Wikipedia
smnwiki
https://smn.wikipedia.org/wiki/Ovd%C3%A2sij%C4%91o
MediaWiki 1.48.0-wmf.3
first-letter
Media
Tooimah
Savâstâllâm
Kevttee
Savâstâllâm kevttest
Wikipedia
Savâstâllâm Wikipedia
Tiätuvuárkká
Savâstâllâm tiätuvuárhást
Systeemviestâ
Savâstâllâm systeemviestâst
Myenster
Savâstâllâm myensterist
Raavâ
Savâstâllâm ravvust
Luokka
Savâstâllâm luokkaast
TimedText
TimedText talk
Mooduul
Savâstâllâm modulist
Event
Event talk
Erkki Itkonen
0
487
161582
145543
2026-11-06T17:27:12Z
Yupik
23
161582
wikitext
text/x-wiki
[[Tiätuvuárkká:Erkki itkonen 1981.jpg|thumb|Erkki itkonen ive [[1981]]]]
'''Erkki Esaias Itkonen''' ({{Šoddâm- já jäämmimäigi|26|4|1913|[[Aanaar]]|[[Suomâ]]|28|5|1992|[[Helsig]]|Suomâ}}) lâi syemmilâš kielâtotkee. Totken sun lâi ubâ [[1900-loho|1900-lovo]] merhâšitteemus fennougrist.
==Der ostlappische Vokalismus vom qualitativen Standpunkt aus mit besonderer Berücksichtigung des Inari- und Skoltlappischen==
Taat tutkâmuš čielgee motomijd vookaalaašijd já addel diakronisii uáinu toos, maht vokaleh nubástuveh nubbijd vokaláid. Taan tutkâmušâst Itkonen viärdádâlâi [[anarâškielâ]] [[nuorttâlâškielâ]]n. Kielâi viärdádâllâm lii ain ávhálâš, tondiet ton áánsust lii älkkeb kavnâđ kielâhistorjálijd käldeid já madduid. Sun valjij eidu anarâškielâ já nuorttâlâškielâ, tastko toh láá kuábbááh-uv nuorttâsämikielah. Uáli stuorrâ uási tain puáris tutkâmušâin láá eidu tagareh tutkâmušah, moh viärdádâleh sämikielâid.
== Kirjáliih pargoh já tutkâmušah<ref>Korhonen, Mikko 1989: Fenno-Ugric language research in Finland.</ref> ==
* ''[http://fennougrica.kansalliskirjasto.fi/handle/10024/89915 Der Ostlappische Vokalismus vom qualitativen Standpunkt aus mit besonderer Berücksichtigung des Inari- und Skoltlappischen]'' ([[1939]])
* ''[http://fennougrica.kansalliskirjasto.fi/handle/10024/89925 Struktur und Entwicklung der ostlappischen Quantitätssysteme]'' ([[1946]])
* ''Lappische chrestomathie'' ([[1960]])
* ''Suomalais-ugrilaisen kielen- ja historiantutkimuksen alalta'' ([[1961]])
* ''Kieli ja sen tutkimus'' ([[1968]])
* ''Suomen kielen etymologinen sanakirja'' II-III (Erkki Itkonen, [[Yrjö Henrik Toivonen]] já [[Aulis Joki]])
* [[Inarilappisches Wörterbuch]] I-IV ([[1986]]–[[1991]]) (Erkki Itkonen já [[Lea Laitinen]])
== Fáádást eres soojijn ==
{{Commonscat-raddalâs}}
== Käldeeh ==
{{Käldeeh}}
{{DEFAULTSORT:Itkonen, Erkki}}
[[Luokka:Anarâškielâ totkeeh]]
[[Luokka:Fennougristeh]]
[[Luokka:Ive 1913 šoddâmeh]]
[[Luokka:Ive 1992 jämimeh]]
[[Luokka:Nuorttâlâškielâ totkeeh]]
[[Luokka:Syemmiliih kielâtotkeeh]]
nvs8s2dh50n18yqw9gl0mnfbjoyhk7h
Frank Capra
0
527
161592
159498
2026-11-06T17:48:25Z
Yupik
23
161592
wikitext
text/x-wiki
[[Tiätuvuárkká:Frank Capra.jpg|thumb|Frank Capra 1930-lovvoost]]
'''Francesco Rosario ”Frank” Capra''' ({{Šoddâm- já jäämmimäigi|18|5|1897|[[Bisacquino]]|[[Sisilia]], [[Italia]]|3|9|1991|[[La Quinta]]|[[Kalifornia]], [[Ovtâstum staatah]]}}) lâi italialâš-ovtâstumstaatâlâš stivrejeijee, čällee já pyevtitteijee.
== Eellim ==
Frank Capra šoodâi vyesimáánust 1897 [[Bisacquino]]st, [[Sisilia]]st, [[Italia]]st. Sun lâi ohtâ [[katolilâšvuotâ|katolilâš]] perruu čiččâm päärnist.<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=http://www.catholiceducation.org/articles/arts/al0154.html|nommâ=The Catholic Vision of Frank Capra|tahhee=De Las Carreras, Maria Elena|almostittem=web.archive.org|äigimuddo=2011-12-25|almostittee=Catholic Education Resource Center|čujottum=2024-12-01|ietf-kielâkoodi=en|arkkâdâh=https://web.archive.org/web/20111225094148/http://www.catholiceducation.org/articles/arts/al0154.html|vyerkkejum=2011-12-25}}</ref> Ive 1903 Capra peerâ vuolgij [[Ovtâstum staatah|Ovtâstum staatáid]] tamppáin já läddejii [[New York]]ân. Tobbeen mätki jotkui junáin [[Kalifornia]]n, kost Capra stuorrâviljâ jo aasâi.
Kaliforniast Capra algâttij škoovlâ čohčuv 1903 já jođeškuođij [[Los Angeles]]' Manual Arts High School ive 1909. Capra peerâ irâttij finniđ suu joskâđ škoovlâ já sirduđ pargoelimân, mutâ Capra ij halijdâm, tastko škovlim lâi tehálâš uási [[ovtâstumstaatâlâš niävdus]].<ref> {{Nettikäldee|čujottâs=https://www.imdb.com/name/nm0001008/bio/?ref_=nm_ov_bio_sm|nommâ=Frank Capra - Biography|almostittem=IMDb|čujottum=2024-12-01|ietf-kielâkoodi=en-US}}</ref> Ko sun valmâštui Manual Arts High Schoolist, sun joođhij California Institute of Technologyn luuhâđ kemiatekniik, já valmâštui tobbeen ive 1918. Sun máttááttij [[Vuossâmuš maailmsuáti|vuosmuu maailmsuáđi]] majemuu ive matematiik [[Ovtâstum staatah|Ovtâstum staatâi]] [[suátiviehâ|suátivievâst]].<ref> {{Nettikäldee|čujottâs=https://www.britannica.com/biography/Frank-Capra|nommâ=Frank Capra|almostittem=www.britannica.com|äigimuddo=2024-11-22|čujottum=2024-12-01|ietf-kielâkoodi=en}}</ref>
== Karrieer ==
[[Tiätuvuárkká:Frank Capra.JPG|thumb|left|Frank Capra čuoppâmin suátivievâ elleekove nube maailmsuáđi ääigi.]]
Veikkâ Caprast ij lamaš ollágin hárjánem elleekovesuárgán, sun finnij [[San Fransisco|sanfransiscolâš]] teatter čaittâleijee pálkkááttiđ suu stivriđ uánihisfiilmâ ive 1922. Tast maŋa Capra vaaldij pargo San Fransisco elleekovestudiost já máttááškuođij elleekoverähtim porgâmáin vistig čyeppen, kamera-assistentin, čällen já išestivrejeijen. Capra tuuđâi komediačällee paargon já forgâ sun šoodâi-uv komedian spesiaališuvvee stivrejeijen. Ko sun lâi porgâm Mack Sennettáin, te Capra sirdui Columbia Picturesân, kost sust tuođâi šoodâi elleekoverähtee, kii maatij rähtiđ taggaar draama já komedia, moid táváliih keččeeh puovtij tuođâi lijkkuđ. Sust šoodâi täsni uccâ studio stivrejeijei kooskâst. Keččei mielâst suu elleekoveh lijjii teháliih, já toh lijjii šievmielâ fiilmah, maid tuođâi tarbâšij [[1930-lovo lama|Stuorrâ lama]] viärráámui peeivij ääigi. Capra šoodâi-uv ohtân 1930-lovo pivnohumosijn elleekoverähtein.<ref> {{Nettikäldee|čujottâs=https://www.rottentomatoes.com/celebrity/frank_capra|nommâ=Frank Capra|almostittem=www.rottentomatoes.com|čujottum=2024-12-01|ietf-kielâkoodi=en}}</ref>
Capra finnij kyehti pyeremuu elleekove Oscar já kulmâ pyeremuu stivrejeijee Oscar elleekuuvijn ''[[It Happened One Night]]'' (1934), ''[[Mr. Deeds Goes to Town]]'' (1936) já ''[[You Can't Take It With You]]'' (1938).<ref> {{Nettikäldee|čujottâs=https://www.wesleyan.edu/cinema/collections/capra.html|nommâ=The Frank Capra Collection|almostittem=www.wesleyan.edu|čujottum=2024-12-01|ietf-kielâkoodi=en}}</ref> Sun lii stivrim meid ''[[It's a Wonderful Life]]'', mii almostui ive 1946, mutâ mast šoodâi klassikko eskin ive 1973, ko tahheevuoigâdvuođah Ovtâstum staatâin nuhhii já kanavah čäitiškuottii tom jyehi juovlâi ääigi.<ref> {{Nettikäldee|čujottâs=https://yle.fi/aihe/artikkeli/2014/12/17/ihmeellinen-elama|nommâ=Ihmeellinen on elämä|almostittem=yle.fi|äigimuddo=2014-12-17|čujottum=2024-12-01|ietf-kielâkoodi=fi-FI}}</ref><ref> {{Nettikäldee|čujottâs=https://www.paivanlehti.fi/taas-kaivetaan-nenaliinat-esiin-ihmeellinen-on-elama-on-joulupaivan-klassikko/|nommâ=Taas kaivetaan nenäliinat esiin – ”Ihmeellinen on elämä” on joulupäivän klassikko|almostittem=www.paivanlehti.fi|čujottum=2024-12-01|ietf-kielâkoodi=fi}}</ref>
Fiktiivlij elleekuuvij lasseen sun lii stivrim [[Nubbe maailmsuáti|nube maailmsuáđi]] ääigi dokumentijd, maid Ovtâstum staatâi haldâttâs tiilái sust já moi ulmen lâi lasettiđ ovtâstumstaatâlij torjuu suátitoimáid. Sun raahtij ovdâmerkkân ohtsis čiččâm uássid ''Why We Fight'' dokumentrááiđu. Tain dokumentijn tuše kyehti, pyeremuu dokument Oscar vyeittee ''[[Prelude to War]]'' (1942) sehe ''[[Battle of Russia]]'' (1943; stivrim oovtâst [[Anatole Litvak]]áin), puovtij keččâđ elleekoveteatterijn suáđi ääigi.<ref> {{Nettikäldee|čujottâs=https://www.britannica.com/biography/Frank-Capra/The-1940s|nommâ=Frank Capra – The 1940s|almostittem=www.britannica.com|äigimuddo=2024-11-22|čujottum=2024-12-01|ietf-kielâkoodi=en}}</ref>
{{Clear}}
== Filmografia ==
{{Kovemontaaš
| photo1a = It-happened-one-night-poster.jpg
| photo1b = Mr. Smith Goes to Washington (1939 poster).jpg
| photo2a = Poster - Meet John Doe 01.jpg
| photo2b = It's a Wonderful Life (1946 poster).jpeg
| size = 250
| position = right
| spacing = 2
| color = #FFFFFF
| border = 1
| color_border = gray
| text = ''[[It Happened One Night]]'', ''[[Mr. Smith Goes to Washington]]'', ''[[Meet John Doe]]'' já ''[[It's a Wonderful Life]]'' postereh.
| text_background =
| foot_montage =
}}
[[Tiätuvuárkká:Capra-signed 1930s.jpg|thumb|Frank Capra 1930-lovvoost]]
=== Elleekoveh ===
{{Palsta álgá}}
* ''[[The Strong Man]]'' <small>(1926)</small>
* ''[[For the Love of Mike]]'' <small>(1927)</small>
* ''[[Long Pants]]'' <small>(1927)</small>
* ''[[The Power of the Press]]'' <small>(1928)</small>
* ''[[Say It with Sables]]'' <small>(1928)</small>
* ''[[So This Is Love]]'' <small>(1928)</small>
* ''[[Submarine]]'' <small>(1928)</small>
* ''[[The Power of the Press]]'' <small>(1928)</small>
* ''[[That Certain Thing]]'' <small>(1928)</small>
* ''[[The Matinee Idol]]'' <small>(1928)</small>
* ''[[Flight]]'' <small>(1929)</small>
* ''[[The Donovan Affair]]'' <small>(1929)</small>
* ''[[The Younger Generation]]'' <small>(1929)</small>
* ''[[Rain or Shine]]'' <small>(1930)</small>
* ''[[Ladies of Leisure]]'' <small>(1930)</small>
* ''[[Dirigible]]'' <small>(1931)</small>
* ''[[The Miracle Woman]]'' <small>(1931)</small>
* ''[[Platinum Blonde]]'' <small>(1931)</small>
* ''[[Forbidden (elleekove)|Forbidden]]'' <small>(1932)</small>
{{Palsta lonottem}}
* ''[[American Madness]]'' <small>(1932)</small>
* ''[[The Bitter Tea of General Yen (ive 1933 elleekove)|The Bitter Tea of General Yen]]'' <small>(1932)</small>
* ''[[Lady for a Day]]'' <small>(1933)</small>
* ''[[It Happened One Night]]'' <small>(1934)</small>
* ''[[Broadway Bill]]'' <small>(1934)</small>
* ''[[Opera Hat]]'' <small>(1935)</small>
* ''[[Mr. Deeds Goes to Town]]'' <small>(1936)</small>
* ''[[Lost Horizon]]'' <small>(1937)</small>
* ''[[You Can't Take It with You]]'' <small>(1938)</small>
* ''[[Mr. Smith Goes to Washington]]'' <small>(1939)</small>
* ''[[Meet John Doe]]'' <small>(1941)</small>
* ''[[Arsenic and Old Lace]]'' <small>(1944)</small>
* ''[[It's a Wonderful Life]]'' <small>(1946)</small>
* ''[[State of the Union]]'' <small>(1948)</small>
* ''[[Riding High]]'' <small>(1950)</small>
* ''[[Here Comes the Groom]]'' <small>(1951)</small>
* ''[[A Hole in the Head]]'' <small>(1959)</small>
* ''[[Pocketful of Miracles]]'' <small>(1961)</small>
{{Palsta nohá}}
=== Dokumentelleekoveh ===
* ''[[Prelude to War]]'' <small>(1942)</small>
* ''[[The Battle of Russia]]'' <small>(1943)</small>
* ''[[The Nazis Strike]]'' <small>(1943)</small>
* ''[[The Battle of Britain]]'' <small>(1943)</small>
* ''[[Divide and Conquer]]'' <small>(1943)</small>
* ''[[Tunisian Victory]]'' <small>(1944)</small>
* ''[[The Battle of China]]'' <small>(1944)</small>
* ''[[War Comes to America]]'' <small>(1945)</small>
* ''[[Know Your Enemy - Japan]]'' <small>(1945)</small>
* ''[[Here Is Germany]]'' <small>(1945)</small>
== Palhâšumeh já iävtukkâsvuođah==
=== Oscar-palhâšumeh já -iävtukkâsvuođah ===
{| class="wikitable"
|-
! style="width:40px;"|Ive
! style="width:300px;"|Elleekove
! style="width:300px;"|Palhâšume
! style="width:300px;"|Vyeittee
|-
| rowspan=2|1933
| rowspan=2|''[[Lady for a Day]]''
| [[Pyeremuu elleekove Oscar -palhâšume|Pyeremus elleekove]]
| [[Winfield Sheehan]] – ''[[Cavalcade (1933 elleekove)|Cavalcade]]''
|-
| [[Pyeremuu stivrim Oscar -palhâšume|Pyeremus stivrim]]
| [[Frank Lloyd]] – ''[[Cavalcade (1933 elleekove)|Cavalcade]]''
|-
| rowspan=2|1934
| rowspan=2|''[[It Happened One Night]]''
| [[Pyeremuu elleekove Oscar -palhâšume|Pyeremus elleekove]]
| {{Tick}} [[Harry Cohn]]áin
|-
| [[Pyeremuu stivrim Oscar -palhâšume|Pyeremus stivrim]]
| {{Tick}}
|-
| rowspan=2|1936
| rowspan=2|''[[Mr. Deeds Goes to Town]]''
| [[Pyeremuu elleekove Oscar -palhâšume|Pyeremus elleekove]]
| [[Hunt Stromberg]] – ''[[The Great Ziegfeld]]''
|-
| [[Pyeremuu stivrim Oscar -palhâšume|Pyeremus stivrim]]
| {{Tick}}
|-
| 1937
| ''[[Lost Horizon (1937 elleekove)|Lost Horizon]]''
