Wikipedia
snwiki
https://sn.wikipedia.org/wiki/Peji_Rekutanga
MediaWiki 1.48.0-wmf.1
first-letter
Media
Special
Talk
User
User talk
Wikipedia
Wikipedia talk
File
File talk
MediaWiki
MediaWiki talk
Template
Template talk
Help
Help talk
Category
Category talk
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
Chisuvi
0
4071
114856
109265
2026-11-01T18:54:42Z
JayMezza
20555
/* Mitauro yeAfrika */
114856
wikitext
text/x-wiki
'''Chisuvi''' (apex in English) zvinoreva panosangana huswa hwakapfira denga remba yakavakwa ine madziro akaita [[denderedzwa]] seimba yekubikira (kitchen in English) dziri ku[[maruwa]]. Denga iri kana richinge rapfirirwa kazhinji rinenge riiine kumbwa kwe[[charaka]]. Vamwe vatauri vanoti [[chiruvi]], [[chidunzwa]] kana [[chidunzva]].
Shoko rokuti chisuvi rinogona kushandiswawo kutsanangura pachimiso panosangana zviso zve[[dumba]] zvine kuumbwa kwe[[gonyanhatu]].
==Mitauro yeAfrika==
*[[VaTonga]] vanoti '''insonje''' (ridge, pinnacle, top) kureva [[chisuvi]].
*[[VaWanga]] vanoti '''eshisuli''' (summit; top of the roof of a house; top of a hill) kureva [[chisuvi]].
*[[Luo]] inoti osuri (n. pinnacle) kureva chisuvi.
*[[Bushong]] inoti '''nyonga''' (n. top of house; top cone of house).
*[[Bushong]] inoti '''ntshue''' (n. summit, top, end; pinnacle; head).
*[[Bushong]] inoti '''shama''' (n. top of house roof).
*[[Maconde]] inoti chisweswe, chiswesi (highest point of round roof, pinnacle) kureva [[chisuvi]].
[[Image:Lesotho Slide Show (294).JPG|thumb|250px|Chisuvi pamusoro panobatana uswa]]
[[Category:Pimanyika]]
ns2y2yhvixu9n03c3yuihzcdcpkey4a
Munyakwe
0
4496
114866
94723
2026-11-01T19:30:33Z
JayMezza
20555
/* Mitauro yeBantu */
114866
wikitext
text/x-wiki
[[Munyakwe]], [[chinyakwe]], [[chinamwe]], [[munyakwe|rondo]], [[munyakwe|dongo]] (clayey soil) imhando yedhaka rakatsetseka rinonamira kana ratoteswa. Dhaka iri rinoshandiswa kuumba [[hari]] nezvimwe zviumbwa.
==Mitauro yeAfrika==
*[[Chewa]] inoti mtapo (clay used in making pots; place where they dig such clay).
*[[Lunyoro]] vanoti obudongo (n. clay) kureva [[munyakwe]].
*[[Sagara]] vanoti idongo (n. soil (clay) kureva [[munyakwe]].
*[[MaZulu]] vanoti umtapo (n. source of supply - of clay, ore, honey; mine, find). Mamwe mazwi: umthapho kana umtapo (Wholesale store; warehouse).
*[[VaTaabwa]] vanoti buloba (n. clay) kureva [[munyakwe]].
*[[Igbo]] inoti -nyaku (v. adhere, cling, stick) kureva kunamira.
[[Category:Dhaga]]
qyd0d51n7auv8dvob5152dzpfsqfu0d
Kukoma
0
5744
114871
77802
2026-11-01T22:18:58Z
JayMezza
20555
114871
wikitext
text/x-wiki
*[[kukashudza|Kukoma]] (to fill) zvichireva kuzadza.
*[[kutuma|Kukoma]] (tendency to refuse delegation of chores) zvichireva kuramba kutumwa.
*[[Nyundo|Kukoma]] (to hammer in a nail) zvinoreva kurovera chipikiri.
==Mitauro yeAfrika==
*[[VaTaabwa]] vanoti kukoma & kukosa (v. harden).
{{Kujekesa}}
fspn245w2ty77xi6wfhzzq50ag2ns63
Kukuwa
0
5933
114855
81893
2026-11-01T18:49:47Z
JayMezza
20555
/* Mitauro yeBantu */
114855
wikitext
text/x-wiki
*[[Chikuwo|Kukuwa]] (say frequently).
*[[Kukuwa Kwechinhu]] (be used up, exhausted).
==Mitauro yeBantu==
*[[Sena]] vanoti '''kukhuwa''' (to shout) kureva '''kukuwa'''.
*[[Chuwabo]] vanoti '''okuwa''' (call; shout) kureva '''kukuwa'''.
*VaGwere vanoti '''kuweerera''' (loose intensity, fade out, become ineffective; be out of range) vachireva '''kukuva'''.
*VaGwere vanoti '''kuwa''' (be out of range).
*[[VaTabwa]] vanoti kupwilika (v. To expire, to die, to come to an end, to cease to exist).
