Page:An t-oileanach.djvu/194

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="en">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikisource</sitename>
    <dbname>sourceswiki</dbname>
    <base>https://wikisource.org/wiki/Wikisource:Main_Page</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.24</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Special</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Talk</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">User</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">User talk</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikisource</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Wikisource talk</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">File</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">File talk</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">MediaWiki talk</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Template</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Template talk</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Help</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Help talk</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Category</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Category talk</namespace>
      <namespace key="104" case="first-letter">Page</namespace>
      <namespace key="105" case="first-letter">Page talk</namespace>
      <namespace key="106" case="first-letter">Index</namespace>
      <namespace key="107" case="first-letter">Index talk</namespace>
      <namespace key="108" case="first-letter">Author</namespace>
      <namespace key="109" case="first-letter">Author talk</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Module talk</namespace>
      <namespace key="1198" case="first-letter">Translations</namespace>
      <namespace key="1199" case="first-letter">Translations talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Page:An t-oileanach.djvu/194</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85603</id>
    <revision>
      <id>1367166</id>
      <parentid>589065</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T16:22:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mahagaja</username>
        <id>1972</id>
      </contributor>
      <comment>/* Validated */</comment>
      <origin>1367166</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2029" sha1="gqaecmli8hv6kc0vyh71xccc2chbm97" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Mahagaja&quot; /&gt;{{rh|184|{{uc|An}} t‑{{uc|Oileánach}}}}&lt;/noinclude&gt;Do tuigeadh do’n réic bhocht go mbeadh sé i bhFlaithis Dé dá mbeadh a chuid talmhan ar an bpúnt aige agus go raibh chúig phúint an bhó age n‑’athair roimis ’á dhíol; agus gur minic gurbh’ éigean dóibh cuid ba mhó ná na chúig phúint a dhíol, mar thugadh na cuirbthigh gach lá an stoc leo ó pé duine go mbeadh sé le fagháil aige toisc go mbídís siúd beag beann ar an ndlí féin, an uair úd, agus daoine bochta dalla ag pléidhe leo.

Pé rud do lean an talamh ’n‑a dhiaidh súd bhí compórd éigin sa scéal. Do bhí deire le báilí agus le hain-dlí as san amach. Gach uair do bheadh do chíos díolta ní bheadh aon éileamh thar n‑ais air nó go mbeadh an t‑am ceart arís ann.

Do chaitheamair sealad maith ag cur dínn mar sin agus na h‑oileánaigh lán tsásta leis an dlí do bhí ar siubhal, cé go raibh breac-phiac ’á thabhairt fé’n réic a cheap an púnt an bhó air, mar dar leo go mbeadh sé le fagháil ar deich scillinge comh maith. Pé scéal é níor bhraitheadar cad a bhí ar aon rud san am san de’n tsaoghal an fhaid is do bhí deich scillinge ar dhosaon gliomach agus púnt ar chéad mairciréal; iad san le fagháil go h‑iomadúil agus glaodhach maith ortha. Is cuimhin liom bád umair ó Shasanna a theacht turus agus trí chéad púnt d’ór bhuidhe ar bórd aige agus thug scilling ar gach breac an lá san agus níor sheasaimh na trí chéad chun díol as an iasc.

Deir na daoine go mbíonn an roth ag casadh do shíor agus is fíor an port é mar is mó casadh déanta aici, insa pháirt seo de’n tsaoghal, go bhfuilim-se gabhtha tríd; agus má bhí crothadh beag ar an saoghal timcheall na mBlascaod an tamall úd, agus gur thug Dia an sórt san rachmais dúinn, is dóigh liom nár fhéachamair go ceart chuige mar gach ní a shroichimíd bog is go bog a leigimíd uainn é.


Ar mhachtnamh dom sa mbliain áirithe seo, 1888, do bhí páirc bheag de thalamh gharbh ar uachtar na talmhan agam agus&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gqaecmli8hv6kc0vyh71xccc2chbm97</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Page:Mo sgeal fein.djvu/135</title>
    <ns>104</ns>
    <id>86077</id>
    <revision>
      <id>1367167</id>
      <parentid>1353846</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T17:52:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mahagaja</username>
        <id>1972</id>
      </contributor>
      <comment>/* Validated */</comment>
      <origin>1367167</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1507" sha1="hp4tjor51j95lypfootn2s4kh8tbttt" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Mahagaja&quot; /&gt;{{rh||{{uc|I gCill Sheanaigh agus i gCill Úird}}}}&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;Part I&quot;/&gt;san. Mura mbéadh an sgeón agus an sgannradh agus an ghráin a bhí istigh i gcroídhe mhuíntir Shasana ní crochfaí na fir.

Nuair a bhí an triúr ’n‑a seasamh ar chlár na croiche agus an téad ar mhuineál gach fir acu, do phógadar a chéile agus díreach sar ar baineadh an clár ó n‑a gcosaibh, “A Dhia, saor Éire!” ar siad. Do lean an focal san i mbéalaibh Éireanach ó shin, agus leanfaidh an fhaid a bheidh duine de shliocht Gaedhal beó ar thalamh na h‑Éirean. Agus, an fhaid chéadna díreach, beidh clú an trír sin ag dul i méid agus i n‑oirdhearcas, agus beidh aithis Shasana ag dul i ngráinneamhlacht.
&lt;section end=&quot;Part I&quot;/&gt;
&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;
&lt;section begin=&quot;Part II&quot;/&gt;{{c|XVII}}

{{c|{{uc|I gCill Sheanaigh agus i gCill Úird}}}}

An fhaid a bhíos i bparóiste Chill Sheanaigh bhí orm dhá Aifrean do rádh gach aon Domhnach agus gach aon lá saoire. Thugainn seanmóin uaim ag gach Aifrean díobh, seanmóin as Béarla ag Aifrean díobh, agus seanmóin as Gaeluinn ag an Aifrean eile. Tá trí séipéil sa pharóiste, séipéal i gCill Pheadair, séipéal sa Ghleanntán, agus séipéal ag Beinn na Míol. Ní foláir Beinn na Míol a thabhairt air, mar tá Beinn eile siar ó‑dheas uaidh agus Beinn na Leacht a tugtar air. Is minic a tháinig glaodhach ola sa n‑oídhche chúgham ó Bheinn na Leacht.

Is cuimhin liom aon ghlaodhach ola amháin díobh agus &lt;section end=&quot;Part II&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hp4tjor51j95lypfootn2s4kh8tbttt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1367168</id>
      <parentid>1367167</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T17:54:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mahagaja</username>
        <id>1972</id>
      </contributor>
      <origin>1367168</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1511" sha1="0sndx5qrvsero1cerzydqytmsz651iw" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Mahagaja&quot; /&gt;{{rh||{{uc|I gCill Sheanaigh agus i gCill Úird}}|121}}&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;Part I&quot;/&gt;san. Mura mbéadh an sgeón agus an sgannradh agus an ghráin a bhí istigh i gcroídhe mhuíntir Shasana ní crochfaí na fir.

Nuair a bhí an triúr ’n‑a seasamh ar chlár na croiche agus an téad ar mhuineál gach fir acu, do phógadar a chéile agus díreach sar ar baineadh an clár ó n‑a gcosaibh, “A Dhia, saor Éire!” ar siad. Do lean an focal san i mbéalaibh Éireanach ó shin, agus leanfaidh an fhaid a bheidh duine de shliocht Gaedhal beó ar thalamh na h‑Éirean. Agus, an fhaid chéadna díreach, beidh clú an trír sin ag dul i méid agus i n‑oirdhearcas, agus beidh aithis Shasana ag dul i ngráinneamhlacht.
&lt;section end=&quot;Part I&quot;/&gt;
&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;
&lt;section begin=&quot;Part II&quot;/&gt;{{c|XVII}}

{{c|{{uc|I gCill Sheanaigh agus i gCill Úird}}}}

An fhaid a bhíos i bparóiste Chill Sheanaigh bhí orm dhá Aifrean do rádh gach aon Domhnach agus gach aon lá saoire. Thugainn seanmóin uaim ag gach Aifrean díobh, seanmóin as Béarla ag Aifrean díobh, agus seanmóin as Gaeluinn ag an Aifrean eile. Tá trí séipéil sa pharóiste, séipéal i gCill Pheadair, séipéal sa Ghleanntán, agus séipéal ag Beinn na Míol. Ní foláir Beinn na Míol a thabhairt air, mar tá Beinn eile siar ó‑dheas uaidh agus Beinn na Leacht a tugtar air. Is minic a tháinig glaodhach ola sa n‑oídhche chúgham ó Bheinn na Leacht.

Is cuimhin liom aon ghlaodhach ola amháin díobh agus &lt;section end=&quot;Part II&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0sndx5qrvsero1cerzydqytmsz651iw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Page:Thurneysen Handbuch des Altirischen 1 Grammatik.pdf/196</title>
    <ns>104</ns>
    <id>263507</id>
    <revision>
      <id>1367165</id>
      <parentid>851781</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T13:58:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mahagaja</username>
        <id>1972</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proofread */</comment>
      <origin>1367165</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2624" sha1="fuk41r67bt1edwl1w4dezssayevifnj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Mahagaja&quot; /&gt;{{rh|176|Flexion und Stammbildung des Nomens.|[§ 285–287.}}&lt;/noinclude&gt;der Vpl die Ackusativ&amp;shy;form annahm, vgl. ''a náimtea'' ‘o Feinde’ §&amp;nbsp;{{HAI§|315}}.

{{section|p286|'''286.'''}} {{sp|2=0.1em|Dual}}: NA. Dunkler Ausgang, im Maskulinum lenierend. Die alte Endung war ''‑ōu'' (altind. ''‑au'') und ''‑ō'' (altind. ''‑ā'' gr. {{grc|‑ω}}), was ''u''‑Färbung erwarten ließe. Maßgebend war wohl die Gestalt des immer vorher&amp;shy;gehenden Zahlworts ''dá'' aus *''du̯ō'', wo ''‑ō'' nicht schwach&amp;shy;betont oder nicht eigent&amp;shy;lich aus&amp;shy;lautend war, daher nicht zu ''‑ū'', sondern zu ''‑ā'' wurde. Darnach hatte sich einst die Endung der Nomen gerichtet, schwand dann aber regel&amp;shy;recht. Vgl. die um&amp;shy;gekehrte Aus&amp;shy;gleichung bei den weib&amp;shy;lichen ''ā''‑Stämmen §&amp;nbsp;{{HAI§|297}}.

Das Neutrum lautet gleich, nasaliert aber. Das stimmt nicht zum indo&amp;shy;germani&amp;shy;schen Ausgang ''‑oi'' (Brugmann, Grundriß II §&amp;nbsp;292). Formale Aus&amp;shy;gleichung mit dem Masku&amp;shy;linum findet sich aber auch im Itali&amp;shy;schen (lat. ''duo'') und Griechi&amp;shy;schen ({{grc|‑ω}}). Die Nasa&amp;shy;lierung ist wohl aus dem Singular ver&amp;shy;schleppt, viel&amp;shy;leicht unter&amp;shy;stützt durch den Gdu.

