuvah}}
[[Luokka:Jaakko Gauriloff|*]]
lwcv1864yb5m98zqfsxg869wv223zcw
Ravggon
0
17127
161533
159927
2026-11-05T04:52:23Z
InternetArchiveBot
952
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
161533
wikitext
text/x-wiki
{{Muusikjuávkku|nommâ=Ravggon|iveh=2012–|algâttemive=2012|stijlâšlaajah=aalmugrock|lávlumkielâ=orjâlâškielâ|skiärrufinnodâh=Tuupa Records|jesâneh=Milla Elmiina Pulska, laavlâ
<br/>Unna-Maari Pulska, kuoskâttâsčuojânâs
<br/>Matti Naakka, kiitaar
<br/>Erno Karjalainen, basso
<br/>Panu Klemettilä, časkemčuojânâsah}}
'''Ravggon''' lii vuáččulâš, ive 2012 vuáđudum [[aalmugrock]]-juávkku, mii ráhtá muusik [[orjâlâškielâ]]n.<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://populappi.rovaniemi.fi/bands/view/1635|nommâ=Ravggon|almostittem=Populappi|čujottum=2023-05-12|kielâ={{fi}}|arkkâdâh=https://web.archive.org/web/20221129235547/https://populappi.rovaniemi.fi/bands/view/1635|vyerkkejum=2022-11-29}}</ref><ref name=":0">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.avvir.no/ravggon-odda-cd-skearruin/|nommâ=Ravggon ođđa CD-skearruin|tahhee=Eira, Biret Risten|almostittem=Ávvir|äigimuddo=2016-07-18|čujottum=2023-05-12|kielâ={{se}}}}</ref><ref name=":1">{{Nettikäldee|čujottâs=https://yle.fi/a/3-8895135|nommâ=Ravggon-joavkku debyhttaalbuma boađi boađi|tahhee=Paltto, Aslak, Alajärvi, Martta já Huovinen, Heli|almostittem=Yle Säämi|äigimuddo=2016-05-20|čujottum=2023-05-13|kielâ={{se}}}}</ref> Juávhust lává ei. sämmilâš [[SomBy]] rockjuávhust uápis oobbiš Milla já Unna-Maari Pulska.<ref name=":2"/>
== Historjá ==
Ravggon-juávhu vuáđudáin Milla Pulska já kitarist Matti Naakka ive 2012 loopâst. Čuávuváá ive juovlâmáánust lâi Ravggon vuossâmuš konsert, mii uárnejui Sajosist.
Juávhu vuossâmuš single ''In dárbbat appelsiinnaid'' almostui njuhčâmáánust 2015.<ref name=":2">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.avvir.no/in-darbbat-appelsiinnaid/|nommâ=“In dárbbat appelsiinnaid!”|tahhee=Kemi, Marit Elin|almostittem=Ávvir|äigimuddo=2015-03-10|čujottum=2023-05-12|kielâ={{se}}|arkkâdâh=https://web.archive.org/web/20230513075320/https://www.avvir.no/in-darbbat-appelsiinnaid/|vyerkkejum=2023-05-13}}</ref> Singlest rahtui meid muusikvideo. Siämmáá ive pessijái Ravggon uásálistij [[Sámi Grand Prix 2015|Sámi Grand Prix lávlumuásán]] [[Kuovdâkiäinu]]st pittáin ''Máska''.<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://yle.fi/a/3-7904983|nommâ=Vuohččulaččat gergosat Sámi Grand Prix -gilvui – Sihke juoigit ja lávllut mielde|tahhee=Alajärvi, Martta|almostittem=Yle Säämi|äigimuddo=2015-04-02|čujottum=2023-05-13|kielâ={{se}}}}</ref><ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://yle.fi/a/3-7830841|nommâ=SGP-lávlunoasi finálii beassan Ravggon: "Mii háliidit hástalit olbmuid min musihkain"|tahhee=Alajärvi, Martta|almostittem=Yle Säämi|äigimuddo=2015-02-26|čujottum=2023-05-13|kielâ={{se}}}}</ref> Juávkku poođij kuálmádin.<ref name="nrk-1.2147094">{{Nettikäldee|Čujottâs=https://www.nrk.no/sapmi/sami-grand-prix-leksikon-1.2147094|Nommâ=Hvem-Hva-Når om Sámi Grand Prix - 2018|Tahhee=Hætta, Wenche Marie|Almostittem=NRK Sápmi|Almostittemsaje=|Äigimuddo=29.3.2007|Čujottum=10.1.2021|Kielâ={{no}}}}</ref>
Keessiv 2016 [[Tuupa Records]] almostitij Ravggon vuossâmuu album ''Ráji ravddas''.<ref name=":1" /><ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://yle.fi/a/3-9013458|nommâ=Imaštallet dálá máilmmi fenomenaid – Ravggona debyhttaskearru almmustahtton|tahhee=Alajärvi, Martta|almostittem=Yle Säämi|äigimuddo=2016-07-11|čujottum=2023-05-13|kielâ={{se}}}}</ref> Almostittem ohtâvuođâst juávkku jottái turneen [[Taažâ]]st, [[Latvia]]st, [[Eestieennâm|Eestienâmist]] já [[Suomâ]]st.<ref name=":1" /> Turneemääđhist Ravggon čuojâttij ei. festivaalijn, škoovlâin já klubijn.<ref name=":1" />
== Jesâneh ==
* Milla Elmiina Pulska, laavlâ
* Unna-Maari Pulska, kuoskâttâsčuojânâs
* Matti Naakka, kiitaar
* Erno Karjalainen, basso
* Panu Klemettilä, časkemčuojânâsah
== Diskografia ==
=== Studioalbumeh ===
* [[Ive 2016 sämikielâlâš muusik|2016]] – ''[[Ráji ravddas]]''<ref name=":0" />
* [[Ive 2024 sämikielâlâš muusik|2024]] – ''[[Gapmu (Ravggon album)|Gapmu]]''<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://open.spotify.com/album/1q9nvjV0OLKXql4H50KMtZ|nommâ=Gapmu|almostittem=Spotify|čujottum=2025-09-06|kielâ={{en}}}}</ref>
=== Nurâldâhskiäruh ===
* [[Ive 2016 sämikielâlâš muusik|2016]] – ''[[Sámi Grand Prix 2014 & 2015 (album)|Sámi Grand Prix 2014 & 2015]]'', pittáin ''Máska''
=== Singleh ===
* [[Ive 2015 sämikielâlâš muusik|2015]] – ''[[In dárbbat appelsiinnaid]]''<ref name=":2" />
* [[Ive 2017 sämikielâlâš muusik|2017]] – ''[[Nealgeáhpi]]''
* [[Ive 2020 sämikielâlâš muusik|2020]] – ''[[Čalmmo]]''
== Fáádást eres soojijn ==
* [https://www.youtube.com/watch?v=FJ6Rs_lK7sc ''In dárbbat appelsiinnaid'' -pitá muusikvideo YouTubest]
== Käldeeh ==
{{Käldeeh|sárgáttuvah}}
[[Luokka:Ravggon|*]]
shoq26nchj579sgsyzg93t6x269ie0h
Anna Näkkäläjärvi-Länsman
0
25095
161521
158662
2026-11-04T23:54:14Z
InternetArchiveBot
952
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
161521
wikitext
text/x-wiki
{{Musikkár
| nommâ = Anna Näkkäläjärvi-Länsman
| kove =
| šoddâmäigi = [[1979]]
| šoddâmsaje = [[Aanaar]], [[Suomâ]]
| jáámmám =
| hävdi =
| aalmugjeessânvuotâ = [[Suomâ]]
| artistnommâ = Ánnámáret
| lávlumkielah = orjâlâškielâ
| aktiivlâžžân =
| genreh =
| čuojânâsah = jienâ, klarinet
| muusikjuávhuh = [[Ánnámáret Ensemble]], [[Ánnámáret (muusikjuávkku)|Ánnámáret]]
| skiärrufinnodâh = [[Real World Records]]
| palhâšumeh =
| vaanhimeh =
| pelikyeimi =
| párnááh =
| päikkisijđo = https://www.annamaret.fi/
}}
'''Anna Näkkäläjärvi-Länsman'''<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://isni.oclc.org/cbs/DB=1.2//CMD?ACT=SRCH&IKT=8006&TRM=ISN%3A0000000133745613&TERMS_OF_USE_AGREED=Y&terms_of_use_agree=send&COOKIE=U50,KENDUSER,I28,B0028++++++,SY,NISNI,D1.2,E974b1810-2d,A,H1,,3-28,,30-41,,43-59,,65-70,,74-75,R194.230.148.98,FY|nommâ=Ánnámáret|tahhee=|almostittem=ISNI International Agency|čujottum=12.11.2024|ietf-kielâkoodi=en}}</ref> (š. 1979 [[Aanaar]])<ref name="varhain">{{Nettikäldee|čujottâs=https://kaltio.fi/aamulla-varhain-tien-paalle/|nommâ=Aamulla varhain tien päälle|tahhee=Magga-Kumpulainen, Rita|almostittem=Kaltio|äigimuddo=2017-12-09|čujottum=2024-11-12|ietf-kielâkoodi=fi}}</ref> lii orjâlâš jyeigee, lávloo, šuoŋârähtee, kulttuurpargee, sämimuusik máttáátteijee já náguskirjetotkee. Sun lii tobdos meiddei artistnoomáin '''Ánnámáret'''.<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://seura.fi/ilmiot/tarinat/joiun-jaljilla-saamelaismuusikko-tutkii-joiun-mysteeria/|nommâ=Saamelainen muusikkokin joutuu kysymään itseltään: voinko oppia joikaamaan? Nyt Anna Näkkäläjärvi-Länsman tutkii joiun mysteeriä|tahhee=Ollikainen, Milla|almostittem=|äigimuddo=2021-02-25|čujottum=2024-11-12|ietf-kielâkoodi=fi}}</ref> Anna Näkkäläjärvi-Länsman ráhtá lavluid já juáigusijd [[orjâlâškielâ]]n, já sun lii toimâm [[Ijâttes ijjâ]] -muusikfestivaal taiđâlâš jođetteijen jo maŋgâ ive.
==Eellim==
Anna Näkkäläjärvi šoodâi [[Aanaar|Anarist]] ive 1979. Sun uásálistij [[Säminuorâi taaiđâtábáhtus]]ân 11-ihásâžžân oovtâst eres jyeigeiguin.<ref name="populappi">{{Nettikäldee|čujottâs=https://populappi.rovaniemi.fi/artists/view/151|nommâ=Anna Näkkäläjärvi|almostittem=populappi.rovaniemi.fi|čujottum=2024-11-12|ietf-kielâkoodi=fi|arkkâdâh=https://web.archive.org/web/20250125182427/https://populappi.rovaniemi.fi/artists/view/151|vyerkkejum=2025-01-25}}</ref> Tastmaŋa sun kiddiistui muusikist já čuojâtškuođij klarinet Anarist. Suu klarinetmáttáátteijee lâi Marja Mustakallio.<ref name="varhain"/> Maŋeláá Anna varrij [[Ruávinjargâ|Ruávinjaargân]]. Tobbeen sun juuđij luvâttuv já siämmást luuvâi klarinetčuojâttem Laapi muusikopâttuvâst, kost suu máttáátteijee lâi Esko Parikka.<ref name="populappi"/> Luvâttuv maŋa sun varrij [[Tampere]]n juátkiđ muusikuápuidis.<ref name="populappi"/> Tamperest sun valmâštui klarinetmáttáátteijen.<ref name="populappi"/> Valmâštum maŋa sun varrij [[Helsig]]ân luuhâđ Sibelius-Akatemiast.<ref name="maaseuduntulevaisuus">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.maaseuduntulevaisuus.fi/lukemisto/e2ca6647-d64b-5d00-a408-2fa7ff41c190|nommâ=Arkistonauhoilta kajahtivat äänet sukupolvien takaa – omille juurille palaaminen vei muusikon Linnan juhliin saakka|almostittem=Maaseudun Tulevaisuus|äigimuddo=2021-02-25|čujottum=2024-11-12|ietf-kielâkoodi=fi}}</ref>
Anna varrij maasâd [[Ruávinjargâ|Ruávinjaargân]] ive 2008 [[Hämeenlinna]]st, kost sun lâi čuojâttâm [[klarinet]] [[Suáldátsuáittukodde]]est.<ref name="populappi"/> Ive 2011 sun naajâi ucjuvlâš puásuialmai já sämipolitikkár [[Asko Länsman]]áin.<ref name="kodinkuvalehti">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.kodinkuvalehti.fi/artikkeli/lue/ihmiset/anna-rakastui-poromieheen-olin-niin-kyllastynyt-sinkkuelaman-sahlaamiseen-etta|nommâ=Anna rakastui poromieheen: ”Olin niin kyllästynyt sinkkuelämän sähläämiseen, että ajattelin pärjääväni yksin”|almostittem=Kodin Kuvalehti|äigimuddo=2021-03-12|čujottum=2024-11-13|ietf-kielâkoodi=fi}}</ref> Sunnust láá kyehti párnáá.<ref name="kodinkuvalehti"/> Peerâ áásá tääl [[Njuárgám]]ist [[Tiänu (juuhâ)|Tiänujuuvâ]] riddoost.<ref name="kodinkuvalehti"/>
==Karrieer==
===Muusik===
[[Tiätuvuárkká:Annamaret_womex23_by_eric_van_nieuwland_(53289022467).jpg|thumb|right|Ánnámáret láávdástmin ive 2023 WOMEX Worldwide Music Expo -festivaalist]]
Anna Näkkäläjärvi-Länsman muusikkarrieer lii lamas maaŋgâpiälálâš. Sun lii čuojâttâm klarinet sehe Suáldátsuáittukoddeest já [[Laapi káámmárorkester]]ist, já sun lii meiddei juoigâm oovtâst Laapi káámmárorkesteráin.<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.annamaret.fi/news-annamaret/nnmret-lapin-kamariorkesterin-solistina|nommâ=Ánnámáret Lapin kamariorkesterin solistina|almostittem=|äigimuddo=2020-11-05|čujottum=2024-11-13|ietf-kielâkoodi=fi}}</ref> Ive 2011 Näkkäläjärvi-Länsman almostitij vuosmuu skiäru ''Beallječiŋat'' oovtâst [[Ánnámáret Ensemble]] -muusikjuávhoin. Sun lii almostittám kyehti skiäru oovtâst Ánnámáret Ensemble -muusikjuávhoin, kyehti skiäru já oovtâ single oovtâst [[Ánnámáret (muusikjuávkku)|Ánnámáret]]-muusikjuávhoin, já [[orjâlâškielâ]]lii salmâskiäru oovtâst [[Raimo Paaso]]in.<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.annamaret.fi/news-annamaret/nnmret-ensemble-bealljeiat-dlnbspspotifyas|nommâ=Ánnámáret Ensemble Beallječiŋat dál Spotifyas|almostittem=|äigimuddo=2020-02-13|čujottum=2024-11-13|ietf-kielâkoodi=se}}</ref><ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://rauhantervehdys.fi/artikkelit/saamenkielinen-virsilevy-sukeltaa-vuosisatojen-taakse/|nommâ=Saamenkielinen virsilevy sukeltaa vuosisatojen taakse|almostittem=Rauhan Tervehdys|äigimuddo=2021-02-15|čujottum=2024-11-13|ietf-kielâkoodi=fi}}</ref>
Karrieeris ääigi Anna Näkkäläjärvi-Länsman lii porgâm ohtsâšpargo jieškote-uvlágánij artistijguin. Porgemáánust 2021 sun almostitij oovtâst [[Ailu Valle]]in uđđâ versio pittáást ''Johtit ain'', mii lâi algâaalgâlávt almostum albumist ''[[Nieguid duovdagat]]''.<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.annamaret.fi/news-annamaret/ailu-valle-vierailee-nnmretin-johtit-ain-kappaleella-d37f2-xgfw3|nommâ=Ailu Valle features Ánnámáret's song|almostittem=|äigimuddo=2021-08-09|čujottum=2024-11-14|ietf-kielâkoodi=en-US}}</ref> Ive 2022 almostui ''Čuovgga urbi'' -nommâsâš juovlâlaavlâ, mon Anna Näkkäläjärvi-Länsman raahtij oovtâst [[Inger-Mari Aikio]]in.<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.annamaret.fi/news-annamaret/valonsilmussasoiimanjaannamaretinuusitoivo|nommâ=Valon silmussa soi Iman ja Ánnámáretin uusi toivo|almostittem=|äigimuddo=2022-11-28|čujottum=2024-11-14|ietf-kielâkoodi=fi}}</ref> Siämmáá ive almostui meiddei [[Mimmit]]-muusikjuávhu juovlâskiärru Puhuri, mii siskeeld meiddei Ánnámáret juáigus.<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.annamaret.fi/news-annamaret/mimmit-ja-nnmret-yhdess-uudella-lastenmusiikkalbumilla|nommâ=Mimmit ja Ánnámáret yhdessä uudella lastenmusiikkalbumilla|almostittem=|äigimuddo=2022-11-25|čujottum=2024-11-14|ietf-kielâkoodi=fi}}</ref>
Ive 2023 Ánnámáret lâi fáárust WOMEX Worldwide Music Expo -festivaal Showcase-ohjelmist.<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://musicfinland.fi/fi/kuulumisia/tapahtumat/womex-2023|nommâ=WOMEX 2023|almostittem=Music Finland|čujottum=2024-11-14|ietf-kielâkoodi=fi}}</ref>
===Pargo===
Anna Näkkäläjärvi-Länsman pargokarrieer-uv lii lamaš maaŋgâpiälálâš. Sun lii porgâm el. kulttuurčällen [[Sämitigge (Suomâ)|Sämitiggeest]] ive 2010, taidârin [[Taiđuu ovdedemkuávdáš|Taiđuu ovdedemkuávdáást]] ivij 2012–2015 sehe proojeekthovdân já muusikmáttáátteijen [[Säämi muusikakatemia]]st [[Ucjuuhâ|Ucjuuvâst]] ive 2016 rääjist.<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.linkedin.com/in/anna-n%C3%A4kk%C3%A4l%C3%A4j%C3%A4rvi-l%C3%A4nsman-1364b73/details/experience/|nommâ=Anna Näkkäläjärvi-Länsman|almostittem=LinkedIn|čujottum=14.11.2024|ietf-kielâkoodi=en}}</ref>
== Diskografia ==
=== Albumeh ===
* [[Ive 2011 sämikielâlâš muusik|2011]] – ''[[Beallječiŋat]]''<ref name="finna-ánnámáret-ensemble-768ebf3c-5ffc-433a-8118-1c7b1baed3b8">{{Nettikäldee|čujottâs= https://www.finna.fi/Record/vaasa.768ebf3c-5ffc-433a-8118-1c7b1baed3b8|nommâ= Beallječinat Earrings |almostittem= Finna |čujottum=2024-11-13|kielâ ={{se}}}}</ref>
* [[Ive 2016 sämikielâlâš muusik|2016]] – ''[[Gollehelmmot]]''<ref name="finna-ánnámáret-ensemble-5692045">{{Nettikäldee|čujottâs= https://www.finna.fi/Record/fikka.5692045|nommâ= Gollehelmmot |almostittem= Finna |čujottum=2024-11-13|kielâ ={{se}}}}</ref>
* [[Ive 2021 sämikielâlâš muusik|2021]] – ''[[Nieguid duovdagat]]''<ref name="levyax-ánnámáret-ensemble-nieguid">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.levykauppax.fi/artist/annamaret/nieguid_duovdagat/?srsltid=AfmBOoo7ABdaDBDgq636kwvsRY1nLM4hScdlUq2LFSg2PEbMLzL7-_lV | Nommâ = Ánnámáret : Nieguid duovdagat | Almostittem = Levykauppa Äx | Čujottum = 2024-11-13|kielâ ={{fi}}}}</ref><ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://emmagaala.fi/arkisto/#2021;Vuoden%20etnoalbumi;;0|nommâ=2021|almostittem=Emma Gaala|čujottum=2024-11-13|čielgiittâs=Iävtukkâssân ''ive etnoalbum'' -luokkaast|kielâ={{fi}}}}</ref>
* [[Ive 2021 sämikielâlâš muusik|2021]] – ''[[Čále, Jesus, iežat gova]]'', oovtâst [[Raimo Paaso]]in (uurguh)<ref>{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.oulunhiippakunta.fi/ajankohtaista/cale-jesus-iezat-gova-virsilevyn-julkistaminen-saamelaiskulttuurikeskus-sajoksessa-inarissa-lauantaina-20-2-klo-18-30/ | Nommâ = Čále, Jesus, iežat gova – virsilevyn julkistaminen Saamelaiskulttuurikeskus Sajoksessa Inarissa lauantaina 20.2. klo 18.30 | Almostittem = [[Oulu pispekodde]] | Äigimuddo = 2021-02-05 | Čujottum = 2024-11-13 | Kielâ = {{fi}} já {{se}}}}</ref>
* [[Ive 2024 sämikielâlâš muusik|2024]] – ''[[Bálvvosbáiki]]''<ref name="levyax-ánnámáret-ensemble-bálvvosbáiki">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.levykauppax.fi/artist/annamaret/balvvosbaiki/#961173| Nommâ = Ánnámáret : Bálvvosbáiki | Almostittem = Levykauppa Äx | Čujottum = 2024-11-13|kielâ ={{fi}}}}</ref>
=== Singleh ===
* [[Ive 2021 sämikielâlâš muusik|2021]] – ''[[Johtit ain]]'', oovtâst [[Áilu Valle]]in<ref name="finna-ánnámáret-ensemble-5543146">{{Nettikäldee|čujottâs= https://www.finna.fi/Record/fikka.5543146|nommâ= Johtit ain |almostittem= Finna |čujottum=2024-11-13|kielâ ={{se}}}}</ref>
* [[Ive 2024 sämikielâlâš muusik|2024]] – ''[[Njáhcu]]''
=== Nurâldâhskiäruh ===
* [[2016]] – ''[[Kansanmusiikki: CD 10]]'', pittáin Ruoktu : Home / Koti''<ref name="finna-ánnámáret-ensemble-5349391">{{Nettikäldee|čujottâs= https://www.finna.fi/Record/fikka.5349391|nommâ= Kansanmusiikki. CD 10|almostittem= Finna |čujottum=2024-11-13|kielâ ={{se}}}}</ref>
=== Nuotah ===
* [[2017]] – ''[[100 laulua Suomesta]]'', ''Vuoi ráhkkásan'' -pitá sannim já nuottim<ref name="finna-anna-5353551">{{Nettikäldee|čujottâs= https://kansalliskirjasto.finna.fi/Record/fikka.5353551#componentparts|nommâ= 100 laulua Suomesta |almostittem= Finna |čujottum=2024-11-13|kielâ ={{se}}}}</ref>
* [[2017]] – ''[[Sagoland eller Paradis]]'', ''Vuoi ráhkkásan'' -pitá sannim já nuottim<ref name="finna-anna-5353445">{{Nettikäldee|čujottâs= https://kansalliskirjasto.finna.fi/Record/fikka.5353445|nommâ= Sagoland eller Paradis : sånger från och om Finland |almostittem= Finna |čujottum=2024-11-13|kielâ ={{se}}}}</ref>
* [[2017]] – ''[[Satumaa vai Paratiisi]]'', ''Vuoi ráhkkásan'' -pitá sannim já nuottim<ref name="finna-anna-5427748">{{Nettikäldee|čujottâs= https://kansalliskirjasto.finna.fi/Record/fikka.5427748|nommâ= Satumaa vai Paratiisi : lauluja Suomesta |almostittem= Finna |čujottum=2024-11-13|kielâ ={{se}}}}</ref>
=== Jurgâlusah ===
* [[2017]] – ''[[Lapinäidin tuutulauluja]]'', pitái jurgâlem orjâlâškielân<ref name="finna-anna-5355227">{{Nettikäldee|čujottâs= https://kansalliskirjasto.finna.fi/Record/fikka.5355227|nommâ= Rinnallani aina : Lapin sairaanhoitopiirin tuutulaulu |almostittem= Finna |čujottum=2024-11-13|kielâ ={{se}}}}</ref>
=== Videoh ===
* [[2020]] – [[Nieguid Duovdagat]]<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.kansallisgalleria.fi/fi/object/2459237|nommâ=Nieguid Duovdagat, 2020|almostittem=Suomâ aalmuglâšgalleria|čujottum=2024-11-13|kielâ={{fi}}}}</ref>
* [[2021]] – [[Dolat]], oovtâst [[Marja Viitahuhta]]in
== Fáádást eres soojijn ==
* [https://www.annamaret.fi/ Ánnámáret] {{en}}
* [https://areena.yle.fi/1-64205006 Dolat-videotyeji] Yle Areenast
== Käldeeh ==
{{Käldeeh|sárgáttuvah}}
{{DEFAULTSORT:Näkkäläjärvi-Länsman, Anna}}
[[Luokka:Ive 1979 šoddâmeh]]
[[Luokka:Sämmiliih lávlooh]]
[[Luokka:Sämmiliih máttáátteijeeh]]
[[Luokka:Sämmiliih šuoŋârähteeh]]
[[Luokka:Syemmiliih lávlooh]]
[[Luokka:Syemmiliih máttáátteijeeh]]
[[Luokka:Syemmiliih šuoŋârähteeh]]
qfdhgbf1r4nxxu4u50uionaqnx8rwl9
Bogno (Lugano)
0
25401
161522
161220
2026-11-05T00:26:38Z
InternetArchiveBot
952
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
161522
wikitext
text/x-wiki
{{Sveeici oovdiš kieldâ (Ticino)
| nommâ = Bogno
| kove = Gana 26.04.08 031.jpg
| kove-čielgiittâs = Fojorina-nommâsâš vääri já Bogno (uálgispeln)
| vaakun =
| lippu =
| tuše_lippu =
| tuše_vaakun = Bogno-coat of arms.svg
| kárttá =
| kárttá-čielgiittâs =
| pushpin_map = Sveicci
| nommâ_kárttá = Bogno
| sajadâhkáártá kobdodâh = 300
| pushpin_label_position =
| latd = 46
| latm = 05
| lats = 24
| latNS = N
| longd = 9
| longm = 03
| longs = 43
| longEW = E
| coord_region =
| coord_display =
| pirrâdâhkodde = [[Lugano pirrâdâhkodde|Lugano]]
| tááláš kieldâ = [[Lugano]]
| vuáđudum = 1803
| lopâttum = 2013
| vijđodâh = 4,21<ref name="statistica-bogno">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www3.ti.ch/DFE/DR/USTAT/index.php?fuseaction=dati.dettaglio&id=194|nommâ=Bogno|tahhee=|almostittem=www3.ti.ch|almostittee=Ufficio di statistica|čujottum=2024-12-08|ietf-kielâkoodi=it|arkkâdâh=https://web.archive.org/web/20241218231034/https://www3.ti.ch/DFE/DR/USTAT/index.php?fuseaction=dati.dettaglio&id=194|vyerkkejum=2024-12-18}}</ref>
| alodâh = 972<ref name="statistica-bogno"/><ref name="mapcarta-bogno">{{Nettikäldee|čujottâs=https://mapcarta.com/17668598|nommâ=Bogno|almostittem=Mapcarta|čujottum=2024-12-08|ietf-kielâkoodi=en}}</ref>
| ässeeloho = 142<ref name="dss-bogno">{{Nettikäldee|čujottâs=https://hls-dhs-dss.ch/it/articles/002143/2023-03-27/|nommâ=Bogno|tahhee=Gili, Antonio|almostittem=Dizionario storico della Svizzera|čujottum=2024-12-07|ietf-kielâkoodi=it}}</ref>
| ässeeloho_ihe = 2012
| ässeesaahâdvuotâ = 33,73
| kieldânummeer = 5155
| postânummeer = 6951
| sundenummeer = 091
| kárttá_kieldâ = Karte Gemeinde Bogno 2012.png
}}
'''Bogno''' lii oovdiš kieldâ [[Lugano pirrâdâhkodde]]est [[Ticino]] [[Sveeici kantoneh|kantonist]] [[Sveicci|Sveeicist]]. Onnáá peeivi tot kulá [[Lugano]] kaavpug [[Val Colla]] -nommâsii kaavpuguásán. Ive 2012 Bognost assii 142 olmožid.<ref name="dss-bogno"/> Kieldâ vijđodâh lâi 4,21<ref name="statistica-bogno"/> km², já ton ässeesaahâdvuotâ lâi 33,73 ässed/km².