| [[Pyeremuu elleekove Oscar -palhâšume|Pyeremus elleekove]]
| [[Henry Blanke]] – ''[[The Life of Emile Zola]]''
|-
| rowspan=2|1938
| rowspan=2|''[[You Can't Take It with You (film)|You Can't Take It with You]]''
| [[Pyeremuu elleekove Oscar -palhâšume|Pyeremus elleekove]]
| {{Tick}}
|-
| [[Pyeremuu stivrim Oscar -palhâšume|Pyeremus stivrim]]
| {{Tick}}
|-
| rowspan=2|1939
| rowspan=2|''[[Mr. Smith Goes to Washington]]''
| [[Pyeremuu elleekove Oscar -palhâšume|Pyeremus elleekove]]
| [[David O. Selznick]] – ''[[Gone with the Wind (film)|Gone with the Wind]]''
|-
| [[Pyeremuu stivrim Oscar -palhâšume|Pyeremus stivrim]]
| [[Victor Fleming]] – ''[[Gone with the Wind (elleekove)|Gone with the Wind]]''
|-
| 1943
| ''[[Prelude to War]]''
| [[Pyeremuu dokumentelleekove Oscar -palhâšume|Pyeremus dokumentelleekove]]
| {{Tick}}
|-
| 1944
| ''[[The Battle of Russia]]''
| [[Pyeremuu dokumentelleekove Oscar -palhâšume|Pyeremus dokumentelleekove]]
| ''[[Desert Victory]]''
|-
| rowspan=2|1946
| rowspan=2|''[[It's a Wonderful Life]]''
| [[Pyeremuu elleekove Oscar -palhâšume|Pyeremus elleekove]]
| [[Samuel Goldwyn]] – ''[[The Best Years of Our Lives]]''
|-
| [[Pyeremuu stivrim Oscar -palhâšume|Pyeremus stivrim]]
| [[William Wyler]] – ''[[The Best Years of Our Lives]]''
|}
;American Film Institute
* [[AFI Life Achievement Award|Life Achievement Award]] (1982)
;Directors Guild of America
* Pyeremuu stivrim iävtukkâsvuotâ elleekooveest ''[[A Hole in the Head]]'' (1959)
* Life Achievement Award (1959)
* Pyeremuu stivrim iävtukkâsvuotâ elleekooveest ''[[Pocketful of Miracles]]'' (1961)
;Golden Globe -palhâšume
* [[Pyeremuu stivrim Golden Globe -palhâšume|Pyeremuu stivrim]] palhâšume elleekooveest ''[[It's a Wonderful Life]]'' (1946)
;Venecia filmâfestivaal
* Pyeremuu olgoeennâmlâš elleekove [[Coppa Mussolini]] iävtukkâsvuotâ elleekooveest ''[[It Happened One Night]]'' (1934)
* Pyeremuu olgoeennâmlâš elleekove Coppa Mussolini iävtukkâsvuotâ elleekooveest ''[[Mr. Deeds Goes to Town]]'' (1936)
* [[Kolleleijoon]] (1982)
== Fáádást eres soojijn ==
{{Commonscat-raddalâs}}
* {{IMDb nommâ|0001008}}
== Käldeeh ==
{{Käldeeh|sárgáttuvah}}
{{DEFAULTSORT:Capra, Frank}}
[[Luokka:Frank Capra|*]]
ij9gxetizofuaz1fif52uijz2kg4v1o
Paraguay
0
1337
161596
151768
2026-11-07T11:30:54Z
Yupik
23
161596
wikitext
text/x-wiki
{{Staatâ tiäđuh
| nommâ = Paraguay täsiväldi
| noomah_virgálijn_kielâin = República del Paraguay ''<small>([[espanjakielâ]]n)</small>''<br>Tetã Paraguái ''<small>([[guaraní]]kielân)</small>'
| lippu = Flag of Paraguay.svg
| vaakun = Coat of arms of Paraguay.svg
| nommâ-genetiivist = Paraguay
| sajadâh = PRY orthographic.svg
| sajadâh-čielgiittâs =
| staatâhäämi = täsiväldi
| staatâjođetteijee-tittel = [[Paraguay täsivääldi president|President]]
| tááláš-staatâjođetteijee = {{#statements:P35}}
| haldâttâhjođetteijee-tittel =
| tááláš-haldâttâhjođetteijee =
| uáivikaavpug = [[Asunción]]
| eres-kaavpugeh =
| vijđodâh = 406 750
| sisčääci_% = 2,3
| ässeeloho_ihe = 2020
| ässeeloho = 7 292 672
| ässeesaahâdvuotâ = 17,93
| aalmugstuárrum =
| aalmugstuárrum_ihe =
| virgáliih-kielah = [[espanjakielâ]], [[guaraní]]kielâ
| vaaluut = Paraguay guaraní
| vaaluut-tubdâldâh = PYG
| bap-ihe =
| bap =
| bap-per-ässee =
| hdi-ihe =
| hdi =
| eennâmtuálu =
| palvâlusah =
| ráhtálâšvuotâ =
| äigi = UTC-4
| kesiäigi = UTC-3
| jiečânâsvuotâ-kiäst = [[Espanja]]st
| jiečânâsvuotâ = 15. vyesimáánu 1811
| uánádâs = PY, PRY
| fiävruin = PY
| kirdemmašinijn = ZP
| jotolâh = uálgispiälásâš
| sundenummeer = +595
| internet TLD = .py
| motto = "Paz y justicia"
| aalmuglaavlâ = Himno Nacional Paraguayo
| aalmuglaavlâ_tiätuvuárkká = Paraguayan National Anthem.oga
| luuhâmmáttu =
| oovdiš-staatah =
}}
[[Tiätuvuárkká:Paraguay in its region.svg|thumb]]
'''Paraguay''' lii [[staatâ]] [[Maadâ-Amerik]]ist. Ton [[uáivikaavpug]] lii [[Asunción]].
<!--== Historjá ==
== Eennâmtieđâ ==
Paraguay vijđodâh lii Y km², mast Z km² lii čääci.<ref name="cia-paraguay">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/paraguay/|nommâ=Paraguay|almostittem=The World Factbook|čujottum=2025-10-10|kielâ={{en}}}}</ref> Vijđoduv mield Paraguay lii maailm Q. stuárráámus staatâ.
=== Sajadâh já rääjih ===
Paraguay lii staatâ R:st. Ton ránnjástaatah láá A, B, C já D. Paraguayst staatârääjih láá ohtsis S km. Kuhemus rääji lii rääji H[+sg.kom], mii lii U km. Uánihumos rääji vist lii V km rääji J[+sg.kom]. Paraguay rájášuvá G[+sg.ill]. Merâriddo lii ohtsis E km (F km suolluin).
=== Suolluuh ===
Paraguay stuárráámuuh suolluuh láá A ( km²), B ( km²), C ( km²) já D ( km²).
=== Jäävrih já juuvah ===
Paraguay kuhemuuh juuvah láá A ( km), B ( km), C ( km) já D ( km).
D lii Paraguay stuárráámus jävri vijđoduv/saijaavuođâ mield. Ton vijđodâh lii C km².
=== Geologia ===
=== Morfologia ===
[[Tiätuvuárkká:|thumb|left|R lii Paraguay alemus vääri.]]
Paraguay alemus saje lii R čokke ( m). Ton vyeligumos saje vist lii Q riddo ( m).
=== Šoŋŋâdâh ===
=== Biodiversiteet ===
== Haldâttâh já politiik ==
Paraguay staatâhäämi lii Z. Paraguay staatâhovdâ lii Q.
=== Kuávlulâš jyehim ===
=== Staatâhäämi ===
=== Vuáđulaahâ ===
=== President ===
=== Parlament ===
=== Tuámustoovlih ===
=== Aalmugijkoskâsâš koskâvuođah ===
=== Piäluštâsvyeimih ===
=== Sosiaaltorvo ===
=== Olmoošvuoigâdvuođah ===
== Ekonomia ==
=== Iäláttâsah ===
=== Energia ===
=== Ráhtulâšvuotâ ===
=== Tuuriism ===
== Jotolâh ==
=== Maađijjotolâh===
=== Ryevdirađejotolâh ===
=== Kirdemjotolâh ===
=== Čäcijotolâh ===
== Viehâdâh ==
=== Ässeeloho ===
=== Kielah ===
Paraguay virgálâš kielâ lii/virgáliih kielah láá Y (já Z).
=== Kaavpugeh ===
=== Oskoldâh ===
=== Tiervâsvuotâ ===
=== Škovlim ===
=== Tieđâ ===
== Kulttuur ==
=== Kirjálâšvuotâ ===
=== Kovetaaiđâ, design já arkkitehtuur ===
=== Muusik ===
=== Elleekoveh já TV ===
=== Media ===
=== Valastâllâm ===
=== Purrâmâš já juhâmâš ===
=== Almoliih rijjâpeeivih ===
=== Aalmuglâšsymboleh ===
-->
== Fáádást eres soojijn ==
{{Commonscat-raddalâs}}
== Käldeeh ==
{{Käldeeh|sárgáttuvah}}
{{Maadâ-Amerik staatah}}
[[Luokka:Paraguay|*]]
abqsvw912f29tdmi87olnoyd9gk9c2m
161597
161596
2026-11-07T11:39:38Z
Yupik
23
161597
wikitext
text/x-wiki
{{Staatâ tiäđuh
| nommâ = Paraguay täsiväldi
| noomah_virgálijn_kielâin = República del Paraguay ''<small>([[espanjakielâ]]n)</small>''<br>Tetã Paraguái ''<small>([[guaraní]]kielân)</small>'
| lippu = Flag of Paraguay.svg
| vaakun = Coat of arms of Paraguay.svg
| nommâ-genetiivist = Paraguay
| sajadâh = PRY orthographic.svg
| sajadâh-čielgiittâs =
| staatâhäämi = täsiväldi
| staatâjođetteijee-tittel = [[Paraguay täsivääldi president|President]]
| tááláš-staatâjođetteijee = {{#statements:P35}}
| haldâttâhjođetteijee-tittel =
| tááláš-haldâttâhjođetteijee =
| uáivikaavpug = [[Asunción]]
| eres-kaavpugeh =
| vijđodâh = 406 750
| sisčääci_% = 2,3
| ässeeloho_ihe = 2020
| ässeeloho = 7 292 672
| ässeesaahâdvuotâ = 17,93
| aalmugstuárrum =
| aalmugstuárrum_ihe =
| virgáliih-kielah = [[espanjakielâ]], [[guaraní]]kielâ
| vaaluut = Paraguay guaraní
| vaaluut-tubdâldâh = PYG
| bap-ihe =
| bap =
| bap-per-ässee =
| hdi-ihe =
| hdi =
| eennâmtuálu =
| palvâlusah =
| ráhtálâšvuotâ =
| äigi = UTC-4
| kesiäigi = UTC-3
| jiečânâsvuotâ-kiäst = [[Espanja]]st
| jiečânâsvuotâ = 15. vyesimáánu 1811
| uánádâs = PY, PRY
| fiävruin = PY
| kirdemmašinijn = ZP
| jotolâh = uálgispiälásâš
| sundenummeer = +595
| internet TLD = .py
| motto = "Paz y justicia"
| aalmuglaavlâ = Himno Nacional Paraguayo
| aalmuglaavlâ_tiätuvuárkká = Paraguayan National Anthem.oga
| luuhâmmáttu =
| oovdiš-staatah =
}}
[[Tiätuvuárkká:Paraguay in its region.svg|thumb]]
'''Paraguay''' lii [[staatâ]] [[Maadâ-Amerik]]ist. Ton [[uáivikaavpug]] lii [[Asunción]].
<!--== Historjá ==-->
== Eennâmtieđâ ==
Paraguay vijđodâh lii 406 752 km², mast 9 450 km² lii čääci.<ref name="cia-paraguay">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/paraguay/|nommâ=Paraguay|almostittem=The World Factbook| Arkkâdâh = https://web.archive.org/web/20260118194856/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/paraguay/ | Vyerkkejum = 2026-01-18 |čujottum=2026-11-07|kielâ={{en}}}}</ref> Vijđoduv mield Paraguay lii maailm 61. stuárráámus staatâ.<ref name="cia-paraguay"/>
=== Sajadâh já rääjih ===
Paraguay lii staatâ [[Maadâ-Amerik]]ist. Ton ránnjástaatah láá [[Bolivia]] taveviestârist, [[Brasilia]] nuorttân já [[Argentiina]] mäddin. Paraguayst staatârääjih láá ohtsis S km. Kuhemus rääji lii rääji [[Argentiina]]in, mii lii 2 531 km. Uánihumos rääji vist lii 753 km rääji [[Bolivia]]in. Paraguay lii [[siseennâmriijkâ]] ađai tast ij lah ollágin merâriddo.<ref name="cia-paraguay"/>
{| class="wikitable"
|-
! Ránnjástaatâ !! Rääji kukkodâh<ref name="cia-paraguay"/> !! Kárttá
|-
| [[Bolivia]] || 753 km || rowspan=3|[[Tiätuvuárkká:Paraguay in its region.svg|350px]]
|-
| [[Brasilia]] || 1 371 km
|-
| [[Argentiina]]|| 2 531 km
|}
<!--
=== Suolluuh ===
Paraguay stuárráámuuh suolluuh láá A ( km²), B ( km²), C ( km²) já D ( km²).
=== Jäävrih já juuvah ===
Paraguay kuhemuuh juuvah láá A ( km), B ( km), C ( km) já D ( km).
D lii Paraguay stuárráámus jävri vijđoduv/saijaavuođâ mield. Ton vijđodâh lii C km².
=== Geologia ===
=== Morfologia ===
[[Tiätuvuárkká:|thumb|left|R lii Paraguay alemus vääri.]]
Paraguay alemus saje lii R čokke ( m). Ton vyeligumos saje vist lii Q riddo ( m).
=== Šoŋŋâdâh ===
=== Biodiversiteet ===
== Haldâttâh já politiik ==
Paraguay staatâhäämi lii Z. Paraguay staatâhovdâ lii Q.
=== Kuávlulâš jyehim ===
=== Staatâhäämi ===
=== Vuáđulaahâ ===
=== President ===
=== Parlament ===
=== Tuámustoovlih ===
=== Aalmugijkoskâsâš koskâvuođah ===
=== Piäluštâsvyeimih ===
=== Sosiaaltorvo ===
=== Olmoošvuoigâdvuođah ===
== Ekonomia ==
=== Iäláttâsah ===
=== Energia ===
=== Ráhtulâšvuotâ ===
=== Tuuriism ===
== Jotolâh ==
=== Maađijjotolâh===
=== Ryevdirađejotolâh ===
=== Kirdemjotolâh ===
=== Čäcijotolâh ===
== Viehâdâh ==
=== Ässeeloho ===
=== Kielah ===
Paraguay virgálâš kielâ lii/virgáliih kielah láá Y (já Z).
=== Kaavpugeh ===
=== Oskoldâh ===
=== Tiervâsvuotâ ===
=== Škovlim ===
=== Tieđâ ===
== Kulttuur ==
=== Kirjálâšvuotâ ===
=== Kovetaaiđâ, design já arkkitehtuur ===
=== Muusik ===
=== Elleekoveh já TV ===
=== Media ===
=== Valastâllâm ===
=== Purrâmâš já juhâmâš ===
=== Almoliih rijjâpeeivih ===
=== Aalmuglâšsymboleh ===
-->
== Fáádást eres soojijn ==
{{Commonscat-raddalâs}}
== Käldeeh ==
{{Käldeeh|sárgáttuvah}}
{{Maadâ-Amerik staatah}}
[[Luokka:Paraguay|*]]
rca5ifuhhncem3606uf0x28ijlrfvee
161598
161597
2026-11-07T11:40:07Z
Yupik
23
161598
wikitext
text/x-wiki
{{Staatâ tiäđuh
| nommâ = Paraguay täsiväldi
| noomah_virgálijn_kielâin = República del Paraguay ''<small>([[espanjakielâ]]n)</small>''<br>Tetã Paraguái ''<small>([[guaraní]]kielân)</small>'
| lippu = Flag of Paraguay.svg
| vaakun = Coat of arms of Paraguay.svg
| nommâ-genetiivist = Paraguay
| sajadâh = PRY orthographic.svg
| sajadâh-čielgiittâs =
| staatâhäämi = täsiväldi
| staatâjođetteijee-tittel = [[Paraguay täsivääldi president|President]]
| tááláš-staatâjođetteijee = {{#statements:P35}}
| haldâttâhjođetteijee-tittel =
| tááláš-haldâttâhjođetteijee =
| uáivikaavpug = [[Asunción]]
| eres-kaavpugeh =
| vijđodâh = 406 750
| sisčääci_% = 2,3
| ässeeloho_ihe = 2020
| ässeeloho = 7 292 672
| ässeesaahâdvuotâ = 17,93
| aalmugstuárrum =
| aalmugstuárrum_ihe =
| virgáliih-kielah = [[espanjakielâ]], [[guaraní]]kielâ
| vaaluut = Paraguay guaraní
| vaaluut-tubdâldâh = PYG
| bap-ihe =
| bap =
| bap-per-ässee =
| hdi-ihe =
| hdi =
| eennâmtuálu =
| palvâlusah =
| ráhtálâšvuotâ =
| äigi = UTC-4
| kesiäigi = UTC-3
| jiečânâsvuotâ-kiäst = [[Espanja]]st
| jiečânâsvuotâ = 15. vyesimáánu 1811
| uánádâs = PY, PRY
| fiävruin = PY
| kirdemmašinijn = ZP
| jotolâh = uálgispiälásâš
| sundenummeer = +595
| internet TLD = .py
| motto = "Paz y justicia"
| aalmuglaavlâ = Himno Nacional Paraguayo
| aalmuglaavlâ_tiätuvuárkká = Paraguayan National Anthem.oga
| luuhâmmáttu =
| oovdiš-staatah =
}}
'''Paraguay''' lii [[staatâ]] [[Maadâ-Amerik]]ist. Ton [[uáivikaavpug]] lii [[Asunción]].