{{Kujekesa}}
dqzir874rep1ycjufyftjgqsa9zwihy
Rwendo
0
6131
114849
105358
2026-11-01T16:59:50Z
JayMezza
20555
/* Mitauro yeBantu */
114849
wikitext
text/x-wiki
'''Rwendo''' (nge. ''Journey,'' tichiti futi: '''rgwendo''' kana '''Gwendo''' mu[[Chikaranga]]) pahuwandu tinoti '''nzendo''', zvinotaura kufamba munhu achibva pamusha paari kuenda kumwe. Rwendo rungava rwemazuva mazhinji kana rwema hour mashoma. Rungava rwendo rwekufamba ne[[tsoka]], [[muchovha]], [[bhazi]],[[ndege]], [[chikepe]], [[bhiza]] zvichingodaro. Rwendo rwose rune chinangwa.
*[[Bindirira]] (Continuation of a journey. Aita bindirira: he kept on walking and did not stop as he passed here.
*[[Kubumhudza]] (to rest, make a halt to rest on a journey).
*[[Bumhudzo]] (A resting place).
*[[Rwendo|Gwiri]], [[rwendo|kotsvi]] kana [[rwendo|kwingwiri]] (ideophone of Starting to follow a spoor. 2. of Setting out on a Journey).
*[[Rwendo mutanda]] (long journey).
*[[Rwendo ruuya]] (prosperous journey).
*[[Mvurumuko]] (journey got up in a hurry).
==Tsumo==
*Angoita fungira moyo rwendo rwembwa ndokusviko yambuka kuenda kwa[[Murambinda]].
*Mwana muduku kubvuma rwendo rwake rwuri mukati. If a child agrees to a journey, his interest is involved.
*Tasvika pa[[chigonhi-(magumo)|chigonhi]]: we have come to the end of the journey.
*Kurova werwendo kuzvikohwera mapfumo mberi.
*Kutuka werwendo kuzvisosera nzira ngeminzwa. To scold a traveller (means) to block one's path with thorns.
*Kunyatsa kufamba unovirirwa womhanya. (If you begin by) walking slowly, you will run at sunset.
*Kufamba kwadi-kwadil unodokerwa womhanya. Walking slowly and carefully you will have the sun go down on you and you will have to run.
*Dzinobva [[Pavi nePauya|ruuya]], dzinoenda ruuya. Those that leave peacefully will go peacefully.
*Dzinoendera madzoko, marindo ariko mberi. They leave with the idea of returning but spending a night out lies ahead.
*Usatuke verwendo rutsoka ndiMarashe.
==Mitauro yeBantu==
*[[VaVenda]] vanoti lwendo (journey). Mamwe mazwi: -tshimbila (v. take a journey; travel) kureva [[kufamba rwendo]]. Mutshimbili (n. traveller).
*[[VaRundi]] vanoti urugendo (journey) vachireva [[rwendo]].
*[[VaGwere]] vanoti lugendo kana ulugendo (journey) kureva rwendo.
*[[VaChewa]] vanoti mlendo (a traveler; a visitor; a stranger) kureva rwendo.
*[[VaMbugwe]] vanoti lwendo (movement) kureva [[rwendo]].
*[[VaKagulu]] vanoti nhambo (journey) vachireva [[rwendo]].
*[[Zigula]], [[Kagulu]] ne[[Taita]] vanoti kutamba (v. travel; journey) - kufamba rwendo.
*[[VaLozi]] vanoti muzamai (n. traveller, person on a journey (from -zamaya).
*[[VaZigula]] vanoti ntambo (n. travel, journey) kureva [[murwendo]].
[[category:tsika]]
chmw8bbaedms4zo75ykrafbdg185qh8
Matumbwa
0
8703
114865
51774
2026-11-01T19:23:19Z
JayMezza
20555
114865
wikitext
text/x-wiki
[[Matumbwa]] (Tribe, clan, family name) zvichireva [[rudzi]], [[dzinza]] kana [[mhuri]]. Vamwe vanoti [[gavu]]??
*Zvichida izwi rokuti [[matumbwa]] rinokwanisa kuturikira chinonzi '''nation''' ku[[English]]?
*[[Kutumbuka]] (blossom, to appear-of flowers, 2. To bud, to sprout, to shoot - of plant or seeds).
*[[Kutumbura_(Kuzvara)|Kutumbura]] (to give birth) ndiko kuzvara, [[nyakutumbura]] ndivo Amai nyakubereka.
*[[Dumbuti]] kana [[madumbuti]] (1. Shoot of tree; 2. Second-growth tree) zvichireva [[dungirwa]]. Svuura gavi padumbuti: strip bark for fibre off a young branch.
*[[Dumbutsa]] (Rain that falls at the time crops should flower).
*[[Kuzvara|Dumba]] (birth hut) apa kureva imba yekuzvarira. Apa ndipo panobva mazwi anoti [[zita remudumba]] - kureva zita rakapiwa panguva iyo munhu akabuda mudumbu raAmai vake.
*[[Dumbu_(Boka)|Dumbu]] (large crowd - isolated).
*[[Matumburira]] (Abdomen, just below navel) chikamu chedumbu chiri zasi kwe[[guvhu]].
*[[Boka|Chitumba]] (Small group) apa kureva [[chikwata]] chevanhu.
==Mitauro yeAfrika==
*[[VaTaabwa]] inoti kitumbwa & mutenge (n. roof).
[[Category:Tsika]]
1zwrdoi1nzurj2aql0vseops6h9cwdw
Mutumbi
0
9725
114867
114480
2026-11-01T19:38:36Z
JayMezza
20555
/* Mitauro yeBantu */
114867
wikitext
text/x-wiki
*[[Chitunha|Mutumbi]] kana [[muviri]] (physical body) iri shoko rinokwanisa kuzoshandiswa kuturikiram chinonzi physical ku[[English]].
