Wikipedia
sowiki
https://so.wikipedia.org/wiki/Bogga_Hore
MediaWiki 1.47.0-wmf.1
first-letter
Media
Special
Talk
User
User talk
Wikipedia
Wikipedia talk
File
File talk
MediaWiki
MediaWiki talk
Template
Template talk
Help
Help talk
Category
Category talk
Portal
Portal talk
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
Imaam Axmed Qaasi
0
3894
297286
296144
2026-05-13T11:51:23Z
Maydkinool45
33894
Maydkinool45 moved page [[Imaam Axmed Guray]] to [[Imaam Axmed Qaasi]]
296144
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox monarch
| name = Axmad ibn Ibrahim
| title = [[Imam]] iyo abaanduule [[Adal|boqortooyada Adal]]
|image =Imaam Ahmed Gurey.jpg
| caption = Taalada Imaam Axmad ee [[Muqdisho]] , [[Soomaaliya]]
| reign = c. 1527 – February 21, 1543
| full name =
| birth_name =
| birth_date = c. 1506
| birth_place = [[Harar]], Adal Sultanate
| death_date = February 21, 1543
| death_place = Dagaalkii Wayna Daga
| burial_date =
| burial_place =
| predecessor = Mahfuz
| successor = Nur ibn Mujahid
| spouse = Bati del Wambara
| tribe = Rer Garaad, Karanle
| royal house = Walashma dynasty
| dynasty =
| father =
| mother =
| religion = [[Islam]]
}}
'''Ahmad ibn Ibrahim al-Ghazi''' ( [[Carabi]] : أحمد بن إبراهيم الغازي , Harari : Axmed Ibraahim al-Gaazi, [[Af Soomaali|Somali]] : Axmed Ibraahim al-Qaasi ; c. 21 July 1506 – 10 February 1543) wuxuu ahaa Imaamkii 1543 suldaan ka 15 Axmed Gragn oo af-amxaari ah iyo Gurey oo Soomaali ah oo labaduba ula jeedaan gacan-bidix, waxa uu hoggaaminayey duullaankii iyo qabsashadii Xabashida ee Saldanada Adal xilligii dagaalkii Xabashida iyo Adal . Waxa inta badan loogu yeedhaa "Boqorka Saylac " qoraallada dhexe
waxa loogu magac daray "ah afrika attila" ee uu qoray orientist Frederick a. edwards, : 324 Duullankii Imaam Axmed waxa ay qabatay ilaa xadka Saldanadda Funj. Imaamu Axmed wuxuu ku guuleystay ku dhawaaddhammaan dagaalladii uu la galay Xabashida 1541 ka hor iyo ka dib markii uu gaaray dagaalkii Amba Sel , oo ahaa Imbaraadoorkii Xabashida, Dawit II mar dambe ma awoodo inuu dagaal la galo galosa : 341 [ waxaa 8 lagu : 341 [ waxaa 8 lagu : 3 sharci ah, oo ay si joogto ah u soo duullaan . Axmed Gragn ka dib waa la jabiyay ka dib faragelintii Bortuqiisku , kaas oo dagaalkii u horseeday halgan , oo u dhexeeya boqortooyadii Burtuqiis iyo Cusmaan . Si kastaba ha ahaatee dadka iyo dhaxalka duullaankiisii ayaa weli ka sii socda Itoobiya iyo Soomaaliya calaamadahan ..
==Sanadaha hore==
[[File:Young Ahmad Gragn.png|thumb|Tusaale wiilkii yaraa ee Axmad ibnu Ibraahiim oo muujinaya awoodiisa]]
Ahmad ibn Ibrahim al-Ghazi waxa uu dhashay 1506 waxa uuna ka soo jeeday dhulka hoose ee Hubat ee Adal Sultanate . Qawmiyadda Axmad ibnu Ibraahim ayaa lagu muransan yahay, iyadoo taariikhyahannadu ay ku sheegeen inuu yahay qowmiyad Soomaali ah Harla / Harari ah , ina Garaad Sim ama Balaw . Axmad wuxuu waqti badan ku qaatay magaalada Harar . Sida laga soo xigtay qoraagii Cadal ee qarnigii lix iyo tobnaad Carab Faqīh , xukunkii cilmaaniga ahaa ee Sultan Abu Bakar ibn Muxammad awgeed , Axmad wuu ka tagi jiray Harar wuxuuna ku noqon lahaa Hubat. : 165 Kadib geeridii Imaam Maxfuuz , Garaad Abun Cadaashe
oo Saylac u dhow ku dilay 1525 . Abuu Bakar waxaa lagu qasbay inuu magan galo Ogadeniaisaga iyo xulafadiisa Soomaaliyeed. Axmad ma raacin. Ka dib markii uu kor u qaaday tiro kale oo badan oo Soomaali ah, Abu Bakar wuxuu la kulmay Axmad mar labaad. Waxa uu ahaa isku dhac aan go'aan laga gaadhin oo kalifay in Suldaanku dib ugu noqdo Ogadenia, Axmadna waxa uu ku hadhay Hubat isaga oo ah gudoomiyaha xorta ah ee gobolka.
Markii uu maqlay in fallaago la odhan jiray Axmad ibn Ibraahim uu dagaal awoodeed kula jiro madaxdii reer Adal, ayuu Imbaraadoorkii Xabashida Daawit II u diray Jeneraalkiisii Degelhan si uu uga horyimaado. Ololaha Xabashida ayaa markii hore u ekaa mid guulaysta iyadoo tiro badan oo haween iyo caruur reer Adal ah ay qabteen Degelhan oo ay ku jirto hooyada dhashay taliyihii Axmad Abu Bakar Qatin . Dhanka kale, Amiir Axmad wuxuu dabin u dhigay Hubat: unuggiisiina wuxuu u kala qaybiyay saddex, wuxuuna sugayay in Xabashidu ay soo gasho gobolka ka dib markii uu Harar ceyriyay oo uu ku soo weeraray dagaalkii Hubat . Ciidankii Xabashida ee soo haray ee aan la dilin waxay carareen argagax, sidaas darteed ciidamadii Axmed ayaa guul weyn gaaray, waxayna awoodeen inay soo ceshadaan wixii la xaday. Guusha Axmad kaliya ma xoojisay awoodiisa dagaal, laakiin waxay sidoo kale faafisay caannimadiisa meel fog iyo fogba. Suldaanku markuu arrinkaas maqlay wuxuu soo ururiyey ciidan badan oo Soomaali ah oo xertiisa ah, wuxuuna caasimaddiisa ku hareereeyey go’doominta Hubat . Axmad diyaar uma ahayn oo wuxuu ku sugnaa xero buur ah oo ku taal Gara Muleeta. Suldaanku waxa uu toban maalmood ku hareereeyey Axmad iyo cududkiisii yaraa, markii uu rajaynayey in uu gaajo u dilo. Si kastaba ha ahaatee, wakhtigan xasaasiga ah ayaa waxaa soo dhexgalay shuyuukhdii reer Harar oo heshiisiiyay labada hogaamiye. Axmad waxaa lagu qasbay in uu aqoonsado maamulka gobolka Cadaalite markii ugu horeysay xirfaddiisa.
[[File:Harla ruins.jpg|thumb|Burburkii Hubat ee u dhow Diridhaba]]
Isla markiiba nabadaas waxaa jabiyay Abuu Bakar, oo isku dayay inuu dilo Axmad isagoo Harar jooga , Axmad wuxuu dib ugu cararay Hubat halkaas oo uu ka sii waday halgankii uu kaga soo horjeeday Suldaanka. Isla wakhtigaas ayaa shini raxan ah oo madaxa Ahmad u iftiimisay, dhacdadan ayaa loo arkay mid mucjiso ah oo dadku u bixiyeen magaca Imaam . Dagaalo badan ka dib imaamku wuu jabiyay oo dilay Abu Bakar oo u qaxay Ogadenya isagoo ka mid ah taageerayaashiisa Soomaalida. Ka dib waxa uu ku laabtay Harar halkaas oo uu Cumar Diin ka dhigay carshigiisii oo uu ka dhigay. Imaam Axmad waxa uu dhowrka bilood ee soo socda ku qaadan doonaa sidii uu diblumaasiyad iyo dagaal ku dumin lahaa beelaha Soomaaliyeed ee ku xeeran. Waxa uu rajaynayay in uu mideeyo dhammaan reer guuraagii muslimiinta ahaa ee is-diiday ee uu maamulkiisa hoos-tagayo oo uu si guul ah u soo hooyay. Imaamku waxa kale oo u suurtagashay in uu bilaabo in uu kaydiyo qoryo ay ka mid yihiin musqulaha kabriidka ah , madfaca , iyo qoriga loo yaqaano Arquebus , kuwaas oo uu ka soo qaatay Arabsiyo isagoo soo maray dekedda Saylac . Ka hor inta uusan duullaankiisa ku qaadin Itoobiya, waxaa la sheegay in uu helay dhowr madfac iyo sidoo kale dhowr askari oo aad u hubeysan oo Yemen ka yimid . Wuxuu ku casuumay madaxdii Soomaalida ee deegaankaas inay ka qaybqaataan jihaadka (dagaalka barakeysan) ee uu kula jiro Itoobiya. Soomaalida ka sakow, Axmad waxa uu ciidankiisa ku daray dadyow kale oo degaankaas degganaa oo dagaal joogto ah kula jiray boqortooyadii Kiristaanka ilaa qarnigii afar iyo tobnaad, sida Xarla , Argobbada , Canfarta iyo Carabta . Qiyaastii 1527–9, Imaamku waxa uu madax ka ahaa dawlad xooggan, oo saamayn wayn ku leh gudaha Geeska, una diyaarsan in uu hogaamiyo duullaanka muhiimka ah ee militeri ee ka dhanka ah boqortooyadii Kiristaanka.
==Duulaanka Abyssinia==
[[File:Ahmad Grann.jpg|thumb|Horraantii qarnigii 20-aad tusaalaha Imaam Axmad]]
Sooyaalka duullaankii Imaam Axmad ee Xabashida waxa lagu sawiray af Carabi, Xabashi iyo meelo kale oo shisheeye. Sannadkii 1529-kii Imaam Axmad wuxuu ugu dambayntii go'aansaday inuu u duulo Xabashida, wuxuu markiiba la kulmay Xabashida Dagaalkii Shimbra Kure . Sida muuqata Boqorku waxa uu filayey iska horimaadkan, waxana uu ururiyey ciidan badan si uu u difaaco dhulkiisa. Ciidamadan ayaa laga soo aruuriyay dhamaan boqortooyadii waxaana liiska jeneraalada Nasaarada ee ka qeyb galay dagaalka ka mid ah Bahr-Negash iyo saraakiil kale oo ka tirsan Medri Bahri , qaar badan oo ka mid ah gudoomiyaasha degmooyinka Tigray , Axmaarada , Agaw Territories, Begemder , Gojjam , Shewa , iyo sidoo kale gobolada soohdimaha ee Ifat , Damgar , Bahda Fatgaar , iyo Bahda Dawroot . In kasta oo ay ku kala duwan yihiin tirooyinka u dhigma ee ay bixinayaan, haddana ilo-wareedyo Masiixiyiin iyo Muslimiin ah ayaa si isku mid ah uga wada sarreeya xagga sareynta ciidanka Imbaraadoor marka la eego tirada askarta. In kasta oo ciidanka Xabashidu aad u badnaayeen, haddana Imaamku waxa u suurto-gashay in uu jab xun gaadhsiiyo Nasaarada oo uu si buuxda u jabiyo. Richard Pankhurst waxa uu guusha Imaamu Axmad u nisbeeyey joogitaanka ka dhex jira xertiisa oo ah kuwa isku dheeli tiran . Dagaalkan malaha wuxuu ahaa kii ugu horeeyay ee ay ciidamada Itoobiya la dagaalamaan ciidan ku hubaysan qoryo. [ 32 ] : 168 Wuxuu intaas ku daray in Xabashidu ay u adkeysan waayeen "onkodka madaafiicda Turkiga" oo aysan garaneyn si ay u daweeyaan nabarrada ay rasaastu gaartay.
Si kastaba ha ahaatee, imaamku wuu awoodi waayay inuu si degdeg ah uga faa'iidaysto guushaas, sababtoo ah dagaal beeleedyo ka dhex jira ciidankiisa. Waxa lagu qasbay in uu Harar ku laabto si uu u xaliyo khilaafaadyadii u dhexeeyey qabaa’iladii kala duwanaa ee ciidankiisu ka koobnaa. Waxa uu fursadan uga faa’ideystay in uu dhiso ciidan isaga daacad u ah oo aan u hoggaansamin qabyaalad gaar ah. Ugu dambayntii 1531kii ayuu dib u dhisay ciidamadiisii, waxaana u suurtagashay in uu bilaabo duulaankii iyo qabsashadii Xabashida. Isagoo kaashanaya hubkiisii hore wuxuu u suurtagashay inuu jab kale oo ba’an ku qaado Xabashida dagaalkii Antukyah ee u oggolaaday Cadaliyiinta inay qabsadaan Fatagar iyo Shewa . Imaamku wuxuu u diray seedigiis oo Soomaali ahaa, Garaad Mataan , wuxuuna u diray Ifat isagoo u sheegay inuu la dagaallamo dadka deegaanka ilaa uu ku qasbayo inay is dhiibaan. Cadaliyiintu waxay sii wadeen inay u sii gudbaan dhanka waqooyi iyagoo sugaya ammaanka gobolka Bete Amxaarada dhammaadka sanadka. Dawit II wuxuu dib ugu dhacay wabiga Abay gadaashiisa si loo ilaaliyo nabadgelyada Gojjam . Meeshaan Axmaarada ah ayay Cadaliyiintu la kulmeen Kaniisado iyo daaro badan oo Xabashidu ka dhistay. Imaamku waxa uu la yaabay quruxda kaniisadahaas oo uu yidhi Carab Faqiih:
Imaamku waxa uu weydiiyey dhammaan Carabtii la socotay oo uu yidhi, “Ma jiraan wax la mid ah Kaniisaddan, oo sawirkeeda iyo dahabkeeda leh, ma Byzantium, ama Hindiya, ama meel kale? Waxay ku jawaabeen, "Weligay ma arag mana maqal wax la mid ah Byzantium ama Hindiya ama meel kasta oo adduunka ah." : 12
Si kastaba ha ahaatee, wuxuu amray in la burburiyo dhammaan kaniisadihii ay dhisteen Xabashidu, sida Mekane Selassie, Atronsa Maryam, Debre Nagwadgwad iyo Ganata Giyorgis. Isla markiiba waxa uu olole ka dhan ah reer Baali iyo Dawaro oo uu maamuli jiray Degalxan oo hore uga dhacay Adal. Waxaa u suurtagashay in ay Xabashida ku jabiyaan dagaalkii Amba Selel balse taasi aad ayay u adkeyd ka dib markii ay Nasaarada u suurtagashay in ay jab weyn gaarsiiyaan askartii Imaamka, sababtoo ah iyaga ayaa meel sare gaaray, dadka dhintay waxaa ka mid ahaa gacantii midig ee Imaamka Garaad Mataan . Cadaliyiintu waxa ay damceen in ay soo qabtaan Degalxaan, laakiin waxa u suurta-gashay in uu ka baxsado Hadiya. Labada sano ee soo socota waxay Cadaliyiintu sugi lahaayeen gobollada koonfureed ee Xabashida sida Dawaro , Bali , Fatagar , Hadiya iyo Wej . Ka dib markii ay Cadaliyiintu qabsadeen Damoot oo ay jabiyeen gaaladii Gafaat Imaamku wuxuu u dhaqaaqay dhanka waqooyi isaga iyo ciidankiisii.
[[File:A soldier of Gragn.png|thumb|Askarigii Imaam Axmad oo ku hubaysan musqul iyo madfac]]
Imaamku waxa uu aad u xiisaynayay in uu u rogo dhulalka cusub ee la qabsaday maadaama raggiisu ay ka koobnaayeen dad diinta jecel. Laakiin qaar badan oo ka mid ah beddelaadda ayaa lagu qasbay. Isagoo ku sugan deegaanka Debre Berhan ayuu Imaamku ka warhelay in dadka deegaanku aysan qaadan diinta Islaamka sidoo kalena aysan bixin Jizyo . Dabadeed wuxuu amray in la horkeeno qofkii soo islaami waaya . Dadkii Imaamka la horkeenay waxaa ka mid ahaa laba madax oo Kirishtaan ah, markuu arkay inay caqiidadooda ku adkeysanayaan, markaas ayuu ku dhawaaqay "Waxaan go'aansanay inaan madaxyada idinka jarno!" Taas oo Masiixiyiintu ugu jawaabeen "Aad u wanaagsan". Imaamkii waa yaabay, wuxuuse amray in la dilo. Imaamku wuxuu markaas isugu yeeri jiray shir ay ka kooban yihiin amiirradiisa, madaxdiisa iyo dhammaan madaxda muslimiinta si uu u sheego rabitaankiisa ah inuu sii joogo Xabashida.
Alxamdullilah waa Ilaahii qabsaday dhulka Xabashida oo dhan. Haddaba aynu u dirno dalkii Sacad Ad-diin, si aannu u soo korinno naagahayaga iyo carruurtayada. Aan ka dhigno guryahayaga Abyssinia. Suuragal maaha in aynu dib ugu noqono wadankeena, ama aynu ka tagno.
Waxay markaas samayn lahaayeen qorshe ay ku duulaan Tigray oo uu hadda deggan yahay Imbaraadoorku. Markii hore waxa uu soo maray Angot halkaas oo uu dadka ku qanciyay in ay qaataan diinta Islaamka. Dabadeed waxa uu go’doomiyey qalcaddii Amba Geshen , isla wakhtigaas ayay reer Cadaliyiintu gacanta ku dhigeen inantii Boqorka oo uu Imaamku ka dhigay naagtiisii addoonta ahayd . Imaamku waxa u suurtagashay in uu helo madfac cusub oo Saylac laga soo dejiyay taas oo gacan ka gaysatay duminta qalcaddii. Carab Faqih ayaa sheegay in kumannaan Masiixiyiin ah la qabtay, Imaamku wuxuu amray kuwa la qabtay in qoorta laga gooyo. Markii uu Imaamku soo galay Tigray-ga, waxaa weerar gaadmo ah lagu dilay ina-adeerkiis Zaharbui Muhammad. Imaamku geeridiisa wuu ka murugooday, maalintii dambe ayuu baxay isaga iyo ciidankiisii oo u hamuun qabay in uu u aarguto geerida ina adeerkii.
[[File:Ethiopian priests being devoured by Hyenas.png|thumb|Tusaale ah amarkii Imaamku ku amray wadaaddada Xabashida in waraabe nool lagu cuno]]
Wuxuu jabiyay ciidammadii Agame iyo Tembien wuxuuna u dhaqaaqay dhanka Aksum , laakiin dadka deegaanka Tigray ayaa dhamaantood isu soo baxay si ay u difaacaan magaaladooda quduuska ah. Imaamku wuu ka adkaaday oo laayay tiro aad u badan sida Carab Faqiih yidhi, “Ma jirto hal qof oo simbiriirixsan, oo waxay ku laayeen dhufaysyo, dooxooyin iyo godadka, dhulkana aad buu u qariyey meydadkoodii, oo maydkii meeshaas lagu socon kari waayey. Wuxuu ku qiyaasay in ka badan 10,000 oo Masiixiyiin ah la dilay. Imaamku waxa uu gaadhay Aksum halkaas oo uu ku burburiyay Kaniisadii Marwadayada Maryan ee Siyoon . Isagoo ku sugan Aksum, nin Balaw ah ayaa ku wargeliyay Cadaliyiinta in Nasaarada ay dhufteen oo ay isku qariyeen meel u dhow Monastery Abba Garima . Imaankii markuu warkaas maqlay buu u dhaqaaqay inuu soo helo, markuu helayna wuxuu ku amray inay bixiyaan Jizyo balse way diideen markaas buu xasuuqay. Qayb ciidan oo Cadal ka timid ayaa ka soo gudubtay webiga Mareeb oo qabsaday Medri Bahri , qabsashadii ka dambaysay ee Cadalaad waxaa si ba'an uga hortagay dadkii deegaanka oo dilay wiil uu adeer u ahaa Imaamka oo lagu magacaabi jiray Vizier 'Addoole, iyagoo madaxiisii u diray boqorkii Xabashida. Imbaraadoorku markii uu helay waxa uu garaacay durbaanno iyo biibiilayaal, isaga oo si niyadsami leh u sheegay in nasiibkii dagaalku ay dhawaan isu rogi doonaan. Imaamka oo aad uga carooday geerida wiil uu adeer u ahaa ayaa isaga iyo ciidamadiisa gudaha u galeen Seeraaye , waxayna xasuuqeen dadkii deegaanka.
Dawit II wuxuu ula cararay Dembiya isaga iyo xertiisii hadhay, kuwaas oo gaajo iyo daal la ildarnaa. Imaamku wuxuu daba galay Xabashida ilaa ay ka gudbeen wabiga Niilka Buluuga ah . : 307–308 Intaa ka dib Imaamku wuxuu ku laabtay Tigray halkaas oo uu ogaaday in gobolka ay ka jirto macaluul aad u ba’an oo soo gaadhay ciidankii Cadale. Xaaladdu aad bay u liidatay oo muslimiin badan oo ka tirsanaa ciidankii Axmad waxay qaateen diinta Kiristaanka, iyagoo gartay inaanay suurtogal ahayn xilkiisa, Imaamku wuxuu markiiba u guuray gobolka barwaaqo-sooran ee Begmeder . : 219 Markii uu yimid Begmeder , Imaamku wuxuu nabadeeyay dadka Siemen iyo Dembiya . Beta Israa'iil waxay ka caawisay Cadaliyiinta inay jabiyaan Masiixiyiinta iyo dhismooyinkii jasiiradaha harada Tana waa la bililiqaystay oo la burburiyay. 1536 dii Cadaliyiintu waxay ku duuleen Gojjam , oo dhanka koonfureed ka xigta harada Tana , waxayna ku xasuuqeen halkaas. Sannadkii xigay ayuu Imaamku aaday Dawaro oo uu siddeed bilood joogay, dabadeedna Angoot ayuu u sii gudbay. Imbaraadoorku waxa lagu qasbay in uu u noolaado sidii sharci-daro dawladiisa si joogto ah ay ugaarsanayeen askartii Imaam Axmed ee Malassay , Dawit ka dib waxa uu u diray João Bermudes, kaas oo Itoobiya la yimi Dom Rodrigo de Lima, si uu ula xidhiidho Boqorka Boortaqiiska si uu gargaar milatari u helo.
Boqorka Boortaqiiska ayaa ugu dambeyntii u soo diri lahaa maraakiib ay wataan 400 oo muskete ah oo Portuguese ah, laakiin markii ay yimaadeen 1541, Dawit II waa dhintay, wiilkiisa Gelawdewos ayaa beddelay. : 260 Boortaqiisku oo uu hogaaminayay Cristovão da Gama waxay yimaadeen Massawa halkaas oo Bahr Negus Yeshaq wali ku haysto. Waxa isla markiiba la kulmay Boqorada Hooyo Seble Wongel iyo taageerayaasheeda. Iyaga oo ay xoojiyeen kaaliyayaasha maxalliga ah, waxay si wada jir ah ugu sii gudbeen Tigray halkaas oo ay kaga adkaadeen ciidankii Adal ee degaanka intii lagu jiray Battle of Baçente . Markaas ayuu Imaamku u diray Gama, isagoo ka dalbanaya in ciidanka Boortaqiisku ay ka baxaan Itoobiya, Imaamka ku biiraan, ama la burburiyo. Amarka imaamku, rasuulku waxa uu soo saaray hadiyadii suufiga ahayd, cayda qaaliga ah ee Gama. Gama waxa uu ugu jawaabay Rasuulkiisii gaarka ahaa, kaas oo soo gaadhsiiyay " dhawr sadar oo Carabi ah ", isaga oo sheegay in uu Itoobiya ku yimid "Amarka Libaaxa weyn ee Badda " iyo "maalinta xigtana uu [Axmad] arki doono waxa ay ku mudan yihiin Bortuqiisku", wuxuuna u dhiibay hadiyaddii Gama ee cayda ahayd: labo ka mid ah "Twizers yar oo sunniyaha ah, iyo naag aad u weyn - isaga oo ka dhigaysa [muraayad aad u weyn]. : 26f Kulankii ugu horreeyay wuxuu dhacay dagaalkii Jarte , da Gama wuxuu ciidamadiisa ka dhigay fagaare lug ah , wuxuuna ka horyimid safka Imaamka, isagoo iska caabiyay mowjado is daba joog ah oo Cadaali ah oo mus iyo madfac isugu jiray. Dagaalkaasi waxa uu soo afjarmay markii Imaam Axmad uu dhaawac ka soo gaaray lugta oo ay ku dhacday xabbad fursad ah; Boortaqiiskii iyo xulafadooda Xabashida ayaa ku soo dul dhacay iyaga, iyagoo khasaare baaxad leh u geystay reer Cadale. : 41-47 Dhowrkii maalmood ee xigay, ciidamada Imaam Axmad waxaa lagu xoojiyay ciidamo hor leh oo yimid. Fahamka baahida loo qabo in si degdeg ah wax looga qabto, da Gama 16-kii Abriil mar kale wuxuu sameeyay fagaag kaas oo uu hoggaamiyo oo ka soo horjeeda xerada Imaam Axmad. Castanhoso waxa uu ku calaacalay in “guushu ay dhammayn lahayd maanta haddii aanu boqol faras uun dhammayn lahayn, waayo, Boqorka waxa garbaha rag ku qaaday sariir, oo ay la socdeen rag fardooley ah, sinaba uma carareen”. : 52 Da Gama wuxuu u dhaqaaqay dhanka koonfureed dabadeed ciidankii Imaam Axmad, toban beri ka dib ayuu arkay. Si kastaba ha ahaatee, curashada xilli-roobaadku waxay da Gama ka hor istaagtay inuu la qabsado Axmad. Talada boqoradda Seble Wongel , da Gama wuxuu ka dhigay xero jiilaal oo ku taal Wofla oo u dhow harada Ashenge, oo weli ku jirta aragtida ka soo horjeeda.: 53 Axmad waxaa lagu qasbay inuu dib ugu gurto dhanka koonfureed, halkaas oo hanti isaga ka dhan ah, dadka deegaanka ayaa hadda si cad uga soo horjeestay iyagoo diiday inay siiyaan sahay ama askar. J. Spencer Trimingham waxa uu tilmaamay magangalkii Imaamka ee u dhaw tuulo lagu magacaabo Kobo oo eegaysa Murugada Canfarta
[[File:Ottoman cannon end of 16th century length 385cm cal 178mm weight 2910 stone projectile founded 8 October 1581 Alger seized 1830 (Inverted).jpg|thumb|Axmad ibn Ibrahim al-Ghazi oo madfaca horumoodka u ahaa waxa ay ka dhigantahay qabsashadiisa dhulalka Xabashida.]]
Imaamku wuxuu si guul leh codsi ugu gudbiyay guddoomiyaha Turkiga ee Yaman Eyalet ee Zabid , isagoo u soo bandhigay "lacag badan" oo u gudbiyay sarkaalka, wuxuu ka helay Carabta 2,000 oo muskiter ah oo dheeraad ah, iyo 900 oo rag ah oo laga soo doortay Cusmaaniyiinta si ay u caawiyaan. Dhanka kale, dhaawac iyo hawlo kale dartood, ciidanka da Gama waxaa laga dhigay 300 oo muskeeti ah. Roobabkii ka dib, Imaam Axmad waxa uu weerar ku qaaday xeradii Burtuqiisku ku lahaayeen Wolfa waxana uu ku dilay tiro dhan marka laga reebo 140 ka mid ah ciidamadii da Gama. Da Gama laftiisa oo si xun u dhaawacmay, waxa lala qabtay toban nin oo la socday, ka dib markii uu diiday in uu naftiisa u dhaafo haddii uu islaamo, waa la jidh dilay oo la dilay.
Imaamku waxa uu hubay in Burtuqiisku intii ka badbaaday ay kala yaaceen, iyaga oo aan hubkoodii haysan, oo kali ah dhul shisheeye, waxa uu ku soo gunaanaday in khatartaas la soo afjaray, marka laga reebo laba boqol oo ka mid ah maandooriyayaasha ajanabiga ah, waxa uu u sii gudbay xeradii uu ka deganaa Derasge ee ku taal xeebta harada Tana . Si kastaba ha ahaatee, Bortuqiisku dib ayay isu urursadeen oo waxay ku biireen boqoradda Seble Wongel , oo magangal ka dhigtay "Buurtii Yuhuudda", kaas oo Whiteway u aqoonsaday inuu yahay Amba Sel . Toban maalmood ka dib waxaa yimid wiilkeeda, Emperor Gelawdewos . Castanhoso wuxuu sheegayaa in ka dib markii Emperor Gelawdewos uu ku biiray kuwa badbaaday, oo arkay tirada ragga ee ku soo qulqulay heerka Emperor, Christmas "waxaan u tagnay Preste, oo ka baryay inuu naga caawiyo dhimashada Dom Christovão." : 74 Gelawdewos wuxuu ogolaaday inuu ka horyimaado Imaamka. Waxaa la soo saaray hubkii Burtuqiisku ku kaydsanaa Debre Damo . Ciidamada huwanta ayaa bilihii xigay ku qaatay hubaynta ciidankooda ka hor inta aysan u dhaqaaqin xerada Imaam Axmad ee ku dhagan harada Tana . 13-February-1543-kii waxay ku jebiyeen koox fardooley ah iyo ciidan lug ah oo uu hoggaaminayey Sayid Mehmed oo Imaam ka ahaa Wogera , halkaasna ay ku dileen Sayid Mehmed. Maxaabiistii waxaa laga war helay in Imaamku uu ku sugnaa meel 5 maalmood ah oo keliya oo socod ah oo ay u jirtay Deresgue, si ay guul u soo hoyaan ciidanku waxay u dhaqaaqeen inay ka hortagaan cadowgooda. : 75 Imaamka iyo raggiisii waxay la yaabeen in Boortaqiisku ay awoodeen inay is ururiyaan oo ay dagaal raadiyaan, sida uu sheegay Castanhoso taasi waxay niyad-jabisay reer Cadal, qalbigoodana cabsi geliyey "waxay si fiican u fahmeen inaan u nimid inaan ka aargoosanno wixii hore"
Xabashida iyo Bortuqiisku waxay ku kulmeen Axmad 21kii Febraayo 1543 dagaalkii Wayna Daga . Imaamku waxa uu lahaa ciidan ka badan 15,000 oo askari oo ay ku jiraan 200 oo muskiter Turki ah, halkaas oo Xabashida iyo Boortaqiisku ay lahaayeen ciidan isku dhaf ah oo gaaraya ilaa 8,000 oo nin. Xabashidu way dacwoodeen, laakiin Cadaliyiintu waxay soo qaadeen weerar rogaal celis ah, waxayna u muuqdeen kuwo dib u riixaya weerarkii hore. Ciidankii Xabashida ayaa markaas si xoog leh isugu soo dhex tuuray xayn-daabka Adal taasoo dib u riixday reer Cadale. Imaamku markuu arkay raggiisii oo meel ka dhacay ayuu u kacay si uu u dhiirri-geliyo, waa halkaan markii Imaamka lagu dilay isagoo rabey inuu raggiisa isku soo ururiyo, inkastoo xoguhu ku kala duwan yihiin sida uu u dhintay. ( 1 ) Wixii ka danbeeyayna waa bahal ba’an oo ay Xabashidu eryanayeen Cadalladii carartay oo intii ay ordayeen ka gooyay. : 192 : 89
Xaaskii Imaamka Bati del Wambara waxa u suurtagashay in ay ka baxsato goobtii dagaalka iyada iyo haraadigii ciidanka, waxayna dib ugu laabteen Harar , iyagoo ka tanaasulay qabsashadii Xabashida. Meydkii Imaamka ayaa qoorta laga gooyay, Gelawdewos wuxuu amray in madaxiisa waran lagu dhejiyo, waxaana lagu dhex wareegay guud ahaan Xabashida, si ay dadku u ogaadaan in gacan-ku-dhiiglihii xumaantaas u geystay uu runtii dhintay. Kadibna Xabashidu waxay dalka oo dhan ka sameeyeen xaflado waaweyn oo ay ugu dabaal-degayaan geerida Imaamka, sida uu Castanhoso ka sheekeeyay "Waxaan ku harnay farxad weyn, anagoo arkaynay maalin walba Xabashida oo ku faraxsan guushaas, iyo xorriyadda ay isku heleen."