<!--== Historjá ==-->
== Eennâmtieđâ ==
Paraguay vijđodâh lii 406 752 km², mast 9 450 km² lii čääci.<ref name="cia-paraguay">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/paraguay/|nommâ=Paraguay|almostittem=The World Factbook| Arkkâdâh = https://web.archive.org/web/20260118194856/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/paraguay/ | Vyerkkejum = 2026-01-18 |čujottum=2026-11-07|kielâ={{en}}}}</ref> Vijđoduv mield Paraguay lii maailm 61. stuárráámus staatâ.<ref name="cia-paraguay"/>
=== Sajadâh já rääjih ===
Paraguay lii staatâ [[Maadâ-Amerik]]ist. Ton ránnjástaatah láá [[Bolivia]] taveviestârist, [[Brasilia]] nuorttân já [[Argentiina]] mäddin. Paraguayst staatârääjih láá ohtsis S km. Kuhemus rääji lii rääji [[Argentiina]]in, mii lii 2 531 km. Uánihumos rääji vist lii 753 km rääji [[Bolivia]]in. Paraguay lii [[siseennâmriijkâ]] ađai tast ij lah ollágin merâriddo.<ref name="cia-paraguay"/>
{| class="wikitable"
|-
! Ránnjástaatâ !! Rääji kukkodâh<ref name="cia-paraguay"/> !! Kárttá
|-
| [[Bolivia]] || 753 km || rowspan=3|[[Tiätuvuárkká:Paraguay in its region.svg|350px]]
|-
| [[Brasilia]] || 1 371 km
|-
| [[Argentiina]]|| 2 531 km
|}
<!--
=== Suolluuh ===
Paraguay stuárráámuuh suolluuh láá A ( km²), B ( km²), C ( km²) já D ( km²).
=== Jäävrih já juuvah ===
Paraguay kuhemuuh juuvah láá A ( km), B ( km), C ( km) já D ( km).
D lii Paraguay stuárráámus jävri vijđoduv/saijaavuođâ mield. Ton vijđodâh lii C km².
=== Geologia ===
=== Morfologia ===
[[Tiätuvuárkká:|thumb|left|R lii Paraguay alemus vääri.]]
Paraguay alemus saje lii R čokke ( m). Ton vyeligumos saje vist lii Q riddo ( m).
=== Šoŋŋâdâh ===
=== Biodiversiteet ===
== Haldâttâh já politiik ==
Paraguay staatâhäämi lii Z. Paraguay staatâhovdâ lii Q.
=== Kuávlulâš jyehim ===
=== Staatâhäämi ===
=== Vuáđulaahâ ===
=== President ===
=== Parlament ===
=== Tuámustoovlih ===
=== Aalmugijkoskâsâš koskâvuođah ===
=== Piäluštâsvyeimih ===
=== Sosiaaltorvo ===
=== Olmoošvuoigâdvuođah ===
== Ekonomia ==
=== Iäláttâsah ===
=== Energia ===
=== Ráhtulâšvuotâ ===
=== Tuuriism ===
== Jotolâh ==
=== Maađijjotolâh===
=== Ryevdirađejotolâh ===
=== Kirdemjotolâh ===
=== Čäcijotolâh ===
== Viehâdâh ==
=== Ässeeloho ===
=== Kielah ===
Paraguay virgálâš kielâ lii/virgáliih kielah láá Y (já Z).
=== Kaavpugeh ===
=== Oskoldâh ===
=== Tiervâsvuotâ ===
=== Škovlim ===
=== Tieđâ ===
== Kulttuur ==
=== Kirjálâšvuotâ ===
=== Kovetaaiđâ, design já arkkitehtuur ===
=== Muusik ===
=== Elleekoveh já TV ===
=== Media ===
=== Valastâllâm ===
=== Purrâmâš já juhâmâš ===
=== Almoliih rijjâpeeivih ===
=== Aalmuglâšsymboleh ===
-->
== Fáádást eres soojijn ==
{{Commonscat-raddalâs}}
== Käldeeh ==
{{Käldeeh|sárgáttuvah}}
{{Maadâ-Amerik staatah}}
[[Luokka:Paraguay|*]]
r9lzmbl26vsvdtyjx36hon42wrai7mh
161599
161598
2026-11-07T11:40:43Z
Yupik
23
+ jiečânâs
161599
wikitext
text/x-wiki
{{Staatâ tiäđuh
| nommâ = Paraguay täsiväldi
| noomah_virgálijn_kielâin = República del Paraguay ''<small>([[espanjakielâ]]n)</small>''<br>Tetã Paraguái ''<small>([[guaraní]]kielân)</small>'
| lippu = Flag of Paraguay.svg
| vaakun = Coat of arms of Paraguay.svg
| nommâ-genetiivist = Paraguay
| sajadâh = PRY orthographic.svg
| sajadâh-čielgiittâs =
| staatâhäämi = täsiväldi
| staatâjođetteijee-tittel = [[Paraguay täsivääldi president|President]]
| tááláš-staatâjođetteijee = {{#statements:P35}}
| haldâttâhjođetteijee-tittel =
| tááláš-haldâttâhjođetteijee =
| uáivikaavpug = [[Asunción]]
| eres-kaavpugeh =
| vijđodâh = 406 750
| sisčääci_% = 2,3
| ässeeloho_ihe = 2020
| ässeeloho = 7 292 672
| ässeesaahâdvuotâ = 17,93
| aalmugstuárrum =
| aalmugstuárrum_ihe =
| virgáliih-kielah = [[espanjakielâ]], [[guaraní]]kielâ
| vaaluut = Paraguay guaraní
| vaaluut-tubdâldâh = PYG
| bap-ihe =
| bap =
| bap-per-ässee =
| hdi-ihe =
| hdi =
| eennâmtuálu =
| palvâlusah =
| ráhtálâšvuotâ =
| äigi = UTC-4
| kesiäigi = UTC-3
| jiečânâsvuotâ-kiäst = [[Espanja]]st
| jiečânâsvuotâ = 15. vyesimáánu 1811
| uánádâs = PY, PRY
| fiävruin = PY
| kirdemmašinijn = ZP
| jotolâh = uálgispiälásâš
| sundenummeer = +595
| internet TLD = .py
| motto = "Paz y justicia"
| aalmuglaavlâ = Himno Nacional Paraguayo
| aalmuglaavlâ_tiätuvuárkká = Paraguayan National Anthem.oga
| luuhâmmáttu =
| oovdiš-staatah =
}}
'''Paraguay''' lii jiečânâs [[staatâ]] [[Maadâ-Amerik]]ist. Ton [[uáivikaavpug]] lii [[Asunción]].
<!--== Historjá ==-->
== Eennâmtieđâ ==
Paraguay vijđodâh lii 406 752 km², mast 9 450 km² lii čääci.<ref name="cia-paraguay">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/paraguay/|nommâ=Paraguay|almostittem=The World Factbook| Arkkâdâh = https://web.archive.org/web/20260118194856/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/paraguay/ | Vyerkkejum = 2026-01-18 |čujottum=2026-11-07|kielâ={{en}}}}</ref> Vijđoduv mield Paraguay lii maailm 61. stuárráámus staatâ.<ref name="cia-paraguay"/>
=== Sajadâh já rääjih ===
Paraguay lii staatâ [[Maadâ-Amerik]]ist. Ton ránnjástaatah láá [[Bolivia]] taveviestârist, [[Brasilia]] nuorttân já [[Argentiina]] mäddin. Paraguayst staatârääjih láá ohtsis S km. Kuhemus rääji lii rääji [[Argentiina]]in, mii lii 2 531 km. Uánihumos rääji vist lii 753 km rääji [[Bolivia]]in. Paraguay lii [[siseennâmriijkâ]] ađai tast ij lah ollágin merâriddo.<ref name="cia-paraguay"/>
{| class="wikitable"
|-
! Ránnjástaatâ !! Rääji kukkodâh<ref name="cia-paraguay"/> !! Kárttá
|-
| [[Bolivia]] || 753 km || rowspan=3|[[Tiätuvuárkká:Paraguay in its region.svg|350px]]
|-
| [[Brasilia]] || 1 371 km
|-
| [[Argentiina]]|| 2 531 km
|}
<!--
=== Suolluuh ===
Paraguay stuárráámuuh suolluuh láá A ( km²), B ( km²), C ( km²) já D ( km²).
=== Jäävrih já juuvah ===
Paraguay kuhemuuh juuvah láá A ( km), B ( km), C ( km) já D ( km).
D lii Paraguay stuárráámus jävri vijđoduv/saijaavuođâ mield. Ton vijđodâh lii C km².
=== Geologia ===
=== Morfologia ===
[[Tiätuvuárkká:|thumb|left|R lii Paraguay alemus vääri.]]
Paraguay alemus saje lii R čokke ( m). Ton vyeligumos saje vist lii Q riddo ( m).
=== Šoŋŋâdâh ===
=== Biodiversiteet ===
== Haldâttâh já politiik ==
Paraguay staatâhäämi lii Z. Paraguay staatâhovdâ lii Q.
=== Kuávlulâš jyehim ===
=== Staatâhäämi ===
=== Vuáđulaahâ ===
=== President ===
=== Parlament ===
=== Tuámustoovlih ===
=== Aalmugijkoskâsâš koskâvuođah ===
=== Piäluštâsvyeimih ===
=== Sosiaaltorvo ===
=== Olmoošvuoigâdvuođah ===
== Ekonomia ==
=== Iäláttâsah ===
=== Energia ===
=== Ráhtulâšvuotâ ===
=== Tuuriism ===
== Jotolâh ==
=== Maađijjotolâh===
=== Ryevdirađejotolâh ===
=== Kirdemjotolâh ===
=== Čäcijotolâh ===
== Viehâdâh ==
=== Ässeeloho ===
=== Kielah ===
Paraguay virgálâš kielâ lii/virgáliih kielah láá Y (já Z).
=== Kaavpugeh ===
=== Oskoldâh ===
=== Tiervâsvuotâ ===
=== Škovlim ===
=== Tieđâ ===
== Kulttuur ==
=== Kirjálâšvuotâ ===
=== Kovetaaiđâ, design já arkkitehtuur ===
=== Muusik ===
=== Elleekoveh já TV ===
=== Media ===
=== Valastâllâm ===
=== Purrâmâš já juhâmâš ===
=== Almoliih rijjâpeeivih ===
=== Aalmuglâšsymboleh ===
-->
== Fáádást eres soojijn ==
{{Commonscat-raddalâs}}
== Käldeeh ==
{{Käldeeh|sárgáttuvah}}
{{Maadâ-Amerik staatah}}
[[Luokka:Paraguay|*]]
gdt3tuvrphz85b2riqcocin5fu5v0fe
161602
161599
2026-11-07T11:47:41Z
Yupik
23
161602
wikitext
text/x-wiki
{{Staatâ tiäđuh
| nommâ = Paraguay täsiväldi
| noomah_virgálijn_kielâin = República del Paraguay ''<small>([[espanjakielâ]]n)</small>''<br>Tetã Paraguái ''<small>([[guaraní]]kielân)</small>'
| lippu = Flag of Paraguay.svg
| vaakun = Coat of arms of Paraguay.svg
| nommâ-genetiivist = Paraguay
| sajadâh = PRY orthographic.svg
| sajadâh-čielgiittâs =
| staatâhäämi = täsiväldi
| staatâjođetteijee-tittel = [[Paraguay täsivääldi president|President]]
| tááláš-staatâjođetteijee = {{#statements:P35}}
| haldâttâhjođetteijee-tittel =
| tááláš-haldâttâhjođetteijee =
| uáivikaavpug = [[Asunción]]
| eres-kaavpugeh =
| vijđodâh = 406 750
| sisčääci_% = 2,3
| ässeeloho_ihe = 2020
| ässeeloho = 7 292 672
| ässeesaahâdvuotâ = 17,93
| aalmugstuárrum =
| aalmugstuárrum_ihe =
| virgáliih-kielah = [[espanjakielâ]], [[guaraní]]kielâ
| vaaluut = Paraguay guaraní
| vaaluut-tubdâldâh = PYG
| bap-ihe =
| bap =
| bap-per-ässee =
| hdi-ihe =
| hdi =
| eennâmtuálu =
| palvâlusah =
| ráhtálâšvuotâ =
| äigi = UTC-4
| kesiäigi = UTC-3
| jiečânâsvuotâ-kiäst = [[Espanja]]st
| jiečânâsvuotâ = 15. vyesimáánu 1811
| uánádâs = PY, PRY
| fiävruin = PY
| kirdemmašinijn = ZP
| jotolâh = uálgispiälásâš
| sundenummeer = +595
| internet TLD = .py
| motto = "Paz y justicia"
| aalmuglaavlâ = Himno Nacional Paraguayo
| aalmuglaavlâ_tiätuvuárkká = Paraguayan National Anthem.oga
| luuhâmmáttu =
| oovdiš-staatah =
}}
'''Paraguay''' lii jiečânâs [[staatâ]] [[Maadâ-Amerik]]ist. Ton [[uáivikaavpug]] lii [[Asunción]].
<!--== Historjá ==-->
== Eennâmtieđâ ==
Paraguay vijđodâh lii 406 752 km², mast 9 450 km² lii čääci.<ref name="cia-paraguay">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/paraguay/|nommâ=Paraguay|almostittem=The World Factbook| Arkkâdâh = https://web.archive.org/web/20260118194856/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/paraguay/ | Vyerkkejum = 2026-01-18 |čujottum=2026-11-07|kielâ={{en}}}}</ref> Vijđoduv mield Paraguay lii maailm 61. stuárráámus staatâ.<ref name="cia-paraguay"/>
=== Sajadâh já rääjih ===
Paraguay lii staatâ [[Maadâ-Amerik]]ist. Ton ránnjástaatah láá [[Bolivia]] taveviestârist, [[Brasilia]] nuorttân já [[Argentiina]] mäddin. Paraguayst staatârääjih láá ohtsis S km. Kuhemus rääji lii rääji [[Argentiina]]in, mii lii 2 531 km. Uánihumos rääji vist lii 753 km rääji [[Bolivia]]in. Paraguay lii [[siseennâmriijkâ]] ađai tast ij lah ollágin merâriddo.<ref name="cia-paraguay"/>
{| class="wikitable"
|-
! Ránnjástaatâ !! Rääji kukkodâh<ref name="cia-paraguay"/> !! Kárttá
|-
| [[Bolivia]] || 753 km || rowspan=3|[[Tiätuvuárkká:Paraguay in its region.svg|350px]]
|-
| [[Brasilia]] || 1 371 km
|-
| [[Argentiina]]|| 2 531 km
|}
<!--
=== Suolluuh ===
Paraguay stuárráámuuh suolluuh láá A ( km²), B ( km²), C ( km²) já D ( km²).
=== Jäävrih já juuvah ===
Paraguay kuhemuuh juuvah láá A ( km), B ( km), C ( km) já D ( km).
D lii Paraguay stuárráámus jävri vijđoduv/saijaavuođâ mield. Ton vijđodâh lii C km².
=== Geologia ===-->
=== Morfologia ===
[[Tiätuvuárkká:Cerro_Tres_Kandu_Paraguay.jpg|thumb|left|[[Cerro Peró]] lii Paraguay alemus vääri.]]
Paraguay alemus saje lii [[Cerro Peró]] čokke (842 m).<ref name="cia-paraguay"/> Ton vyeligumos saje vist lii ovtâstumsaje, mast [[Paraguayjuuhâ|Paraguay-]] já [[Paranájuuhâ|Paranájuuvâi]] Q riddo (46 m).<ref name="cia-paraguay"/>
<!--
=== Šoŋŋâdâh ===
=== Biodiversiteet ===
== Haldâttâh já politiik ==
Paraguay staatâhäämi lii Z. Paraguay staatâhovdâ lii Q.
=== Kuávlulâš jyehim ===
=== Staatâhäämi ===
=== Vuáđulaahâ ===
=== President ===
=== Parlament ===
=== Tuámustoovlih ===
=== Aalmugijkoskâsâš koskâvuođah ===
=== Piäluštâsvyeimih ===
=== Sosiaaltorvo ===
=== Olmoošvuoigâdvuođah ===
== Ekonomia ==
=== Iäláttâsah ===
=== Energia ===
=== Ráhtulâšvuotâ ===
=== Tuuriism ===
== Jotolâh ==
=== Maađijjotolâh===
=== Ryevdirađejotolâh ===
=== Kirdemjotolâh ===
=== Čäcijotolâh ===
== Viehâdâh ==
=== Ässeeloho ===
=== Kielah ===
Paraguay virgálâš kielâ lii/virgáliih kielah láá Y (já Z).