*[[Mutumbi_(chiro)|Mutumbi]] (geometric, geological body).
==Mitauro yeBantu==
*[[VaZigula]] vanoti chimwiri (physical) kureva chemuviri.
*[[VaTaabwa]] vanoti kitumbi (n. corpse; cadaver) kureva mutumbi.
{{kujekesa}}
gdaebrje2hp21tbp2b3k9docdwgtxfy
Churu
0
9728
114868
105594
2026-11-01T19:43:32Z
JayMezza
20555
/* Mitauro yeBantu */
114868
wikitext
text/x-wiki
[[Churu]] kana [[chidzere]] (anthill) murwi wevhu unovakwa nemuchenje.
==Mamwe Mazwi==
*[[Chitsope]] (small dome-like ant-hills whose earth is specially good for floors).
*[[Muchenje|Hwiringwindi]] (Large entrance to termite nest). Akawira muhwiringwindi yegomba: he fell into a big termite hole.
==Mitauro yeBantu==
*[[Bemba]] vanoti '''icilu''' (anthill) kureva [[churu]].
*[[Herero]] vanoti otyi-tundu (anthill) kureva [[churu]].
*[[VaDigo]] vanoti '''chitsulu''' kana '''tsulu''' (anthill) kureva [[churu]].
*[[Giryama]] vanoti '''kitsulu''' (anthill, hillock) kureva [[churu]].
*[[Lenje]] vanoti '''kapili''' (mound) kureva [[kachuru]].
*[[Noni]] vanoti '''kule''' (habitat of white ants) - zvichida vanoreva [[churu]].
*[[Kidawida]] vanoti mbalyo (n. anthill) kureva [[churu]].
*[[VaTaabwa]] vanoti kiloba (n. termite mound) kureva [[churu]].
mqk8mupf3jsfwyto83ejdivdtcrr8zp
114869
114868
2026-11-01T19:45:00Z
JayMezza
20555
/* Mitauro yeBantu */
114869
wikitext
text/x-wiki
[[Churu]] kana [[chidzere]] (anthill) murwi wevhu unovakwa nemuchenje.
==Mamwe Mazwi==
*[[Chitsope]] (small dome-like ant-hills whose earth is specially good for floors).
*[[Muchenje|Hwiringwindi]] (Large entrance to termite nest). Akawira muhwiringwindi yegomba: he fell into a big termite hole.
==Mitauro yeBantu==
*[[Bemba]] inoti icilu (anthill) kureva [[churu]]. [[Lenje]] inoti kapili (mound) kureva [[kachuru]].
*[[Herero]] vanoti otyi-tundu (anthill) kureva [[churu]].
*[[VaDigo]] vanoti chitsulu kana tsulu (anthill) kureva [[churu]].
*[[Giryama]] vanoti kitsulu (anthill, hillock) kureva [[churu]].
*[[Noni]] vanoti kule (habitat of white ants) - zvichida vanoreva [[churu]].
*[[Kidawida]] vanoti mbalyo (n. anthill) kureva [[churu]].
*[[VaTaabwa]] vanoti kiloba (n. termite mound) kureva [[churu]].
k9qtpvwqpe1v7mti869ovphgbhtmi3s
114870
114869
2026-11-01T19:47:12Z
JayMezza
20555
/* Mitauro yeBantu */
114870
wikitext
text/x-wiki
[[Churu]] kana [[chidzere]] (anthill) murwi wevhu unovakwa nemuchenje.
==Mamwe Mazwi==
*[[Chitsope]] (small dome-like ant-hills whose earth is specially good for floors).
*[[Muchenje|Hwiringwindi]] (Large entrance to termite nest). Akawira muhwiringwindi yegomba: he fell into a big termite hole.
==Mitauro yeBantu==
*[[Bemba]] inoti icilu (anthill) kureva [[churu]]. [[Lenje]] inoti kapili (mound) kureva [[kachuru]].
*[[Herero]] inoti otyitundu (anthill) kureva [[churu]]. [[Kidawida]] inoti mbalyo kureva [[churu]].
*[[Giryama]] inoti kitsulu (anthill, hillock) kureva [[churu]].
*[[VaDigo]] vanoti chitsulu kana tsulu (anthill) kureva [[churu]].
*[[Noni]] vanoti kule (habitat of white ants) - zvichida vanoreva [[churu]].
*[[VaTaabwa]] vanoti kiloba (n. termite mound) kureva [[churu]].
0bnq982hdbgji5fs0bp6fxs3sl39h8a
Marowa
0
12878
114864
113360
2026-11-01T19:20:01Z
JayMezza
20555
114864
wikitext
text/x-wiki
*'''Marowa'''
*[[Marowa sezita]] (a family name).
==Mitauro yeAfrika==
*[[Kimbundu]] inoti '''kiloa''' kana '''maloa''' (n. mud; sludge) kureva matope. Fananidzai nokuti [[murove]]?
*[[VaTaabwa]] inoti '''kusonsa''' kana '''kuloa''' (n. soft, mild, gentle, smoothness, gentleness).
*[[VaTaabwa]] inoti maloba & mateke (n. Clayey ground).
{{Kujekesa}}
5fgloia81mbtvcu5l13dtyyov0dg0fz
Kwenda
0
13027
114851
80475
2026-11-01T17:07:30Z
JayMezza
20555
114851
wikitext
text/x-wiki
[[Kwenda]] izita remhuri mu[[Zimbabwe]].