==Dabeecad==
Ilaha muslimiintu waxay imaamka ku sheegaan inuu yahay Mujaahid ku dayasho mudan . Shihab Ad Din waxa uu xusay in xilli uu olole ka socday Gendebelo uu diiday dadka deegaanka oo u soo bandhigay dahabka xaaskiisa, waxa uuna canaantay mudaaharaadyada saraakiishiisii sare ee uu ku adkeystay in dahabka loo adeegsado jihaadka oo kaliya. : 38
Wax yar ka dib markii uu xukunka qabsaday 1527 wuxuu mamnuucay khamriga, khamaarka, iyo qoob ka ciyaarka ay la socdaan durbaannada. Waxa kale oo uu caan ku ahaa in uu garwadeen ka noqdo culimada iyo fiqiga . : 22 Shihab Ad Din waxa uu sheegay in uu masaajidyo iyo magaalooyin badan ka dhisay Begemder iyo Dembiya xiligii uu Tigreega qabsaday. Waxa kale oo uu aad ugu dadaali jiray soo celinta dadka Xabashida isagoo shaqsi ahaantiisa qur’aanka u baray kuwa soo islaamay oo uu ka sareeyo dhammaan carruurta. :358 Intii uu ku guda jiray duullaankiisii sannadkii 1535-tii Imaamku waxa uu booqday qabriga Najaashi ee Negaash si uu u soo maamuuso, sidoo kale waxa uu u magacaabay wiilkiisii Axmed Al Najashi.
==Dhaxalka==
[[File:Harar, moschea jamia, 03.jpg|thumb|]]
Duullaankii Imaam Axmad waxa la odhan karaa wuxuu ahaa cutubka keliya ee ugu muhiimsan taariikhda dheer ee Itoobiya. Burburinta hantidii dhaqanka iyo hanka qaranka aad bay u badnayd. Duulaanka Imaam Axmad waxa uu ku reebay raad lama ilaawaan ah maskaxda Xabashida. Sida Paul B. Henze u qoray, "Itoobiya waxyeelada uu Ahmad Gragn u geystay waligiis lama ilaawin. Qof kasta oo Christian ah oo Highlander weli wuxuu maqlaa sheekooyinka Gragn yaraantiisii." Xayle Salaase waxa uu xasuustiisa ku xusay: "Waxa aan marar badan dadka tuulada ku nool ee woqooyiga Itoobiya farta ku fiiqay goobihii magaalooyinka, qalcadaha, kaniisadaha iyo keniisadaha uu burburiyey Gragn sidii haddii masiibooyinkani ay dhaceen shalay oo keliya." Sheekada sheeko-xariirada Shewan waxay Imaam Axmed ku tusinaysaa inuu yahay nin weyn oo khuraafaad ah oo ay joojiyeen 500 oo nin oo keliya, 500 oo faras ah, oo wata 500 oo xabbadood. Taariikhda Xabashidu waxay sheegtaa in 90% Boqortooyada la Islaamay xilligii uu qabsaday. Sida uu qabo Enrico Cerulli , Adal waligiis kama soo kaban doono dhimashadii Imaam Axmad maadaama Saldanada Adal aad loo dhisay si ay uga gudubto kala duwanaanshaha qabiilka. Madaxdii isaga ka dambaysay ayaa awoodi waayay in ay awood ku yeeshaan qabiilada reer guuraaga ah, waxaana dawladii Cadalle ay noqotay mid inta badan xuddun u noqotay magaalada Harar . Natiijadii uu ku andacoonayayna waxay noqotay in dadka reer guuraaga ahi ay si dareen leh dib ugu noqdaan "halgankoodii daa'imka ahaa ee ay dadka kula jireen dad iyo qabiil qabiil." Marka la gaadho 1577 kii Adal Sultanate waxa uu aakhirkii u burburi lahaa dagaal beeleedyo iyo cadaadis kaga imanayay socdaalkii Oromada . : 94
Taariikhyahan Didier Morin ayaa sheegay in Axmed Ibraahim oo haya darajada imaamka inta badan si khaldan loo aqoonsaday taliye Axmed Girri Bin Xuseen Al Soomaali
==Akhris dheeraad ah==
Futūḥ Al-Ḥabaša ("Xusuustii Itobiya"): Duullaankii Ahmad ee Abyssinia waxa si faahfaahsan loogu sifeeyey kitaabkan, oo af Carabi ku qoran yahay xerta Ahmad ee Shihāb al-Dīn Aḥmad ibn ʻAbd al-Qādir. Nooca hadda, waa mid aan dhammaystirnayn, oo daboolaya sheekada kaliya ilaa 1537, oo ka sheekeynaya duullaankii Imaamka ee jasiiradaha Harada Tana . Richard Burton sahamiye wuxuu ku andacoodey in qaybta labaad laga heli karo "Mocha ama Hudaydah", laakiin, inkastoo baaritaan dambe, cid kale ma soo sheegin in la arkay nuqul ka mid ah qaybtan labaad. Qaybta hore ee badbaaday waxa u turjumay Faransiis René Basset oo la daabacay 1897 ilaa 1901; Richard Pankhurst waxa uu sameeyay tarjumaad qayb ah oo Ingiriisi ah iyada oo qayb ka ah Taariikhdiisa Boqortooyada Itoobiya (Addis Ababa: Oxford University Press, 1967), iyo tarjumaad dhammaystiran oo Ingiriis ah oo uu qoray Paul Lester Stenhouse waxa daabacday Tsehai 2003
==Sidoo kale fiiri==
* [https://www.jw.org/en/library/books/Mankinds-Search-for-God/Islām-The-Way-to-God-by-Submission/ Islām—The Way to God by Submission]
*[[Taariikhda Soomaaliya]]
*[[Saldanadii Cadal]]
*[[Taariikh Dhaqameedka Gadabursi]]
[[Category:Soomaalidii hore]]
[[Category:Awdal]]
[[Category:Taariikhda Soomaaliya]]
==Tixraac==
* [https://www.helion.co.uk/military-history-books/the-ethiopian-adal-war-1529-1543-the-conquest-of-abyssinia.php Dagaalkii Xabashida iyo Cadal, 1529-1543: Qabsashadii Abyssinia]{{Dead link|date=Bisha Afraad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://books.google.com/books?id=P39JAAAAYAAJ Socdaalkii Boortaqiiska ee Abyssinia 1541-1543, sida uu sheegay Castanhoso, oo wata Warqado Casri ah Qaar ka mid ah, Xisaabta Gaaban ee Bermudez, iyo Waxyaabo ka mid ah Correa]
* [https://books.google.com/books?id=jRMWPSfPBysC&q=400+Portuguese+&pg=PA296 Gabagabadii Shirweynihii Caalamiga ahaa ee XVth ee Daraasaadka Itoobiya, Hamburg, Julaay 20-25, 2003]
* [https://www.jstor.org/stable/41856679 "Jihaadka Qarnigii Lix iyo Tobnaad ee Itoobiya iyo Saamaynta Dhaqankeeda"]
* [[doi:10.5296/ijch.v9i2.20260|"Xeeladda Siyaasadeed-Diimeed ee Jesuit-ka ee lagu doonayo in Itoobiya Kaatoolis looga dhigo Kor ilaa Hoosta: Fursadaha iyo Caqabadaha, 1557 ilaa 1632"]]
* [https://books.openedition.org/cfee/1162?lang=en Dhaqdhaqaaqyada Itoobiya/Itoobiya ee Dhaqdhaqaaqa. Gabagabadii Shirweynihii 18aad ee Caalamiga ah ee Cilmi-baarista Itoobiya]
* [http://www.jstor.org/stable/41960556 "Conquistadores, calooshood u shaqeystayaal, iyo adeegayaal: Boortaqiiskii fashilmay ee Badda Cas"]
* [https://journals.flvc.org/ASQ/article/view/136134 "Arrinta: "Isku-dhafka Muslimiinta Itoobiya" iyo Aqoonsiga Muslimka: Saddex-qodob ee Hadalka, Siyaasadda, iyo Aqoonsiga"]
* [https://haramayajournals.org/index.php/ejsh/article/view/637 "Abtirsiinta iyo Aqoonsiga Qoomiyadda Axmed Ibn Ibraahim Al-Gaazi (Gragn) ee Itoobiya: Dib-u-qiimeyn Taariikheed"]
* [[iarchive:bub_gb_P39JAAAAYAAJ|Booqashadii Boortaqiiska ee Abyssinia 1541–1543 sida uu sheegay Castanhoso]]
* [https://www.jstor.org/stable/40732663 "MÄLÄSAY: SELBSTBEZEICHNUNG EINES HARARINER OFFIZIERSKORPS UND IHR GEBRAUCH EE ÄTHIOPISCHEN IYO CARABISCHEN CRONIKEN"]
* [https://books.google.com/books?id=iT2vzQEACAAJ&q=Mahfuz Qaar ka mid ah diiwaannada Itoobiya, 1593-1646: In laga soo saaro Taariikhda Itoobiya Sare ama Abassia]
* [https://haramayajournals.org/index.php/ejsh/article/view/637 "Abtirsiinta iyo Aqoonsiga Qoomiyadda Axmed Ibn Ibraahim Al-Gaazi (Gragn) ee Itoobiya: Dib-u-qiimeyn Taariikheed"]
* [https://books.google.com/books?id=zpYBD3bzW1wC&pg=PA165 Xuduudaha Itoobiya: Taariikhda Gobolka laga soo bilaabo Waayihii Hore ilaa Dhamaadkii Qormadii Qarnigii 18aad]
* [https://books.google.com/books?id=yj9BAQAAMAAJ&q=abun Dib u eegistii Imperial iyo Asiatic Quarterly iyo Oriental iyo Record Records]
* [https://books.google.com/books?id=nGcOAAAAQAAJ Socdaalka xeebta bari ee Badda Cas, ilaa dhulka Cadel iyo boqortooyada Choa]
* [https://haramayajournals.org/index.php/ejsh/article/view/637 "Abtirsiinta iyo Aqoonsiga Qoomiyadda Axmed Ibn Ibraahim Al-Gaazi (Gragn) ee Itoobiya: Dib-u-qiimeyn Taariikheed"]
* [https://books.google.com/books?id=_ZFhQneTR7wC&dq=le+surnom+de+gaucher+n%27est+pas+donn%C3%A9+%C3%A0+l%27imam%2C+mais+%C3%A0+un+Somali+Habar+Mag%C3%A2di%2C+homonyme+de+l%27imam%2C+Ahmed+%C2%AB+Guray+%C2%BB+b.+Husayn+al-S%C3%B4m%C3%A2l%C3%AF.+Lewis+%281980%29+contourne+ce+fait+historique%2C+en+%C3%A9crivant%2C+non+sans+ambigu%C3%AFt%C3%A9+%3A+The+Marrehan+...&pg=PA42 Qaamuuska taariikhiga ah ee afar: 1288-1982]
* [https://www.jw.org/en/library/books/Mankinds-Search-for-God/Islām-The-Way-to-God-by-Submission/ Islām—The Way to God by Submission]
*[[Taariikhda Soomaaliya]]
*[[Saldanadii Cadal]]
[[Category:Soomaalidii hore]]
[[Category:Awdal]]
[[Category:Taariikhda Soomaaliya]]
nisa9s5ve02yyj1sog4zbj8gob0kbf8
Talk:Imaam Axmed Qaasi
1
5558
297288
278406
2026-05-13T11:51:24Z
Maydkinool45
33894
Maydkinool45 moved page [[Talk:Imaam Axmed Guray]] to [[Talk:Imaam Axmed Qaasi]]
278406
wikitext
text/x-wiki
waxam maqlay axmed gureey in uu asal ahaan ka soo jeeday qabiilka sacad habargidir
waxaan sheeko ku maqlay in Axmed Guray qabiil ahaan ka soo jeedo beesha Xawaadle [[Special:Contributions/197.220.91.6|197.220.91.6]] 08:00, 6 Agoosto 2025 (UTC)
n883dydkcjhqprjsthnfhhyr34l8txn
Macdanta SSC-Khatumo /Somalia
0
27900
297285
262579
2026-05-13T11:46:08Z
Maydkinool45
33894
Bog loo bedeley [[Macdanta Waqooyibari]]
297285
wikitext
text/x-wiki
#redirect [[Macdanta Waqooyibari]]
p3wdh4fo2ddrjkj3nuggt9cf9lh7bjq
Gobolka Xudun ee Waqooyibari
0
37630
297280
246344
2026-05-13T11:37:35Z
Maydkinool45
33894
Maydkinool45 moved page [[Gobolka xudun ee Khatumo]] to [[Gobolka Xudun ee Waqooyibari]]
246344
wikitext
text/x-wiki
Gobolka xudun ee Khatumo waa gobol ee ka mid ah gobollada Khatumo
ag9vvyu4yfzjt8qq75ousq9e2m15wul
297283
297280
2026-05-13T11:37:59Z
Maydkinool45
33894
297283
wikitext
text/x-wiki
Gobolka Xudun ee Waqooyibari waa gobol ka mid ah gobolada Waqooyibari.
2na9hq3tgupql9d10b9jt0c9437cu0c
Gobolka Taleex ee Waqooyibari
0
37631
297275
246345
2026-05-13T11:36:49Z
Maydkinool45
33894
Maydkinool45 moved page [[Gobolka taleh ee Khatumo]] to [[Gobolka Taleex ee Waqooyibari]]
246345
wikitext
text/x-wiki
Gobolka taleh ee Khatumo waa gobol ka mid ah khatumo.
ffyl1yjo37di0afahg32zg98gua0jdd
297278
297275
2026-05-13T11:37:11Z
Maydkinool45
33894
297278
wikitext
text/x-wiki
Gobolka taleh ee Wqooyibari waa gobol ka mid ah gobolada Waqooyibari.
rorxul6vapmu0wxktvfngdrx26k7uow
Gobolka boocame ee Waqooyibari
0
37632
297271
246346
2026-05-13T11:35:02Z
Maydkinool45
33894
Maydkinool45 moved page [[Gobolka boocame ee Khatumo]] to [[Gobolka boocame ee Waqooyibari]]
246346
wikitext
text/x-wiki
Gobolka boocame ee Khatumo waa gobol ka mid ah khatumo
ma31jjpw2bmf7bzxsw62qh602ocm3mt
297273
297271
2026-05-13T11:35:45Z
Maydkinool45
33894
297273
wikitext
text/x-wiki
Gobolka boocame ee Waqooyibari waa gobol ka mid ah gobolada Waqooyibari.
58mkv9b72a676re8og22bj8jvdhp4x6
Asharaaf sarmaan
0
38386
297198
297051
2026-05-12T14:26:51Z
~2026-28560-90
45586
297198
wikitext
text/x-wiki
Beesha Shariif Cimraan
== Cimraan ==
'''Beesha Cimraan''' waa [[beel]] Kamid ah beelaha [[Asharaaf]] [[Xasan ibn Cali|Xasani]]
Beeshu waxay Ku abtirstaa Shariif Cimraan Yacquub Yaxye Caanuun oo kumagacdheer (Sagaal Xajiile ).<ref>{{Cite web |title=Nuqul Archive |url=https://www.noormags.ir/view/en/articlepage/946133/%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%84%D9%88%DB%8C%D9%88%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%B4%D8%B1%D8%A7%D9%81-%D9%81%DB%8C-%D8%A7%D9%84%D8%B5%D9%88%D9%85%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D9%87%D9%84-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86 |access-date=2024-08-18 |archive-date=2024-08-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240818104028/https://www.noormags.ir/view/en/articlepage/946133/%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%84%D9%88%DB%8C%D9%88%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%B4%D8%B1%D8%A7%D9%81-%D9%81%DB%8C-%D8%A7%D9%84%D8%B5%D9%88%D9%85%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D9%87%D9%84-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86 |url-status=dead }}</ref>
Kaas oo abtirkiisu yahay sida tan Sheekh Xaaji Shariif Cimraan Yacquub bin Xaaji Sheekh Yaxye bin Canuun bin Abuukar Barakaat bin Nuume bin Idriis bin Cabdulqaadit bin Yaxye bin Sheikh Cabdulqaadir Al-jeylaani bin muuse bin Cabdullahi bin Maxamed bin Dawud bin Muuse bin Cabdullahi bin Muuse bin Cabdullahi bin Xasan bin Xasan bin Cali bin Abii dhaalib (R.C)
shekh Shariif Caydaruus wuxuu kuyiti Buugiis (بغية الآمال في تاريخ الصومال)
“أ''نّ أشراف سرمان هم من أشراف الحسنيين من ذرية السيد يحيي بن الشيخ عبدالقادر الجيلاني (الولد الأصغر للسيد عبدالقادر) وكانت أمه حبشية ارتيرية، فبعض من ذريته زحفوا إلى الحبشة ثم إلى أذري (هرر) واتصلوا بأخوالهم الحبشيين وصاهروهم ومنها زحفوا أيضا إلى الصومال وخصوصا في أرض سرمان من اراضي رحوين وصاهروهم أيضا، وبعد مضى السنين والأعوام انقلبت طبائعهم العربية ولون بشرتهم، فهذا حقيقة تاريخية ثانية”).''
Beeshu waxa dagan ahan lagu yaqana goboladda laysku yirahdo [[Koonfur Galbeed]] Somalia iyo ""[[Jubaland]]""Waxayna halmeel wada degaan qabiilada Digil iyo Mirifle <ref><nowiki>https://archive.org/details/BughiyatalAamalfeTarikhalSomal</nowiki></ref>
Magaca [[sarmaan]] Oo ah magac lagu yaqaano beeshan waa magac asalkiisu yahay geed waana magaca magaalada [[Sarmaan]] , sababta loogu bixiyey ayaa ah Geedka Sarmaan ayaa kubadan magaaladaas , kaddibna waxaa loogu daray dadkii Halkaas degnaa, Lakin Beesha magaceeda saxda ah Waa "Cimraan yacquub" waxaa loogu magac daray sharif Cimraan yacquub kaas oo ay Kasoo farcameen
{{Infobox ethnic group|group=Cimraan Yacquub <br / عِمْرَان يَعْقُوب|flag={{flagcountry|Somalia}}|related-c=[[Ashraaf]]|langs=[[Somali language|Somali]]|image=[[Ashraaf]]|region1=Tuuloyinka:-
Sarmaan Weyn , Rawlo , Asalan , Kal iyo Kooraar, Aarak , War Cumar, Moolmad.
Dhamaan intaas waa meelaha ay Reer shariif yacquub aad uga dagaan Koonfur galbeed.|region2=Degmooyinka:--
Berdaale , Awdiinle , Goobweyn,Goof Gaduud ,|rels=[[Islam]], [[Sunni]]|region22=|image_caption=|region24=|related=[[Carab]] [[Digil iyo Mirifle]]|religions=|languages=|flag_caption=|pop1=|genealogy=[[Asharaaf Xasani]] [[Al Jeylaani]] [[Ahlulbeyt]] [[Reer Shariif Yacquub Sagaal Xajiile]]}}
== '''Taariikh kooban''' ==
Bartamaha qarnigii 13 miilaadiga / 7 Hijriga ayaa waxaa magaalada Harar soo gaarey qaar kamid ah caruuta Sheekh C/qaadir bin Sheekh Abuu Zakariyaa Yaxye binu Sheekh C/qaadir Al jiilaani , si ay ugu faafiyaan diinta islaamka Gobolka [[Geeska afrika|geeska Afrika]] ayaga oo kasoo gudbay baabul mandab ee badda Cas, waxay usoo guureen dhulka Xabashi gaar Ahaan magaalada Harar.
Kaddib waxaa dhacday Degaakii weynaa ee udhaxeeyey xabshida iyo muslimiinta Geeska afrika dega gaar ahaan soomaalida , Sidaas Daraaded Ayaa Magaalada Harar kasoo guurey koox Kamid ah Asharaafta ayagoo oo hogaaminaya Qabiilada [[Raxanweyn|Digil iyo Mirifle]] Waxay usoo guureen dhanka koonfurta soomaaliya ayaga oo Hogaaminayo Sayid Shariif Caanuun Bin Abuubakar Barakaat bin Nuume Bin idriis bin C/qaadir Bin Yaxye Bin cabdi qaadir Al jeylaani .
Sayid Caanuun wuxuu ku dhashay Magaalada Harar , waxaana kusoo barbaaray kuna waxbartey Isla magaalada Harar ,
Anuun ayaa ku dhintay jidka ayaga oo kasoo guuray Harar Una soo guuray Koonfurta soomaaliya , waxaa lagu Aasay tuulo Markaas kaddib loo bixiyey (RAYDAB CAANUUN ),oo udhexeyso Gobolka Bokool iyo Hiiraan.
RAYDAB ANUUN ayaa kunagaadeen kooxdii lajirtay Anuun 10 sano, inta lagu Guda jirey tobankaas sano wiilkiisi Shariif Yaxye Anuun ayaa meeshaas kaxajiyey Sagaal jeer , Ilaa uu udhameystirantey sagaal Xaj , waxaana ku Caan baxay markaas kadib ( [[sagaal xajiile]])<ref>{{Cite web |ciwaan=Nuqul Archive |url=https://ebookshia.com/books/view/3166/%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%84%D9%88%DB%8C%D9%88%D9%86+%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%B4%D8%B1%D8%A7%D9%81+%D9%81%DB%8C+%D8%A7%D9%84%D8%B5%D9%88%D9%85%D8%A7%D9%84+%D8%A3%D9%87%D9%84+%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86 |access-date=2023-05-11 |archive-date=2023-05-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230511191752/https://ebookshia.com/books/view/3166/%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%84%D9%88%DB%8C%D9%88%D9%86+%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%B4%D8%B1%D8%A7%D9%81+%D9%81%DB%8C+%D8%A7%D9%84%D8%B5%D9%88%D9%85%D8%A7%D9%84+%D8%A3%D9%87%D9%84+%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86 |dead-url=yes }}</ref>.
Sagaal xajiile wuxuu kamid yahay Culimada asharaafta ee soomaaliya kuwaas oo dowr weyn kuleh faafinta diinta islaamka , waxaa lasheegaa in 30 dufcadood dugsi udhameysay.
Intaas kadib Yaxye Anuun (Sagaal xajiile) waxaa uu unoqdey magaaladad Harar meeshaas oo ay joogaan Qaraabada iyo owlaada Abtiyaashiisa oo kamid ah dadka degan magaalada Harar, Muddo yar kaddib waxaa uu go’aansaday inuu usoo Laabto dhulka koonfurta.
Sagaal xajiile Ayaa kudhintay Gobolka Gedo Waxaana meydkiisa lagu Aasay meel loo yaqaano (Irmaan Qare ) oo udhaxeysa Tiyeeglow iyo Beledweyne.
Yaxye Anuun Ayaa dhalay hal wiil oo layiraahdo Shariif Yacquub Yaxye Anuun Kadibna Yacquub Waxaa uu sii Dhalay 5 wiil ooo kala ah:-
1.Cimraan yacquub (Farac badan ayaa ka haray)
2.Xasan Yacquub. (Waxba kama farcamin)
3.isxaaq yacquub. (Waxba kama farcamin)
4.Aadan yacquub. (Waxba kama farcamin)
5.Maxamed yacquub (Waxba kama farcamin)
== WAA IMISA LAFOOD CIMRAAN YACQUUB? ==
'''Guud ahaan CIMRAAN YACQUUB WAA 10 LAFOOD'''
1.CABDALE AARAK
2.CUMAR AARAK
3.FOQA WARDHEERE
4.CALI WARDHEERE
5.MISHIB WARDHEERE
6.? ... . WARDHEERE
IYO 3 ILMA CUMAR WIYEED
-'''Marka laga hadlayo CIMRAAN YACQUUB waxaa ugu tiro badan CABDALE AARAK IYO CUMAR AARAK oo ilaa 7 lafood usii kala baxa.'''
== Dadka ugu Caansan ==
'''Culimo''' :
1- [[shariif Cumar Aarak]]
2-sheekh Qamiisdheere
3-shariif Ibraahim Cabdullahi Cali
4-shariif Cabdullahi Ibraahim Axmed (azhar)
5-sheekh maxamuud Fanax
6-sheekh Cabdiraxmaan Markaawi
7-shariif Cali Isxaaq Yuusuf Al sarmaani
'''Siyaasiyiin''' :
1-[[Shariif Xasan Sheekh Aadan|Shariif Xasan sheekh Aadan]]
2-Xildhibaan Saalax Shariif Siidkey
3-prof Abdulaziz Shariif Aadan
4-maxamd shariif isxaaq
'''Fanaaniin''':
1-shaadiyo Sharaf
2-Aadan Onkod
3-mukhtaar sooshiyaal
4-DONI B
== Tixraac ==
#
trimqid4mag7lyrp77gnqrdslobm1rw
297200
297198
2026-05-12T14:33:15Z
~2026-28560-90
45586
297200
wikitext
text/x-wiki
Beesha Shariif Cimraan
== Shariif Cimraan ==
'''Beesha Cimraan Ama Shariif Cimraan.''' waa [[beel]] Kamid ah beelaha [[Asharaaf]] [[Xasan ibn Cali|Xasani]]
Beeshu waxay Ku abtirstaa Shariif Cimraan Yacquub Yaxye Caanuun oo kumagacdheer (Sagaal Xajiile ).<ref>{{Cite web |title=Nuqul Archive |url=https://www.noormags.ir/view/en/articlepage/946133/%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%84%D9%88%DB%8C%D9%88%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%B4%D8%B1%D8%A7%D9%81-%D9%81%DB%8C-%D8%A7%D9%84%D8%B5%D9%88%D9%85%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D9%87%D9%84-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86 |access-date=2024-08-18 |archive-date=2024-08-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240818104028/https://www.noormags.ir/view/en/articlepage/946133/%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%84%D9%88%DB%8C%D9%88%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%B4%D8%B1%D8%A7%D9%81-%D9%81%DB%8C-%D8%A7%D9%84%D8%B5%D9%88%D9%85%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D9%87%D9%84-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86 |url-status=dead }}</ref>
Kaas oo abtirkiisu yahay sida tan Sheekh Xaaji Shariif Cimraan Yacquub bin Xaaji Sheekh Yaxye bin Canuun bin Abuukar Barakaat bin Nuume bin Idriis bin Cabdulqaadit bin Yaxye bin Sheikh Cabdulqaadir Al-jeylaani bin muuse bin Cabdullahi bin Maxamed bin Dawud bin Muuse bin Cabdullahi bin Muuse bin Cabdullahi bin Xasan bin Xasan bin Cali bin Abii dhaalib (R.C)
shekh Shariif Caydaruus wuxuu kuyiti Buugiis (بغية الآمال في تاريخ الصومال)
“أ''نّ أشراف سرمان هم من أشراف الحسنيين من ذرية السيد يحيي بن الشيخ عبدالقادر الجيلاني (الولد الأصغر للسيد عبدالقادر) وكانت أمه حبشية ارتيرية، فبعض من ذريته زحفوا إلى الحبشة ثم إلى أذري (هرر) واتصلوا بأخوالهم الحبشيين وصاهروهم ومنها زحفوا أيضا إلى الصومال وخصوصا في أرض سرمان من اراضي رحوين وصاهروهم أيضا، وبعد مضى السنين والأعوام انقلبت طبائعهم العربية ولون بشرتهم، فهذا حقيقة تاريخية ثانية”).''
Beeshu waxa dagan ahan lagu yaqana goboladda laysku yirahdo [[Koonfur Galbeed]] Somalia iyo ""[[Jubaland]]""Waxayna halmeel wada degaan qabiilada Digil iyo Mirifle <ref><nowiki>https://archive.org/details/BughiyatalAamalfeTarikhalSomal</nowiki></ref>
Magaca [[sarmaan]] Oo ah magac lagu yaqaano beeshan waa magac asalkiisu yahay geed waana magaca magaalada [[Sarmaan]] , sababta loogu bixiyey ayaa ah Geedka Sarmaan ayaa kubadan magaaladaas , kaddibna waxaa loogu daray dadkii Halkaas degnaa, Lakin Beesha magaceeda saxda ah Waa "Cimraan yacquub" waxaa loogu magac daray sharif Cimraan yacquub kaas oo ay Kasoo farcameen
{{Infobox ethnic group|group=Shariif Cimraan <br /شريف عمران|flag={{flagcountry|Somalia}}|related-c=[[Ashraaf]] [[Cimraan]] [[Shariif Cimraan]]|langs=[[Somali language|Somali]]|image=[[Ashraaf]]|region1=Tuuloyinka:-
Sarmaan Weyn , Rawlo , Asalan , Kal iyo Kooraar, Aarak , War Cumar, Moolmad.
Dhamaan intaas waa meelaha ay Reer shariif yacquub aad uga dagaan Koonfur galbeed.|region2=Degmooyinka:--
Berdaale , Awdiinle , Goobweyn,Goof Gaduud ,|rels=[[Islam]], [[Sunni]]|region22=|image_caption=|region24=|related=[[Carab]] [[Digil iyo Mirifle]] [[Ogaadeen]]|religions=|languages=|flag_caption=|pop1=|genealogy=[[Asharaaf Xasani]] [[Al Jeylaani]] [[Ahlulbeyt]] [[Reer Shariif Yacquub Sagaal Xajiile]]}}
== '''Taariikh kooban''' ==
Bartamaha qarnigii 13 miilaadiga / 7 Hijriga ayaa waxaa magaalada Harar soo gaarey qaar kamid ah caruuta Sheekh C/qaadir bin Sheekh Abuu Zakariyaa Yaxye binu Sheekh C/qaadir Al jiilaani , si ay ugu faafiyaan diinta islaamka Gobolka [[Geeska afrika|geeska Afrika]] ayaga oo kasoo gudbay baabul mandab ee badda Cas, waxay usoo guureen dhulka Xabashi gaar Ahaan magaalada Harar.
Kaddib waxaa dhacday Degaakii weynaa ee udhaxeeyey xabshida iyo muslimiinta Geeska afrika dega gaar ahaan soomaalida , Sidaas Daraaded Ayaa Magaalada Harar kasoo guurey koox Kamid ah Asharaafta ayagoo oo hogaaminaya Qabiilada [[Raxanweyn|Digil iyo Mirifle]] Waxay usoo guureen dhanka koonfurta soomaaliya ayaga oo Hogaaminayo Sayid Shariif Caanuun Bin Abuubakar Barakaat bin Nuume Bin idriis bin C/qaadir Bin Yaxye Bin cabdi qaadir Al jeylaani .
Sayid Caanuun wuxuu ku dhashay Magaalada Harar , waxaana kusoo barbaaray kuna waxbartey Isla magaalada Harar ,
Anuun ayaa ku dhintay jidka ayaga oo kasoo guuray Harar Una soo guuray Koonfurta soomaaliya , waxaa lagu Aasay tuulo Markaas kaddib loo bixiyey (RAYDAB CAANUUN ),oo udhexeyso Gobolka Bokool iyo Hiiraan.
RAYDAB ANUUN ayaa kunagaadeen kooxdii lajirtay Anuun 10 sano, inta lagu Guda jirey tobankaas sano wiilkiisi Shariif Yaxye Anuun ayaa meeshaas kaxajiyey Sagaal jeer , Ilaa uu udhameystirantey sagaal Xaj , waxaana ku Caan baxay markaas kadib ( [[sagaal xajiile]])<ref>{{Cite web |ciwaan=Nuqul Archive |url=https://ebookshia.com/books/view/3166/%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%84%D9%88%DB%8C%D9%88%D9%86+%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%B4%D8%B1%D8%A7%D9%81+%D9%81%DB%8C+%D8%A7%D9%84%D8%B5%D9%88%D9%85%D8%A7%D9%84+%D8%A3%D9%87%D9%84+%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86 |access-date=2023-05-11 |archive-date=2023-05-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230511191752/https://ebookshia.com/books/view/3166/%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%84%D9%88%DB%8C%D9%88%D9%86+%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%B4%D8%B1%D8%A7%D9%81+%D9%81%DB%8C+%D8%A7%D9%84%D8%B5%D9%88%D9%85%D8%A7%D9%84+%D8%A3%D9%87%D9%84+%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86 |dead-url=yes }}</ref>.
Sagaal xajiile wuxuu kamid yahay Culimada asharaafta ee soomaaliya kuwaas oo dowr weyn kuleh faafinta diinta islaamka , waxaa lasheegaa in 30 dufcadood dugsi udhameysay.
Intaas kadib Yaxye Anuun (Sagaal xajiile) waxaa uu unoqdey magaaladad Harar meeshaas oo ay joogaan Qaraabada iyo owlaada Abtiyaashiisa oo kamid ah dadka degan magaalada Harar, Muddo yar kaddib waxaa uu go’aansaday inuu usoo Laabto dhulka koonfurta.
Sagaal xajiile Ayaa kudhintay Gobolka Gedo Waxaana meydkiisa lagu Aasay meel loo yaqaano (Irmaan Qare ) oo udhaxeysa Tiyeeglow iyo Beledweyne.