=== Kaavpugeh ===
=== Oskoldâh ===
=== Tiervâsvuotâ ===
=== Škovlim ===
=== Tieđâ ===
== Kulttuur ==
=== Kirjálâšvuotâ ===
=== Kovetaaiđâ, design já arkkitehtuur ===
=== Muusik ===
=== Elleekoveh já TV ===
=== Media ===
=== Valastâllâm ===
=== Purrâmâš já juhâmâš ===
=== Almoliih rijjâpeeivih ===
=== Aalmuglâšsymboleh ===
-->
== Fáádást eres soojijn ==
{{Commonscat-raddalâs}}
== Käldeeh ==
{{Käldeeh|sárgáttuvah}}
{{Maadâ-Amerik staatah}}
[[Luokka:Paraguay|*]]
mo2abp062ws0vsu7qqhb8wf080tpc93
161603
161602
2026-11-07T11:48:01Z
Yupik
23
/* Morfologia */
161603
wikitext
text/x-wiki
{{Staatâ tiäđuh
| nommâ = Paraguay täsiväldi
| noomah_virgálijn_kielâin = República del Paraguay ''<small>([[espanjakielâ]]n)</small>''<br>Tetã Paraguái ''<small>([[guaraní]]kielân)</small>'
| lippu = Flag of Paraguay.svg
| vaakun = Coat of arms of Paraguay.svg
| nommâ-genetiivist = Paraguay
| sajadâh = PRY orthographic.svg
| sajadâh-čielgiittâs =
| staatâhäämi = täsiväldi
| staatâjođetteijee-tittel = [[Paraguay täsivääldi president|President]]
| tááláš-staatâjođetteijee = {{#statements:P35}}
| haldâttâhjođetteijee-tittel =
| tááláš-haldâttâhjođetteijee =
| uáivikaavpug = [[Asunción]]
| eres-kaavpugeh =
| vijđodâh = 406 750
| sisčääci_% = 2,3
| ässeeloho_ihe = 2020
| ässeeloho = 7 292 672
| ässeesaahâdvuotâ = 17,93
| aalmugstuárrum =
| aalmugstuárrum_ihe =
| virgáliih-kielah = [[espanjakielâ]], [[guaraní]]kielâ
| vaaluut = Paraguay guaraní
| vaaluut-tubdâldâh = PYG
| bap-ihe =
| bap =
| bap-per-ässee =
| hdi-ihe =
| hdi =
| eennâmtuálu =
| palvâlusah =
| ráhtálâšvuotâ =
| äigi = UTC-4
| kesiäigi = UTC-3
| jiečânâsvuotâ-kiäst = [[Espanja]]st
| jiečânâsvuotâ = 15. vyesimáánu 1811
| uánádâs = PY, PRY
| fiävruin = PY
| kirdemmašinijn = ZP
| jotolâh = uálgispiälásâš
| sundenummeer = +595
| internet TLD = .py
| motto = "Paz y justicia"
| aalmuglaavlâ = Himno Nacional Paraguayo
| aalmuglaavlâ_tiätuvuárkká = Paraguayan National Anthem.oga
| luuhâmmáttu =
| oovdiš-staatah =
}}
'''Paraguay''' lii jiečânâs [[staatâ]] [[Maadâ-Amerik]]ist. Ton [[uáivikaavpug]] lii [[Asunción]].
<!--== Historjá ==-->
== Eennâmtieđâ ==
Paraguay vijđodâh lii 406 752 km², mast 9 450 km² lii čääci.<ref name="cia-paraguay">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/paraguay/|nommâ=Paraguay|almostittem=The World Factbook| Arkkâdâh = https://web.archive.org/web/20260118194856/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/paraguay/ | Vyerkkejum = 2026-01-18 |čujottum=2026-11-07|kielâ={{en}}}}</ref> Vijđoduv mield Paraguay lii maailm 61. stuárráámus staatâ.<ref name="cia-paraguay"/>
=== Sajadâh já rääjih ===
Paraguay lii staatâ [[Maadâ-Amerik]]ist. Ton ránnjástaatah láá [[Bolivia]] taveviestârist, [[Brasilia]] nuorttân já [[Argentiina]] mäddin. Paraguayst staatârääjih láá ohtsis S km. Kuhemus rääji lii rääji [[Argentiina]]in, mii lii 2 531 km. Uánihumos rääji vist lii 753 km rääji [[Bolivia]]in. Paraguay lii [[siseennâmriijkâ]] ađai tast ij lah ollágin merâriddo.<ref name="cia-paraguay"/>
{| class="wikitable"
|-
! Ránnjástaatâ !! Rääji kukkodâh<ref name="cia-paraguay"/> !! Kárttá
|-
| [[Bolivia]] || 753 km || rowspan=3|[[Tiätuvuárkká:Paraguay in its region.svg|350px]]
|-
| [[Brasilia]] || 1 371 km
|-
| [[Argentiina]]|| 2 531 km
|}
<!--
=== Suolluuh ===
Paraguay stuárráámuuh suolluuh láá A ( km²), B ( km²), C ( km²) já D ( km²).
=== Jäävrih já juuvah ===
Paraguay kuhemuuh juuvah láá A ( km), B ( km), C ( km) já D ( km).
D lii Paraguay stuárráámus jävri vijđoduv/saijaavuođâ mield. Ton vijđodâh lii C km².
=== Geologia ===-->
=== Morfologia ===
[[Tiätuvuárkká:Cerro_Tres_Kandu_Paraguay.jpg|thumb|left|[[Cerro Peró]] lii Paraguay alemus vääri.]]
Paraguay alemus saje lii [[Cerro Peró]] čokke (842 m).<ref name="cia-paraguay"/> Ton vyeligumos saje vist lii [[Paraguayjuuhâ|Paraguay-]] já [[Paranájuuhâ|Paranájuuvâi]] ovtâstumsaje (46 m).<ref name="cia-paraguay"/>
<!--
=== Šoŋŋâdâh ===
=== Biodiversiteet ===
== Haldâttâh já politiik ==
Paraguay staatâhäämi lii Z. Paraguay staatâhovdâ lii Q.
=== Kuávlulâš jyehim ===
=== Staatâhäämi ===
=== Vuáđulaahâ ===
=== President ===
=== Parlament ===
=== Tuámustoovlih ===
=== Aalmugijkoskâsâš koskâvuođah ===
=== Piäluštâsvyeimih ===
=== Sosiaaltorvo ===
=== Olmoošvuoigâdvuođah ===
== Ekonomia ==
=== Iäláttâsah ===
=== Energia ===
=== Ráhtulâšvuotâ ===
=== Tuuriism ===
== Jotolâh ==
=== Maađijjotolâh===
=== Ryevdirađejotolâh ===
=== Kirdemjotolâh ===
=== Čäcijotolâh ===
== Viehâdâh ==
=== Ässeeloho ===
=== Kielah ===
Paraguay virgálâš kielâ lii/virgáliih kielah láá Y (já Z).
=== Kaavpugeh ===
=== Oskoldâh ===
=== Tiervâsvuotâ ===
=== Škovlim ===
=== Tieđâ ===
== Kulttuur ==
=== Kirjálâšvuotâ ===
=== Kovetaaiđâ, design já arkkitehtuur ===
=== Muusik ===
=== Elleekoveh já TV ===
=== Media ===
=== Valastâllâm ===
=== Purrâmâš já juhâmâš ===
=== Almoliih rijjâpeeivih ===
=== Aalmuglâšsymboleh ===
-->
== Fáádást eres soojijn ==
{{Commonscat-raddalâs}}
== Käldeeh ==
{{Käldeeh|sárgáttuvah}}
{{Maadâ-Amerik staatah}}
[[Luokka:Paraguay|*]]
3cefy9t3y369e2hmkyyz20mo9qu1occ
161604
161603
2026-11-07T11:48:29Z
Yupik
23
/* Morfologia */
161604
wikitext
text/x-wiki
{{Staatâ tiäđuh
| nommâ = Paraguay täsiväldi
| noomah_virgálijn_kielâin = República del Paraguay ''<small>([[espanjakielâ]]n)</small>''<br>Tetã Paraguái ''<small>([[guaraní]]kielân)</small>'
| lippu = Flag of Paraguay.svg
| vaakun = Coat of arms of Paraguay.svg
| nommâ-genetiivist = Paraguay
| sajadâh = PRY orthographic.svg
| sajadâh-čielgiittâs =
| staatâhäämi = täsiväldi
| staatâjođetteijee-tittel = [[Paraguay täsivääldi president|President]]
| tááláš-staatâjođetteijee = {{#statements:P35}}
| haldâttâhjođetteijee-tittel =
| tááláš-haldâttâhjođetteijee =
| uáivikaavpug = [[Asunción]]
| eres-kaavpugeh =
| vijđodâh = 406 750
| sisčääci_% = 2,3
| ässeeloho_ihe = 2020
| ässeeloho = 7 292 672
| ässeesaahâdvuotâ = 17,93
| aalmugstuárrum =
| aalmugstuárrum_ihe =
| virgáliih-kielah = [[espanjakielâ]], [[guaraní]]kielâ
| vaaluut = Paraguay guaraní
| vaaluut-tubdâldâh = PYG
| bap-ihe =
| bap =
| bap-per-ässee =
| hdi-ihe =
| hdi =
| eennâmtuálu =
| palvâlusah =
| ráhtálâšvuotâ =
| äigi = UTC-4
| kesiäigi = UTC-3
| jiečânâsvuotâ-kiäst = [[Espanja]]st
| jiečânâsvuotâ = 15. vyesimáánu 1811
| uánádâs = PY, PRY
| fiävruin = PY
| kirdemmašinijn = ZP
| jotolâh = uálgispiälásâš
| sundenummeer = +595
| internet TLD = .py
| motto = "Paz y justicia"
| aalmuglaavlâ = Himno Nacional Paraguayo
| aalmuglaavlâ_tiätuvuárkká = Paraguayan National Anthem.oga
| luuhâmmáttu =
| oovdiš-staatah =
}}
'''Paraguay''' lii jiečânâs [[staatâ]] [[Maadâ-Amerik]]ist. Ton [[uáivikaavpug]] lii [[Asunción]].
<!--== Historjá ==-->
== Eennâmtieđâ ==
Paraguay vijđodâh lii 406 752 km², mast 9 450 km² lii čääci.<ref name="cia-paraguay">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/paraguay/|nommâ=Paraguay|almostittem=The World Factbook| Arkkâdâh = https://web.archive.org/web/20260118194856/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/paraguay/ | Vyerkkejum = 2026-01-18 |čujottum=2026-11-07|kielâ={{en}}}}</ref> Vijđoduv mield Paraguay lii maailm 61. stuárráámus staatâ.<ref name="cia-paraguay"/>
=== Sajadâh já rääjih ===
Paraguay lii staatâ [[Maadâ-Amerik]]ist. Ton ránnjástaatah láá [[Bolivia]] taveviestârist, [[Brasilia]] nuorttân já [[Argentiina]] mäddin. Paraguayst staatârääjih láá ohtsis S km. Kuhemus rääji lii rääji [[Argentiina]]in, mii lii 2 531 km. Uánihumos rääji vist lii 753 km rääji [[Bolivia]]in. Paraguay lii [[siseennâmriijkâ]] ađai tast ij lah ollágin merâriddo.<ref name="cia-paraguay"/>
{| class="wikitable"
|-
! Ránnjástaatâ !! Rääji kukkodâh<ref name="cia-paraguay"/> !! Kárttá
|-
| [[Bolivia]] || 753 km || rowspan=3|[[Tiätuvuárkká:Paraguay in its region.svg|350px]]
|-
| [[Brasilia]] || 1 371 km
|-
| [[Argentiina]]|| 2 531 km
|}
<!--
=== Suolluuh ===
Paraguay stuárráámuuh suolluuh láá A ( km²), B ( km²), C ( km²) já D ( km²).
=== Jäävrih já juuvah ===
Paraguay kuhemuuh juuvah láá A ( km), B ( km), C ( km) já D ( km).
D lii Paraguay stuárráámus jävri vijđoduv/saijaavuođâ mield. Ton vijđodâh lii C km².
=== Geologia ===-->
=== Morfologia ===
[[Tiätuvuárkká:Cerro_Tres_Kandu_Paraguay.jpg|thumb|left|[[Cerro Peró]] lii Paraguay alemus vääri.]]
Paraguay alemus saje lii [[Cerro Peró]] čokke (842 m).<ref name="cia-paraguay"/> Ton vyeligumos saje vist lii [[Paraguayjuuhâ|Paraguay-]] já [[Paranájuuhâ|Paranájuuvâi]] ovtâstumsaje (46 m).<ref name="cia-paraguay"/>
<!--
=== Šoŋŋâdâh ===
=== Biodiversiteet ===
== Haldâttâh já politiik ==
Paraguay staatâhäämi lii Z. Paraguay staatâhovdâ lii Q.
=== Kuávlulâš jyehim ===
=== Staatâhäämi ===
=== Vuáđulaahâ ===
=== President ===
=== Parlament ===
=== Tuámustoovlih ===
=== Aalmugijkoskâsâš koskâvuođah ===
=== Piäluštâsvyeimih ===
=== Sosiaaltorvo ===
=== Olmoošvuoigâdvuođah ===
== Ekonomia ==
=== Iäláttâsah ===
=== Energia ===
=== Ráhtulâšvuotâ ===
=== Tuuriism ===
== Jotolâh ==
=== Maađijjotolâh===
=== Ryevdirađejotolâh ===
=== Kirdemjotolâh ===
=== Čäcijotolâh ===
== Viehâdâh ==
=== Ässeeloho ===
=== Kielah ===
Paraguay virgálâš kielâ lii/virgáliih kielah láá Y (já Z).
=== Kaavpugeh ===
=== Oskoldâh ===
=== Tiervâsvuotâ ===
=== Škovlim ===
=== Tieđâ ===
== Kulttuur ==
=== Kirjálâšvuotâ ===
=== Kovetaaiđâ, design já arkkitehtuur ===
=== Muusik ===
=== Elleekoveh já TV ===
=== Media ===
=== Valastâllâm ===
=== Purrâmâš já juhâmâš ===
=== Almoliih rijjâpeeivih ===
=== Aalmuglâšsymboleh ===
-->
{{clear}}
== Fáádást eres soojijn ==
{{Commonscat-raddalâs}}
== Käldeeh ==
{{Käldeeh|sárgáttuvah}}
{{Maadâ-Amerik staatah}}
[[Luokka:Paraguay|*]]
c9597aspdbhjmmtfwscxcmnoabscah0
161605
161604
2026-11-07T11:48:39Z
Yupik
23
/* Käldeeh */
161605
wikitext
text/x-wiki
{{Staatâ tiäđuh
| nommâ = Paraguay täsiväldi
| noomah_virgálijn_kielâin = República del Paraguay ''<small>([[espanjakielâ]]n)</small>''<br>Tetã Paraguái ''<small>([[guaraní]]kielân)</small>'
| lippu = Flag of Paraguay.svg
| vaakun = Coat of arms of Paraguay.svg
| nommâ-genetiivist = Paraguay
| sajadâh = PRY orthographic.svg
| sajadâh-čielgiittâs =
| staatâhäämi = täsiväldi
| staatâjođetteijee-tittel = [[Paraguay täsivääldi president|President]]
| tááláš-staatâjođetteijee = {{#statements:P35}}
| haldâttâhjođetteijee-tittel =
| tááláš-haldâttâhjođetteijee =
| uáivikaavpug = [[Asunción]]
| eres-kaavpugeh =
| vijđodâh = 406 750
| sisčääci_% = 2,3
| ässeeloho_ihe = 2020
| ässeeloho = 7 292 672
| ässeesaahâdvuotâ = 17,93
| aalmugstuárrum =
| aalmugstuárrum_ihe =
| virgáliih-kielah = [[espanjakielâ]], [[guaraní]]kielâ
| vaaluut = Paraguay guaraní
| vaaluut-tubdâldâh = PYG
| bap-ihe =
| bap =
| bap-per-ässee =
| hdi-ihe =
| hdi =
| eennâmtuálu =
| palvâlusah =
| ráhtálâšvuotâ =
| äigi = UTC-4
| kesiäigi = UTC-3
| jiečânâsvuotâ-kiäst = [[Espanja]]st
| jiečânâsvuotâ = 15. vyesimáánu 1811
| uánádâs = PY, PRY
| fiävruin = PY
| kirdemmašinijn = ZP
| jotolâh = uálgispiälásâš
| sundenummeer = +595
| internet TLD = .py
| motto = "Paz y justicia"
| aalmuglaavlâ = Himno Nacional Paraguayo
| aalmuglaavlâ_tiätuvuárkká = Paraguayan National Anthem.oga
| luuhâmmáttu =
| oovdiš-staatah =
}}
'''Paraguay''' lii jiečânâs [[staatâ]] [[Maadâ-Amerik]]ist. Ton [[uáivikaavpug]] lii [[Asunción]].
<!--== Historjá ==-->
== Eennâmtieđâ ==
Paraguay vijđodâh lii 406 752 km², mast 9 450 km² lii čääci.<ref name="cia-paraguay">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/paraguay/|nommâ=Paraguay|almostittem=The World Factbook| Arkkâdâh = https://web.archive.org/web/20260118194856/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/paraguay/ | Vyerkkejum = 2026-01-18 |čujottum=2026-11-07|kielâ={{en}}}}</ref> Vijđoduv mield Paraguay lii maailm 61. stuárráámus staatâ.<ref name="cia-paraguay"/>
=== Sajadâh já rääjih ===
Paraguay lii staatâ [[Maadâ-Amerik]]ist. Ton ránnjástaatah láá [[Bolivia]] taveviestârist, [[Brasilia]] nuorttân já [[Argentiina]] mäddin. Paraguayst staatârääjih láá ohtsis S km. Kuhemus rääji lii rääji [[Argentiina]]in, mii lii 2 531 km. Uánihumos rääji vist lii 753 km rääji [[Bolivia]]in. Paraguay lii [[siseennâmriijkâ]] ađai tast ij lah ollágin merâriddo.<ref name="cia-paraguay"/>
{| class="wikitable"
|-
! Ránnjástaatâ !! Rääji kukkodâh<ref name="cia-paraguay"/> !! Kárttá
|-
| [[Bolivia]] || 753 km || rowspan=3|[[Tiätuvuárkká:Paraguay in its region.svg|350px]]
|-
| [[Brasilia]] || 1 371 km
|-
| [[Argentiina]]|| 2 531 km
|}
<!--
=== Suolluuh ===
Paraguay stuárráámuuh suolluuh láá A ( km²), B ( km²), C ( km²) já D ( km²).