G. Dunkler Ausgang, Maskulinum lenierend, Neutrum nasalie&amp;shy;rend. Die andern indo&amp;shy;germani&amp;shy;schen Sprachen zeigen nichts An&amp;shy;klingen&amp;shy;des. Der Gleich&amp;shy;klang mit dem Gpl bei fast allen Stamm&amp;shy;klassen macht wahr&amp;shy;schein&amp;shy;lich, daß die plurali&amp;shy;sche Form in den Dual über&amp;shy;nommen worden ist (vgl. lat. ''duom duorum''). Auch ''dá'' kann auf *''du̯ōm'' zurück&amp;shy;gehn. Die Nasalie&amp;shy;rung des Neutrums ist dann alt, die Lenierung des Masku&amp;shy;linums vom gleich&amp;shy;lautenden NA über&amp;shy;nommen.

D. Endung ''‑(a)ib'' wie im Plural, aber, wenigstens beim Zahlwort, in allen Geschlech&amp;shy;tern nasalie&amp;shy;rend. Das weist zunächst auf ''‑bin''. Einen Nasal zeigt auch das sonst nicht genau überein&amp;shy;stimmende alt&amp;shy;indische Suffix des Dat. Abl. Instr. du ''‑bhyām''. (Griech. {{grc|‑φιν}} neben {{grc|‑φι}} ist wohl nicht hierher&amp;shy;zu&amp;shy;ziehen.)


{{c|III. {{sp|2=0.1em|''ā''‑Stämme}}.}}

{{section|p287|'''287.'''}} Sie sind Feminina. Auch wenn sie männliche Wesen be&amp;shy;zeichnen, wie ''techt'' ‘Bote’ neben ‘Gang’, ''cerd'' ‘Hand&amp;shy;werker’ neben ‘Handwerk’, ändern sie ihr gramma&amp;shy;tisches Ge&amp;shy;schlecht nicht. Doch wird das wohl bei männ&amp;shy;lichen Eigen&amp;shy;namen wie ''Congal'', G ''Congaile'', eigent&amp;shy;lich ‘Hunds&amp;shy;kampf’ oder ‘Wolfs&amp;shy;kampf’, der Fall sein.

{{nop}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fuk41r67bt1edwl1w4dezssayevifnj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Жер жана анын балдары</title>
    <ns>0</ns>
    <id>293267</id>
    <revision>
      <id>1367171</id>
      <parentid>924511</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T04:48:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-56455-63</username>
        <id>1015181</id>
      </contributor>
      <origin>1367171</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19936" sha1="m509y8qdsnxuxfxmlxa5joh2orvb1kr" xml:space="preserve">{{header
 | title      = Жер жана анын балдары
 | author     = Тоголок Молдо
 | translator = 
 | section    = 
 | previous   = 
 | previous2  = 
 | next       = 
 | next2      = 
 | year       = 
 | notes      = 
 | categories = Кыргызча
 | portal     = 
}}

&lt;poem&gt;
Бир-бир баштан баяндап,
Билдирип өтөм кабардап.
Эң биринчи жол алып,
Жамгыр сөздү баштады
Өзүнүн боюн көтөрүп,
Айтар сөздөн шашпады.

Жамгыр:

Дүйнөнү бүтүн жашарткан,
Менден башка кайсың бар?
Жашартканың бар болсо,
Жашырбастан айтыңар!
Желип өткөн жеримен
Жер тамыры жазылат.
Басып өткөн жеримен,
Байчечекей ачылат.
Жер жүзүнө бир бүтүп,
Менин нурум чачылат.
Асмандан төгүп тунук суу,
Жерге берем тирчилик,
Жер жүзүнөн жай алган,
Элге берем тирчилик.
Жаратылган ар түрлүү,
Жанга берем тирчилик.
Баарына көк чөп жедирип,
Малга берем тирчилик.
Дыйкандар айдап көтөрткөн,
Данга берем тирчилик.
Аркар, кулжа, ак кийик,
Аңга берем тирчилик.
Кургак чөлдө суусаган
Куланга берем тирчилик.
Басып турар буту жок,
Жыланга берем тирчилик.
Курт-кумурска жана да,
Көпкө берем тирчилик.
Жер жүзүндө ар түрдүү
Чөпкө берем тирчилик.
Өзүнө куйган өзөн жок,
Көлгө берем тирчилик.
Эл барыктабай куураган,
Чөлгө берем тирчилик.
Ушул чөлдү сактаган–
Элге берем тирчилик.
Кумду майдай балкыткан,
Ташка берем тирчилик.
Ар бир жандын өзүнө,
Башка берем тирчилик.
Жаабай койсом бир жылга
Жандын баары кысылат.
Эки жылга жетпестен,
Элдин баары бузулат.
Саздар кургап таш болот,
Жандын төлү аз болот.
Кабыгы менен бүт куурайт,
Карагай, кайың, терек, тал,
Өнбөй калса, жерде чөп,
Өлүп бүтөт барча мал.
Эгин, чөп жерге өнбөсө,
Кысылып бүтөт канча жан.
Суу мактанат–&quot;агам&quot;–деп,
&quot;Жандын баарын багам&quot;–деп.
&quot;Бардык жанды бүтүндөй,
Багууга келет чамам&quot;–деп.–
Андай эмес, суу эне,
Колуңдан келбейт жеп–жеке.
Сага менден жардам бар,
Менден жардам болбосо,
Ага албайсың мындай шар.
Кудугуң кургап ным калбайт,
Булагың кургап суу калбайт.
Кара суу акпай жер соруп,
Балчык болуп жуурулат.
Жан-жаныбар кысылып,
Заманасы куурулат.
Жер жүзүндө суулардын
Себеби менден булардын.
Менден жардам болбосо,
Өзөнүң кургап сай болот.
Мактанбагын суу аке,
Баарыңдын жолуң байланат.
Калкайып калың кар жатат.
Кара тоонун башында.
Боройлоп согуп буркурап,
Булут туман кашында
Бул дагы менин жолдошум.
Ар качан менин кашымда–
Жамгыр айтып токтолду,
Суунун сөзү козголду.
Дарыя-көлдөр чайпалып,
Жамгырга карап октолду.

Суу:
–Жамгыр өзүн сел ойлойт,
Кудук өзүн көл ойлойт.
&quot;Толтурам&quot;–деп,–деңизди,
Кесирдүү сөзүн түк койбойт.
Дүйнөгө бүт чырмалып,
Деңиз жатат сел болуп,
Жер жүзүндө нечен суу
Кошулуп жатат көл болуп.
Атагың–жамгыр, өзүң–суу,
Аңгемең сенин мына–бу.
Мактанбагын өзүңчө,
Деңизден чыккан сен бир буу,
Анык жери күркүрөп,
Асманда булут дуулаган,
Дарыя, деңиз көлдөрдөн
Сурап булут, суу алган.
Асманды курчап бүркөлүп,
Суу алган булут куралган.
Мактанбагын жамгырым,
Деңиздин сен да суусусуң.
Алып келген булуттун,
Суусу турсун буусусуң.
Жайыраак жааса жымылдап,
Адам сүйүп кымылдап,
Катуу жааса бургактап,
Борошолоп шыбыргак,
Күн күркүрөп тарсылдап,
От чагылып жаркылдап.
Арыктар толуп жымылдап,
Ан сайын төгүп шыбыргак.
Мөндүрдүн баары сел болуп,
Талаанын баары көл болуп,
Адырдын баары жер болуп,
Агын суулар шар болуп,
Күндүн көзү тутулуп,
Мөңгүнүн башы бузулуп,
Булут минтип алышкан,
Мунун баары күч менен,
Тарсылдап асман атышкан,
Жаандын баары күч менен,
Мунарык туман кубарган,
Жердин жүзү тунарган.
Мунун баары мурунтан,
Булуттун күчү куралган.
Булут көчүп бузулуп,
Бирине-бири урунуп.
Ачьж туруп асман, жер,
Айланып булут курулуп,
Күн күркүрөп тарсылдап,
Чагылган учуп жаркылдап,
Булут көчүп бүлүнүп,
Кызыл мунар көрүнүп.
Сыдырым сыргак жел болгон,
Жердин баары сел болгон,
Себеби булут тумандан,
Жел соккон кызыл мунардан.
Суудан, бул сөз чыкканда,
Бул сөздү жамгыр укканда,
Сөз айтпастан токтолду,
Экинчи сөзү жок болду.
Эми шамалдын келди кезеги,
Үчүнчү болуп эсеби
Шамал сууга кеп айтат:

Шамал:

Шаркырабай, үнүңдү,
Баса тургун деп айтат.
Мен кызмат кылдым өзүңө,
Кулагың салчы сөзүмө,
Сага кылган жардамым,
Көрүнбөдү көзүңө.
Албай кетип барасыз,
Ансайын күчөп эсине.
Эсирбегин мактанып,
Эми тийдиң безиме.
Көккө чыкса бууланган,
Жерге түшсө дууланган,
Булут менин колумда.
Түшкөн жери бууланган,
Сыбызгы, сыргак соккон жел,
Мунар менин колумда.
Күндүн жүзүн бүркөгөн,
Туман менин колумда.
Асманда жүргөн жаркырап,
Айдын нуру колумда,
Көктө жүргөн жаркырап,
Күндүн нуру колумда,
Кезегимди кетирбейм,
Тополоң салып заркырап,
&quot;Шамал келип калды&quot;–деп
Качат баары чуркурай.
Булут, туман мунарык,
Болду түшүп колума.
Ар кимисин ар сайдан,
Айдап салам жолуна.
Эч бир нерсе чыдабайт,
Кайратымдын зоруна.
Сары атан жайды кыш кылам,
Калсын деп атак соңума.
Мен каарымды төккөндө,
Булактын баарын мур кылам.
Эсиңден чыккыс иш кылам.
Суукту салып ушундай,
Суу аке, сени мыш кылам.
Мактанасың сүйлөйсүң,
Баркымды неге билбейсиң?
Чеберсинип мактанып,
Жөнүң менен жүрбөйсүң.
Сары атан жайды кыш кылган,
Шамалдын сөзүн ким дейсиң?
Бсреке шамал, булутта,
Же муну көзгө илбейсиң.
Сенин шаркыраган добушуң
Шамалдын салган айласы.
Суу аке, түк да билбейсиң,
Шамалдын ушу пайдасы.
Кыш чилдеде күтүнөм,
Кызматымды бүтүрөм
Бөксөгө чыгам бөлүнүп,
Эл көзүнө көрүнүп.
Сага жардам кылгандан.
Жатпайм түк да эринип.
Ала-Тоо башын кураймын,
Аянып карап турбаймын.
Сага жардам кылгандан
Тартынып башым турбаймын.
Тоонун башын тунартып,
Оңой жардам кылбаймын.
Калдайган мөңгү муз кылып,
Кардын баарын жыйнаймын,
Карды жыйнап тоо кылып,
Кайратымды сындаймын.
Токсон чилде чыкканча,
Тоо башынан жылбаймын.
Кайратың сенин ушубу?
Суу аке, кылба кусурду!
Мелтиреген көк жалтаң,
Бетиңден көрдүм нуруңду,
Кантээр айла таба албай,
Кара жаның кысылды.
Көйрөңдүк кылып мактанба,
Көргөн күнүң ушубу?
Токсон чилде ксткенче,
Чың этип үнүң угулбайт.
Суук чилдеде сеңделип,
Сендей пенде чыга албайт.
Токсон чилде кыш өтүп,
Жадырап жайнап жаз жетип,
Мелтиреген бетиңди,
Басып жаткан муз кетип.
Жөө туман тарап бөлүнүп
Жердин жүзү көрүнүп,
Торгой сайрап тил ачып,
Күкүк сайрап үн ачып,
Булактын көзү сызылып,
Бөксөдөн мөңгү бузулуп,
Калп айтпагын озунуп,
Кардын баары кошулуп,
Киресиң анан тилиңе,
Тийбей жүр менин жиниме!
Адамдар сүрдөп бара албай,
Күрүлдөгөн үнүңө.
Күчүң болсо суу ана,
Күзүндө неге кирбейсиң?
Мактанасың сүйлөйсүң,
Баркынды өзүң билбейсиң.
Токсондун күчүн токтотуп,
Кышында неге кирбейсиң?
Түк жумуш келбейт колуңдан,
Мактанып неге сүйлөйсүң?
Торгой сайрап тил ачты,
Булбул сайрап үн ачты.
Жазда баары жашарып,
Байчечекей гүл ачты.
Сары атан жайлоо өткөнчө,
Салкын күз сызып жеткенче,
Ала-Тоонун башынан
Калкайган карлар кеткенче,
Асмандан түшүп буу келет,
Алда канча суу келет.
Калкылдап агып кар келет,
Кардын суусу шар келет,
Бөксөдөн мөңгү бузулат,
Бул да келип кошулат.
Күрүлдөп үнүң басылбайт,
Күкүк болуп күүлөнүп,
Айбаттана түшөсүң,
Ала-Тоодон кар эрип,
Бул шамалдын кылган жардамы,
Алда канча сүр берип.
Шамалдын баркын билбейсин,
Мактанасың сүйлөйсүң.
Баркыңды өзүң ойлонуп,
Аян кылып жүрбөйсүң.
Менин башкача кылган өнөрүм,
Байкаймын иштин келээрин.
Таң атарда сыбызгы,
Күн батарда муздак жел,
Баарысы менин колумда –
Чалкайган тиги салкын төр.
Жан-жаныбар жалпынын,
Черин жазат сыбызгы.
Эрте турган адамдын
Көөнүн ачат сыбызгы.
Кечки соккон сыргак жел,
Бул да жазат чериңди.
Аба адамга пайдалуу,
Сактайт жакшы демиңди.
Эрте кеч жүрсөң салкындап,
Көтөрөт сенин көөнүңдү.
Өзүм болсо токтобой,
Көп кечикпей жетемин,
Сасык-бузук жыт болсо,
Айдаган бойдон кетемин.
Көп кечикпей барганым,
Көпкө кылган жардамым.
Жаман жытты жолотпой,
Алыс айдап салганым.