Bogno naaburkieldah lijjii [[Certara]] já [[Valcolla]] Sveeicist sehe [[Cavargna]] já [[Val Rezzo]] [[Italia]]st.
Bogno kieldâ vuáđudui virgálávt ive 1803 talle ko Ticino kanton seervâi Sveeici vuárnumliiton.
==Historjá==
[[Tiätuvuárkká:Passo San Lucio.jpg|thumb|left|San Lucio -várádâhnjuáski]]
San Rocco kirkko mainâšui vuossâmuu tove ive 1591, já tot vijđedui ive 1780. Ive 1811 Bogno iäránij Colla servikoddeest. 1800-lovvoost Bogno ässeeh lijjii čovgâ ohtâvuođâst Cavargna leevi ässeiguin [[Italia]] peln [[San Lucio -várádâhnjuáski]] peht. Ohtâvuođah Luganon kuittâg lasanii tast maŋa ko luodah toho huksejuvvojii iivij 1854 já 1886.<ref name="dss-bogno"/>
1900-lovo Bogno ässeeloho kiäppánij jotelávt, tastko eennâmtuálu ij lamaš innig siämmáá tehálâš ko ovdil já ulmuuh värrejii Luganon, kost lijjii pyerebeh máhđulâšvuođah finniđ pargo. Siämmást stuorrâ uási siijdâ tááluin muttojii luámutáállun, já onnáá peeivi táálui omâsteijeeh viettii Bognost luámuidis. 1900-lovo loopâst siijdâst toimii muorâčeppityejiviste já hooteel-raavâdviäsu.<ref name="dss-bogno"/>
===Kieldâlahtem===
Bogno kieldâ lopâttui [[cuáŋuimáánu 14.]] peeivi [[2013]], ko Bogno, [[Cadro]], [[Carona (Lugano)|Carona]], [[Certara]], [[Cimadera]], [[Sonvico]] já [[Valcolla]] kieldah lahtojii Luganon.
====Aalmugjienâstem 20.11.2011====
Bogno, Cadro, Certara, Cimadera, Lugano, Sonvico já Valcolla ässeeh tuhhiitii kieldâlahtem [[aalmugjienâstem|aalmugjienâstmist]], mii uárnejui skammâmáánu 20. peeivi 2011. [[Kieldâlahtem]] tuhhiittii 76,69 % jienâsteijein. Bogno kieldâst jienâstii 72 olmožid. Sist 62 ađai 88,57 % tuhhiittii kieldâlahtem.<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://m3.ti.ch/CAN/comunicati/20-11-2011-comunicato-stampa-577573224254.pdf|nommâ=Risultati votazione consultiva del 20 novembre 2011|äigimuddo=20.11.2011|čujottum=8.12.2024|ietf-kielâkoodi=it|arkkâdâh=https://web.archive.org/web/20241210091446/https://m3.ti.ch/CAN/comunicati/20-11-2011-comunicato-stampa-577573224254.pdf|vyerkkejum=2024-12-10}}</ref>
{| class="wikitable sortable"
! Kieldâ !! Jienâsteijeeh !! % !! Toháliih jienah !! Kale !! % !! Ij !! %
|-
| Bogno || style="text-align: center;" | {{Nts|72}} || style="text-align: center;" | {{Nts|67.92}} || style="text-align: center;" | {{Nts|70}} || style="text-align: center;" | {{Nts|62}} || style="text-align: center;" | {{Nts|88.57}} || style="text-align: center;" | {{Nts|8}} || style="text-align: center;" | {{Nts|11.43}}
|-
| Cadro || style="text-align: center;" | {{Nts|1170}} || style="text-align: center;" | {{Nts|82.45}} || style="text-align: center;" | {{Nts|1163}} || style="text-align: center;" | {{Nts|660}} || style="text-align: center;" | {{Nts|56.75}} || style="text-align: center;" | {{Nts|503}} || style="text-align: center;" | {{Nts|43.25}}
|-
| Certara || style="text-align: center;" | {{Nts|31}} || style="text-align: center;" | {{Nts|63.27}} || style="text-align: center;" | {{Nts|31}} || style="text-align: center;" | {{Nts|27}} || style="text-align: center;" | {{Nts|87.10}} || style="text-align: center;" | {{Nts|4}} || style="text-align: center;" | {{Nts|12.90}}
|-
| Cimadera || style="text-align: center;" | {{Nts|93}} || style="text-align: center;" | {{Nts|66.91}} || style="text-align: center;" | {{Nts|93}} || style="text-align: center;" | {{Nts|79}} || style="text-align: center;" | {{Nts|84.95}} || style="text-align: center;" | {{Nts|14}} || style="text-align: center;" | {{Nts|15.05}}
|-
| Lugano || style="text-align: center;" | {{Nts|11821}} || style="text-align: center;" | {{Nts|39.57}} || style="text-align: center;" | {{Nts|11550}} || style="text-align: center;" | {{Nts|9029}} || style="text-align: center;" | {{Nts|78.17}} || style="text-align: center;" | {{Nts|2521}} || style="text-align: center;" | {{Nts|21.83}}
|-
| Sonvico || style="text-align: center;" | {{Nts|1057}} || style="text-align: center;" | {{Nts|75.72}} || style="text-align: center;" | {{Nts|1050}} || style="text-align: center;" | {{Nts|796}} || style="text-align: center;" | {{Nts|75.81}} || style="text-align: center;" | {{Nts|254}} || style="text-align: center;" | {{Nts|24.19}}
|-
| Valcolla || style="text-align: center;" | {{Nts|375}} || style="text-align: center;" | {{Nts|70.62}} || style="text-align: center;" | {{Nts|372}} || style="text-align: center;" | {{Nts|336}} || style="text-align: center;" | {{Nts|90.32}} || style="text-align: center;" | {{Nts|36}} || style="text-align: center;" | {{Nts|9.68}}
|- class="sortbottom"
| '''Ohtsis''' || style="text-align: center;" | '''{{Nts|14619}}''' || style="text-align: center;" | '''{{Nts|43.62}}''' || style="text-align: center;" | '''{{Nts|14329}}''' || style="text-align: center;" | '''{{Nts|10989}}''' || style="text-align: center;" | '''{{Nts|76.69}}''' || style="text-align: center;" | '''{{Nts|3340}}''' || style="text-align: center;" | '''{{Nts|23.31}}'''
|}
====Aalmugjienâstem 11.3.2012====
Carona ässeeh pessii jienâstiđ esken ive 2012. Njuhčâmáánu 11. peeivi 2012 uárnejui nubbe aalmugjienâstem, moos uásálistii puoh kieldah. Kieldâlahtem tuhhiittii 80,19 % jienâsteijein. Bogno kieldâst jienâstii 44 olmožid. Sist 40 ađai 90,91 % tuhhiittii kieldâlahtem.<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://m4.ti.ch/fileadmin/DI/DI_DI/SEL/RIFORMA/aggregazioni/ultimate/LuganoCarona/VotazioneLuCa.pdf|nommâ=Risultati votazione consultiva dell'11 marzo 2012|äigimuddo=11.3.2012|čujottum=8.12.2024|ietf-kielâkoodi=it|arkkâdâh=https://web.archive.org/web/20241208140030/https://m4.ti.ch/fileadmin/DI/DI_DI/SEL/RIFORMA/aggregazioni/ultimate/LuganoCarona/VotazioneLuCa.pdf|vyerkkejum=2024-12-08}}</ref>
{| class="wikitable sortable"
! Kieldâ !! Jienâsteijeeh !! % !! Toháliih jienah !! Kale !! % !! Ij !! %
|-
| Carona || style="text-align: center;" | {{Nts|484}} || style="text-align: center;" | {{Nts|88.32}} || style="text-align: center;" | {{Nts|483}} || style="text-align: center;" | {{Nts|252}} || style="text-align: center;" | {{Nts|52.17}} || style="text-align: center;" | {{Nts|231}} || style="text-align: center;" | {{Nts|47.83}}
|-
| Bogno || style="text-align: center;" | {{Nts|44}} || style="text-align: center;" | {{Nts|40.74}} || style="text-align: center;" | {{Nts|44}} || style="text-align: center;" | {{Nts|40}} || style="text-align: center;" | {{Nts|90.91}} || style="text-align: center;" | {{Nts|4}} || style="text-align: center;" | {{Nts|9.09}}
|-
| Cadro || style="text-align: center;" | {{Nts|593}} || style="text-align: center;" | {{Nts|41.64}} || style="text-align: center;" | {{Nts|572}} || style="text-align: center;" | {{Nts|444}} || style="text-align: center;" | {{Nts|77.62}} || style="text-align: center;" | {{Nts|128}} || style="text-align: center;" | {{Nts|22.38}}
|-
| Certara || style="text-align: center;" | {{Nts|17}} || style="text-align: center;" | {{Nts|34.69}} || style="text-align: center;" | {{Nts|17}} || style="text-align: center;" | {{Nts|15}} || style="text-align: center;" | {{Nts|88.24}} || style="text-align: center;" | {{Nts|2}} || style="text-align: center;" | {{Nts|11.76}}
|-
| Cimadera || style="text-align: center;" | {{Nts|46}} || style="text-align: center;" | {{Nts|33.09}} || style="text-align: center;" | {{Nts|45}} || style="text-align: center;" | {{Nts|42}} || style="text-align: center;" | {{Nts|93.33}} || style="text-align: center;" | {{Nts|3}} || style="text-align: center;" | {{Nts|6.67}}
|-
| Lugano || style="text-align: center;" | {{Nts|12468}} || style="text-align: center;" | {{Nts|41.71}} || style="text-align: center;" | {{Nts|11968}} || style="text-align: center;" | {{Nts|9668}} || style="text-align: center;" | {{Nts|80.78}} || style="text-align: center;" | {{Nts|2300}} || style="text-align: center;" | {{Nts|19.22}}
|-
| Sonvico || style="text-align: center;" | {{Nts|545}} || style="text-align: center;" | {{Nts|39.01}} || style="text-align: center;" | {{Nts|521}} || style="text-align: center;" | {{Nts|454}} || style="text-align: center;" | {{Nts|87.14}} || style="text-align: center;" | {{Nts|67}} || style="text-align: center;" | {{Nts|12.86}}
|-
| Valcolla || style="text-align: center;" | {{Nts|236}} || style="text-align: center;" | {{Nts|44.28}} || style="text-align: center;" | {{Nts|231}} || style="text-align: center;" | {{Nts|216}} || style="text-align: center;" | {{Nts|93.51}} || style="text-align: center;" | {{Nts|15}} || style="text-align: center;" | {{Nts|6.49}}
|- class="sortbottom"
| '''Ohtsis''' || style="text-align: center;" | '''{{Nts|14433}}''' || style="text-align: center;" | '''{{Nts|42.34}}''' || style="text-align: center;" | '''{{Nts|13881}}''' || style="text-align: center;" | '''{{Nts|11131}}''' || style="text-align: center;" | '''{{Nts|80.19}}''' || style="text-align: center;" | '''{{Nts|2750}}''' || style="text-align: center;" | '''{{Nts|19.81}}'''
|}
==Eennâmtieđâ==
Bogno lii [[Cassarate (juuhâ)|Cassarate]]-nommâsii juuvâ leevi pajeuásist. Kieldâ kuávdáš lii suullân 972 m merâtääsi paajaabeln.<ref name="statistica-bogno"/><ref name="mapcarta-bogno"/>
==Viehâdâh==
===Ässeeloho===
{{Demografia/Bogno}}
== Kirjálâšvuotâ ==
* Bernhard Anderes: ''Guida d'arte della Svizzera italiana.'' Edizioni Trelingue, Porza-Lugano 1980, s. 296.
* Flavio Maggi: ''Patriziati e patrizi ticinesi.'' Pramo Edizioni, Viganello 1997.
* Simona Martinoli et al.: ''Guida d'arte della Svizzera italiana.'' Edizioni Casagrande, Bellinzona 2007, s. 383.
== Fáádást eres soojijn ==
{{Commonscat-raddalâs}}
==Käldeeh==
{{Käldeeh|sárgáttuvah}}
{{Lugano pirrâdâhkode kieldah}}
[[Luokka:Lugano]]
[[Luokka:Sveeici ovdiih kieldah]]
[[Luokka:Sveeici siijdah]]
7ldnkrr7nj6jlhgt6em9620qksfqkto
Certara
0
25416
161525
161223
2026-11-05T00:45:55Z
InternetArchiveBot
952
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
161525
wikitext
text/x-wiki
{{Sveeici oovdiš kieldâ (Ticino)
| nommâ = Certara
| kove =
| kove-čielgiittâs =
| vaakun =
| lippu =
| tuše_lippu =
| tuše_vaakun = Certara-coat of arms.svg
| kárttá =
| kárttá-čielgiittâs =
| pushpin_map = Sveicci
| nommâ_kárttá = Certara
| sajadâhkáártá kobdodâh = 300
| pushpin_label_position =
| latd = 46
| latm = 05
| lats = 06
| latNS = N
| longd = 9
| longm = 03
| longs = 32
| longEW = E
| coord_region =
| coord_display =
| pirrâdâhkodde = [[Lugano pirrâdâhkodde|Lugano]]
| tááláš kieldâ = [[Lugano]]
| vuáđudum = 1803
| lopâttum = 2013
| vijđodâh = 2,73<ref name="statistica-certara">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www3.ti.ch/DFE/DR/USTAT/index.php?fuseaction=dati.dettaglio&id=195|nommâ=Certara|tahhee=|almostittem=www3.ti.ch|almostittee=Certara|čujottum=2024-12-10|ietf-kielâkoodi=it|arkkâdâh=https://web.archive.org/web/20241228090828/https://www3.ti.ch/DFE/DR/USTAT/index.php?fuseaction=dati.dettaglio&id=195|vyerkkejum=2024-12-28}}</ref>
| alodâh = 1 018<ref name="statistica-certara"/><ref name="mapcarta-certara">{{Nettikäldee|čujottâs=https://mapcarta.com/17668142|nommâ=Certara|almostittem=Mapcarta|čujottum=2024-12-10|ietf-kielâkoodi=en}}</ref>
| ässeeloho = 53<ref name="dss-certara">{{Nettikäldee|čujottâs=https://hls-dhs-dss.ch/it/articles/002158/2023-03-27/|nommâ=Certara|tahhee=Gili, Antonio|almostittem=Dizionario storico della Svizzera|čujottum=2024-12-10|ietf-kielâkoodi=it}}</ref>
| ässeeloho_ihe = 2012
| ässeesaahâdvuotâ = 19,41
| kieldânummeer = 5173
| postânummeer = 6959
| sundenummeer = 091
| kárttá_kieldâ = Karte Gemeinde Certara 2012.png
}}
'''Certara''' lii oovdiš kieldâ [[Lugano pirrâdâhkodde]]est [[Ticino]] [[Sveeici kantoneh|kantonist]] [[Sveicci|Sveeicist]]. Onnáá peeivi tot kulá [[Lugano]] kaavpug [[Val Colla]] -nommâsii kaavpuguásán. Ive 2012 Certarast assii 53 olmožid.<ref name="dss-certara"/> Kieldâ vijđodâh lâi 2,73<ref name="statistica-certara"/> km², já ton ässeesaahâdvuotâ lâi 19,41 ässed/km².
Certara naaburkieldah lijjii [[Bogno (Lugano)|Bogno]], [[Cimadera]] já [[Valcolla]] Sveeicist sehe [[Val Rezzo]] [[Italia]]st.
Certara kieldâ vuáđudui virgálávt ive 1803 talle ko Ticino kanton seervâi Sveeici vuárnumliiton.
==Historjá==
Certara mainâšui vuossâmuu tove ive 1264. Aalgâst tot lâi tuođânálásávt tuše toorjâsajattâh kuáttumenâmijn kuávlu ässeid. Certara kuulâi Colla servikoodán, mut tot iäránij tast ive 1899. Jo ive 1591 Certarast lijjii kaastâkappel já hävdieennâm. Ive 1670 rääjist siijdâst lâi meiddei jieijâs kappalâš. 1600-lovvoost huksejui San Rocco kappel.<ref name="dss-certara"/>
1800-lovo loopâ rääjist Certara ässeeloho kiäppánij jotelávt, tastko eennâmtuálu ij lamaš innig siämmáá tehálâš ko ovdil já ulmuuh värrejii Luganon, kost lijjii pyerebeh máhđulâšvuođah finniđ pargo. Siämmást stuorrâ uási siijdâ tááluin muttojii luámutáállun, já onnáá peeivi táálui omâsteijeeh viettii Certarast luámuidis.<ref name="dss-certara"/>
===Kieldâlahtem===
Certara kieldâ lopâttui [[cuáŋuimáánu 14.]] peeivi [[2013]], ko [[Bogno (Lugano)|Bogno]], [[Cadro]], [[Carona (Lugano)|Carona]], Certara, [[Cimadera]], [[Sonvico]] já [[Valcolla]] kieldah lahtojii Luganon.