Yaxye Anuun Ayaa dhalay hal wiil oo layiraahdo Shariif Yacquub Yaxye Anuun Kadibna Yacquub Waxaa uu sii Dhalay Hal wiil oo ah:-
1.Cimraan ( Shariif Cimraan)
== WAA IMISA LAFOOD Beesha Shariif CIMRAAN ? ==
'''Guud ahaan SHARIIF CIMRAAN WAA 10 LAFOOD'''
1.CABDALE AARAK
2.CUMAR AARAK
3.FOQA WARDHEERE
4.CALI WARDHEERE
5.MISHIB WARDHEERE
6.? ... . WARDHEERE
IYO 3 ILMA CUMAR WIYEED
-'''Marka laga hadlayo SHARIIF CIMRAAN waxaa ugu tiro badan CABDALE AARAK IYO CUMAR AARAK oo ilaa 7 lafood usii kala baxa.'''
== Dadka ugu Caansan ==
'''Culimo''' :
1- [[shariif Cumar Aarak]]
2-sheekh Qamiisdheere
3-shariif Ibraahim Cabdullahi Cali
4-shariif Cabdullahi Ibraahim Axmed (azhar)
5-sheekh maxamuud Fanax
6-sheekh Cabdiraxmaan Markaawi
7-shariif Cali Isxaaq Yuusuf Al sarmaani
'''Siyaasiyiin''' :
1-[[Shariif Xasan Sheekh Aadan|Shariif Xasan sheekh Aadan]]
2-Xildhibaan Saalax Shariif Siidkey
3-prof Abdulaziz Shariif Aadan
4-maxamd shariif isxaaq
'''Fanaaniin''':
1-shaadiyo Sharaf
2-Aadan Onkod
3-mukhtaar sooshiyaal
4-DONI B
== Tixraac ==
#
d1p8x18ooegwfqnaqw5477q6p2i7kru
Abokor muuse
0
39797
297253
297001
2026-05-13T04:19:31Z
~2026-28898-13
45591
/* Clan tree */
297253
wikitext
text/x-wiki
{{Farac|{{flagcountry|Yemen}}|group=Abokor Musa <br> |flag=[[File:Flag_of_Somaliland.svg|60px]][[File:Flag_of_Ethiopia.svg|60px]][[File:Flag_of_Kenya.svg|45px]][[File:Flag_of_Yemen.svg|45px]]|image=|region1={{flagcountry|Somaliland}}|region2={{flagcountry|Eritrea}}|region3={{flagcountry|Yemen}} |region4={{Flagcountry|United Arab Emirates }}|langs=[[Somali language|Somali]]|rels=[[Islam]]|related-c= Other ,clans <!-- CONFIRMED RELATIONS!!! -->}}
'''Abokor Muuse''' ([[Af-Ingiriisi|Ingiriisi]]: Abokor Musa'','' [[Carabi]]: أبوبكر موسى ; ''',''' Magaca oo buuxa: Abokor Musa Da'ud Sheekh Ishaaq) waa Qabiil wayn oo ka mid ah beelweynta Eidagalle ee Isaaq. Beeshu waxay degaan rasmiya ku tahay [[Soomaaliland|Somaliland]], [[Itoobiya]] iyo [[Kenya]].
== Overview ==
The Abokor Musa is a major Somali clan that is part of the Eidagalle clan of the Isaaq clan family, traditionally also called ''Saleebaan''. Members of the Abokor Musa subclan are descendants of Sheikh Ishaaq bin Ahmed. The Abokor musa<ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615-1-5.</ref> is one of the large somali clans and among the most prominent sub-clans of the Eidagale. They inhabit the Hargiesa and Salahley regions of Somaliland, in addition to the Somali Region of Ethiopia and Kenya, where they form part of the Isahakia community<ref name=":3">Hayward, R. J.; Lewis, I. M. (2005-08-17). Voice and Power. Routledge. <nowiki>ISBN 9781135751753</nowiki>.</ref><ref name=":4">Laitin, David D. (1977). Politics, Language, and Thought: The Somali Experience. 9780226467917.</ref>.The Abokor Musa traditionally consists of nomadic pastoralists, merchants, and skilled poets.<ref>Andrzejewski, B.W. and I.M. Lewis, 1964, Somali Poetry: An Introduction, Oxford University Press.</ref>Historical roots can also be traced to [[Eratareya|Eritrea]], reflecting old trade routes .
==Tariikhda ==
===Nasabka ===
Sheekh Isxaaq wuxuu ka mid ahaa culimadii ka soo haajiray Carabta kuna soo tallaabay badda si ay Islaamka ugu faafiyaan Geeska Afrika qarnigii 12aad ilaa 13aad. Sidaas darteed, Sheekh Isxaaq wuxuu guursaday labo dumar ah oo deegaanka ah gudaha Somaliland, wuxuuna ka dhalay siddeed wiil. Mid ka mid ah, Daoud, wuxuu noqday aabihii beesha Ciidagale.<ref>I.M. Lewis, A Modern History of the Somali, fourth edition (Oxford: James Currey, 2002), pp. 31 & 42</ref>
===Xiliyadii Dhexe===
Beesha Abokor Muuse waxaa si gaar ah loogu xusuustaa kaalintii ay ka qaateen halgankii uu hoggaaminayay Axmed Gurey (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ([[Saldanadii Cadal|Saldanadii Adal]]) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Sida lagu sheegay buugga taariikhiga ah ee ''Futuh al-Habash'', beelaha Habar Magaadle, oo ay ku jirto laantan, waxay bixiyeen ciidamo iyo hoggaamiyeyaal muhiim ah.<ref>"مخطوطات-24 > بهجة الزمان > الصفحة رقم 16". makhtota.ksu.edu.sa. Retrieved 2017-08</ref><blockquote>Beesha Abokor Muuse—waxay door weyn ka ciyaareen dagaalkii qarnigii 16aad uu hogaaminayay Axmed Gurey bin Xuseen (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Dagaalkan taariikhiga ah oo lagu xusay buugga Futuh al-Habash, beelo badan oo Soomaaliyeed ayaa ka qeyb galay. Halyeeyada la xasuusto waxaa ka mid ahaa Basiralle iyo Dhimbil oo ahaa ugaasyo , taariikh ahaana loogu xuso iyo saraakiil ciidan oo caan ah. Qaybo kamid ah geedka qabiilka (clan tree) ayaa loo xusaa Boqorro, kuwaas oo ku jira dhamaan tarkhiidii dhaqan ee beesha, gaar ahaan ku dhadhaw qarnigii 15aad ilaa 16aad, oo ah Sultanate . Basiralle, oo lagu xasuusto geesinimo, wuxuu ku geeriyooday dhawac soogaadhay meel u dhow magaalada [[Herer|Herar]].<ref>Morin, Didier (2004). Dictionnaire historique afar: 1288-1982. KARTHALA Editions. <nowiki>ISBN 9782845864924</nowiki>.</ref> Sidoo kale waxay samayn wan ku lahayeen magalda tariikhiga ah ee [[Saylac|zelia]].</blockquote>
[[File:First_footsteps_in_East_Africa,_or,_An_exploration_of_Harar_(1904)_(14586268478).jpg|right|thumb|250x250px| [[Axmad III bin Abu Bakar|Axmad Bin Abii Bakar]], Amiirkii [[Harar]]]]
Qarnigii 19aad, laanta Abokor Muuse waxay door muuqda ku lahaayeen ganacsigii ka socday Hargeysa–Berbera–Harar. Ganacsatadoodu waxay ahaayeen kuwa ugu firfircoon ee karavaannada ka keeni jiray gudaha Soomaalida xoolaha, muxurka, malmalka iyo subagga, kuna dhoofin jiray Berbera iyo suuqyada Carabta. Waxaa si gaar ah loo xusuustaa xiriirka dhow ee ay la lahaayeen Amiir Axmed III bin Abu Bakr, oo ahaa amiirkii Harar intii u dhaxaysay 1856–1875. Amiirka ayaa si weyn u qadarin jiray ganacsatada Abokor Muuse.<ref>Burton, Richard (1856). First Footsteps in East Africa. London: Longman, Brown, Green and Longmans. pp. 116–118.</ref>
[[File:ShrineAwBarkhadle2007.png|thumb|240px|right|Aw Barkhadle – a historic place of oath and agreement, where the Abokor Muse clan played a leading role.]]
<blockquote>Beesha Abokor Muuse waxay door weyn ka ciyaareen ilaalinta dhaqanka, xeerka iyo dhexdhexaadinta. Goobta barakeysan ee [[Aw Barkhadle]], oo ku taalla inta u dhexeysa [[Hargeysa]] iyo [[Berbera]], waxay ahayd xarun dhaar iyo heshiis lagu xallin jiray khilaafaadka. Odayaasha Abokor Muuse ayaa si gaar ah loogu qadarin jiray hoggaaminta dhaarta iyo heshiisiinta,oo ah Ugaaysada dhaqanka<ref>The Journal of the Royal Geographical Society Volume 19 p.61-62". 1849</ref> </blockquote>
Abokor Muuse waxay caan ku ahaayeen hal-abuurka gabayga iyo xigmadda afka ah. Gabayga ayaa u ahaa hub lagula dagaallamo, laguna xafido taariikhda. Sida uu qoray Laurence Margaret, beesha Ciidagale (oo ay ka mid yihiin Abokor Muse) waxaa lagu yaqaanay in tiro badan oo rag ah ay gabyaa yihiin, taasoo ka dhigtay beel kaalin weyn ku leh suugaanta Soomaalida.<ref>Laurance, Margaret. ''A tree for poverty: Somali poetry and prose''. McMaster University Library Press. p. 27.</ref>Sido kale Abokor Muuse waxay ahaayeen qoys caan ku ahaa fardaha fuulka iyo dagaalka, waxaana si weyn looga yaqaanay kartida dagaal iyo xirfadda ay ku lahaayeen maareynta fardaha dagaalka.
[[File:Sketch_Map_of_Northern_Somali_Land.png|right|thumb|250x250px| Map showing trade routes leading to Berbera.]]
Qarnigii 19aad, Abokor Muuse waxay door muhiim ah ku lahaayeen ganacsigii karavaannada ee u dhexeeyay [[Berbera]] iyo gudaha dalka. Waxay qayb ka ahaayeen aasaaska magaalada [[Hargeysa]], taasoo markii hore ahayd xarun karavaan oo ay dhiseen ganacsatada Ciidagale.<ref>Carlos-Swayne, Harald (1900). ''Seventeen Trips Through Somaliland and a Visit to Abyssinia''. p. 96.</ref>
<blockquote>Taariikhda Abokor Muuse waa mid ku dhisan geesinimada dagaal, hal-abuurka suugaaneed, hoggaaminta dhaqameed iyo firfircoonida ganacsiga. Waxay qayb muhiim ah ka noqdeen halgankii diimeed ee Muslimiinta, nabadaynta bulshada Isaaq, iyo kobaca dhaqaalaha iyo dhaqanka gobolka—astaamo qeexaya kaalintooda qoto dheer ee taariikhda Soomaaliyeed.</blockquote>
Sidoo kale, waxay leeyihiin tariikh soo jireen ah oo ku salaysan dhaqashada xoolaha, sida Geela, Adhiga iyo lo'da, iyadoo geelu uu yahay xoolahooda ugu muhiimsan ee noloshooda ku tiirsan yihiin isla markaana ay Aad u dhaqdaan. Dhaqashada xoolaha waxay ka tarjumaysa hodantinimada, hiddaha, iyo xirfadda ay bulshadu ku dhisantahay oo soo jireen ah.
===Baranches and Subclans===
Beesha Abokor Muuse waa beel ballaaran oo caan ku ah geesinimada iyo hiddaha soo jireenka ah, waxayna leedahay faracyo iyo laamo badan oo si dhaw isugu xidhan.
Beeshan qiimaha leh waxay u kala baxdaa laamo waaweyn oo ay ka mid yihiin: ''[[Beesha Mohamed Dhimbil|Mohammed Dhimbil]]'', ''[[Ahmed Dhimbil]]'', ''[[Aden Abokor]]'' (oo ,u kala baxa ''Cawlyahan'' iyo ''Hassan Aden''), ''Muuse Dhimbil''
Faracyada ''[[Mohamoud Muuse]]'' iyo ''Abdalleh Muuse''. Laamaha Beesha '''''Abdalleh Muuse''''' ayaa iyaguna caan ku ah reero balaadhan ah sida ''Reer Aadan'', Reer ''Ali Abdi'', ''Reer Nuur'', ''Reer Benin'', ''Rer Gallab'', ''Reer Eiye'', iyo ''Mohamed Cabdille'', (kuwaas oo kala baxa ''Reer Cali'' iyo ''Reer Gubadleh''.). ; [[Shaxda beesha|Shaxda Beesha]]
===Saltanate of Abokor Musa===
[[File:Ughaz Hassan.jpg|thumb|right|200px | Ughaz Hassan of the Abokor Musa clan.]]
Beesha Abokor Muuse waxay caan ku tahay hoggaamin, halgan iyo ilaalinta dhaqanka. Intii taariikhdu xusuusato, beeshani waxay lahayd taliyaal dhaqameed oo ka kala socday laamaha iyo faracyada beesha, kuwaas oo door weyn ku lahaa xallinta khilaafaadka, ilaalinta nidaamka bulshada, iyo kordhinta midnimada beesha dhexdeeda.
Suldaanada, boqorrada iyo ugaasyada ka soo jeeda Abokor Muuse waxay ahaayeen hogaamiyayaal caan ah, kuwaas oo isku darsaday garaad, geesinimo, iyo karti ciidan. Markay timaaddo dirir ama dagaal, waxay ahaayeen abaanduulayaal dagaal oo hoggaamiya ciidamo si abaabulan u dagaallama. Halka marka nabaddu timaaddo, ay noqdaan odayaal dhaqameed oo hagaya bulshada dhinaca garsoorka, dhaqanka, iyo isku duubnida.
Doorkooda Ugaasnimadu waa astaan sharaf, caddaalad, iyo hoggaan bulsho. Taasi waxay sababtay in beesha Abokor Muuse lagu xasuusto dad hoggaamiya, nabad dhaliya, iyo dhaqanka ilaaliya, taasoo qayb weyn ka qaadatay dhismaha iyo ilaalinta nidaamka bulshada guud ahaan.
==Distribution==
[[File:Hargeisa Somaliland.jpg|thumb|right|300px|A general view of Hargeisa, where the community is widely settled.]]
Beesha Abokor Muuse waxay si ballaaran u daganyihiin magaalada Hargeysa, gaar ahaan koofurta iyo galbeedka caasimadda. Xaafadaha ay si rasmi ah u deggan yihiin waxaa ka mid ah ''Calaamadaha'' , oo ay kala Qaybiso Wadada Halbawlaha ee ''Airport Road ([[Wadada Madaarka Egal)]]'', iyo xaafadaha Masalaha ( Siirooga galbeedkiisa), ''Jameecada'', iyo qaybo ka mid ah Xaafadda ''October''. Meelahan ayaa ka mid ah deegaannada taariikhiga ah ee ay beesha si xooggan ugu xidhan tahay.
Marka laga sii gudbo gudaha magaalada, Abokor Muuse waxay degaan ''Qoolcaday'',''Toon'', magaalada ''Salahley'', iyo tuulooyinka u dhow ilaa ''Ina-Guxaa'', oo ah xuduudda u dhaxaysa Somaliland iyo Ethiopia. Deegaannadan ayaa loo arkaa in ay yihiin laf-dhabarta beesha ee dhulka Somaliland, maadaama ay yihiin goobaha ay ku badan yihiin beelaha reer guuraaga ah iyo xoolo-dhaqatada beesha.
Dhinaca kale, beesha Abokor Muuse waxay si ballaaran uga deggan yihiin Dalka Itoobiya , halkaas oo ay ku leeyihiin magaalooyin iyo tuulooyin badan. Magaalooyinka ugu waaweyn ee ay degaan waxaa ka mid ah ''Bisad'', ''Abokor'', ''Egal Addani'', iyo ''Iskoyska'', halka ay sidoo kale ku nool yihiin deegaannada u dhow Dooxada ''Galool-Fadhiidh.'' Meelahan ayaa xiriir dhow la leh magaalada Awarre, taas oo ah xarun muhiim ah oo ka tirsan gobolka.
Isku soo wada duuboo, beesha Abokor Muuse waxay degaan dhul aad u ballaaran oo ku kala yaalla labada dhinac ee xuduudda Somaliland iyo Itoobiya, iyagoo leh isku xirnaan dhaqan, deegaan, iyo taariikh wadaag ah oo soo jireen ah.
==Clan tree==
A summarised clan family tree of the major subclans of Abokor Musa, is presented below:
{{Tree list}}
*Daoud (Eidagalle)
**Muuse Daoud
***'''Abokor''' (Saleiban)
****Salieban Abokor
*****Mohammad Salieban
******Saleiban Mohamed
*******Yousuf Saleiban
********Osman Yusuf
********Said Yusuf
********Mohamed Yusuf
*******Arralleh Saleiban
********Ali Arralle
********Saleiban Arralle
*********Abokor Saleiban
**********Abdalleh Abokor
***********Saleiban Abdalle
************Osman Saleiban
*************Waisleh Osman
*************Mahamoud Wais
*************Arralleh Wais
*************Hussein wais
*************Saleiban Wais
**********Saleiban Abokor
***********Warfa Saleiban
***********Arreh Saleiban
***********Farah Saleiban
***********Mahamoud Saleiban
**********Hassan Abokor
***********Muuse Hassan
***********Laqshe Hassan
***********Basiralle Hassan
***********Dhimbil Hassan
************'''Mohammed Dhimbil'''
*************Musa Mohamed
**************Adawe Muuse (Rer Adawe)
**************Aden Muuse (Rer Aden)
*************Fatah Mohamed (Rer Fatah)
*************Mucawiye Mohamed
*************Gulled (Wardon) Mohamed
**************Hussein Guled
**************Egal Guled
**************Yusuf Guled
**************Roble Guled
**************Abdi Guled
**************Elmi Guled
**************Samter Guled
************'''Muuse Dhimbil'''
*************Abdalleh Muuse
**************Jibirl Abdalle
***************Siad Jibril
****************Muse Siad
****************Farah Siad
***************Kalil Jibirl
****************Ali kalil
*****************Said Ali
*****************Koshin Ali
*****************Boqorreh Ali
******************Abar Boqorre
*******************Deria Abar
********************Abdillahi Deria (Allanleh)
***************Saeed Jibril
****************Sahal Said
*****************Abdalle Sahal
*****************Musa Sahal
***************Aden Jibril (Rer Adan)
***************Abdi Jibril
****************Ali Abdi (Rer Ali Abdi)
*****************Abdalle Ali
******************Musa Abdalle
*****************Hussein Ali
*****************Mumin Ali
*****************Naleye Ali
****************Nour Abdi (Rer Nuur)
*****************Ismail Nour
*****************Hersi Nour
*****************Gabal Nour
*****************Mohamed Nour
****************Benin Abdi (Rer Benin)
*****************Naleye Benin
*****************Ahmed Benin
*****************Hersi Benin
*****************Warfa Benin
*****************Samter Benin
*****************Abdi Benin
*****************Fatah Benin
*****************Dirie Benin
*****************Farah Benin
*****************Dahir Benin
*****************Yusuf Benin
*****************Musa Benin
*****************Osman Benin
****************Abdille Abdi
*****************Gallab Abdille (Rer Gallab)
******************Ismail Gallab
******************Asker Gallab
******************Dahir Gallab
******************Wais Gallab
******************Ali Gallab
******************Osman Gallab
******************Jama Gallab
******************Roble Gallab
******************Abdi Gallab
******************Yusuf Gallab
******************Farah Gallab
*****************Eiae Abdille (Rer Eiye)
*******************Gulled Eiye
*******************Sharmake Eiye
*****************Mohamed Abdille
******************Ahmed Mohamed
********************Samter Ahmed
********************Ziyad Ahmed
********************Mayle Ahmed
********************Elmi Ahmed
********************Warfa Ahmed
********************Geedi Ahmed
********************Amanle Ahmed
********************Food Ahmed
********************Dhible Ahmed
*********************Ismail Dhible
*********************Barre Dhible
*********************Wa'eys Dhible
*********************Samter Dhible
*********************Egal Dhible
********************Ali Ahmed (Rer Ali)
********************Gubadleh Ahmed (Rer Gubadleh)
*********************Derie Gubadleh (Rer Dirie)
*********************Boqorre Gubdleh (Rer Boqorreh)
*************Mahamoud Muuse
**************Shirdon Mohamoud
***************Hamud Shirdon
***************Suldan Shirdon
***************Geele Shirdon
***************Osman Shirdon
***************Egal Shirdon
***************Mohamed Shirdon
***************Yusuf Shirdon
**************Hildiid Mohamoud
***************Ali Hildiid
***************Geedi Hildiid (Rer Geedi)
***************Hersi Hildiid (Rer Hersi)
************'''Ahmed Dhimbil'''
*************Musa Ahmed
*************Waisleh Ahmed
*************Osman Ahmed
*************Liban Ahmed
**************Abdi Liban
***************Ismail Abdi (Rer Ismail)
***************Mohammed Abdi (Addeh)
***************Sarar Mohamed
***************Ahmed(Beder)Mohamed
**********'''Aden Abokor'''
***********( Aden Mohamed)
************Issa Aden
************Awal Aden (Rer Cawl)
************Hassan Aden
*************Ziyad Hassan
*************Odawa Hasaan
*************Ladon Hassan
*************Abdalle Hassan
**************Ali Abdalle
**************Abdi Abdalle (Abdi Waddago)
**************Ahmed Abdalle
***************Halas Ahmed
***************Egal Ahmed
***************Geedi Ahmed (Rer Gheedi)
{{tree list/end}}
==Notable figures==
* Sh Mohamed Ali Geedi – Scholar and Founder of Horn of Africa charity Organization, which operates and establishes multiple schools across Somaliland and Beder International University.
* Mohamed Mooge Liibaan – prominent Somali instrumentalist, vocalist, and poet.
* Gaabuush – Is a scholar, an Air Force engineer, and a respected military leader, with strong tie to SAF.
*Aden Mohamed Guhad (Aden Walli) – He was a Colonel and the Commander of Internal Security of the (SNM), noted for his strategic leadership.
* Ahmed Mooge Liibaan – prominent Somali musician and singer
* Sh. Abdiraham Aden Eigeh
* Suldan Aden S.Farah.S.Omar –Respected traditional holder.
* Muuse Ismail Qalilnle – popular Somali singer
*Ugahz Mohamed Abdille Ahmed, a clan elder (Ughaz) and respected traditional figure.
* Mohamed Hassan Finad – Politician and Activist
* Mohamoud Guure Husien (Gaal-Eri) – Was a key Somali political figure who led the SNM office in France and was responsible for Somalia’s foreign strategic policy during the Ogaden War.
* Ahmed Mohamed Diriye (Toorno) – Former Minister of Education and planning
* Gen.Mohamed Osman Aalin (Dayib)– Father of Somaliland Immigration border
* Hussein Mohamed Mohamoud – Former Minister of Health
* Suldan Osman Baane –traditional leader
* Said Dhimbil Nour – peot and politician
* Omar Aidid – is a billionaire and Founder of Hargeisa Theatre Mall, the largest Market Mall Center .(in somaliland)
* Hussein Ali Mahamado – is Activist And Founder of In Guuxa Foundation
* Hussein Habane – Lieutenant Colonel of the Somaliland Coast Guard.
* Abdikarem Hikmawi – Is Author, literally scholar and Activist
* Abdirahman Eid Dhimbil – is a professor and Politician
* Mohamed Badel – was a poet, politician, and university lecturer.
* Yusuf Saeed Elmi – Poet and politician
* Almis Omar Zakrie – Activist and Politician
* Abdishakur Hussein Ali– is a senior military leader in Somaliland.
*Nadir Yusuf – Politician and Member for Federal Parliament of Ethiopia
*Abwan Harir Osman Guray – Well-known Somali peot
* Kol Ibrahim Koodbuur – Revered Somali SNM commander and freedom fighter, known for his unmatched courage and sacrifice in the struggle against dictatorship
* Abdikarim Ahmed Mooge – Is Somali politician and the current mayor of Hargeisa city
* Shiekh Harreed (Xareed) – Scholar and Religious leader
* Guled Bihi Abdi – Politician and Member for Federal Parliament of Somalia
* Khalid Foodhaadhi – Multi-Award-Winnnig Journalist
==Tixraac==
{{Reflist}}
5u6zy9lfl75ochj4c4uu3za9yn59pci
297254
297253
2026-05-13T07:54:16Z
~2026-28731-80
45593
/* Clan tree */
297254
wikitext
text/x-wiki
{{Farac|{{flagcountry|Yemen}}|group=Abokor Musa <br> |flag=[[File:Flag_of_Somaliland.svg|60px]][[File:Flag_of_Ethiopia.svg|60px]][[File:Flag_of_Kenya.svg|45px]][[File:Flag_of_Yemen.svg|45px]]|image=|region1={{flagcountry|Somaliland}}|region2={{flagcountry|Eritrea}}|region3={{flagcountry|Yemen}} |region4={{Flagcountry|United Arab Emirates }}|langs=[[Somali language|Somali]]|rels=[[Islam]]|related-c= Other ,clans <!-- CONFIRMED RELATIONS!!! -->}}
'''Abokor Muuse''' ([[Af-Ingiriisi|Ingiriisi]]: Abokor Musa'','' [[Carabi]]: أبوبكر موسى ; ''',''' Magaca oo buuxa: Abokor Musa Da'ud Sheekh Ishaaq) waa Qabiil wayn oo ka mid ah beelweynta Eidagalle ee Isaaq. Beeshu waxay degaan rasmiya ku tahay [[Soomaaliland|Somaliland]], [[Itoobiya]] iyo [[Kenya]].
== Overview ==
The Abokor Musa is a major Somali clan that is part of the Eidagalle clan of the Isaaq clan family, traditionally also called ''Saleebaan''. Members of the Abokor Musa subclan are descendants of Sheikh Ishaaq bin Ahmed. The Abokor musa<ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615-1-5.</ref> is one of the large somali clans and among the most prominent sub-clans of the Eidagale. They inhabit the Hargiesa and Salahley regions of Somaliland, in addition to the Somali Region of Ethiopia and Kenya, where they form part of the Isahakia community<ref name=":3">Hayward, R. J.; Lewis, I. M. (2005-08-17). Voice and Power. Routledge. <nowiki>ISBN 9781135751753</nowiki>.</ref><ref name=":4">Laitin, David D. (1977). Politics, Language, and Thought: The Somali Experience. 9780226467917.</ref>.The Abokor Musa traditionally consists of nomadic pastoralists, merchants, and skilled poets.<ref>Andrzejewski, B.W. and I.M. Lewis, 1964, Somali Poetry: An Introduction, Oxford University Press.</ref>Historical roots can also be traced to [[Eratareya|Eritrea]], reflecting old trade routes .
==Tariikhda ==
===Nasabka ===
Sheekh Isxaaq wuxuu ka mid ahaa culimadii ka soo haajiray Carabta kuna soo tallaabay badda si ay Islaamka ugu faafiyaan Geeska Afrika qarnigii 12aad ilaa 13aad. Sidaas darteed, Sheekh Isxaaq wuxuu guursaday labo dumar ah oo deegaanka ah gudaha Somaliland, wuxuuna ka dhalay siddeed wiil. Mid ka mid ah, Daoud, wuxuu noqday aabihii beesha Ciidagale.<ref>I.M. Lewis, A Modern History of the Somali, fourth edition (Oxford: James Currey, 2002), pp. 31 & 42</ref>
===Xiliyadii Dhexe===
Beesha Abokor Muuse waxaa si gaar ah loogu xusuustaa kaalintii ay ka qaateen halgankii uu hoggaaminayay Axmed Gurey (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ([[Saldanadii Cadal|Saldanadii Adal]]) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Sida lagu sheegay buugga taariikhiga ah ee ''Futuh al-Habash'', beelaha Habar Magaadle, oo ay ku jirto laantan, waxay bixiyeen ciidamo iyo hoggaamiyeyaal muhiim ah.<ref>"مخطوطات-24 > بهجة الزمان > الصفحة رقم 16". makhtota.ksu.edu.sa. Retrieved 2017-08</ref><blockquote>Beesha Abokor Muuse—waxay door weyn ka ciyaareen dagaalkii qarnigii 16aad uu hogaaminayay Axmed Gurey bin Xuseen (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Dagaalkan taariikhiga ah oo lagu xusay buugga Futuh al-Habash, beelo badan oo Soomaaliyeed ayaa ka qeyb galay. Halyeeyada la xasuusto waxaa ka mid ahaa Basiralle iyo Dhimbil oo ahaa ugaasyo , taariikh ahaana loogu xuso iyo saraakiil ciidan oo caan ah. Qaybo kamid ah geedka qabiilka (clan tree) ayaa loo xusaa Boqorro, kuwaas oo ku jira dhamaan tarkhiidii dhaqan ee beesha, gaar ahaan ku dhadhaw qarnigii 15aad ilaa 16aad, oo ah Sultanate . Basiralle, oo lagu xasuusto geesinimo, wuxuu ku geeriyooday dhawac soogaadhay meel u dhow magaalada [[Herer|Herar]].<ref>Morin, Didier (2004). Dictionnaire historique afar: 1288-1982. KARTHALA Editions. <nowiki>ISBN 9782845864924</nowiki>.</ref> Sidoo kale waxay samayn wan ku lahayeen magalda tariikhiga ah ee [[Saylac|zelia]].</blockquote>
[[File:First_footsteps_in_East_Africa,_or,_An_exploration_of_Harar_(1904)_(14586268478).jpg|right|thumb|250x250px| [[Axmad III bin Abu Bakar|Axmad Bin Abii Bakar]], Amiirkii [[Harar]]]]
Qarnigii 19aad, laanta Abokor Muuse waxay door muuqda ku lahaayeen ganacsigii ka socday Hargeysa–Berbera–Harar. Ganacsatadoodu waxay ahaayeen kuwa ugu firfircoon ee karavaannada ka keeni jiray gudaha Soomaalida xoolaha, muxurka, malmalka iyo subagga, kuna dhoofin jiray Berbera iyo suuqyada Carabta. Waxaa si gaar ah loo xusuustaa xiriirka dhow ee ay la lahaayeen Amiir Axmed III bin Abu Bakr, oo ahaa amiirkii Harar intii u dhaxaysay 1856–1875. Amiirka ayaa si weyn u qadarin jiray ganacsatada Abokor Muuse.<ref>Burton, Richard (1856). First Footsteps in East Africa. London: Longman, Brown, Green and Longmans. pp. 116–118.</ref>
[[File:ShrineAwBarkhadle2007.png|thumb|240px|right|Aw Barkhadle – a historic place of oath and agreement, where the Abokor Muse clan played a leading role.]]
<blockquote>Beesha Abokor Muuse waxay door weyn ka ciyaareen ilaalinta dhaqanka, xeerka iyo dhexdhexaadinta. Goobta barakeysan ee [[Aw Barkhadle]], oo ku taalla inta u dhexeysa [[Hargeysa]] iyo [[Berbera]], waxay ahayd xarun dhaar iyo heshiis lagu xallin jiray khilaafaadka. Odayaasha Abokor Muuse ayaa si gaar ah loogu qadarin jiray hoggaaminta dhaarta iyo heshiisiinta,oo ah Ugaaysada dhaqanka<ref>The Journal of the Royal Geographical Society Volume 19 p.61-62". 1849</ref> </blockquote>
Abokor Muuse waxay caan ku ahaayeen hal-abuurka gabayga iyo xigmadda afka ah. Gabayga ayaa u ahaa hub lagula dagaallamo, laguna xafido taariikhda. Sida uu qoray Laurence Margaret, beesha Ciidagale (oo ay ka mid yihiin Abokor Muse) waxaa lagu yaqaanay in tiro badan oo rag ah ay gabyaa yihiin, taasoo ka dhigtay beel kaalin weyn ku leh suugaanta Soomaalida.<ref>Laurance, Margaret. ''A tree for poverty: Somali poetry and prose''. McMaster University Library Press. p. 27.</ref>Sido kale Abokor Muuse waxay ahaayeen qoys caan ku ahaa fardaha fuulka iyo dagaalka, waxaana si weyn looga yaqaanay kartida dagaal iyo xirfadda ay ku lahaayeen maareynta fardaha dagaalka.
[[File:Sketch_Map_of_Northern_Somali_Land.png|right|thumb|250x250px| Map showing trade routes leading to Berbera.]]