Суу:

–Мактанбайм–деп мактандың,
Өзүңдү айтып актандый.
Сен жобурап сөзгө киргенде,
Жолуңду тоспой сак сактандым.
Аккан суу менин атагым,
Эч кимге жок чатагым.
Эч ким менен чырым жок,
Аккан бойдон жатамын.
Муздактан музду эритип,
Сайдан чыгат аккан суу,
Адам айран калгандай,
Жайдан чыгат аккан суу,
Өзүңдө кубат болбосо,
Кайдан чыгат аккан суу?
Күнү-түнү тынбастан,
Агып турат аккан суу.
Жандын баарын суусатпай,
Багып турат аккан суу.
Ичкен жанга дем берип,
Жагып турат аккан суу.
Жан бүткөндүн баарына
Насип болгон аккан суу.
Жардам берип баарына,
Азык болгон аккан суу.
Жүзү, колун жууганда,

Таза кылат аккан суу.
Түгөнбөстөн токтоосуз,
Келип турат аккан суу.
Түк токтобой ырыскы,
Берип турат аккан суу.
Эгин эккен жерлерге,
Келип турат аккан суу.
Буруп алсаң оюңа,
Көнүп турат аккан суу.
Сугарган эгин суналып,
Өндүрүп турат аккан суу.
Суусаганда жагымдуу,
Балдан таттуу аккан суу.
Баркын билген адамга,
Абдан таттуу аккан суу.

От:
–От болуп чыктым жаралып,
Оттук таштан таралып.
Табым ысык күйдүрөт,
Жандын баарын сүйдүрөт.
Айтып бергин сырынды.
Бизден өйдө жериң жок,
Жашырып калаар кебиң жок,
Текебер көп өзүңдө,
Күрүлдөйсүң, чениң жок.
От туруп анда сүйлөдү:
Шамал сууну сүйбөдү,
–Текебер–деп өзүмдү,
Айтып өттүң бир катар,
Тескери айтып сөз менен,
Чарпып өттүң бир катар.
Шамал мага кызматчы,
Өчкөн болсом күйдүрөт,
Жарыгыма кубанып,
Баркымды журтка билдирет
Караңгыны балкытып,
Шамдай кылам нур менен.
Ишене бер сөзүмө,
Ишим болбойт чыр менен.
Тоңгондорду эритем,
Үшүгөндү жылытам,
Чийки болсо бышырам,
Бышык болсо күйгүзөм.
&quot;От адамга эрмек&quot;–деп,
Барлык элди сүйгүзөм.
Канча жандын баарына
Кадырымды билгизем.
Жандын баарын кубантып,
Кабагын ачык күлгүзөм.
Баары жоктун баарына.
Пайдамды артык тийгизем
Асмандагы жаркырак,
Айдын нуру өзүмдө.
Айтсам чыкпайт эбимден,
Ай дагы менин сөзүмдө.
Көпчүлүктү жыргаткан,
Күндүн нуру өзүмдө.
Күйдүр десем күйдүрөт,
Күн дагы менин сөзүмдө.
Мактанбаймын баары чын,
Адилдик бар өзүмдө.
Ашык сөздү айтпаймын,
Айыбым жок өзүмдө.
Баары журттун шамымын,
Жаркыраган танымын.
Жердин жүзүн нурланткан,
Жарыгымын баарынын.
Баары журтка белгилүү,
Маалим болгон тарыхым.
Баштан аяк дайындап,
Айтып өттүм аныгын.
Жамгыр, шамал, от да суу,
Сөздөрүн айтып токтолду.
Булардын сөзүн уккакда,
Жер кыймылдап козголду.

Жер:
–Балдар сөзүм угуңар,
Кулак салып туруңар.
Ырас жери мактанбай,
Бир ынтымак кылыңар.
Жол талашып урушпай,
Ынтымак болсун тобуңар.
Ынтымактуу болсоңор,
Ошондо болот жолуңар.
Мен болсом балдар карыңар,
Сөзгө кулак салыңар
Калбассыңдар катардан,
Сөзүмдөн нуска алыңар.
Жаратылып жер болуп,
Атаңар болуп аталган,
Сабырымдын барынан,
Калганым жок катардан.
Текебери көбүнөн,
Шайтан болду азазил,
Мактангандын жаманын,
Балдарым муну байкай бил.
Бүтүн дүйнө шамал, суу,
Баарысы менден таралды.

Жалганчы залим болбостон,
Адил сүйлө адалды.
Залим болсоң жалганчы,
Көрөсүң акыр залалды.
Өзүңдү өзүң мактабай,
Өлчөп жүргүн чамаңды!
Көтөрүлгөн көп акмак,
Көмүккө түшүп камалды.
Көөп кетмек наадандык,
Көтөрүлбөй жүрүңөр,
Атаңар айткан бул сөздү,
Акылдуу балдар билиңер,
Сабырымдын барынан,
Санга кирдим жер болуп,
Үйүп, жыйып толтурдум,
Үстүм толгон эл болуп,
Дайра, чалкар көл болуп,
Мухит деңиз сел болуп,
Аркайган Ала-Тоо болуп,
Асманга жакын зоо болуп,
Жана менин өзүмө
Балдарым жүрөт жоо болуп.
Менин атым кара жер,
Жүк көтөргөн балба шер.
Жүк көтөргөн атаңдан,
Балдарым пайда ала бер.
Анык жери түз жүрүп,
Өзүңдү жөнгө сала бер.
Түз жүрбөгөн ийриси,
Казган ордо кала бер.
Байкаңар, балдар, сөзүмдү,
Чыкпасын бул сөз эсиңден.
Баары жоктун баарысы,
Пайда тапкан өзүмдөн.
Бул жолдун өзү аман–жол,
Жалпы балдар аман бол.
Ушул жолду көрсөткөн,
Атаңардай болсоңор.
Таап салган бул жолду,
Жашасын балдар, атаңар!
Жайдары заман бактыңар,
Балдарым эми жашаңар.
&lt;/poem&gt;

{{PD-old-70}}</text>
      <sha1>m509y8qdsnxuxfxmlxa5joh2orvb1kr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1367173</id>
      <parentid>1367171</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T04:55:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-56603-12</username>
        <id>1015520</id>
      </contributor>
      <origin>1367173</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19924" sha1="kv4o3tnbjrisigj82p3w9z5voom70rp" xml:space="preserve">{{header
 | title      = Жер жана анын балдары
 | author     = Тоголок Молдо
 | translator = 
 | section    = 
 | previous   = 
 | previous2  = 
 | next       = 
 | next2      = 
 | year       = 
 | notes      = 
 | categories = Кыргызча
 | portal     = 
}}

&lt;poem&gt;
Бир-бир баштан баяндап,
Билдирип өтөм кабардап.
Эң биринчи жол алып,
Жамгыр сөздү баштады
Өзүнүн боюн көтөрүп,
Айтар сөздөн шашпады.

:

Дүйнөнү бүтүн жашарткан,
Менден башка кайсың бар?
Жашартканың бар болсо,
Жашырбастан айтыңар!
Желип өткөн жеримен
Жер тамыры жазылат.
Басып өткөн жеримен,
Байчечекей ачылат.
Жер жүзүнө бир бүтүп,
Менин нурум чачылат.
Асмандан төгүп тунук суу,
Жерге берем тирчилик,
Жер жүзүнөн жай алган,
Элге берем тирчилик.
Жаратылган ар түрлүү,
Жанга берем тирчилик.
Баарына көк чөп жедирип,
Малга берем тирчилик.
Дыйкандар айдап көтөрткөн,
Данга берем тирчилик.
Аркар, кулжа, ак кийик,
Аңга берем тирчилик.
Кургак чөлдө суусаган
Куланга берем тирчилик.
Басып турар буту жок,
Жыланга берем тирчилик.
Курт-кумурска жана да,
Көпкө берем тирчилик.
Жер жүзүндө ар түрдүү
Чөпкө берем тирчилик.
Өзүнө куйган өзөн жок,
Көлгө берем тирчилик.
Эл барыктабай куураган,
Чөлгө берем тирчилик.
Ушул чөлдү сактаган–
Элге берем тирчилик.
Кумду майдай балкыткан,
Ташка берем тирчилик.
Ар бир жандын өзүнө,
Башка берем тирчилик.
Жаабай койсом бир жылга
Жандын баары кысылат.
Эки жылга жетпестен,
Элдин баары бузулат.
Саздар кургап таш болот,
Жандын төлү аз болот.
Кабыгы менен бүт куурайт,
Карагай, кайың, терек, тал,
Өнбөй калса, жерде чөп,
Өлүп бүтөт барча мал.
Эгин, чөп жерге өнбөсө,
Кысылып бүтөт канча жан.
Суу мактанат–&quot;агам&quot;–деп,
&quot;Жандын баарын багам&quot;–деп.
&quot;Бардык жанды бүтүндөй,
Багууга келет чамам&quot;–деп.–
Андай эмес, суу эне,
Колуңдан келбейт жеп–жеке.
Сага менден жардам бар,
Менден жардам болбосо,
Ага албайсың мындай шар.
Кудугуң кургап ным калбайт,
Булагың кургап суу калбайт.
Кара суу акпай жер соруп,
Балчык болуп жуурулат.
Жан-жаныбар кысылып,
Заманасы куурулат.
Жер жүзүндө суулардын
Себеби менден булардын.
Менден жардам болбосо,
Өзөнүң кургап сай болот.
Мактанбагын суу аке,
Баарыңдын жолуң байланат.
Калкайып калың кар жатат.
Кара тоонун башында.
Боройлоп согуп буркурап,
Булут туман кашында
Бул дагы менин жолдошум.
Ар качан менин кашымда–
Жамгыр айтып токтолду,
Суунун сөзү козголду.
Дарыя-көлдөр чайпалып,
Жамгырга карап октолду.