*Vanhu vane zita iri: '''Munyardzi Kwenda; Pisirai Kwenda; Ronald Kwenda; Zorodzai Kwenda'''.
==Mitauro ye[[ChiBantu]]==
Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro ye[[ChiBantu]], asi zvinoreva zita zvigona kusiyana [[zvachose]]. Pane tarisiro yekuti mitauro yeBantu inotodzana mamwe mazwi.
*[[VaNyoro]] ne[[VaGungu]] vanoti mukwenda (ambassador, diplomat, messenger, apostle) kureva [[nhume]].
*[[VaGungu]] vanoti '''Bukwenda''' (message).
*[[VaKongo]] vanoti: '''kwenda''' (to go) vachireva [[kuenda]]. [[VaKaonde]] vanoti: '''kwenda''' (to go, to walk) kureva [[kuenda]] kana [[kufamba]].
*[[VaKikuyu]] vanoti '''kwenda''' (fall short; to want) vachireva [[kushaiwa]].
*[[VaHaya]] vanoti '''kwenda''' (desire; to love, to like) kureva [[kuda]].
*[[VaGulu]] vanoti '''kwenda''' (to love; affection; desire) kureva [[rudo]] kana [[chido]].
*[[VaTaabwa]] vanoti kwenda lubali (v. To be near, go alongside).
[[Category:Mazita eVanhu]]
qqwecie1febrk2fnwsvnsx6e5utlusz
114852
114851
2026-11-01T17:08:13Z
JayMezza
20555
114852
wikitext
text/x-wiki
[[Kwenda]] izita remhuri mu[[Zimbabwe]].
==Mitauro ye[[ChiBantu]]==
Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro ye[[ChiBantu]], asi zvinoreva zita zvigona kusiyana [[zvachose]]. Pane tarisiro yekuti mitauro yeBantu inotodzana mamwe mazwi.
*[[VaNyoro]] vanoti mukwenda (ambassador, diplomat, messenger, apostle) kureva [[nhume]].
*[[VaGungu]] vanoti '''Bukwenda''' (message).
*[[VaKongo]] vanoti: '''kwenda''' (to go) vachireva [[kuenda]].
*[[VaKaonde]] vanoti: '''kwenda''' (to go, to walk) kureva [[kuenda]] kana [[kufamba]].
*[[VaKikuyu]] vanoti '''kwenda''' (fall short; to want) vachireva [[kushaiwa]].
*[[VaHaya]] vanoti '''kwenda''' (desire; to love, to like) kureva [[kuda]].
*[[VaGulu]] vanoti '''kwenda''' (to love; affection; desire) kureva [[rudo]] kana [[chido]].
*[[VaTaabwa]] vanoti kwenda lubali (v. To be near, go alongside).
[[Category:Mazita eVanhu]]
m9nabibcutwyr6khjb7mxcgm4h79k5u
Muunga
0
17270
114861
114445
2026-11-01T19:05:19Z
JayMezza
20555
/* Mitauro yeAfrika */
114861
wikitext
text/x-wiki
'''Muunga''' (kureva ''Acacia karroo; Vachellia karroo)'' kana [[Muhunga]], imhando ye [[Vhasheliya]] (kureva ''Vachellia)'', inowanikwa kuchamhembe kwe [[Afurika]] kubva kuchamhembe kwe [[Angola]] kusvika [[Afurika Chamhembe]].
Mu[[Zimbabwe]] inodanwa nemazita akasiyana zvichiendarana nomutauro wevadani, mamwe mazita ayo eChishona anosanganisa '''mubayamhondoro''' kana '''muzunga'''. [[Chindebele (chekuMaodzanyemba)|Vandebele]] vanoudanawo vachiti '''''Umlaladwayi''', '''Umpumbu''''' uye kana '''''Umsasane''''' <ref>'''Hyde, M.A., Wursten, B.T., Ballings, P. & Coates Palgrave, M.''' '''(2022)'''. ''Flora of Zimbabwe: Species information: Acacia sieberiana var. woodii.'' <nowiki>https://www.zimbabweflora.co.zw/speciesdata/species.php?species_id=126200</nowiki>, <small>Yakaringwa 2020</small></ref>
Unowanzo sanganiswa ne mumwe muti unonzi pachisainzi ''Acacia nilotica'' kana ''Vachellia nilotica -'' [[Mubayamhondoro|'''mubayamhondoro''']] paChishona.
==Mitauro yeAfrika==
*[[VaVenda]] vanoti muunga (acasia - family of thorn trees).
*[[Chopi]] vanoti munga (n. the yellow mimosa).
*[[Afrikaans]] vanoti Doringboom, Soetdoring kana Doorn boom kureva [[muunga]].
*[[VaMambwe]] vanoti imiyuunga (n. thorns) kureva [[mihwa]].
*[[VaTaabwa]] vanoti muunga (spiked; bramble) kureva [[chine minzwa]].