====Aalmugjienâstem 20.11.2011====
Bogno, Cadro, Certara, Cimadera, Lugano, Sonvico já Valcolla ässeeh tuhhiittii kieldâlahtem [[aalmugjienâstem|aalmugjienâstmist]], mii uárnejui skammâmáánu 20. peeivi 2011. [[Kieldâlahtem]] tuhhiittii 76,69 % jienâsteijein. Certara kieldâst jienâstii 31 olmožid. Sist 27 ađai 87,10 % tuhhiittii kieldâlahtem.<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://m3.ti.ch/CAN/comunicati/20-11-2011-comunicato-stampa-577573224254.pdf|nommâ=Risultati votazione consultiva del 20 novembre 2011|äigimuddo=20.11.2011|čujottum=10.12.2024|ietf-kielâkoodi=it|arkkâdâh=https://web.archive.org/web/20241210091446/https://m3.ti.ch/CAN/comunicati/20-11-2011-comunicato-stampa-577573224254.pdf|vyerkkejum=2024-12-10}}</ref>
{| class="wikitable sortable"
! Kieldâ !! Jienâsteijeeh !! % !! Toháliih jienah !! Kale !! % !! Ij !! %
|-
| Bogno || style="text-align: center;" | {{Nts|72}} || style="text-align: center;" | {{Nts|67.92}} || style="text-align: center;" | {{Nts|70}} || style="text-align: center;" | {{Nts|62}} || style="text-align: center;" | {{Nts|88.57}} || style="text-align: center;" | {{Nts|8}} || style="text-align: center;" | {{Nts|11.43}}
|-
| Cadro || style="text-align: center;" | {{Nts|1170}} || style="text-align: center;" | {{Nts|82.45}} || style="text-align: center;" | {{Nts|1163}} || style="text-align: center;" | {{Nts|660}} || style="text-align: center;" | {{Nts|56.75}} || style="text-align: center;" | {{Nts|503}} || style="text-align: center;" | {{Nts|43.25}}
|-
| Certara || style="text-align: center;" | {{Nts|31}} || style="text-align: center;" | {{Nts|63.27}} || style="text-align: center;" | {{Nts|31}} || style="text-align: center;" | {{Nts|27}} || style="text-align: center;" | {{Nts|87.10}} || style="text-align: center;" | {{Nts|4}} || style="text-align: center;" | {{Nts|12.90}}
|-
| Cimadera || style="text-align: center;" | {{Nts|93}} || style="text-align: center;" | {{Nts|66.91}} || style="text-align: center;" | {{Nts|93}} || style="text-align: center;" | {{Nts|79}} || style="text-align: center;" | {{Nts|84.95}} || style="text-align: center;" | {{Nts|14}} || style="text-align: center;" | {{Nts|15.05}}
|-
| Lugano || style="text-align: center;" | {{Nts|11821}} || style="text-align: center;" | {{Nts|39.57}} || style="text-align: center;" | {{Nts|11550}} || style="text-align: center;" | {{Nts|9029}} || style="text-align: center;" | {{Nts|78.17}} || style="text-align: center;" | {{Nts|2521}} || style="text-align: center;" | {{Nts|21.83}}
|-
| Sonvico || style="text-align: center;" | {{Nts|1057}} || style="text-align: center;" | {{Nts|75.72}} || style="text-align: center;" | {{Nts|1050}} || style="text-align: center;" | {{Nts|796}} || style="text-align: center;" | {{Nts|75.81}} || style="text-align: center;" | {{Nts|254}} || style="text-align: center;" | {{Nts|24.19}}
|-
| Valcolla || style="text-align: center;" | {{Nts|375}} || style="text-align: center;" | {{Nts|70.62}} || style="text-align: center;" | {{Nts|372}} || style="text-align: center;" | {{Nts|336}} || style="text-align: center;" | {{Nts|90.32}} || style="text-align: center;" | {{Nts|36}} || style="text-align: center;" | {{Nts|9.68}}
|- class="sortbottom"
| '''Ohtsis''' || style="text-align: center;" | '''{{Nts|14619}}''' || style="text-align: center;" | '''{{Nts|43.62}}''' || style="text-align: center;" | '''{{Nts|14329}}''' || style="text-align: center;" | '''{{Nts|10989}}''' || style="text-align: center;" | '''{{Nts|76.69}}''' || style="text-align: center;" | '''{{Nts|3340}}''' || style="text-align: center;" | '''{{Nts|23.31}}'''
|}
====Aalmugjienâstem 11.3.2012====
Carona ässeeh pessii jienâstiđ esken ive 2012. Njuhčâmáánu 11. peeivi 2012 uárnejui nubbe aalmugjienâstem, moos uásálistii puoh kieldah. Kieldâlahtem tuhhiittii 80,19 % jienâsteijein. Certara kieldâst jienâstii 17 olmožid. Sist 15 ađai 88,24 % tuhhiittii kieldâlahtem.<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://m4.ti.ch/fileadmin/DI/DI_DI/SEL/RIFORMA/aggregazioni/ultimate/LuganoCarona/VotazioneLuCa.pdf|nommâ=Risultati votazione consultiva dell'11 marzo 2012|äigimuddo=11.3.2012|čujottum=10.12.2024|ietf-kielâkoodi=it|arkkâdâh=https://web.archive.org/web/20241208140030/https://m4.ti.ch/fileadmin/DI/DI_DI/SEL/RIFORMA/aggregazioni/ultimate/LuganoCarona/VotazioneLuCa.pdf|vyerkkejum=2024-12-08}}</ref>
{| class="wikitable sortable"
! Kieldâ !! Jienâsteijeeh !! % !! Toháliih jienah !! Kale !! % !! Ij !! %
|-
| Carona || style="text-align: center;" | {{Nts|484}} || style="text-align: center;" | {{Nts|88.32}} || style="text-align: center;" | {{Nts|483}} || style="text-align: center;" | {{Nts|252}} || style="text-align: center;" | {{Nts|52.17}} || style="text-align: center;" | {{Nts|231}} || style="text-align: center;" | {{Nts|47.83}}
|-
| Bogno || style="text-align: center;" | {{Nts|44}} || style="text-align: center;" | {{Nts|40.74}} || style="text-align: center;" | {{Nts|44}} || style="text-align: center;" | {{Nts|40}} || style="text-align: center;" | {{Nts|90.91}} || style="text-align: center;" | {{Nts|4}} || style="text-align: center;" | {{Nts|9.09}}
|-
| Cadro || style="text-align: center;" | {{Nts|593}} || style="text-align: center;" | {{Nts|41.64}} || style="text-align: center;" | {{Nts|572}} || style="text-align: center;" | {{Nts|444}} || style="text-align: center;" | {{Nts|77.62}} || style="text-align: center;" | {{Nts|128}} || style="text-align: center;" | {{Nts|22.38}}
|-
| Certara || style="text-align: center;" | {{Nts|17}} || style="text-align: center;" | {{Nts|34.69}} || style="text-align: center;" | {{Nts|17}} || style="text-align: center;" | {{Nts|15}} || style="text-align: center;" | {{Nts|88.24}} || style="text-align: center;" | {{Nts|2}} || style="text-align: center;" | {{Nts|11.76}}
|-
| Cimadera || style="text-align: center;" | {{Nts|46}} || style="text-align: center;" | {{Nts|33.09}} || style="text-align: center;" | {{Nts|45}} || style="text-align: center;" | {{Nts|42}} || style="text-align: center;" | {{Nts|93.33}} || style="text-align: center;" | {{Nts|3}} || style="text-align: center;" | {{Nts|6.67}}
|-
| Lugano || style="text-align: center;" | {{Nts|12468}} || style="text-align: center;" | {{Nts|41.71}} || style="text-align: center;" | {{Nts|11968}} || style="text-align: center;" | {{Nts|9668}} || style="text-align: center;" | {{Nts|80.78}} || style="text-align: center;" | {{Nts|2300}} || style="text-align: center;" | {{Nts|19.22}}
|-
| Sonvico || style="text-align: center;" | {{Nts|545}} || style="text-align: center;" | {{Nts|39.01}} || style="text-align: center;" | {{Nts|521}} || style="text-align: center;" | {{Nts|454}} || style="text-align: center;" | {{Nts|87.14}} || style="text-align: center;" | {{Nts|67}} || style="text-align: center;" | {{Nts|12.86}}
|-
| Valcolla || style="text-align: center;" | {{Nts|236}} || style="text-align: center;" | {{Nts|44.28}} || style="text-align: center;" | {{Nts|231}} || style="text-align: center;" | {{Nts|216}} || style="text-align: center;" | {{Nts|93.51}} || style="text-align: center;" | {{Nts|15}} || style="text-align: center;" | {{Nts|6.49}}
|- class="sortbottom"
| '''Ohtsis''' || style="text-align: center;" | '''{{Nts|14433}}''' || style="text-align: center;" | '''{{Nts|42.34}}''' || style="text-align: center;" | '''{{Nts|13881}}''' || style="text-align: center;" | '''{{Nts|11131}}''' || style="text-align: center;" | '''{{Nts|80.19}}''' || style="text-align: center;" | '''{{Nts|2750}}''' || style="text-align: center;" | '''{{Nts|19.81}}'''
|}
==Eennâmtieđâ==
Certara lii [[Cassarate (juuhâ)|Cassarate]]-nommâsii juuvâ leevi pajeuásist. Kieldâ kuávdáš lii suullân 1 018m merâtääsi paajaabeln.<ref name="statistica-certara"/><ref name="mapcarta-certara"/>
==Viehâdâh==
===Ässeeloho===
{{Demografia/Certara}}
== Kirjálâšvuotâ ==
* Giovanni Rovelli: ''La Castellanza di Sonvico.'' 1927, s. 25 já 51.
* Jieškote-uvlágáneh čälleeh: ''Quadernetti della Val Colla.'' Edizioni Tipografia Poncioni SA, Losone 2003, s. 88.
* Fernando Zappa (toim.): ''Valli di Lugano.'' Armando Dadò Editore, Locarno 1990.
* Simona Martinoli et al.: ''Guida d'arte della Svizzera italiana.'' Edizioni Casagrande, Bellinzona 2007, s. 383.
== Fáádást eres soojijn ==
{{Commonscat-raddalâs}}
==Käldeeh==
{{Käldeeh|sárgáttuvah}}
{{Lugano pirrâdâhkode kieldah}}
[[Luokka:Lugano]]
[[Luokka:Sveeici ovdiih kieldah]]
[[Luokka:Sveeici siijdah]]
ij69vgn4haa39tytgh3ez34ozxegc1l
Cimadera
0
25423
161526
161224
2026-11-05T00:49:47Z
InternetArchiveBot
952
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
161526
wikitext
text/x-wiki
{{Sveeici oovdiš kieldâ (Ticino)
| nommâ = Cimadera
| kove = Vista dal balcone Lugano.jpg
| kove-čielgiittâs = Piandera (vyellin) já Cimadera (paijeen)
| vaakun =
| lippu =
| tuše_lippu =
| tuše_vaakun = Cimadera-coat of arms.svg
| kárttá =
| kárttá-čielgiittâs =
| pushpin_map = Sveicci
| nommâ_kárttá = Cimadera
| sajadâhkáártá kobdodâh = 300
| pushpin_label_position =
| latd = 46
| latm = 04
| lats = 44
| latNS = N
| longd = 9
| longm = 02
| longs = 48
| longEW = E
| coord_region =
| coord_display =
| pirrâdâhkodde = [[Lugano pirrâdâhkodde|Lugano]]
| tááláš kieldâ = [[Lugano]]
| vuáđudum = 1878
| lopâttum = 2013
| vijđodâh = 5,28<ref name="statistica-cimadera">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www3.ti.ch/DFE/DR/USTAT/index.php?fuseaction=dati.dettaglio&id=196|nommâ=Cimadera|tahhee=|almostittem=www3.ti.ch|almostittee=Ufficio di statistica|čujottum=2024-12-11|ietf-kielâkoodi=it|arkkâdâh=https://web.archive.org/web/20250119033711/https://www3.ti.ch/DFE/DR/USTAT/index.php?fuseaction=dati.dettaglio&id=196|vyerkkejum=2025-01-19}}</ref>
| alodâh = 1 103<ref name="statistica-cimadera"/><ref name="mapcarta-cimadera">{{Nettikäldee|čujottâs=https://mapcarta.com/17668006|nommâ=Cimadera|almostittem=Mapcarta|čujottum=2024-12-11|ietf-kielâkoodi=en}}</ref>
| ässeeloho = 118<ref name="dss-cimadera">{{Nettikäldee|čujottâs=https://hls-dhs-dss.ch/it/articles/002159/2023-03-27/|nommâ=Cimadera|tahhee=Gili, Antonio|almostittem=Dizionario storico della Svizzera|čujottum=2024-12-11|ietf-kielâkoodi=it}}</ref>
| ässeeloho_ihe = 2012
| ässeesaahâdvuotâ = 22,35
| kieldânummeer = 5174
| postânummeer = 6951
| sundenummeer = 091
| kárttá_kieldâ = Karte Gemeinde Cimadera 2012.png
}}
'''Cimadera''' lii oovdiš kieldâ [[Lugano pirrâdâhkodde]]est [[Ticino]] [[Sveeici kantoneh|kantonist]] [[Sveicci|Sveeicist]]. Onnáá peeivi tot kulá [[Lugano]] kaavpug [[Val Colla]] -nommâsii kaavpuguásán. Ive 2012 Cimaderast assii 118 olmožid.<ref name="dss-cimadera"/> Kieldâ vijđodâh lâi 5,28<ref name="statistica-cimadera"/> km², já ton ässeesaahâdvuotâ lâi 22,35 ässed/km².
Cimadera naaburkieldah lijjii [[Certara]], [[Sonvico]] já [[Valcolla]] Sveeicist sehe [[Val Rezzo]] já [[Valsolda]] [[Italia]]st.
==Historjá==
Tot finnij vuossâmuid pisováid ässeid ive 1525 [[rotto|roto]] maŋa. 1500-lovo rääjist Cimadera kuulâi Sonvico servikoodán. Cimadera kuulâi meiddei Sonvico kieldân ive 1878 räi, mut [[vyesimáánu 9.]] peeivi [[1878]] tast šoodâi jiečânâs kieldâ já jiečânâs servikodde. Cimadera rukkoosviste huksejui 1600-lovvoost, já Cimadera kappel ive 1670.<ref name="dss-cimadera"/>
1900-lovo aalgâ rääjist Cimadera ässeeloho kiäppánij jotelávt, tastko eennâmtuálu ij lamaš innig siämmáá tehálâš ko ovdil já ulmuuh värrejii Luganon, kost lijjii pyerebeh máhđulâšvuođah finniđ pargo. Siämmást stuorrâ uási siijdâ tááluin muttojii luámutáállun, já onnáá peeivi táálui omâsteijeeh viettii luámuidis Cimaderast.<ref name="dss-cimadera"/>
===Kieldâlahtem===
Cimadera kieldâ lopâttui [[cuáŋuimáánu 14.]] peeivi [[2013]], ko [[Bogno (Lugano)|Bogno]], [[Cadro]], [[Carona (Lugano)|Carona]], [[Certara]], Cimadera, [[Sonvico]] já [[Valcolla]] kieldah lahtojii Luganon.
====Aalmugjienâstem 20.11.2011====
Bogno, Cadro, Certara, Cimadera, Lugano, Sonvico já Valcolla ässeeh tuhhiittii kieldâlahtem [[aalmugjienâstem|aalmugjienâstmist]], mii uárnejui skammâmáánu 20. peeivi 2011. [[Kieldâlahtem]] tuhhiittii 76,69 % jienâsteijein. Cimadera kieldâst jienâstii 93 olmožid. Sist 79 ađai 84,95 % tuhhiittii kieldâlahtem.<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://m3.ti.ch/CAN/comunicati/20-11-2011-comunicato-stampa-577573224254.pdf|nommâ=Risultati votazione consultiva del 20 novembre 2011|äigimuddo=20.11.2011|čujottum=11.12.2024|ietf-kielâkoodi=it|arkkâdâh=https://web.archive.org/web/20241210091446/https://m3.ti.ch/CAN/comunicati/20-11-2011-comunicato-stampa-577573224254.pdf|vyerkkejum=2024-12-10}}</ref>
{| class="wikitable sortable"
! Kieldâ !! Jienâsteijeeh !! % !! Toháliih jienah !! Kale !! % !! Ij !! %
|-
| Bogno || style="text-align: center;" | {{Nts|72}} || style="text-align: center;" | {{Nts|67.92}} || style="text-align: center;" | {{Nts|70}} || style="text-align: center;" | {{Nts|62}} || style="text-align: center;" | {{Nts|88.57}} || style="text-align: center;" | {{Nts|8}} || style="text-align: center;" | {{Nts|11.43}}
|-
| Cadro || style="text-align: center;" | {{Nts|1170}} || style="text-align: center;" | {{Nts|82.45}} || style="text-align: center;" | {{Nts|1163}} || style="text-align: center;" | {{Nts|660}} || style="text-align: center;" | {{Nts|56.75}} || style="text-align: center;" | {{Nts|503}} || style="text-align: center;" | {{Nts|43.25}}
|-
| Certara || style="text-align: center;" | {{Nts|31}} || style="text-align: center;" | {{Nts|63.27}} || style="text-align: center;" | {{Nts|31}} || style="text-align: center;" | {{Nts|27}} || style="text-align: center;" | {{Nts|87.10}} || style="text-align: center;" | {{Nts|4}} || style="text-align: center;" | {{Nts|12.90}}
|-
| Cimadera || style="text-align: center;" | {{Nts|93}} || style="text-align: center;" | {{Nts|66.91}} || style="text-align: center;" | {{Nts|93}} || style="text-align: center;" | {{Nts|79}} || style="text-align: center;" | {{Nts|84.95}} || style="text-align: center;" | {{Nts|14}} || style="text-align: center;" | {{Nts|15.05}}
|-
| Lugano || style="text-align: center;" | {{Nts|11821}} || style="text-align: center;" | {{Nts|39.57}} || style="text-align: center;" | {{Nts|11550}} || style="text-align: center;" | {{Nts|9029}} || style="text-align: center;" | {{Nts|78.17}} || style="text-align: center;" | {{Nts|2521}} || style="text-align: center;" | {{Nts|21.83}}
|-
| Sonvico || style="text-align: center;" | {{Nts|1057}} || style="text-align: center;" | {{Nts|75.72}} || style="text-align: center;" | {{Nts|1050}} || style="text-align: center;" | {{Nts|796}} || style="text-align: center;" | {{Nts|75.81}} || style="text-align: center;" | {{Nts|254}} || style="text-align: center;" | {{Nts|24.19}}
|-
| Valcolla || style="text-align: center;" | {{Nts|375}} || style="text-align: center;" | {{Nts|70.62}} || style="text-align: center;" | {{Nts|372}} || style="text-align: center;" | {{Nts|336}} || style="text-align: center;" | {{Nts|90.32}} || style="text-align: center;" | {{Nts|36}} || style="text-align: center;" | {{Nts|9.68}}
|- class="sortbottom"
| '''Ohtsis''' || style="text-align: center;" | '''{{Nts|14619}}''' || style="text-align: center;" | '''{{Nts|43.62}}''' || style="text-align: center;" | '''{{Nts|14329}}''' || style="text-align: center;" | '''{{Nts|10989}}''' || style="text-align: center;" | '''{{Nts|76.69}}''' || style="text-align: center;" | '''{{Nts|3340}}''' || style="text-align: center;" | '''{{Nts|23.31}}'''
|}
====Aalmugjienâstem 11.3.2012====
Carona ässeeh pessii jienâstiđ esken ive 2012. Njuhčâmáánu 11. peeivi 2012 uárnejui nubbe aalmugjienâstem, moos uásálistii puoh kieldah. Kieldâlahtem tuhhiittii 80,19 % jienâsteijein. Cimadera kieldâst jienâstii 46 olmožid. Sist 45 ađai 93,33 % tuhhiittii kieldâlahtem.<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://m4.ti.ch/fileadmin/DI/DI_DI/SEL/RIFORMA/aggregazioni/ultimate/LuganoCarona/VotazioneLuCa.pdf|nommâ=Risultati votazione consultiva dell'11 marzo 2012|äigimuddo=11.3.2012|čujottum=11.12.2024|ietf-kielâkoodi=it|arkkâdâh=https://web.archive.org/web/20241208140030/https://m4.ti.ch/fileadmin/DI/DI_DI/SEL/RIFORMA/aggregazioni/ultimate/LuganoCarona/VotazioneLuCa.pdf|vyerkkejum=2024-12-08}}</ref>
{| class="wikitable sortable"
! Kieldâ !! Jienâsteijeeh !! % !! Toháliih jienah !! Kale !! % !! Ij !! %
|-
| Carona || style="text-align: center;" | {{Nts|484}} || style="text-align: center;" | {{Nts|88.32}} || style="text-align: center;" | {{Nts|483}} || style="text-align: center;" | {{Nts|252}} || style="text-align: center;" | {{Nts|52.17}} || style="text-align: center;" | {{Nts|231}} || style="text-align: center;" | {{Nts|47.83}}
|-
| Bogno || style="text-align: center;" | {{Nts|44}} || style="text-align: center;" | {{Nts|40.74}} || style="text-align: center;" | {{Nts|44}} || style="text-align: center;" | {{Nts|40}} || style="text-align: center;" | {{Nts|90.91}} || style="text-align: center;" | {{Nts|4}} || style="text-align: center;" | {{Nts|9.09}}
|-
| Cadro || style="text-align: center;" | {{Nts|593}} || style="text-align: center;" | {{Nts|41.64}} || style="text-align: center;" | {{Nts|572}} || style="text-align: center;" | {{Nts|444}} || style="text-align: center;" | {{Nts|77.62}} || style="text-align: center;" | {{Nts|128}} || style="text-align: center;" | {{Nts|22.38}}
|-
| Certara || style="text-align: center;" | {{Nts|17}} || style="text-align: center;" | {{Nts|34.69}} || style="text-align: center;" | {{Nts|17}} || style="text-align: center;" | {{Nts|15}} || style="text-align: center;" | {{Nts|88.24}} || style="text-align: center;" | {{Nts|2}} || style="text-align: center;" | {{Nts|11.76}}
|-
| Cimadera || style="text-align: center;" | {{Nts|46}} || style="text-align: center;" | {{Nts|33.09}} || style="text-align: center;" | {{Nts|45}} || style="text-align: center;" | {{Nts|42}} || style="text-align: center;" | {{Nts|93.33}} || style="text-align: center;" | {{Nts|3}} || style="text-align: center;" | {{Nts|6.67}}
|-
| Lugano || style="text-align: center;" | {{Nts|12468}} || style="text-align: center;" | {{Nts|41.71}} || style="text-align: center;" | {{Nts|11968}} || style="text-align: center;" | {{Nts|9668}} || style="text-align: center;" | {{Nts|80.78}} || style="text-align: center;" | {{Nts|2300}} || style="text-align: center;" | {{Nts|19.22}}
|-
| Sonvico || style="text-align: center;" | {{Nts|545}} || style="text-align: center;" | {{Nts|39.01}} || style="text-align: center;" | {{Nts|521}} || style="text-align: center;" | {{Nts|454}} || style="text-align: center;" | {{Nts|87.14}} || style="text-align: center;" | {{Nts|67}} || style="text-align: center;" | {{Nts|12.86}}
|-
| Valcolla || style="text-align: center;" | {{Nts|236}} || style="text-align: center;" | {{Nts|44.28}} || style="text-align: center;" | {{Nts|231}} || style="text-align: center;" | {{Nts|216}} || style="text-align: center;" | {{Nts|93.51}} || style="text-align: center;" | {{Nts|15}} || style="text-align: center;" | {{Nts|6.49}}
|- class="sortbottom"
| '''Ohtsis''' || style="text-align: center;" | '''{{Nts|14433}}''' || style="text-align: center;" | '''{{Nts|42.34}}''' || style="text-align: center;" | '''{{Nts|13881}}''' || style="text-align: center;" | '''{{Nts|11131}}''' || style="text-align: center;" | '''{{Nts|80.19}}''' || style="text-align: center;" | '''{{Nts|2750}}''' || style="text-align: center;" | '''{{Nts|19.81}}'''
|}
==Eennâmtieđâ==
Cimadera lii [[Cassarate (juuhâ)|Cassarate]]-nommâsii juuvâ leevi pajeuásist. Kieldâ kuávdáš lii suullân 1 103 m merâtääsi paajaabeln.<ref name="statistica-cimadera"/><ref name="mapcarta-cimadera"/>
==Viehâdâh==
===Ässeeloho===
{{Demografia/Cimadera}}
== Kirjálâšvuotâ ==
* Bernhard Anderes, ''Guida d'Arte della Svizzera Italiana'', Edizioni Trelingue, Porza-Lugano 1980, s. 297.
* Flavio Maggi, ''Patriziati e patrizi ticinesi'', Pramo Edizioni, Viganello 1997.
* Fernando Zappa (toim.): ''Valli di Lugano.'' Armando Dadò Editore, Locarno 1990.
* Simona Martinoli et al.: ''Guida d'arte della Svizzera italiana.'' Edizioni Casagrande, Bellinzona 2007, s. 383.