Суу:
–Жамгыр өзүн сел ойлойт,
Кудук өзүн көл ойлойт.
&quot;Толтурам&quot;–деп,–деңизди,
Кесирдүү сөзүн түк койбойт.
Дүйнөгө бүт чырмалып,
Деңиз жатат сел болуп,
Жер жүзүндө нечен суу
Кошулуп жатат көл болуп.
Атагың–жамгыр, өзүң–суу,
Аңгемең сенин мына–бу.
Мактанбагын өзүңчө,
Деңизден чыккан сен бир буу,
Анык жери күркүрөп,
Асманда булут дуулаган,
Дарыя, деңиз көлдөрдөн
Сурап булут, суу алган.
Асманды курчап бүркөлүп,
Суу алган булут куралган.
Мактанбагын жамгырым,
Деңиздин сен да суусусуң.
Алып келген булуттун,
Суусу турсун буусусуң.
Жайыраак жааса жымылдап,
Адам сүйүп кымылдап,
Катуу жааса бургактап,
Борошолоп шыбыргак,
Күн күркүрөп тарсылдап,
От чагылып жаркылдап.
Арыктар толуп жымылдап,
Ан сайын төгүп шыбыргак.
Мөндүрдүн баары сел болуп,
Талаанын баары көл болуп,
Адырдын баары жер болуп,
Агын суулар шар болуп,
Күндүн көзү тутулуп,
Мөңгүнүн башы бузулуп,
Булут минтип алышкан,
Мунун баары күч менен,
Тарсылдап асман атышкан,
Жаандын баары күч менен,
Мунарык туман кубарган,
Жердин жүзү тунарган.
Мунун баары мурунтан,
Булуттун күчү куралган.
Булут көчүп бузулуп,
Бирине-бири урунуп.
Ачьж туруп асман, жер,
Айланып булут курулуп,
Күн күркүрөп тарсылдап,
Чагылган учуп жаркылдап,
Булут көчүп бүлүнүп,
Кызыл мунар көрүнүп.
Сыдырым сыргак жел болгон,
Жердин баары сел болгон,
Себеби булут тумандан,
Жел соккон кызыл мунардан.
Суудан, бул сөз чыкканда,
Бул сөздү жамгыр укканда,
Сөз айтпастан токтолду,
Экинчи сөзү жок болду.
Эми шамалдын келди кезеги,
Үчүнчү болуп эсеби
Шамал сууга кеп айтат:

Шамал:

Шаркырабай, үнүңдү,
Баса тургун деп айтат.
Мен кызмат кылдым өзүңө,
Кулагың салчы сөзүмө,
Сага кылган жардамым,
Көрүнбөдү көзүңө.
Албай кетип барасыз,
Ансайын күчөп эсине.
Эсирбегин мактанып,
Эми тийдиң безиме.
Көккө чыкса бууланган,
Жерге түшсө дууланган,
Булут менин колумда.
Түшкөн жери бууланган,
Сыбызгы, сыргак соккон жел,
Мунар менин колумда.
Күндүн жүзүн бүркөгөн,
Туман менин колумда.
Асманда жүргөн жаркырап,
Айдын нуру колумда,
Көктө жүргөн жаркырап,
Күндүн нуру колумда,
Кезегимди кетирбейм,
Тополоң салып заркырап,
&quot;Шамал келип калды&quot;–деп
Качат баары чуркурай.
Булут, туман мунарык,
Болду түшүп колума.
Ар кимисин ар сайдан,
Айдап салам жолуна.
Эч бир нерсе чыдабайт,
Кайратымдын зоруна.
Сары атан жайды кыш кылам,
Калсын деп атак соңума.
Мен каарымды төккөндө,
Булактын баарын мур кылам.
Эсиңден чыккыс иш кылам.
Суукту салып ушундай,
Суу аке, сени мыш кылам.
Мактанасың сүйлөйсүң,
Баркымды неге билбейсиң?
Чеберсинип мактанып,
Жөнүң менен жүрбөйсүң.
Сары атан жайды кыш кылган,
Шамалдын сөзүн ким дейсиң?
Бсреке шамал, булутта,
Же муну көзгө илбейсиң.
Сенин шаркыраган добушуң
Шамалдын салган айласы.
Суу аке, түк да билбейсиң,
Шамалдын ушу пайдасы.
Кыш чилдеде күтүнөм,
Кызматымды бүтүрөм
Бөксөгө чыгам бөлүнүп,
Эл көзүнө көрүнүп.
Сага жардам кылгандан.
Жатпайм түк да эринип.
Ала-Тоо башын кураймын,
Аянып карап турбаймын.
Сага жардам кылгандан
Тартынып башым турбаймын.
Тоонун башын тунартып,
Оңой жардам кылбаймын.
Калдайган мөңгү муз кылып,
Кардын баарын жыйнаймын,
Карды жыйнап тоо кылып,
Кайратымды сындаймын.
Токсон чилде чыкканча,
Тоо башынан жылбаймын.
Кайратың сенин ушубу?
Суу аке, кылба кусурду!
Мелтиреген көк жалтаң,
Бетиңден көрдүм нуруңду,
Кантээр айла таба албай,
Кара жаның кысылды.
Көйрөңдүк кылып мактанба,
Көргөн күнүң ушубу?
Токсон чилде ксткенче,
Чың этип үнүң угулбайт.
Суук чилдеде сеңделип,
Сендей пенде чыга албайт.
Токсон чилде кыш өтүп,
Жадырап жайнап жаз жетип,
Мелтиреген бетиңди,
Басып жаткан муз кетип.
Жөө туман тарап бөлүнүп
Жердин жүзү көрүнүп,
Торгой сайрап тил ачып,
Күкүк сайрап үн ачып,
Булактын көзү сызылып,
Бөксөдөн мөңгү бузулуп,
Калп айтпагын озунуп,
Кардын баары кошулуп,
Киресиң анан тилиңе,
Тийбей жүр менин жиниме!
Адамдар сүрдөп бара албай,
Күрүлдөгөн үнүңө.
Күчүң болсо суу ана,
Күзүндө неге кирбейсиң?
Мактанасың сүйлөйсүң,
Баркынды өзүң билбейсиң.
Токсондун күчүн токтотуп,
Кышында неге кирбейсиң?
Түк жумуш келбейт колуңдан,
Мактанып неге сүйлөйсүң?
Торгой сайрап тил ачты,
Булбул сайрап үн ачты.
Жазда баары жашарып,
Байчечекей гүл ачты.
Сары атан жайлоо өткөнчө,
Салкын күз сызып жеткенче,
Ала-Тоонун башынан
Калкайган карлар кеткенче,
Асмандан түшүп буу келет,
Алда канча суу келет.
Калкылдап агып кар келет,
Кардын суусу шар келет,
Бөксөдөн мөңгү бузулат,
Бул да келип кошулат.
Күрүлдөп үнүң басылбайт,
Күкүк болуп күүлөнүп,
Айбаттана түшөсүң,
Ала-Тоодон кар эрип,
Бул шамалдын кылган жардамы,
Алда канча сүр берип.
Шамалдын баркын билбейсин,
Мактанасың сүйлөйсүң.
Баркыңды өзүң ойлонуп,
Аян кылып жүрбөйсүң.
Менин башкача кылган өнөрүм,
Байкаймын иштин келээрин.
Таң атарда сыбызгы,
Күн батарда муздак жел,
Баарысы менин колумда –
Чалкайган тиги салкын төр.
Жан-жаныбар жалпынын,
Черин жазат сыбызгы.
Эрте турган адамдын
Көөнүн ачат сыбызгы.
Кечки соккон сыргак жел,
Бул да жазат чериңди.
Аба адамга пайдалуу,
Сактайт жакшы демиңди.
Эрте кеч жүрсөң салкындап,
Көтөрөт сенин көөнүңдү.
Өзүм болсо токтобой,
Көп кечикпей жетемин,
Сасык-бузук жыт болсо,
Айдаган бойдон кетемин.
Көп кечикпей барганым,
Көпкө кылган жардамым.
Жаман жытты жолотпой,
Алыс айдап салганым.

Суу:

–Мактанбайм–деп мактандың,
Өзүңдү айтып актандый.
Сен жобурап сөзгө киргенде,
Жолуңду тоспой сак сактандым.
Аккан суу менин атагым,
Эч кимге жок чатагым.
Эч ким менен чырым жок,
Аккан бойдон жатамын.
Муздактан музду эритип,
Сайдан чыгат аккан суу,
Адам айран калгандай,
Жайдан чыгат аккан суу,
Өзүңдө кубат болбосо,
Кайдан чыгат аккан суу?
Күнү-түнү тынбастан,
Агып турат аккан суу.
Жандын баарын суусатпай,
Багып турат аккан суу.
Ичкен жанга дем берип,
Жагып турат аккан суу.
Жан бүткөндүн баарына
Насип болгон аккан суу.
Жардам берип баарына,
Азык болгон аккан суу.
Жүзү, колун жууганда,

Таза кылат аккан суу.
Түгөнбөстөн токтоосуз,
Келип турат аккан суу.
Түк токтобой ырыскы,
Берип турат аккан суу.
Эгин эккен жерлерге,
Келип турат аккан суу.
Буруп алсаң оюңа,
Көнүп турат аккан суу.
Сугарган эгин суналып,
Өндүрүп турат аккан суу.
Суусаганда жагымдуу,
Балдан таттуу аккан суу.
Баркын билген адамга,
Абдан таттуу аккан суу.