=== Jäävrih já juuvah ===
Paraguay kuhemuuh juuvah láá A ( km), B ( km), C ( km) já D ( km).
D lii Paraguay stuárráámus jävri vijđoduv/saijaavuođâ mield. Ton vijđodâh lii C km².
=== Geologia ===-->
=== Morfologia ===
[[Tiätuvuárkká:Cerro_Tres_Kandu_Paraguay.jpg|thumb|left|[[Cerro Peró]] lii Paraguay alemus vääri.]]
Paraguay alemus saje lii [[Cerro Peró]] čokke (842 m).<ref name="cia-paraguay"/> Ton vyeligumos saje vist lii [[Paraguayjuuhâ|Paraguay-]] já [[Paranájuuhâ|Paranájuuvâi]] ovtâstumsaje (46 m).<ref name="cia-paraguay"/>
<!--
=== Šoŋŋâdâh ===
=== Biodiversiteet ===
== Haldâttâh já politiik ==
Paraguay staatâhäämi lii Z. Paraguay staatâhovdâ lii Q.
=== Kuávlulâš jyehim ===
=== Staatâhäämi ===
=== Vuáđulaahâ ===
=== President ===
=== Parlament ===
=== Tuámustoovlih ===
=== Aalmugijkoskâsâš koskâvuođah ===
=== Piäluštâsvyeimih ===
=== Sosiaaltorvo ===
=== Olmoošvuoigâdvuođah ===
== Ekonomia ==
=== Iäláttâsah ===
=== Energia ===
=== Ráhtulâšvuotâ ===
=== Tuuriism ===
== Jotolâh ==
=== Maađijjotolâh===
=== Ryevdirađejotolâh ===
=== Kirdemjotolâh ===
=== Čäcijotolâh ===
== Viehâdâh ==
=== Ässeeloho ===
=== Kielah ===
Paraguay virgálâš kielâ lii/virgáliih kielah láá Y (já Z).
=== Kaavpugeh ===
=== Oskoldâh ===
=== Tiervâsvuotâ ===
=== Škovlim ===
=== Tieđâ ===
== Kulttuur ==
=== Kirjálâšvuotâ ===
=== Kovetaaiđâ, design já arkkitehtuur ===
=== Muusik ===
=== Elleekoveh já TV ===
=== Media ===
=== Valastâllâm ===
=== Purrâmâš já juhâmâš ===
=== Almoliih rijjâpeeivih ===
=== Aalmuglâšsymboleh ===
-->
{{clear}}
== Fáádást eres soojijn ==
{{Commonscat-raddalâs}}
== Käldeeh ==
{{Käldeeh}}
{{Maadâ-Amerik staatah}}
[[Luokka:Paraguay|*]]
ekia4p6m9wvxxtp17wkjzde12kd4vzv
Romania
0
1521
161601
159939
2026-11-07T11:41:17Z
Yupik
23
jiečânâs
161601
wikitext
text/x-wiki
{{Staatâ tiäđuh
| nommâ = Romania
| noomah_virgálijn_kielâin = România ''<small>([[romaniakielâ]]n)</small>'
| lippu = Flag of Romania.svg
| vaakun = Coat of arms of Romania.svg
| nommâ-genetiivist = Romania
| sajadâh = LocationRomaniaInEurope.png
| sajadâh-čielgiittâs =
| staatâhäämi = [[täsiväldi]]
| staatâjođetteijee-tittel = [[Romania president|President]]
| tááláš-staatâjođetteijee = {{#statements:P35}} (vt.)
| haldâttâhjođetteijee-tittel = [[Romania uáiviminister|Uáiviminister]]
| tááláš-haldâttâhjođetteijee = {{#statements:P6}} (vt.)
| uáivikaavpug = [[Bukarest]]
| eres-kaavpugeh = [[Cluj-Napoca]],<br>[[Timișoara]],<br>[[Iași]]
| vijđodâh = 238 391<ref name="cia-romania"/>
| sisčääci_% = {{formatnum:{{#expr:(8500/238391)*100 round 2}}}}
| ässeeloho_ihe = 2019
| ässeeloho = 19 317 984
| ässeesaahâdvuotâ = 84,4
| aalmugstuárrum =
| aalmugstuárrum_ihe =
| virgáliih-kielah = [[romaniakielâ]]
| vaaluut = [[Romania leu]]
| vaaluut-tubdâldâh = RON
| bap-ihe =
| bap =
| bap-per-ässee =
| hdi-ihe =
| hdi =
| eennâmtuálu =
| palvâlusah =
| ráhtálâšvuotâ =
| äigi = UTC+2
| kesiäigi = UTC+3
| jiečânâsvuotâ-kiäst =
| jiečânâsvuotâ =
| uánádâs = RO
| fiävruin = RO
| kirdemmašinijn = YR
| jotolâh = uálgispiälásâš
| sundenummeer = +40
| internet TLD = .ro
| motto = ij lah
| aalmuglaavlâ = [[Deșteaptă-te, române!]]
| aalmuglaavlâ_tiätuvuárkká = Desteapta-te, romane!.ogg
| luuhâmmáttu =
| oovdiš-staatah = [[Tiätuvuárkká:Flag of Romania (1965–1989).svg|20px|]] [[Romania sosialistlâš aalmugtäsiväldi]]
}}
'''Romania''' ({{k-ro|România}}) lii jiečânâs [[staatâ]] [[Euroop]]ist. Ton uáivikaavpug lii [[Bukarest]].
<!--== Historjá ==-->
== Eennâmtieđâ ==
Romania vijđodâh lii 238 391 km², mast 8 500 km² lii čääci.<ref name="cia-romania">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/romania/|nommâ=Romania|almostittem=The World Factbook|čujottum=2025-04-16|kielâ={{en}}|arkkâdâh=https://web.archive.org/web/20230308121324/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/romania/|vyerkkejum=2023-03-08}}</ref> Vijđoduv mield Romania lii maailm 83. stuárráámus staatâ.<ref name="cia-romania"/>
=== Sajadâh já rääjih ===
Romania lii jiečânâs staatâ Maadânuorttâ-[[Euroop]]ist. Ton ránnjástaatah láá tavveen já nuorttân [[Ukraina]], tavenuorttân [[Moldova]], mäddin [[Bulgaria]], maadâviestârist [[Serbia]] já taveviestârist [[Uŋgar]]. Romaniast staatârääjih láá ohtsis 2 844 km. Kuhemus rääji lii rääji Moldovain, mii lii 683 km. Uánihumos rääji vist lii 424 km rääji Uŋgaráin. Romania rájášuvá nuorttân [[Čapismeerâ]]n. Merâriddo lii ohtsis 225 km<!-- (F km suolluin)-->.
{| class="wikitable"
|-
! Ránnjástaatâ !! Rääji kukkodâh !! Kárttá
|-
| [[Ukraina]] || 601 km || rowspan=5|[[Tiätuvuárkká:Romania in its region.svg|400px]]
|-
| [[Moldova]] || 683 km
|-
| [[Bulgaria]] || 605 km
|-
| [[Uŋgar]] || 424 km
|-
| [[Serbia]] || 531 km
|}
<!--
=== Suolluuh ===
Romania stuárráámuuh suolluuh láá A ( km²), B ( km²), C ( km²) já D ( km²).
=== Jäävrih já juuvah ===
Romania kuhemuuh juuvah láá A ( km), B ( km), C ( km) já D ( km).
D lii Romania stuárráámus jävri vijđoduv/saijaavuođâ mield. Ton vijđodâh lii C km².
=== Geologia ===-->
=== Morfologia ===
[[Tiätuvuárkká:Moldoveanu_Peak_(Romania).jpg|thumb|left|[[Moldoveanu]] lii Romania alemus vääri.]]
Romania alemus saje lii [[Moldoveanu]] čokke (2 544 m).<ref name="cia-romania"/> Ton vyeligumos saje vist lii [[Čapismeerâ]] riddo (0 m).<ref name="cia-romania"/>
=== Šoŋŋâdâh ===
Romania šoŋŋâdâh lii nannaamšoŋŋâdâh, mast láá nelji [[iveäigi|iveääigi]].
<!--
=== Biodiversiteet ===
-->
{{clear|left}}
== Haldâttâh já politiik ==
<!--Romania staatâhäämi lii Z. Romania staatâhovdâ lii Q.
=== Kuávlulâš jyehim ===
=== Staatâhäämi ===
=== Vuáđulaahâ ===-->
=== President ===
Romania presidentist lii ennuv väldi. Eereeb iärásij sun joođeet piäluštâsrääđi, mii meerrid suáldátlii torjust. Sun puáhtá meid kevttiđ vetovuoigâdvuođâ EU-jienâstâsâin, main tarbâšuvvoo oovtâmielâlâšvuotâ.<ref name="aavis20052025">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.anarasaavis.fi/2025/05/20/romaniast-lii-udda-president/|nommâ=Romaniast lii uđđâ president|tahhee=Valkeapolku, Valtteri|äigimuddo=2025-05-20|čujottum=2025-05-20}}</ref>
<!--=== Parlament ===
=== Tuámustoovlih ===
=== Aalmugijkoskâsâš koskâvuođah ===
=== Piäluštâsvyeimih ===
=== Sosiaaltorvo ===
=== Olmoošvuoigâdvuođah ===
== Ekonomia ==
=== Iäláttâsah ===
=== Energia ===
=== Ráhtulâšvuotâ ===
=== Tuuriism ===
== Jotolâh ==
=== Maađijjotolâh===
=== Ryevdirađejotolâh ===
=== Kirdemjotolâh ===
=== Čäcijotolâh ===
== Viehâdâh ==
=== Ässeeloho ===
=== Kielah ===
Romania virgálâš kielâ lii/virgáliih kielah láá Y (já Z).
=== Kaavpugeh ===
=== Oskoldâh ===
=== Tiervâsvuotâ ===
=== Škovlim ===
=== Tieđâ ===
== Kulttuur ==
=== Kirjálâšvuotâ ===
=== Kovetaaiđâ, design já arkkitehtuur ===
=== Muusik ===
=== Elleekoveh já TV ===
=== Media ===
=== Valastâllâm ===
=== Purrâmâš já juhâmâš ===
=== Almoliih rijjâpeeivih ===
=== Aalmuglâšsymboleh ===
-->
== Fáádást eres soojijn ==
{{Commonscat-raddalâs}}
== Käldeeh ==
{{Käldeeh|sárgáttuvah}}
{{Euroop staatah}}
{{Euroop union}}
{{NATO}}
[[Luokka:Romania|*]]
3fuderhsrs9pn64vfz4vw0ex2wfwjjt
T. I. Itkonen
0
1664
161581
115873
2026-11-06T17:26:58Z
Yupik
23
161581
wikitext
text/x-wiki
[[Tiätuvuárkká:Toivo-Immanuel-Itkonen.jpg|thumb|Toivo Immanuel Itkonen]]
'''Toivo Immanuel Itkonen''' ({{Šoddâm- já jäämmimäigi|20|1|1891|[[Pulkkila]]|[[Suomâ]]|12|5|1968|[[Helsig]]|Suomâ}}) lâi syemmilâš kielâ- já aalmugtiettuu totkee, kiäm ulmuuh tobdeh pyeremustáá sämikielâi já -kulttuurij totken. Sun lâi [[Lauri Itkonen|Lauri Arvid Itkosii]] kuálmád pärni. Perrust lijjii ohtsis 13 pärnid, kiäin peeggâlmumoseh Toivo Immanuel lasseen láá [[Lauri Ilmari Itkonen]], [[Tuomo Itkonen]] já [[Erkki Itkonen|Erkki Esaias Itkonen]].<ref>[http://nettisaje.wikidot.com/t-i-itkonen T.I. Itkonen] Nettisaje</ref>
== Eellim ==
Kiđđâtäälvi [[1899]] Itkosii peerâ varrij Anarân ko Toivo lâi eidu tiävdám 8 ihheed. Sist lâi talle päikkimáttáátteijee, kiän nommâ lâi Helmi Hirvonen, mon maŋa Toivo ááigui Oulu lyseon, kuus sun ij tállân peessâm ko ij čođâldittám lyseo siisâpeessâmiskos. Sun kaartâi-uv leđe ive [[Oulu]] syemmilii valmâštâllee škoovlâst. Esken tast maŋa sun algâttij Oulu lyseost, kost sun čaalij pajeuáppen 19-ihásâžžân ive [[1910]]. Tast maŋa sust šoodâi filosofia kandidaat ive [[1913]], filosofia lisensiaat ive 1916 já filosofia tuáhtár ive [[1923]], tuše 32-ihásâžžân.<ref>[http://www.samimuseum.fi/anaras/anaraskiela/tutkimus/titkonen.html T.I. Itkonen] Säämimuseo Siida</ref>
Toivo naajâi Iina Amanda Seppäsijn já sunnui šoodâi kulmâ päärni: Terho, Marja já Kerttu.
== Karrieer ==
T.I. Itkonen poorgâi iivij [[1919]]–[[1955]] kooskâst maaŋgâmuđusijn pargoin Toovláštieđâlâšvuođâ toimâkoddeest. Toi lasseen Itkonen lii lamaš Suomâ toovlášmušto-ovtâstus čällen [[1920]]–[[1933]], Säämi čuovviittâsseervi stiivrâ jesânin [[1934]]–[[1961]], Suomâ tieđâakatemia jesânin ive [[1947]], Royal Anthropological Institute of Great Britain and Ireland kunneejesânin já Norsk Folkemuseum kunneejesânin ive [[1961]].
Itkonen raahtij ohtsis 9 tutkâmušmätkid Sáámán iivij [[1911]]–[[1949]] já čaalij tiätu- já sänikiirjijd sämmilijn. Sun lii čáállám ohtsis paijeel 5 000 sijđod tieđâlâš teevstâid. Sun čaalij sämmilij pargotaavijn, purrâmâšâin, sierâin, taavijn já oskomušâin. Sun poorgâi meid anarâškieláin ko sun tievâsmitij, jurgâlij suomâkielân já toimâttij [[A.V. Koskimies]] ive [[1886]] nuurrâm amnâstuv vuáđuld kirje ''Inarinlappalaista kansantietoutta''.