== Fáádást eres soojijn ==
{{Commonscat-raddalâs}}
==Käldeeh==
{{Käldeeh|sárgáttuvah}}
{{Lugano pirrâdâhkode kieldah}}
[[Luokka:Lugano]]
[[Luokka:Sveeici ovdiih kieldah]]
[[Luokka:Sveeici siijdah]]
5uniynd1f3su1bpcid1fntojrn1ybrg
Sonvico
0
25502
161537
161233
2026-11-05T05:16:18Z
InternetArchiveBot
952
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
161537
wikitext
text/x-wiki
{{Sveeici oovdiš kieldâ (Ticino)
| nommâ = Sonvico
| kove = Sonvico01.jpg
| kove-čielgiittâs = Sonvico
| vaakun =
| lippu =
| tuše_lippu =
| tuše_vaakun = Sonvico-coat of arms.svg
| kárttá =
| kárttá-čielgiittâs =
| pushpin_map = Sveicci
| nommâ_kárttá = Sonvico
| sajadâhkáártá kobdodâh = 300
| pushpin_label_position =
| latd = 46
| latm = 03
| lats = 32
| latNS = N
| longd = 8
| longm = 59
| longs = 27
| longEW = E
| coord_region =
| coord_display =
| pirrâdâhkodde = [[Lugano pirrâdâhkodde|Lugano]]
| tááláš kieldâ = [[Lugano]]
| vuáđudum = 1803
| lopâttum = 2013
| vijđodâh = 11,06<ref name="statistica-sonvico">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www3.ti.ch/DFE/DR/USTAT/index.php?fuseaction=dati.dettaglio&id=190|nommâ=Sonvico|tahhee=|almostittem=www3.ti.ch|almostittee=Ufficio di statistica|čujottum=2024-12-22|ietf-kielâkoodi=it|arkkâdâh=https://web.archive.org/web/20250119035451/https://www3.ti.ch/DFE/DR/USTAT/index.php?fuseaction=dati.dettaglio&id=190|vyerkkejum=2025-01-19}}</ref>
| alodâh = 597<ref name="statistica-sonvico"/><ref name="mapcarta-sonvico">{{Nettikäldee|čujottâs=https://mapcarta.com/17662786|nommâ=Sonvico|almostittem=Mapcarta|čujottum=2024-12-22|ietf-kielâkoodi=en}}</ref>
| ässeeloho = 1 835<ref name="dss-sonvico">{{Nettikäldee|čujottâs=https://hls-dhs-dss.ch/it/articles/002209/2023-03-09/|nommâ=Sonvico|tahhee=Gili, Antonio|almostittem=Dizionario storico della Svizzera|čujottum=2024-12-07|ietf-kielâkoodi=it}}</ref>
| ässeeloho_ihe = 2012
| ässeesaahâdvuotâ = 165,91
| kieldânummeer = 5224
| postânummeer = 6968
| sundenummeer = 091
| kárttá_kieldâ = Karte Gemeinde Sonvico 2012.png
}}
'''Sonvico''' lii oovdiš kieldâ [[Lugano pirrâdâhkodde]]est [[Ticino]] [[Sveeici kantoneh|kantonist]] [[Sveicci|Sveeicist]]. Onnáá peeivi tot lii [[Lugano]] kaavpug kaavpuguási. Ive 2012 Sonvicost assii 1 835 olmožid.<ref name="dss-sonvico"/> Kieldâ vijđodâh lâi 11,06<ref name="statistica-sonvico"/> km², já ton ässeesaahâdvuotâ lâi 165,91 ässed/km².
Sonvico naaburkieldah lijjii [[Cadro]], [[Capriasca]], [[Cimadera]], [[Lugano]] já [[Valcolla]] Sveeicist sehe [[Valsolda]] [[Italia]]st.
Sonvico kieldâ vuáđudui virgálávt ive 1803 talle ko Ticino kanton seervâi Sveeici vuárnumliiton.
==Historjá==
Sonvico kuávlu lâi aassum jo ryevdipaje ääigi. Ton lasseen tobbeen láá kavnum meiddei roomaliih já longobardisiih tiiŋgah. Koskâääigi Sonvico lâi lannedum sijdâ. Lanne suojâlij siijdâ, já siijdâ pirrâ lâi muvrâ. Lanne huksejui ovdil ive 1326, mut to tuššâdui ive 1517.<ref name="dss-sonvico"/>
Aalgâst Sonvico kuulâi Lugano servikoodán, mut tot iäránij tast ive 1419. Sonvico servikoodán kullii el. Cadro já Davesco-Soragno (ive 1599 räi), Villa (ive 1830 räi) já Cimadera (ive 1878 räi). S. Giovanni Battista kirkko, mii mainâšui vuossâmuu tove ive 1375, huksejui uđđâsist ive 407 maŋa, já tot uđâsmittui iivij 1780–1830. S. Martino kappel (mainâšui vuossâmuu tove ive 1146, mut huksejui 600-lovo loopâst) lii ohtâ puárásumosijn oskolduvlijn rakânâsâin ubâ kuávlust. Tot vijđedui suullân ive 1100 já meiddei 1300-lovo loopâst.<ref name="dss-sonvico"/>
[[Cimadera]] kieldâ kuulâi Sonvico kieldân ive 1878 räi, mut [[vyesimáánu 9.]] peeivi [[1878]] tast šoodâi jiečânâs kieldâ.<ref name="dss-cimadera">{{Nettikäldee|čujottâs=https://hls-dhs-dss.ch/it/articles/002159/2023-03-27/|nommâ=Cimadera|tahhee=Gili, Antonio|almostittem=Dizionario storico della Svizzera|čujottum=2024-12-22|ietf-kielâkoodi=it}}</ref>
===Kieldâlahtem===
Sonvico kieldâ lopâttui [[cuáŋuimáánu 14.]] peeivi [[2013]], ko [[Bogno (Lugano)|Bogno]], [[Cadro]], [[Carona (Lugano)|Carona]], [[Certara]], [[Cimadera]], Sonvico já [[Valcolla]] kieldah lahtojii Luganon.
====Aalmugjienâstem 20.11.2011====
Bogno, Cadro, Certara, Cimadera, Lugano, Sonvico já Valcolla ässeeh tuhhiittii kieldâlahtem [[aalmugjienâstem|aalmugjienâstmist]], mii uárnejui skammâmáánu 20. peeivi 2011. [[Kieldâlahtem]] tuhhiittii 76,69 % jienâsteijein. Sonvico kieldâst jienâstii 1 057 olmožid. Sist 796 ađai 75,81 % tuhhiittii kieldâlahtem.<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://m3.ti.ch/CAN/comunicati/20-11-2011-comunicato-stampa-577573224254.pdf|nommâ=Risultati votazione consultiva del 20 novembre 2011|äigimuddo=20.11.2011|čujottum=22.12.2024|ietf-kielâkoodi=it|arkkâdâh=https://web.archive.org/web/20241210091446/https://m3.ti.ch/CAN/comunicati/20-11-2011-comunicato-stampa-577573224254.pdf|vyerkkejum=2024-12-10}}</ref>
{| class="wikitable sortable"
! Kieldâ !! Jienâsteijeeh !! % !! Toháliih jienah !! Kale !! % !! Ij !! %
|-
| Bogno || style="text-align: center;" | {{Nts|72}} || style="text-align: center;" | {{Nts|67.92}} || style="text-align: center;" | {{Nts|70}} || style="text-align: center;" | {{Nts|62}} || style="text-align: center;" | {{Nts|88.57}} || style="text-align: center;" | {{Nts|8}} || style="text-align: center;" | {{Nts|11.43}}
|-
| Cadro || style="text-align: center;" | {{Nts|1170}} || style="text-align: center;" | {{Nts|82.45}} || style="text-align: center;" | {{Nts|1163}} || style="text-align: center;" | {{Nts|660}} || style="text-align: center;" | {{Nts|56.75}} || style="text-align: center;" | {{Nts|503}} || style="text-align: center;" | {{Nts|43.25}}
|-
| Certara || style="text-align: center;" | {{Nts|31}} || style="text-align: center;" | {{Nts|63.27}} || style="text-align: center;" | {{Nts|31}} || style="text-align: center;" | {{Nts|27}} || style="text-align: center;" | {{Nts|87.10}} || style="text-align: center;" | {{Nts|4}} || style="text-align: center;" | {{Nts|12.90}}
|-
| Cimadera || style="text-align: center;" | {{Nts|93}} || style="text-align: center;" | {{Nts|66.91}} || style="text-align: center;" | {{Nts|93}} || style="text-align: center;" | {{Nts|79}} || style="text-align: center;" | {{Nts|84.95}} || style="text-align: center;" | {{Nts|14}} || style="text-align: center;" | {{Nts|15.05}}
|-
| Lugano || style="text-align: center;" | {{Nts|11821}} || style="text-align: center;" | {{Nts|39.57}} || style="text-align: center;" | {{Nts|11550}} || style="text-align: center;" | {{Nts|9029}} || style="text-align: center;" | {{Nts|78.17}} || style="text-align: center;" | {{Nts|2521}} || style="text-align: center;" | {{Nts|21.83}}
|-
| Sonvico || style="text-align: center;" | {{Nts|1057}} || style="text-align: center;" | {{Nts|75.72}} || style="text-align: center;" | {{Nts|1050}} || style="text-align: center;" | {{Nts|796}} || style="text-align: center;" | {{Nts|75.81}} || style="text-align: center;" | {{Nts|254}} || style="text-align: center;" | {{Nts|24.19}}
|-
| Valcolla || style="text-align: center;" | {{Nts|375}} || style="text-align: center;" | {{Nts|70.62}} || style="text-align: center;" | {{Nts|372}} || style="text-align: center;" | {{Nts|336}} || style="text-align: center;" | {{Nts|90.32}} || style="text-align: center;" | {{Nts|36}} || style="text-align: center;" | {{Nts|9.68}}
|- class="sortbottom"
| '''Ohtsis''' || style="text-align: center;" | '''{{Nts|14619}}''' || style="text-align: center;" | '''{{Nts|43.62}}''' || style="text-align: center;" | '''{{Nts|14329}}''' || style="text-align: center;" | '''{{Nts|10989}}''' || style="text-align: center;" | '''{{Nts|76.69}}''' || style="text-align: center;" | '''{{Nts|3340}}''' || style="text-align: center;" | '''{{Nts|23.31}}'''
|}
====Aalmugjienâstem 11.3.2012====
Carona ässeeh pessii jienâstiđ esken ive 2012. Njuhčâmáánu 11. peeivi 2012 uárnejui nubbe aalmugjienâstem, moos uásálistii puoh kieldah. Kieldâlahtem tuhhiittii 80,19 % jienâsteijein. Sonvico kieldâst jienâstii 545 olmožid. Sist 454 ađai 87,14 % tuhhiittii kieldâlahtem.<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://m4.ti.ch/fileadmin/DI/DI_DI/SEL/RIFORMA/aggregazioni/ultimate/LuganoCarona/VotazioneLuCa.pdf|nommâ=Risultati votazione consultiva dell'11 marzo 2012|äigimuddo=11.3.2012|čujottum=22.12.2024|ietf-kielâkoodi=it|arkkâdâh=https://web.archive.org/web/20241208140030/https://m4.ti.ch/fileadmin/DI/DI_DI/SEL/RIFORMA/aggregazioni/ultimate/LuganoCarona/VotazioneLuCa.pdf|vyerkkejum=2024-12-08}}</ref>
{| class="wikitable sortable"
! Kieldâ !! Jienâsteijeeh !! % !! Toháliih jienah !! Kale !! % !! Ij !! %
|-
| Carona || style="text-align: center;" | {{Nts|484}} || style="text-align: center;" | {{Nts|88.32}} || style="text-align: center;" | {{Nts|483}} || style="text-align: center;" | {{Nts|252}} || style="text-align: center;" | {{Nts|52.17}} || style="text-align: center;" | {{Nts|231}} || style="text-align: center;" | {{Nts|47.83}}
|-
| Bogno || style="text-align: center;" | {{Nts|44}} || style="text-align: center;" | {{Nts|40.74}} || style="text-align: center;" | {{Nts|44}} || style="text-align: center;" | {{Nts|40}} || style="text-align: center;" | {{Nts|90.91}} || style="text-align: center;" | {{Nts|4}} || style="text-align: center;" | {{Nts|9.09}}
|-
| Cadro || style="text-align: center;" | {{Nts|593}} || style="text-align: center;" | {{Nts|41.64}} || style="text-align: center;" | {{Nts|572}} || style="text-align: center;" | {{Nts|444}} || style="text-align: center;" | {{Nts|77.62}} || style="text-align: center;" | {{Nts|128}} || style="text-align: center;" | {{Nts|22.38}}
|-
| Certara || style="text-align: center;" | {{Nts|17}} || style="text-align: center;" | {{Nts|34.69}} || style="text-align: center;" | {{Nts|17}} || style="text-align: center;" | {{Nts|15}} || style="text-align: center;" | {{Nts|88.24}} || style="text-align: center;" | {{Nts|2}} || style="text-align: center;" | {{Nts|11.76}}
|-
| Cimadera || style="text-align: center;" | {{Nts|46}} || style="text-align: center;" | {{Nts|33.09}} || style="text-align: center;" | {{Nts|45}} || style="text-align: center;" | {{Nts|42}} || style="text-align: center;" | {{Nts|93.33}} || style="text-align: center;" | {{Nts|3}} || style="text-align: center;" | {{Nts|6.67}}
|-
| Lugano || style="text-align: center;" | {{Nts|12468}} || style="text-align: center;" | {{Nts|41.71}} || style="text-align: center;" | {{Nts|11968}} || style="text-align: center;" | {{Nts|9668}} || style="text-align: center;" | {{Nts|80.78}} || style="text-align: center;" | {{Nts|2300}} || style="text-align: center;" | {{Nts|19.22}}
|-
| Sonvico || style="text-align: center;" | {{Nts|545}} || style="text-align: center;" | {{Nts|39.01}} || style="text-align: center;" | {{Nts|521}} || style="text-align: center;" | {{Nts|454}} || style="text-align: center;" | {{Nts|87.14}} || style="text-align: center;" | {{Nts|67}} || style="text-align: center;" | {{Nts|12.86}}
|-
| Valcolla || style="text-align: center;" | {{Nts|236}} || style="text-align: center;" | {{Nts|44.28}} || style="text-align: center;" | {{Nts|231}} || style="text-align: center;" | {{Nts|216}} || style="text-align: center;" | {{Nts|93.51}} || style="text-align: center;" | {{Nts|15}} || style="text-align: center;" | {{Nts|6.49}}
|- class="sortbottom"
| '''Ohtsis''' || style="text-align: center;" | '''{{Nts|14433}}''' || style="text-align: center;" | '''{{Nts|42.34}}''' || style="text-align: center;" | '''{{Nts|13881}}''' || style="text-align: center;" | '''{{Nts|11131}}''' || style="text-align: center;" | '''{{Nts|80.19}}''' || style="text-align: center;" | '''{{Nts|2750}}''' || style="text-align: center;" | '''{{Nts|19.81}}'''
|}
==Eennâmtieđâ==
Sonvico lii [[Cassarate (juuhâ)|Cassarate]]-nommâsii juuvâ leevi. Kieldâ kuávdáš lii 597 m merâtääsi paajaabeln.<ref name="statistica-sonvico"/><ref name="mapcarta-sonvico"/>
==Viehâdâh==
===Ässeeloho===
{{Demografia/Sonvico}}
Ive 1670 ässeelovvoost láá fáárust meiddei Dino, Villa Luganese, Cimadera já Fracchio ässeelovoh, já ive 1850 ässeelovvoost lii fáárust meiddei Cimadera ässeeloho.<ref name="dss-sonvico"/>
== Fáádást eres soojijn ==
{{Commonscat-raddalâs}}
==Käldeeh==
{{Käldeeh|sárgáttuvah}}
{{Lugano pirrâdâhkode kieldah}}
[[Luokka:Lugano]]
[[Luokka:Sveeici ovdiih kieldah]]
[[Luokka:Sveeici siijdah]]
c9ekvcnq0u45rja2fl29ry16qizzc0g
Cadro
0
25576
161523
161221
2026-11-05T00:35:38Z
InternetArchiveBot
952
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
161523
wikitext
text/x-wiki
{{Sveeici oovdiš kieldâ (Ticino)
| nommâ = Cadro
| kove = Cadro3.jpg
| kove-čielgiittâs = Cadro
| vaakun =
| lippu =
| tuše_lippu =
| tuše_vaakun = Cadro-coat of arms.svg
| kárttá =
| kárttá-čielgiittâs =
| pushpin_map = Sveicci
| nommâ_kárttá = Cadro
| sajadâhkáártá kobdodâh = 300
| pushpin_label_position =
| latd = 46
| latm = 02
| lats = 46
| latNS = N
| longd = 8
| longm = 59
| longs = 12
| longEW = E
| coord_region =
| coord_display =
| pirrâdâhkodde = [[Lugano pirrâdâhkodde|Lugano]]
| tááláš kieldâ = [[Lugano]]
| vuáđudum = 1803
| lopâttum = 2013
| vijđodâh = 4,52<ref name="statistica-cadro">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www3.ti.ch/DFE/DR/USTAT/index.php?fuseaction=dati.dettaglio&id=125|nommâ=Cadro|tahhee=|almostittem=www3.ti.ch|almostittee=Ufficio di statistica|čujottum=2024-12-28|ietf-kielâkoodi=it|arkkâdâh=https://web.archive.org/web/20250119034611/https://www3.ti.ch/DFE/DR/USTAT/index.php?fuseaction=dati.dettaglio&id=125|vyerkkejum=2025-01-19}}</ref>
| alodâh = 466<ref name="statistica-cadro"/><ref name="mapcarta-cadro">{{Nettikäldee|čujottâs=https://mapcarta.com/17668264|nommâ=Cadro|almostittem=Mapcarta|čujottum=2024-12-28|ietf-kielâkoodi=en}}</ref>
| ässeeloho = 2 089<ref name="dss-cadro">{{Nettikäldee|čujottâs=https://hls-dhs-dss.ch/it/articles/002150/2023-03-09/|nommâ=Cadro|tahhee=Gili, Antonio|almostittem=Dizionario storico della Svizzera|čujottum=2024-12-28|ietf-kielâkoodi=it}}</ref>
| ässeeloho_ihe = 2012
| ässeesaahâdvuotâ = 462,17
| kieldânummeer = 5163
| postânummeer = 6965
| sundenummeer = 091
| kárttá_kieldâ = Karte Gemeinde Cadro 2012.png
}}
'''Cadro''' lii oovdiš kieldâ [[Lugano pirrâdâhkodde]]est [[Ticino]] [[Sveeici kantoneh|kantonist]] [[Sveicci|Sveeicist]]. Onnáá peeivi tot lii [[Lugano]] kaavpug kaavpuguási. Ive 2012 Cadrost assii 2 089 olmožid.<ref name="dss-cadro"/> Kieldâ vijđodâh lâi 4,52<ref name="statistica-cadro"/> km², já ton ässeesaahâdvuotâ lâi 462,17 ässed/km².
Cadro naaburkieldah lijjii [[Canobbio]], [[Capriasca]], [[Lugano]] já [[Sonvico]] Sveeicist sehe [[Valsolda]] [[Italia]]st.
Cadro kieldâ vuáđudui virgálávt ive 1803 talle ko Ticino kanton seervâi Sveeici vuárnumliiton.
==Historjá==
Ive 1599 räi Cadro kuulâi Sonvico servikoodán. Maŋeláá Cadrost šoodâi jiečânâs servikodde, moos kuulâi ive 1801 räi meiddei Davesco-Soragno.<ref name="dss-cadro"/>
S. Agata kirkko mainâšui vuossâmuu tove ive 1366. Tot uđâsmittui ive 1603 já restauristui 1900-lovvoost.<ref name="dss-cadro"/>
Cadro ässeeloho pisoi suullân siämmáážin ive 1960 räi. Tastmaŋa tot lasanij kuulmâkiärdásâžžân, tastko Cadrost šoodâi uđđâ aassâmkuávlu Lugano kaavpug aldasijn.<ref name="dss-cadro"/>
===Kieldâlahtem===
Cadro kieldâ lopâttui [[cuáŋuimáánu 14.]] peeivi [[2013]], ko [[Bogno (Lugano)|Bogno]], Cadro, [[Carona (Lugano)|Carona]], [[Certara]], [[Cimadera]], [[Sonvico]] já [[Valcolla]] kieldah lahtojii Luganon.