От:
–От болуп чыктым жаралып,
Оттук таштан таралып.
Табым ысык күйдүрөт,
Жандын баарын сүйдүрөт.
Айтып бергин сырынды.
Бизден өйдө жериң жок,
Жашырып калаар кебиң жок,
Текебер көп өзүңдө,
Күрүлдөйсүң, чениң жок.
От туруп анда сүйлөдү:
Шамал сууну сүйбөдү,
–Текебер–деп өзүмдү,
Айтып өттүң бир катар,
Тескери айтып сөз менен,
Чарпып өттүң бир катар.
Шамал мага кызматчы,
Өчкөн болсом күйдүрөт,
Жарыгыма кубанып,
Баркымды журтка билдирет
Караңгыны балкытып,
Шамдай кылам нур менен.
Ишене бер сөзүмө,
Ишим болбойт чыр менен.
Тоңгондорду эритем,
Үшүгөндү жылытам,
Чийки болсо бышырам,
Бышык болсо күйгүзөм.
&quot;От адамга эрмек&quot;–деп,
Барлык элди сүйгүзөм.
Канча жандын баарына
Кадырымды билгизем.
Жандын баарын кубантып,
Кабагын ачык күлгүзөм.
Баары жоктун баарына.
Пайдамды артык тийгизем
Асмандагы жаркырак,
Айдын нуру өзүмдө.
Айтсам чыкпайт эбимден,
Ай дагы менин сөзүмдө.
Көпчүлүктү жыргаткан,
Күндүн нуру өзүмдө.
Күйдүр десем күйдүрөт,
Күн дагы менин сөзүмдө.
Мактанбаймын баары чын,
Адилдик бар өзүмдө.
Ашык сөздү айтпаймын,
Айыбым жок өзүмдө.
Баары журттун шамымын,
Жаркыраган танымын.
Жердин жүзүн нурланткан,
Жарыгымын баарынын.
Баары журтка белгилүү,
Маалим болгон тарыхым.
Баштан аяк дайындап,
Айтып өттүм аныгын.
Жамгыр, шамал, от да суу,
Сөздөрүн айтып токтолду.
Булардын сөзүн уккакда,
Жер кыймылдап козголду.

Жер:
–Балдар сөзүм угуңар,
Кулак салып туруңар.
Ырас жери мактанбай,
Бир ынтымак кылыңар.
Жол талашып урушпай,
Ынтымак болсун тобуңар.
Ынтымактуу болсоңор,
Ошондо болот жолуңар.
Мен болсом балдар карыңар,
Сөзгө кулак салыңар
Калбассыңдар катардан,
Сөзүмдөн нуска алыңар.
Жаратылып жер болуп,
Атаңар болуп аталган,
Сабырымдын барынан,
Калганым жок катардан.
Текебери көбүнөн,
Шайтан болду азазил,
Мактангандын жаманын,
Балдарым муну байкай бил.
Бүтүн дүйнө шамал, суу,
Баарысы менден таралды.

Жалганчы залим болбостон,
Адил сүйлө адалды.
Залим болсоң жалганчы,
Көрөсүң акыр залалды.
Өзүңдү өзүң мактабай,
Өлчөп жүргүн чамаңды!
Көтөрүлгөн көп акмак,
Көмүккө түшүп камалды.
Көөп кетмек наадандык,
Көтөрүлбөй жүрүңөр,
Атаңар айткан бул сөздү,
Акылдуу балдар билиңер,
Сабырымдын барынан,
Санга кирдим жер болуп,
Үйүп, жыйып толтурдум,
Үстүм толгон эл болуп,
Дайра, чалкар көл болуп,
Мухит деңиз сел болуп,
Аркайган Ала-Тоо болуп,
Асманга жакын зоо болуп,
Жана менин өзүмө
Балдарым жүрөт жоо болуп.
Менин атым кара жер,
Жүк көтөргөн балба шер.
Жүк көтөргөн атаңдан,
Балдарым пайда ала бер.
Анык жери түз жүрүп,
Өзүңдү жөнгө сала бер.
Түз жүрбөгөн ийриси,
Казган ордо кала бер.
Байкаңар, балдар, сөзүмдү,
Чыкпасын бул сөз эсиңден.
Баары жоктун баарысы,
Пайда тапкан өзүмдөн.
Бул жолдун өзү аман–жол,
Жалпы балдар аман бол.
Ушул жолду көрсөткөн,
Атаңардай болсоңор.
Таап салган бул жолду,
Жашасын балдар, атаңар!
Жайдары заман бактыңар,
Балдарым эми жашаңар.
&lt;/poem&gt;

{{PD-old-70}}</text>
      <sha1>kv4o3tnbjrisigj82p3w9z5voom70rp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1367174</id>
      <parentid>1367173</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T04:55:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-56603-12</username>
        <id>1015520</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1367174</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2909" sha1="axgho2anua9s97nu9iubhnrusi08cf2" xml:space="preserve">{{header
 | title      = Жер жана анын балдары
 | author     = Тоголок Молдо
 | translator = 
 | section    = 
 | previous   = 
 | previous2  = 
 | next       = 
 | next2      = 
 | year       = 
 | notes      = 
 | categories = Кыргызча
 | portal     = 
}}

&lt;poem&gt;
Бир-бир баштан баяндап,
Билдирип өтөм кабардап.
Эң биринчи жол алып,
Жамгыр сөздү баштады
Өзүнүн боюн көтөрүп,
Айтар сөздөн шашпады.

:

Дүйнөнү бүтүн жашарткан,
Менден башка кайсың бар?
Жашартканың бар болсо,
Жашырбастан айтыңар!
Желип өткөн жеримен
Жер тамыры жазылат.
Басып өткөн жеримен,
Байчечекей ачылат.
Жер жүзүнө бир бүтүп,
Менин нурум чачылат.
Асмандан төгүп тунук суу,
Жерге берем тирчилик,
Жер жүзүнөн жай алган,
Элге берем тирчилик.
Жаратылган ар түрлүү,
Жанга берем тирчилик.
Баарына көк чөп жедирип,
Малга берем тирчилик.
Дыйкандар айдап көтөрткөн,
Данга берем тирчилик.
Аркар, кулжа, ак кийик,
Аңга берем тирчилик.
Кургак чөлдө суусаган
Куланга берем тирчилик.
Басып турар буту жок,
Жыланга берем тирчилик.
Курт-кумурска жана да,
Көпкө берем тирчилик.
Жер жүзүндө ар түрдүү
Чөпкө берем тирчилик.
Өзүнө куйган өзөн жок,
Көлгө берем тирчилик.
Эл барыктабай куураган,
Чөлгө берем тирчилик.
Ушул чөлдү сактаган–
Элге берем тирчилик.
Кумду майдай балкыткан,
Ташка берем тирчилик.
Ар бир жандын өзүнө,
Башка берем тирчилик.
Жаабай койсом бир жылга
Жандын баары кысылат.
Эки жылга жетпестен,
Элдин баары бузулат.
Саздар кургап таш болот,
Жандын төлү аз болот.
Кабыгы менен бүт куурайт,
Карагай, кайың, терек, тал,
Өнбөй калса, жерде чөп,
Өлүп бүтөт барча мал.
Эгин, чөп жерге өнбөсө,
Кысылып бүтөт канча жан.
Суу мактанат–&quot;агам&quot;–деп,
&quot;Жандын баарын багам&quot;–деп.
&quot;Бардык жанды бүтүндөй,
Багууга келет чамам&quot;–деп.–
Андай эмес, суу эне,</text>
      <sha1>axgho2anua9s97nu9iubhnrusi08cf2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1367175</id>
      <parentid>1367174</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T04:58:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-56603-12</username>
        <id>1015520</id>
      </contributor>
      <origin>1367175</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2910" sha1="pxo6l6x324rr1oohgsimarv18r65khf" xml:space="preserve">{{header
 | title      = Жер жана анын балдары
 | author     = Тоголок Молдо
 | translator = 
 | section    = 
 | previous   = 
 | previous2  = 
 | next       = 
 | next2      = 
 | year       = 
 | notes      = 
 | categories = Кыргызча
 | portal     = 
}}

&lt;poem&gt;
Бир-бир баштан баяндап,
Билдирип өтөм кабардап.
Эң биринчи жол алып,.
Жамгыр сөздү баштады
Өзүнүн боюн көтөрүп,
Айтар сөздөн шашпады.

:

Дүйнөнү бүтүн жашарткан,
Менден башка кайсың бар?
Жашартканың бар болсо,
Жашырбастан айтыңар!
Желип өткөн жеримен
Жер тамыры жазылат.
Басып өткөн жеримен,
Байчечекей ачылат.
Жер жүзүнө бир бүтүп,
Менин нурум чачылат.
Асмандан төгүп тунук суу,
Жерге берем тирчилик,
Жер жүзүнөн жай алган,
Элге берем тирчилик.
Жаратылган ар түрлүү,
Жанга берем тирчилик.
Баарына көк чөп жедирип,
Малга берем тирчилик.
Дыйкандар айдап көтөрткөн,
Данга берем тирчилик.
Аркар, кулжа, ак кийик,
Аңга берем тирчилик.
Кургак чөлдө суусаган
Куланга берем тирчилик.
Басып турар буту жок,
Жыланга берем тирчилик.
Курт-кумурска жана да,
Көпкө берем тирчилик.
Жер жүзүндө ар түрдүү
Чөпкө берем тирчилик.
Өзүнө куйган өзөн жок,
Көлгө берем тирчилик.
Эл барыктабай куураган,
Чөлгө берем тирчилик.
Ушул чөлдү сактаган–
Элге берем тирчилик.
Кумду майдай балкыткан,
Ташка берем тирчилик.
Ар бир жандын өзүнө,
Башка берем тирчилик.
Жаабай койсом бир жылга
Жандын баары кысылат.
Эки жылга жетпестен,
Элдин баары бузулат.
Саздар кургап таш болот,
Жандын төлү аз болот.
Кабыгы менен бүт куурайт,
Карагай, кайың, терек, тал,
Өнбөй калса, жерде чөп,
Өлүп бүтөт барча мал.
Эгин, чөп жерге өнбөсө,
Кысылып бүтөт канча жан.
Суу мактанат–&quot;агам&quot;–деп,
&quot;Жандын баарын багам&quot;–деп.
&quot;Бардык жанды бүтүндөй,
Багууга келет чамам&quot;–деп.–
Андай эмес, суу эне,</text>
      <sha1>pxo6l6x324rr1oohgsimarv18r65khf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1367179</id>
      <parentid>1367175</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T10:10:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pristome</username>
        <id>944057</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Revert vandalism</comment>
      <origin>1367179</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19936" sha1="ig55ildv6wwae43ftjb2dwewuydd5wf" xml:space="preserve">{{header
 | title      = Жер жана анын балдары
 | author     = Тоголок Молдо
 | translator = 
 | section    = 
 | previous   = 
 | previous2  = 
 | next       = 
 | next2      = 
 | year       = 
 | notes      = 
 | categories = Кыргызча
 | portal     = 
}}

&lt;poem&gt;
Бир-бир баштан баяндап,
Билдирип өтөм кабардап.
Эң биринчи жол алып,
Жамгыр сөздү баштады
Өзүнүн боюн көтөрүп,
Айтар сөздөн шашпады.