== Čalluuh ==
* ''Venäjänlapin konsonanttien astevaihtelu: Koltan, Kildinin ja Turjan murteiden mukaan'', náguskirje. [[1916]]
* ''Lappalais-suomalaisia sanavertailuja''. Suomalais-ugrilainen seura [[1916]]–[[1920]]
* ''Inarinlappalaista kansantietoutta'', A. V. Koskimies amnâstâh vuáđuld nuurrâm já almostâm A. V. Koskimies já T. I. Itkonen. Syemmilâš-ugrilâš servi 1917, 2. uđâstum riäntus [[1979]]
* ''Lappalaisten ruokatalous''. Syemmilâš-ugrilâš servi [[1921]]
* ''Suomensukuiset kansat''. Tiätusänikirje, Helsig [[1921]]
* ''Suomen tasapohjaiset ruuhimuodot''. Suomen muinaismuistoyhdistys [[1923]]–[[1926]]
* ''Lappalaiset''. [[1928]]
* ''Koltan- ja kuolanlappalaisia satuja''. Syemmilâš-ugrilâš servi [[1931]]
* ''Lappische Lehnwörter im Russischen''. Suomen tiedeakatemia [[1932]]
* ''Suenjel: Kuvia kolttalappalaisten maasta''. Gummerus [[1936]] (oovtâst Karl Nickuláin)
* ''Karhusta ja sen pyynnistä''. [[1937]]
* ''Pyhämaan vanhoja rakennuksia''. 1937
* ''Elämänviisautta Inarin Iijärveltä''. Kalevalaseura 1937
* ''Tunturilappalaisten kansantietoa'' Inarista. [[1938]]
* ''Inarin tunturilappalaisten leikkejä''. [[1941]]
* ''Lappalaisten leikit ja ajanvietot''. Säämi Čuovviittâsseervi almostitmeh n:o 9 1941
* ''Suomen ruuhet: 1-, 2-, 3- ja monipuiset sekä lautaruuhet kivikaudesta vuoteen 1940''. Suomen muinaismuistoyhdistys 1941–[[1942]]
* ''Lappalaisten vanhat henkilönnimet''. Säämi Čuovviittâsseervi almostitmeh n:o 10 1942
* ''Suomen lappalaisten kosinta- ja häätavat''. Säämi Čuovviittâsseervi almostitmeh n:o 12 [[1943]]
* ''Lapin verotus ja kauppa ennen vanhaan''. Säämi Čuovviittâsseervi almostitmeh n:o 13 [[1944]]
* ''Suomen lappalaiset vuoteen 1945, osat 1 ja 2''. WSOY [[1948]], 2. uđâstum riäntus [[1984]]
* ''Heidnische Religion und späterer Aberglaube bei den finnischen Lappen''. Suomalais-Ugrilaisen Seuran Toimituksia LXXXVII. [[1946]]
* ''Lappi ja lappalaiset vanhoissa kansanrunoissamme''. Säämi Čuovviittâsseervi almostitmeh n:o 20 [[1955]]
* ''Koltan- ja kuolanlapin sanakirja osat 1–2''. Syemmilâš-ugrilâš servi [[1958]]
* ''Lappalaisia paikannimiä 1500-luvulla''. Syemmilâš-ugrilâš servi [[1966]]
* ''Kronikkaa suvusta ja muustakin''. Almost. Terho Itkonen [[1991]]
* ''Lapin-matkani''. WSOY 1991
Itkosii sänikirjeh ''Koltan- ja kuolanlapin sanakirja I já II'' láá almostum neetist ive [[2014]] Syemmilâš-ugrilâš seervi nettisiijđoin.<ref>[https://yle.fi/uutiset/osasto/sapmi/itkosen_koltan-_ja_kuolanlapin_sanakirjat_nyt_netissa/7133658 Itkosen koltan- ja kuolanlapin sanakirjat nyt netissä] Yle Säämi 12.3.2014 <small>(suomâkielân)</small></ref> Fenno-Ugrica siijđoin meid kávnojeh digihäämist motomeh suu kirjeh tego ''Venäjänlapin konsonanttien astevaihtelu: Koltan, Kildinin ja Turjan murteiden mukaan'' ([[1916]]), ''Lappalaisten ruokatalous'' ([[1921]]), ''Koltan- ja kuolanlappalaisia satuja'' ([[1931]]) já ''Heidnische Religion und späterer Aberglaube bei den finnischen Lappen'' ([[1946]]).<ref>[https://fennougrica.kansalliskirjasto.fi/discover?query=t.i.+itkonen&submit=Siirry&scope=10024%2F89727 Fenno-Ugrica]</ref>
== Fáádást eres soojijn ==
{{Commonscat-raddalâs}}
== Käldeeh ==
{{Käldeeh}}
{{DEFAULTSORT:Itkonen, Toivo}}
[[Luokka:Anarâškielâ totkeeh]]
[[Luokka:Äkkilsämikielâ totkeeh]]
[[Luokka:Fennougristeh]]
[[Luokka:Ive 1891 šoddâmeh]]
[[Luokka:Ive 1968 jämimeh]]
[[Luokka:Kieldâsämikielâ totkeeh]]
[[Luokka:Nuorttâlâškielâ totkeeh]]
[[Luokka:Sämikulttuur totkeeh]]
[[Luokka:Syemmiliih kielâtotkeeh]]
[[Luokka:Tarjesämikielâ totkeeh]]
12y9wu7pfy7qkitrqte2bza00ygxrdp
Uŋgar
0
1840
161600
160092
2026-11-07T11:40:53Z
Yupik
23
jiečânâs
161600
wikitext
text/x-wiki
{{Staatâ tiäđuh
| nommâ = Uŋgar
| noomah_virgálijn_kielâin = Magyarország ''<small>([[uŋgarkielâ]]n)</small>'
| lippu = Flag of Hungary.svg
| vaakun = Coat of arms of Hungary.svg
| nommâ-genetiivist = Uŋgar
| sajadâh = Locator map of Hungary.svg
| sajadâh-čielgiittâs =
| staatâhäämi = [[täsiväldi]]
| staatâjođetteijee-tittel = [[Uŋgar president|President]]
| tááláš-staatâjođetteijee = {{#statements:P35}}
| haldâttâhjođetteijee-tittel = [[Uŋgar uáiviminister|Uáiviminister]]
| tááláš-haldâttâhjođetteijee = {{#statements:P6}}
| uáivikaavpug = [[Budapest]]
| eres-kaavpugeh = [[Debrecen]], [[Szeged]], [[Miskolc]]
| vijđodâh = 93 028<ref name="cia-hungary"/>
| sisčääci_% = 3,7
| ässeeloho_ihe = 2020
| ässeeloho = 9 769 526
| ässeesaahâdvuotâ = 105
| aalmugstuárrum =
| aalmugstuárrum_ihe =
| virgáliih-kielah = [[uŋgarkielâ]]
| vaaluut = [[Uŋgar forint]]
| vaaluut-tubdâldâh = HUF
| bap-ihe =
| bap =
| bap-per-ässee =
| hdi-ihe =
| hdi =
| eennâmtuálu =
| palvâlusah =
| ráhtálâšvuotâ =
| äigi = UTC+1
| kesiäigi = UTC+2
| jiečânâsvuotâ-kiäst =
| jiečânâsvuotâ =
| uánádâs = HU
| fiävruin = H
| kirdemmašinijn = HA
| jotolâh = uálgispiälásâš
| sundenummeer = +36
| internet TLD = .hu
| motto =
| aalmuglaavlâ = [[Himnusz]]
| aalmuglaavlâ_tiätuvuárkká = Hungarian national anthem, performed by the United States Navy Band (1997 arrangement).mp3
| luuhâmmáttu =
| oovdiš-staatah = [[Tiätuvuárkká:Flag of Hungary.svg|20px|]] [[Uŋgar aalmugtäsiväldi]]
}}
[[Tiätuvuárkká:Fonyód.jpg|thumb|right|[[Balaton]] lii Uŋgar já [[Koskâ-Euroop]] stuárráámus jävri.]]
[[Tiätuvuárkká:Grand_Hotel_Galya,_view_towards_the_Kékestető.jpg|thumb|right|[[Kékes]] lii Uŋgar alemus vääri. Čohe alne lii [[Kékestető TV -tornâ]].]]
'''Uŋgar''' ({{K-hu|Magyarország}} [ˈmɒɟɒrorsaːɡ] {{Jienâdem|Hu-Magyarország.ogg}}) lii jiečânâs [[staatâ]] [[Euroop]]ist. Ton uáivikaavpug lii [[Budapest]].<ref name="eu-uŋgar"/>
== Historjá ==
=== Uŋgar já Euroop union ===
[[Njuhčâmáánu 31.]] peeivi [[1994]] Uŋgar uusâi [[Euroop union]] jesânin.<ref name="independent-25930685">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.independent.ie/irish-news/our-new-european-neighbours-hungary/25930685.html|nommâ=Our new European neighbours - Hungary|almostittem=Irish Independent|äigimuddo=2003-09-13|čujottum=2024-10-20|kielâ={{en}}}}</ref> Uŋgar já Euroop union ráđádâlmeh pištii masa 10 ihheed, já toh nuhhii [[juovlâmáánu 13.]] peeivi [[2002]].<ref name="eur-lex-3A52003SC1205">{{Nettikäldee|čujottâs=https://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=CELEX%3A52003SC1205%3AEN%3AHTML|nommâ=52003SC1205 Comprehensive monitoring report on Hungary's preparations for membership {COM(2003) 675 final} /* SEC/2003/1205 final */|almostittem=Euroop union|čujottum=2024-10-20|kielâ={{en}}}}</ref> [[Cuáŋuimáánu 12.]] peeivi [[2003]] Uŋgarist tollui aalmugjienâstem Euroop unionân servâmist. Aalmugjienâstmist 83,76 % jienâsteijein halijdii servâđ unionân, já te [[cuáŋuimáánu 16.|nelji peeivi maŋeláá]] Uŋgar vuáláčaalij [[Euroop union]] servâmsopâmuš.<ref name="independent-25930685"/><ref name="eur-lex-3A52003SC1205"/> Siämmáá peeivi Uŋgar vuáláčaalij meiddei [[Schengen sopâmuš]].<ref name="eur-lex-3A52003SC1205"/>
Uŋgar seervâi [[Euroop union]]ân [[vyesimáánu 1.]] peeivi [[2004]].<ref name="eu-uŋgar">{{Nettikäldee|čujottâs=https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries/hungary_es|nommâ=Hungría|almostittem=Euroop union|čujottum=2024-10-20|kielâ={{es}}}}</ref> Siämmáá peeivi oovce eres-uv eurooplâžžâd staattâd servii EU:n: [[Eestieennâm]], [[Latvia]], [[Liettua]], [[Malta]], [[Kypros]], [[Puola]], [[Slovakia]], [[Slovenia]] já [[Čekki]].
[[Juovlâmáánu 21.]] peeivi [[2007]] Uŋgar seervâi [[Schengen-kuávlu]]n.<ref name="eu-uŋgar"/> Uŋgar ij lah vala servâm [[eurokuávlu]]n.
== Eennâmtieđâ ==
Uŋgar vijđodâh lii 93 028 km², mast 3 420 km² lii čääci.<ref name="cia-hungary"/> Vijđoduv mield Uŋgar lii maailm 110. stuárráámus staatâ.<ref name="cia-hungary">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/hungary/|nommâ=Hungary|almostittem=The World Factbook|čujottum=2024-10-20|kielâ={{en}}|arkkâdâh=https://web.archive.org/web/20210812150943/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/hungary/|vyerkkejum=2021-08-12}}</ref>
=== Sajadâh já rääjih ===
Uŋgar lii staatâ [[Koskâ-Euroop]]ist. Ton ránnjástaatah láá tavveen [[Slovakia]], tavenuorttân [[Ukraina]], maadânuorttân [[Romania]], mäddin [[Kroatia]] já [[Serbia]] sehe uárjin [[Slovenia]] já [[Nuorttâriijkâ]]. Uŋgarist staatârääjih láá ohtsis 2 106 km.<ref name="cia-hungary"/> Kuhemus rääji lii rääji Slovakiain, mii lii 627 km.<ref name="cia-hungary"/> Uánihumos rääji vist lii 94 km rääji Sloveniain.<ref name="cia-hungary"/> Uŋgar lii [[siseennâmriijkâ]] ađai tast ij lah ollágin merâriddo.<ref name="cia-hungary"/>
{| class="wikitable"
|-
! Ránnjástaatâ !! Rääji kukkodâh !! Kárttá
|-
| [[Slovakia]] || 627 km || rowspan=7|[[Tiätuvuárkká:Hungary in its region.svg|425px]]
|-
| [[Ukraina]] || 128 km
|-
| [[Romania]]|| 424 km
|-
| [[Kroatia]] || 348 km
|-
| [[Serbia]] || 164 km
|-
| [[Slovenia]] || 94 km
|-
| [[Nuorttâriijkâ]] || 321 km
|}
<!--
=== Suolluuh ===
Uŋgar stuárráámuuh suolluuh láá A ( km²), B ( km²), C ( km²) já D ( km²).
-->
=== Jäävrih já juuvah ===
Uŋgar kuhemuuh juuvah láá Tonava uálgijuuhâ [[Tisza]], [[Tonava]], [[Raab (juuhâ)|Raab]] ({{k-hu|Rába}}) já [[Drava]] ({{k-hu|Dráva}}).
[[Balaton]] lii Uŋgar stuárráámus jävri vijđoduv mield. Ton vijđodâh lii 598 km², kukkodâh 77 km já kobdodâh 14 km.
<!--=== Geologia ===-->
=== Morfologia ===
Uŋgar alemus saje lii [[Kékes]] čokke (1 014 m).<ref name="cia-hungary"/> Ton vyeligumos saje vist lii [[Tisza|Tiszajuuvâ]] riddo (78 m).<ref name="cia-hungary"/>
<!--
=== Šoŋŋâdâh ===
=== Biodiversiteet ===
-->
== Haldâttâh já politiik ==
Uŋgar staatâhäämi lii [[parlamentaarlâš täsiväldi]].<ref name="eu-uŋgar"/> Uŋgar staatâhovdâ lii [[Uŋgar president|staatâ president]]. Tááláš president lii {{#statements:P35}}.
=== Kuávlulâš jyehim ===
[[Tiätuvuárkká:Counties of Hungary 2020.png|thumb|upright=1.5|Uŋgar läänih já [[Budapest]]]]
Uŋgar juáhhoo 19 läänin ({{k-hu|vármegye}}), moh láá Uŋgar alemuu tääsi kuávluhaldâttâhohtâdâh. Staatâ uáivikaavpug [[Budapest]] lii meid lääni:
{| class="wikitable sortable"
|- valign=top
! ISO-koodi
! Vaakun
! Nommâ
! Haaldâtlâš kuávdáš
! Ässeeloho
|-
| HU-BK || [[Tiätuvuárkká:Bacs-kiskun-megye.svg|25px|center]] || [[Bács-Kiskun lääni|Bács-Kiskun]] || [[Kecskemét]] || {{Nts|524841}}
|-
| HU-BA || [[Tiätuvuárkká:HUN Baranya megye COA.png|25px|center]] || [[Baranya lääni|Baranya]] || [[Pécs]] || {{Nts|391455}}
|-
| HU-BE || [[Tiätuvuárkká:Békés departemento blazono.svg|25px|center]] || [[Békés lääni|Békés]] || [[Békéscsaba]] || {{Nts|361802}}
|-
| HU-BZ || [[Tiätuvuárkká:Borsod-Abaúj-Zemplén departemento blazono.svg|25px|center]] || [[Borsod-Abaúj-Zemplén lääni|Borsod-Abaúj-Zemplén]] || [[Miskolc]] || {{Nts|684793}}
|-
| HU-BU || [[Tiätuvuárkká:Coa Hungary Town Budapest big.svg|25px|center]] || [[Budapest]] || [[Budapest]] || {{Nts|1744665}}
|-
| HU-CZ || [[Tiätuvuárkká:HU Csongrád megye COA.svg|25px|center]] || [[Csongrád-Csanád lääni|Csongrád-Csanád]] || [[Szeged]] || {{Nts|421827}}
|-
| HU-FE || [[Tiätuvuárkká:HUN Fejér megye COA.png|25px|center]] || [[Fejér lääni|Fejér]] || [[Székesfehérvár]] || {{Nts|426120}}
|-
| HU-GS || [[Tiätuvuárkká:HUN Győr-Moson-Sopron megye COA.png|25px|center]] || [[Győr-Moson-Sopron lääni|Győr-Moson-Sopron]] || [[Győr]] || {{Nts|449967}}
|-
| HU-HB || [[Tiätuvuárkká:HUN Hajdú-Bihar COA.svg|25px|center]] || [[Hajdú-Bihar lääni|Hajdú-Bihar]] || [[Debrecen]] || {{Nts|565674}}
|-
| HU-HE || [[Tiätuvuárkká:Coa Hungary County Heves.svg|25px|center]] || [[Heves lääni|Heves]] || [[Eger]] || {{Nts|307985}}
|-
| HU-JN || [[Tiätuvuárkká:HUN Jász-Nagykun-Szolnok megye COA.png|25px|center]] || [[Jász-Nagykun-Szolnok lääni|Jász-Nagykun-Szolnok]] || [[Szolnok]] || {{Nts|386752}}
|-
| HU-KE || [[Tiätuvuárkká:HUN Komárom-Esztergom megye COA.png|25px|center]] || [[Komárom-Esztergom lääni|Komárom-Esztergom]] || [[Tatabánya]] || {{Nts|311411}}
|-
| HU-NO || [[Tiätuvuárkká:Coa Hungary County Nógrád.svg|25px|center]] || [[Nógrád lääni|Nógrád]] || [[Salgótarján]] || {{Nts|201919}}
|-
| HU-PE || [[Tiätuvuárkká:HUN Pest megye COA.svg|25px|center]] || [[Pest lääni|Pest]] || [[Budapest]] || {{Nts|1237561}}
|-
| HU-SO || [[Tiätuvuárkká:HUN Somogy megye COA.svg|25px|center]] || [[Somogy lääni|Somogy]] || [[Kaposvár]] || {{Nts|317947}}
|-
| HU-SZ || [[Tiätuvuárkká:HUN Szabolcs-Szatmár-Bereg megye COA.svg|25px|center]] || [[Szabolcs-Szatmár-Bereg lääni|Szabolcs-Szatmár-Bereg]] || [[Nyíregyháza]] || {{Nts|552000}}
|-
| HU-TO || [[Tiätuvuárkká:HUN Tolna megye COA.png|25px|center]] || [[Tolna lääni|Tolna]] || [[Szekszárd]] || {{Nts|231183}}
|-
| HU-VA || [[Tiätuvuárkká:HUN Vas megye COA.png|25px|center]] || [[Vas lääni|Vas]] || [[Szombathely]] || {{Nts|257688}}
|-
| HU-VE || [[Tiätuvuárkká:Coa Hungary County Veszprém.svg|25px|center]] || [[Veszprém lääni|Veszprém]] || [[Veszprém]] || {{Nts|353068}}
|-
| HU-ZA || [[Tiätuvuárkká:Coa Hungary County Zala (2010-).svg|25px|center]] || [[Zala lääni|Zala]] || [[Zalaegerszeg]] || {{Nts|287043}}
|}
<!--=== Staatâhäämi ===
=== Vuáđulaahâ ===
=== President ===
=== Parlament ===
=== Tuámustoovlih ===
=== Aalmugijkoskâsâš koskâvuođah ===
=== Piäluštâsvyeimih ===
=== Sosiaaltorvo ===
=== Olmoošvuoigâdvuođah ===
== Ekonomia ==
=== Iäláttâsah ===
=== Energia ===
=== Ráhtulâšvuotâ ===
=== Tuuriism ===
== Jotolâh ==
=== Maađijjotolâh===
=== Ryevdirađejotolâh ===
=== Kirdemjotolâh ===
=== Čäcijotolâh ===
-->
== Viehâdâh ==
<!--=== Ässeeloho ===
=== Kielah ===
Uŋgar virgálâš kielâ lii/virgáliih kielah láá Y (já Z).
-->
=== Kaavpugeh ===
[[Tiätuvuárkká:Széchenyi Chain Bridge in Budapest at night.jpg|pienoiskuva|[[Széchenyi salvânšalde]] [[Budapest]]ist]]
Uŋgar taveuásist lii staatâ uáivikaavpug já stuárráámus kaavpug [[Budapest]]. Nubben stuárráámus kaavpug lii [[Debrecen]], mii lii Uŋgar nuorttâuásist [[Romania]] rääji aldasijn. Kuálmádin stuárráámus kaavpug lii [[Szeged]]. Tot lii Uŋgar máddáákeejist Tiszajuuvâ riddoost. Niäljádin stuárráámus kaavpug lii [[Miskolc]], mii lii Uŋgar tavenuorttân [[Bükk]]-nommâsii váráduv aldasijn.