Qarnigii 19aad, Abokor Muuse waxay door muhiim ah ku lahaayeen ganacsigii karavaannada ee u dhexeeyay [[Berbera]] iyo gudaha dalka. Waxay qayb ka ahaayeen aasaaska magaalada [[Hargeysa]], taasoo markii hore ahayd xarun karavaan oo ay dhiseen ganacsatada Ciidagale.<ref>Carlos-Swayne, Harald (1900). ''Seventeen Trips Through Somaliland and a Visit to Abyssinia''. p. 96.</ref>
<blockquote>Taariikhda Abokor Muuse waa mid ku dhisan geesinimada dagaal, hal-abuurka suugaaneed, hoggaaminta dhaqameed iyo firfircoonida ganacsiga. Waxay qayb muhiim ah ka noqdeen halgankii diimeed ee Muslimiinta, nabadaynta bulshada Isaaq, iyo kobaca dhaqaalaha iyo dhaqanka gobolka—astaamo qeexaya kaalintooda qoto dheer ee taariikhda Soomaaliyeed.</blockquote>
Sidoo kale, waxay leeyihiin tariikh soo jireen ah oo ku salaysan dhaqashada xoolaha, sida Geela, Adhiga iyo lo'da, iyadoo geelu uu yahay xoolahooda ugu muhiimsan ee noloshooda ku tiirsan yihiin isla markaana ay Aad u dhaqdaan. Dhaqashada xoolaha waxay ka tarjumaysa hodantinimada, hiddaha, iyo xirfadda ay bulshadu ku dhisantahay oo soo jireen ah.
===Baranches and Subclans===
Beesha Abokor Muuse waa beel ballaaran oo caan ku ah geesinimada iyo hiddaha soo jireenka ah, waxayna leedahay faracyo iyo laamo badan oo si dhaw isugu xidhan.
Beeshan qiimaha leh waxay u kala baxdaa laamo waaweyn oo ay ka mid yihiin: ''[[Beesha Mohamed Dhimbil|Mohammed Dhimbil]]'', ''[[Ahmed Dhimbil]]'', ''[[Aden Abokor]]'' (oo ,u kala baxa ''Cawlyahan'' iyo ''Hassan Aden''), ''Muuse Dhimbil''
Faracyada ''[[Mohamoud Muuse]]'' iyo ''Abdalleh Muuse''. Laamaha Beesha '''''Abdalleh Muuse''''' ayaa iyaguna caan ku ah reero balaadhan ah sida ''Reer Aadan'', Reer ''Ali Abdi'', ''Reer Nuur'', ''Reer Benin'', ''Rer Gallab'', ''Reer Eiye'', iyo ''Mohamed Cabdille'', (kuwaas oo kala baxa ''Reer Cali'' iyo ''Reer Gubadleh''.). ; [[Shaxda beesha|Shaxda Beesha]]
===Saltanate of Abokor Musa===
[[File:Ughaz Hassan.jpg|thumb|right|200px | Ughaz Hassan of the Abokor Musa clan.]]
Beesha Abokor Muuse waxay caan ku tahay hoggaamin, halgan iyo ilaalinta dhaqanka. Intii taariikhdu xusuusato, beeshani waxay lahayd taliyaal dhaqameed oo ka kala socday laamaha iyo faracyada beesha, kuwaas oo door weyn ku lahaa xallinta khilaafaadka, ilaalinta nidaamka bulshada, iyo kordhinta midnimada beesha dhexdeeda.
Suldaanada, boqorrada iyo ugaasyada ka soo jeeda Abokor Muuse waxay ahaayeen hogaamiyayaal caan ah, kuwaas oo isku darsaday garaad, geesinimo, iyo karti ciidan. Markay timaaddo dirir ama dagaal, waxay ahaayeen abaanduulayaal dagaal oo hoggaamiya ciidamo si abaabulan u dagaallama. Halka marka nabaddu timaaddo, ay noqdaan odayaal dhaqameed oo hagaya bulshada dhinaca garsoorka, dhaqanka, iyo isku duubnida.
Doorkooda Ugaasnimadu waa astaan sharaf, caddaalad, iyo hoggaan bulsho. Taasi waxay sababtay in beesha Abokor Muuse lagu xasuusto dad hoggaamiya, nabad dhaliya, iyo dhaqanka ilaaliya, taasoo qayb weyn ka qaadatay dhismaha iyo ilaalinta nidaamka bulshada guud ahaan.
==Distribution==
[[File:Hargeisa Somaliland.jpg|thumb|right|300px|A general view of Hargeisa, where the community is widely settled.]]
Beesha Abokor Muuse waxay si ballaaran u daganyihiin magaalada Hargeysa, gaar ahaan koofurta iyo galbeedka caasimadda. Xaafadaha ay si rasmi ah u deggan yihiin waxaa ka mid ah ''Calaamadaha'' , oo ay kala Qaybiso Wadada Halbawlaha ee ''Airport Road ([[Wadada Madaarka Egal)]]'', iyo xaafadaha Masalaha ( Siirooga galbeedkiisa), ''Jameecada'', iyo qaybo ka mid ah Xaafadda ''October''. Meelahan ayaa ka mid ah deegaannada taariikhiga ah ee ay beesha si xooggan ugu xidhan tahay.
Marka laga sii gudbo gudaha magaalada, Abokor Muuse waxay degaan ''Qoolcaday'',''Toon'', magaalada ''Salahley'', iyo tuulooyinka u dhow ilaa ''Ina-Guxaa'', oo ah xuduudda u dhaxaysa Somaliland iyo Ethiopia. Deegaannadan ayaa loo arkaa in ay yihiin laf-dhabarta beesha ee dhulka Somaliland, maadaama ay yihiin goobaha ay ku badan yihiin beelaha reer guuraaga ah iyo xoolo-dhaqatada beesha.
Dhinaca kale, beesha Abokor Muuse waxay si ballaaran uga deggan yihiin Dalka Itoobiya , halkaas oo ay ku leeyihiin magaalooyin iyo tuulooyin badan. Magaalooyinka ugu waaweyn ee ay degaan waxaa ka mid ah ''Bisad'', ''Abokor'', ''Egal Addani'', iyo ''Iskoyska'', halka ay sidoo kale ku nool yihiin deegaannada u dhow Dooxada ''Galool-Fadhiidh.'' Meelahan ayaa xiriir dhow la leh magaalada Awarre, taas oo ah xarun muhiim ah oo ka tirsan gobolka.
Isku soo wada duuboo, beesha Abokor Muuse waxay degaan dhul aad u ballaaran oo ku kala yaalla labada dhinac ee xuduudda Somaliland iyo Itoobiya, iyagoo leh isku xirnaan dhaqan, deegaan, iyo taariikh wadaag ah oo soo jireen ah.
==Clan tree==
A summarised clan family tree of the major subclans of Abokor Musa, is presented below:
{{Tree list}}
*Daoud (Eidagalle)
**Muuse Daoud
***'''Abokor''' (Saleiban)
****Salieban Abokor
*****Mohammad Salieban
******Saleiban Mohamed
*******Yousuf Saleiban
********Osman Yusuf
********Said Yusuf
********Mohamed Yusuf
*******Arralleh Saleiban
********Ali Arralle
********Saleiban Arralle
*********Abokor Saleiban
**********Abdalleh Abokor
***********Saleiban Abdalle
************Osman Saleiban
*************Waisleh Osman
*************Mahamoud Wais
*************Arralleh Wais
*************Hussein wais
*************Saleiban Wais
**********Saleiban Abokor
***********Warfa Saleiban
***********Arreh Saleiban
***********Farah Saleiban
***********Mahamoud Saleiban
**********Hassan Abokor
***********Muuse Hassan
***********Laqshe Hassan
***********Basiralle Hassan
***********Dhimbil Hassan
************'''Mohammed Dhimbil'''
*************Musa Mohamed
**************Adawe Muuse (Rer Adawe)
**************Aden Muuse (Rer Aden)
*************Fatah Mohamed (Rer Fatah)
*************Mucawiye Mohamed
*************Gulled (Wardon) Mohamed
**************Hussein Guled
**************Egal Guled
**************Yusuf Guled
**************Roble Guled
**************Abdi Guled
**************Elmi Guled
**************Samter Guled
************'''Muuse Dhimbil'''
*************Abdalleh Muuse
**************Jibirl Abdalle
***************Siad Jibril
****************Muse Siad
****************Farah Siad
***************Kalil Jibirl
****************Ali kalil
*****************Said Ali
*****************Koshin Ali
*****************Boqorreh Ali
******************Abar Boqorre
*******************Deria Abar
********************Abdillahi Deria (Allanleh)
***************Saeed Jibril
****************Sahal Said
*****************Abdalle Sahal
*****************Musa Sahal
***************Aden Jibril (Rer Adan)
***************Abdi Jibril
****************Ali Abdi (Rer Ali Abdi)
*****************Abdalle Ali
******************Musa Abdalle
*****************Hussein Ali
*****************Mumin Ali
*****************Naleye Ali
****************Nour Abdi (Rer Nuur)
*****************Ismail Nour
*****************Hersi Nour
*****************Gabal Nour
*****************Mohamed Nour
****************Benin Abdi (Rer Benin)
*****************Naleye Benin
*****************Ahmed Benin
*****************Hersi Benin
*****************Warfa Benin
*****************Samter Benin
*****************Abdi Benin
*****************Fatah Benin
*****************Dirie Benin
*****************Farah Benin
*****************Dahir Benin
*****************Yusuf Benin
*****************Musa Benin
*****************Osman Benin
****************Abdille Abdi
*****************Gallab Abdille (Rer Gallab)
******************Ismail Gallab
******************Asker Gallab
******************Dahir Gallab
******************Wais Gallab
******************Ali Gallab
******************Osman Gallab
******************Jama Gallab
******************Roble Gallab
******************Abdi Gallab
******************Yusuf Gallab
******************Farah Gallab
*****************Eiae Abdille (Rer Eiye)
*******************Gulled Eiye
*******************Sharmake Eiye
*****************Mohamed Abdille
******************Ahmed Mohamed
********************Samter Ahmed
********************Ziyad Ahmed
********************Mayle Ahmed
********************Elmi Ahmed
********************Warfa Ahmed
********************Geedi Ahmed
********************Amanle Ahmed
********************Food Ahmed
********************Dhible Ahmed
*********************Ismail Dhible
*********************Barre Dhible
*********************Wa'eys Dhible
*********************Samter Dhible
*********************Egal Dhible
********************Ali Ahmed (Rer Ali)
********************Gubadleh Ahmed (Rer Gubadleh)
*********************Derie Gubadleh (Rer Dirie)
*********************Boqorre Gubdleh (Rer Boqorreh)
*************Mahamoud Muuse
**************Shirdon Mohamoud
***************Hamud Shirdon
***************Suldan Shirdon
***************Geele Shirdon
***************Osman Shirdon
***************Egal Shirdon
***************Mohamed Shirdon
***************Warsame Shirdon
***************Samter Shirdon
***************Yusuf Shirdon
**************Hildiid Mohamoud
***************Ali Hildiid
***************Geedi Hildiid (Rer Geedi)
***************Hersi Hildiid (Rer Hersi)
************'''Ahmed Dhimbil'''
*************Musa Ahmed
*************Waisleh Ahmed
*************Osman Ahmed
*************Liban Ahmed
**************Abdi Liban
***************Ismail Abdi (Rer Ismail)
***************Mohammed Abdi (Addeh)
***************Sarar Mohamed
***************Ahmed(Beder)Mohamed
**********'''Aden Abokor'''
***********( Aden Mohamed)
************Issa Aden
************Awal Aden (Rer Cawl)
************Hassan Aden
*************Ziyad Hassan
*************Odawa Hasaan
*************Ladon Hassan
*************Abdalle Hassan
**************Ali Abdalle
**************Abdi Abdalle (Abdi Waddago)
**************Ahmed Abdalle
***************Halas Ahmed
***************Egal Ahmed
***************Geedi Ahmed (Rer Gheedi)
{{tree list/end}}
==Notable figures==
* Sh Mohamed Ali Geedi – Scholar and Founder of Horn of Africa charity Organization, which operates and establishes multiple schools across Somaliland and Beder International University.
* Mohamed Mooge Liibaan – prominent Somali instrumentalist, vocalist, and poet.
* Gaabuush – Is a scholar, an Air Force engineer, and a respected military leader, with strong tie to SAF.
*Aden Mohamed Guhad (Aden Walli) – He was a Colonel and the Commander of Internal Security of the (SNM), noted for his strategic leadership.
* Ahmed Mooge Liibaan – prominent Somali musician and singer
* Sh. Abdiraham Aden Eigeh
* Suldan Aden S.Farah.S.Omar –Respected traditional holder.
* Muuse Ismail Qalilnle – popular Somali singer
*Ugahz Mohamed Abdille Ahmed, a clan elder (Ughaz) and respected traditional figure.
* Mohamed Hassan Finad – Politician and Activist
* Mohamoud Guure Husien (Gaal-Eri) – Was a key Somali political figure who led the SNM office in France and was responsible for Somalia’s foreign strategic policy during the Ogaden War.
* Ahmed Mohamed Diriye (Toorno) – Former Minister of Education and planning
* Gen.Mohamed Osman Aalin (Dayib)– Father of Somaliland Immigration border
* Hussein Mohamed Mohamoud – Former Minister of Health
* Suldan Osman Baane –traditional leader
* Said Dhimbil Nour – peot and politician
* Omar Aidid – is a billionaire and Founder of Hargeisa Theatre Mall, the largest Market Mall Center .(in somaliland)
* Hussein Ali Mahamado – is Activist And Founder of In Guuxa Foundation
* Hussein Habane – Lieutenant Colonel of the Somaliland Coast Guard.
* Abdikarem Hikmawi – Is Author, literally scholar and Activist
* Abdirahman Eid Dhimbil – is a professor and Politician
* Mohamed Badel – was a poet, politician, and university lecturer.
* Yusuf Saeed Elmi – Poet and politician
* Almis Omar Zakrie – Activist and Politician
* Abdishakur Hussein Ali– is a senior military leader in Somaliland.
*Nadir Yusuf – Politician and Member for Federal Parliament of Ethiopia
*Abwan Harir Osman Guray – Well-known Somali peot
* Kol Ibrahim Koodbuur – Revered Somali SNM commander and freedom fighter, known for his unmatched courage and sacrifice in the struggle against dictatorship
* Abdikarim Ahmed Mooge – Is Somali politician and the current mayor of Hargeisa city
* Shiekh Harreed (Xareed) – Scholar and Religious leader
* Guled Bihi Abdi – Politician and Member for Federal Parliament of Somalia
* Khalid Foodhaadhi – Multi-Award-Winnnig Journalist
==Tixraac==
{{Reflist}}
jcdz5o9iz3sqem5bglcxoa08ejkz8y6
297255
297254
2026-05-13T07:55:31Z
~2026-28731-80
45593
/* Clan tree */
297255
wikitext
text/x-wiki
{{Farac|{{flagcountry|Yemen}}|group=Abokor Musa <br> |flag=[[File:Flag_of_Somaliland.svg|60px]][[File:Flag_of_Ethiopia.svg|60px]][[File:Flag_of_Kenya.svg|45px]][[File:Flag_of_Yemen.svg|45px]]|image=|region1={{flagcountry|Somaliland}}|region2={{flagcountry|Eritrea}}|region3={{flagcountry|Yemen}} |region4={{Flagcountry|United Arab Emirates }}|langs=[[Somali language|Somali]]|rels=[[Islam]]|related-c= Other ,clans <!-- CONFIRMED RELATIONS!!! -->}}
'''Abokor Muuse''' ([[Af-Ingiriisi|Ingiriisi]]: Abokor Musa'','' [[Carabi]]: أبوبكر موسى ; ''',''' Magaca oo buuxa: Abokor Musa Da'ud Sheekh Ishaaq) waa Qabiil wayn oo ka mid ah beelweynta Eidagalle ee Isaaq. Beeshu waxay degaan rasmiya ku tahay [[Soomaaliland|Somaliland]], [[Itoobiya]] iyo [[Kenya]].
== Overview ==
The Abokor Musa is a major Somali clan that is part of the Eidagalle clan of the Isaaq clan family, traditionally also called ''Saleebaan''. Members of the Abokor Musa subclan are descendants of Sheikh Ishaaq bin Ahmed. The Abokor musa<ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615-1-5.</ref> is one of the large somali clans and among the most prominent sub-clans of the Eidagale. They inhabit the Hargiesa and Salahley regions of Somaliland, in addition to the Somali Region of Ethiopia and Kenya, where they form part of the Isahakia community<ref name=":3">Hayward, R. J.; Lewis, I. M. (2005-08-17). Voice and Power. Routledge. <nowiki>ISBN 9781135751753</nowiki>.</ref><ref name=":4">Laitin, David D. (1977). Politics, Language, and Thought: The Somali Experience. 9780226467917.</ref>.The Abokor Musa traditionally consists of nomadic pastoralists, merchants, and skilled poets.<ref>Andrzejewski, B.W. and I.M. Lewis, 1964, Somali Poetry: An Introduction, Oxford University Press.</ref>Historical roots can also be traced to [[Eratareya|Eritrea]], reflecting old trade routes .
==Tariikhda ==
===Nasabka ===
Sheekh Isxaaq wuxuu ka mid ahaa culimadii ka soo haajiray Carabta kuna soo tallaabay badda si ay Islaamka ugu faafiyaan Geeska Afrika qarnigii 12aad ilaa 13aad. Sidaas darteed, Sheekh Isxaaq wuxuu guursaday labo dumar ah oo deegaanka ah gudaha Somaliland, wuxuuna ka dhalay siddeed wiil. Mid ka mid ah, Daoud, wuxuu noqday aabihii beesha Ciidagale.<ref>I.M. Lewis, A Modern History of the Somali, fourth edition (Oxford: James Currey, 2002), pp. 31 & 42</ref>
===Xiliyadii Dhexe===
Beesha Abokor Muuse waxaa si gaar ah loogu xusuustaa kaalintii ay ka qaateen halgankii uu hoggaaminayay Axmed Gurey (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ([[Saldanadii Cadal|Saldanadii Adal]]) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Sida lagu sheegay buugga taariikhiga ah ee ''Futuh al-Habash'', beelaha Habar Magaadle, oo ay ku jirto laantan, waxay bixiyeen ciidamo iyo hoggaamiyeyaal muhiim ah.<ref>"مخطوطات-24 > بهجة الزمان > الصفحة رقم 16". makhtota.ksu.edu.sa. Retrieved 2017-08</ref><blockquote>Beesha Abokor Muuse—waxay door weyn ka ciyaareen dagaalkii qarnigii 16aad uu hogaaminayay Axmed Gurey bin Xuseen (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Dagaalkan taariikhiga ah oo lagu xusay buugga Futuh al-Habash, beelo badan oo Soomaaliyeed ayaa ka qeyb galay. Halyeeyada la xasuusto waxaa ka mid ahaa Basiralle iyo Dhimbil oo ahaa ugaasyo , taariikh ahaana loogu xuso iyo saraakiil ciidan oo caan ah. Qaybo kamid ah geedka qabiilka (clan tree) ayaa loo xusaa Boqorro, kuwaas oo ku jira dhamaan tarkhiidii dhaqan ee beesha, gaar ahaan ku dhadhaw qarnigii 15aad ilaa 16aad, oo ah Sultanate . Basiralle, oo lagu xasuusto geesinimo, wuxuu ku geeriyooday dhawac soogaadhay meel u dhow magaalada [[Herer|Herar]].<ref>Morin, Didier (2004). Dictionnaire historique afar: 1288-1982. KARTHALA Editions. <nowiki>ISBN 9782845864924</nowiki>.</ref> Sidoo kale waxay samayn wan ku lahayeen magalda tariikhiga ah ee [[Saylac|zelia]].</blockquote>
[[File:First_footsteps_in_East_Africa,_or,_An_exploration_of_Harar_(1904)_(14586268478).jpg|right|thumb|250x250px| [[Axmad III bin Abu Bakar|Axmad Bin Abii Bakar]], Amiirkii [[Harar]]]]
Qarnigii 19aad, laanta Abokor Muuse waxay door muuqda ku lahaayeen ganacsigii ka socday Hargeysa–Berbera–Harar. Ganacsatadoodu waxay ahaayeen kuwa ugu firfircoon ee karavaannada ka keeni jiray gudaha Soomaalida xoolaha, muxurka, malmalka iyo subagga, kuna dhoofin jiray Berbera iyo suuqyada Carabta. Waxaa si gaar ah loo xusuustaa xiriirka dhow ee ay la lahaayeen Amiir Axmed III bin Abu Bakr, oo ahaa amiirkii Harar intii u dhaxaysay 1856–1875. Amiirka ayaa si weyn u qadarin jiray ganacsatada Abokor Muuse.<ref>Burton, Richard (1856). First Footsteps in East Africa. London: Longman, Brown, Green and Longmans. pp. 116–118.</ref>
[[File:ShrineAwBarkhadle2007.png|thumb|240px|right|Aw Barkhadle – a historic place of oath and agreement, where the Abokor Muse clan played a leading role.]]
<blockquote>Beesha Abokor Muuse waxay door weyn ka ciyaareen ilaalinta dhaqanka, xeerka iyo dhexdhexaadinta. Goobta barakeysan ee [[Aw Barkhadle]], oo ku taalla inta u dhexeysa [[Hargeysa]] iyo [[Berbera]], waxay ahayd xarun dhaar iyo heshiis lagu xallin jiray khilaafaadka. Odayaasha Abokor Muuse ayaa si gaar ah loogu qadarin jiray hoggaaminta dhaarta iyo heshiisiinta,oo ah Ugaaysada dhaqanka<ref>The Journal of the Royal Geographical Society Volume 19 p.61-62". 1849</ref> </blockquote>
Abokor Muuse waxay caan ku ahaayeen hal-abuurka gabayga iyo xigmadda afka ah. Gabayga ayaa u ahaa hub lagula dagaallamo, laguna xafido taariikhda. Sida uu qoray Laurence Margaret, beesha Ciidagale (oo ay ka mid yihiin Abokor Muse) waxaa lagu yaqaanay in tiro badan oo rag ah ay gabyaa yihiin, taasoo ka dhigtay beel kaalin weyn ku leh suugaanta Soomaalida.<ref>Laurance, Margaret. ''A tree for poverty: Somali poetry and prose''. McMaster University Library Press. p. 27.</ref>Sido kale Abokor Muuse waxay ahaayeen qoys caan ku ahaa fardaha fuulka iyo dagaalka, waxaana si weyn looga yaqaanay kartida dagaal iyo xirfadda ay ku lahaayeen maareynta fardaha dagaalka.
[[File:Sketch_Map_of_Northern_Somali_Land.png|right|thumb|250x250px| Map showing trade routes leading to Berbera.]]
Qarnigii 19aad, Abokor Muuse waxay door muhiim ah ku lahaayeen ganacsigii karavaannada ee u dhexeeyay [[Berbera]] iyo gudaha dalka. Waxay qayb ka ahaayeen aasaaska magaalada [[Hargeysa]], taasoo markii hore ahayd xarun karavaan oo ay dhiseen ganacsatada Ciidagale.<ref>Carlos-Swayne, Harald (1900). ''Seventeen Trips Through Somaliland and a Visit to Abyssinia''. p. 96.</ref>
<blockquote>Taariikhda Abokor Muuse waa mid ku dhisan geesinimada dagaal, hal-abuurka suugaaneed, hoggaaminta dhaqameed iyo firfircoonida ganacsiga. Waxay qayb muhiim ah ka noqdeen halgankii diimeed ee Muslimiinta, nabadaynta bulshada Isaaq, iyo kobaca dhaqaalaha iyo dhaqanka gobolka—astaamo qeexaya kaalintooda qoto dheer ee taariikhda Soomaaliyeed.</blockquote>
Sidoo kale, waxay leeyihiin tariikh soo jireen ah oo ku salaysan dhaqashada xoolaha, sida Geela, Adhiga iyo lo'da, iyadoo geelu uu yahay xoolahooda ugu muhiimsan ee noloshooda ku tiirsan yihiin isla markaana ay Aad u dhaqdaan. Dhaqashada xoolaha waxay ka tarjumaysa hodantinimada, hiddaha, iyo xirfadda ay bulshadu ku dhisantahay oo soo jireen ah.
===Baranches and Subclans===
Beesha Abokor Muuse waa beel ballaaran oo caan ku ah geesinimada iyo hiddaha soo jireenka ah, waxayna leedahay faracyo iyo laamo badan oo si dhaw isugu xidhan.
Beeshan qiimaha leh waxay u kala baxdaa laamo waaweyn oo ay ka mid yihiin: ''[[Beesha Mohamed Dhimbil|Mohammed Dhimbil]]'', ''[[Ahmed Dhimbil]]'', ''[[Aden Abokor]]'' (oo ,u kala baxa ''Cawlyahan'' iyo ''Hassan Aden''), ''Muuse Dhimbil''
Faracyada ''[[Mohamoud Muuse]]'' iyo ''Abdalleh Muuse''. Laamaha Beesha '''''Abdalleh Muuse''''' ayaa iyaguna caan ku ah reero balaadhan ah sida ''Reer Aadan'', Reer ''Ali Abdi'', ''Reer Nuur'', ''Reer Benin'', ''Rer Gallab'', ''Reer Eiye'', iyo ''Mohamed Cabdille'', (kuwaas oo kala baxa ''Reer Cali'' iyo ''Reer Gubadleh''.). ; [[Shaxda beesha|Shaxda Beesha]]
===Saltanate of Abokor Musa===
[[File:Ughaz Hassan.jpg|thumb|right|200px | Ughaz Hassan of the Abokor Musa clan.]]
Beesha Abokor Muuse waxay caan ku tahay hoggaamin, halgan iyo ilaalinta dhaqanka. Intii taariikhdu xusuusato, beeshani waxay lahayd taliyaal dhaqameed oo ka kala socday laamaha iyo faracyada beesha, kuwaas oo door weyn ku lahaa xallinta khilaafaadka, ilaalinta nidaamka bulshada, iyo kordhinta midnimada beesha dhexdeeda.
Suldaanada, boqorrada iyo ugaasyada ka soo jeeda Abokor Muuse waxay ahaayeen hogaamiyayaal caan ah, kuwaas oo isku darsaday garaad, geesinimo, iyo karti ciidan. Markay timaaddo dirir ama dagaal, waxay ahaayeen abaanduulayaal dagaal oo hoggaamiya ciidamo si abaabulan u dagaallama. Halka marka nabaddu timaaddo, ay noqdaan odayaal dhaqameed oo hagaya bulshada dhinaca garsoorka, dhaqanka, iyo isku duubnida.
Doorkooda Ugaasnimadu waa astaan sharaf, caddaalad, iyo hoggaan bulsho. Taasi waxay sababtay in beesha Abokor Muuse lagu xasuusto dad hoggaamiya, nabad dhaliya, iyo dhaqanka ilaaliya, taasoo qayb weyn ka qaadatay dhismaha iyo ilaalinta nidaamka bulshada guud ahaan.
==Distribution==
[[File:Hargeisa Somaliland.jpg|thumb|right|300px|A general view of Hargeisa, where the community is widely settled.]]
Beesha Abokor Muuse waxay si ballaaran u daganyihiin magaalada Hargeysa, gaar ahaan koofurta iyo galbeedka caasimadda. Xaafadaha ay si rasmi ah u deggan yihiin waxaa ka mid ah ''Calaamadaha'' , oo ay kala Qaybiso Wadada Halbawlaha ee ''Airport Road ([[Wadada Madaarka Egal)]]'', iyo xaafadaha Masalaha ( Siirooga galbeedkiisa), ''Jameecada'', iyo qaybo ka mid ah Xaafadda ''October''. Meelahan ayaa ka mid ah deegaannada taariikhiga ah ee ay beesha si xooggan ugu xidhan tahay.
Marka laga sii gudbo gudaha magaalada, Abokor Muuse waxay degaan ''Qoolcaday'',''Toon'', magaalada ''Salahley'', iyo tuulooyinka u dhow ilaa ''Ina-Guxaa'', oo ah xuduudda u dhaxaysa Somaliland iyo Ethiopia. Deegaannadan ayaa loo arkaa in ay yihiin laf-dhabarta beesha ee dhulka Somaliland, maadaama ay yihiin goobaha ay ku badan yihiin beelaha reer guuraaga ah iyo xoolo-dhaqatada beesha.
Dhinaca kale, beesha Abokor Muuse waxay si ballaaran uga deggan yihiin Dalka Itoobiya , halkaas oo ay ku leeyihiin magaalooyin iyo tuulooyin badan. Magaalooyinka ugu waaweyn ee ay degaan waxaa ka mid ah ''Bisad'', ''Abokor'', ''Egal Addani'', iyo ''Iskoyska'', halka ay sidoo kale ku nool yihiin deegaannada u dhow Dooxada ''Galool-Fadhiidh.'' Meelahan ayaa xiriir dhow la leh magaalada Awarre, taas oo ah xarun muhiim ah oo ka tirsan gobolka.
Isku soo wada duuboo, beesha Abokor Muuse waxay degaan dhul aad u ballaaran oo ku kala yaalla labada dhinac ee xuduudda Somaliland iyo Itoobiya, iyagoo leh isku xirnaan dhaqan, deegaan, iyo taariikh wadaag ah oo soo jireen ah.
==Clan tree==
A summarised clan family tree of the major subclans of Abokor Musa, is presented below:
{{Tree list}}
*Daoud (Eidagalle)
**Muuse Daoud
***'''Abokor''' (Saleiban)
****Salieban Abokor
*****Mohammad Salieban
******Saleiban Mohamed
*******Yousuf Saleiban
********Osman Yusuf
********Said Yusuf
********Mohamed Yusuf
*******Arralleh Saleiban
********Ali Arralle
********Saleiban Arralle
*********Abokor Saleiban
**********Abdalleh Abokor
***********Saleiban Abdalle
************Osman Saleiban
*************Waisleh Osman
*************Mahamoud Wais
*************Arralleh Wais
*************Hussein wais
*************Saleiban Wais
**********Saleiban Abokor
***********Warfa Saleiban
***********Arreh Saleiban
***********Farah Saleiban
***********Mahamoud Saleiban
**********Hassan Abokor
***********Muuse Hassan
***********Laqshe Hassan
***********Basiralle Hassan
***********Dhimbil Hassan
************'''Mohammed Dhimbil'''
*************Musa Mohamed
**************Adawe Muuse (Rer Adawe)
**************Aden Muuse (Rer Aden)
*************Fatah Mohamed (Rer Fatah)
*************Mucawiye Mohamed
*************Gulled (Wardon) Mohamed
**************Hussein Guled
**************Egal Guled
**************Yusuf Guled
**************Roble Guled
**************Abdi Guled
**************Elmi Guled
**************Samter Guled
************'''Muuse Dhimbil'''
*************Abdalleh Muuse
**************Jibirl Abdalle
***************Siad Jibril
****************Muse Siad
****************Farah Siad
***************Kalil Jibirl
****************Ali kalil
*****************Said Ali
*****************Koshin Ali
*****************Boqorreh Ali
******************Abar Boqorre
*******************Deria Abar
********************Abdillahi Deria (Allanleh)
***************Saeed Jibril
****************Sahal Said
*****************Abdalle Sahal
*****************Musa Sahal
***************Aden Jibril (Rer Adan)
***************Abdi Jibril
****************Ali Abdi (Rer Ali Abdi)
*****************Abdalle Ali
******************Musa Abdalle
*****************Hussein Ali
*****************Mumin Ali
*****************Naleye Ali
****************Nour Abdi (Rer Nuur)
*****************Ismail Nour
*****************Hersi Nour
*****************Gabal Nour
*****************Mohamed Nour
****************Benin Abdi (Rer Benin)
*****************Naleye Benin
*****************Ahmed Benin
*****************Hersi Benin
*****************Warfa Benin
*****************Samter Benin
*****************Abdi Benin
*****************Fatah Benin
*****************Dirie Benin
*****************Farah Benin
*****************Dahir Benin
*****************Yusuf Benin
*****************Musa Benin
*****************Osman Benin
****************Abdille Abdi
*****************Gallab Abdille (Rer Gallab)
******************Ismail Gallab
******************Asker Gallab
******************Dahir Gallab
******************Wais Gallab
******************Ali Gallab
******************Osman Gallab
******************Jama Gallab
******************Roble Gallab
******************Abdi Gallab
******************Yusuf Gallab
******************Farah Gallab
*****************Eiae Abdille (Rer Eiye)
*******************Gulled Eiye
*******************Sharmake Eiye
*****************Mohamed Abdille
******************Ahmed Mohamed
********************Samter Ahmed
********************Ziyad Ahmed
********************Mayle Ahmed
********************Elmi Ahmed
********************Warfa Ahmed
********************Geedi Ahmed
********************Amanle Ahmed
********************Food Ahmed
********************Dhible Ahmed
*********************Ismail Dhible
*********************Barre Dhible
*********************Wa'eys Dhible
*********************Samter Dhible
*********************Egal Dhible
********************Ali Ahmed (Rer Ali)
********************Gubadleh Ahmed (Rer Gubadleh)
*********************Derie Gubadleh (Rer Dirie)
*********************Boqorre Gubdleh (Rer Boqorreh)
*************Mahamoud Muuse
**************Shirdon Mohamoud
***************Hamud Shirdon
***************Suldan Shirdon
***************Geele Shirdon
***************Osman Shirdon
***************Egal Shirdon
***************Mohamed Shirdon
***************Warsame Shirdon
***************Samter Shirdon
***************Yusuf Shirdon
***************Guled Shirdon
**************Hildiid Mohamoud
***************Ali Hildiid
***************Geedi Hildiid (Rer Geedi)
***************Hersi Hildiid (Rer Hersi)
************'''Ahmed Dhimbil'''
*************Musa Ahmed
*************Waisleh Ahmed
*************Osman Ahmed
*************Liban Ahmed
**************Abdi Liban
***************Ismail Abdi (Rer Ismail)
***************Mohammed Abdi (Addeh)
***************Sarar Mohamed
***************Ahmed(Beder)Mohamed
**********'''Aden Abokor'''
***********( Aden Mohamed)
************Issa Aden
************Awal Aden (Rer Cawl)
************Hassan Aden
*************Ziyad Hassan
*************Odawa Hasaan
*************Ladon Hassan
*************Abdalle Hassan
**************Ali Abdalle
**************Abdi Abdalle (Abdi Waddago)
**************Ahmed Abdalle
***************Halas Ahmed
***************Egal Ahmed
***************Geedi Ahmed (Rer Gheedi)
{{tree list/end}}
==Notable figures==
* Sh Mohamed Ali Geedi – Scholar and Founder of Horn of Africa charity Organization, which operates and establishes multiple schools across Somaliland and Beder International University.