Жамгыр:

Дүйнөнү бүтүн жашарткан,
Менден башка кайсың бар?
Жашартканың бар болсо,
Жашырбастан айтыңар!
Желип өткөн жеримен
Жер тамыры жазылат.
Басып өткөн жеримен,
Байчечекей ачылат.
Жер жүзүнө бир бүтүп,
Менин нурум чачылат.
Асмандан төгүп тунук суу,
Жерге берем тирчилик,
Жер жүзүнөн жай алган,
Элге берем тирчилик.
Жаратылган ар түрлүү,
Жанга берем тирчилик.
Баарына көк чөп жедирип,
Малга берем тирчилик.
Дыйкандар айдап көтөрткөн,
Данга берем тирчилик.
Аркар, кулжа, ак кийик,
Аңга берем тирчилик.
Кургак чөлдө суусаган
Куланга берем тирчилик.
Басып турар буту жок,
Жыланга берем тирчилик.
Курт-кумурска жана да,
Көпкө берем тирчилик.
Жер жүзүндө ар түрдүү
Чөпкө берем тирчилик.
Өзүнө куйган өзөн жок,
Көлгө берем тирчилик.
Эл барыктабай куураган,
Чөлгө берем тирчилик.
Ушул чөлдү сактаган–
Элге берем тирчилик.
Кумду майдай балкыткан,
Ташка берем тирчилик.
Ар бир жандын өзүнө,
Башка берем тирчилик.
Жаабай койсом бир жылга
Жандын баары кысылат.
Эки жылга жетпестен,
Элдин баары бузулат.
Саздар кургап таш болот,
Жандын төлү аз болот.
Кабыгы менен бүт куурайт,
Карагай, кайың, терек, тал,
Өнбөй калса, жерде чөп,
Өлүп бүтөт барча мал.
Эгин, чөп жерге өнбөсө,
Кысылып бүтөт канча жан.
Суу мактанат–&quot;агам&quot;–деп,
&quot;Жандын баарын багам&quot;–деп.
&quot;Бардык жанды бүтүндөй,
Багууга келет чамам&quot;–деп.–
Андай эмес, суу эне,
Колуңдан келбейт жеп–жеке.
Сага менден жардам бар,
Менден жардам болбосо,
Ага албайсың мындай шар.
Кудугуң кургап ным калбайт,
Булагың кургап суу калбайт.
Кара суу акпай жер соруп,
Балчык болуп жуурулат.
Жан-жаныбар кысылып,
Заманасы куурулат.
Жер жүзүндө суулардын
Себеби менден булардын.
Менден жардам болбосо,
Өзөнүң кургап сай болот.
Мактанбагын суу аке,
Баарыңдын жолуң байланат.
Калкайып калың кар жатат.
Кара тоонун башында.
Боройлоп согуп буркурап,
Булут туман кашында
Бул дагы менин жолдошум.
Ар качан менин кашымда–
Жамгыр айтып токтолду,
Суунун сөзү козголду.
Дарыя-көлдөр чайпалып,
Жамгырга карап октолду.

Суу:
–Жамгыр өзүн сел ойлойт,
Кудук өзүн көл ойлойт.
&quot;Толтурам&quot;–деп,–деңизди,
Кесирдүү сөзүн түк койбойт.
Дүйнөгө бүт чырмалып,
Деңиз жатат сел болуп,
Жер жүзүндө нечен суу
Кошулуп жатат көл болуп.
Атагың–жамгыр, өзүң–суу,
Аңгемең сенин мына–бу.
Мактанбагын өзүңчө,
Деңизден чыккан сен бир буу,
Анык жери күркүрөп,
Асманда булут дуулаган,
Дарыя, деңиз көлдөрдөн
Сурап булут, суу алган.
Асманды курчап бүркөлүп,
Суу алган булут куралган.
Мактанбагын жамгырым,
Деңиздин сен да суусусуң.
Алып келген булуттун,
Суусу турсун буусусуң.
Жайыраак жааса жымылдап,
Адам сүйүп кымылдап,
Катуу жааса бургактап,
Борошолоп шыбыргак,
Күн күркүрөп тарсылдап,
От чагылып жаркылдап.
Арыктар толуп жымылдап,
Ан сайын төгүп шыбыргак.
Мөндүрдүн баары сел болуп,
Талаанын баары көл болуп,
Адырдын баары жер болуп,
Агын суулар шар болуп,
Күндүн көзү тутулуп,
Мөңгүнүн башы бузулуп,
Булут минтип алышкан,
Мунун баары күч менен,
Тарсылдап асман атышкан,
Жаандын баары күч менен,
Мунарык туман кубарган,
Жердин жүзү тунарган.
Мунун баары мурунтан,
Булуттун күчү куралган.
Булут көчүп бузулуп,
Бирине-бири урунуп.
Ачьж туруп асман, жер,
Айланып булут курулуп,
Күн күркүрөп тарсылдап,
Чагылган учуп жаркылдап,
Булут көчүп бүлүнүп,
Кызыл мунар көрүнүп.
Сыдырым сыргак жел болгон,
Жердин баары сел болгон,
Себеби булут тумандан,
Жел соккон кызыл мунардан.
Суудан, бул сөз чыкканда,
Бул сөздү жамгыр укканда,
Сөз айтпастан токтолду,
Экинчи сөзү жок болду.
Эми шамалдын келди кезеги,
Үчүнчү болуп эсеби
Шамал сууга кеп айтат:

Шамал:

Шаркырабай, үнүңдү,
Баса тургун деп айтат.
Мен кызмат кылдым өзүңө,
Кулагың салчы сөзүмө,
Сага кылган жардамым,
Көрүнбөдү көзүңө.
Албай кетип барасыз,
Ансайын күчөп эсине.
Эсирбегин мактанып,
Эми тийдиң безиме.
Көккө чыкса бууланган,
Жерге түшсө дууланган,
Булут менин колумда.
Түшкөн жери бууланган,
Сыбызгы, сыргак соккон жел,
Мунар менин колумда.
Күндүн жүзүн бүркөгөн,
Туман менин колумда.
Асманда жүргөн жаркырап,
Айдын нуру колумда,
Көктө жүргөн жаркырап,
Күндүн нуру колумда,
Кезегимди кетирбейм,
Тополоң салып заркырап,
&quot;Шамал келип калды&quot;–деп
Качат баары чуркурай.
Булут, туман мунарык,
Болду түшүп колума.
Ар кимисин ар сайдан,
Айдап салам жолуна.
Эч бир нерсе чыдабайт,
Кайратымдын зоруна.
Сары атан жайды кыш кылам,
Калсын деп атак соңума.
Мен каарымды төккөндө,
Булактын баарын мур кылам.
Эсиңден чыккыс иш кылам.
Суукту салып ушундай,
Суу аке, сени мыш кылам.
Мактанасың сүйлөйсүң,
Баркымды неге билбейсиң?
Чеберсинип мактанып,
Жөнүң менен жүрбөйсүң.
Сары атан жайды кыш кылган,
Шамалдын сөзүн ким дейсиң?
Бсреке шамал, булутта,
Же муну көзгө илбейсиң.
Сенин шаркыраган добушуң
Шамалдын салган айласы.
Суу аке, түк да билбейсиң,
Шамалдын ушу пайдасы.
Кыш чилдеде күтүнөм,
Кызматымды бүтүрөм
Бөксөгө чыгам бөлүнүп,
Эл көзүнө көрүнүп.
Сага жардам кылгандан.
Жатпайм түк да эринип.
Ала-Тоо башын кураймын,
Аянып карап турбаймын.
Сага жардам кылгандан
Тартынып башым турбаймын.
Тоонун башын тунартып,
Оңой жардам кылбаймын.
Калдайган мөңгү муз кылып,
Кардын баарын жыйнаймын,
Карды жыйнап тоо кылып,
Кайратымды сындаймын.
Токсон чилде чыкканча,
Тоо башынан жылбаймын.
Кайратың сенин ушубу?
Суу аке, кылба кусурду!
Мелтиреген көк жалтаң,
Бетиңден көрдүм нуруңду,
Кантээр айла таба албай,
Кара жаның кысылды.
Көйрөңдүк кылып мактанба,
Көргөн күнүң ушубу?
Токсон чилде ксткенче,
Чың этип үнүң угулбайт.
Суук чилдеде сеңделип,
Сендей пенде чыга албайт.
Токсон чилде кыш өтүп,
Жадырап жайнап жаз жетип,
Мелтиреген бетиңди,
Басып жаткан муз кетип.
Жөө туман тарап бөлүнүп
Жердин жүзү көрүнүп,
Торгой сайрап тил ачып,
Күкүк сайрап үн ачып,
Булактын көзү сызылып,
Бөксөдөн мөңгү бузулуп,
Калп айтпагын озунуп,
Кардын баары кошулуп,
Киресиң анан тилиңе,
Тийбей жүр менин жиниме!
Адамдар сүрдөп бара албай,
Күрүлдөгөн үнүңө.
Күчүң болсо суу ана,
Күзүндө неге кирбейсиң?
Мактанасың сүйлөйсүң,
Баркынды өзүң билбейсиң.
Токсондун күчүн токтотуп,
Кышында неге кирбейсиң?
Түк жумуш келбейт колуңдан,
Мактанып неге сүйлөйсүң?
Торгой сайрап тил ачты,
Булбул сайрап үн ачты.
Жазда баары жашарып,
Байчечекей гүл ачты.
Сары атан жайлоо өткөнчө,
Салкын күз сызып жеткенче,
Ала-Тоонун башынан
Калкайган карлар кеткенче,
Асмандан түшүп буу келет,
Алда канча суу келет.
Калкылдап агып кар келет,
Кардын суусу шар келет,
Бөксөдөн мөңгү бузулат,
Бул да келип кошулат.
Күрүлдөп үнүң басылбайт,
Күкүк болуп күүлөнүп,
Айбаттана түшөсүң,
Ала-Тоодон кар эрип,
Бул шамалдын кылган жардамы,
Алда канча сүр берип.
Шамалдын баркын билбейсин,
Мактанасың сүйлөйсүң.
Баркыңды өзүң ойлонуп,
Аян кылып жүрбөйсүң.
Менин башкача кылган өнөрүм,
Байкаймын иштин келээрин.
Таң атарда сыбызгы,
Күн батарда муздак жел,
Баарысы менин колумда –
Чалкайган тиги салкын төр.
Жан-жаныбар жалпынын,
Черин жазат сыбызгы.
Эрте турган адамдын
Көөнүн ачат сыбызгы.
Кечки соккон сыргак жел,
Бул да жазат чериңди.
Аба адамга пайдалуу,
Сактайт жакшы демиңди.
Эрте кеч жүрсөң салкындап,
Көтөрөт сенин көөнүңдү.
Өзүм болсо токтобой,
Көп кечикпей жетемин,
Сасык-бузук жыт болсо,
Айдаган бойдон кетемин.
Көп кечикпей барганым,
Көпкө кылган жардамым.
Жаман жытты жолотпой,
Алыс айдап салганым.

Суу:

–Мактанбайм–деп мактандың,
Өзүңдү айтып актандый.
Сен жобурап сөзгө киргенде,
Жолуңду тоспой сак сактандым.
Аккан суу менин атагым,
Эч кимге жок чатагым.
Эч ким менен чырым жок,
Аккан бойдон жатамын.
Муздактан музду эритип,
Сайдан чыгат аккан суу,
Адам айран калгандай,
Жайдан чыгат аккан суу,
Өзүңдө кубат болбосо,
Кайдан чыгат аккан суу?
Күнү-түнү тынбастан,
Агып турат аккан суу.
Жандын баарын суусатпай,
Багып турат аккан суу.
Ичкен жанга дем берип,
Жагып турат аккан суу.
Жан бүткөндүн баарына
Насип болгон аккан суу.
Жардам берип баарына,
Азык болгон аккан суу.
Жүзү, колун жууганда,

Таза кылат аккан суу.
Түгөнбөстөн токтоосуз,
Келип турат аккан суу.
Түк токтобой ырыскы,
Берип турат аккан суу.
Эгин эккен жерлерге,
Келип турат аккан суу.
Буруп алсаң оюңа,
Көнүп турат аккан суу.
Сугарган эгин суналып,
Өндүрүп турат аккан суу.
Суусаганда жагымдуу,
Балдан таттуу аккан суу.
Баркын билген адамга,
Абдан таттуу аккан суу.