[[File:Acacia karroo (Mimosoideae).jpg|thumb|right|{{left|Close-up of flower heads, thorns and leaves}}]]
[[File:Acacia karroo2.jpg|thumb|right|{{center|Golden-coloured flower heads}}]]
[[File:Acacia karroo, blomhofies, Jimmy Aves Park, g.jpg|thumb|right|{{center|Close-up of flower heads}}]]
== Mabviro eruzivo: ==
[[Category:Miti yeZimbabwe]]
<references />
[[Category:Miti]]
[[Category:Miti yokurapisa]]
[[Category:Miti inoshandiswa kurapa muAfrika]]
[[Category:Miti yekuChamhembe kwe Afrika]]
5l0bwkbn6tvi9zfhojwcwsf839wwu21
Katumbura sezita
0
18158
114850
109245
2026-11-01T17:02:24Z
JayMezza
20555
114850
wikitext
text/x-wiki
'''Katumbura''' izita remhuri rinowanikwa mu[[Uganda]] ne[[Congo Kinshasa]].
*Mazita ari pedyo: [[Chitumba]]; [[Mutumba sezita|Mutumba]]; [[Mudumbi]], [[Dumbura]], [[Chitumbura]].
==Mitauro yeBantu==
Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro ye[[ChiBantu]], asi zvinoreva zita zvigona kusiyana [[zvachose]]. Pane tarisiro yekuti mitauro yeBantu inotodzana mamwe mazwi.
*[[Lingala]] vanoti kotumbula (v. to joke).
*[[Lenje]] vanoti '''eLeza eKatumbula wi yulu ni nsi''' (n. God, Creator of Heaven & Earth - Genesis 14:22) kureva Mwari vakasika Denga neNyika.
*[[Herero]] vanoti tumbuka (v. go near, approach). [[Herero]] vanoti otyi-tumbure (n. rudder).
*[[Herero]] vanoti tumbura (cause to approach or go near; influence; allure; train).
*[[VaTaabwa]] vanoti kutumba luendo (v. To leave in a hurry).
[[Category:Mazita eVanhu muDRC]]
[[Category:Mazita eVanhu muUganda]]
3nbrh6i1i2u4bdvygfh0p7pgsadpylr
Mwando sezita
0
19928
114853
113337
2026-11-01T17:12:48Z
JayMezza
20555
/* Mitauro yeAfrika */
114853
wikitext
text/x-wiki
Mwando izita remhuri rinowanikwa mu[[Zambia]], [[Congo, Kinshasa]] ne[[Kenya]].
*Vanhu vane zita iri: Mweemba Mwando; Hippolyte Mwando; Christian Mwando; Julius Mwando.
==Mitauro yeAfrika==
Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro ye[[Africa]], asi zvinoreva zita zvigona kusiyana [[zvachose]] nemazwi ari pasi aya.
*[[Bemba]] inoti umwando (n. rope, bark fibre string).
*[[VaTaabwa]] inoti muando kana mwando (n. any braided rope; Rope made from plant fibers).
[[Category:Mazita eVanhu muZambia]]
hrfplb6zemsrrmnvl2mwxmsa5swrbwy
Mhondoro
0
20214
114874
112503
2026-11-02T00:42:28Z
InternetArchiveBot
13356
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
114874
wikitext
text/x-wiki
'''Mhondoro''' ([[Chingezi|nge]]. Spirit; spiritual messenger) yakafanana ne [[Shavi]], ndidzo dzaive [[ngirozi]] dze[[ChiShona|Chishona]] shoko rokuti ngirozi risati raunzwa ne [[Vazungu]].
[[Homwe (musvikirwa)|Homwe]] yaive host of a spirit, kureva musvikirwa aipindwa ne Mhondoro kana Shavi - kana chinonzi ne Vakristu "ngirozi".<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=https://www.thepatriot.co.zw/old_posts/contextual-meanings-lost-in-translation/ |accessdate=2022-04-29 |archive-date=2019-08-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190821182037/https://www.thepatriot.co.zw/old_posts/contextual-meanings-lost-in-translation/ |deadurl=yes}}</ref> Asi ku[[Chihebheru]] ne [[Chiarabhu]] ngirozi haiko, chinonzi ngirozi ne Vazungu, [[munyai]] (''messenger'') ku[[Vajudha]] ne [[Vaarabhu]], kuChishona ndidzo mhondoro ne shavi, [[Munyai|vanyai]] (''messengers'').
=== Mubhaibheri ===
Murhipota wekuPatriot akanyora achiti:<blockquote>The statement below, namely: ''“The angel Gabriel and the Christ of God, the Lord of hosts…,’ is translated as such in the Shona Bible: “Ngirozi yaGabriel naKristu waMwari, Jehovah wehondo.”''
This is totally dissociated from Shona and applies foreign words for things we already had words for prior to the coming of whites.
The proper way to translate the above is: “Mhondoro Gabriel, nemuzodzwa waMwari, Ishe wehomwe.”
'''Chirevo'''
Mhondoro Gabhurieri, nemuzodzwa waMwari, Ishe wehomwe = ''Spirit Gabriel and the anointer of God, the lord of hosts.''</blockquote>
== Mamwe mapeji ekutarisa ==
* [[Kuzodza]] (to anoint),
** [[muzodzi]] (anointer),
*** [[muzodzwa]] (anointed)
* [[Mweya (wemunhu)|Mweya]]
* [[Svikiro]] - svikiro dzinonzi "spirit mediums" asi pachokwadi ndiwo maporofita, ma pristi, ne vashe, asi mashoko eChishona haana kushandiswa mukunyorwa kweBhaibheri, takapuhwa mashoko eChingezi, tsika dzedu dzikaitwa sedzeuroyi. Asi pakuongorora, zvinoitwa na Mapristi ndizvo zvinoitwa ne svikiro, Maporofita ne Mapuristi vanoti vanonzwa kubva kuna Mwari uye Vakatholiki vanotoendera mberi kusvika pakutoti vatungamiri vavo, mazwi avanotaura akakosha seaMwari, uye nekuti vanotaurira Mwari. Pamusoro pezvo vanhu ve[[Chikatholiki]] vanonamata [[Musande|Vasande]] na [[Mai Maria]], asi kuChivanhu kuna [[Mwari mumwechete]], [[svikiro]] ("priests, prophets"; mediums) dzinonzwa kubva kuna Mwari dzoudza vanhu. Zvakafanana nezvakaitwa na Mhoze muMavambo (genesisi). Mwari vakuya futi kuna Abhurahama se mhondoro (ngirozi) tatu muna Mavambo.