* Mohamed Mooge Liibaan – prominent Somali instrumentalist, vocalist, and poet.
* Gaabuush – Is a scholar, an Air Force engineer, and a respected military leader, with strong tie to SAF.
*Aden Mohamed Guhad (Aden Walli) – He was a Colonel and the Commander of Internal Security of the (SNM), noted for his strategic leadership.
* Ahmed Mooge Liibaan – prominent Somali musician and singer
* Sh. Abdiraham Aden Eigeh
* Suldan Aden S.Farah.S.Omar –Respected traditional holder.
* Muuse Ismail Qalilnle – popular Somali singer
*Ugahz Mohamed Abdille Ahmed, a clan elder (Ughaz) and respected traditional figure.
* Mohamed Hassan Finad – Politician and Activist
* Mohamoud Guure Husien (Gaal-Eri) – Was a key Somali political figure who led the SNM office in France and was responsible for Somalia’s foreign strategic policy during the Ogaden War.
* Ahmed Mohamed Diriye (Toorno) – Former Minister of Education and planning
* Gen.Mohamed Osman Aalin (Dayib)– Father of Somaliland Immigration border
* Hussein Mohamed Mohamoud – Former Minister of Health
* Suldan Osman Baane –traditional leader
* Said Dhimbil Nour – peot and politician
* Omar Aidid – is a billionaire and Founder of Hargeisa Theatre Mall, the largest Market Mall Center .(in somaliland)
* Hussein Ali Mahamado – is Activist And Founder of In Guuxa Foundation
* Hussein Habane – Lieutenant Colonel of the Somaliland Coast Guard.
* Abdikarem Hikmawi – Is Author, literally scholar and Activist
* Abdirahman Eid Dhimbil – is a professor and Politician
* Mohamed Badel – was a poet, politician, and university lecturer.
* Yusuf Saeed Elmi – Poet and politician
* Almis Omar Zakrie – Activist and Politician
* Abdishakur Hussein Ali– is a senior military leader in Somaliland.
*Nadir Yusuf – Politician and Member for Federal Parliament of Ethiopia
*Abwan Harir Osman Guray – Well-known Somali peot
* Kol Ibrahim Koodbuur – Revered Somali SNM commander and freedom fighter, known for his unmatched courage and sacrifice in the struggle against dictatorship
* Abdikarim Ahmed Mooge – Is Somali politician and the current mayor of Hargeisa city
* Shiekh Harreed (Xareed) – Scholar and Religious leader
* Guled Bihi Abdi – Politician and Member for Federal Parliament of Somalia
* Khalid Foodhaadhi – Multi-Award-Winnnig Journalist
==Tixraac==
{{Reflist}}
o8mq5mx9961nnkxdedtvkiyf7ays9qd
297258
297255
2026-05-13T08:00:10Z
~2026-28731-80
45593
/* Clan tree */
297258
wikitext
text/x-wiki
{{Farac|{{flagcountry|Yemen}}|group=Abokor Musa <br> |flag=[[File:Flag_of_Somaliland.svg|60px]][[File:Flag_of_Ethiopia.svg|60px]][[File:Flag_of_Kenya.svg|45px]][[File:Flag_of_Yemen.svg|45px]]|image=|region1={{flagcountry|Somaliland}}|region2={{flagcountry|Eritrea}}|region3={{flagcountry|Yemen}} |region4={{Flagcountry|United Arab Emirates }}|langs=[[Somali language|Somali]]|rels=[[Islam]]|related-c= Other ,clans <!-- CONFIRMED RELATIONS!!! -->}}
'''Abokor Muuse''' ([[Af-Ingiriisi|Ingiriisi]]: Abokor Musa'','' [[Carabi]]: أبوبكر موسى ; ''',''' Magaca oo buuxa: Abokor Musa Da'ud Sheekh Ishaaq) waa Qabiil wayn oo ka mid ah beelweynta Eidagalle ee Isaaq. Beeshu waxay degaan rasmiya ku tahay [[Soomaaliland|Somaliland]], [[Itoobiya]] iyo [[Kenya]].
== Overview ==
The Abokor Musa is a major Somali clan that is part of the Eidagalle clan of the Isaaq clan family, traditionally also called ''Saleebaan''. Members of the Abokor Musa subclan are descendants of Sheikh Ishaaq bin Ahmed. The Abokor musa<ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615-1-5.</ref> is one of the large somali clans and among the most prominent sub-clans of the Eidagale. They inhabit the Hargiesa and Salahley regions of Somaliland, in addition to the Somali Region of Ethiopia and Kenya, where they form part of the Isahakia community<ref name=":3">Hayward, R. J.; Lewis, I. M. (2005-08-17). Voice and Power. Routledge. <nowiki>ISBN 9781135751753</nowiki>.</ref><ref name=":4">Laitin, David D. (1977). Politics, Language, and Thought: The Somali Experience. 9780226467917.</ref>.The Abokor Musa traditionally consists of nomadic pastoralists, merchants, and skilled poets.<ref>Andrzejewski, B.W. and I.M. Lewis, 1964, Somali Poetry: An Introduction, Oxford University Press.</ref>Historical roots can also be traced to [[Eratareya|Eritrea]], reflecting old trade routes .
==Tariikhda ==
===Nasabka ===
Sheekh Isxaaq wuxuu ka mid ahaa culimadii ka soo haajiray Carabta kuna soo tallaabay badda si ay Islaamka ugu faafiyaan Geeska Afrika qarnigii 12aad ilaa 13aad. Sidaas darteed, Sheekh Isxaaq wuxuu guursaday labo dumar ah oo deegaanka ah gudaha Somaliland, wuxuuna ka dhalay siddeed wiil. Mid ka mid ah, Daoud, wuxuu noqday aabihii beesha Ciidagale.<ref>I.M. Lewis, A Modern History of the Somali, fourth edition (Oxford: James Currey, 2002), pp. 31 & 42</ref>
===Xiliyadii Dhexe===
Beesha Abokor Muuse waxaa si gaar ah loogu xusuustaa kaalintii ay ka qaateen halgankii uu hoggaaminayay Axmed Gurey (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ([[Saldanadii Cadal|Saldanadii Adal]]) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Sida lagu sheegay buugga taariikhiga ah ee ''Futuh al-Habash'', beelaha Habar Magaadle, oo ay ku jirto laantan, waxay bixiyeen ciidamo iyo hoggaamiyeyaal muhiim ah.<ref>"مخطوطات-24 > بهجة الزمان > الصفحة رقم 16". makhtota.ksu.edu.sa. Retrieved 2017-08</ref><blockquote>Beesha Abokor Muuse—waxay door weyn ka ciyaareen dagaalkii qarnigii 16aad uu hogaaminayay Axmed Gurey bin Xuseen (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Dagaalkan taariikhiga ah oo lagu xusay buugga Futuh al-Habash, beelo badan oo Soomaaliyeed ayaa ka qeyb galay. Halyeeyada la xasuusto waxaa ka mid ahaa Basiralle iyo Dhimbil oo ahaa ugaasyo , taariikh ahaana loogu xuso iyo saraakiil ciidan oo caan ah. Qaybo kamid ah geedka qabiilka (clan tree) ayaa loo xusaa Boqorro, kuwaas oo ku jira dhamaan tarkhiidii dhaqan ee beesha, gaar ahaan ku dhadhaw qarnigii 15aad ilaa 16aad, oo ah Sultanate . Basiralle, oo lagu xasuusto geesinimo, wuxuu ku geeriyooday dhawac soogaadhay meel u dhow magaalada [[Herer|Herar]].<ref>Morin, Didier (2004). Dictionnaire historique afar: 1288-1982. KARTHALA Editions. <nowiki>ISBN 9782845864924</nowiki>.</ref> Sidoo kale waxay samayn wan ku lahayeen magalda tariikhiga ah ee [[Saylac|zelia]].</blockquote>
[[File:First_footsteps_in_East_Africa,_or,_An_exploration_of_Harar_(1904)_(14586268478).jpg|right|thumb|250x250px| [[Axmad III bin Abu Bakar|Axmad Bin Abii Bakar]], Amiirkii [[Harar]]]]
Qarnigii 19aad, laanta Abokor Muuse waxay door muuqda ku lahaayeen ganacsigii ka socday Hargeysa–Berbera–Harar. Ganacsatadoodu waxay ahaayeen kuwa ugu firfircoon ee karavaannada ka keeni jiray gudaha Soomaalida xoolaha, muxurka, malmalka iyo subagga, kuna dhoofin jiray Berbera iyo suuqyada Carabta. Waxaa si gaar ah loo xusuustaa xiriirka dhow ee ay la lahaayeen Amiir Axmed III bin Abu Bakr, oo ahaa amiirkii Harar intii u dhaxaysay 1856–1875. Amiirka ayaa si weyn u qadarin jiray ganacsatada Abokor Muuse.<ref>Burton, Richard (1856). First Footsteps in East Africa. London: Longman, Brown, Green and Longmans. pp. 116–118.</ref>
[[File:ShrineAwBarkhadle2007.png|thumb|240px|right|Aw Barkhadle – a historic place of oath and agreement, where the Abokor Muse clan played a leading role.]]
<blockquote>Beesha Abokor Muuse waxay door weyn ka ciyaareen ilaalinta dhaqanka, xeerka iyo dhexdhexaadinta. Goobta barakeysan ee [[Aw Barkhadle]], oo ku taalla inta u dhexeysa [[Hargeysa]] iyo [[Berbera]], waxay ahayd xarun dhaar iyo heshiis lagu xallin jiray khilaafaadka. Odayaasha Abokor Muuse ayaa si gaar ah loogu qadarin jiray hoggaaminta dhaarta iyo heshiisiinta,oo ah Ugaaysada dhaqanka<ref>The Journal of the Royal Geographical Society Volume 19 p.61-62". 1849</ref> </blockquote>
Abokor Muuse waxay caan ku ahaayeen hal-abuurka gabayga iyo xigmadda afka ah. Gabayga ayaa u ahaa hub lagula dagaallamo, laguna xafido taariikhda. Sida uu qoray Laurence Margaret, beesha Ciidagale (oo ay ka mid yihiin Abokor Muse) waxaa lagu yaqaanay in tiro badan oo rag ah ay gabyaa yihiin, taasoo ka dhigtay beel kaalin weyn ku leh suugaanta Soomaalida.<ref>Laurance, Margaret. ''A tree for poverty: Somali poetry and prose''. McMaster University Library Press. p. 27.</ref>Sido kale Abokor Muuse waxay ahaayeen qoys caan ku ahaa fardaha fuulka iyo dagaalka, waxaana si weyn looga yaqaanay kartida dagaal iyo xirfadda ay ku lahaayeen maareynta fardaha dagaalka.
[[File:Sketch_Map_of_Northern_Somali_Land.png|right|thumb|250x250px| Map showing trade routes leading to Berbera.]]
Qarnigii 19aad, Abokor Muuse waxay door muhiim ah ku lahaayeen ganacsigii karavaannada ee u dhexeeyay [[Berbera]] iyo gudaha dalka. Waxay qayb ka ahaayeen aasaaska magaalada [[Hargeysa]], taasoo markii hore ahayd xarun karavaan oo ay dhiseen ganacsatada Ciidagale.<ref>Carlos-Swayne, Harald (1900). ''Seventeen Trips Through Somaliland and a Visit to Abyssinia''. p. 96.</ref>
<blockquote>Taariikhda Abokor Muuse waa mid ku dhisan geesinimada dagaal, hal-abuurka suugaaneed, hoggaaminta dhaqameed iyo firfircoonida ganacsiga. Waxay qayb muhiim ah ka noqdeen halgankii diimeed ee Muslimiinta, nabadaynta bulshada Isaaq, iyo kobaca dhaqaalaha iyo dhaqanka gobolka—astaamo qeexaya kaalintooda qoto dheer ee taariikhda Soomaaliyeed.</blockquote>
Sidoo kale, waxay leeyihiin tariikh soo jireen ah oo ku salaysan dhaqashada xoolaha, sida Geela, Adhiga iyo lo'da, iyadoo geelu uu yahay xoolahooda ugu muhiimsan ee noloshooda ku tiirsan yihiin isla markaana ay Aad u dhaqdaan. Dhaqashada xoolaha waxay ka tarjumaysa hodantinimada, hiddaha, iyo xirfadda ay bulshadu ku dhisantahay oo soo jireen ah.
===Baranches and Subclans===
Beesha Abokor Muuse waa beel ballaaran oo caan ku ah geesinimada iyo hiddaha soo jireenka ah, waxayna leedahay faracyo iyo laamo badan oo si dhaw isugu xidhan.
Beeshan qiimaha leh waxay u kala baxdaa laamo waaweyn oo ay ka mid yihiin: ''[[Beesha Mohamed Dhimbil|Mohammed Dhimbil]]'', ''[[Ahmed Dhimbil]]'', ''[[Aden Abokor]]'' (oo ,u kala baxa ''Cawlyahan'' iyo ''Hassan Aden''), ''Muuse Dhimbil''
Faracyada ''[[Mohamoud Muuse]]'' iyo ''Abdalleh Muuse''. Laamaha Beesha '''''Abdalleh Muuse''''' ayaa iyaguna caan ku ah reero balaadhan ah sida ''Reer Aadan'', Reer ''Ali Abdi'', ''Reer Nuur'', ''Reer Benin'', ''Rer Gallab'', ''Reer Eiye'', iyo ''Mohamed Cabdille'', (kuwaas oo kala baxa ''Reer Cali'' iyo ''Reer Gubadleh''.). ; [[Shaxda beesha|Shaxda Beesha]]
===Saltanate of Abokor Musa===
[[File:Ughaz Hassan.jpg|thumb|right|200px | Ughaz Hassan of the Abokor Musa clan.]]
Beesha Abokor Muuse waxay caan ku tahay hoggaamin, halgan iyo ilaalinta dhaqanka. Intii taariikhdu xusuusato, beeshani waxay lahayd taliyaal dhaqameed oo ka kala socday laamaha iyo faracyada beesha, kuwaas oo door weyn ku lahaa xallinta khilaafaadka, ilaalinta nidaamka bulshada, iyo kordhinta midnimada beesha dhexdeeda.
Suldaanada, boqorrada iyo ugaasyada ka soo jeeda Abokor Muuse waxay ahaayeen hogaamiyayaal caan ah, kuwaas oo isku darsaday garaad, geesinimo, iyo karti ciidan. Markay timaaddo dirir ama dagaal, waxay ahaayeen abaanduulayaal dagaal oo hoggaamiya ciidamo si abaabulan u dagaallama. Halka marka nabaddu timaaddo, ay noqdaan odayaal dhaqameed oo hagaya bulshada dhinaca garsoorka, dhaqanka, iyo isku duubnida.
Doorkooda Ugaasnimadu waa astaan sharaf, caddaalad, iyo hoggaan bulsho. Taasi waxay sababtay in beesha Abokor Muuse lagu xasuusto dad hoggaamiya, nabad dhaliya, iyo dhaqanka ilaaliya, taasoo qayb weyn ka qaadatay dhismaha iyo ilaalinta nidaamka bulshada guud ahaan.
==Distribution==
[[File:Hargeisa Somaliland.jpg|thumb|right|300px|A general view of Hargeisa, where the community is widely settled.]]
Beesha Abokor Muuse waxay si ballaaran u daganyihiin magaalada Hargeysa, gaar ahaan koofurta iyo galbeedka caasimadda. Xaafadaha ay si rasmi ah u deggan yihiin waxaa ka mid ah ''Calaamadaha'' , oo ay kala Qaybiso Wadada Halbawlaha ee ''Airport Road ([[Wadada Madaarka Egal)]]'', iyo xaafadaha Masalaha ( Siirooga galbeedkiisa), ''Jameecada'', iyo qaybo ka mid ah Xaafadda ''October''. Meelahan ayaa ka mid ah deegaannada taariikhiga ah ee ay beesha si xooggan ugu xidhan tahay.
Marka laga sii gudbo gudaha magaalada, Abokor Muuse waxay degaan ''Qoolcaday'',''Toon'', magaalada ''Salahley'', iyo tuulooyinka u dhow ilaa ''Ina-Guxaa'', oo ah xuduudda u dhaxaysa Somaliland iyo Ethiopia. Deegaannadan ayaa loo arkaa in ay yihiin laf-dhabarta beesha ee dhulka Somaliland, maadaama ay yihiin goobaha ay ku badan yihiin beelaha reer guuraaga ah iyo xoolo-dhaqatada beesha.
Dhinaca kale, beesha Abokor Muuse waxay si ballaaran uga deggan yihiin Dalka Itoobiya , halkaas oo ay ku leeyihiin magaalooyin iyo tuulooyin badan. Magaalooyinka ugu waaweyn ee ay degaan waxaa ka mid ah ''Bisad'', ''Abokor'', ''Egal Addani'', iyo ''Iskoyska'', halka ay sidoo kale ku nool yihiin deegaannada u dhow Dooxada ''Galool-Fadhiidh.'' Meelahan ayaa xiriir dhow la leh magaalada Awarre, taas oo ah xarun muhiim ah oo ka tirsan gobolka.
Isku soo wada duuboo, beesha Abokor Muuse waxay degaan dhul aad u ballaaran oo ku kala yaalla labada dhinac ee xuduudda Somaliland iyo Itoobiya, iyagoo leh isku xirnaan dhaqan, deegaan, iyo taariikh wadaag ah oo soo jireen ah.
==Clan tree==
A summarised clan family tree of the major subclans of Abokor Musa, is presented below:
{{Tree list}}
*Daoud (Eidagalle)
**Muuse Daoud
***'''Abokor''' (Saleiban)
****Salieban Abokor
*****Mohammad Salieban
******Saleiban Mohamed
*******Yousuf Saleiban
********Osman Yusuf
********Said Yusuf
********Mohamed Yusuf
*******Arralleh Saleiban
********Ali Arralle
********Saleiban Arralle
*********Abokor Saleiban
**********Abdalleh Abokor
***********Saleiban Abdalle
************Osman Saleiban
*************Waisleh Osman
*************Mahamoud Wais
*************Arralleh Wais
*************Hussein wais
*************Saleiban Wais
**********Saleiban Abokor
***********Warfa Saleiban
***********Arreh Saleiban
***********Farah Saleiban
***********Mahamoud Saleiban
**********Hassan Abokor
***********Muuse Hassan
***********Laqshe Hassan
***********Basiralle Hassan
***********Dhimbil Hassan
************'''Mohammed Dhimbil'''
*************Musa Mohamed
**************Adawe Muuse (Rer Adawe)
**************Aden Muuse (Rer Aden)
*************Fatah Mohamed (Rer Fatah)
*************Mucawiye Mohamed
*************Gulled (Wardon) Mohamed
**************Hussein Guled
**************Egal Guled
**************Yusuf Guled
**************Roble Guled
**************Abdi Guled
**************Elmi Guled
**************Samter Guled
************'''Muuse Dhimbil'''
*************Abdalleh Muuse
**************Jibirl Abdalle
***************Siad Jibril
****************Muse Siad
****************Farah Siad
***************Kalil Jibirl
****************Ali kalil
*****************Said Ali
*****************Koshin Ali
*****************Boqorreh Ali
******************Abar Boqorre
*******************Deria Abar
********************Abdillahi Deria (Allanleh)
***************Saeed Jibril
****************Sahal Said
*****************Abdalle Sahal
*****************Musa Sahal
***************Aden Jibril (Rer Adan)
***************Abdi Jibril
****************Ali Abdi (Rer Ali Abdi)
*****************Abdalle Ali
******************Musa Abdalle
*****************Hussein Ali
*****************Mumin Ali
*****************Naleye Ali
****************Nour Abdi (Rer Nuur)
*****************Ismail Nour
*****************Hersi Nour
*****************Gabal Nour
*****************Mohamed Nour
****************Benin Abdi (Rer Benin)
*****************Naleye Benin
*****************Ahmed Benin
*****************Hersi Benin
*****************Warfa Benin
*****************Samter Benin
*****************Abdi Benin
*****************Fatah Benin
*****************Dirie Benin
*****************Farah Benin
*****************Dahir Benin
*****************Yusuf Benin
*****************Musa Benin
*****************Osman Benin
****************Abdille Abdi
*****************Gallab Abdille (Rer Gallab)
******************Ismail Gallab
******************Asker Gallab
******************Dahir Gallab
******************Wais Gallab
******************Ali Gallab
******************Osman Gallab
******************Jama Gallab
******************Roble Gallab
******************Abdi Gallab
******************Yusuf Gallab
******************Farah Gallab
*****************Eiae Abdille (Rer Eiye)
*******************Gulled Eiye
*******************Sharmake Eiye
*****************Mohamed Abdille
******************Ahmed Mohamed
********************Samter Ahmed
********************Ziyad Ahmed
********************Mayle Ahmed
********************Elmi Ahmed
********************Warfa Ahmed
********************Geedi Ahmed
********************Amanle Ahmed
********************Food Ahmed
********************Dhible Ahmed
*********************Ismail Dhible
*********************Barre Dhible
*********************Wa'eys Dhible
*********************Samter Dhible
*********************Egal Dhible
********************Ali Ahmed (Rer Ali)
********************Gubadleh Ahmed (Rer Gubadleh)
*********************Derie Gubadleh (Rer Dirie)
*********************Boqorre Gubdleh (Rer Boqorreh)
*************Mahamoud Muuse
**************Shirdon Mohamoud
***************Hamud Shirdon
***************Suldan Shirdon
***************Geele Shirdon
***************Osman Shirdon
***************Egal Shirdon
***************Mohamed Shirdon
***************Warsame Shirdon
***************Samter Shirdon
***************Yusuf Shirdon
***************Guled Shirdon
**************Hildiid Mohamoud
***************Ali Hildiid
***************Geedi Hildiid (Rer Geedi)
***************Hersi Hildiid (Rer Hersi)
************'''Ahmed Dhimbil'''
*************Musa Ahmed
*************Waisleh Ahmed
*************Osman Ahmed
*************Liban Ahmed
**************Abdi Liban
***************Ismail Abdi (Rer Ismail)
***************Mohammed Abdi (Addeh)
****************Sarar Mohamed
****************Ahmed(Beder)Mohamed
**********'''Aden Abokor'''
***********( Aden Mohamed)
************Issa Aden
************Awal Aden (Rer Cawl)
************Hassan Aden
*************Ziyad Hassan
*************Odawa Hasaan
*************Ladon Hassan
*************Abdalle Hassan
**************Ali Abdalle
**************Abdi Abdalle (Abdi Waddago)
**************Ahmed Abdalle
***************Halas Ahmed
***************Egal Ahmed
***************Geedi Ahmed (Rer Gheedi)
{{tree list/end}}
==Notable figures==
* Sh Mohamed Ali Geedi – Scholar and Founder of Horn of Africa charity Organization, which operates and establishes multiple schools across Somaliland and Beder International University.
* Mohamed Mooge Liibaan – prominent Somali instrumentalist, vocalist, and poet.
* Gaabuush – Is a scholar, an Air Force engineer, and a respected military leader, with strong tie to SAF.
*Aden Mohamed Guhad (Aden Walli) – He was a Colonel and the Commander of Internal Security of the (SNM), noted for his strategic leadership.
* Ahmed Mooge Liibaan – prominent Somali musician and singer
* Sh. Abdiraham Aden Eigeh
* Suldan Aden S.Farah.S.Omar –Respected traditional holder.
* Muuse Ismail Qalilnle – popular Somali singer
*Ugahz Mohamed Abdille Ahmed, a clan elder (Ughaz) and respected traditional figure.
* Mohamed Hassan Finad – Politician and Activist
* Mohamoud Guure Husien (Gaal-Eri) – Was a key Somali political figure who led the SNM office in France and was responsible for Somalia’s foreign strategic policy during the Ogaden War.
* Ahmed Mohamed Diriye (Toorno) – Former Minister of Education and planning
* Gen.Mohamed Osman Aalin (Dayib)– Father of Somaliland Immigration border
* Hussein Mohamed Mohamoud – Former Minister of Health
* Suldan Osman Baane –traditional leader
* Said Dhimbil Nour – peot and politician
* Omar Aidid – is a billionaire and Founder of Hargeisa Theatre Mall, the largest Market Mall Center .(in somaliland)
* Hussein Ali Mahamado – is Activist And Founder of In Guuxa Foundation
* Hussein Habane – Lieutenant Colonel of the Somaliland Coast Guard.
* Abdikarem Hikmawi – Is Author, literally scholar and Activist
* Abdirahman Eid Dhimbil – is a professor and Politician
* Mohamed Badel – was a poet, politician, and university lecturer.
* Yusuf Saeed Elmi – Poet and politician
* Almis Omar Zakrie – Activist and Politician
* Abdishakur Hussein Ali– is a senior military leader in Somaliland.
*Nadir Yusuf – Politician and Member for Federal Parliament of Ethiopia
*Abwan Harir Osman Guray – Well-known Somali peot
* Kol Ibrahim Koodbuur – Revered Somali SNM commander and freedom fighter, known for his unmatched courage and sacrifice in the struggle against dictatorship
* Abdikarim Ahmed Mooge – Is Somali politician and the current mayor of Hargeisa city
* Shiekh Harreed (Xareed) – Scholar and Religious leader
* Guled Bihi Abdi – Politician and Member for Federal Parliament of Somalia
* Khalid Foodhaadhi – Multi-Award-Winnnig Journalist
==Tixraac==
{{Reflist}}
rxpays3h0ivox6y41lb6i5rgcolizmd
Wikipedia:Xannibaadyo iyo mamnuucid
4
42119
297262
281235
2026-05-13T11:29:25Z
Isma4l
41797
/* */ .
297262
wikitext
text/x-wiki
{{policy|WP:BB|WP:BLOCK|WP:BAN}}
Balooggu waa cabbir loo isticmaalo in laga ilaaliyo Wikipedia in si xun loo isticmaalo, ama in loo beddelo siyaabo ka soo horjeeda xeerarka. Marka baloogyadu dhammaadaan, waxay noqdaan taariikh haddaanay dhibaatooyinku soo noqnoqon. Blocks waxa lagu dabaqi karaa akoonka isticmaalaha, IP-ga ama IP-yada kala duwan. Tiro ka mid ah sifooyin toos ah ayaa tilmaamaya isticmaalka aan la xannibin oo sida muuqata ay tahay in la xannibo; kuwan waxaa loo yaqaan autoblocks oo si degdeg ah ayaa loo sixi karaa haddii ay khaldan tahay.
Maamulayaashu waxay xannibi karaan isticmaalayaasha sababo badan dartood. Marka isticmaalaha la xannibo, ma awoodi doonaan inay beddelaan Wikipedia, laakiin weli way akhriyi karaan Wikipedia. Xayiraadda ama xannibaadda waxay khuseysaa qofka , maaha xisaabta , ilaa xannibaadda ama xannibaadda ay si ka duwan u sheegaan.
==Xanibaada==
Block waa goob software ku jirta Wikipedia oo aan oggolaan doonin in la beddelo. Sababaha caadiga ah ee xannibaadda waa:
Burburinta
Jebinta siyaasadaha Wikipedia
Ku darida bogag ama weedho ka soo horjeeda xuquuqda daabacaada
Haysashada magac isticmaale oo aan habboonayn
Isticmaalayaasha waa in looga digaa qaababka digniinta saxda ah ka hor inta aysan maamulayaashu xannibin. Si kastaba ha ahaatee, maamulayaashu waxay xannibi karaan isticmaalaha wakhti kasta haddii ay si ula kac ah ugu xadgudbayaan Wikipedia ama ay uga soo horjeedaan siyaasadaha kale. Dhammaan maamulayaasha xanniba isticmaaleyaasha waa inay ku lahaadaan ciwaanka iimaylka goobahooda si uu ula xiriiro ama ula hadlo isticmaale xanniban haddii loo baahdo.
Haddii aad dareento in si khaldan laguu xannibay, fadlan la hadal maamulaha kaa xannibay boggaga hadalka ama iimaylka. Hubi inaad u sheegto maamulaha cinwaanka IP-ga aad isticmaalayso. Markaad tagto inaad bedesho bog waxaad arki doontaa tan , waxayna kuu sheegi doontaa cinwaankaaga IP-ga. Siyaabaha lagula xidhiidho ama lagula hadlo maamulayaasha waxay ku qoran yihiin bogga maamulayaasha .
Baloogyada badankood waa inay ahaadaan 24 saacadood, laakiin isticmaaluhu waa la xannibi karaa waqti dheer haddii loo baahdo.
Qaybo ka mid ah blocks ayaa sidoo kale jira, oo ka hortagaya isticmaale ama IP inuu tafatiro bog gaar ah ama meel magac ah.
==mamnuuc==
Isbeddellada isticmaaleyaasha qaarkood ay sameeyaan maaha kuwo wax dhisaya oo ma caawiyaan Wikipedia Soomaaliga. Inta badan, isticmaalayaasha sameeya isbeddelada noocaas ah waxaa loo sheegi doonaa inay joojiyaan, maamulahana waxaa laga yaabaa inuu xannibo, oo ka ilaaliyo inay beddelaan, wakhti go'an. Haddii habdhaqanka isticmaaluhu aanu isbeddelin, bulshadu waxay ka hadli kartaa "mamnuucidda" isticmaalaha. "Mamnuucida" waxay la macno tahay in isticmaaluhu aanu bedeli karin bogag gaar ah, aagag, ama aanu samayn karin waxyaabo gaar ah muddo dheer (badanaa hal sano). Mar ka mid ah, heshiis ayaa la gaari doonaa, oo loo yaqaan ' consensus' . Haddii tani ay lagama maarmaan noqoto, maamuluhu wuxuu markaa qaadi karaa tallaabooyin farsamo si uu u hirgeliyo mamnuucida. Haddii go'aan mamnuuc la gaaro, isticmaaluhu waa loo sheegi doonaa arrintaas. Isticmaale kasta oo la mamnuucay wuxuu xaq u leeyahay in go'aanka mamnuucida dib loo eego si xilliyo ah.
==xannibo ikhtiyaarrada==
Marka blocks la dhigo, maamuluhu wuxuu bedeli karaa saamaynta xannibaadda. Waxay ku qoran yihiin halkan:
'''Isbaaro otomaatig ah'''
Tani waxay bedeshaa saamaynta block ku leedahay isticmaalayaasha diiwaangashan. Marka la furo, waxay xannibtaa cinwaanka IP-ga ee ugu dambeeyay ee isticmaaluhu, iyo ciwaan kasta oo kale oo ay isku dayaan inay wax ka beddelaan.
Jooji abuurista akoonnada
Tani waxay beddeshaa saamaynta block ku leedahay isticmaale ama IP-ga diiwaangashan. Marka la furo, waxay joojin doontaa inay abuuraan akoon inta ay xanniban yihiin.