<!--
=== Oskoldâh ===
=== Tiervâsvuotâ ===
=== Škovlim ===
=== Tieđâ ===
== Kulttuur ==
=== Kirjálâšvuotâ ===
=== Kovetaaiđâ, design já arkkitehtuur ===
=== Muusik ===
=== Elleekoveh já TV ===
=== Media ===
=== Valastâllâm ===
=== Purrâmâš já juhâmâš ===
=== Almoliih rijjâpeeivih ===
=== Aalmuglâšsymboleh ===
-->
== Fáádást eres soojijn ==
{{Commonscat-raddalâs}}
== Käldeeh ==
{{Käldeeh|sárgáttuvah}}
{{Euroop staatah}}
{{Euroop union}}
{{NATO}}
[[Luokka:Uŋgar|*]]
1mfqagygc3ejunouo7bjuu24ne7kqct
Knut Bergsland
0
2866
161580
146501
2026-11-06T17:26:09Z
Yupik
23
161580
wikitext
text/x-wiki
[[Tiätuvuárkká:Oslon yliopiston suomen- ja lapinkielen professori Knut Bergsland haastattelee naisia Valjokissa 1930 (SUK529-232).jpg|thumb|Oslo ollâopâttuv [[suomâ-ugrâlâš kielah|suomâ-ugrâlij kielâi]] [[kielâtieđâ|kielâtiettuu]] [[professor]] Knut Bergsland sahhiittâlmin säminisonijd [[Váljuuhâ (sijdâ)|Váljuuvâ siijdâst]], [[Kárášjuuhâ|Kárášjuuvâst]] ive 1930]]
'''Knut Bergsland''' ({{Šoddâm- já jäämmimäigi|7|3|1914|[[Kristiania]]|[[Taažâ]]|9|7|1998|[[Oslo]]|Taažâ}})<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://nbl.snl.no/Knut_Bergsland|nommâ=Knut Bergsland|čujottum=9.11.2023|ietf-kielâkoodi=no}}</ref> lâi [[suomâ-ugrâlâš kielah|suomâ-ugrâlij kielâi]] [[kielâtieđâ|kielâtiettuu]] [[professor]] [[Oslo ollâopâttâh|Oslo ollâopâttuvâst]] tassaažân ko sun jaamij keessiv 1998. Suu vuosmuš [[sämikielah|sämikielâlâš]] pargo almostui ive [[1942]], ''Det samiske slektskaps- og svogerskapsordsystem''. Suu náguskirje, ''Røros-lappisk grammatikk'', poođij ive [[1946]], já ton rääjist sun almostitij ennuv tieđâlijd čalluid, meiddei oppâkiirjijd já materialčuágálduvâid sämikielâst já sämikielân. Sämikielâ syergist Bergsland uáivisyergin lijjii [[maadâsämikielâ]] kuávlukielah. Sämikielâi já suomâ-ugrâlij kielâi lasseen Bergsland tuuđhâi ennuv meiddei aleutlijd já eskimolijd kielâid.
==Artikkâleh==
Kielâtieđâlâš tutkâmuš lasseen Bergsland čaalij artikkâlijd sämmilij kulttuurist já historjást:
* [[1969]] – ''Runebomme''
* [[1970]] – ''Om middelalderens finnmarker''
* [[1970]] – ''Jemtlands grense mot Herjedalen i samisk lys''
* [[1974]] – ''Synsvinkler I samisk historie'' Historisk tidsskrift
* [[1978]] – ''Lais Lappebyen''
== Fáádást eres soojijn ==
{{Commonscat-raddalâs}}
== Käldeeh ==
{{Käldeeh}}
{{DEFAULTSORT:Bergsland, Knut}}
[[Luokka:Fennougristeh]]
[[Luokka:Ive 1914 šoddâmeh]]
[[Luokka:Ive 1998 jämimeh]]
[[Luokka:Maadâsämikielâ totkeeh]]
[[Luokka:Oslo ollâopâttuv professoreh]]
[[Luokka:Taažah kielâtotkeeh]]
[[Luokka:Taažah professoreh]]
9rh8se3d1prdfc374fnps0q1pkskq3a
Luokka:Ive 1983 jämimeh
14
3707
161586
20548
2026-11-06T17:40:49Z
Yupik
23
+cc
161586
wikitext
text/x-wiki
{{Commonscat}}
[[Luokka:1983|Jämimeh]]
[[Luokka:1980-lovo jämimeh]]
r8b789o1uhdk211z2vt3tpynvh39kpt
Luokka:Ive 1983 šoddâmeh
14
3731
161585
20628
2026-11-06T17:40:31Z
Yupik
23
+cc
161585
wikitext
text/x-wiki
{{Commonscat}}
[[Luokka:1983|Šoddâmeh]]
[[Luokka:1980-lovo šoddâmeh]]
2piv9ss9aak9nseyomlokuhnjmsdz16
It's a Wonderful Life
0
4453
161594
147054
2026-11-07T10:05:23Z
Seipinne
19
161594
wikitext
text/x-wiki
[[Tiätuvuárkká:It's a Wonderful Life (1946 poster).jpeg|thumb|It's a Wonderful Life (ive 1946 poster)]]
'''It's a Wonderful Life''' lii ive [[1946]] almostum, [[Frank Capra]] stivrim draamaklassikko. Ton vuosâeehid lâi Globe-teatterist, [[New York]]ist, [[juovlâmáánu 20.]] peeivi 1946. Klassikko tast ij kuittâg šoddâm tállân pic esken ive [[1973]] maŋa, ko ton tahheevuoigâdvuođah nuhhii Ovtâstum staatâin já tom čäitiškuottii televisiost juovlâi ääigi.
Suomâ televisiost ''It's a Wonderful Life'' oinui vuosmuu keerdi ive [[1976]], ko MTV čaaitij tom. Tastmaŋa tot oinui vistig [[Yle TV1]]:st ive 1987 juovlâááptu jeđe iivij 1992–2011 [[Yle TV2]]:st jyehi ive juovlâi ääigi. Ive 2014 [[Yle Teema]] (2017 rääjist [[Yle Teema & Fem]]) vuod čäitiškuođij tom ain juovlâi ääigi. Elleekove vuáđđun lii [[Philip Van Doren Stern]] maainâs ''The Greatest Gift''.<ref>[https://web.archive.org/web/20201021034544/https://elonet.finna.fi/Record/kavi.elonet_elokuva_129342 It's a Wonderful Life] Elonet</ref>
== Čaittâleijeeh ==
[[Tiätuvuárkká:It's A Wonderful Life.jpg|thumb|[[Donna Reed]] já [[James Stewart]] Mary já George Baileyn.]]
[[Tiätuvuárkká:It's a Wonderful Life (film) 1946 Frank Capra, director. Lionel Barrymore.jpg|thumb|[[Lionel Barrymore]] hiärrá Potterin.]]
{| class="wikitable"
|-
! Čaittâleijee !! Roolâ
|-
| [[James Stewart]] || George Bailey
|-
| [[Donna Reed]] || Mary Hatch Bailey
|-
| [[Lionel Barrymore]] || Henry F. Potter
|-
| [[Thomas Mitchell]] || Billy-čeeci
|-
| [[Henry Travers]] || Clarence Odbody
|-
| [[Beulah Bondi]] || rovvá Bailey
|-
| [[Frank Faylen]] || Ernie Bishop
|-
| [[Ward Bond]] || Bert
|-
| [[Gloria Grahame]] || Violet Bick
|-
| [[H. B. Warner]] || hiärrá Gower
|-
| [[Todd Karns]] || Harry Bailey
|-
| [[Samuel S. Hinds]] || Peter Bailey
|-
| [[Lillian Randolph]] || Annie
|-
| [[Mary Treen]] || uárbimpeeli Tilly
|-
| [[Frank Albertson]] || Sam Wainwright
|-
| [[Virginia Patton]] || Ruth Dakin Bailey
|-
| [[Charles Williams]] || viljâpeeli Eustace
|-
| [[William Edmunds]] || hiärrá Martini
|-
| [[Bobby Anderson]] || nuorâ George Bailey
|-
| [[Ronnie Ralph]] || nuorâ Sam Wainwright
|-
| [[Jean Gale]] || nuorâ Mary Bailey
|-
| [[Jeanine Ann Roose]] || nuorâ Violet Bick
|-
| [[George Nokes]] || nuorâ Harry Bailey
|-
| [[Danny Mummert]] || nuorâ Marty Hatch
|-
| [[Sheldon Leonard]] || baarimiäštár Nick
|-
| [[Charles Lane]] || láigunorree
|-
| [[Jimmy Hawkins]] || Tommy Bailey
|-
| [[Karolyn Grimes]] || Zuzu Bailey
|-
| [[Larry Simms]] || Pete Bailey
|-
| [[Carol Coomes]] || Janie Bailey
|-
|}
==Palhâšumeh já iävtukkâsvuođah==
Ive 1947 Frank Capra vuoitij ''It's a Wonderful Life''st pyeremuu stivrim Golden Globe. Elleekove lâi meid Oscar-iävtukkâssân viiđâ eres kategoriast: pyeremus elleekove, pyeremus almaičaittâleijee (James Stewart), pyeremus stivrejeijee (Frank Capra), pyeremus jienâpaddim ([[John Aalberg]]) já pyeremus editistem ([[William Hornbeck]]).<ref>[https://www.imdb.com/title/tt0038650/awards?ref_=tt_awd It's a Wonderful Life - Awards] IMDb</ref>
==Fáádást eres soojijn==
{{Commonscat-raddalâs}}
==Käldeeh==
{{Käldeeh}}
[[Luokka:Ive 1946 elleekoveh]]
[[Luokka:Draamaelleekoveh]]
[[Luokka:Frank Capra stivrim elleekoveh]]
[[Luokka:Ovtâstumstaatâliih elleekoveh]]
d0b21vwxkuynhk043qqss9atuvnyx7b
Luokka:Frank Capra stivrim elleekoveh
14
4457
161590
24181
2026-11-06T17:46:58Z
Yupik
23
{{Commonscat}}
161590
wikitext
text/x-wiki
{{Commonscat}}
[[Luokka:Ovtâstumstaatâlij stivrejeijei elleekoveh]]
fsujau9p869lo9jfy83zfo3vm0nxawa
161591
161590
2026-11-06T17:48:14Z
Yupik
23
[[Luokka:Frank Capra|elleekoveh]]
161591
wikitext
text/x-wiki
{{Commonscat}}
[[Luokka:Frank Capra|elleekoveh]]
[[Luokka:Ovtâstumstaatâlij stivrejeijei elleekoveh]]
kgnuhq9va55vn4sp84014c2mzekggzg
Luokka:Ovtâstumstaatâlij stivrejeijei elleekoveh
14
4458
161589
120573
2026-11-06T17:46:51Z
Yupik
23
{{Commonscat}}
161589
wikitext
text/x-wiki
{{Commonscat}}
[[Luokka:Elleekoveh stivrejeijee mield]]
[[Luokka:Ovtâstumstaatâliih stivrejeijeeh]]
1ng7cg54lahu9wzkwl531rddaef3w80
Luokka:Elleekoveh stivrejeijee mield
14
4459
161588
136917
2026-11-06T17:46:43Z
Yupik
23
{{Commonscat}}
161588
wikitext
text/x-wiki
{{Commonscat}}
[[Luokka:Elleekoveh]]
[[Luokka:Kreatiivliih pargoh já tyejeh rähtee mield]]
gwg6vids9sj7p8o6kdud5l9a1p6rn69
Luokka:Kreatiivliih pargoh já tyejeh rähtee mield
14
4460
161587
136920
2026-11-06T17:46:29Z
Yupik
23
{{Commonscat}}
161587
wikitext
text/x-wiki
{{Commonscat}}
[[Luokka:Kreatiivliih pargoh já tyejeh|* rähtee mield]]
7hzzebtm3ruhdgjyi0a8anmstcyutwt
Helen Türk
0
6925
161595
147207
2026-11-07T10:32:55Z
Seipinne
19
161595
wikitext
text/x-wiki
'''Helen Türk''' (š. [[1987]]<ref name="Türk-PhD-thesis-p.147">Helen Türk: [https://dspace.ut.ee/bitstream/handle/10062/64625/turk_helen.pdf ''Consonantal quantity systems in Estonian and Inari Saami''], University of Tartu Press, 2019. ISBN 978-9949-03-080-4 (pdf), See page "146" (68/71): Curriculum vitae. Čujottum 10.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref>) lii [[Eestieennâm|eestilâš]] totkee já lingvist, kii lii tutkâm anarâškielâ fooneetlávt. Sun valmâštui filosofia maisterin ive [[2013]] [[Tartto ollâopâttâh|Tartto ollâopâttuvâst]] já filosofia tuáhtárin ive [[2019]] siämmáá ollâopâttuvâst.<ref name="Türk-PhD-thesis-p.147"/> <ref name="Helen Türk - CV">[https://www.etis.ee/CV/Helen_T%C3%BCrk/eng?tabId=CV_ENG Helen Türk - CV] Čujottum 10.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref>
== Anarâškielâ tutkâmušah ==
===The ternary contrast of consonant duration in Inari Saami===
Türk čaalij anarâškielâst uánihis tutkâmraapoort ''The ternary contrast of consonant duration in Inari Saami'' ive 2014. Artikkâl noomâst leijee sääni “ternary” uáivild tom, et anarâškielâst lii kuulmâ tääsi kontrast: kukke, pelikukke já uánihâš. Suomâkielâst lii kyevti tääsi kontrast: uánihâš já kukke.
Artikkâl aalgâst lii abstrakt, talle lii laiđiittâs. Laiđiittâsâst lii čielgejum jotelávt tot, maht anarâškielâ jienâdâhsysteem tuáimá, magareh kukkoduvah anarâškielâst láá já maht kukkoduvah láá merkkejum (kukkodâhmeerhah).
“Materialeh já metodeh” -nommâsâš pittáást lii čielgejum magareh materialeh já metodeh láá kiävtust. Nelji informant uásálistii taan tutkâmušân. Puoh informanteh lijjii puáris almaah, kiäi eenikielâ lâi anarâškielâ. Puoh informanteh mattii suomâkielâ. Kulmâ informant mattii meiddei pajekielâ já eŋgâlâš-/saksakielâ. Puoh tutkâmušâst kieđâvuššum säänih láá 2-staavvâlsiih já toi vuossâmuu staavvâl vookaal lii uánihâš. Iskossäänih láá pieijum celkkui siisâ, já lii tutkum tot, magareh iäruh láá šoddâm informantij kooskâst.
Kuálmád pittá oovdânpuáhtá tutkâmpuátusijd. Vokalij já konsonantij kukkoduvah láá merkkejum: vuossâmuu staavvâl vookaal, kuávdáškonsonant, nube staavvâl vookaal já máhđulâš algâkonsonant. Kukkoduvah láá millisekuntij mield mittedum. Ton lasseen lii čielgejum tot, maht vokalij kukkodâh vaaigut konsonantij kukkodâhân já nubijkulij maht konsonantij kukkodâh vaaigut vokalij kukkodâhân.
Loppâpuáđus taan tutkâmušâst lii tot, et anarâškielâst konsonantij kukkodâh lii čonâsist pirâstittee vokalij kukkoduvváid. Jis vokaleh kukkoh, te konsonant uánnán. Já nubijkulij jis vokaleh uánáneh, te konsonant kukko. Vuossâmuš staavvâl vookaal lii merhâšitteht kuhheeb ovdil uánihis konsonant tâi konsonantovtâstume ko ovdil kuhes konsonant tâi konsonantovtâstume. Nube staavvâl vookaal vuod lii merhâšitteht kuhheeb uánihis konsonant tâi konsonantovtâstume maŋa ko kuhes konsonant tâi konsonantovtâstume maŋa.
== Čalluuh ==
=== Tieđâliih artikkâleh ===
Helen Türk lii čáállám čuávuváid tieđâlijd artikkâlijd<ref name="Helen Türk - CV"/>:
* Türk, Helen; Lippus, Pärtel; Pajusalu, Karl; Teras, Pire (2020). ''Temporal patterns of geminates in Inari Saami trisyllabic words.'' Proc. 10th International Conference on Speech Prosody 2020. Tokyo, Japan: ISCA, 81−85. DOI: 10.21437/SpeechProsody.2020-17.
* Türk, Helen; Lippus, Pärtel; Pajusalu, Karl; Teras, Pire (2019). ''The acoustic correlates of quantity in Inari Saami.'' Journal of Phonetics, 72, 35−51. DOI: 10.1016/j.wocn.2018.11.001.
* Türk, Helen (2019). ''Interactions between segmental context and quantity: temporal patterns of geminates in Estonian.'' Linguistica Uralica, LV (4), 241−260. DOI: 10.3176/lu.2019.4.01.
* Türk, Helen (2018). ''The Three-Way Distinction of Consonant Duration in Estonian.'' Proceedings of the 9th international conference on Speech Prosody: The 9th international conference on Speech Prosody in Poznań, Poland, on 13-16 June 2018. Ed. Katarzyna Klessa, Jolanta Bachan, Agnieszka Wagner, Maciej Karpiński & Daniel Śledziński. Poznań: Adam Mickiewicz University, 656−660. DOI: 10.21437/SpeechProsody.2018-133.