====Aalmugjienâstem 20.11.2011====
Bogno, Cadro, Certara, Cimadera, Lugano, Sonvico já Valcolla ässeeh tuhhiittii kieldâlahtem [[aalmugjienâstem|aalmugjienâstmist]], mii uárnejui skammâmáánu 20. peeivi 2011. [[Kieldâlahtem]] tuhhiittii 76,69 % jienâsteijein. Cadro kieldâst jienâstii 1 170 olmožid. Sist 660 ađai 56,75 % tuhhiittii kieldâlahtem.<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://m3.ti.ch/CAN/comunicati/20-11-2011-comunicato-stampa-577573224254.pdf|nommâ=Risultati votazione consultiva del 20 novembre 2011|äigimuddo=20.11.2011|čujottum=28.12.2024|ietf-kielâkoodi=it|arkkâdâh=https://web.archive.org/web/20241210091446/https://m3.ti.ch/CAN/comunicati/20-11-2011-comunicato-stampa-577573224254.pdf|vyerkkejum=2024-12-10}}</ref>
{| class="wikitable sortable"
! Kieldâ !! Jienâsteijeeh !! % !! Toháliih jienah !! Kale !! % !! Ij !! %
|-
| Bogno || style="text-align: center;" | {{Nts|72}} || style="text-align: center;" | {{Nts|67.92}} || style="text-align: center;" | {{Nts|70}} || style="text-align: center;" | {{Nts|62}} || style="text-align: center;" | {{Nts|88.57}} || style="text-align: center;" | {{Nts|8}} || style="text-align: center;" | {{Nts|11.43}}
|-
| Cadro || style="text-align: center;" | {{Nts|1170}} || style="text-align: center;" | {{Nts|82.45}} || style="text-align: center;" | {{Nts|1163}} || style="text-align: center;" | {{Nts|660}} || style="text-align: center;" | {{Nts|56.75}} || style="text-align: center;" | {{Nts|503}} || style="text-align: center;" | {{Nts|43.25}}
|-
| Certara || style="text-align: center;" | {{Nts|31}} || style="text-align: center;" | {{Nts|63.27}} || style="text-align: center;" | {{Nts|31}} || style="text-align: center;" | {{Nts|27}} || style="text-align: center;" | {{Nts|87.10}} || style="text-align: center;" | {{Nts|4}} || style="text-align: center;" | {{Nts|12.90}}
|-
| Cimadera || style="text-align: center;" | {{Nts|93}} || style="text-align: center;" | {{Nts|66.91}} || style="text-align: center;" | {{Nts|93}} || style="text-align: center;" | {{Nts|79}} || style="text-align: center;" | {{Nts|84.95}} || style="text-align: center;" | {{Nts|14}} || style="text-align: center;" | {{Nts|15.05}}
|-
| Lugano || style="text-align: center;" | {{Nts|11821}} || style="text-align: center;" | {{Nts|39.57}} || style="text-align: center;" | {{Nts|11550}} || style="text-align: center;" | {{Nts|9029}} || style="text-align: center;" | {{Nts|78.17}} || style="text-align: center;" | {{Nts|2521}} || style="text-align: center;" | {{Nts|21.83}}
|-
| Sonvico || style="text-align: center;" | {{Nts|1057}} || style="text-align: center;" | {{Nts|75.72}} || style="text-align: center;" | {{Nts|1050}} || style="text-align: center;" | {{Nts|796}} || style="text-align: center;" | {{Nts|75.81}} || style="text-align: center;" | {{Nts|254}} || style="text-align: center;" | {{Nts|24.19}}
|-
| Valcolla || style="text-align: center;" | {{Nts|375}} || style="text-align: center;" | {{Nts|70.62}} || style="text-align: center;" | {{Nts|372}} || style="text-align: center;" | {{Nts|336}} || style="text-align: center;" | {{Nts|90.32}} || style="text-align: center;" | {{Nts|36}} || style="text-align: center;" | {{Nts|9.68}}
|- class="sortbottom"
| '''Ohtsis''' || style="text-align: center;" | '''{{Nts|14619}}''' || style="text-align: center;" | '''{{Nts|43.62}}''' || style="text-align: center;" | '''{{Nts|14329}}''' || style="text-align: center;" | '''{{Nts|10989}}''' || style="text-align: center;" | '''{{Nts|76.69}}''' || style="text-align: center;" | '''{{Nts|3340}}''' || style="text-align: center;" | '''{{Nts|23.31}}'''
|}
====Aalmugjienâstem 11.3.2012====
Carona ässeeh pessii jienâstiđ esken ive 2012. Njuhčâmáánu 11. peeivi 2012 uárnejui nubbe aalmugjienâstem, moos uásálistii puoh kieldah. Kieldâlahtem tuhhiittii 80,19 % jienâsteijein. Cadro kieldâst jienâstii 593 olmožid. Sist 444 ađai 77,62 % tuhhiittii kieldâlahtem.<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://m4.ti.ch/fileadmin/DI/DI_DI/SEL/RIFORMA/aggregazioni/ultimate/LuganoCarona/VotazioneLuCa.pdf|nommâ=Risultati votazione consultiva dell'11 marzo 2012|äigimuddo=11.3.2012|čujottum=28.12.2024|ietf-kielâkoodi=it|arkkâdâh=https://web.archive.org/web/20241208140030/https://m4.ti.ch/fileadmin/DI/DI_DI/SEL/RIFORMA/aggregazioni/ultimate/LuganoCarona/VotazioneLuCa.pdf|vyerkkejum=2024-12-08}}</ref>
{| class="wikitable sortable"
! Kieldâ !! Jienâsteijeeh !! % !! Toháliih jienah !! Kale !! % !! Ij !! %
|-
| Carona || style="text-align: center;" | {{Nts|484}} || style="text-align: center;" | {{Nts|88.32}} || style="text-align: center;" | {{Nts|483}} || style="text-align: center;" | {{Nts|252}} || style="text-align: center;" | {{Nts|52.17}} || style="text-align: center;" | {{Nts|231}} || style="text-align: center;" | {{Nts|47.83}}
|-
| Bogno || style="text-align: center;" | {{Nts|44}} || style="text-align: center;" | {{Nts|40.74}} || style="text-align: center;" | {{Nts|44}} || style="text-align: center;" | {{Nts|40}} || style="text-align: center;" | {{Nts|90.91}} || style="text-align: center;" | {{Nts|4}} || style="text-align: center;" | {{Nts|9.09}}
|-
| Cadro || style="text-align: center;" | {{Nts|593}} || style="text-align: center;" | {{Nts|41.64}} || style="text-align: center;" | {{Nts|572}} || style="text-align: center;" | {{Nts|444}} || style="text-align: center;" | {{Nts|77.62}} || style="text-align: center;" | {{Nts|128}} || style="text-align: center;" | {{Nts|22.38}}
|-
| Certara || style="text-align: center;" | {{Nts|17}} || style="text-align: center;" | {{Nts|34.69}} || style="text-align: center;" | {{Nts|17}} || style="text-align: center;" | {{Nts|15}} || style="text-align: center;" | {{Nts|88.24}} || style="text-align: center;" | {{Nts|2}} || style="text-align: center;" | {{Nts|11.76}}
|-
| Cimadera || style="text-align: center;" | {{Nts|46}} || style="text-align: center;" | {{Nts|33.09}} || style="text-align: center;" | {{Nts|45}} || style="text-align: center;" | {{Nts|42}} || style="text-align: center;" | {{Nts|93.33}} || style="text-align: center;" | {{Nts|3}} || style="text-align: center;" | {{Nts|6.67}}
|-
| Lugano || style="text-align: center;" | {{Nts|12468}} || style="text-align: center;" | {{Nts|41.71}} || style="text-align: center;" | {{Nts|11968}} || style="text-align: center;" | {{Nts|9668}} || style="text-align: center;" | {{Nts|80.78}} || style="text-align: center;" | {{Nts|2300}} || style="text-align: center;" | {{Nts|19.22}}
|-
| Sonvico || style="text-align: center;" | {{Nts|545}} || style="text-align: center;" | {{Nts|39.01}} || style="text-align: center;" | {{Nts|521}} || style="text-align: center;" | {{Nts|454}} || style="text-align: center;" | {{Nts|87.14}} || style="text-align: center;" | {{Nts|67}} || style="text-align: center;" | {{Nts|12.86}}
|-
| Valcolla || style="text-align: center;" | {{Nts|236}} || style="text-align: center;" | {{Nts|44.28}} || style="text-align: center;" | {{Nts|231}} || style="text-align: center;" | {{Nts|216}} || style="text-align: center;" | {{Nts|93.51}} || style="text-align: center;" | {{Nts|15}} || style="text-align: center;" | {{Nts|6.49}}
|- class="sortbottom"
| '''Ohtsis''' || style="text-align: center;" | '''{{Nts|14433}}''' || style="text-align: center;" | '''{{Nts|42.34}}''' || style="text-align: center;" | '''{{Nts|13881}}''' || style="text-align: center;" | '''{{Nts|11131}}''' || style="text-align: center;" | '''{{Nts|80.19}}''' || style="text-align: center;" | '''{{Nts|2750}}''' || style="text-align: center;" | '''{{Nts|19.81}}'''
|}
==Eennâmtieđâ==
Cadro lii [[Cassarate (juuhâ)|Cassarate]]-nommâsii juuvâ leevi. Kieldâ kuávdáš lii 466 m merâtääsi paajaabeln.<ref name="statistica-cadro"/><ref name="mapcarta-cadro"/>
==Viehâdâh==
===Ässeeloho===
{{Demografia/Cadro}}
== Fáádást eres soojijn ==
{{Commonscat-raddalâs}}
==Käldeeh==
{{Käldeeh|sárgáttuvah}}
{{Lugano pirrâdâhkode kieldah}}
[[Luokka:Lugano]]
[[Luokka:Sveeici ovdiih kieldah]]
[[Luokka:Sveeici siijdah]]
7nr26u4qnjihv79ju20bjuvdc5kfn5h
Carona (Lugano)
0
25592
161524
161222
2026-11-05T00:40:41Z
InternetArchiveBot
952
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
161524
wikitext
text/x-wiki
{{Sveeici oovdiš kieldâ (Ticino)
| nommâ = Carona
| kove = Carona.JPG
| kove-čielgiittâs = Carona
| vaakun =
| lippu =
| tuše_lippu =
| tuše_vaakun = Carona-coat of arms.svg
| kárttá =
| kárttá-čielgiittâs =
| pushpin_map = Sveicci
| nommâ_kárttá = Carona
| sajadâhkáártá kobdodâh = 300
| pushpin_label_position =
| latd = 45
| latm = 57
| lats = 18
| latNS = N
| longd = 8
| longm = 56
| longs = 01
| longEW = E
| coord_region =
| coord_display =
| pirrâdâhkodde = [[Lugano pirrâdâhkodde|Lugano]]
| tááláš kieldâ = [[Lugano]]
| vuáđudum = 1803
| lopâttum = 2013
| vijđodâh = 4,75<ref name="statistica-carona">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www3.ti.ch/DFE/DR/USTAT/index.php?fuseaction=dati.dettaglio&id=129&utm_source=chatgpt.com|nommâ=Carona|tahhee=|almostittem=www3.ti.ch|almostittee=Ufficio di statistica|čujottum=2024-12-28|ietf-kielâkoodi=it|arkkâdâh=https://web.archive.org/web/20250119033510/https://www3.ti.ch/DFE/DR/USTAT/index.php?fuseaction=dati.dettaglio&id=129&utm_source=chatgpt.com|vyerkkejum=2025-01-19}}</ref>
| alodâh = 598<ref name="statistica-carona"/><ref name="mapcarta-carona">{{Nettikäldee|čujottâs=https://mapcarta.com/25729016|nommâ=Carona|almostittem=Mapcarta|čujottum=2024-12-28|ietf-kielâkoodi=en}}</ref>
| ässeeloho = 849<ref name="dss-carona">{{Nettikäldee|čujottâs=https://hls-dhs-dss.ch/it/articles/002156/2023-03-09/|nommâ=Carona|tahhee=Gili, Antonio|almostittem=Dizionario storico della Svizzera|čujottum=2024-12-28|ietf-kielâkoodi=it}}</ref>
| ässeeloho_ihe = 2012
| ässeesaahâdvuotâ = 178,74
| kieldânummeer = 5170
| postânummeer = 6914
| sundenummeer = 091
| kárttá_kieldâ = Karte Gemeinde Carona 2012.png
}}
'''Carona''' lii oovdiš kieldâ [[Lugano pirrâdâhkodde]]est [[Ticino]] [[Sveeici kantoneh|kantonist]] [[Sveicci|Sveeicist]]. Onnáá peeivi tot lii [[Lugano]] kaavpug kaavpuguási. Ive 2012 Caronast assii 849 olmožid.<ref name="dss-carona"/> Kieldâ vijđodâh lâi 4,75<ref name="statistica-carona"/> km², já ton ässeesaahâdvuotâ lâi 178,74 ässed/km².
Carona naaburkieldah lijjii [[Lugano]], [[Melide (Sveicci)|Melide]], [[Morcote]] já [[Vico Morcote]].
Carona kieldâ vuáđudui virgálávt ive 1803 talle ko Ticino kanton seervâi Sveeici vuárnumliiton.
==Historjá==
Carona finnij jiečânâs servikode ive 1427. Madonna d'Ongero kirkko, mii li siijdâ viestârpeln, huksejui ive 1624.<ref name="dss-carona"/>
Carona ässeeloho lasanij kyevtikiärdásâžžân 1970–1990-lovoin. Ive 2000 suullân 21 % ässein sarnuu [[saksakielâ]] eenikiellân.<ref name="dss-carona"/>
===Kieldâlahtem===
Carona kieldâ lopâttui [[cuáŋuimáánu 14.]] peeivi [[2013]], ko [[Bogno (Lugano)|Bogno]], [[Cadro]], Carona, [[Certara]], [[Cimadera]], [[Sonvico]] já [[Valcolla]] kieldah lahtojii Luganon.
====Aalmugjienâstem 20.11.2011====
Bogno, Cadro, Certara, Cimadera, Lugano, Sonvico já Valcolla ässeeh tuhhiittii kieldâlahtem [[aalmugjienâstem|aalmugjienâstmist]], mii uárnejui skammâmáánu 20. peeivi 2011. [[Kieldâlahtem]] tuhhiittii 76,69 % jienâsteijein.<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://m3.ti.ch/CAN/comunicati/20-11-2011-comunicato-stampa-577573224254.pdf|nommâ=Risultati votazione consultiva del 20 novembre 2011|äigimuddo=20.11.2011|čujottum=28.12.2024|ietf-kielâkoodi=it|arkkâdâh=https://web.archive.org/web/20241210091446/https://m3.ti.ch/CAN/comunicati/20-11-2011-comunicato-stampa-577573224254.pdf|vyerkkejum=2024-12-10}}</ref>
{| class="wikitable sortable"
! Kieldâ !! Jienâsteijeeh !! % !! Toháliih jienah !! Kale !! % !! Ij !! %
|-
| Bogno || style="text-align: center;" | {{Nts|72}} || style="text-align: center;" | {{Nts|67.92}} || style="text-align: center;" | {{Nts|70}} || style="text-align: center;" | {{Nts|62}} || style="text-align: center;" | {{Nts|88.57}} || style="text-align: center;" | {{Nts|8}} || style="text-align: center;" | {{Nts|11.43}}
|-
| Cadro || style="text-align: center;" | {{Nts|1170}} || style="text-align: center;" | {{Nts|82.45}} || style="text-align: center;" | {{Nts|1163}} || style="text-align: center;" | {{Nts|660}} || style="text-align: center;" | {{Nts|56.75}} || style="text-align: center;" | {{Nts|503}} || style="text-align: center;" | {{Nts|43.25}}
|-
| Certara || style="text-align: center;" | {{Nts|31}} || style="text-align: center;" | {{Nts|63.27}} || style="text-align: center;" | {{Nts|31}} || style="text-align: center;" | {{Nts|27}} || style="text-align: center;" | {{Nts|87.10}} || style="text-align: center;" | {{Nts|4}} || style="text-align: center;" | {{Nts|12.90}}
|-
| Cimadera || style="text-align: center;" | {{Nts|93}} || style="text-align: center;" | {{Nts|66.91}} || style="text-align: center;" | {{Nts|93}} || style="text-align: center;" | {{Nts|79}} || style="text-align: center;" | {{Nts|84.95}} || style="text-align: center;" | {{Nts|14}} || style="text-align: center;" | {{Nts|15.05}}
|-
| Lugano || style="text-align: center;" | {{Nts|11821}} || style="text-align: center;" | {{Nts|39.57}} || style="text-align: center;" | {{Nts|11550}} || style="text-align: center;" | {{Nts|9029}} || style="text-align: center;" | {{Nts|78.17}} || style="text-align: center;" | {{Nts|2521}} || style="text-align: center;" | {{Nts|21.83}}
|-
| Sonvico || style="text-align: center;" | {{Nts|1057}} || style="text-align: center;" | {{Nts|75.72}} || style="text-align: center;" | {{Nts|1050}} || style="text-align: center;" | {{Nts|796}} || style="text-align: center;" | {{Nts|75.81}} || style="text-align: center;" | {{Nts|254}} || style="text-align: center;" | {{Nts|24.19}}
|-
| Valcolla || style="text-align: center;" | {{Nts|375}} || style="text-align: center;" | {{Nts|70.62}} || style="text-align: center;" | {{Nts|372}} || style="text-align: center;" | {{Nts|336}} || style="text-align: center;" | {{Nts|90.32}} || style="text-align: center;" | {{Nts|36}} || style="text-align: center;" | {{Nts|9.68}}
|- class="sortbottom"
| '''Ohtsis''' || style="text-align: center;" | '''{{Nts|14619}}''' || style="text-align: center;" | '''{{Nts|43.62}}''' || style="text-align: center;" | '''{{Nts|14329}}''' || style="text-align: center;" | '''{{Nts|10989}}''' || style="text-align: center;" | '''{{Nts|76.69}}''' || style="text-align: center;" | '''{{Nts|3340}}''' || style="text-align: center;" | '''{{Nts|23.31}}'''
|}
====Aalmugjienâstem 11.3.2012====
Carona ässeeh pessii jienâstiđ esken ive 2012. Njuhčâmáánu 11. peeivi 2012 uárnejui nubbe aalmugjienâstem, moos uásálistii puoh kieldah. Kieldâlahtem tuhhiittii 80,19 % jienâsteijein. Carona kieldâst jienâstii 484 olmožid. Sist 252 ađai 52,17 % tuhhiittii kieldâlahtem.<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://m4.ti.ch/fileadmin/DI/DI_DI/SEL/RIFORMA/aggregazioni/ultimate/LuganoCarona/VotazioneLuCa.pdf|nommâ=Risultati votazione consultiva dell'11 marzo 2012|äigimuddo=11.3.2012|čujottum=28.12.2024|ietf-kielâkoodi=it|arkkâdâh=https://web.archive.org/web/20241208140030/https://m4.ti.ch/fileadmin/DI/DI_DI/SEL/RIFORMA/aggregazioni/ultimate/LuganoCarona/VotazioneLuCa.pdf|vyerkkejum=2024-12-08}}</ref>
{| class="wikitable sortable"
! Kieldâ !! Jienâsteijeeh !! % !! Toháliih jienah !! Kale !! % !! Ij !! %
|-
| Carona || style="text-align: center;" | {{Nts|484}} || style="text-align: center;" | {{Nts|88.32}} || style="text-align: center;" | {{Nts|483}} || style="text-align: center;" | {{Nts|252}} || style="text-align: center;" | {{Nts|52.17}} || style="text-align: center;" | {{Nts|231}} || style="text-align: center;" | {{Nts|47.83}}
|-
| Bogno || style="text-align: center;" | {{Nts|44}} || style="text-align: center;" | {{Nts|40.74}} || style="text-align: center;" | {{Nts|44}} || style="text-align: center;" | {{Nts|40}} || style="text-align: center;" | {{Nts|90.91}} || style="text-align: center;" | {{Nts|4}} || style="text-align: center;" | {{Nts|9.09}}
|-
| Cadro || style="text-align: center;" | {{Nts|593}} || style="text-align: center;" | {{Nts|41.64}} || style="text-align: center;" | {{Nts|572}} || style="text-align: center;" | {{Nts|444}} || style="text-align: center;" | {{Nts|77.62}} || style="text-align: center;" | {{Nts|128}} || style="text-align: center;" | {{Nts|22.38}}
|-
| Certara || style="text-align: center;" | {{Nts|17}} || style="text-align: center;" | {{Nts|34.69}} || style="text-align: center;" | {{Nts|17}} || style="text-align: center;" | {{Nts|15}} || style="text-align: center;" | {{Nts|88.24}} || style="text-align: center;" | {{Nts|2}} || style="text-align: center;" | {{Nts|11.76}}
|-
| Cimadera || style="text-align: center;" | {{Nts|46}} || style="text-align: center;" | {{Nts|33.09}} || style="text-align: center;" | {{Nts|45}} || style="text-align: center;" | {{Nts|42}} || style="text-align: center;" | {{Nts|93.33}} || style="text-align: center;" | {{Nts|3}} || style="text-align: center;" | {{Nts|6.67}}
|-
| Lugano || style="text-align: center;" | {{Nts|12468}} || style="text-align: center;" | {{Nts|41.71}} || style="text-align: center;" | {{Nts|11968}} || style="text-align: center;" | {{Nts|9668}} || style="text-align: center;" | {{Nts|80.78}} || style="text-align: center;" | {{Nts|2300}} || style="text-align: center;" | {{Nts|19.22}}
|-
| Sonvico || style="text-align: center;" | {{Nts|545}} || style="text-align: center;" | {{Nts|39.01}} || style="text-align: center;" | {{Nts|521}} || style="text-align: center;" | {{Nts|454}} || style="text-align: center;" | {{Nts|87.14}} || style="text-align: center;" | {{Nts|67}} || style="text-align: center;" | {{Nts|12.86}}
|-
| Valcolla || style="text-align: center;" | {{Nts|236}} || style="text-align: center;" | {{Nts|44.28}} || style="text-align: center;" | {{Nts|231}} || style="text-align: center;" | {{Nts|216}} || style="text-align: center;" | {{Nts|93.51}} || style="text-align: center;" | {{Nts|15}} || style="text-align: center;" | {{Nts|6.49}}
|- class="sortbottom"
| '''Ohtsis''' || style="text-align: center;" | '''{{Nts|14433}}''' || style="text-align: center;" | '''{{Nts|42.34}}''' || style="text-align: center;" | '''{{Nts|13881}}''' || style="text-align: center;" | '''{{Nts|11131}}''' || style="text-align: center;" | '''{{Nts|80.19}}''' || style="text-align: center;" | '''{{Nts|2750}}''' || style="text-align: center;" | '''{{Nts|19.81}}'''
|}
==Viehâdâh==
===Ässeeloho===
{{Demografia/Carona}}
== Fáádást eres soojijn ==
{{Commonscat-raddalâs}}
==Käldeeh==
{{Käldeeh|sárgáttuvah}}
{{Lugano pirrâdâhkode kieldah}}
[[Luokka:Lugano]]
[[Luokka:Sveeici ovdiih kieldah]]
[[Luokka:Sveeici siijdah]]
har3ct9ibchty5ormabr0xdvtqcq9gq
Pesipállu
0
28026
161532
157043
2026-11-05T04:18:43Z
InternetArchiveBot
952
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
161532
wikitext
text/x-wiki
[[Tiätuvuárkká:Veto - Kossu (1.8.2014) 07.JPG|thumb|Almai pesipálluspellâ joođoost]]
'''Pesipállu''' ({{k-fi|pesäpallo}}, uánidum ''pesis'') lii [[Suomâ]] aalmuglâšspellâ. Tom ovdedij [[Lauri Pihkala|Lauri "Tahko" Pihkala]] 1900-lovo aalgâkeččin.<ref name=":0">{{Nettikäldee|čujottâs=https://karhupesis.fi/artikkelit/suomalainen-pesapallo-maailmalla/|nommâ=Suomalainen pesäpallo maailmalla|almostittem=karhupesis.fi|čujottum=2025-08-28|ietf-kielâkoodi=fi}}</ref> Suomâst pesipáálu alemuuh liigah láá [[Almai Superpesis]] já [[Nisonij Superpesis]]. Toi maŋa puátih [[Almai Ykköspesis]] já [[Nisonij Ykköspesis]]. Kuálmádin alemus liiga lii [[Suomâliiga]].<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.pesis.fi/kilpailu/sarjat|nommâ=Pesäpallon kilpasarjat|almostittem=Pesapalloliitto|äigimuddo=2024-11-10|čujottum=2025-08-28|ietf-kielâkoodi=fi}}</ref> Suomâ lasseen pesipállu spiälloo kuittâg puđâldâssân [[Ruotâ|Ruotâst]], [[Saksa|Saksaast]], [[Kanada|Kanadast]] já [[Australia|Australiast]].<ref name=":0" /> Meid [[India|Indiast]] pesipállu lii šoddâmin pivnohubbon.<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://yle.fi/a/3-9289602|nommâ=Mitä Tahko Pihkala tästä ajattelisi? Intiassa pelataan pesäpalloa ihan omin päin|almostittem=Yle Urheilu|äigimuddo=2016-11-12|čujottum=2025-08-28|ietf-kielâkoodi=fi}}</ref>
Speelâ ulmen lii finniđ eenâb kaččâmijd (čuággáid) ko vuástálistee. Siskiedist spelleeh časkeh páálu vuáruluvâi já irâtteh kaččâđ kuulmâ peesi peht maassâd päikkipiäsán. Jis spellee luhostuvá täst, te suu juávkku finnee kaččâm. Olgokiedist spelleeh irâtteh tuáppuđ páálu já puáldiđ vuástálistee spelleid toin naalijn, ete sij toimâtteh páálu pessijd ovdilgo vuástálistee spelleeh kiergâneh toid.
Spellâ lii juohhum kyevti uásán, já kuohtuin oosijn kuohtuuh juávhuh spellih nelji vuárupaarâ (neljii siskiedist já neljii olgokiedist). Kuohtui oosij kaččâmeh rekinistojeh sierâ, ađai vuosmuu uási kaččâmeh iä innig vaaigut nube uásán. Jis uásivuáituh maneh táásá, te spiälloo táválávt supervuárupaarâ já táárbu mield vala pááikánčaskemkišto.
== Kieddi ==
[[Tiätuvuárkká:Pesipállukieddi.png|thumb|Pesipállukieddi]]
Pesipállukiädán kuleh päikkipeesi já kulmâ kieddipeesi sehe eidusâš spellâmkuávlu, mon räijejeh sijđorääjih, monnjârääji já ovdâtävgi. Sijđorääjih vyelgih päikkipeesist vinnood nube já kuálmád peesij kulij, mutâ ucánjáhháá ovdil peesij toh jorgetteh jerdust päikkipeesi háárán já juátkih njuolgist monnjârááján. Vuossâmuš peesi lii čižetpele sijđorääji alne päikkipeesi já kuálmád peesi kooskâst. Päikkimääđhi piällást lii karvemlippu, mon spellee kalga karveđ ko sun káččá kuálmád peesist päikkipiäsán.<ref name=":4" />
Iänááš spellâtábáhtusah älgih päikkipeesist já eromâšávt faallâmvuáláá paaldâst. Faallâmvuálááš lii jurbâ muorâtuálbus, mon asodâh lii 3–5 cm já čođâmitto 60 cm. Ovdâtäävgi suonjâr lii 270 cm faallâmvuáláá kuávdáást. Päikkipeesi suonjâr lii 5 m. Ton pirrâ lii syejikuávlu, mon suonjâr lii 7 m.<ref name=":4" />
Spellâmkuávlu stuárudâh mulsâšud ton mield, lii-uv koččâmušâst nisonij, almai, nuorâi vâi párnái spellâ. Almai kiedi kukkodâh lii 96 m já kobdodâh 42 m. Nisonij kiedi kukkodâh lii 82 m já kobdodâh 36 m.<ref name=":4">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.pesis.fi/kilpailu/saannot-maaraykset|nommâ=Säännöt ja määräykset|almostittem=Pesapalloliitto|äigimuddo=2025-07-15|čujottum=2025-08-28|ietf-kielâkoodi=fi}}</ref>
Almai kiedist päikkipeesi já vuosmuu peesi koskâ lii 20 m. Vuosmuu peesist nube piäsán lii 33 m, já nube peesist kuálmád piäsán lii 36 m. Päikkimätki lii 40,5 m. Nisonij kiedist kooskah láá 17,5 m, 30 m, 31 m já 36 m.<ref name=":4" />
== Riäiduh ==
[[Tiätuvuárkká:Pesäpallo equipment.JPG|thumb|left|Pesipáálu riäiduh]]
Pesipáálu tehálumoseh riäiduh láá pállu, maila, pesipállukiistâ já syejikappeer. Virgálijn speelâin uážžu kevttiđ tuše tagarijd riäiduid, maid [[Suomâ Pesipállulitto]] lii tuhhiittâm.<ref name=":4" />
=== Pállu ===
Páálu pirâsmitto lii 21,60–22,20 cm. Ton tiäddu mulsâšud spellei mield. Almai pállu tiäddá 160–165 grammâd, nisonij pállu 135–140 grammâd já párnái pállu 95–100 grammâd.<ref name=":4" /> Meid páálu tovgâm kalga leđe riehtâ.