Jooji isticmaalayaasha aan la garanayn kaliya
Tani waxay bedeshaa saamaynta blocks ee IP-yada. Marka la furo, xannibaadda waxay saameyn doontaa oo kaliya isticmaalayaasha aan la garanayn ee wax ka beddelaya cinwaanka IP-ga, maaha isticmaalayaasha diiwaangashan.
Jooji iimaylka
Tani waxay bedeshaa saamaynta block ku leedahay isticmaalayaasha diiwaangashan. Marka karti loo yeesho, waxay ka joojinaysaa inay isticmaalaan aaladda iimaylka . Tani waa in loo adeegsadaa si loo joojiyo xadgudubka aaladaha iimaylka . Xaaladaha qaarkood, waxaa loo isticmaali karaa isticmaalayaasha xun.
Jooji gelitaanka bogga hadalka
Gaaban
Tani waxay beddeshaa saamaynta block ku leedahay isticmaale ama IP-ga diiwaangashan. Marka la furo, waxay ka joojin doontaa inay beddelaan boggooda hadalka isticmaale inta lagu jiro muddada xannibaadda.
==Botyada
Bots waa la xannibi karaa wakhti kasta haddii aysan raacin siyaasadda bots-ka . Sababaha ugu waaweyn ee tan loo samayn karo waa la'aantiis la'aanta ama samaynta isbeddellada aan loo oggolaan. Tusaale ahaan, bot-ka loo oggolaaday isbeddellada interwiki waa in aanu samayn isbeddellada kharribaadda. Bots-ka waxa kale oo laga yaabaa in loo xannibo si la mid ah koontada kale haddii lagu helo inay wax-burburinayaan ama spam-ka-saarayaan.
Vandal iyo spambots waa in la xannibaa sida ugu dhakhsaha badan. Haddii aad u baahan tahay caawimo si aad u joojiso tuuganimada, weydii wakiilka kanaalka #wikimedia-stewards IRC ama meta:Steward requests/Global , halkaas oo qof kale laga yaabo inuu u soo sheego kanaalka IRC. Bot waxaa laga yaabaa inuu sidoo kale weeraro Wikipedia-yada kale, waana sababta ay tahay inaad uga warbixiso. Faahfaahin dheeraad ah ka eeg boggan .
==is-dhaafsi==
Xaaladaha qaarkood, isticmaalayaasha si aan xad lahayn loo xannibay ama laga mamnuucay mashaariicda kale ee Wikimedia Foundation waxay u guuraan Wikipedia Sahlan Ingiriisi. Iyadoo inta badan isticmaalayaashan ay ku dhex milmi doonaan dhibaato la'aan, qaar ayaa loo yaqaanaa qas-wadayaal. Maamulayaashu waxay leeyihiin ikhtiyaarka ah inay xannibaan isticmaalayaasha noocaas ah. Tan waxaa lagu go'aamiyaa xaalad-kiis. Inta badan, isticmaale jabiyay shuruucda mashruuc kale lama xannibo ilaa ay sidoo kale jebiyaan xeerarka ku qoran Wikipedia Ingiriisida fudud. Waa la xannibi karaa haddii ay jebiyaan xeerarka halkan xitaa hal mar, oo uma baahna qaddar digniin la mid ah isticmaale cusub. Tan waxaa badanaa loogu yeeraa xeerka "hal-joojin". Waxaa la sameeyaa si loo joojiyo isticmaalayaasha carqaladeeya, kuwaas oo taariikh u leh inay sameeyaan isbeddello xun, inay carqaladeeyaan mashruucan.
==Ka baxsashada==
Isticmaalayaasha la xannibay looma oggola inay beddelaan Wikipedia inta ay xannibayaan, ama haddii kale ay isku dayaan inay ka fogaadaan xannibaaddooda. Tan waxaa loo yaqaannaa dhuumashada block. Haddii xannibaadda ay tahay mid aan xad lahayn, looma oggola inay beddelaan Wikipedia gabi ahaanba. Tani waxay khusaysaa tafatirka labadaba si qarsoodi ah ama isticmaale diiwaangashan; Isticmaalayaasha diiwaangashan ee la xannibay ma bixi karaan si ay wax uga beddelaan.
Maamulayaashu waxay kordhin karaan ama dib u dejin karaan muddada xannibaadda isticmaale kasta ee lagu helo inuu ka baxsaday xannibaaddooda. Akoonada isticmaalaha ama ciwaanka IP-ga ee loo isticmaalay in laga baxsado blocks-ka waxa laga yaabaa in iyaga laftooda la xannibo.
==Wakiilo==
Maamulayaashu waa inay xannibaan wakiillada aan la garanayn . Wakiilo furan ayaa badanaa xayiran saddex sano. Haddii ay tahay wakiilka Tor , waa in la xannibaa wakhti ka yar, maadaama aanay inta badan wakiil ka ahayn muddo dheer. Maamulayaashu waa inay isku dayaan inaysan xannibin wakiillada ISP ; xannibaadda noocan ahi waxay saamaynaysaa dad badan.
32ca49d4c0bec03x422xvufjnlgz8qv
Wikipedia:Aragtida dhexdhexaadka ah
4
42125
297266
280748
2026-05-13T11:33:00Z
Isma4l
41797
/* */
297266
wikitext
text/x-wiki
{{policy|WP:NPOV|WP:NPV|WP:NEUTRAL|WP:POV}}
{{nutshell|'''Boggan si kooban''': Maqaalladu waa in aanay dhinacna u xaglin , balse waa in ay u sharraxaan dhinacyada, si caddaalad ah oo aan eex lahayn . Tani waxay khusaysaa labadaba waxaad tidhaahdo iyo sidaad u tidhaahdo.}}
[[File:Wikipedia_scale_of_justice.svg|thumb|]]
Dhammaan nuxurka encyclopedic ee Wikipedia waa in lagu qoraa aragti dhexdhexaad ah ( NPOV ), taas oo macnaheedu yahay matalaadda si caddaalad ah, saami ahaan, iyo, inta suurtogalka ah, iyada oo aan eex lahayn, dhammaan aragtiyaha muhiimka ah ee lagu daabacay ilo lagu kalsoon yahay oo mawduuc ah.
NPOV waa mabda'a aasaasiga ah ee Wikipedia iyo mashaariicda kale ee Wikimedia . Sidoo kale waa mid ka mid ah saddexda siyaasad ee nuxurka nuxurka ah ee Wikipedia; Labada kale waa " [[Wikipedia:Xaqiijin|Xaqiijin]] la'aan "iyo" cilmi-baaris asal ah ma jirto ". Xeerarkani waxay si wadajir ah u go'aamiyaan nooca iyo tayada walxaha la aqbali karo ee maqaallada Wikipedia, iyo sababta oo ah waxay u shaqeeyaan si wadajir ah, waa inaan loo fasirin si gooni ah midba midka kale. Tifaftirayaasha waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay is bartaan dhammaan saddexda.
Siyaasadani maaha mid laga gorgortami karo , mabaadiida ay ku dhisantahayna laguma bedeli karo siyaasado kale ama habraacyo kale , mana aha mid tifaftiruhu isku raacsan yihiin .
==Sharaxaad==
Helitaanka waxa ay bulshada Wikipedia u fahansan tahay dhex dhexaadnimada waxay la macno tahay in si taxadar leh oo qotodheer loo falanqeeyo ilo kala duwan oo lagu kalsoonaan karo ka dibna la isku dayo in akhristaha loogu gudbiyo macluumaadka ku jira si caddaalad ah, si siman, iyo inta suurtogalka ah iyada oo aan eex la'aan tifaftiran. Wikipedia waxa uu hiigsanayaa in uu qeexo khilaafyada, balse aan lagu mashquulin. Ujeedadu waa in la wargeliyo, ee maaha in la raadiyo. Tifaftirayaashu, iyagoo si dabiici ah u leh aragtidooda , waa inay si niyadsami ah ugu dadaalaan inay bixiyaan macluumaad dhammaystiran oo aanay kor u qaadin hal aragti oo gaar ah mid kale. Aragtida dhexdhexaadka ah macnaheedu maaha ka saarida fikradaha qaarkood; Laakiin waxay la macno tahay in lagu daro dhammaan aragtiyaha la xaqiijin karo ee leh miisaan ku filan . U fiirso mabaadi'da soo socota si aad gacan uga geysato gaaritaanka heerka dhexdhexaadnimada ee ku habboon encyclopedia:
Iska ilaali inaad u sheegto ra'yiga sida xaqiiqo . Caadiyan, maqaaladu waxay ka koobnaan doonaan macluumaad ku saabsan fikradaha muhiimka ah ee laga sheegay maadooyinkooda. Si kastaba ha ahaatee, fikradahan waa in aan lagu sheegin codka Wikipedia. Balse, waa in qoraalka loo nisbeeyaa ilo gaar ah , ama haddii la caddeeyo, lagu tilmaamo aragtiyo baahsan, iwm. Tusaale ahaan, maqaalku waa in uusan sheegin in xasuuqu yahay fal xun balse waxaa laga yaabaa in uu sheego in xasuuqa uu ku tilmaamay John So-iyo-si uu yahay astaanta sharka aadanaha .
Iska ilaali inaad xaqiiqo ahaan sheegtid sheegashooyinka aadka loo murmay. Haddii ilo kala duwan oo lagu kalsoonaan karo ay soo jeediyaan sheegashooyin is khilaafaya oo ku saabsan arrin, ula dhaqan sheegashadan sidii ra'yi ahaan halkii aad ka ahaan lahayd xaqiiqo, hana u soo bandhigin hadal toos ah.
Iska ilaali inaad u sheegto xaqiiqooyinka ra'yi ahaan. Sheegasho xaqiiqo ah oo aan muran iyo muran lahayn oo ay sameeyeen ilo lagu kalsoon yahay waa in sida caadiga ah si toos ah loogu sheegaa codka Wikipedia, tusaale ahaan cirku buluug maaha [magaca isha] ma rumaysna in cirku buluug yahay . Ilaa mawduucu si gaar ah uga hadlo khilaafka ku saabsan macluumaadka kale ee aan la isku raacsanayn, looma baahna sifo gaar ah sheegashada, in kasta oo ay waxtar leedahay in lagu daro xidhiidh tixraaceed isha lagu taageerayo xaqiijinta . Intaa waxaa dheer, tuduca waa in aan loo qorin sinaba u muuqanaya in la isku haysto.
Doorbida luqadda aan la xukumin. Aragtida dhexdhexaadka ah kama damqanayso mana dhayalsato mawduuceeda (ama waxa ilo lagu kalsoon yahay ay ka sheegaan mawduuca), inkastoo tani ay tahay in mararka qaarkood la dheellitiro si aan caddayn. U soo bandhig ra'yiga iyo natiijooyinka iska soo horjeeda ee cod aan danaynayn. Ha tafatirin Marka eexda tifaftirka ee ku wajahan hal aragti gaar ah la ogaan karo maqaalku wuxuu u baahan yahay in la hagaajiyo. Eexda kaliya ee ay tahay in ay muuqato waa eexda loo nisbeeyo isha.
Tilmaan caannimada aragtiyaha iska soo horjeeda. Hubi in ka warbixinta ra'yiga kala duwan ee mawduuca si waafi ah uga tarjumayso heerka qaraabada ah ee taageerada aragtiyahaas iyo in aanay siin aragti been ah ee sinnaanta , ama siin miisaan aan munaasab ahayn aragti gaar ah. Tusaale ahaan, in la sheego in Sida laga soo xigtay Simon Wiesenthal , Holocaust wuxuu ahaa barnaamij lagu baabi'inayo dadka Yuhuudda ah ee Jarmalka, laakiin David Irving ayaa ku doodaya falanqayntaani waxay noqon doontaa in la siiyo sinnaanta muuqata ee u dhexeeya aragtida supermajority iyo aragti yar oo yar iyada oo mid kasta loo xilsaaray hal dhaqdhaqaaq oo duurka ah.
==Maxaa lagu darayaa oo laga reebayaa==
Guud ahaan, ha ka saarin macluumaadka laga soo xigtay encyclopedia oo keliya sababtoo ah waxay u muuqataa eex. Taa beddelkeeda, isku day inaad dib u qorto marinka ama qaybta si aad u gaadho cod dhexdhexaad ah. Macluumadka xagxagashada leh ayaa sida caadiga ah lagu miisaami karaa walxaha laga soo xigtay ilo kale si loo soo saaro aragti dhexdhexaad ah, markaa dhibaatooyinkan oo kale waa in lagu hagaajiyaa marka ay suurtagal tahay habka habsocodka caadiga ah . Ka saar walxaha markaad haysato sabab wanaagsan oo aad u rumaysato inay si khaldan wax u sheegayso ama ku marin habaabiso akhristayaasha siyaabo aan wax looga qaban karin dib u qorista tuducda. Qaybaha hoose waxay bixiyaan tilmaamo gaar ah oo ku saabsan dhibaatooyinka caadiga ah.
===Qaab dhismeedka qodobka===
Qaab dhismeedka gudaha ee maqaalku wuxuu u baahan karaa feejignaan dheeri ah si loo ilaaliyo dhexdhexaadnimada loogana fogaado dhibaatooyinka sida fargeeto POV iyo miisaanka aan loo baahnayn . Inkasta oo qaab-dhismeedka maqaallada gaarka ah aan, sida caadiga ah, la mamnuucin, waa in taxaddar la sameeyaa si loo hubiyo in bandhigga guud uu yahay mid dhexdhexaad ah.
Kala soocida qoraalka ama nuxurka kale ee gobolo ama qaybo-hoosaadyo kala duwan, oo ku salaysan kaliya POV cad ee nuxurka laftiisa, waxay keeni kartaa qaab-dhismeed aan qarsoodi ahayn, sida wadahadal gadaal iyo gadaal ah oo u dhexeeya taageerayaasha iyo kuwa ka soo horjeeda. [ a ] Waxa kale oo laga yaabaa inay abuurto kala sareyn muuqata oo xaqiiqo ah halkaas oo tafaasiisha tuduca ugu weyni ay u muuqdaan kuwo run ah oo aan muran lahayn, halka walxaha kale ee la soocay loo arko inay yihiin kuwo la isku khilaafsan yahay oo sidaas awgeed ay u badan tahay inay been yihiin. Isku day inaad ku guulaysato qoraal dhexdhexaad ah adiga oo ku laalaabaya doodaha sheekada, intii aad u kala saari lahayd qaybo iska indha tiraya ama iska soo horjeeda.
U fiirso madaxyada, qoraalada hoose, ama walxaha kale ee habaynta kuwaas oo laga yaabo inay si aan haboonayn u door bidaan hal aragti ama hal dhinac oo mawduuca ah. Ka fiirso dhinacyada qaab-dhismeed ama hab-dhismeed ee ku adkeynaya akhristaha inuu si caddaalad ah oo siman u qiimeeyo kalsoonida dhammaan fikradaha khuseeya iyo kuwa la xidhiidha.
===Miisaanka saxda ah iyo kan aan loo baahnayn===
Dhexdhexaadnimadu waxay u baahan tahay in maqaallada iyo boggaga ugu muhiimsan ay si cadaalad ah u matalaan dhammaan aragtiyaha muhiimka ah ee ay daabaceen ilo lagu kalsoon yahay , iyada oo loo eegayo caannimada aragti kasta oo ilahaas ah. [ c ] Bixinta miisaanka saxda ah iyo ka fogaanshaha siinta miisaan aan munaasab ahayn macnaheedu waa maqaaladu waa inaysan bixin aragtiyo ama dhinacyo laga tirada badan yahay inta badan ama si faahfaahsan sharaxaad sida aragtiyo si weyn loo haysto ama dhinacyo si weyn loo taageeray. Guud ahaan, ra'yiga dadka laga tirada badan yahay waa in aan lagu darin gabi ahaanba, marka laga reebo " eeg sidoo kale " maqaal ku saabsan aragtiyahaas gaarka ah. Tusaale ahaan, maqaalka dhulka si toos ah uma xuso taageerada casriga ah ee fikradda dhulka fidsan , aragtida tiro yar (iyo mid yar); in sidaas la sameeyo waxay siinaysaa miisaan aan loo baahnayn .
Miisaanka aan loo baahnayn ayaa loo bixin karaa siyaabo dhowr ah, oo ay ku jiraan laakiin aan ku xaddidnayn qoto dheer ee tafatirka, tirada qoraalka, caannimada meelaynta, isku-dhafka weedhaha, iyo isticmaalka sawir-qaadista. Maqaallada si gaar ah ula xidhiidha aragtida dadka laga tirada badan yahay, aragtiyaha noocan ahi waxa laga yaabaa inay helaan fiiro gaar ah iyo meel bannaan. Si kastaba ha ahaatee, boggagani waa in ay wali si habboon u tixraacaan aragtida aqlabiyadda meel kasta oo ay khusayso waana in aanay si adag u matalin nuxurka aragtida dadka tirada yar. Gaar ahaan, waa in had iyo jeer ay caddahay qaybaha qoraalka ee qeexaya aragtida laga tirada badan yahay. Intaa waxaa dheer, aragtida aqlabiyadda waa in si waafi ah loo sharraxaa si akhristuhu u fahmo sida ay uga duwan tahay aragtida dadka laga tirada badan yahay, iyo murannada ku saabsan dhinacyada aragtida dadka laga tirada badan yahay waa in si cad loo qeexaa oo loo sharraxaa. Inta faahfaahin ee loo baahan yahay waxay ku xiran tahay mawduuca. Tusaale ahaan, maqaallada ku saabsan aragtiyaha taariikhiga ah sida Dhulka fidsan, oo leh tiro yar ama aan lahayn taageereyaal casri ah, waxay si kooban u sheegi karaan booska casriga ah ka dibna ka doodaan taariikhda fikradda si faahfaahsan, iyagoo si dhexdhexaad ah u soo bandhigaya taariikhda caqiidada hadda la aqoonsan yahay. Aragtiyada kale ee laga tirada badan yahay waxay u baahan karaan sharraxaad aad u ballaaran oo ku saabsan aragtida aqlabiyadda si looga fogaado marin habaabinta akhristaha. Fiiri habraaca aragtiyaha darafyada iyo NPOV FAQ .
Wikipedia waa inuusan soo bandhigin khilaaf sida haddii aragtida ay qabaan dadka laga tirada badan yahay ay la macno tahay aragtida aqlabiyadda. Aragtida ay qabaan dadka tirada yar waa in aan la matalin marka laga reebo maqaallada u gaarka ah aragtiyadaas (sida Dhulka fidsan). Siinta miisaan aan munaasab ahayn oo la siiyo aragtida tiro yar ama lagu daro kuwa tiro yar ayaa laga yaabaa inay marin habaabiso qaabka khilaafka. Wikipedia waxa uu rajeenayaa in uu ku soo bandhigo aragtiyo tartamaya oo la siman matalaadooda ilo lagu kalsoon yahay oo ku saabsan mawduuca. Xeerkani ma khuseeyo kaliya qoraalka maqaalka laakiin sidoo kale sawirada, wikilinks, xidhiidhada dibadda, qaybaha, qaab-dhismeedka, iyo dhammaan walxaha kale sidoo kale.
Waxaa laga soo minguuriyay Jimbo Wales ' Sebtembar 2003 dhajinta liiska waraaqaha WikiEN-l :
Haddii aragtidu ay ku badan tahay, markaas waa inay fududaato in lagu caddeeyo tixraacyada qoraallada tixraaca ee sida caadiga ah la aqbalo;
Haddii fikradda ay qabaan dad tiro yar, markaas waa inay fududaato in la magacaabo kuwa raacsan ;
Haddii fikradda ay haystaan dad aad u tiro yar, kama laha Wikipedia, iyada oo aan loo eegin inay run tahay, ama waad caddayn kartaa, marka laga reebo malaha maqaal kaabaya.
Maskaxda ku hay in, marka la go'aaminayo miisaanka saxda ah, waxaan tixgelineynaa fidinta aragtida ilo lagu kalsoonaan karo, ma aha ku baahsanaanta tifaftirayaasha Wikipedia ama dadweynaha guud.
Haddii aad caddayn karto aragti ay in yar ama midna rumaysnayn, Wikipedia ma aha meesha lagu soo bandhigo caddayntaas. Marka la soo bandhigo lagana doodo ilo lagu kalsoonaan karo , waxaa laga yaabaa in si habboon loogu daro. Eeg " Ma jiro cilmi-baaris asli ah " iyo " Xaqiijinta ".
===Dheelitiran===
Dhexdhexaadnimadu waxay u xilsaartaa miisaanka aragtida marka loo eego sida ay caan uga yihiin ilo lagu kalsoon yahay. Si kastaba ha ahaatee, marka ilaha sumcadda leh ay is khilaafaan oo ay ka siman yihiin caannimada, sharax labada dhinac ee aragtida oo ka shaqee dheelitirnaanta. Tani waxay ku lug leedahay in si cad loo qeexo fikradaha iska soo horjeeda, iyada oo laga soo qaadanayo ilo sare ama jaamacadeed kuwaas oo qeexaya khilaafka ka imanaya aragti aan danaynayn.
===Isku dheelitirka dhinacyada===
Maqaalku waa inuusan siin miisaan aan loo baahnayn dhinacyo yar yar oo mawduuciisa ah, laakiin waa inuu ku dadaalaa inuu dhinac kasta ula dhaqmo miisaan u dhigma daawaynta jidhka oo la isku halayn karo, oo la daabacay oo mawduuca ku saabsan. Tusaale ahaan, sharraxaadda dhacdooyinka goonida ah, xigashada, dhaleecaynta, ama warbixinnada wararka ee la xidhiidha hal mawduuc ayaa laga yaabaa inay noqdaan kuwo la xaqiijin karo oo aan eex lahayn, laakiin wali aan u dhigmin guud ahaan muhiimada ay u leeyihiin mawduuca maqaalka. Tani waa walaac gaar ahaan dhacdooyinkii u dambeeyay ee laga yaabo inay ku jiraan wararka .
===Bixinta "sinaanta sinnaanta" waxay abuuri kartaa dheelitirnaan been ah===
Marka la tixgelinayo "dhex-dhexaadnimada saxda ah" ... [waxaan] ka taxadarnaa markaan ka warbixineyno sayniska si aan u kala saarno ra'yi iyo xaqiiqo. Marka ay jiraan fikrado la isku raacsan yahay oo ku saabsan arrimaha sayniska, bixinta aragti ka soo horjeeda iyada oo aan la tixgalin "miisaanka saxda ah" waxay keeni kartaa "dheelitir been ah", taasoo la micno ah in daawadayaasha ay u arki karaan arin muran badan ka taagan tahay sida dhabta ah. Taas macnaheedu maaha in saynisyahannada aan su'aalo la waydiin karin amase laga doodi karin, laakiin waa in si sax ah loo baadho wax qabadkooda. Marka lagu daro aragti ka soo horjeeda ayaa laga yaabaa inay ku habboon tahay, laakiin [waa] waa inay si cad u gudbisaa heerka kalsoonida ee ay aragtidu xambaarsan tahay.
- Siyaasadda BBC Trust ee ku aaddan ka warbixinta sayniska 2011
Eeg warbixinta la cusboonaysiiyay ee 2014.
In kasta oo ay muhiim tahay in lagu xisaabtamo dhammaan fikradaha muhiimka ah ee mawduuc kasta, siyaasadda Wikipedia ma sheegayso ama tilmaamayso in aragti kasta oo laga tirada badan yahay, aragtida cirifka ah , ama sheegashada aan caadiga ahayn loo baahan yahay in la soo bandhigo iyada oo ay weheliso deeqda waxbarasho ee caadiga ah ee la aqbalo sida haddii ay yihiin kuwo siman. Waxaa jira caqiido badan oo noocaas ah oo adduunka ah, qaar caan ah iyo qaar yar oo la yaqaan: waxay sheeganayaan in Dhulku uu fidsan yahay , in Knights Templar uu haysto Grail Quduuska ah , in Apollo Moon soo degay ay ahaayeen been abuur , iyo kuwa la mid ah. Fikradaha shirqoolka , cilmiga been abuurka ah , taariikhda mala-awaalka ah , ama fikradaha macquulka ah laakiin aan la aqbalin waa in aan la sharciyeynin marka la barbardhigo deeqaha waxbarasho ee la aqbalay. Mawqif kama qaadanno arrimahan annagoo ah qoraa encyclopedia, ama diiddan ama diiddan; Kaliya waxaan ka tagnay macluumaadkan halka lagu daro ay si aan macquul ahayn u sharciyaynayso, oo haddii kale ku darno oo ku qeexno fikradahan macnaha guud ee khuseeya deeq-waxbarasho la aasaasay iyo caqiidada adduunka ballaadhan.
===Samaynta malo-awaal lagama maarmaan ah===
Marka maqaallo la qorayo, waxaa jiri kara kiisas samaynta malo-awaalka qaarkood ay lagama maarmaan u tahay in mawduuc laga gudbo. Tusaale ahaan, qoraal ku saabsan korriinka, waxtar ma leh in la damiyo muranka abuurista-evolution ee bog kasta. Dhab ahaantii ma jiraan mawduucyo socon kara iyada oo aan la samayn malo ah in qof uu heli karo muran. Tani run maaha oo kaliya bayoolajiga koboca laakiin sidoo kale falsafada, taariikhda, fiisigiska, farshaxanka, nafaqada, iwm.
Way adag tahay in la dejiyo xeer, laakiin mabda'a soo socda ayaa ku caawin kara: malaha ma jirto sabab wanaagsan oo looga hadlo malo-awaalka qaar ka mid ah bogga la bixiyay haddii malo-awaalkaas si qoto dheer looga hadlo bog kale . Si kastaba ha ahaatee, tilmaame kooban, aan daahsoonayn ama wikilink ayaa laga yaabaa inay habboon tahay.
===Doorashada ilaha===
Mabda 'ahaan, dhammaan maqaallada waa in ay ku saleysnaadaan kuwo la isku halleyn karo , madax-bannaan , ilo daabacan oo labaad oo sumcad ku leh hubinta iyo saxnaanta. Markaad wax ka qorayso mawduuc, ku salaynta nuxurka ilaha la isku halayn karo ee ugu ixtiraamka badan uguna awooda badan waxay caawisaa ka hortagga eexda, miisaanka aan loo baahnayn, iyo khilaafyada kale ee NPOV. Isku day maktabadda buugaagta sumcadda leh iyo maqaallada joornaalka, oo ka raadi khadka si aad u hesho ilaha ugu kalsoonaan karo. Haddii aad u baahan tahay in lagaa caawiyo helitaanka ilo tayo sare leh, weydii tifaftirayaasha kale bogga hadalka ee maqaalka aad ka shaqaynayso, ama weydii miiska tixraaca .
===Eexda ilaha===
Doodda guud ee muranka ku saabsan ilo lagu kalsoonaan karo ayaa ah in hal il la xagliyo, taasoo la macno ah in ilo kale la door bido. Tifaftirayaasha qaar ayaa ku doodaya in ilaha eexsan aan la isticmaalin sababtoo ah waxay soo bandhigaan POV aan habboonayn maqaal. Si kastaba ha ahaatee, ilaha eexda si dabiici ah looma diido iyadoo lagu salaynayo eex kaliya, in kasta oo dhinacyada kale ee isha laga yaabo inay ka dhigaan mid aan sax ahayn. Aragti dhexdhexaad ah waa in lagu gaaraa iyada oo la miisaamayo eexda laga helayo ilo ku salaysan miisaanka ra'yiga ee ilo lagu kalsoon yahay oo aan laga saarin ilo aan waafaqsanayn aragtida tifaftiraha. Tani macnaheedu maaha in meel kasta oo eex ah la isticmaalo; Waxaa laga yaabaa inay si fiican ugu adeegto maqaal ka fiican in laga saaro walxaha gebi ahaanba .
===Mawduucyo muran badan===
Wikipedia waxa uu wax ka qabtaa meelo badan oo inta badan ah mawduucyo doodo adag ka dhashaan labadaba dunida dhabta ah iyo tafaftirayaasha encyclopedia. Fahamka saxda ah iyo ku dhaqanka NPOV ayaa laga raadsadaa dhammaan aagagga Wikipedia, laakiin inta badan ayaa kuwan looga baahan yahay.
===Aragtiyo qallafsan iyo cilmiga been abuurka ah===
Aragtiyada cilmi-nafsiga ah waxaa soo bandhigay taageerayaashu saynis ahaan laakiin sifo ahaan way ku guul daraysteen inay u hoggaansamaan heerarka sayniska iyo hababka . Taa beddelkeeda, dabeecaddiisa, is-afgaradka cilmigu waa aragtida ugu badan ee saynisyahannadu ee ku aaddan mawduuc. Sidaa darteed, marka laga hadlayo mowduucyo cilmi-nafsiyeedka , waa inaynaan ku qeexin labadan aragtiyood ee iska soo horjeeda inay siman yihiin midba midka kale. Iyadoo cilmi-baadhista been-abuurka ah laga yaabo in xaaladaha qaarkood ay muhiim u tahay maqaal, waa inaysan daboolin sharraxaadda aragtida guud ee bulshada sayniska .
Ku darida kasta oo ka mid ah geesaha ama aragtiyaha sayniska ee been abuurka ah waa inaysan siin miisaan aan loo baahnayn . Farqiga ama aragtida been abuurka ah waa in si cad loo sifeeyaa. Sharaxaad ku saabsan sida khubarada ku xeel dheer arrimahan khusayso ay uga fal-celiyeen aragtiyahaas waa in si weyn loogu daraa. Tani waxay naga caawinaysaa inaan si cadaalad ah u qeexno aragtiyaha kala duwan. Tani waxay khusaysaa dhammaan noocyada maaddooyinka cirifka ah, tusaale ahaan, foomamka nacaybka taariikhiga ah ee ay tixgeliyaan ilo lagu kalsoonaan karo si ay u helaan caddayn ama si firfircoon u indho-tiraan caddaynta, sida sheegashooyinka ah in Pope John Paul I la dilay , ama in Apollo Moon soo degista la been abuuray .
Fiiri Wikipedia hab-raacyada cilmiga been-abuurka ah ee la aasaasay si ay kaaga caawiso go'aan ka gaarista in mawduuca si habboon loogu kala saaro sayniska been abuurka ah.
===Diinta===
Marka laga hadlayo caqiidooyinka iyo dhaqamada, waxa ku jira Wikipedia waa in aanay koobin oo keliya waxa dhiirigeliya shakhsiyaadka haysta caqiidooyinkan iyo dhaqamadan laakiin sidoo kale lagu xisaabtamayo sida caqiidooyinkan iyo dhaqamadaas ay u horumareen. Maqaallada Wikipedia ee taariikhda iyo diinta waxay ka soo qaataan qoraallada muqadaska ah ee diinta sida ilaha aasaasiga ah iyo shaqooyinka qadiimiga ah, taariikhiga ah, iyo sayniska ee casriga ah sida ilaha sare iyo sare .
Qaar ka mid ah dadka raacsan diinta ayaa laga yaabaa inay diidaan in taariikhda muhiimka ah loola dhaqmo caqiidadooda sababtoo ah aragtidooda falanqaynta ayaa ka soo horjeeda diintooda. Aragtidooda waxaa lagu xusi karaa haddii ay diiwaan gelin karaan ilo ku habboon, oo lagu kalsoonaan karo, laakiin ogow ma jiraan wax khilaaf ah. Siyaasadda NPOV macnaheedu waa tifaftirayaasha Wikipedia waa inay isku dayaan inay qoraan weedho sidan oo kale ah: "Dhibaatooyinka Frisbeetarians qaarkood (sida Rev. Goodcatch) waxay aaminsan yihiin Tani iyo Taas waxayna tixgeliyaan kuwa ay ahaayeen mabaadi'da Frisbeetarianism laga soo bilaabo maalmihii ugu horreeyay. Qaybo gaar ah oo isku magacaabay Ultimate Frisbeetarianists - oo ay saameyn ku yeesheen natiijooyinka taariikhyahannada casriga ah ee Dr. falanqaynta iyo Prof. Iconoclast ee carbon- shukaansi shaqada) — weli aaminsan this, laakiin mar dambe ma rumaysan in, iyo halkii ay aaminsan yihiin Wax kale."