** [[Homwe]]
** [[Gombwe]]
* [[Murungu]]
== Mabviro eruzivo ==
[[Category:Tsika dze Vashona]]
[[Category:Chivanhu]]
== Zvîsikwà zvē Udzímu ==
'''Mhondoro''' Chisikwa che udzimu che VaShona chi no wanikwa mu ngano ne muzvinambiri. Mhondoro chisikwa chine muviri we Shumba, mapapiro e Gondo, uye nyanga dzaka koswa dzinenge dze nondo hono. Chisikwa ichi chi no ratidza simba, uchenjeri, chengetedzo, uye ndicho chisikwa chi no kudzwa pamusoro pezvisikwa zvose. Kuti hukuru wacho, huri pasi pa Mwari Mukurukuru, '''Mwari Musikavanhu''' [[Mwari Musikavanhu]] [[Mwari]], [[Musikavanhu]]
p3xxpavs40ayo2cxjp2vw2wpgbeuoys
Ukota sezita
0
21748
114863
112688
2026-11-01T19:15:40Z
JayMezza
20555
/* Mitauro yeAfrika */
114863
wikitext
text/x-wiki
'''Ukota''' izita remhuri rinowanikwa muAngola.
*Vanhu vane zita iri: Alessandro Ukota; Vladimir Ukota.
==Mitauro yeAfrika==
Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro ye[[Africa]], asi zvinoreva zita zvigona kusiyana [[zvachose]] nemazwi ari pasi aya. Pane tarisiro yekuti mitauro yeAfrika inotodzana mazwi.
*[[Kimbundu]] inoti kota (elder; superior) kureva vasharukwa.
*[[Kimbundu]] inoti [[ukota]] (superiority; the majority; old age).
*[[Kimbundu]] inoti makota (elders, counselors or ministers of sobas) kureva vasharukwa kana makota.
*[[Bushong]] inoti ikota (n. screw). Mamwe mazwi: nkota (n. circle). '''Nkotala''' (n. auger, screwdriver).
*[[Taabwa]] inoti ukote (n. senile; senility).
[[Category:Mazita eVanhu muAngola]]
np3cewygyip21d4z8h2hoev4q2v0nyx
Matagadzikwa
0
21898
114873
102194
2026-11-02T00:35:32Z
InternetArchiveBot
13356
Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
114873
wikitext
text/x-wiki
{| width="300" cellspacing="0" cellpadding="4" align="right" border="1" style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;"
|
{| class="float center"
! colspan="4" |<big><big>'''Rudhende rwe Matagadzikwa'''</big></big>
|}
|-
|
{| class="mw-collapsible float center"
! colspan="2" |Mitauro ye chihofisi
|-
![[Chimadhagasi|Chimadhagasi:]]
|''Repoblikan'i Madagasikara''
|-
![[Chifurenji|Chifurenji:]]
|''République de Madagascar''
|}
|-
| align="center" style="background:#efefef;" |
{| cellspacing="0" cellpadding="2" border="0"
| width="140px" align="center" |[[File:Flag_of_Madagascar.svg|125x125px]]
| width="140px" align="center" |[[File:Coat_of_arms_of_Madagascar.svg|135x135px]]
|}
|-
| align="center" |<small>''[[National motto]]: Tanindrazana, Fahafahana, Fandrosoana''</small>
|-
| align="center" |[[File:MDG_orthographic.svg|300x300px]]
|}
'''Matagadzikwa'''<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=https://www.thepatriot.co.zw/old_posts/frances-colonisation-of-the-comoro-islands/ |accessdate=2022-12-14 |archive-date=2025-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250928104956/https://www.thepatriot.co.zw/old_posts/frances-colonisation-of-the-comoro-islands/ |deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=https://www.thepatriot.co.zw/old_posts/america-nation-of-immigrants/ |accessdate=2022-12-14 |archive-date=2025-09-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250927222512/https://www.thepatriot.co.zw/old_posts/america-nation-of-immigrants/ |deadurl=yes}}</ref> ([[Chimadhagasi]]: ''Madagasikara'') kana '''Madhagaska''' pachihosifi inonzi '''Rudhende rwe Madhagaska''' ([[Chimadhagasi|Madh]]: ''Repoblikan'i Madagasikara'', [[Chifurenji|Fur]]: ''République de Madagascar''), chitsuwa chenyika cheku[[Mabvazuva]] e [[Afurika]] chakagadzikwa mu[[Gungwa re India]].
Vanhu vekuMatagadzikwa vanonzi '''Vamadhagasi''' uye munhu mumwecheta anonzi '''Mumadhagasi/Mmadhagasi'''.