От:
–От болуп чыктым жаралып,
Оттук таштан таралып.
Табым ысык күйдүрөт,
Жандын баарын сүйдүрөт.
Айтып бергин сырынды.
Бизден өйдө жериң жок,
Жашырып калаар кебиң жок,
Текебер көп өзүңдө,
Күрүлдөйсүң, чениң жок.
От туруп анда сүйлөдү:
Шамал сууну сүйбөдү,
–Текебер–деп өзүмдү,
Айтып өттүң бир катар,
Тескери айтып сөз менен,
Чарпып өттүң бир катар.
Шамал мага кызматчы,
Өчкөн болсом күйдүрөт,
Жарыгыма кубанып,
Баркымды журтка билдирет
Караңгыны балкытып,
Шамдай кылам нур менен.
Ишене бер сөзүмө,
Ишим болбойт чыр менен.
Тоңгондорду эритем,
Үшүгөндү жылытам,
Чийки болсо бышырам,
Бышык болсо күйгүзөм.
&quot;От адамга эрмек&quot;–деп,
Барлык элди сүйгүзөм.
Канча жандын баарына
Кадырымды билгизем.
Жандын баарын кубантып,
Кабагын ачык күлгүзөм.
Баары жоктун баарына.
Пайдамды артык тийгизем
Асмандагы жаркырак,
Айдын нуру өзүмдө.
Айтсам чыкпайт эбимден,
Ай дагы менин сөзүмдө.
Көпчүлүктү жыргаткан,
Күндүн нуру өзүмдө.
Күйдүр десем күйдүрөт,
Күн дагы менин сөзүмдө.
Мактанбаймын баары чын,
Адилдик бар өзүмдө.
Ашык сөздү айтпаймын,
Айыбым жок өзүмдө.
Баары журттун шамымын,
Жаркыраган танымын.
Жердин жүзүн нурланткан,
Жарыгымын баарынын.
Баары журтка белгилүү,
Маалим болгон тарыхым.
Баштан аяк дайындап,
Айтып өттүм аныгын.
Жамгыр, шамал, от да суу,
Сөздөрүн айтып токтолду.
Булардын сөзүн уккакда,
Жер кыймылдап козголду.

Жер:
–Балдар сөзүм угуңар,
Кулак салып туруңар.
Ырас жери мактанбай,
Бир ынтымак кылыңар.
Жол талашып урушпай,
Ынтымак болсун тобуңар.
Ынтымактуу болсоңор,
Ошондо болот жолуңар.
Мен болсом балдар карыңар,
Сөзгө кулак салыңар
Калбассыңдар катардан,
Сөзүмдөн нуска алыңар.
Жаратылып жер болуп,
Атаңар болуп аталган,
Сабырымдын барынан,
Калганым жок катардан.
Текебери көбүнөн,
Шайтан болду азазил,
Мактангандын жаманын,
Балдарым муну байкай бил.
Бүтүн дүйнө шамал, суу,
Баарысы менден таралды.

Жалганчы залим болбостон,
Адил сүйлө адалды.
Залим болсоң жалганчы,
Көрөсүң акыр залалды.
Өзүңдү өзүң мактабай,
Өлчөп жүргүн чамаңды!
Көтөрүлгөн көп акмак,
Көмүккө түшүп камалды.
Көөп кетмек наадандык,
Көтөрүлбөй жүрүңөр,
Атаңар айткан бул сөздү,
Акылдуу балдар билиңер,
Сабырымдын барынан,
Санга кирдим жер болуп,
Үйүп, жыйып толтурдум,
Үстүм толгон эл болуп,
Дайра, чалкар көл болуп,
Мухит деңиз сел болуп,
Аркайган Ала-Тоо болуп,
Асманга жакын зоо болуп,
Жана менин өзүмө
Балдарым жүрөт жоо болуп.
Менин атым кара жер,
Жүк көтөргөн балба шер.
Жүк көтөргөн атаңдан,
Балдарым пайда ала бер.
Анык жери түз жүрүп,
Өзүңдү жөнгө сала бер.
Түз жүрбөгөн ийриси,
Казган ордо кала бер.
Байкаңар, балдар, сөзүмдү,
Чыкпасын бул сөз эсиңден.
Баары жоктун баарысы,
Пайда тапкан өзүмдөн.
Бул жолдун өзү аман–жол,
Жалпы балдар аман бол.
Ушул жолду көрсөткөн,
Атаңардай болсоңор.
Таап салган бул жолду,
Жашасын балдар, атаңар!
Жайдары заман бактыңар,
Балдарым эми жашаңар!
&lt;/poem&gt;

{{PD-old-70}}</text>
      <sha1>ig55ildv6wwae43ftjb2dwewuydd5wf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Талым кыз менен Көбөктүн айтышканы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>293270</id>
    <revision>
      <id>1367170</id>
      <parentid>1367163</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T02:27:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Quangdat201</username>
        <id>644015</id>
      </contributor>
      <comment>Undid revision [[Special:Diff/1367163|1367163]] by [[Special:Contributions/~2026-56455-63|~2026-56455-63]] ([[User talk:~2026-56455-63|talk]]): Rv</comment>
      <origin>1367170</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7045" sha1="39v9vnv5lxiledp34n2dash2lxos59m" xml:space="preserve">{{header
 | title      = Талым кыз менен Көбөктүн айтышканы
 | author     = Тоголок Молдо
 | translator = 
 | section    = 
 | previous   = 
 | previous2  = 
 | next       = 
 | next2      = 
 | year       = 
 | notes      = 
 | categories = Кыргызча
 | portal     = 
}}

&lt;poem&gt;
Талым кыз:
— Адамзат пендеси,
Сүйгөн нуру не болот?
Асман менен закымдап,
Жүргөн нуру не болот?
Аркасында тунарык,
Кирген нуру не болот?
Асман, жерди жаркыткан,
Ачык нуру не болот?
Асман, жерди бүркөгөн,
Сасык нуру не болот?
Асман, жердин зыйнаты,
Канык нуру не болот?
Эл ортосун ынтымак,
Кылган нуру не болот?
Бир ордуна кебелбей,
Турган нуру не болот?
Талымдын тартпа домогун,
Таба салгын жомогун,
Менин атым — Талым кыз,
Ченеп мага жологун.

Көбөктүн жообу:
– Адамзат пендеси,
Сүйгөн нуру таң болот,
Асман менен закымдап,
Жүргөн нуру ай болот,
Аркасында тунарык,
Кирген нуру түн болот,
Асман, жерди жаркыткан,
Ачык нуру күн болот.
Жер-асманды бүркөгөн,
Сасык нуру туман дейт.
Жер-асманды жаркыткан,
Анык нуру жылдыз дейт.
Эл ортосун ынтымак,
Кылган нуру жакшы сөз.
Бир ордуна кебелбей,
Турган нуру убада,
Таптымбы, Талым, сөзүңдү?
Келтирдимби, кезиңди?
Аптыкпагын, Талым кыз,
Ачмак болдум көзүңдү!..

Талым кыз:
— Жер сиңип кеткен жети атан
Ал эмне Көбөк чоң?
Жерди жемире баскан чал буура,
Ал эмне Көбөк чоң,
Желини сүттүү куу инген,
Ал эмне Көбөк чоң?
Жез буйлалуу нар тайлак,
Ал эмне Көбөк чоң?
Оргочордон от күйөт,
Ал эмне Көбөк чоң?
Ысыккөлдө ит үрөт,
Ал эмне Көбөк чоң?
Жан бүткөндүн баарынан
Каргыш алган ким болот?
Жанга залал кылбастан,
Алкыш алган ким болот?
Түйүлгөндүн түйүнүн,
Чечип турган ким болот?
Күндөп-түндөп токтобой,
Көчүп турган ким болот?
Сөөгүңдү ысытып,
Эзип турган ким болот?

Көбөк:
— Жер сиңип кеткен жети атаң —
Жети атабыз эмеспи!
Жерди жемире баскан чал буура –
Түп атабыз эмеспи!
Желини сүттүү куу инген,
Өз энебиз эмеспи!
Жез буйлалуу нар тайлак —
Карындашым эмеспи!
Оргочордон от күйсө,–
Эки көзү жайнаган,
Ысыккөлдөн ит үрсө,
Бака болот чардаган.
Жан бүткөндүн баарынан,
Каргыш алган карышкыр.
Жанга залал кылбастан,
Алкыш алган байкуштар.
Түйүлгөндүн түйүнүн,
Чечип турган чечендер:
Күндөп-түндөп токтобой
Көчүп жүргөн санаа дейт.
Сөөгүңдү ысытып,
Эзип турган бала дейт

Талымкыз:
— Узун, узун, узун жол,
Учун билген ким экен?
Күндөп-түндөп жүгүрүп,
Аянбай жүргөн ким экен?
Алыс менен жууктун,
Ченин билген ким экен?
Ачуу менен таттуну,
Даамын таткан ким экен?
Кара сууну кайнатып,
Каймак алган ким экен?
Кан төгүшкөн душманды,
Жакын кылган ким экен?
Кайраты бар адамды,
Баатыр кылган ким экен?
Оолуктуруп адамды,
Чечен кылган ким болот?
Ойдо жокту ойлонтуп,
Кесел кылган ким болот?
Мүңкүрөтүп адамды,
Карып кылган ким болот?
Мууну-жүнүн бошотуп,
Арык кылган ким болот?
Кызыл жүзүн оңдуруп,
Сарык кылган ким болот?

Көбөк:
-Узун жолду узартып,
Учун билген кербенчи.
Күндөп-түндөп жүгүргөн,
Аянбаган мергенчи.
Алыс менен жууктун,
Ченин билген базарчы.
Ачуу менен таттуунун,
Даамын таткан казанчы.
Кайраты бар жигитти,
Баатыр кылган эл болот.
Оолуктуруп адамды,
Чечен кылган тил болот.
Ойду жокту ойлотуп,
Кесел тылган жин болот.
Күңгүрөтүп адамды,
Карып кылган ургаачы.
Муун-жүнүн бошотуп,
Арык кылган убайым
Кызыл жүзүн оңдуруп,
Сарык кылган бересе.
Жана сөзүң бар болсо,
Жообун берем бир нече.

Талым кыз:
— Куу ылаачын теппеген,
Кулдуюп жерге түшпөгөн
Кууда бүтүн бар бекен?
Кара ылаачын теппеген,
Калдайып жерге түшпөгөн,
Казда бүтүн бар бекен?
Башынан алыш албаган,
Таш оодарып салбаган,
Сууда бүтүн бар бекен?
Качырганын кайсаган,
Иттин чоңу бар бекен?
Качырганын куткарбас,
Куштун чоңу бар бекен?

Көбөк:
–Кулдуюп жерге түшпөгөн
Кууда бүтүн бар бекен?
Кара ылаачын теппеген,
Калдайып жерге түшпөгөн,
Каздан бүтүн карлыгач.
Башынан алыш албаган,
Таш оодарып салбаган,
Суудан бүтүн Ысыккөл.
Качырганын кайсаган,
Иттин чоңу кумайык.
Кармаганын куткарбас,
Куштун шери буудайык.
Каргашалуу Талым кыз
Ушул кимге ылайык?