{{clear|left}}
=== Maila ===
Aalgâst mailah ráhtojii muorâst. Toh lijjii viehâ lussâdeh já muárrojii älkkeebeht.<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://karhupesis.fi/artikkelit/pesapallomailojen-evoluutio-karhu-pesis-edellakavijana/|nommâ=Pesäpallomailojen evoluutio: Karhu pesis edelläkävijänä|almostittem=karhupesis.fi|čujottum=2025-08-29|ietf-kielâkoodi=fi}}</ref> Táálááh mailah ráhtojeh čiđđâsááigust já lasâsááigust tiäturáin.<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://karhupesis.fi/artikkelit/miten-pesapallomailat-valmistetaan/|nommâ=Miten pesäpallomailat valmistetaan?|almostittem=karhupesis.fi|čujottum=2025-08-29|ietf-kielâkoodi=fi}}</ref>
=== Pesipállukiistâ ===
Olgospelleeh pyehtih kevttiđ pesipállukistuu ({{k-fi|räpylä}}) páálu kiddâväldimân.<ref name=":4" /> Kistuuh ráhtojeh olmâ näähkist. Vaalmâštmist kiävttojeh sehe mašineh já tuoijum.<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://karhupesis.fi/artikkelit/miten-pesapallorapyla-valmistetaan-kasityona/|nommâ=Miten pesäpalloräpylä valmistetaan?|almostittem=karhupesis.fi|čujottum=2025-08-29|ietf-kielâkoodi=fi}}</ref>
=== Syejikappeer ===
Syejikappeer lii págulâš.<ref name=":4" />
== Juávhu rááhtus ==
Juávkun kuleh enâmustáá 12 spelled já kyehti spellâjođetteijee.<ref name=":4" />
Olgokiedist pyehtih spellâđ 9 spelled. Sij láá lukkár, ovdâtuáppejeijee, kulmâ pesivaavtâ, kyehti puáldee já kyehti monnjâtuáppejeijee.<ref name=":4" />
* Lukkár spiällá päikkipeesist. Suu pargon lii faallâđ páálu vuástálistee časkei já vahtiđ päikkipeesi.<ref name=":5">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.superpesis.fi/ajankohtaista/superpesis-pesapallotermiston-abc|nommâ=Pesäpallotermistön ABC|almostittem=Pesapalloliitto|äigimuddo=2023-08-16|čujottum=2025-08-29|ietf-kielâkoodi=fi}}</ref>
* Ovdâtuáppejeijee spiällá ovdâkiedist, táválávt uálgispeln. Suu pargon lii toppiđ uánihis časkemijd.<ref name=":5" />
* Pesivaavtah vähtejeh peesijd já irâtteh puáldiđ siskiedi spelleid.<ref name=":5" />
* Puáldeeh spellâv nube já kuálmád peesi tyehin. Sunnuu pargon lii väldiđ kiddâ koskâkuhes časkemijd já toimâttiđ páálu pessijd.<ref name=":5" />
* Monnjâtuáppejeijeeh spellâv monnjâkiedist. Sunnuu pargon lii toppiđ ollâ časkemijd já taid pááluid, moh čođâtteh puáldimlinjá.<ref name=":5" />
Siskiedist pyehtih spellâđ 9 spelled já kulmâ vildáásčaskee.<ref name=":4" /> Jyehi spellee kannat leđe pyeri časkee já käččee. Spellein láá kuittâg jieškote-uvlágáneh roolah.
* Njunošovdáneijee lii jotelis käččee já časkemoornigist vuossâmužžân. Suu pargon lii pyehtiđ kaččâmijd.<ref name=":5" />
* Molsomčaskee pargon lii časkeđ toin naalijn, ete eres spelleeh pyehtih kaččâđ peesist nuubán.<ref name=":5" />
* Pááikánčaskee pargon lii finniđ spellee kuálmád peesist päikkipiäsán.<ref name=":5" />
* Vildáásčaskee puáhtá časkeđ kuás peri (ko táválávt spelleeh ferttejeh časkeđ tiätu oornigist). Sust lii eresivnásâš päiđi.<ref name=":5" />
Ohtâ spellee lii juávhu kapteen. Ovdil speelâ juávhui kapteeneh kištottâllâv tast, kuábáš uážžu valjiđ, aalgât-uv suu juávkku olgo- vâi siskiedist. Taan kišto nommâ lii ''hutunkeitto''.<ref name=":4" />
Spellâjođetteijee joođeet juávhu speelâ já meerrid, maggaar taktiik juávkku ain jieškođe-uv tiileest kiävttá. Sisvuáru ääigi sun čuážžu päikkipeesi syejikuávlust. Olgovuáru ääigi sun čuážžu kiedi uálgispeln jieijâs kuávlust.<ref name=":4" />
Kapteen tâi spellâjođetteijee lii juávhu sárnumvuoigâdvuođâ kevttee. Sun uážžu sahhiittâllâđ tuámmár.<ref name=":4" />
[[Tiätuvuárkká:Alajärven Ankkurit – Oulun Lippo (10.8.2025) 12.jpg|thumb|Ovdáneijee skuvgát kuálmád piäsán. Pesivahtâ háputtâl páálu. Tuámmár vákšoo tile.]]
=== Tuámáreh ===
Speelâ stivrejeh vittâ tuámmár. Spellâtuámmár joođeet speelâ já västid tast, ete spellâ spiälloo njuolgâdusâi mield. Sun kocá meid vuosmuu peesi. Faallâmtuámmár västid tast, ete lukkár fáálá páálu njuolgâdusâi mield. Sun kocá meid päikkipeesi. Nube peesi tuámmár kocá nube peesi, já kuálmád peesi tuámmár vist kocá kuálmád peesi. Monnjâräjituámmár kocá monnjârääji ađai tom, siäivu-uv pállu kiedi siisâ vâi ton ulguubel. Puoh tuámáreh meid tievâsmiteh nubijdis pargo. Peesi kocemist puoh tehálumos pargo lii kocceeđ, kuábáš kiergân piäsán vuosmužžân: pállu (olgokiedi spellee haaldust) vâi siskiedi spellee.<ref name=":4" />
== Speelâ tooimah ==
Speelâ ulmen lii finniđ eenâb kaččâmijd ko vuástálistee. Juávkku puáhtá finniđ kaččâmijd sisvuárus ääigi. Olgovuárus ääigi juávkku keččâl estiđ vuástálistee finniimist kaččâmijd.
[[Tiätuvuárkká:Hutunkeitto.JPG|thumb|upright|Hutunkeitto]]
=== Hutunkeitto ===
Ovdil eidusii speelâ juávhui kapteeneh kištottâllâv hutunkeitto-kištoost. Vistig päikkijuávhu kapteen leggist maila spellâtuámárân. Tastmaŋa kapteeneh väldiv mailaast kiddâ vuáruttuvâi nube spellee kieđâ paajaabeln. Tot kapteen, kote majemužžân pasta tolliđ mailaast kiddâ, vuáittá kišto já uážžu valjiđ, aalgât-uv suu juávkku siskiedist vâi olgokiedist.<ref name=":4" />
[[Tiätuvuárkká:Mailattaret – Pesäkarhut (10.6.2025) 08.jpg|thumb|Lukkár algâstiälust]]
=== Faallâm ===
Olgokiedi lukkár fáálá páálu siskiedi časkeid. Faallâm lii viehâ teknisâš toimâ, mon mudoh láá sajadume, algâstiällu, faallâmlihâstâs já čahhim. Ovdil faallâm lukkár ferttee finniđ faallâmlove uđđâ časkei. Faallâmlope adeluvvoo ko pállu lii lamaš lukkár haaldust päikkipeesist, mottoom olgospellee haaldust mottoom kieddipeesist já talle oppeet lukkár haaldust.<ref name=":4" />
* Sajadume: Lukkár ferttee čuážžuđ ollásávt faallâmvuáláá uálgispeln (teikâ čižetpeln jis časkee časka uálgispeln).<ref name=":4" />
* Algâstiällu: Lukkár piäjá kuohtuid kieđâinis faallâmvuáláá paajaabel. Pállu lii vyeleeb kieđâst.<ref name=":4" />
* Faallâmlihâstâs: Lukkár tuálvu pállukieđâ vuáláskulij ucemustáá 15 cm, mon maŋa sun fáálá páálu ááimun. Ko pállu luovvân kieđâst, te lukkár ferttee čuážžuđ kiäigusjuolgij.<ref name=":4" />
* Čahhim: Lukkár ferttee čahhiđ toin naalijn, ete časkee puáhtá časkeđ rijjâ.<ref name=":4" />
Koččâmušâst lii rievtis faallâm ain ko časkee časka. Jis časkee ij časke, te faallâm lii kuittâg riehtâ, jis lukkárist lii faallâmlope, faallâm lii teknisávt riehtâ já pállu paijaan ucemustáá oovtâ meetter lukkár uáivi paajaabel já siäivu talle faallâmvuáláá oolâ. Jis ohtâ täin iävtuin ij olášuu, te faallâm lii puástud.<ref name=":4" />
Jis faallâm lii puástud ige kiedist lah oovtâgin sisspellee, te časkee finnee rijjâmääđhi vuosmuu piäsán. Jis kiedist láá ohtâ teikâ eenâb sisspelleeh, te kyevti puástu faallâm maŋa ovdemuš sisspellee finnee rijjâmääđhi čuávuváá piäsán. Taat puáhtá leđe meid päikkipeesi.<ref name=":4" />
=== Časkem ===
Spelleeh ferttejeh časkeđ muuneeld meridum oornigist. Oornig puáhtá mutteđ oosij kooskâst. Vildáásčaskeeh pyehtih časkeđ táválij spellei kooskâst. Táválávt časkee časka čižetpeln. Jis sun haalijd časkeđ uálgispeln, te sun ferttee almottiđ tast lukkárân.<ref name=":4" />
Lukkár ferttee faallâđ časkei enâmustáá kulmâ rievtis faallâm. Kuálmád faallâm maŋa časkee moonât pesitorvo päikkipeesist. Talle sust šadda ovdáneijee, já sun ferttee finniđ pesitorvo kieddipeesist.<ref name=":4" />
Časkem lii jo-uv lavâlâš teikâ lavâttem. Koččâmušâst lii lavâttemes časkem eereeb iärrás talle ko pállu ij siäivu eidusii spellâmkuávlu oolâ, teikâ ko pállu tiäivá kuohtii maailan. Ovdâlavâttemes časkemist pállu siäivu päikkipeesi oolâ teikâ ovdil ovdâtäävgi. Monnjâlavâttemes časkemist pállu siäivu monnjârääji nube pel. Sijđolavâttemes časkemist pállu siäivu spellâmkuávlu čižetpel teikâ uálgispel.<ref name=":4" />
Jis časkee majemuš časkem lii lavâttem, te sun puálá tállán.<ref name=":4" />
=== Ovdánem ===
Ko sisspellest šadda ovdáneijee, te sun ferttee ain finniđ pesitorvo kieddipeesist, amas sun pyelliđ. Ovdáneijee ferttee jotteeđ peesist nuubán oornigist. Oovtâ peesist ij pyevti leđe eenâb ko ohtâ ovdáneijee. Ko piäsán puátá čuávuvâš ovdáneijee, te ovdebáš ovdáneijee moonât pesitorvoos. Sun moonât pesitorvoos talle-uv, jis sun lii meddâl peesist talle ko pállu lii ton peesist, olgospellee haaldust.<ref name=":4" />
=== Hávádume ===
Ovdáneijee háváduvá, jis sun lii meddâl peesist talle ko olgospellee tuáppee páálu (ađai váldá tom kiddâ njuolgist ááimust). Hávádum ovdáneijee ferttee maccâđ päikkipiäsán.<ref name=":4" />
[[Tiätuvuárkká:Veto - Jymy (19.7.2015) 26.JPG|thumb|Ovdáneijee lii iirâtmin kaččâm, mutâ pállu leš lukkár haaldust ovdil ko sun lii päikkipeesist, já nuuvt sun puálá.]]
=== Pyellim ===
Ovdáneijee puálá, jis sust ij lah pesitorvo já pállu lii čuávuváá peesist olgospellee haaldust. Časkee puálá, jis suu majemuš časkem lii lavâttem. Puállám spellee ferttee maccâđ päikkipiäsán.<ref name=":4" />
=== Kaččâm ===
Ovdáneijee puáhtá juávkkusis kaččâm ko sun jotá puoh peesij peht maassâd päikkipiäsán háváduuhánnáá já pyelehánnáá.<ref name=":4" />
=== Kunneekaččâm ===
Spellee časka kunneekaččâm talle ko sun piäsá jieijâs časkemijn päikkipeesist kuálmád piäsán, iäge olgospelleeh keččâlâm puáldiđ suu vuosmuu piäsán ige nube piäsán. Kunneekaččâm lii oovtâ kaččâm árvusâš. Táválávt tuámmár koskâldut speelâ ton ääigi, ete spellee juávkkuskipáreh eellih kuálmád peesist já ávudeh kunneekaččâm. Ko spellâ juátkoo, te spellee puáhtá keččâliđ meid táválii kaččâm.<ref name=":4" />
== Speelâ joto ==
Speelâst láá kyehti uási. Kuohtuin oosijn spiällojeh nelji vuárupaarâ. Oovtâ vuárupaarâst kuohtuuh juávhuh spellih ohtii siskiedist já ohtii olgokiedist.
=== Sisvuáru nuuhâm ===
Juávhu sisvuáru nohá tállán ko kulmâ ovdáneijee láá puállám. Sisvuáru nohá talle-uv, jis juávkku ij lah finnim ucemustáá kyehti kaččâm talle ko puoh časkeeh já vildáásčaskeeh láá časkam. Jis puoh časkei maŋa juávhust kuittâg láá ucemustáá kyehti kaččâm, te časkeerieggee álgá aalgâst.<ref name=":4" />
=== Uási nuuhâm ===
Uási nohá niäljád vuárupaarâ maŋa. Tot puáhtá nuuhâđ meid niäljád vuárupaarâ vuosmuu sisvuáru maŋa, jis juávhust, mii speelâi ton sisvuárust, láá ucceeb kaččâmeh ko ton juávhust, mii spelâččij majemuu sisvuáru. Tot juávkku, mast láá eenâb kaččâmeh uási loopâst, vuáittá uási. Uási puáhtá meid nuuhâđ táásá.<ref name=":4" />
Nube uásist siskiedist aalgât tot juávkku, mii vuosmuu uásist algâttij olgokiedist.<ref name=":4" />
Kyevti uási maŋa tot juávkku, mii vuoitij eenâb oosijd, vuáittá ubâ speelâ. Jis vuáituh láá táásá, te spiälloo (máhđulávt) supervuárupaarâ.<ref name=":4" />
=== Supervuárupaarâ ===
Supervuárupaarâst kuohtuuh juávhuh spellih oovtâ sisvuáru já oovtâ olgovuáru. Tot kapteen, kote vuoitij hutunkeitto, uážžu valjiđ, spiällá-uv suu juávkku vistig siskiedist vâi olgokiedist. Tot juávkku, mii finnij eenâb kaččâmijd jieijâs sisvuárust, vuáittá speelâ. Jis kaččâmeh láá táásá, te spiälloo pááikánčaskemkišto.<ref name=":4" />
Supervuárupaarâ ij spelluu Superpesis, Ykköspesis, Suomâliiga já nuorâi Superpesis vuáđuspellârááiđust. Ton saajeest spiälloo njuolgist pááikánčaskemkišto.<ref name=":4" />
=== Pááikánčaskemkišto ===
Taan kištoost kuábbáá-uv juávhust láá vittâ časkee–ovdáneijee-paarâ. Ovdáneijee aalgât kuálmád peesist, kost časkee kalga pyehtiđ suu pááikán. Časkee finnee oppeet enâmustáá kulmâ rievtis faallâm lukkárist. Tot juávkku, mii finnij eenâb kaččâmijd viiđâ paarâ maŋa, vuáittá speelâ. Jis kaččâmeh láá vala-uv táásá, te kišto juátkoo ain kulmáin paaráin ton räi, ko ohtâ juávkku finnee eenâb kaččâmijd.<ref name=":4" />
== Historjá ==
=== Šoddâm ===
1900-lovo aalgâst puoh pivnohumos pálluspellâ Suomâst lâi [[kunâgâspállu]], mon vuossâmuš virgálâš spellâ spellui [[Oulu|Oulust]] ive 1901.<ref name=":3">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.pesis.fi/pesis-info/historia|nommâ=Pesäpallon historia|almostittem=Pesapalloliitto|äigimuddo=2024-09-05|čujottum=2025-08-28|ietf-kielâkoodi=fi}}</ref> Taan speelâst spelleeh irâttii kaččâđ päikkimoolâst olgomoolân já maassâd nuuvt ete olgospelleeh iä teivâm sijjân pálloin.<ref name=":1">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.jyu.fi/tdk/museo/pesapallo/synty.htm|nommâ=Lajin synty|almostittem=www.jyu.fi|čujottum=2025-08-28|ietf-kielâkoodi=fi|arkkâdâh=https://web.archive.org/web/20160630201240/http://www.jyu.fi/tdk/museo/pesapallo/synty.htm|vyerkkejum=2016-06-30}}</ref>
[[Tiätuvuárkká:Kuningaspallo-pitkapallo fields.svg|thumb|right|Kunâgâspáálu já kuhespáálu kiedih]]
Lauri Pihkala halijdij ovdediđ speelâ lase. Ive 1907 sun mađhâšij [[Ovtâstum staatah|Ovtâstum staatáid]] já uápásmij [[baseball]]-speelân.<ref name=":2">{{Nettikäldee|čujottâs=http://375humanistia.helsinki.fi/lauri-tahko-pihkala/pesapallon-kehittaja|nommâ=Pesäpallon kehittäjä|almostittem=375humanistia.helsinki.fi|čujottum=2025-08-28|ietf-kielâkoodi=fi}}</ref> Pihkala lijkkui speelân, mutâ sun ij lijkkum toos, ete baseballist ij ain tábáhtum ennustkin.<ref name=":1" /><ref name=":2" /> Pihkala eelij Ovtâstum staatâin vala uđđâsist iivij 1912–1913.
Ive 1914 Pihkala lasettij kunâgâspáálun kaččâmijd. Ovdil tom kunâgâspáálu ulmen lâi tuše časkeđ kuhheeb ääigi ko nubbe juávkku. Čuávuváá ive Pihkala oovdânpuovtij uđđâ speelâ: kuhespáálu ({{k-fi|pitkäpallo}}).<ref name=":1" /> Kunâgâspáálu já baseball lasseen kuhespáálun vaiguttii eres-uv pálluspeelah tego [[Ruoššâ|Ruošâ]] [[lapta]], [[Ruotâ]] [[långboll]] já [[Saksa]] [[schlagball]].<ref name=":3" /> Ive 1917 Pihkala peividij speelâ njuolgâdusâid.<ref name=":1" />
Kuhespállu spellui iivij 1915–1921 já poođij kuuloold kunâgâspáálu sajan. Kieddi ovdánij ive 1920 já 1921. Pihkala halijdij speelân vala lase liävtu já čielgâsvuođâ. Čohčâmáánust 1920 kiedist lijjii pääihi lasseen kyehti peesi, já siämmáá ive skammâmáánust Pihkala lasettij vala kuálmád peesi. Pihkala ovdedij speelâ eromâšávt [[Jyväskylä]] luvâttuvâst, mutâ tááláá hámásii pesipáálu vuossâmuš virgálâš iskosspellâ uárnejui [[Helsig]]ist Kaisaniemi kiedist 14.11.1920.<ref name=":1" />
Kuhespállu lonottui pesipáálun ive 1922. Sääni pesipállu ({{k-fi|pesäpallo}}) keksij syemmilii nissoonlihâdem ovdedeijee [[Anni Collan]]. Vistig tot merhâšij baseball, mutâ Pihkala vaaldij sääni jieijâs speelâ nommân.<ref name=":1" />
=== Vuosmuuh čyeti ihheed ===
Aalgâst Pihkala levâttij pesipáálu eromâšávt suojâluskoddetooimâ peht. Suáldátlâšvuođâst muštâl ovdâmerkkân tot, ete spelleeh háváduveh já ovdil meid jammii (tääl pyelih). Pesipállu ovdedij suáldáttááiđuid tego kraanaat leggistem já suáján skuvgááttem, veikâ Pihkala ij ovdedâmgin speelâ tuše suáldáttij várás.<ref name=":1" /><ref name=":2" />
[[Tiätuvuárkká:Itä – Länsi (13.9.1959) 02.jpg|thumb|Nuorttâ–Uárji ive 1959]]
==== Teháliih tábáhtusah: ====
* 1922: Helsig Pallonlyöjät vuáittá pesipáálu vuossâmuu suomâmiäštárvuođâ.<ref name=":3" />
* 1931: [[Lahti]] Mailaveikot vuáittá nisonij pesipáálu vuossâmuu suomâmiäštárvuođâ.<ref name=":3" />
* 1931: Suomâ Pesipállulitto ry vuáđudemčuákkim uárnejuvvoo roovvâdmáánu 10. peeivi.<ref name=":3" />
* 1932: Válduliiga juáhhoo Nuortâ já Uárji uásáduvváid. Vuossâmuuh [[pesipáálu Nuorttâ–Uárji-kištoh]] spiällojeh Helsigist roovvâdmáánu nube peeivi. Uárji vuáittá 11–4. Lehâstâhleggistem leggist Lauri Pihkala.<ref name=":3" />
* 1932: Pesipáálu vuossâmuin staatâkištoin Suomâ vuáittá [[Eestieennâm]] 14–3.<ref name=":3" />
* 1941: Suáti koskâldut spellâm kesimáánust. Mitaleh iä juohhuu, já Nuorttâ-Uárji-kištoh iä uárnejuu.<ref name=":3" />
* 1952: Pesipállu lii čáitusšlaaijân [[Helsig olympiakištoh|Helsig olympiakištoin]] syeinimáánu 31. peeivi.<ref name=":3" />
* 1961: Vuossâmuuh nisonij Nuorttâ-Uárji-kištoh uárnejuvvojeh [[Kuopio]]st. Uárji vuáittá 7–2.<ref name=":3" />
* 1981: Ykkössarja (ive 1991 rääjist Ykköspesis) puátá uđđâ liigan Miäštárvuotâliiga (tallaš válduliiga) já Suomâliiga kooskân.<ref name=":3" />
* 1989: Superpesis vuáđuduvvoo pesipáálu válduliigan.<ref name=":3" />
* 1992: Vuossâmuuh pesipáálu World Cup ‑kištoh uárnejuvvojeh Helsig Kaisaniemist.<ref name=":3" />
* 2019: Pesipállulisenseh láá eenâb ko kuássin ovdil (17 960 lisensid skammâmáánu 12. peeivi).<ref name=":3" />
* 2022: Pesipállu tiävdá 100 ihheed.<ref name=":3" />
==== Teháliih njuolgâdusnubástusah: ====
* 1931: Kiädán puátá monnjârääji, mii lii 86 m keččin päikkipeesist.<ref name=":1" />
* 1933: Päikkimáátkán puátá muálkki.<ref name=":1" /> (Nube käldee mield tot poođij jo 1931.<ref name=":3" />)
* 1937: Kieddipeesih vijđáneh.<ref name=":1" />
* 1954: Monnjârääji sirdâšuvá 91 meetter kiäčán.<ref name=":1" />
* 1975: Monnjârääji sirdâšuvá 94 meetter kiäčán.<ref name=":1" />
* 1985: Vildáásčaskeeh puátih fáárun.<ref name=":3" />
* 1987: Miäštárvuotâ čuávdoo vuosmuu tove kočâttemspelâiguin.<ref name=":3" />
* 1989: Syejikapereh váldojeh kiävtun.<ref name=":3" />
* 1990: Supervuárupaarâ váldoo kiävtun.<ref name=":3" />
* 1994: Čuágástittem vuáđuduvá kyevti uásán.<ref name=":3" />
* 1996: Pááikánčaskemkišto váldoo kiävtun.<ref name=":3" />
* 2001: Kyevti kaččâm njuolgâdus lasettuvvoo speelân.<ref name=":3" />
== Fáádást eres soojijn ==
{{Commonscat-raddalâs}}
* [https://www.anarasaavis.fi/?s=pesip%C3%A1llu www.anarasaavis.fi – Uđđâseh pesipáálust]
== Käldeeh ==
{{Käldeeh|sárgáttuvah}}
[[Luokka:Pesipállu|*]]
2g9rofq1j0401rrl6lvc0ulxn4zqdkr
Myenster:Koomeet
10
31272
161542
161410
2026-11-05T10:50:18Z
Yupik
23
tiv.