Dhowr kelmadood oo macnayaal gaar ah ku leh daraasaadka diintu waxay leeyihiin macnayaal kala duwan marka loo eego macnaha rasmiga ah ee aan rasmiga ahayn, tusaale ahaan, aasaaska , khuraafaadka , iyo (sida ku jirta cutubka hore) muhiimka ah . Maqaallada Wikipedia ee ku saabsan mawduucyada diiniga ah waa inay taxaddaraan inay erayadan u adeegsadaan oo keliya dareenkooda rasmiga ah si ay uga fogaadaan inay gef aan loo baahnayn u geystaan ama marin habaabiyaan akhristaha. Taa beddelkeeda, tifaftirayaashu waa inaysan ka fogaan adeegsiga erey-bixin ay dejiyeen inta badan ilaha hadda la isku halayn karo iyo kuwa khuseeya mawduuca iyagoo ka damqanaya aragti gaar ah ama walaac laga yaabo in akhristayaasha ay ku khaldaan macnaha rasmiga ah iyo kuwa aan rasmiga ahayn. Faahfaahinta ereyada gaarka ah waxaa laga heli karaa
===Fargeeto-aragtiyeed===
Fargeeto POV waa isku day lagu doonayo in lagaga baxsado siyaasadda dhexdhexaadnimada iyadoo la abuurayo maqaal cusub oo ku saabsan mawduuc horay loogu daaweeyay maqaal, inta badan si looga fogaado ama loo muujiyo fikradaha xun ama xaqiiqooyinka togan. Fargeetooyinka POV lagama oggola Wikipedia.
Dhammaan xaqiiqooyinka iyo aragtiyaha muhiimka ah ee mawduuca la bixiyay waa in lagu daaweeyaa hal maqaal marka laga reebo qodobka qodob-hoosaadka spinoff . Mawduucyada qaar aad bay u weyn yihiin oo hal maqaal si macquul ah uma dabooli karo dhammaan wejiyada mawduuca, sidaas darteed qodob-hoosaad spinoff ah ayaa la abuuray. Tusaale ahaan, Evolution run ahaantii iyo aragti ahaan waa qodob-hoosaad ka mid ah Evolution , iyo muran-abuurka abuurista waa qayb-hoosaad ka mid ah abuurista . Kala qaybsanaanta noocan ahi waa mid la ogol yahay oo keliya haddii laga soo qoro aragti dhexdhexaad ah waana inaanay noqon isku day lagu doonayo in lagaga baxsado habka la isku raacsan yahay ee qodob kale.
==Sida dhexdhexaadnimada loo qoro==
===Magacaabidda===
Xaaladaha qaarkood, magaca mawduuca loo doortay wuxuu muujin karaa eex. In kasta oo ereyada dhexdhexaadka ah ay guud ahaan door bidaan, doorashada magaca waa in lagu dheellitiraa si aan caddayn. Haddaba, haddii magaca si weyn loogu isticmaalo ilo lagu kalsoonaan karo (gaar ahaan kuwa ku qoran Ingiriisida) oo sidaas awgeed ay u badan tahay in akhristayaasha ay si fiican u aqoonsadaan, waxaa laga yaabaa in la isticmaalo inkasta oo qaarkood ay u arki karaan mid xag-jir ah. Tusaale ahaan, magacyada aadka loo isticmaalo ee " Boston Massacre ", " Teapot Dome fadeexad ", iyo " Jack the Ripper " waa dariiqooyin sharci ah oo lagu tixraacayo maadooyinka su'aasha ah in kasta oo ay u muuqdaan inay xukunka ka gudbaan. Magaca ugu fiican ee mawduuca loo isticmaalo waxa uu ku xidhan yahay macnaha guud ee lagu xusay. Waxa laga yaabaa inay ku habboon tahay in la sheego magacyo kale iyo murannada isticmaalkooda, gaar ahaan marka mawduuca laga hadlayo laftiisa yahay mawduuca ugu muhiimsan ee laga hadlayo.
Taladani waxay si gaar ah u khusaysaa cinwaannada maqaallada. In kasta oo erayo badan laga yaabo in ay yihiin kuwo si guud loo isticmaalo, hal magac waa in loo doortaa sida cinwaanka maqaalka, iyada oo la raacayo siyaasadda cinwaanka maqaalka (iyo tilmaamaha ku habboon sida magacyada juqraafiyeed ).
Magacyada maqaallada ee isku dara magacyo kale waa la niyad jabiyay. Tusaale ahaan, magacyada sida "Derry/Londonderry", "Aluminium/Aluminium", iyo "Flat Earth (Round Earth)" waa inaan la isticmaalin. Taa beddelkeeda, magacyo kale waa in la siiyaa magacooda ku habboon qodobka laftiisa, oo dib u habeyn lagu sameeyo sida ku habboon.
Magacyada maqaallada qaarkood ayaa sharraxaya halkii ay ahaan lahaayeen magac dhab ah. Magacyada qeexitaannada waa in si dhexdhexaad ah loo qeexaa, si aan loo soo jeedin fikrado ku wajahan ama ka soo horjeeda mawduuc, ama in nuxurka maqaalka lagu koobo aragtiyo dhinac gaar ah oo arrin ah (tusaale, maqaal cinwaankiisu yahay "Dhaliilaha X" waxaa laga yaabaa in si fiican loogu magacaabo "Aragtida Bulshada ee X"). Magacyada dhexdhexaadka ah waxay dhiirigeliyaan fikrado badan iyo qorista maqaalka mas'uulka ah.
===Cod aan eex lahayn===
Wikipedia wuxuu qeexayaa khilaafyada, laakiin kuma lug yeesho iyaga. Sifada dhexdhexaadka ah ee khilaafyadu waxay u baahan tahay soo bandhigida aragtiyo leh cod dhexdhexaad ah oo joogto ah; Haddii kale, maqaaladu waxay ku dhammaadaan faallooyin xisbi xitaa iyadoo la soo bandhigayo dhammaan fikradaha khuseeya. Xataa halka mowduuca lagu soo bandhigo xaqiiqooyin aan ahayn ra'yi, codad aan habboonayn ayaa lagu soo bandhigi karaa sida xaqiiqooyinka loo doorto, loo soo bandhigo, ama loo habeeyo. Maqaallada dhexdhexaadka ah waxaa lagu qoray cod siinaya eex la'aan, sax ah, iyo matalaad saami ah dhammaan jagooyinka ku jira maqaalka.
Codka maqaallada Wikipedia waa in uu ahaado mid dhexdhexaad ah, oo aan taageersanayn mana diidin aragti gaar ah. Isku day inaadan si toos ah uga soo xigan ka qaybgalayaasha muranka kululi ka dhexeeyo; halkii, soo koob oo u soo bandhig doodaha si aan eex lahayn, dhawaaq rasmi ah.
[[File:Van_Gogh_-_Starry_Night_-_Google_Art_Project.jpg|thumb|Habeenka Xiddigaha — rinjiyeyn fiican mise rinjiyeyn xun? Taasi maaha in aan go'aan ka gaarno, laakiin waxaan ogaannaa waxay kuwa kale dhahaan.]]
Maqaallada Wikipedia ee ku saabsan fanka iyo mowduucyada kale ee hal-abuurka ah (tusaale, fannaaniinta, jilayaasha, buugaagta, iwm.) waxay u janjeeraan inay noqdaan kuwo waxtar leh . Tani waa meel ka baxsan encyclopedia. Fikradaha bilicsanaanta waa kala duwan yihiin oo kala duwanaansho leh - waxaa laga yaabaa inaynaan dhammaan ku heshiin cidda uu yahay soprano ugu weyn adduunka. Si kastaba ha ahaatee, waxaa habboon in la xuso sida farshaxan ama shaqo ay u soo dhaweeyeen khubaro caan ah, dhaleeceyn, iyo dadweyne kale. Tusaale ahaan, maqaalka Shakespeare waa inuu ogaadaa in si weyn loogu tixgeliyo mid ka mid ah qorayaasha ugu waaweyn luqadda Ingiriisiga labadaba aqoonyahannada iyo dadweynaha. Si kastaba ha ahaatee, ma aha in ay sheegto in Shakespeare uu yahay qoraaga ugu weyn luqadda Ingiriisiga. Guud ahaan, mararka qaarkood waa la oggol yahay in la xuso sumcadda mawduuca marka sumcaddaasi ay tahay mid baahsan oo suurtogal ah in ay wax ka sheegaan ama ay xiiseeyaan akhristayaasha. Maqaallada ku saabsan shaqooyinka hal-abuurka ah waa inay bixiyaan dulmar guud oo ku saabsan tafsiirkooda guud, iyadoo la doorbidayo tixraacyada khubarada haya tafsiirradaas. Dhaleeceynta dadweynaha iyo cilmi-nafsiga ee la xaqiijin karo waxay bixiyaan macnaha waxtarka leh ee shaqooyinka farshaxanka.
===U tilmaanta iyo qeexida weedhaha eexda===
Odhaahyada eexda ah ee ra'yiga waxaa lagu soo bandhigi karaa oo kaliya sifo qoraal ah . Tusaale ahaan, "John Doe waa ciyaaryahanka ugu fiican baseball" wuxuu muujiyaa ra'yi mana aha in lagu caddeeyo Wikipedia sidii inay xaqiiqo tahay. Waxaa lagu dari karaa sida hadal run ah oo ku saabsan ra'yiga: "Xirfadaha baseball John Doe waxaa ammaanay gudaha baseball sida Al Kaline iyo Joe Torre." Fikradaha wali waa inay noqdaan kuwo la xaqiijin karo oo si habboon loo tixraacay .
Hab kale ayaa ah in la caddeeyo ama la caddeeyo bayaanka, iyadoo la bixinayo tafaasiisha dhabta ah ee dhabta ah. Tusaale ahaan: "John Doe wuxuu lahaa celceliska feedhka ugu sarreeya ee horyaallada waaweyn laga bilaabo 2003 ilaa 2006." Waxaa laga yaabaa in dadku ay weli ku doodaan inuu ahaa ciyaaryahankii ugu fiicnaa baseball, laakiin kuma doodi doonaan arrintan.
Ka fogow rabitaanka inaad ku soo celiso weedhaha eexda ama ra'yiga erayada weasel , tusaale ahaan, "Dad badan ayaa u maleynaya in John Doe uu yahay ciyaaryahanka ugu fiican baseball." Dadkee? Immisa ? ("Dadka intooda badan waxay u maleynayaan" in la aqbali karo kaliya marka ay taageeraan ugu yaraan hal sahan oo la daabacay.)
===Erayada la daawado===
Ma jiraan ereyo ama tibaaxo mamnuuc ah Wikipedia, laakiin tibaaxaha qaarkood waa in si taxadar leh loo isticmaalo, sababtoo ah waxay soo bandhigi karaan eex. Tusaale ahaan, kelmadda sheegasho , sida ku jirta "Jim wuxuu sheegay in uu bixiyay sandwich", waxa ay muujin kartaa kalsooni darro . Isticmaalka tan ama tibaaxo kale oo shaki ah waxay ka dhigi kartaa maqaal u muuqda mid kor u qaadaya hal boos oo kale. Isku day inaad si fudud u sheegto xaqiiqada adoon isticmaalin ereyadan raran ; tusaale ahaan, "Jim wuxuu sheegay in uu bixiyay sandwich-ka". Ku dadaal in aad baabi'iso odhaahyada sasabanaya , wax-ka-dilista, aan caddayn, ama la isku halayn karo, ama taageeraya aragti gaar ah (haddii aanay tibaaxahaasi qayb ka ahayn xigasho laga soo xigtay ilo xusid mudan mooyaane).
==Diidmada iyo caddaynta guud==
[[File:WikiConference_India_2011_Jimmy_Wales_4.jpg|thumb|Aasaasaha Wikipedia Jimmy Wales wuxuu ka hadlayaa NPOV WikiConference Hindiya]]
Diidmada ama cabashooyinka caadiga ah ee lagu soo qaaday siyaasadda NPOV ee Wikipedia ayaa lagu soo koobay cinwaan hoosaadka hoose. Maadaama siyaasadda NPOV aysan inta badan aqoon u lahayn soogalootiga-oo ay udub dhexaad u tahay habka Wikipedia-arrimo badan oo ku xeeran ayaa horay loo daboolay si aad u ballaaran. Haddii aad hayso wax cusub oo aad ku biirinayso doodda, waxaad isku dayi kartaa bogga hadalka siyaasadda . Kahor intaadan weydiin, fadlan dib u eeg xiriirinta hoose.
===Dhexdhexaadnimada===
"Ma jiro wax la yiraahdo ujeedo"
Qof kasta oo leh falsafad kasta oo falsafadeed waa ogyahay inaan dhammaanteen leenahay eex. Haddaba, sidee ayaan si dhab ah ugu qaadan karnaa siyaasadda NPOV?
Dhexdhexaadnimo la'aan marmarsiiyo looga dhigo in la tirtiro
Siyaasadda NPOV ayaa mararka qaarkood loo adeegsadaa marmarsiinyo si loo tirtiro qoraallada loo arko inay eexsan yihiin. Miyaanay tani dhibaato ahayn?
Habayn fudud—maxay ka dhigan tahay?
Qayb hore oo siyaasaddan ka mid ah oo la yiraahdo "Qaabka fudud" ayaa tiri, "Ceeb xaqiiqooyinka, oo ay ku jiraan xaqiiqooyinka ku saabsan ra'yiga-laakin ha sheegin ra'yiga laftooda." Maxay tani ka dhigan tahay?
===Isku dheelitirka aragtiyo kala duwan===
U qorida qofka ka soo horjeeda
Kuma qancin waxa aad ka leedahay "Qoritaanka qofka ka soo horjeeda". Ma rabo inaan u qoro kuwa ka soo horjeeda. Intooda badani waxay ku tiirsan yihiin inay runta sheegaan hadallo badan oo been abuur ah oo muujinaya. Ma waxaad leedahay si aan dhexdhexaad ugu noqdo maqaal qorista, waa inaan been sheegaa si aan u matalo aragtida aan diidanahay?
Muuqaalo anshax xumo ah
Ka waran aragtiyaha akhlaaqda xun u ah akhristayaasha intooda badan, sida diidmada Holocaust, ee dadka qaarkiis ay dhab ahaantii haystaan? Hubaal inaynaan dhexdhexaad ka noqonin iyaga ?
===Khilaafaadka tifaftiraha===
La tacaalida wax ku biiriyaasha eexda
Waan ku raacsanahay siyaasadda eex la'aanta, laakiin waxaa jira qaar halkan u muuqda inay si buuxda u eexanayaan. Waa inaan ku wareegaa oo aan ka daba nadiifiyaa iyaga. Maxaan sameeyaa?
Ka fogaanshaha khilaafyada joogtada ah
Sideen uga fogaan karnaa dagaal joogto ah oo aan dhammaanayn oo ku saabsan arrimaha dhexdhexaadnimada?
==Taariikhda==
Dhexdhexaadka Aragtida" waa mid ka mid ah fikradaha maamul ee ugu da'da weyn Wikipedia. Asal ahaan ka soo muuqday gudaha Nupedia oo cinwaan looga dhigay " Siyaasad aan eex lahayn ", waxaa diyaariyay Larry Sanger 2000. Sannadkii 2001, Sanger wuxuu soo jeediyay in laga fogaado eexda sida mid ka mid ah "xeerarka la tixgeliyo" Wikipedia . Tan waxa lagu habeeyey ujeeddada siyaasadda NPOV si loo soo saaro encyclopedia aan eex lahayn. Bayaanka siyaasadda NPOV ee asalka ah ee Wikipedia waxaa ku daray Sanger December 26, 2001. Jimmy Wales waxa uu u qalmay NPOV sida "aan laga gorgortami karin", si joogto ah, inta lagu jiro doodaha kala duwan: Bayaanka 2001 , Noofambar 2003 , Abriil 2006 , Maarso 2008 .
Ma jiro cilmi-baaris asal ah (MAYA) iyo xaqiijinta (V) oo asalkoodu ka soo jeedo siyaasadda NPOV iyo dhibaatada wax ka qabashada miisaanka aan loo baahnayn iyo aragtiyaha cirifka ah . Siyaasadda NOR waxaa la aasaasay 2003 si wax looga qabto isticmaalka dhibka leh ee ilaha. Siyaasadda xaqiijinta waxaa la aasaasay 2003 si loo hubiyo saxnaanta maqaallada iyadoo lagu dhiirigelinayo tifaftirayaasha inay xigaan ilo. Horumarinta qaybta aan miisaanka lahayn ayaa sidoo kale bilaabmay 2003, kaas oo liiska boostada ee Jimmy Wales ee Sebtembar ay ahayd qalab.
fptct5am95nee6s3zlvdjjkyd2ljdu0
Wikipedia:Ma jiro cilmi-baaris asal ah
4
42126
297274
280751
2026-05-13T11:36:25Z
Isma4l
41797
/* */ Sax
297274
wikitext
text/x-wiki
{{policy|WP:OR|WP:NOR|WP:NOOR}}
{{Nutshell|Boggan si kooban: Wikipedia ma daabici fikradda asalka ah . Dhammaan waxyaalaha ku jira Wikipedia waa in loo tiriyaa meel la isku halayn karo, oo la daabacay . Maqaalladu waa in aanay ku jirin falanqayn cusub ama isku-dubarid walxo la daabacay oo gaadha ama tilmaamaya gunaanad aanay si cad u sheegin ilaha laftoodu. Xisaabinta fudud maaha cilmi-baaris asal ah, eeg § Xisaabinta joogtada ah .}}
[[File:Manusingmicroscope.jpg|thumb|Wixii ka baxsan Wikipedia, cilmi-baarista asalka ah waa qayb muhiim ah oo ka mid ah shaqada cilmi-baarista. Si kastaba ha ahaatee, tifaftirayaasha Wikipedia waa inay ku saleeyaan tabarucaadkooda ilo la isku halayn karo, oo la daabacay, maaha cilmi-baadhistooda asalka ah.]]
'''Maqaallada Wikipedia waa inaysan ku jirin cilmi-baaris asal ah'''. Wikipedia , cilmi-baarista asalka ah macnaheedu waa walxo-sida xaqiiqooyinka, eedeymaha, iyo fikradaha- kuwaas oo aan jirin ilo la isku halayn karo, oo la daabacay . Tan waxa ku jira falanqeyn kasta ama isku-dubarid kasta oo wax la daabacay oo gaadhay ama tilmaamaya gabagabo aanay illohu sheegin . Si aad u muujiso inaadan ku darin cilmi-baaris asal ah, waa inaad awood u leedahay inaad soo xigato ilo la isku halleyn karo, la daabacay oo si toos ah ula xiriira mowduuca maqaalka oo si toos ah u taageera waxyaabaha la soo bandhigayo.
Mamnuucidda ka dhanka ah cilmi-baarista asalka ah waxay ka dhigan tahay in dhammaan walxaha lagu daray maqaallada ay tahay inay noqdaan kuwo la xaqiijin karo , macnaha waa inay suurtogal tahay in tifaftiruhu helo ilo la isku halayn karo, oo daabacan oo si toos ah u taageeraya alaabtan. Xigasho khad toosan oo lagu kalsoonaan karo waa in la bixiyaa dhammaan xigashooyinka tooska ah, arrimaha la isku hayo ee ku saabsan dadka nool, iyo wax kasta oo caqabad ku ah ama ay u badan tahay in lagu doodi karo - laakiin xitaa walxaha aan loo baahnayn in la helo xigasho khad, ilo lagu kalsoonaan karo oo laga yaabo in lagu xuso taageerada qoraalkan waa in la daabacay oo weli jira . Tusaale ahaan, odhaahda "caasimada Faransiiska waa Paris" uma baahna in la soo xigto, mana aha cilmi-baaris asal ah, sababtoo ah maaha wax aad ka fikirtay oo si fudud ayaa loo xaqiijin karaa; sidaa awgeed ma jirto cid ka soo horjeeda oo aan ognahay in ilo-wareed ay u jiraan xitaa haddii aan la soo xigan. Bayaanka waa la xaqiijin karaa , xitaa haddii aan la xaqiijin .
In kasta oo loo baahan yahay ilo lagu kalsoonaan karo, waa inaadan been ka sheegin ama aadan ku xad gudbin xuquuqdooda daabacaada . Dib ugu qoritaanka walxaha asalka ah ereyadaada iyadoo la ilaalinayo walaxda looma tixgelin cilmi baaris asal ah.
"Ma jiro cilmi-baaris asal ah" (NOR) waa mid ka mid ah saddexda siyaasadood ee nuxurka ah, oo ay weheliso aragtida dhexdhexaadka ah iyo Xaqiijinta , waxay go'aamisaa nooca iyo tayada walxaha la aqbali karo ee maqaallada. Sababtoo ah siyaasadahani waxay u shaqeeyaan si wada jir ah, waa inaan loo fasirin si gooni ah midba midka kale, oo tifaftirayaashu waa inay bartaan saddexdaasba. Su'aalaha ku saabsan in wax ka beddel gaar ah uu ka kooban yahay cilmi-baaris asal ah, eeg Boodhka ogeysiiska cilmi-baarista asalka ah ma jiro .
Xeerkani ma khuseeyo boggaga hadalka iyo boggaga kale ee qiimeeya nuxurka maqaalka iyo ilaha, sida doodaha tirtirka ama sabuuradaha siyaasada.
==Isticmaalka ilaha==
Wikipedia asal ahaan waxa lagu dhisay cilmi-baadhis laga soo ururiyay lagana habeeyey ilo lagu kalsoonaan karo , sida lagu qeexay siyaasadaha nuxurka sida tan. Haddii aan laga heli karin ilo madax-bannaan oo la isku halleyn karo oo mawduuc ah, Wikipedia ma aha in uu lahaado maqaal ku saabsan. Haddii aad aragto wax cusub, Wikipedia maaha meesha lagu shaaciyo daahfurka noocaas ah.
Habka ugu wanaagsan ayaa ah in la baaro ilaha ugu kalsoon ee mawduuca laga soo xigtay oo ku soo koobo waxay ku hadlaan erayadaada, iyada oo odhaah kasta oo maqaalka ku jirta lagu xaqiijin karo meel ka soo baxda hadalkaas si cad. Waxyaabaha laga soo xigtay waa in si taxadar leh loo soo koobaa ama dib loo habeeyaa iyada oo aan la beddelin macnaheeda ama macnaheeda. Ka digtoonow inaadan dhaafin waxa ilahay sheegaan ama aad u isticmaalin siyaabo aan waafaqsanayn ulajeedka isha, sida isticmaalka waxyaabo ka baxsan macnaha guud . Marka la soo koobo, ku dheji ilaha .
===Ilo lagu kalsoonaan karo===
Wax kasta oo lagu loolamayo ama laga yaabo in lagu doodo waa in ay taageertaa ilo lagu kalsoonaan karo. Qalabka aan la heli karin ilo lagu kalsoonaan karo ayaa loo arkaa cilmi-baaris asal ah. Sida kaliya ee aad ku tusi karto in wax ka beddelkaagu aanu ahayn cilmi-baadhis asli ah waa inaad soo xigato ilo daabacan oo la isku halayn karo oo ka kooban waxyaabo isku mid ah. Xataa walxo si fiican looga soo xigtay, haddii aad u isticmaasho si ka baxsan macnaha guud, ama aad sheegto ama aad u maldahan gunaanad aan si toos ah iyo si cad u taageerin isha, waxaad ku hawlan tahay cilmi-baadhis asal ah; hoos ka daawo .
Guud ahaan, ilaha ugu kalsoonaan karo waa:
Joornaallada facooda dib loo eegay
Buugaag ay daabacaan jaraa'idka jaamacaduhu
Buugaag heer jaamacadeed ah
Joornaalada, joornaalada, iyo buugaagta ay daabacaan guryaha daabacaadda ee la ixtiraamo
Wargeysyada guud
Si kastaba ha ahaatee, ogow in heerar ka sarreeya kan loo baahan yahay sheegashooyinka caafimaadka .
Sida caadiga ah, dadka badankoodu waxay ku hawlan yihiin hubinta xaqiiqooyinka, falanqaynta arrimaha sharciga, iyo baadhista qoraalka, waa la isku halayn karaa daabacaadda. Waxyaabaha la isku daabacay, ha ahaato warqad ama online, guud ahaan looma arko inay yihiin kuwo la isku halayn karo. Eeg ilaha is-daabacay wixii ka reeban
Macluumaadka maqaalku waa in lagu xaqiijiyaa tixraacyada la soo xigtay. Guud ahaan, bayaannada maqaalku waa inaysan ku tiirsanaan tuducyo aan caddayn ama aan iswaafaqsanayn ama faallooyinka gudbinta. Tuduc kasta oo u furan tafsiiro badan waa in si sax ah loo tixraaco ama laga fogaadaa. Soo koobid dood dheer oo kooban waa in ay ka tarjumaysaa gunaanadka isha. Go'aan qaadashada aan ka muuqan tixraaca waa cilmi-baaris asal ah iyada oo aan loo eegin nooca isha. Tixraacyadu waa in lagu xuso macnaha guud iyo mawduuca.
===Ilaha aasaasiga ah, sare iyo sare===
Maqaallada Wikipedia waa inay ahaadaan kuwo lagu kalsoonaan karo , oo la daabacay ilo sare , iyo ilaa xad, ilo jaamacadeed iyo ilaha aasaasiga ah . Ilaha sare ama jaamacadeed ayaa loo baahan yahay si loo ogaado in mawduuca laga xusi karo loogana fogaado fasiraadaha cusub ee ilaha aasaasiga ah. Dhammaan falanqaynta iyo sheegashooyinka tarjumaadda ama synthetic ee ku saabsan ilaha aasaasiga ah waa in lagu tixraacaa ilo sare ama jaamacad waana in aanay noqon falanqayn asalka ah ee agabka aasaasiga ah ee tafatirayaasha Wikipedia.
Helitaanka ku habboon waxay noqon kartaa arrin adag, kuwanuna waa xeerar guud. Go'aaminta haddii ilaha aasaasiga ah, sare, ama jaamacadaha ay ku habboon yihiin tusaale kasta waa arrin go'aan tifaftiran oo wanaagsan iyo caqli-galnimo , waana in lagu falanqeeyaa bogagga hadalka maqaalka. Ilaha waxaa loo qaddarin karaa aasaaska hal bayaan laakiin labaad mid ka duwan. Xataa isha la bixiyay waxa ay ka koobnaan kartaa walxaha aasaasiga ah iyo kan sare labadaba hal bayaan gaar ah. Ujeeddooyinka siyaasaddan awgeed, ilaha aasaasiga ah, sare iyo sare waxaa lagu qeexay sida soo socota:
Ilaha aasaasiga ah waa agab asal ah oo ku dhow dhacdada, badanaana waa xisaabo ay qoreen dadka sida tooska ah ugu lug leh. Waxay bixiyaan aragtida gudaha ee dhacdo, xilli taariikh, shaqo farshaxan, go'aan siyaasadeed, iyo wixii la mid ah. Ilaha asaasiga ahi waxay noqon karaan ama ma noqon karaan ilo madax banaan . Koontada shil baabuur oo uu qoray markhaati ayaa ah isha koowaad ee macluumaadka ku saabsan dhacdada; si la mid ah, warqad saynis ah oo diiwaangelinaysa tijaabo cusub oo uu sameeyay qoraagu waa isha aasaasiga ah ee natiijada tijaabadaas. Ujeedooyinka Wikipedia, wararka jabinta wararka ayaa sidoo kale loo arkaa inay yihiin ilaha aasaasiga ah. Sidoo kale dukumentiyada taariikhiga ah sida xusuus qorka ayaa sidoo kale ah.
Siyaasadda : Haddii aan lagu xaddidin siyaasad kale,
Ilaha aasaasiga ah ee si sumcad leh loo daabacay ayaa laga yaabaa in loo isticmaalo Wikipedia, laakiin kaliya taxaddar, sababtoo ah way fududahay in si xun loo isticmaalo.
Tafsiir kasta oo walxaha asalka ah waxay u baahan tahay il labaad oo lagu kalsoonaan karo oo fasiraaddaas ah. Halka isha aasaasiga ahi ay guud ahaan tahay isha ugu wanaagsan ee laga helo waxa ku jira, xitaa marka la soo koobo isha aasaasiga ah ee meel kale, ha saarin miisaan aan loo baahnayn waxa ku jira.
Isha aasaasiga ah waxaa loo isticmaali karaa Wikipedia kaliya si toos ah, hadallo qeexid xaqiiqo ah oo uu xaqiijin karo qof kasta oo wax bartay oo marin u leh isha aasaasiga ah laakiin aan lahayn aqoon dheeraad ah, aqoon gaar ah. Tusaale ahaan, maqaal ku saabsan muusikiiste ayaa laga yaabaa inuu soo xigto sheekooyinka iyo liisaska raadraaca ee lagu daabacay calaamadda rikoodhka, maqaal ku saabsan sheeko-yaqaanku wuxuu soo qaadan karaa tuducyo si uu u sharaxo sheekada, laakiin fasiraad kasta ayaa u baahan il labaad.
Ha falanqeyn, qiimeyn, fasirin, ama ha saarin walxaha laga helay isha aasaasiga ah laftaadu; halkii, tixraac ilo kale oo lagu kalsoonaan karo oo sidaas sameeya.
Ha ku salayn maqaal dhan ilaha aasaasiga ah, kana digtoonow inaad ku salayso tuducyo waaweyn.
Ha ku darin waxyaabo aan laga soo xigan khibradaada shaqsiyeed, sababtoo ah taasi waxay ka dhigi doontaa Wikipedia isha koowaad ee alaabtaas.
Isticmaal taxaddar dheeraad ah markaad la tacaalayso ilaha aasaasiga ah ee ku saabsan dadka nool ; eeg WP: Taariikh nololeedka dadka nool § Ka fogow si xun u isticmaalka ilaha aasaasiga ah , taas oo ah siyaasad.
Isha labaad waxay bixisaa fikir iyo milicsi ku salaysan ilaha aasaasiga ah, guud ahaan ugu yaraan hal tallaabo oo laga saaray dhacdo. Waxay ka kooban tahay falanqayn, qiimayn, tafsiir, ama isku-dubarid xaqiiqooyinka, caddaynta, fikradaha, iyo fikradaha laga soo qaatay ilaha aasaasiga ah. Ilaha labaad maahan ilo madax banaan . Waxay ku tiirsan yihiin ilaha aasaasiga ah ee agabkooda, samaynta sheegashooyin gorfayn ama qiimayn ah oo iyaga ku saabsan. Tusaale ahaan, maqaal dib u eegis lagu falanqeeyo waraaqaha cilmi-baadhista ee goobta ayaa ah isha labaad ee cilmi-baarista. Haddi ilku yahay mid hoose ama mid sare waxay ku xidhan tahay macnaha guud. Buug uu qoray taariikhyahan millatari oo ku saabsan dagaalkii labaad ee adduunka ayaa laga yaabaa inuu noqdo isha labaad ee dagaalka, laakiin halka ay ku jirto faahfaahinta khibradaha dagaalka ee qoraaga, waxay noqon doontaa isha aasaasiga ah ee khibradahaas. Dib u eegista buuggu sidoo kale waxay noqon kartaa ra'yi, kooban, ama dib u eegis cilmiyeed.
Siyaasadda : Maqaallada Wikipedia inta badan waxay ku tiirsan yihiin agabka ilo kale oo lagu kalsoon yahay. Maqaaladu waxay samayn karaan falanqeyn, qiimayn, tarjumaad, ama sheegasho macmal ahkaliya haddiiay daabacday ilo sare oo lagu kalsoon yahay.
Ilaha jaamacadeed waa daabacado sida encyclopedias iyo compendia kale oo soo koobaya, oo inta badan xiganaya, ilaha aasaasiga ah iyo kuwa sare. Wikipedia waxaa loo arkaa inuu yahay il jaamacadeed. Buugaag badan oo hordhac ah oo heer jaamacadeed ah ayaa loo arkaa inay yihiin ilo jaamacadeed sababtoo ah waxay soo koobaan ilo badan oo sare.
Siyaasadda : Ilaha jaamacadeed ee la isku halayn karo ayaa kaa caawin kara soo koobida mawduucyo badan oo ku lug leh ilo hoose iyo sare waxaana laga yaabaa inay caawiyaan qiimayntamiisaanka saxda ah, gaar ahaan marka ilaha hoose ama sare ay iska hor yimaadaan. Ilaha jaamacadaha qaarkood ayaa la isku halleyn karaa marka loo eego kuwa kale. Ilaha jaamacadeed kasta ee la bixiyo, waxa laga yaabaa in gelitaanka qaarkood ay ka aamin badan yihiin kuwa kale. Maqaallada Wikipedia waxaa laga yaabaa inaan loo isticmaalin ilo jaamacadeed maqaallo kale oo Wikipedia ah, laakiin mararka qaarkood waxaa loo adeegsadaa ilaha aasaasiga ah ee maqaallada ku saabsan Wikipedia laftiisa
==Isku dhafka walxaha la daabacay==
Ha isku darin walxo ka yimid ilo badan si aad u sheegto ama ha u jeedin gunaanad aan si cad u sheegin mid ka mid ah ilaha. Sidoo kale, ha isku darin qaybo kala duwan oo hal il ka mid ah si aad u sheegto ama ha u jeedin gunaanad aan si cad u sheegin isha. Haddii ilo lagu kalsoonaan karo uu yiraahdo A iyo ilo kale oo lagu kalsoonaan karo uu yiraahdo B, ha ku biirin A iyo B si wada jir ah si aad u muujiso gabagabada C ee aan midkoodna sheegin. Tani waxa ay noqonaysaa hab-abuur tifaftiran oo aan habboonayn oo ah agab la daabacay si loo muujiyo gunaanad cusub, kaas oo ah cilmi-baadhis asal ah . "A iyo B, sidaas darteed, C" waa la aqbali karaa kaliya haddii ilo lagu kalsoon yahay ay daabaceen dood isku mid ah oo ku saabsan mawduuca maqaalka. Haddii il keliya ay tiraahdo "A" hal macno ah, iyo "B" oo kale, iyada oo aan la isku xirin, oo aysan keenin dood ah "sidaas darteed C", markaa "sidaa darteed C" lama isticmaali karo maqaal kasta.