== Mabviro eruzivo ==
{{Afurika}}
[[Category:Madhagaska]]
[[Category:Nyika dziri muAfurika]]
[[Category:Marudhende]]
[[Category:Marudhende emuAfurika]]
[[Category:Nyika dzekuMabvazuva kwe Afurika]]
[[Category:Zvitsuwa zve Madhagaska]]
[[Category:Zvitsuwa zvenyika zve Gungwa re India]]
[[Category:Nyika dzaive Makoloni eFuranzi]]
[[Category:Nyika ne Materitori anotaura Chifurenji]]
[[Category:Mavuso ne Materitori akanarwa muna 1960]]
[[Category:Zvitsuwa zvenyika]]
[[Category:Nyika dzekuChamhembechemabvazuva e Afurika]]
azdpo4iufxdc2b73j50fest7mh6y1mu
Maruve sezita
0
23305
114860
106151
2026-11-01T19:02:53Z
JayMezza
20555
114860
wikitext
text/x-wiki
Maruve izita remhuri rinowanikwa ku[[Zimbabwe]].
==Mitauro yeAfrika==
Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro ye[[Africa]], asi zvinoreva zita zvigona kusiyana [[zvachose]]. Pane tarisiro yekuti] mamwe mazwi emitauro yeAfrika anotodzana.
*[[Taabwa]] inoti kulubula (v. lead or bring back to the right path; restore something; to restore)
*[[Taabwa]] inoti kulubula (v. Redeem; to restore; give back; tuning a musical instrument).
*[[Taabwa]] inoti mulubi (n. madness). [[Taabwa]] inoti kilubi (n. Handle of an axe).
*[[Lubwisi]] vanoti maluwe (n. Fatigue) kureva [[maneto]].
[[Category:Mazita eVanhu muZimbabwe]]
4yt5jfblmwct50bqpbukgzc8camcab8
Ziruvi sezita
0
24155
114858
114706
2026-11-01T18:58:50Z
JayMezza
20555
/* Mitauro yeAfrika */
114858
wikitext
text/x-wiki
'''Ziruvi''' izita remhuri rinowanikwa muZimbabwe.
*Mazwi ari pedyo: [[Muruvirwa sezita]].
==Mitauro yeAfrika==
Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro ye[[Africa]], asi zvinoreva zita zvigona kusiyana [[zvachose]]. Pane tarisiro yekuti] mamwe mazwi emitauro yeAfrika anotodzana.
*[[Taabwa]] inoti kulubula (v. lead or bring back to the right path; restore something; to restore)
*[[Taabwa]] inoti kulubula (v. Redeem; to restore; give back; tuning a musical instrument).
*[[Taabwa]] inoti mulubi (n. madness). [[Taabwa]] inoti kilubi (n. Handle of an axe).
*[[Taabwa]] inoti kulubulula (to explain, translate, interpret something).
*[[Umbundu]] inoti ociluwi (n. brook; river) kureva [[rukova]] kana [[rwizi]].
*[[Umbundu]] inoti oluvi (n. hair of the body) kureva [[vhudzi remuviri]].
[[Category:Mazita eVanhu muZimbabwe]]
gk01urkyerlog6d6fyztiqz15h4cecf
114859
114858
2026-11-01T19:02:25Z
JayMezza
20555
114859
wikitext
text/x-wiki
'''Ziruvi''' izita remhuri rinowanikwa muZimbabwe.
*Mazwi ari pedyo: [[Muruvirwa sezita]]; [[Maruve sezita]].
==Mitauro yeAfrika==
Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro ye[[Africa]], asi zvinoreva zita zvigona kusiyana [[zvachose]]. Pane tarisiro yekuti] mamwe mazwi emitauro yeAfrika anotodzana.
*[[Taabwa]] inoti kulubula (v. lead or bring back to the right path; restore something; to restore)
*[[Taabwa]] inoti kulubula (v. Redeem; to restore; give back; tuning a musical instrument).
*[[Taabwa]] inoti mulubi (n. madness). [[Taabwa]] inoti kilubi (n. Handle of an axe).
*[[Taabwa]] inoti kulubulula (to explain, translate, interpret something).
*[[Umbundu]] inoti ociluwi (n. brook; river) kureva [[rukova]] kana [[rwizi]].
*[[Umbundu]] inoti oluvi (n. hair of the body) kureva [[vhudzi remuviri]].
[[Category:Mazita eVanhu muZimbabwe]]
4meuzr4gdyyrzknko23nre2039jusnx
Muruvirwa sezita
0
25051
114857
114268
2026-11-01T18:56:05Z
JayMezza
20555
/* Mitauro yeAfrika */
114857
wikitext
text/x-wiki
Muruvirwa izita rinowanikwa mu[[Zimbabwe]].
*Mazwi ari pedyo: [[kuruvira]], [[Ziruvi sezita]], [[Karuvira sezita]].
==Mitauro yeAfrika==
Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mime mitauro ye[[ChiBantu]], asi zvinoreva zita zvigona kusiyana zvachose. Pane tarisiro yekuti mamwe mazwi emitauro yeAfrika anotodzana.
*[[Taabwa]] inoti kulubula (v. to lead someone to the right path. to restore something).
*[[VaTaabwa]] vanoti kulubula (v. Bring back to the right path; give back).
*[[Taabwa]] inoti kulubula (v. Redeem; to restore; tuning a musical instrument).
*[[Taabwa]] inoti kulubulula (to explain, translate, interpret something; set free).