161542
wikitext
text/x-wiki
{{Tiätuloová
| fáddá = täsnitieđâ
| siskáldâs =
<!--paječaalâ -->{{Tiätuloová/paječaalâ
| siskáldâs = {{{nommâ|{{PAGENAME}}}}}
| lasestiijlah = font-size:large;
| fáddá = täsnitieđâ
}}
<!-- -->{{#if: {{#ifeq: {{{kove}}}|-||{{{kove|<noinclude>-</noinclude>}}}{{#property:p18}} }}|{{Tiätuloová/kove|wikidata=p18| fáddá = täsnitieđâ |kove={{{kove|<noinclude><nowiki>{{{kove|P18}}}</nowiki></noinclude>}}} | kobdodâh = {{{kovestuárudâh|250px}}} | kovetekstâ = {{{kovetekstâ|<noinclude>kovetekstâ</noinclude>}}} }} }}
<!-- -->{{Tiätuloová/koskâpaječaalâ|siskáldâs=Löytäminen |fáddá=täsnitieđâ}}
<!-- -->{{#if: {{{kävnee|<noinclude>-</noinclude>}}} | {{Tiätuloová/tiäturaddalâs|nommâ=Kävnee|siskáldâs={{{kävnee}}}}} }}
<!-- -->{{#if: {{{kavnumpeivi|<noinclude>-</noinclude>}}} | {{Tiätuloová/tiäturaddalâs|nommâ=Kavnumpeivi|siskáldâs={{{kavnumpeivi}}}}} }}
<!-- -->{{#if: {{{eres_noomah|<noinclude>-</noinclude>}}} | {{Tiätuloová/tiäturaddalâs|nommâ=Eres noomah|siskáldâs={{{eres_noomah}}}}} }}
<!-- -->{{Tiätuloová/koskâpaječaalâ|siskáldâs=Kiertorata |fáddá=täsnitieđâ}}
<!-- -->{{#if: {{{apheli|<noinclude>-</noinclude>}}} | {{Tiätuloová/tiäturaddalâs|nommâ=[[Apheli]]|siskáldâs={{{apheli}}}}} }}
<!-- -->{{#if: {{{periheli|<noinclude>-</noinclude>}}} | {{Tiätuloová/tiäturaddalâs|nommâ=[[Periheli]] |siskáldâs={{{periheli}}}}} }}
<!-- -->{{#if: {{{stuorrâaksel_peliaksel|<noinclude>-</noinclude>}}} | {{Tiätuloová/tiäturaddalâs|nommâ=[[Stuorrâaksel peliaksel]]|siskáldâs={{{stuorrâaksel_peliaksel}}}}} }}
<!-- -->{{#if: {{{eksentrisâšvuotâ|<noinclude>-</noinclude>}}} | {{Tiätuloová/tiäturaddalâs|nommâ=[[Eksentrisâšvuotâ]]|siskáldâs={{{eksentrisâšvuotâ}}}}} }}
<!-- -->{{#if: {{{juurrâmäigi|<noinclude>-</noinclude>}}} | {{Tiätuloová/tiäturaddalâs|nommâ=Juurrâmäigi|siskáldâs={{{juurrâmäigi}}}}} }}
<!-- -->{{#if: {{{inklinaatio|<noinclude>-</noinclude>}}} | {{Tiätuloová/tiäturaddalâs|nommâ=[[Inklinaatio]]|siskáldâs={{{inklinaatio}}}}} }}
<!-- -->{{#if: {{{ovdebáš_periheli|<noinclude>-</noinclude>}}} | {{Tiätuloová/tiäturaddalâs|nommâ=Ovdebáš periheli |siskáldâs={{{ovdebáš_periheli}}}}} }}
<!-- -->{{#if: {{{čuávuvâš_periheli|<noinclude>-</noinclude>}}} | {{Tiätuloová/tiäturaddalâs|nommâ=Čuávuvâš periheli |siskáldâs={{{čuávuvâš_periheli}}}}} }}
}}<noinclude>
{{Myensterraavâ}}
[[Luokka:Täsnitieđâmyenstereh|{{PAGENAME}}]]
</noinclude>
qjv6srxyxof5y0tkuli8dndy14vlol4
161543
161542
2026-11-05T10:51:17Z
Yupik
23
161543
wikitext
text/x-wiki
{{Tiätuloová
| fáddá = täsnitieđâ
| siskáldâs =
<!--paječaalâ -->{{Tiätuloová/paječaalâ
| siskáldâs = {{{nommâ|{{PAGENAME}}}}}
| lasestiijlah = font-size:large;
| fáddá = täsnitieđâ
}}
<!-- -->{{#if: {{#ifeq: {{{kove}}}|-||{{{kove|<noinclude>-</noinclude>}}}{{#property:p18}} }}|{{Tiätuloová/kove|wikidata=p18| fáddá = täsnitieđâ |kove={{{kove|<noinclude><nowiki>{{{kove|P18}}}</nowiki></noinclude>}}} | kobdodâh = {{{kovestuárudâh|250px}}} | kovetekstâ = {{{kovetekstâ|<noinclude>kovetekstâ</noinclude>}}} }} }}
<!-- -->{{Tiätuloová/koskâpaječaalâ|siskáldâs=Kavnumtiäđuh |fáddá=täsnitieđâ}}
<!-- -->{{#if: {{{kävnee|<noinclude>-</noinclude>}}} | {{Tiätuloová/tiäturaddalâs|nommâ=Kävnee|siskáldâs={{{kävnee}}}}} }}
<!-- -->{{#if: {{{kavnumpeivi|<noinclude>-</noinclude>}}} | {{Tiätuloová/tiäturaddalâs|nommâ=Kavnumpeivi|siskáldâs={{{kavnumpeivi}}}}} }}
<!-- -->{{#if: {{{eres_noomah|<noinclude>-</noinclude>}}} | {{Tiätuloová/tiäturaddalâs|nommâ=Eres noomah|siskáldâs={{{eres_noomah}}}}} }}
<!-- -->{{Tiätuloová/koskâpaječaalâ|siskáldâs=Juurrâmrađe |fáddá=täsnitieđâ}}
<!-- -->{{#if: {{{apheli|<noinclude>-</noinclude>}}} | {{Tiätuloová/tiäturaddalâs|nommâ=[[Apheli]]|siskáldâs={{{apheli}}}}} }}
<!-- -->{{#if: {{{periheli|<noinclude>-</noinclude>}}} | {{Tiätuloová/tiäturaddalâs|nommâ=[[Periheli]] |siskáldâs={{{periheli}}}}} }}
<!-- -->{{#if: {{{stuorrâaksel_peliaksel|<noinclude>-</noinclude>}}} | {{Tiätuloová/tiäturaddalâs|nommâ=[[Stuorrâaksel peliaksel]]|siskáldâs={{{stuorrâaksel_peliaksel}}}}} }}
<!-- -->{{#if: {{{eksentrisâšvuotâ|<noinclude>-</noinclude>}}} | {{Tiätuloová/tiäturaddalâs|nommâ=[[Eksentrisâšvuotâ]]|siskáldâs={{{eksentrisâšvuotâ}}}}} }}
<!-- -->{{#if: {{{juurrâmäigi|<noinclude>-</noinclude>}}} | {{Tiätuloová/tiäturaddalâs|nommâ=Juurrâmäigi|siskáldâs={{{juurrâmäigi}}}}} }}
<!-- -->{{#if: {{{inklinaatio|<noinclude>-</noinclude>}}} | {{Tiätuloová/tiäturaddalâs|nommâ=[[Inklinaatio]]|siskáldâs={{{inklinaatio}}}}} }}
<!-- -->{{#if: {{{ovdebáš_periheli|<noinclude>-</noinclude>}}} | {{Tiätuloová/tiäturaddalâs|nommâ=Ovdebáš periheli |siskáldâs={{{ovdebáš_periheli}}}}} }}
<!-- -->{{#if: {{{čuávuvâš_periheli|<noinclude>-</noinclude>}}} | {{Tiätuloová/tiäturaddalâs|nommâ=Čuávuvâš periheli |siskáldâs={{{čuávuvâš_periheli}}}}} }}
}}<noinclude>
{{Myensterraavâ}}
[[Luokka:Täsnitieđâmyenstereh|{{PAGENAME}}]]
</noinclude>
hvqjgscbhlqfx076kz4bq2vhbq40eo8
Myenster:Plaaneet
10
31279
161541
161442
2026-11-05T10:35:05Z
Yupik
23
lasestiijlah
161541
wikitext
text/x-wiki
{{Tiätuloová
| fáddá = täsnitieđâ
| siskáldâs =
<!--paječaalâ -->{{Tiätuloová/paječaalâ
| siskáldâs = {{{nommâ|{{PAGENAME}}}}}
| lasestiijlah = font-size:large;
| fáddá = täsnitieđâ
}}
<!--eres noomah-->{{#if: {{{eres_noomah|<noinclude>-</noinclude>}}}
| {{Tiätuloová/kuárus
| style = text-align:center; font-size:smaller; font-weight:bold;
| siskáldâs = {{{eres_noomah}}}
}}
}}
<!-- -->{{#if: {{#ifeq: {{{kove}}}|-||{{{kove|<noinclude>-</noinclude>}}}{{#property:p18}} }}
| {{Tiätuloová/kove|wikidata=p18
| kove={{{kove|<noinclude><nowiki>{{{kove|P18}}}</nowiki></noinclude>}}}
| kobdodâh = {{{kobdodâh|250px}}}
| kovetekstâ = {{{kovetekstâ|<noinclude>kovetekstâ</noinclude>}}}
| fáddá = täsnitieđâ
}}
}}
<!--kavnumtiäđuh-->{{#if:{{{kävneeh|<noinclude>-</noinclude>}}}{{{kavnumäigi|<noinclude>-</noinclude>}}}
| {{Tiätuloová/koskâpaječaalâ
| siskáldâs = Kavnumtiäđuh
| fáddá = täsnitieđâ
}}
<!--kävneeh -->{{#if: {{{kävneeh|<noinclude>-</noinclude>}}}
| {{Tiätuloová/tiäturaddalâs
| nommâ = Kävnee(h)
| siskáldâs = {{{kävneeh}}}
}}
}}
<!--kavnumäigi -->{{#if: {{{kavnumäigi|<noinclude>-</noinclude>}}}
| {{Tiätuloová/tiäturaddalâs
| nommâ = Kavnumäigi
| siskáldâs = {{{kavnumäigi}}}
}}
}}
<!-- /kavnumtiäđuh-->}}
<!--koskâpaječaalâ-->{{Tiätuloová/koskâpaječaalâ
| siskáldâs = [[Juurrâmrađe]] jiešvuođah
| fáddá = täsnitieđâ
}}
<!--koskâ -->{{#if: {{{koskâkm|{{{koskâpiäiváš|<noinclude>-</noinclude>}}}}}}
| {{Tiätuloová/tiäturaddalâs
| nommâ = Koskâmiärálâš koskâ [[Piäiváš|Piäiváást]]
| siskáldâs = {{#if: {{{koskâkm|<noinclude>-</noinclude>}}} | {{{koskâkm}}} [[kilomeetter|km]]<br> }}{{#if: {{{koskâpiäiváš|<noinclude>-</noinclude>}}} | {{{koskâpiäiváš}}} [[astronomisâš ohtâdâh|AU]] }}
}}
}}
<!--p.koskâ-->{{#if: {{{ucemuskoskâkm|{{{ucemuskoskâpiäiváš|<noinclude>-</noinclude>}}}}}}
| {{Tiätuloová/tiäturaddalâs
| nommâ = Ucemus koskâ [[Piäiváš|Piäiváást]]
| siskáldâs = {{#if: {{{ucemuskoskâkm|<noinclude>-</noinclude>}}} | {{{ucemuskoskâkm}}} [[kilomeetter|km]]<br> }}{{#if: {{{ucemuskoskâpiäiváš|<noinclude>-</noinclude>}}} | {{{ucemuskoskâpiäiváš}}} [[astronomisâš ohtâdâh|AU]] }}
}}
}}
<!--s.koskâ-->{{#if: {{{stuárráámuskoskâkm|{{{stuárráámuskoskâpiäiváš|<noinclude>-</noinclude>}}}}}}
| {{Tiätuloová/tiäturaddalâs
| nommâ = Stuárráámus koskâ [[Piäiváš|Piäiváást]]
| siskáldâs = {{#if: {{{stuárráámuskoskâkm|<noinclude>-</noinclude>}}} | {{{stuárráámuskoskâkm}}} [[kilomeetter|km]]<br> }}{{#if: {{{stuárráámuskoskâpiäiváš|<noinclude>-</noinclude>}}} | {{{stuárráámuskoskâpiäiváš}}} [[astronomisâš ohtâdâh|AU]] }}
}}
}}
<!--eksentr. -->{{#if: {{{eksentrisâšvuotâ|<noinclude>-</noinclude>}}}
| {{Tiätuloová/tiäturaddalâs
| nommâ = [[Eksentrisâšvuotâ]]
| siskáldâs = {{{eksentrisâšvuotâ}}}
}}
}}
<!--juurrâmäigi-->{{#if: {{{juurrâmäigi|<noinclude>-</noinclude>}}}
| {{Tiätuloová/tiäturaddalâs
| nommâ = [[Juurrâmäigi]] Piäiváá pirrâ
| siskáldâs = {{{juurrâmäigi}}}
}}
}}
<!--synodisâš -->{{#if: {{{synodisâš|<noinclude>-</noinclude>}}}
| {{Tiätuloová/tiäturaddalâs
| nommâ = [[Juurrâmäigi|Synodisâš juurrâmäigi]]
| siskáldâs = {{{synodisâš}}}
}}
}}
<!--rataliähtu-->{{#if: {{{rađeliähtu|<noinclude>-</noinclude>}}}
| {{Tiätuloová/tiäturaddalâs
| nommâ = Koskâmiärálâš rađeliähtu
| siskáldâs = {{{rađeliähtu}}} km/s
}}
}}
<!--inklinaatio-->{{#if: {{{inklinaatio|<noinclude>-</noinclude>}}}
| {{Tiätuloová/tiäturaddalâs
| nommâ = [[Inklinaatio]]
| siskáldâs = {{{inklinaatio}}}
}}
}}
<!-- máánuh -->{{#if: {{{máánuh|<noinclude>-</noinclude>}}}
| {{Tiätuloová/tiäturaddalâs
| nommâ = [[Máánu|Mánui]] meeri
| siskáldâs = {{{máánuh}}}
}}
}}
<!--koskâpaječaalâ-->{{Tiätuloová/koskâpaječaalâ
| siskáldâs = Fyysisiih jiešvuođah
| fáddá = täsnitieđâ
}}
<!--lyeddejeijee-->{{#if: {{{lyeddejeijee|<noinclude>-</noinclude>}}}
| {{Tiätuloová/tiäturaddalâs
| nommâ = [[Peeivitäsideijee]] lyeddejeijee
| siskáldâs = {{{lyeddejeijee}}} km
}}
}}
<!--čoođâmitto-->{{#if: {{{čoođâmitto|<noinclude>-</noinclude>}}}
| {{Tiätuloová/tiäturaddalâs
| nommâ = Čoođâmitto
| siskáldâs = {{{čoođâmitto}}} km
}}
}}
<!--vijđodâh -->{{#if: {{{vijđodâh|<noinclude>-</noinclude>}}}
| {{Tiätuloová/tiäturaddalâs
| nommâ = [[Vijđodâh]]
| siskáldâs = {{{vijđodâh}}} km<sup>2</sup>
}}
}}
<!-- massa -->{{#if: {{{massa|{{{eennâmmassa|<noinclude>-</noinclude>}}}}}}
| {{Tiätuloová/tiäturaddalâs
| nommâ = [[Massa]]
| siskáldâs = {{#if: {{{massa|<noinclude>-</noinclude>}}} | {{{massa}}} kg<br> }}{{#if: {{{eennâmmassa|<noinclude>-</noinclude>}}} | {{{eennâmmassa}}} [[Eennâmpállu|Eennâmpáálu]] massa}}
}}
}}
<!-- saahâdvuotâ -->{{#if: {{{vijđodâh|<noinclude>-</noinclude>}}}
| {{Tiätuloová/tiäturaddalâs
| nommâ = [[Saahâdvuotâ|Koskâmiärálâš saahâdvuotâ]]
| siskáldâs = {{{saahâdvuotâ}}} g/cm<sup>3</sup>
}}
}}
<!--koččâmjođálmemvuotâ-->{{#if: {{{koččâmjođálmemvuotâ|<noinclude>-</noinclude>}}}
| {{Tiätuloová/tiäturaddalâs
| nommâ = [[Koččâmjođálmemvuotâ]] aaseest
| siskáldâs = {{{koččâmjođálmemvuotâ}}} m/s<sup>2</sup>
}}
}}
<!--pirrâjuurrâmäigi-->{{#if: {{{pirrâjuurrâmäigi|<noinclude>-</noinclude>}}}
| {{Tiätuloová/tiäturaddalâs
| nommâ = [[Pirrâjuurrâmäigi]]
| siskáldâs = {{{pirrâjuurrâmäigi}}}
}}
}}
<!-- aksel -->{{#if: {{{aksel|<noinclude>-</noinclude>}}}
| {{Tiätuloová/tiäturaddalâs
| nommâ = [[Aksel kärŋivuotâ]]
| siskáldâs = {{{aksel}}}
}}
}}
<!-- čuovvâdvuotâ -->{{#if: {{{absoluutlâš čuovvâdvuotâ|<noinclude>-</noinclude>}}}
| {{Tiätuloová/tiäturaddalâs
| nommâ = [[Absoluutlâš čuovvâdvuotâ]]
| siskáldâs = {{{absoluutlâš čuovvâdvuotâ}}}
}}
}}
<!-- albedo -->{{#if: {{{albedo|<noinclude>-</noinclude>}}}
| {{Tiätuloová/tiäturaddalâs
| nommâ = [[Albedo]]
| siskáldâs = {{{albedo}}}
}}
}}
<!--luovânemliähtu-->{{#if: {{{luovânemliähtu|<noinclude>-</noinclude>}}}
| {{Tiätuloová/tiäturaddalâs
| nommâ = [[Luovânemliähtu]]
| siskáldâs = {{{luovânemliähtu}}} km/s
}}
}}
<!--ast.luokka-->{{#if: {{{asteroidluokka|<noinclude>-</noinclude>}}}
| {{Tiätuloová/tiäturaddalâs
| nommâ = [[Asteroidluokka]]
| siskáldâs = {{{asteroidluokka}}}
}}
}}
<!--liegâsvuotâ -->{{#if: {{{vyeligumos_liegâsvuotâ|{{{koskâliegâsvuotâ|{{{alemus_liegâsvuotâ|<noinclude>-</noinclude>}}}}}}}}}
| {{Tiätuloová/tiäturaddalâs
| nommâ = Ase [[liegâsvuotâ]]
| siskáldâs = {{#if: {{{vyeligumos_liegâsvuotâ|<noinclude>-</noinclude>}}} | vyeligumos: {{{vyeligumos_liegâsvuotâ}}}<br> }}{{#if: {{{koskâliegâsvuotâ|<noinclude>-</noinclude>}}} | koskâmiärálâš: {{{koskâliegâsvuotâ}}}<br> }}{{#if: {{{alemus_liegâsvuotâ|<noinclude>-</noinclude>}}} | alemus: {{{alemus_liegâsvuotâ}}} }}
}}
}}
<!--teedâ -->{{#if: {{{teedâ|<noinclude>-</noinclude>}}}
| {{Tiätuloová/koskâpaječaalâ
| siskáldâs = [[Kaasuriggee]] jiešvuođah
| fáddá = täsnitieđâ
}}
{{Tiätuloová/tiäturaddalâs
| nommâ = Kaasuteedâ
| siskáldâs = {{{teedâ}}}
}}
}}
<!--čuággánmâš -->{{#if: {{{teedâ|<noinclude>-</noinclude>}}}
| {{Tiätuloová/koskâpaječaalâ
| siskáldâs = Čuággánmâš
| fáddá = täsnitieđâ
}}
{{Tiätuloová/tiäturaddalâs
| nommâ = {{{algâamnâseh}}}
| siskáldâs = {{{prosenteh}}}
}}
}}
}}<noinclude>
{{Myensterraavâ|Täsnitieđâmyenstereh}}
</noinclude>
11kupyk5icl8ti761ie6nd64zo1t6dx
Luándulâš loho
0
31283
161504
2026-11-04T12:46:17Z
Yupik
23
Uđđâ sijđo: [[Tiätuvuárkká:Three apples.svg|pienoiskuva|Luándulijd lovoid puáhtá kevttiđ lohomere muštâlmân, ovdâmerkkân ''ohtâ'' oomeen, ''kyehti'' oomeen, ''kulmâ'' oomeen.]] '''Luánduliih lovoh''' láá juávkku [[Olesloho|positivliih oleslovoh]], moh kiävttojeh rekinistmân [[0 (loho)|nolláást]] teikkâ [[1 (loho)|oovtâst]] pajaskulij. Toh muštâleh ei. ''lohomeerij'' ("Kieđâst láá ''nelji'' suormâ já ''ohtâ'' pelgi.") teikâ ''saje'' ("Lávlumkišto final...
161504
wikitext
text/x-wiki
[[Tiätuvuárkká:Three apples.svg|pienoiskuva|Luándulijd lovoid puáhtá kevttiđ lohomere muštâlmân, ovdâmerkkân ''ohtâ'' oomeen, ''kyehti'' oomeen, ''kulmâ'' oomeen.]]
'''Luánduliih lovoh''' láá juávkku [[Olesloho|positivliih oleslovoh]], moh kiävttojeh rekinistmân [[0 (loho)|nolláást]] teikkâ [[1 (loho)|oovtâst]] pajaskulij. Toh muštâleh ei. ''lohomeerij'' ("Kieđâst láá ''nelji'' suormâ já ''ohtâ'' pelgi.") teikâ ''saje'' ("Lávlumkišto finalist sun poođij ''kuálmádin''.).
== <!-- Lohojuávkku --> ==
== <!-- Kevttim --> ==
== Fáádást eres soojijn ==
{{Commonscat-raddalâs}}
== Käldeeh ==
{{Käldeeh}}
{{AAKKOSTUS:Luándulâš loho{{!}}* }}
[[Luokka:Luánduliih lovoh]]
b2zqhp0isailmlhs3lewdkqhmpqs0vg
161505
161504
2026-11-04T12:46:32Z
Yupik
23
161505
wikitext
text/x-wiki
[[Tiätuvuárkká:Three apples.svg|thumb|Luándulijd lovoid puáhtá kevttiđ lohomere muštâlmân, ovdâmerkkân ''ohtâ'' oomeen, ''kyehti'' oomeen, ''kulmâ'' oomeen.]]
'''Luánduliih lovoh''' (<math>\mathbb{N}</math>) láá juávkku [[Olesloho|positivliih oleslovoh]], moh kiävttojeh rekinistmân [[0 (loho)|nolláást]] teikkâ [[1 (loho)|oovtâst]] pajaskulij. Toh muštâleh ei. ''lohomeerij'' ("Kieđâst láá ''nelji'' suormâ já ''ohtâ'' pelgi.") teikâ ''saje'' ("Lávlumkišto finalist sun poođij ''kuálmádin''.).