Талым кыз:
Тим жүрбөстөн сөзүң
Тийиштик кылдым өзүңө
Күнөөм болсо–кечкин деп,
Күрмөгөн жибиң чечкин деп,
Таппадым деп ыгыңды,
Талым кыз сөзгө жыгылды.
&lt;/poem&gt;

{{PD-old-70}}</text>
      <sha1>39v9vnv5lxiledp34n2dash2lxos59m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Page:AN 94 Karanya Biu Paath.pdf/57</title>
    <ns>104</ns>
    <id>450904</id>
    <revision>
      <id>1367180</id>
      <parentid>1336898</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T10:36:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Neetu Dangol</username>
        <id>873892</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proofread */</comment>
      <origin>1367180</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1795" sha1="epmoztwk2whv6dramrah0awggwf3vp3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Neetu Dangol&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;समायुक्तानि । नाना विचित्र घण्ठा रत्न समायुक्तानि तादृशानिक पिलानि सहम्राणि अन्यानिच कुमारीणां शत सहम्राणि परमण्ड भवर्ण्भुपुष्कर
तया समन्वागता नां नाना विचित्राणां कन्या लक्षण समलं कृतानां परमरुप सोभना नामप्स सामपि प्रतित्पस्पर्द्विनी नां दिव्यालंकार विभु
षितानाम्मौली कुण्डल म्रग्दाम परिक्ष पिकाणां केयूर कटकेनु पूर कटि मेखला हस्तो त्तर्य्या कर्ण्भु्पृष्ठोत्तर्य्या हस्तांगुली यसमायुक्तानां झर झराय माण मालास मायुक्ता नांना नारंगोपरक्त वम्त्र प्रा वृतानां । अन्या निच रत्न पीठ शत सहम्राण्यने कानि सुवर्ण्ण राशी निरत्न राशी निस्था
पितानि । अनेका निच वम्त्रा भरणा निस्थापितानि । अनेका निच गोकुल शतानिस गोपाल समायुक्ता निसज्जी कृतानि । दिव्य रस रसा ग्रोपेतान्या&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>epmoztwk2whv6dramrah0awggwf3vp3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Page:AN 98 Kapisa Awadan.pdf/183</title>
    <ns>104</ns>
    <id>453300</id>
    <revision>
      <id>1367182</id>
      <parentid>1343483</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T11:09:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Neetu Dangol</username>
        <id>873892</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proofread */</comment>
      <origin>1367182</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1332" sha1="kkl149ap8eylo2uiq54dxdswvcpntxr" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Neetu Dangol&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;रा भाय दात सांन्ति समेदित ॥ राजानि गोथ राजा भवतु व सुमति सर्वस्यादि पुर्ण्हा काले वर्ष तुमे
घाम निनासा प्राभूतो हे तो वैहानि कर्ण्ह गज गतम खिलं सर्वविघ्र प्रसान्ति मान्यो मान्य पिति
भाव वसत सुखमयं वैद्यना आर्य्य संघ ॥ ॥ हे महाराज ग्वम्हसेनं भाग्यमाणि जुय मोक्ष ओन्य
धकं भालपाओ तओधन भगवान पनिस्त दान वियुओ ॥ छनं जित दान यानाओ भाग्यमानि जुल
ओथ्य सकल सत्व पनिसेन एकचित्त यानाओ दान पुन्य यायुओ आर्य्य संघ पनिस्त पुजा भाव या
यिओ थ्व पनिस्त सम्यक्संबुद्धया पद‌वि लायुओ ॥ अथ्यं दान विधि थथ्यं धकं ॥ शारिपुत्र मौ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kkl149ap8eylo2uiq54dxdswvcpntxr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Page:AN 98 Kapisa Awadan.pdf/184</title>
    <ns>104</ns>
    <id>453301</id>
    <revision>
      <id>1367183</id>
      <parentid>1343484</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T11:11:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Neetu Dangol</username>
        <id>873892</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proofread */</comment>
      <origin>1367183</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="456" sha1="k1zd0lgtfgkxblp21utavqwpes280f4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Neetu Dangol&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;दान २
कल्यायन भिश्च प्रमुखं सकल सभा लोकया ख्वाल स्वयाओ श्री साक्यमुनि भगवाननं आज्ञा दयका
ओ बिज्यातं ॥ ॥ इतिश्री कपिसावदानेँ गाथा पुन्य वर्ण्हनो नाम सप्तमोध्याय ॥ ७ ॥ शुभं ॥&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>k1zd0lgtfgkxblp21utavqwpes280f4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Page:AN 98 Kapisa Awadan.pdf/182</title>
    <ns>104</ns>
    <id>453371</id>
    <revision>
      <id>1367181</id>
      <parentid>1343642</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T11:03:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Neetu Dangol</username>
        <id>873892</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proofread */</comment>
      <origin>1367181</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1350" sha1="2oa8dphla7bx3eqgztdj313z4xms38p" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Neetu Dangol&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;नाओ ग्वम्ह थओ प्रजा आदि सत्व प्रानिया उपरस करुना तयाओ उद्धार याओ थुति यातसा थओगू कामुना
कार्यसिद्ध प्राप्ति जुयीओ । रोग स्वक दुःख भय दयिओ मखु । छ नं जुलसां दान यानाओ चोओ । थ्वया
प्रभावन राजा छ जुल छनगू दान पुन्यया फलनं जुलसां सकल भयं फुनाओ ओनीओ । थ्व दान याना
गू पुण्यनं बलवान जुयाओ चोन सकल राजापनि नास जुल । हनं मषुगु कल्पनानं नास जुल ॥  छ
नं जित दान यानागु प्रभावनं थ्वगु धर्मनं उथ्यं २ पुण्य व धय जुल धकं श्री भगवाननं राजायात पु
न्यया कथा आग्या दयकलं ॥ ४६ ॥ जे भोग्याये बोधिसत्वाय मोक्ष याये गगनोत्तमान्वं भोग्य पति&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2oa8dphla7bx3eqgztdj313z4xms38p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Page:The history of our Lord and Saviour Jesus Christ.pdf/147</title>
    <ns>104</ns>
    <id>459342</id>
    <revision>
      <id>1367172</id>
      <parentid>1366489</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T04:54:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cwrwgl</username>
        <id>937938</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proofread */</comment>
      <origin>1367172</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1734" sha1="55ncclu23lb0kpszk899b0cm67fo084" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Cwrwgl&quot; /&gt;{{c|133}}&lt;/noinclude&gt;woapanil Abraham wahhelemi li, woak Lazarus Wdulhewink Epit, salamop woak luep: Nocha Abraham, ktemagelemil, woak Lazarus allogala, wtellitsch Wulenschgan Mbink linninke woak Scappattawit Nilano tatihhilachlonke; ntite husca ndawendam Tindewink jun
Lochlutek. Schuk Abraham laptonep: meschata Quis,
ktelli wulapendamannup wemi Wulik seki ta lauchsijannup, woak Lazarus ktemakilauchsop; schuk juke wulilawemgussu, woak ki gemamchachwilawemgussi. Woak
ikalissi leu, tetauwiwi kiluna woak kiluwa mechinqui
hatteu Tschitanek Dawoapachk: wentschitsch jun untschi ika getta achtit Epijek, matta a hittawi leu, woak ika
untschi atta auwen kaski omowi getta paan ju Epijenk.
Nanne leep: ijabtschi gemehemendowammel Nocha,
wentschitsch ktallogalan Nooch Wikit, eli quajaqui palenach tchoak Nuwimachtineyak, wentschitsch wulamoehachtit, wentschitsch atta woak Pachtik jun enda
Mechauwelendank. Abraham wtellawall: hattewall Moses woak Niganiweuchsitpannik, pendawachtitetsch nik.
Schuk luep: Matta, Nocha Abraham, schuk ngutti
auwen ika pate untschi Egellikik, olsittamenewotsch am.
Wtellawall atta Pendawachtik Mosessall woak Niganiweuchsitschik, a woak matta olsittamowunewotsch,
quonna auwen amuite untschi Anglowoaganink.

{{c|{{sc|Section 76.}}}}
Schuk wtellapanil Gegegimatschil: atta a pallihillewi auwijewitsch pejeju Achschalawechtowoagan: Schuk wo na Lenno Hokenk untschijeyike. Allowiwi wulihhileu Hokenk Ochquecangunk schellachtonke Tachquahoacan Achsin woak lanechinde Kitahicanink, wentschi matta ngutti jun Tenktitischik wdaschalawahaque. Quitamook jun. Kimat tschanilawechqueke, quitelau, woak andelendanke, schiwelendanke, pakitatamau. Woak nischasch tchen tschanilawechguke ngutti Gischque; woak&lt;noinclude&gt;{{c|{{x-smaller|12}}}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>55ncclu23lb0kpszk899b0cm67fo084</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>User:Herofrenia</title>
    <ns>2</ns>
    <id>459625</id>
    <revision>
      <id>1367169</id>
      <timestamp>2026-10-22T22:02:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Herofrenia</username>
        <id>1015432</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ NO MORE BEYOND</comment>
      <origin>1367169</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="125" sha1="81qt1wogbeqlhd6jsxynfqzued2hnk6" xml:space="preserve">O ápice dos livros da Casa. Uma antologia de RPGs ligados por um mistério e enigmas escondidos em uma literatura ergódica.</text>
      <sha1>81qt1wogbeqlhd6jsxynfqzued2hnk6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>User:Chiarcos</title>
    <ns>2</ns>
    <id>459626</id>
    <revision>
      <id>1367176</id>
      <timestamp>2026-10-23T09:14:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Chiarcos</username>
        <id>325867</id>
      </contributor>
      <comment>auto summary: New page created (no summary given)</comment>
      <origin>1367176</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="86" sha1="7vk4b7681cctlc5ncylxfuw0yeq2u4f" xml:space="preserve">Please checkout my [https://de.wikipedia.org/wiki/Benutzer:Chiarcos Wikipedia page] ;)</text>
      <sha1>7vk4b7681cctlc5ncylxfuw0yeq2u4f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Talk:Bornemann: Plattdeutsche Gedichte</title>
    <ns>1</ns>
    <id>459627</id>
    <revision>
      <id>1367177</id>
      <timestamp>2026-10-23T09:22:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fionamaier</username>
        <id>1015643</id>
      </contributor>
      <comment>/* Digitalisiert mit Unterstützung der Uni Augsburg */ new section</comment>
      <origin>1367177</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="285" sha1="l9gyjvvn3lvupngjphsa9j7ivjz0329" xml:space="preserve">== Digitalisiert mit Unterstützung der Uni Augsburg ==
Auf Basis eines älteren Teildigitalisats wurde das Gesamtwerk ab 2026 mit finanzieller Unterstützung der Uni Augsburg vervollständigt. [[User:Fionamaier|Fionamaier]] ([[User talk:Fionamaier|talk]]) 09:22, 23 October 2026 (UTC)</text>
      <sha1>l9gyjvvn3lvupngjphsa9j7ivjz0329</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>User:Fionamaier</title>
    <ns>2</ns>
    <id>459628</id>
    <revision>
      <id>1367178</id>
      <timestamp>2026-10-23T09:24:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fionamaier</username>
        <id>1015643</id>
      </contributor>
      <comment>auto summary: New page created (no summary given)</comment>
      <origin>1367178</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="120" sha1="r09l90c3xowflfpquhazr0f1balkhsn" xml:space="preserve">Im Zeitraum 01.08.2026-30.11.2026 wurde ich von der Uni Augsburg dafür bezahlt die Texte von Bornemann korrekturzulesen</text>
      <sha1>r09l90c3xowflfpquhazr0f1balkhsn</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>