[[Category:Mazita eVanhu muZimbabwe]]
g7u7rs1i8icshxssxgmdmlnssyh8lzz
Masengo sezita
0
25185
114848
2026-11-01T16:56:51Z
JayMezza
20555
Created page with "Masengo izita remhuri rinowanikwa mu[[Congo, Kinshasa]]. ==Mitauro yeBantu== Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro ye[[Africa]], asi zvinoreva zita zvigona kusiyana [[zvachose]] nemazwi ari pasi aya. Pane tarisiro yekuti mitauro yeAfrika inotodzana mazwi. *[[VaTaabwa]] vanoti masengo (n. horn) kureva nyanga. *[[VaTaabwa]] vanoti kukunda kisengo (v. to butt with the horns) kureva kutungana. [[Category:Mazita eVanhu muDRC]]"
114848
wikitext
text/x-wiki
Masengo izita remhuri rinowanikwa mu[[Congo, Kinshasa]].
==Mitauro yeBantu==
Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro ye[[Africa]], asi zvinoreva zita zvigona kusiyana [[zvachose]] nemazwi ari pasi aya. Pane tarisiro yekuti mitauro yeAfrika inotodzana mazwi.
*[[VaTaabwa]] vanoti masengo (n. horn) kureva nyanga.
*[[VaTaabwa]] vanoti kukunda kisengo (v. to butt with the horns) kureva kutungana.
[[Category:Mazita eVanhu muDRC]]
sgoseixgvn7jtrj0fank92ra257llmb
Mukole sezita
0
25186
114854
2026-11-01T18:42:51Z
JayMezza
20555
Created page with "Mukole izita remhuri rinowanikwa mu[[Congo, Kinshasa]]. ==Mitauro yeBantu== Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro ye[[Africa]], asi zvinoreva zita zvigona kusiyana [[zvachose]] nemazwi ari pasi aya. Pane tarisiro yekuti mitauro yeAfrika inotodzana mazwi. *[[VaTaabwa]] vanoti mukole (n. Thick braided rope; braided cable) kureva tambo hobvu. *[[VaTaabwa]] vanoti mwando (n. Rope made from plant fibers) kureva tambo yemakavi. Category:Mazita eV..."
114854
wikitext
text/x-wiki
Mukole izita remhuri rinowanikwa mu[[Congo, Kinshasa]].
==Mitauro yeBantu==
Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro ye[[Africa]], asi zvinoreva zita zvigona kusiyana [[zvachose]] nemazwi ari pasi aya. Pane tarisiro yekuti mitauro yeAfrika inotodzana mazwi.
*[[VaTaabwa]] vanoti mukole (n. Thick braided rope; braided cable) kureva tambo hobvu.
*[[VaTaabwa]] vanoti mwando (n. Rope made from plant fibers) kureva tambo yemakavi.
[[Category:Mazita eVanhu muDRC]]
lqpot63bw8gpcdv4pn5fiqabib8noos
Muunga sezita
0
25187
114862
2026-11-01T19:10:11Z
JayMezza
20555
Created page with "Muunga izita remhuri rinowanikwa ku[[Zimbabwe]]. ==Mitauro yeAfrika== Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro ye[[Africa]], asi zvinoreva zita zvigona kusiyana [[zvachose]]. Pane tarisiro yekuti] mamwe mazwi emitauro yeAfrika anotodzana. *[[VaTaabwa]] vanoti muunga (spiked; bramble) kureva [[chine minzwa]]. [[Category:Mazita eVanhu muZimbabwe]]"
114862
wikitext
text/x-wiki
Muunga izita remhuri rinowanikwa ku[[Zimbabwe]].
==Mitauro yeAfrika==
Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro ye[[Africa]], asi zvinoreva zita zvigona kusiyana [[zvachose]]. Pane tarisiro yekuti] mamwe mazwi emitauro yeAfrika anotodzana.
*[[VaTaabwa]] vanoti muunga (spiked; bramble) kureva [[chine minzwa]].
[[Category:Mazita eVanhu muZimbabwe]]
m73v6euzwd5b47aw5bn1pkswqgys5z3
Mavhondo sezita
0
25188
114872
2026-11-01T22:32:45Z
JayMezza
20555
Created page with "Mavhondo izita remhuri rinowanikwa mu[[Zimbabwe]]. ==Mitauro yeBantu== Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro ye[[Africa]], asi zvinoreva zita zvigona kusiyana [[zvachose]] nemazwi ari pasi aya. Pane tarisiro yekuti mitauro yeAfrika inotodzana mazwi. *[[VaTaabwa]] vanoti kuvondoka (n. Ophthalmia - general medical term for inflammation of the eye). *[[VaTaabwa]] vanoti kuvondoka (n. To have sore eyes). [[Category:Mazita eVanhu muZimbabwe]]"
114872
wikitext
text/x-wiki
Mavhondo izita remhuri rinowanikwa mu[[Zimbabwe]].
==Mitauro yeBantu==
Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro ye[[Africa]], asi zvinoreva zita zvigona kusiyana [[zvachose]] nemazwi ari pasi aya. Pane tarisiro yekuti mitauro yeAfrika inotodzana mazwi.
*[[VaTaabwa]] vanoti kuvondoka (n. Ophthalmia - general medical term for inflammation of the eye).
*[[VaTaabwa]] vanoti kuvondoka (n. To have sore eyes).
[[Category:Mazita eVanhu muZimbabwe]]
juhg9q2aeduomd2wp81lv0wrfmz8l96