== <!-- Lohojuávkku --> ==
== <!-- Kevttim --> ==
== Fáádást eres soojijn ==
{{Commonscat-raddalâs}}
== Käldeeh ==
{{Käldeeh}}
{{AAKKOSTUS:Luándulâš loho{{!}}* }}
[[Luokka:Luánduliih lovoh]]
n795asof1c46iz1jrhv4p5q407gtxy5
161506
161505
2026-11-04T12:46:54Z
Yupik
23
161506
wikitext
text/x-wiki
[[Tiätuvuárkká:Three apples.svg|thumb|Luándulijd lovoid puáhtá kevttiđ lohomere muštâlmân, ovdâmerkkân ''ohtâ'' oomeen, ''kyehti'' oomeen, ''kulmâ'' oomeen.]]
'''Luánduliih lovoh''' (<math>\mathbb{N}</math>) láá juávkku [[Olesloho|positivliih oleslovoh]], moh kiävttojeh rekinistmân [[0 (loho)|nolláást]] teikkâ [[1 (loho)|oovtâst]] pajaskulij. Toh muštâleh ei. ''lohomeerij'' ("Kieđâst láá ''nelji'' suormâ já ''ohtâ'' pelgi.") teikâ ''saje'' ("Lávlumkišto finalist sun poođij ''kuálmádin''.).
<!-- == Lohojuávkku ==
== Kevttim ==-->
== Fáádást eres soojijn ==
{{Commonscat-raddalâs}}
== Käldeeh ==
{{Käldeeh}}
[[Luokka:Luánduliih lovoh|*]]
jcpmqupp6iv0pk7e3x9rhyc1jbzg5yl
161509
161506
2026-11-04T12:48:44Z
Yupik
23
161509
wikitext
text/x-wiki
[[Tiätuvuárkká:Three apples.svg|thumb|Luándulijd lovoid puáhtá kevttiđ lohomere muštâlmân, ovdâmerkkân ''ohtâ'' oomeen, ''kyehti'' oomeen, ''kulmâ'' oomeen.]]
'''Luánduliih lovoh''' (<math>\mathbb{N}</math>) láá [[Olesloho|positivliih oleslovoh]], moh kiävttojeh rekinistmân [[0 (loho)|nolláást]] teikkâ [[1 (loho)|oovtâst]] pajaskulij. Toh muštâleh ei. ''lohomeerij'' ("Kieđâst láá ''nelji'' suormâ já ''ohtâ'' pelgi.") teikâ ''saje'' ("Lávlumkišto finalist sun poođij ''kuálmádin''.).
<!-- == Lohojuávkku ==
== Kevttim ==-->
== Fáádást eres soojijn ==
{{Commonscat-raddalâs}}
== Käldeeh ==
{{Käldeeh}}
[[Luokka:Luánduliih lovoh|*]]
q5x2qgqnl7rx8rf51dbf8omjb7stowa
161510
161509
2026-11-04T13:04:10Z
Yupik
23
161510
wikitext
text/x-wiki
[[Tiätuvuárkká:Three apples.svg|thumb|Luándulijd lovoid puáhtá kevttiđ lohomere muštâlmân, ovdâmerkkân ''ohtâ'' oomeen, ''kyehti'' oomeen, ''kulmâ'' oomeen.]]
'''Luánduliih lovoh''' (<math>\mathbb{N}</math>) láá [[Olesloho|positivliih oleslovoh]], moh kiävttojeh rekinistmân [[0 (loho)|nolláást]] teikkâ [[1 (loho)|oovtâst]] pajaskulij. Toh muštâleh ei. ''lohomeerij'' ("Kieđâst láá ''nelji'' suormâ já ''ohtâ'' pelgi.") teikâ ''saje'' ("Lávlumkišto finalist sun poođij ''kuálmádin''.).
== Lohojuávkku ==
Luándulij lovoi juávku symbolin kiävttoo <math>\mathbb{N}</math>.
<!--== Kevttim ==
Ko luánduleh lovoh kiävttojeh rekinistmân teikkâ lohomeerij muštâlmân, talle
-->
== Fáádást eres soojijn ==
{{Commonscat-raddalâs}}
== Käldeeh ==
{{Käldeeh}}
[[Luokka:Luánduliih lovoh|*]]
2jwymv0b82rh4cihcmt12mh2ox48ab3
161511
161510
2026-11-04T13:22:18Z
Yupik
23
+käldee
161511
wikitext
text/x-wiki
[[Tiätuvuárkká:Three apples.svg|thumb|Luándulijd lovoid puáhtá kevttiđ lohomere muštâlmân, ovdâmerkkân ''ohtâ'' oomeen, ''kyehti'' oomeen, ''kulmâ'' oomeen.]]
'''Luánduliih lovoh''' (<math>\mathbb{N}</math>) láá [[Olesloho|positivliih oleslovoh]], moh kiävttojeh rekinistmân [[0 (loho)|nolláást]] teikkâ [[1 (loho)|oovtâst]] pajaskulij. Toh muštâleh ei. ''lohomeerij'' ("Kieđâst láá ''nelji'' suormâ já ''ohtâ'' pelgi.") teikâ ''saje'' ("Lávlumkišto finalist sun poođij ''kuálmádin''.).
== Lohojuávkku ==
Luándulij lovoi juávku symbolin kiävttoo <math>\mathbb{N}</math>.<ref name="hoksasin">{{Kirjekäldee | Nommâ = Hoksasin! Perusopetuksen matematiikan keskeiset sisällöt | Almostittee = Valteri-koulu | Ihe = 2025 | Tahhee = Minkkinen, Mika | Loho = 1 Matematiikan käsitteitä | Sijđo = 6 | Čielgiittâs = (Pentti K. Laaksosen alkuperäisteoksen ''Matikka kymppi'' uudistettu laitos) | ISBN = 978-952-7166-94-9 | www = https://www.valteri.fi/wp-content/uploads/2025/08/Hoksasin-Perusopetuksen-matematiikan-keskeiset-sisallot-%C2%A9-Valteri.pdf | Tiätuvuárkkáhäämi = PDF | Čujottum = 2026-11-04 | Kielâ = {{fi}}}}</ref>
<!--== Kevttim ==
Ko luánduleh lovoh kiävttojeh rekinistmân teikkâ lohomeerij muštâlmân, talle
-->
== Fáádást eres soojijn ==
{{Commonscat-raddalâs}}
== Käldeeh ==
{{Käldeeh}}
[[Luokka:Luánduliih lovoh|*]]
pndlke6djydp2auv7yyt6andz3jpvgv
161512
161511
2026-11-04T13:25:11Z
Yupik
23
161512
wikitext
text/x-wiki
[[Tiätuvuárkká:Three apples.svg|thumb|Luándulijd lovoid puáhtá kevttiđ lohomere muštâlmân, ovdâmerkkân ''ohtâ'' oomeen, ''kyehti'' oomeen, ''kulmâ'' oomeen.]]
'''Luánduliih lovoh''' (<math>\mathbb{N}</math>) láá [[Olesloho|positivliih oleslovoh]], moh kiävttojeh rekinistmân [[0 (loho)|nolláást]] teikkâ [[1 (loho)|oovtâst]] pajaskulij. Toh muštâleh ei. ''lohomeerij'' ("Kieđâst láá ''nelji'' suormâ já ''ohtâ'' pelgi.") teikâ ''saje'' ("Lávlumkišto finalist sun poođij ''kuálmádin''.).
== Lohojuávkku ==
Luándulij lovoi juávku symbolin kiävttoo <math>\mathbb{N}</math>.<ref name="hoksasin">{{Kirjekäldee | Nommâ = Hoksasin! Perusopetuksen matematiikan keskeiset sisällöt | Almostittee = Valteri-koulu | Ihe = 2025 | Tahhee = Minkkinen, Mika | Loho = 1 Matematiikan käsitteitä | Sijđo = 6 | Čielgiittâs = (Pentti K. Laaksosen alkuperäisteoksen ''Matikka kymppi'' uudistettu laitos) | ISBN = 978-952-7166-94-9 | www = https://www.valteri.fi/wp-content/uploads/2025/08/Hoksasin-Perusopetuksen-matematiikan-keskeiset-sisallot-%C2%A9-Valteri.pdf | Tiätuvuárkkáhäämi = PDF | Čujottum = 2026-11-04 | Kielâ = {{fi}}}}</ref>
<!--== Kevttim ==
Ko luánduleh lovoh kiävttojeh rekinistmân teikkâ lohomeerij muštâlmân, talle
-->
== Fáádást eres soojijn ==
{{Commonscat-raddalâs}}
* [https://www.youtube.com/watch?v=xkN1EvSPH04 Lukujoukot: N, Z, Q, R\Q ja R] Opetus.tv-video {{fi}}
== Käldeeh ==
{{Käldeeh}}
[[Luokka:Luánduliih lovoh|*]]
lz6473cgllkp734t3kexr9o12o09it5
161513
161512
2026-11-04T13:25:25Z
Yupik
23
/* Fáádást eres soojijn */
161513
wikitext
text/x-wiki
[[Tiätuvuárkká:Three apples.svg|thumb|Luándulijd lovoid puáhtá kevttiđ lohomere muštâlmân, ovdâmerkkân ''ohtâ'' oomeen, ''kyehti'' oomeen, ''kulmâ'' oomeen.]]
'''Luánduliih lovoh''' (<math>\mathbb{N}</math>) láá [[Olesloho|positivliih oleslovoh]], moh kiävttojeh rekinistmân [[0 (loho)|nolláást]] teikkâ [[1 (loho)|oovtâst]] pajaskulij. Toh muštâleh ei. ''lohomeerij'' ("Kieđâst láá ''nelji'' suormâ já ''ohtâ'' pelgi.") teikâ ''saje'' ("Lávlumkišto finalist sun poođij ''kuálmádin''.).
== Lohojuávkku ==
Luándulij lovoi juávku symbolin kiävttoo <math>\mathbb{N}</math>.<ref name="hoksasin">{{Kirjekäldee | Nommâ = Hoksasin! Perusopetuksen matematiikan keskeiset sisällöt | Almostittee = Valteri-koulu | Ihe = 2025 | Tahhee = Minkkinen, Mika | Loho = 1 Matematiikan käsitteitä | Sijđo = 6 | Čielgiittâs = (Pentti K. Laaksosen alkuperäisteoksen ''Matikka kymppi'' uudistettu laitos) | ISBN = 978-952-7166-94-9 | www = https://www.valteri.fi/wp-content/uploads/2025/08/Hoksasin-Perusopetuksen-matematiikan-keskeiset-sisallot-%C2%A9-Valteri.pdf | Tiätuvuárkkáhäämi = PDF | Čujottum = 2026-11-04 | Kielâ = {{fi}}}}</ref>
<!--== Kevttim ==
Ko luánduleh lovoh kiävttojeh rekinistmân teikkâ lohomeerij muštâlmân, talle
-->
== Fáádást eres soojijn ==
{{Commonscat-raddalâs}}
* Opetus.tv: [https://www.youtube.com/watch?v=xkN1EvSPH04 Lukujoukot: N, Z, Q, R\Q ja R] {{fi}}
== Käldeeh ==
{{Käldeeh}}
[[Luokka:Luánduliih lovoh|*]]
25ls9g1bds5fjxd14osjmc6hy6k9cwd
161514
161513
2026-11-04T13:35:31Z
Yupik
23
/* Lohojuávkku */
161514
wikitext
text/x-wiki
[[Tiätuvuárkká:Three apples.svg|thumb|Luándulijd lovoid puáhtá kevttiđ lohomere muštâlmân, ovdâmerkkân ''ohtâ'' oomeen, ''kyehti'' oomeen, ''kulmâ'' oomeen.]]
'''Luánduliih lovoh''' (<math>\mathbb{N}</math>) láá [[Olesloho|positivliih oleslovoh]], moh kiävttojeh rekinistmân [[0 (loho)|nolláást]] teikkâ [[1 (loho)|oovtâst]] pajaskulij. Toh muštâleh ei. ''lohomeerij'' ("Kieđâst láá ''nelji'' suormâ já ''ohtâ'' pelgi.") teikâ ''saje'' ("Lávlumkišto finalist sun poođij ''kuálmádin''.).
== Lohojuávkku ==
Luándulij lovoi juávku symbolin kiävttoo <math>\mathbb{N}</math>.<ref name="hoksasin">{{Kirjekäldee | Nommâ = Hoksasin! Perusopetuksen matematiikan keskeiset sisällöt | Almostittee = Valteri-koulu | Ihe = 2025 | Tahhee = Minkkinen, Mika | Loho = 1 Matematiikan käsitteitä | Sijđo = 6 | Čielgiittâs = (Pentti K. Laaksosen alkuperäisteoksen ''Matikka kymppi'' uudistettu laitos) | ISBN = 978-952-7166-94-9 | www = https://www.valteri.fi/wp-content/uploads/2025/08/Hoksasin-Perusopetuksen-matematiikan-keskeiset-sisallot-%C2%A9-Valteri.pdf | Tiätuvuárkkáhäämi = PDF | Čujottum = 2026-11-04 | Kielâ = {{fi}}}}</ref> Motomijn käldein luándulij lovoi lohojuávkku álgá nolláást <math>\mathbb{N} = \{0, 1, 2, \dots\}</math><ref name="kisallioppiminen-11-18">{{Nettikäldee|čujottâs=https://kisallioppiminen.fi/kurssit/may1/luvutLaskutoimitukset/|nommâ=MAY1 - Luvut ja laskutoimitukset > Luvut ja laskutoimitukset > Luonnolliset luvut ja kokonaisluvut (1.1 - 1.8)|almostittem=Kisällioppiminen.fi|čujottum=2026-11-04|kielâ={{fi}}}}</ref> já motomijn oovtâst <math>\mathbb{N} = \{1, 2, 3, \dots\}</math><ref name="hoksasin"/>.
<!--== Kevttim ==
Ko luánduleh lovoh kiävttojeh rekinistmân teikkâ lohomeerij muštâlmân, talle
-->
== Fáádást eres soojijn ==
{{Commonscat-raddalâs}}
* Opetus.tv: [https://www.youtube.com/watch?v=xkN1EvSPH04 Lukujoukot: N, Z, Q, R\Q ja R] {{fi}}
== Käldeeh ==
{{Käldeeh}}
[[Luokka:Luánduliih lovoh|*]]
gu1nuatpdox93726ywdicn4s29r8b18
161515
161514
2026-11-04T13:37:54Z
Yupik
23
161515
wikitext
text/x-wiki
[[Tiätuvuárkká:Three apples.svg|thumb|Luándulijd lovoid puáhtá kevttiđ lohomere muštâlmân, ovdâmerkkân ''ohtâ'' oomeen, ''kyehti'' oomeen, ''kulmâ'' oomeen.]]
'''Luánduliih lovoh''' (<math>\mathbb{N}</math>) láá epinegatiivliih oleslovoh teikâ [[Olesloho|positivliih oleslovoh]], moh kiävttojeh rekinistmân [[0 (loho)|nolláást]] teikâ [[1 (loho)|oovtâst]] pajaskulij.<ref name="wolfram-natural-numbers">{{Nettikäldee|čujottâs=https://mathworld.wolfram.com/NaturalNumber.html|nommâ=Natural Number|almostittem=Wolfram MathWorld|čujottum=2026-11-04|kielâ={{en}}}}</ref> Toh muštâleh ei. ''lohomeerij'' ("Kieđâst láá ''nelji'' suormâ já ''ohtâ'' pelgi.") teikâ ''saje'' ("Lávlumkišto finalist sun poođij ''kuálmádin''.).
== Lohojuávkku ==
Luándulij lovoi juávku symbolin kiävttoo <math>\mathbb{N}</math>.<ref name="hoksasin">{{Kirjekäldee | Nommâ = Hoksasin! Perusopetuksen matematiikan keskeiset sisällöt | Almostittee = Valteri-koulu | Ihe = 2025 | Tahhee = Minkkinen, Mika | Loho = 1 Matematiikan käsitteitä | Sijđo = 6 | Čielgiittâs = (Pentti K. Laaksosen alkuperäisteoksen ''Matikka kymppi'' uudistettu laitos) | ISBN = 978-952-7166-94-9 | www = https://www.valteri.fi/wp-content/uploads/2025/08/Hoksasin-Perusopetuksen-matematiikan-keskeiset-sisallot-%C2%A9-Valteri.pdf | Tiätuvuárkkáhäämi = PDF | Čujottum = 2026-11-04 | Kielâ = {{fi}}}}</ref> Motomijn käldein luándulij lovoi lohojuávkku álgá nolláást <math>\mathbb{N} = \{0, 1, 2, \dots\}</math><ref name="kisallioppiminen-11-18">{{Nettikäldee|čujottâs=https://kisallioppiminen.fi/kurssit/may1/luvutLaskutoimitukset/|nommâ=MAY1 - Luvut ja laskutoimitukset > Luvut ja laskutoimitukset > Luonnolliset luvut ja kokonaisluvut (1.1 - 1.8)|almostittem=Kisällioppiminen.fi|čujottum=2026-11-04|kielâ={{fi}}}}</ref> já motomijn oovtâst <math>\mathbb{N} = \{1, 2, 3, \dots\}</math><ref name="hoksasin"/>.
<!--== Kevttim ==
Ko luánduleh lovoh kiävttojeh rekinistmân teikkâ lohomeerij muštâlmân, talle
-->
== Fáádást eres soojijn ==
{{Commonscat-raddalâs}}
* Opetus.tv: [https://www.youtube.com/watch?v=xkN1EvSPH04 Lukujoukot: N, Z, Q, R\Q ja R] {{fi}}
== Käldeeh ==
{{Käldeeh}}
[[Luokka:Luánduliih lovoh|*]]
s6416s7x8zggxfp4mxt6t9d7a2thhds
161516
161515
2026-11-04T13:39:14Z
Yupik
23
+tahheee
161516
wikitext
text/x-wiki
[[Tiätuvuárkká:Three apples.svg|thumb|Luándulijd lovoid puáhtá kevttiđ lohomere muštâlmân, ovdâmerkkân ''ohtâ'' oomeen, ''kyehti'' oomeen, ''kulmâ'' oomeen.]]
'''Luánduliih lovoh''' (<math>\mathbb{N}</math>) láá epinegatiivliih oleslovoh teikâ [[Olesloho|positivliih oleslovoh]], moh kiävttojeh rekinistmân [[0 (loho)|nolláást]] teikâ [[1 (loho)|oovtâst]] pajaskulij.<ref name="wolfram-natural-numbers">{{Nettikäldee|čujottâs=https://mathworld.wolfram.com/NaturalNumber.html|nommâ=Natural Number|tahhee=Weisstein, Eric W.|almostittem=Wolfram MathWorld|čujottum=2026-11-04|kielâ={{en}}}}</ref> Toh muštâleh ei. ''lohomeerij'' ("Kieđâst láá ''nelji'' suormâ já ''ohtâ'' pelgi.") teikâ ''saje'' ("Lávlumkišto finalist sun poođij ''kuálmádin''.).
== Lohojuávkku ==
Luándulij lovoi juávku symbolin kiävttoo <math>\mathbb{N}</math>.<ref name="hoksasin">{{Kirjekäldee | Nommâ = Hoksasin! Perusopetuksen matematiikan keskeiset sisällöt | Almostittee = Valteri-koulu | Ihe = 2025 | Tahhee = Minkkinen, Mika | Loho = 1 Matematiikan käsitteitä | Sijđo = 6 | Čielgiittâs = (Pentti K. Laaksosen alkuperäisteoksen ''Matikka kymppi'' uudistettu laitos) | ISBN = 978-952-7166-94-9 | www = https://www.valteri.fi/wp-content/uploads/2025/08/Hoksasin-Perusopetuksen-matematiikan-keskeiset-sisallot-%C2%A9-Valteri.pdf | Tiätuvuárkkáhäämi = PDF | Čujottum = 2026-11-04 | Kielâ = {{fi}}}}</ref> Motomijn käldein luándulij lovoi lohojuávkku álgá nolláást <math>\mathbb{N} = \{0, 1, 2, \dots\}</math><ref name="kisallioppiminen-11-18">{{Nettikäldee|čujottâs=https://kisallioppiminen.fi/kurssit/may1/luvutLaskutoimitukset/|nommâ=MAY1 - Luvut ja laskutoimitukset > Luvut ja laskutoimitukset > Luonnolliset luvut ja kokonaisluvut (1.1 - 1.8)|almostittem=Kisällioppiminen.fi|čujottum=2026-11-04|kielâ={{fi}}}}</ref> já motomijn oovtâst <math>\mathbb{N} = \{1, 2, 3, \dots\}</math><ref name="hoksasin"/>.
<!--== Kevttim ==
Ko luánduleh lovoh kiävttojeh rekinistmân teikkâ lohomeerij muštâlmân, talle
-->
== Fáádást eres soojijn ==
{{Commonscat-raddalâs}}
* Opetus.tv: [https://www.youtube.com/watch?v=xkN1EvSPH04 Lukujoukot: N, Z, Q, R\Q ja R] {{fi}}
== Käldeeh ==
{{Käldeeh}}
[[Luokka:Luánduliih lovoh|*]]
fp7ft4nng0755uqfv1rw1otytni2dhb
Luánduliih lovoh
0
31284
161507
2026-11-04T12:47:48Z
Yupik
23
#REDIRECT[[Luándulâš loho]]
161507
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT[[Luándulâš loho]]
3t6v2vlcletxbb4ijdkgyi9e8dzjke3
Reaallovoh
0
31285
161508
2026-11-04T12:48:09Z
Yupik
23
#REDIRECT[[Reaalloho]]
161508
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT[[Reaalloho]]
n229yqlucwebd60nbeb7ou8xd4mx6om
Luokka:Komovuotâteleskoppeh
14
31286
161544
2026-11-05T10:56:01Z
Yupik
23
Uđđâ sijđo: {{Commonscat}} [[Luokka:Komovuotâtutkâmuš]] [[Luokka:Observatorioh]] [[Luokka:Teleskoppeh|Komovuotâ]]
161544
wikitext
text/x-wiki
{{Commonscat}}
[[Luokka:Komovuotâtutkâmuš]]
[[Luokka:Observatorioh]]
[[Luokka:Teleskoppeh|Komovuotâ]]
imj3dy3xyk88fetotfoyh89hcpppm6p
Luokka:Observatorioh
14
31287
161545
2026-11-05T10:57:17Z
Yupik
23
Uđđâ sijđo: {{Commonscat}} [[Luokka:Huksiittâsah já rakânâsah tiijpâ mield]] [[Luokka:Täsnitieđâ]]
161545
wikitext
text/x-wiki
{{Commonscat}}
[[Luokka:Huksiittâsah já rakânâsah tiijpâ mield]]
[[Luokka:Täsnitieđâ]]
j9apxf7j6pvsw5z3uwmiahvu2na5v13
Luokka:Teleskoppeh
14
31288
161546
2026-11-05T10:59:46Z
Yupik
23
Uđđâ sijđo: {{Commonscat}} [[Luokka:Optisiih rustigeh]] [[Luokka:Täsnitieđâ]]
161546
wikitext
text/x-wiki
{{Commonscat}}
[[Luokka:Optisiih rustigeh]]
[[Luokka:Täsnitieđâ]]
jo12x3haa673pu2rkwiopmw9w1yssxw
Luokka:Optisiih rustigeh
14
31289
161547
2026-11-05T11:01:43Z
Yupik
23
Uđđâ sijđo: {{Commonscat}} [[Luokka:Optiik]]
161547
wikitext
text/x-wiki
{{Commonscat}}
[[Luokka:Optiik]]
ehdog3lh2q8vr3wti1227j821lja8kd
161548
161547
2026-11-05T11:01:52Z
Yupik
23
uđđâ šlajâttâllâm [[Luokka:Optiik]]: "* rustigeh" via [[c:COM:HOTCAT|HotCat]]
161548
wikitext
text/x-wiki
{{Commonscat}}
[[Luokka:Optiik|* rustigeh]]
i24g3pkjznlc2hvj7oxpiaiiy3tqjyf