* Türk, Helen; Lippus, Pärtel; Šimko, Juraj (2017). ''Context-dependent articulation of consonant gemination in Estonian.'' Laboratory Phonology Journal of the Association for Laboratory Phonology, 8 (1), 1−26. DOI: 10.5334/labphon.117.
* Türk, Helen; Asu, Eva Liina; Lippus, Pärtel; Niit, Ellen (2016). ''Diftongidest ja triftongidest eesti keeles Kihnu vokaalisüsteemi näitel.'' Keel ja Kirjandus, 59 (1), 1−12.
* Türk, Helen; Lippus, Pärtel; Pajusalu, Karl; Teras, Pire; (2016). ''Quantity contrast in Inari Saami: The role of pitch and intensity.'' Speech Prosody 2016. Boston MA: Boston University, 1090−1094.
* Türk, Helen; Lippus, Pärtel; Pajusalu, Karl; Teras, Pire (2015). ''Temporal patterns of quantity in Inari Saami''. In: Wolters, Maria; Livingstone, Judy; Beattie, Bernie; Smith, Rachel; MacMahon, Mike; Stuart-Smith, Jan (Ed.). Proceedings of the 18th International Congress of Phonetic Sciences (1−5). Glasgow: University of Glasgow.
* Türk, Helen; Lippus, Pärtel; Pajusalu, Karl; Teras, Pire (2014). ''The ternary contrast of consonant duration in Inari Saami''. In: Campbell, Nick; Gibbon, Dafydd; Hirst, Daniel (Ed.). Social and Linguistic Speech Prosody. Proceedings of the 7th international conference on Speech Prosody (361−364). Dublin: International Speech Communications Association.
* Asu, Eva Liina; Lippus, Pärtel; Niit, Ellen; Türk, Helen (2012). ''The acoustic characteristics of monophthongs and diphthongs in the Kihnu variety of Estonian''. Linguistica Uralica, 48 (3), 161−170. DOI: 10.3176/lu.2012.3.01.
* Asu, Eva Liina; Lippus, Pärtel; Niit, Ellen; Türk, Helen (2012). ''The acoustic characteristics of monophthongs and diphthongs in the Kihnu variety of Estonian''. In: Meister, Einar (Ed.). XXVII Fonetiikan päivät 2012 – Phonetics Symposium 2012, 17-18 February 2012, Tallinn, Estonia : Proceedings (6−11). Tallinn: TUT Press.
=== Eres čalluuh ===
* Helen Türk: ''Consonantal quantity systems in Estonian and Inari Saami''. University of Tartu Press, 2019. ISBN 978-9949-03-080-4 ([https://dspace.ut.ee/bitstream/handle/10062/64625/turk_helen.pdf pdf]), ISBN 978-9949-03-079-8 (print). <small>(eŋgâlâskielân)</small>
==Käldeeh==
{{Käldeeh}}
[[Luokka:Anarâškielâ totkeeh|Türk]]
[[Luokka:Eestiliih kielâtotkeeh|Türk]]
[[Luokka:Ive 1987 šoddâmeh|Türk]]
b1hvvpneykxi13uqle7j5leveussga9
Tiina Sanila-Aikio
0
6948
161584
160051
2026-11-06T17:39:54Z
Yupik
23
161584
wikitext
text/x-wiki
[[Tiätuvuárkká:Tiina_Sanila-Aikio.jpg|thumb|right|Tiina Sanila-Aikio ive 2017]]
[[Tiätuvuárkká:Tiina Sanila-Aikio at Tråante 2017 (32720565326).jpg|thumb|Tiina Sanila-Aikio Tråantest 2017]]
[[Tiätuvuárkká:Vinnere av den nordiske språkprisen Gollegiella for 2018 (45145991075).jpg|thumb|300px|right|Sanila [[Kollekielâ]]-palhâšume jyehimtilálâšvuođâst ive 2018]]
'''Tiina Juulia Sanila-Aikio''' ({{k-sms|Paavvâl Taannâl Tiina}}<ref name="nj-tsa">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://naisjohtajat.fi/henkilot/tiina-sanila-aikio-paavval-taannal-tiina/ | Nommâ = Tiina Sanila-Aikio, Paavvâl Taannâl Tiina | Almostittem = Keskuskauppakamari | Čujottum = 2021-03-10 | Kielâ = {{fi}} | arkkâdâh = https://web.archive.org/web/20210724063853/https://naisjohtajat.fi/henkilot/tiina-sanila-aikio-paavval-taannal-tiina/ | vyerkkejum = 2021-07-24}}</ref>; š. [[njuhčâmáánu 25.]] peeivi [[1983]], [[Čevetjävri]], [[Suomâ]]) lii nuorttâlâš pajeolmooš, musikkár, máttáátteijee já politikkár.<ref name="yle-7417955">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://yle.fi/uutiset/osasto/sapmi/nuorttalaskielag_rock-muusik_movtijditij_ulmuid_ijattes_iijast/7417955 | Tahhee = Niskanen, Eljas | Nommâ = Nuorttâlâškielâg rock-muusik movtijditij ulmuid Ijâttes iijâst | Almostittem = Yle Säämi | Äigimuddo = 2014-08-18 | Čujottum = 2021-03-10}}</ref> Iivij 2012–2015 sun lâi [[Sämitigge (Suomâ)|Suomâ sämitige]] värisaavâjođetteijee já iivij 2015–2019 [[Sämitige saavâjođetteijee (Suomâ)|sämitige saavâjođetteijee]].<ref name="nuorgam">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://annenuorgam.com/vaikkuhan-vaikuttaminen/samedikkebargu/ | Nommâ = Sámediggi – Saamelaiskäräjät | Almostittem = annenuorgam.com | Čujottum = 2021-03-10 | Kielâ = {{se}} já {{fi}}}}</ref><ref name="ks-tsa">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.kolttasaamelaiset.fi/tiina-sanila-aikio-sai-kiitokseksi-aitoa-kolttasaamelaista-kasityota/ | Nommâ = Tiina Sanila-Aikio sai kiitokseksi aitoa kolttasaamelaista käsityötä | Almostittem = Kolttakulttuurisäätiö | Äigimuddo = 2019-12-23 | Čujottum = 2021-03-10 | Kielâ = {{fi}}}}</ref><ref name="yle-7896485">{{Nettikäldee | Čujottâs = http://yle.fi/uutiset/tiina_sanila-aikio_lij_saamteegg_o_saajaateei/7896485 | Tahhee = Harju, Terhi. | Nommâ = Tiina Sanila-Aikio lij sääʹmteeʹǧǧ ođđ saaǥǥjååʹđteei | Almostittem = Yle Säämi | Äigimuddo = 2015-03-28 | Čujottum = 2021-03-10 | Kielâ = {{sms}}}}</ref><ref name="yle-8693219">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://yle.fi/uutiset/osasto/sapmi/tiina_sanila-aikio_valjejui_juatki_samitige_saavajoetteijen/8693219 | Tahhee = Alajärvi, Martta. | Nommâ = Tiina Sanila-Aikio väljejui juátkiđ Sämitige saavâjođetteijen | Almostittem = Yle Säämi | Äigimuddo = 2016-02-23 | Čujottum = 2021-03-10}}</ref><ref name="sd-28022020">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.samediggi.fi/2020/02/28/samitige-saavajodetteijen-tuomas-aslak-juuso/?lang=an | Nommâ = Sämitige saavâjođetteijen Tuomas Aslak Juuso | Almostittem = Sämitigge | Äigimuddo = 2020-02-28 | Čujottum = 2021-03-10}}</ref>
==Eellim==
Tiina Juulia Sanila šoodâi [[njuhčâmáánu 25.]] peeivi [[1983]] [[Čevetjävri|Čevetjäävrist]]. Suu eeči lâi nuorttâlâš pajeolmooš Tauno Sanila, kii jaamij, ko Tiina lâi 2,5-ihásâš.<ref name="kp-2015">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://kodinpellervo.fi/kodin-pellervossa/2015/12/17/oikeus-maihin-ja-vesiin/ | Nommâ = Oikeus maihin ja vesiin | Almostittem = Kodin Pellervo | Äigimuddo = 2015-12-17 | Čujottum = 2021-03-10 | Kielâ = {{fi}}}}</ref> Suu enni lii syemmilâš [[päikkituálu]]máttáátteijee, rehtor já mađhâšemfinnodâholmooš Toini Sanila. Suu enni varrij tavas [[Ilomantsi]]st 1980-lovo aalgâst.<ref name="kp-2015"/> Čevetjäävrist sun lii porgâm máttáátteijen já rehtorin [[Čevetjäävri škovlâ|Čevetjäävri škoovlâst]]. Ton lasseen sun hoittáá perruu [[Sanila puásuitáálu|puásuitáálu]].<ref name="kp-2015"/> Sanilast lává kyehti uccâuábi.
Sanila juuđij siämmáá škoovlâ, mon rehtorin suu enni tooimâi. Tast maŋa sun varrij [[Ruávinjargâ|Ruávinjaargân]] luvâttuv tiet. Luvâttuv maŋa sun paasij kaavpugân já luvâškuođij [[vuoigâdvuođâtieđâ|vuoigâdvuođâtiettuu]] [[Laapi ollâopâttâh|Laapi ollâopâttuvvâst]].
<!--==Muusik==
==Politiik==
-->
==Karrieer==
===Muusikkarrieer===
Ive 2005 Sanila-Aikio almostitij maailm vuosmuu nuorttâlâškielâg rockskiäru suu muusikjuávhoin, [[Tiina Sanila Band]]áin. Skiäru nommâ lii ''[[Sääʹmjânnam rocks!]]'' já tom pyevtittij Tuupa Records Oy. Tast maŋa almostum single ''Uuh'' (2006) ulâttij Suomâ virgálii singlelisto kuálmádin. Juávhu nubbe skiärru ''[[Kåʹllkueʹll še måttmešt tålkk]]'' almostui ive 2007.<ref>{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.tuuparecords.fi/tiinasanilaband| Nommâ = Tiina Sanila Band | Almostittem = Tuupa Records | Čujottum = 2021-11-27 | Kielâ = {{fi}}}}</ref>
Sanila-Aikio lâi mieldi meiddei ive 2021 almostum singlest ''Äʹvvceeʒʒaž'' artistnoomáin ''Kreʹstten''. Pittá lii rahtum oovtâst [[Pauliina Feodoroff|Pauliina ''“Päälaǥ”'' Feodoroffáin]] já [[Anna Lumikivi|Anna ''“Äʹnn”'' Lumikivijn]]. Nuotâsteijen pittáást lâi [[Mio Negga]] Ruotâpeln Säämist.<ref>{{Nettikäldee | Čujottâs = https://yle.fi/uutiset/osasto/sapmi/kuvddal_jion_o_saamkiollsaz_avvceeaz-single_keacc_saami_puettiaigga__ohtt_laulli_artiistin_musttal_saani_tuaain/12201981| Nommâ = Kuvddâl jiõn: Ođđ sääʹmǩiõllsaž Äʹvvceeʒʒaž-single ǩeäčč saaʹmi pueʹttiäigga – õhtt laulli artiistin mušttal saaʹni tuâǥǥain | Tahhee = Kelemeny, Sara| Almostittem = Yle Säämi| Äigimuddo = 2021-11-24 | Čujottum = 2021-11-27 | Kielâ = {{sms}}}}</ref>
===Jurgâleijen já jienâčaittâleijen===
Sämitige alguu vuáđuld [[Yle]] já [[Gutsy Animations]] -pyevtittemfinnodâh rähtiškuottii uđđâ [[Muumileehi (animaatioráiđu)|Muumileehi]]-rááiđu [[orjâlâškielâ]]n, [[anarâškielâ]]n já [[nuorttâlâškielâ]]n.<ref name="st-15032019">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.samediggi.fi/2019/03/15/muumileehi-raidu-rahtoo-samikielan-samitige-alguu-vuaduld/?lang=an | Nommâ = Muumileehi-ráiđu ráhtoo sämikielân Sämitige alguu vuáđuld | Almostittem = Sämitigge | Äigimuddo = 2019-03-15 | Čujottum = 2020-12-21}}</ref> Sanila-Aikio lii jurgâlâm taam rááiđu nuorttâlâškielân<ref name="yle-11203117">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://yle.fi/uutiset/osasto/sapmi/pudding_vai_bajalas__mumenvaggi-raidu_jorgaluvvo_eagalsgielas_golmma_samegillii/11203117 | Tahhee = Paltto, Anni-Saara | Nommâ = Pudding vai bajálaš? – Mumenvággi-ráidu jorgaluvvo eaŋgalsgielas golmma sámegillii | Almostittem = Yle Säämi | Äigimuddo = 2020-02-11 | Čujottum = 2020-12-21 | Kielâ = {{se}}}}</ref><ref name="yle-11401676">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://yle.fi/uutiset/osasto/sapmi/forga_muumih_sarnuh_anaraskiela__roolijn_eereeb_iarras_anaras_parakodde/11401676 | Tahhee = Seipiharju, Sáárá | Nommâ = Forgâ muumih sárnuh anarâškielâ – roolijn eereeb iärrás anarâš parâkodde | Almostittem = Yle Säämi | Äigimuddo = 2020-06-17 | Čujottum = 2020-12-21</ref> já tai jurgâlusâi vuáđuld meid jienâčaittâlâm [[Muumienni|Muumieeni]] roolâ nuorttâlâškielâg rááiđust.<ref name="yle-11609260">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://yle.fi/uutiset/osasto/sapmi/muum_mainste_nuorttsaamkiol_se__puuttemohttosse_puei_ooltossan_moon_jiannai_tobddi_lie_ohttnam_koumm_saamkioldubbjemprojektta/11609260 | Nommâ = Muum mainste nuõrttsääʹmǩiõl še – puuʹtʼtemõhttõʹsse pueʹđi õõltõssân, mõõn jiânnai tobddi lie õhttnam koumm sääʹmǩiõl duʹbbjemprojektta | Tahhee = Paltto, Anni-Saara | Almostittem = Yle Säämi | Äigimuddo = 2020-10-23 | Čujottum = 2020-12-21 | Kielâ = {{sms}}}}</ref>
==Palhâšumeh==
Ive 2001 Sanila väljejui [[Ive nuorâ taaiđâr|Riddu Riđu ive nuorâ taidârin]]<ref name="rd-sessions">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://riddu.no/se/nyheter/riddu-sessions | Nommâ = Riddu sessions | Almostittem = Riddu Riđđu | Čujottum = 10.3.2021 | Kielâ = {{se}}}}</ref>
== Diskografia ==
=== Studioalbumeh ===
* [[2005]] – ''[[Sääʹmjânnam rocks!]]''
* [[2007]] – ''[[Kåʹllkueʹll še måttmešt tålkk]]''
=== Nurâldâhskiäruh ===
* [[2017]] – ''[[Ima da Tiina päärna]]'', pitáigijn ''Seuʹnnjõõzz čoddaz'' já ''Sueiʹmkar måttan''<ref name="finna-ima-da-tiina-päärna-1292447">{{Nettikäldee|čujottâs= https://www.finna.fi/Record/lapinkirjasto.1292447 |nommâ= Ima da Tiina päärna |almostittem= Finna |čujottum=2026-06-03|kielâ ={{fi}}}}</ref>
=== Singleh ===
* [[2017]] – ''[[Uuh!]]''
* [[2021]] – ''Äʹvvceeʒʒaž'' oovtâst [[Pauliina Feodoroff]]áin já [[Tiina Sanila-Aikio]]in
== Fáádást eres soojijn ==
{{Commonscat-raddalâs}}
== Käldeeh ==
{{Käldeeh|sárgáttuvah}}
{{DEFAULTSORT:Sanila-Aikio, Tiina}}
[[Luokka:Tiina Sanila-Aikio|*]]
snxtpkl8k17eay3qxc6wq4b0jeh9xiv
Luokka:Suomâ Sämitige airâseh
14
13647
161583
101222
2026-11-06T17:39:22Z
Yupik
23
{{Commonscat}}
161583
wikitext
text/x-wiki
{{Commonscat}}
[[Luokka:Suomâ Sämitigge|Airâseh]]
[[Luokka:Sämitiggeairâseh]]
9ei7q8toal1zka9xknnn12idf6fwd9p
Luokka:Fennougristeh
14
19041
161579
91161
2026-11-06T17:24:38Z
Yupik
23
{{Commonscat}}
161579
wikitext
text/x-wiki
{{Commonscat}}
[[Luokka:Fennougristiik]]
[[Luokka:Kielâtotkeeh tutkâmkielâkode mield]]
6gmwnamoxv4fn1vqsn40yz915w2r172
Luokka:Aalmugijkoskâsâš fennougristkongres
14
27994
161578
136465
2026-11-06T17:24:21Z
Yupik
23
{{Commonscat}}
161578
wikitext
text/x-wiki
{{Commonscat}}
[[Luokka:Fennougristiik]]
qy26d418iebp3ig2rf8g2i273x32ddr
Luokka:Frank Capra
14
31298
161593
2026-11-06T17:48:40Z
Yupik
23
Uđđâ sijđo: {{Commonscat}} [[Luokka:Ive 1897 šoddâmeh]] [[Luokka:Ive 1991 jämimeh]] [[Luokka:Ovtâstumstaatâliih stivrejeijeeh]]
161593
wikitext
text/x-wiki
{{Commonscat}}
[[Luokka:Ive 1897 šoddâmeh]]
[[Luokka:Ive 1991 jämimeh]]
[[Luokka:Ovtâstumstaatâliih stivrejeijeeh]]
0aaqde8muj3kjl1rcrh9veqy570h0id