Halkan waxaa ah laba jumladood oo muujinaya tusaalayaal fudud oo ku saabsan isku-dubarid aan habboonayn. Labada qaybood ee jumlada hore waxa laga yaabaa in si la isku hallayn karo laga soo xigtay, laakiin waxa la isu geeyey in ay tilmaamayaan in Qaramada Midoobay ay ku guul-darraysatay ilaalinta nabadda adduunka. Haddii aysan jirin ilo lagu kalsoonaan karo oo isku darsamay qaabkan, waa cilmi-baaris asal
'''Ujeedada Qaramada Midoobay ayaa lagu sheegay in ay tahay in la ilaaliyo nabadda iyo ammaanka caalamiga ah, laakiin tan iyo markii la abuuray waxaa caalamka oo dhan ka dhacay 160 dagaal'''.
Jumladdan labaad, caksiga ayaa lagu macneeyay iyadoo la adeegsanayo isla shay, taasoo muujinaysa sida ugu fudud ee loo maamuli karo marka ilaha aan loo hoggaansamin:
Halkan waxaa ah laba cutub oo muujinaya tusaalayaal aad u adag oo ku saabsan isku dhafka tifaftirka. Waxay ku salaysan yihiin maqaal Wikipedia ah oo ku saabsan khilaaf u dhexeeya laba qoraa, halkan loo yaqaan Smith iyo Jones. Cutubkan koowaad waa fiican yahay sababtoo ah mid kasta oo ka mid ah jumladaha si taxadar leh ayaa loo soo saaray, iyadoo la adeegsanayo ilo tixraacaya isla khilaaf:
'''Smith waxa uu sheegay in Jones uu sameeyay been abuur isaga oo ka koobiyaynaya tixraacyo buug qoraa kale. Jones waxa uu ku jawaabay in ay tahay dhaqan cilmiyeed la aqbali karo in la isticmaalo buugaagta dadka kale si loo helo tixraacyo cusub'''.
Cutubkan labaad waxa uu muujinayaa hab-tifaftireedka aan habboonayn:
'''Haddii Jones uusan la tashan ilaha asalka ah, tani waxay noqon doontaa mid liddi ku ah dhaqanka lagu taliyay ee Harvard Writing with Sources buug-gacmeedka, kaas oo u baahan xigashada isha dhabta ah ee lagala tashaday. Buug-gacmeedka Harvard kuma yeero jebinta sharcigan "wax been abuur ah". Taa beddelkeeda, been-abuurka waxa lagu qeexaa adeegsiga xogta, afkaarta, erayada, ama qaab-dhismeedka isha iyada oo aan la soo xigan'''.
Baaragaraafka labaad waa cilmi baaris asal ah sababtoo ah waxay muujineysaa ra'yiga tifaftiraha Wikipedia oo ah, marka la eego qeexida buug-gacmeedka Harvard ee been-abuurka, Jones ma uusan galin. Samaynta cutubka labaad mid waafaqsan siyaasadda waxay u baahan doontaa il la isku halayn karo oo si gaar ah uga faalloonaysa muranka Smith iyo Jones iyo samaynta isla qodob ku saabsan buug-gacmeedka Harvard iyo been-abuurka . Si kale haddii loo dhigo, falanqaynta saxda ah waa in ay daabacday ilo lagu kalsoon yahay oo khuseeya mawduuca ka hor inta aan lagu daabicin Wikipedia.
==Maxaa aan ahayn cilmi-baaris asal ah==
===Sawirada asalka ah===
Sababtoo ah sharciyada xuquuqda daabacaadda ee dalal dhowr ah, waxaa laga yaabaa inay jiraan sawirro yar oo loo heli karo isticmaalka Wikipedia. Sidaa darteed tifaftirayaasha waxaa lagu dhiirigelinayaa inay soo galiyaan sawiradooda, iyagoo ku sii daaya shatiyada Creative Commons ee habboon ama shatiyada kale ee bilaashka ah. Sawirada asalka ah ee uu sameeyay Wikimedian looma tixgalinayo cilmi baaris asal ah, ilaa iyo inta aysan soo bandhigin ama aysan soo bandhigin fikrado ama doodo aan la daabicin , sababta ugu muhiimsan ee ka dambeysa siyaasadda "Ma jiro cilmi-baaris asli ah". Qoraallada sawirku waxay ku xiran yihiin siyaasaddan wax aan ka yarayn hadallada ku jira jirka maqaalka.
Lama aqbali karo tafatiruhu inuu isticmaalo khalkhalgelinta sawirka si uu u qalloociyo xaqiiqada ama booska uu sawirku muujiyay. Sawirrada la maamulay waa in si weyn loo xusaa. Sawir kasta oo la farsameeyay oo qiimaha encyclopedic uu si maadi ah u saameeyay waa in lagu dhejiyaa Wikipedia:Faylasha doodaha .
Sawirrada dadka nool waa inaysan u soo bandhigin mawduuca si been abuur ah ama iftiin sharaf leh; eeg WP: Taariikh nololeedka dadka nool § Sawirada .
Inta badan sawirada gabi ahaanba ay soo saartay AI waa in aan loo isticmaalin meelaha guud; eeg WP: Siyaasadda isticmaalka sawirka § Sawirrada AI-abuuray .
===Turjumaada iyo qoraalada===
Si daacad ah ugu tarjumaadda walxaha laga keenay Soomaaliga, ama ka-tarjumida erayada lagu hadlo ilo maqal ama muuqaal ah, looma tixgeliyo cilmi-baaris asal ah. Macluumaad ku saabsan sida loola tacaalo ilaha u baahan turjumaada, eeg WP: Xaqiijinta § Ilaha aan Soomaaliga ahayn
===Warbaahin la aqbali karo===
Xogta isha looma baahna inay noqoto qaab tiraab ah: Nooc kasta oo macluumaad ah, sida maab, jaantusyo, garaafyo, iyo jaantusyo ayaa loo isticmaali karaa in lagu bixiyo macluumaadka isha. Akhris kasta oo toos ah ee warbaahinta noocan ah maaha cilmi-baaris asal ah waa haddii ay jiraan isku raacsan yahay tafatirayaasha in farsamooyinka la isticmaalo si sax ah loo dabaqay iyo milicsiga macnaha leh ee ilaha.
===Xisaabinta joogtada ah===
Xisaabinta joogtada ah looma tiriyo cilmi-baaris asal ah, waase haddii ay jiraan isku raac ka mid ah tifaftirayaasha in natiijooyinka xisaabinta ay sax yihiin, iyo milicsiga macne ee ilaha . Xisaabinta aasaasiga ah , sida ku-darka nambarada, beddelidda unugyada, ama xisaabinta da'da qofka, had iyo jeer waa la oggol yahay. Sidoo kale eeg Qaybta: Qaababka beddelka .
Aqoonta xisaabta ayaa laga yaabaa inay lagama maarmaan noqoto si loo raaco xisaabinta "caadiga ah", gaar ahaan maqaallada xisaabta ama cilmiga adag. Xaaladaha qaarkood, tifaftirayaasha ayaa laga yaabaa inay shaqadooda ku muujiyaan qoraal hoose.
Isbarbardhigga tirakoobyada ayaa soo bandhigaya dhibaatooyin gaar ah. Tafatirayaashu waa inaysan is barbar dhigin tirakoobyada ilaha isticmaala habab kala duwan.
==Siyaasadaha la xidhiidha==
===Xaqiijinta===
Waxa ku jira Wikipedia waxaa lagu go'aamiyaa macluumaad hore loo daabacay halkii laga ahaan lahaa caqiidada shakhsi ahaaneed ama khibradaha tafatirayaasheeda. Xitaa haddii aad hubto in wax run yihiin , waa in la xaqiijiyo ka hor intaadan ku darin. Siyaasaddu waxay sheegaysaa in dhammaan caqabada ama laga yaabo in lagu doodo agabka iyo dhammaan xigashooyinka waxay u baahan yihiin ilo la isku halayn karo; waxa lagu tiriyaa ilo lagu kalsoonaan karo ayaa lagu sifeeyay [[Wikipedia;Xaqiijinta|WP: Xaqiijinta § Ilaha la isku halayn karo .]]
===Aragtida dhexdhexaadka ah===
Mamnuucidda ka dhanka ah cilmi-baarista asalka ah waxay xaddidaysaa ilaa xadka ay tifaftirayaashu ku soo bandhigi karaan aragtidooda maqaallada. Iyadoo la xoojinayo muhiimada ay leedahay in lagu daro cilmi baaris la xaqiijin karo oo ay soo saareen kuwa kale, siyaasaddani waxay kor u qaadaysaa ku darida aragtiyo badan. Sidaa awgeed, siyaasaddani waxay xoojinaysaa siyaasadeena dhexdhexaadnimada. Xaalado badan, waxaa jira aragtiyo badan oo la aasaasay oo mawduuc kasta la bixiyay. Xaaladahan oo kale, ma jiro hal mawqif, si kasta oo si wanaagsan loo baadho, oo awood leh. Ma aha mas'uuliyadda tifaftire kasta inuu baadho dhammaan fikradaha. Laakiin marka cilmi-baadhis lagu daro maqaal, tifaftirayaashu waa inay bixiyaan macnaha guud ee aragtidan iyaga oo tilmaamaya sida boosku u baahsan yahay iyo haddii ay hayaan aqlabiyad ama tiro yar.
Ku daridda aragtida ay hayaan dad tiro yar ayaa laga yaabaa inay ka koobnaato cilmi-baaris asal ah. Jimbo Wales ayaa yiri:
Haddii aragtidaadu tahay aqlabiyadda, markaas waa inay fududaato in lagu caddeeyo tixraacyada qoraallada tixraaca ee caadiga ah;
Haddii aragtidaada ay hayaan tiro yar, markaas waa inay fududaato in la magacaabo kuwa raacsan;
Haddii ra'yigaaga ay haystaan tiro aad u yar, ka dib - hadday run tahay iyo haddii kale, haddii aad caddayn kartid, iyo haddii kale - kama tirsanna Wikipedia, marka laga reebo laga yaabo in maqaallo dheeraad ah. Wikipedia ma aha goobta cilmi baarista asalka ah.
2iz0v70tq5vjz7qsfpa0o13zxn5x8d6
Beesha Mohamed Dhimbil
0
44477
297257
296526
2026-05-13T07:59:09Z
~2026-28731-80
45593
/* Abtirsiin */
297257
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|Qabiilka Soomaalida}}
{{Infobox ethnic group
| group = Maxamed Dhimbil
| native_name =
| flag = [[File:Guyoobe.png|thumb]]
|60px]]
| regions = [[Hargeysa]]
| languages = [[Somali language|Somali]]
| religions = [[Islam]]
| related = [[Ciise Muuse]] , [[Abokor muuse]] iyo kuwo kale [[Isaaq]]
}}
Beesha '''Maxamed Dhimbil''' ({{lang-so|Maxamed Dhimbil}}, {{lang-en|Mohamed Dhimbil}}) waa beel ka mid ah beelaha Abokor Muuse , ku waasi oo dagan deegano badan oo katirsan Somaliland iyo Itoobiya. <ref>Lewis, I. M. (3 February 2017). I.M Lewis : peoples of the Horn of Africa.</ref><ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615</ref>Beesha Maxamed Dhimbil Waxa laga helaa konfurta magaalada Hargiesa iyo magalda Salahley.<ref>A General survey of the Somaliland protectorate 1944-1950, p.122, table 18. Somaliland </ref>
==Hordhac ==
Beesha Maxamed Dhimbil waa farac ka tirsan beel-weynta Abokor Muse. Maxamed Dhimbil waxay door muhiim ah ku leeyihiin bulshada Soomaaliyeed, waxayna si taariikhi ah u degganaayeen meelo kala duwan oo ka tirsan Somaliland iyo Itoobiya . Sidoo kale, waxaa laga helaa koofurta Hargeysa, bariga Salaxley, iyo qaybo ka mid ah Deegaanka Soomaalida Itoobiya.
==Abtirsiin==
{{Tree list}}
*Mohamed Dhimbil
**Muawiye Mohamed
***Samter Muawiye
***Ali Muawiye
***Essa Muawiye
**Fatah Mohamed
***Aware Fatah
***Mohamed Fatah
***Said Fatah
***Hassan Fatah
***Cisman Fatah
***Essa Fatah
**Gulled(Wardon) Mohamed
***Hussein Guled
***Egal Guled
***Yusuf Guled
***Roble Guled
***Abdi Guled
***Elmi Guled
***Samater Guled
**Muse Mohamed
***Adawe Muuse
****Absiye Adawe
****Allamagn Adawe
****Yusuf Adawe
****Liban Adawe
****Roble Adawe
****Osman Adawe
****Egal Adawe
****Wais Adawe
***Aden Muuse
****Had Adan
****Roble Aden
****Abane Aden
****Ali Aden
****Wais Aden
****Burale Aden
****Geedi Aden
****Boqorre Aden
*****Sugulle Boqore
*****Liban Boqorre
*****Warfa Boqorre
*****Koshin Boqorre
*****Shiekhdon Boqorre
{{tree list/end}}
==Notable figures ==
*Suldan Aden Farax Omar
*Mohamed Mooge Liibaan
*Axmed Mooge Liban
*Mohamoud Guure Hussein (Gaal-Eri)
*Abdikarim Ahmed Mooge
*Omar Aidid
*Abdikarim Hikmawi
*Prof Mohamed Bedel
*Rashiid Khadar Jama
*Abwan Harir Osman Guray
*Cabdi Hashi Guled
==References===
eykc4bui6uxbas75rzfb6kp2chy2x4b
297259
297257
2026-05-13T08:06:42Z
~2026-28731-80
45593
/* Abtirsiin */
297259
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|Qabiilka Soomaalida}}
{{Infobox ethnic group
| group = Maxamed Dhimbil
| native_name =
| flag = [[File:Guyoobe.png|thumb]]
|60px]]
| regions = [[Hargeysa]]
| languages = [[Somali language|Somali]]
| religions = [[Islam]]
| related = [[Ciise Muuse]] , [[Abokor muuse]] iyo kuwo kale [[Isaaq]]
}}
Beesha '''Maxamed Dhimbil''' ({{lang-so|Maxamed Dhimbil}}, {{lang-en|Mohamed Dhimbil}}) waa beel ka mid ah beelaha Abokor Muuse , ku waasi oo dagan deegano badan oo katirsan Somaliland iyo Itoobiya. <ref>Lewis, I. M. (3 February 2017). I.M Lewis : peoples of the Horn of Africa.</ref><ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615</ref>Beesha Maxamed Dhimbil Waxa laga helaa konfurta magaalada Hargiesa iyo magalda Salahley.<ref>A General survey of the Somaliland protectorate 1944-1950, p.122, table 18. Somaliland </ref>
==Hordhac ==
Beesha Maxamed Dhimbil waa farac ka tirsan beel-weynta Abokor Muse. Maxamed Dhimbil waxay door muhiim ah ku leeyihiin bulshada Soomaaliyeed, waxayna si taariikhi ah u degganaayeen meelo kala duwan oo ka tirsan Somaliland iyo Itoobiya . Sidoo kale, waxaa laga helaa koofurta Hargeysa, bariga Salaxley, iyo qaybo ka mid ah Deegaanka Soomaalida Itoobiya.
==Abtirsiin==
{{Tree list}}
*Mohamed Dhimbil
**Muawiye Mohamed
***Samter Muawiye
***Ali Muawiye
***Essa Muawiye
***Mohamoud Muawiye
**Fatah Mohamed
***Aware Fatah
***Mohamed Fatah
***Said Fatah
***Hassan Fatah
***Cisman Fatah
***Essa Fatah
**Gulled(Wardon) Mohamed
***Hussein Guled
***Egal Guled
***Yusuf Guled
***Roble Guled
***Abdi Guled
***Elmi Guled
***Samater Guled
**Muse Mohamed
***Adawe Muuse
****Absiye Adawe
****Allamagn Adawe
****Yusuf Adawe
****Liban Adawe
****Roble Adawe
****Osman Adawe
****Egal Adawe
****Wais Adawe
***Aden Muuse
****Had Adan
****Roble Aden
****Abane Aden
****Ali Aden
****Wais Aden
****Burale Aden
****Geedi Aden
****Boqorre Aden
*****Sugulle Boqore
*****Liban Boqorre
*****Warfa Boqorre
*****Koshin Boqorre
*****Shiekhdon Boqorre
{{tree list/end}}
==Notable figures ==
*Suldan Aden Farax Omar
*Mohamed Mooge Liibaan
*Axmed Mooge Liban
*Mohamoud Guure Hussein (Gaal-Eri)
*Abdikarim Ahmed Mooge
*Omar Aidid
*Abdikarim Hikmawi
*Prof Mohamed Bedel
*Rashiid Khadar Jama
*Abwan Harir Osman Guray
*Cabdi Hashi Guled
==References===
ada9xulh9acqmp01fpuzfuapln5pqy1
297260
297259
2026-05-13T08:07:45Z
~2026-28731-80
45593
/* Abtirsiin */
297260
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|Qabiilka Soomaalida}}
{{Infobox ethnic group
| group = Maxamed Dhimbil
| native_name =
| flag = [[File:Guyoobe.png|thumb]]
|60px]]
| regions = [[Hargeysa]]
| languages = [[Somali language|Somali]]
| religions = [[Islam]]
| related = [[Ciise Muuse]] , [[Abokor muuse]] iyo kuwo kale [[Isaaq]]
}}
Beesha '''Maxamed Dhimbil''' ({{lang-so|Maxamed Dhimbil}}, {{lang-en|Mohamed Dhimbil}}) waa beel ka mid ah beelaha Abokor Muuse , ku waasi oo dagan deegano badan oo katirsan Somaliland iyo Itoobiya. <ref>Lewis, I. M. (3 February 2017). I.M Lewis : peoples of the Horn of Africa.</ref><ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615</ref>Beesha Maxamed Dhimbil Waxa laga helaa konfurta magaalada Hargiesa iyo magalda Salahley.<ref>A General survey of the Somaliland protectorate 1944-1950, p.122, table 18. Somaliland </ref>
==Hordhac ==
Beesha Maxamed Dhimbil waa farac ka tirsan beel-weynta Abokor Muse. Maxamed Dhimbil waxay door muhiim ah ku leeyihiin bulshada Soomaaliyeed, waxayna si taariikhi ah u degganaayeen meelo kala duwan oo ka tirsan Somaliland iyo Itoobiya . Sidoo kale, waxaa laga helaa koofurta Hargeysa, bariga Salaxley, iyo qaybo ka mid ah Deegaanka Soomaalida Itoobiya.
==Abtirsiin==
{{Tree list}}
*Mohamed Dhimbil
**Muawiye Mohamed
***Samter Muawiye
***Ali Muawiye
***Essa Muawiye
***Mohamoud Muawiye
**Fatah Mohamed
***Aware Fatah
***Mohamed Fatah
***Said Fatah
***Hassan Fatah
***Cisman Fatah
***Essa Fatah
**Gulled(Wardon) Mohamed
***Hussein Guled
***Egal Guled
***Yusuf Guled
***Roble Guled
***Abdi Guled
***Elmi Guled
***Samater Guled
**Muse Mohamed
***Adawe Muuse
****Absiye Adawe
****Allamagn Adawe
****Yusuf Adawe
****Liban Adawe
****Roble Adawe
****Osman Adawe
****Egal Adawe
****Ali Adawe
****Wais Adawe
***Aden Muuse
****Had Adan
****Roble Aden
****Abane Aden
****Ali Aden
****Wais Aden
****Burale Aden
****Geedi Aden
****Boqorre Aden
*****Sugulle Boqore
*****Liban Boqorre
*****Warfa Boqorre
*****Koshin Boqorre
*****Shiekhdon Boqorre
{{tree list/end}}
==Notable figures ==
*Suldan Aden Farax Omar
*Mohamed Mooge Liibaan
*Axmed Mooge Liban
*Mohamoud Guure Hussein (Gaal-Eri)
*Abdikarim Ahmed Mooge
*Omar Aidid
*Abdikarim Hikmawi
*Prof Mohamed Bedel
*Rashiid Khadar Jama
*Abwan Harir Osman Guray
*Cabdi Hashi Guled
==References===
2vreo0n9k9eitnsnej66n249uiam6yo
Ahmed Dhimbil
0
44513
297261
296527
2026-05-13T08:11:26Z
~2026-28731-80
45593
/* Abtirsiin */
297261
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|Qabiilka Soomaalida}}
{{Infobox ethnic group
| group = Ahmed Dhimbil
| native_name =
| flag = [[File:Eidagale flag.png|thumb]]
|60px]]
| regions = [[Hargeysa]]
| languages = [[Somali language|Somali]]
| religions = [[Islam]]
| related = [[Abokor muuse]] iyo kuwo kale [[Isaaq]]
}}
Beesha '''Ahmed Dhimbil''' ({{lang-so|Axmed Dhimbil}}, {{lang-en|Axmed Dhimbil}}) waa beel ka mid ah beelaha Abokor Muuse , ku waasi oo dagan deegano badan oo katirsan Somaliland iyo Itoobiya. <ref>Lewis, I. M. (3 February 2017). I.M Lewis : peoples of the Horn of Africa.</ref><ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615</ref>Beesha Axmed Dhimbil Waxa laga helaa konfurta magaalada Hargiesa iyo magaalada Salahley.<ref>A General survey of the Somaliland protectorate 1944-1950, p.122, table 18. Somaliland </ref>
==Hordhac ==
Beesha Axmed Dhimbil waa farac ka tirsan beel-weynta Abokor Muse. Axmed Dhimbil waxay door muhiim ah ku leeyihiin bulshada Soomaaliyeed, waxayna si taariikhi ah u degganaayeen meelo kala duwan oo ka tirsan Somaliland iyo Itoobiya . Sidoo kale, waxaa laga helaa koofurta Hargeysa, bariga Salaxley, iyo qaybo ka mid ah Deegaanka Soomaalida Itoobiya.
==Abtirsiin==
{{Tree list}}
*Ahmed Dhimbil
**Musa Ahmed
**Waisleh Ahmed
**Osman Ahmed
**Liban Ahmed
***Abdi Liban
****Ismail Abdi (Rer Ismail)
*****Aden Ismail
*****Iman Ismail
*****Bulale Ismail
*****Geedi Ismail
*****Idiris Ismail
*****Yusuf Ismail
*****Koshin Ismail
*****Hersi Ismail
*****Shirwac Ismail
*****Farah Ismail
*****Osman Ismail
*****Sa'ad Ismail
****Mohammed Abdi (Addeh)
*****Sarar Mohamed (Rer Sarar)
******Nour Sarar
******Mohamed(Hersi) Sarar
******Farah Sarar
******Yusuf Sarar
******Dualeh Sarar
******Elmi Sarar
******Osman Sarar
******Samter Sarar
*****Ahmed(Bedar)Mohamed
******Koshin Ahmed
******Samter Ahmed
******Egal Ahmed
******Uballe Ahmed
******Hurie (Egal) Ahmed
******Waraf Ahmed
******Karie Ahmed
******Shirwa Ahmed
******Mohamed Ahmed
{{tree list/end}}
==References===
jx8v7j4gcnczvve6mywpg1oa2jjvmrs
Mohamoud Muuse
0
47386
297250
296531
2026-05-13T04:14:11Z
~2026-28898-13
45591
/* Abtirsiin */
297250
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox ethnic group
| group = Rer Mohamoud
| native_name =
| flag = [[File:Eidagale flag.png|thumb]]
|60px]]
| regions = [[Hargeysa]]
| languages = [[Somali language|Somali]]
| religions = [[Islam]]
| related = [[Abokor muuse]] iyo kuwo kale [[Isaaq]]
}}
Beesha '''Rer Mohamoud''' ({{lang-so|Mohamoud Muse}}, {{lang-en|Maxamuud Muuse}}) waa beel ka mid ah beelaha Abokor Muuse , ku waasi oo dagan deegano badan oo katirsan Somaliland iyo DDS Itoobiya. <ref>Lewis, I. M. (3 February 2017). I.M Lewis : peoples of the Horn of Africa.</ref><ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615</ref>Beesha Maxamuud Muuse Waxa laga helaa konfurta magaalada Hargiesa iyo Bariga magalda Salahley.<ref>A General survey of the Somaliland protectorate 1944-1950, p.122, table 18. Somaliland </ref>
==Hordhac ==
Beesha Mohamoud Muuse waa farac ka tirsan beel-weynta Abokor Muse. Rer Mahamoud waxay door muhiim ah ku leeyihiin bulshada, waxayna si taariikhi ah u degganaayeen meelo kala duwan oo ka tirsan Somaliland iyo Itoobiya . Sidoo kale, waxaa laga helaa koofurta Hargeysa,Salaxley, iyo qaybo ka mid ah Dalka Itoobiya.
==Abtirsiin==
{{Tree list}}
*Mohamoud Muuse
**Shirdon Mohamoud
***Hamud Shirdon
***Suldan Shirdon
***Geele Shirdon
***Osman Shirdon
***Egal Shirdon
***Mohamed Shirdon
***Yusuf Shirdon
**Hildiid Mohamoud
***Ali Hildiid
***Geedi Hildiid (Rer Geedi)
****Odawa Geedi
****Musa Geedi
****Yonis geedi
*****Odawa Odawa
*****Mahamoud Odawa
****Geele Geedi
****Nour(Shire) Geedi
****Haji Dirie Geedi
****Samter Geedi
****Ahmed Geedi
****Ali Geedi
****Roble Geedi
***Hersi Hildiid (Rer Hersi)
****Ali Hersi
****Guled Hersi
****Egal Hersi
****Aden Hersi
****Samter Hersi
****Mahamoud Hersi
****Said Hersi
****Fahiye Hersi
****Roble Fahiye
****Elmi Roble
*****Jama Elmi
*****Ali Elmi
****Rage Roble
*****Elmi Rage
*****Wais Rage
*****Geedi Rage
*****Hersi Rage
{{tree list/end}}
==References===
16amuairxhjxoj3xzqt4xd70mypaqxs
297251
297250
2026-05-13T04:17:01Z
~2026-28898-13
45591
/* Abtirsiin */
297251
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox ethnic group
| group = Rer Mohamoud
| native_name =
| flag = [[File:Eidagale flag.png|thumb]]
|60px]]
| regions = [[Hargeysa]]
| languages = [[Somali language|Somali]]
| religions = [[Islam]]
| related = [[Abokor muuse]] iyo kuwo kale [[Isaaq]]
}}
Beesha '''Rer Mohamoud''' ({{lang-so|Mohamoud Muse}}, {{lang-en|Maxamuud Muuse}}) waa beel ka mid ah beelaha Abokor Muuse , ku waasi oo dagan deegano badan oo katirsan Somaliland iyo DDS Itoobiya. <ref>Lewis, I. M. (3 February 2017). I.M Lewis : peoples of the Horn of Africa.</ref><ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615</ref>Beesha Maxamuud Muuse Waxa laga helaa konfurta magaalada Hargiesa iyo Bariga magalda Salahley.<ref>A General survey of the Somaliland protectorate 1944-1950, p.122, table 18. Somaliland </ref>
==Hordhac ==
Beesha Mohamoud Muuse waa farac ka tirsan beel-weynta Abokor Muse. Rer Mahamoud waxay door muhiim ah ku leeyihiin bulshada, waxayna si taariikhi ah u degganaayeen meelo kala duwan oo ka tirsan Somaliland iyo Itoobiya . Sidoo kale, waxaa laga helaa koofurta Hargeysa,Salaxley, iyo qaybo ka mid ah Dalka Itoobiya.
==Abtirsiin==
{{Tree list}}
*Mohamoud Muuse
**Shirdon Mohamoud
***Hamud Shirdon
***Suldan Shirdon
***Geele Shirdon
***Osman Shirdon
***Egal Shirdon
***Mohamed Shirdon
***Yusuf Shirdon
**Hildiid Mohamoud
***Ali Hildiid
***Geedi Hildiid (Rer Geedi)
****Odawa Geedi
****Musa Geedi
****Yonis geedi
****Warfa geedi
*****Odawa Odawa
*****Mahamoud Odawa
****Geele Geedi
****Nour(Shire) Geedi
****Haji Dirie Geedi
****Samter Geedi
****Ahmed Geedi
****Ali Geedi
****Roble Geedi
***Hersi Hildiid (Rer Hersi)
****Ali Hersi
****Guled Hersi
****Egal Hersi
****Aden Hersi
****Samter Hersi
****Mahamoud Hersi
****Said Hersi
****Fahiye Hersi
****Roble Fahiye
****Elmi Roble
*****Jama Elmi
*****Ali Elmi
****Rage Roble
*****Elmi Rage
*****Wais Rage
*****Geedi Rage
*****Hersi Rage
{{tree list/end}}
==References===
3k8wainoq6hvrhji94g0s66z2hn6qxc
297252
297251
2026-05-13T04:17:40Z
~2026-28898-13
45591
/* Abtirsiin */
297252
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox ethnic group
| group = Rer Mohamoud
| native_name =
| flag = [[File:Eidagale flag.png|thumb]]
|60px]]
| regions = [[Hargeysa]]
| languages = [[Somali language|Somali]]
| religions = [[Islam]]
| related = [[Abokor muuse]] iyo kuwo kale [[Isaaq]]
}}
Beesha '''Rer Mohamoud''' ({{lang-so|Mohamoud Muse}}, {{lang-en|Maxamuud Muuse}}) waa beel ka mid ah beelaha Abokor Muuse , ku waasi oo dagan deegano badan oo katirsan Somaliland iyo DDS Itoobiya. <ref>Lewis, I. M. (3 February 2017). I.M Lewis : peoples of the Horn of Africa.</ref><ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615</ref>Beesha Maxamuud Muuse Waxa laga helaa konfurta magaalada Hargiesa iyo Bariga magalda Salahley.<ref>A General survey of the Somaliland protectorate 1944-1950, p.122, table 18. Somaliland </ref>
==Hordhac ==
Beesha Mohamoud Muuse waa farac ka tirsan beel-weynta Abokor Muse. Rer Mahamoud waxay door muhiim ah ku leeyihiin bulshada, waxayna si taariikhi ah u degganaayeen meelo kala duwan oo ka tirsan Somaliland iyo Itoobiya . Sidoo kale, waxaa laga helaa koofurta Hargeysa,Salaxley, iyo qaybo ka mid ah Dalka Itoobiya.
==Abtirsiin==
{{Tree list}}
*Mohamoud Muuse
**Shirdon Mohamoud
***Hamud Shirdon
***Suldan Shirdon
***Geele Shirdon
***Osman Shirdon
***Egal Shirdon
***Mohamed Shirdon
***Warsame Shirdon
***Samter Shirdon
***Yusuf Shirdon
**Hildiid Mohamoud
***Ali Hildiid
***Geedi Hildiid (Rer Geedi)
****Odawa Geedi
****Musa Geedi
****Yonis geedi
****Warfa geedi
*****Odawa Odawa
*****Mahamoud Odawa
****Geele Geedi
****Nour(Shire) Geedi
****Haji Dirie Geedi
****Samter Geedi
****Ahmed Geedi
****Ali Geedi
****Roble Geedi
***Hersi Hildiid (Rer Hersi)
****Ali Hersi
****Guled Hersi
****Egal Hersi
****Aden Hersi
****Samter Hersi
****Mahamoud Hersi
****Said Hersi
****Fahiye Hersi
****Roble Fahiye
****Elmi Roble
*****Jama Elmi
*****Ali Elmi
****Rage Roble
*****Elmi Rage
*****Wais Rage
*****Geedi Rage
*****Hersi Rage
{{tree list/end}}
==References===
j3x0jf4xlwv5xb1ilbd679spjog5f9a
297256
297252
2026-05-13T07:56:24Z
~2026-28731-80
45593
/* Abtirsiin */
297256
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox ethnic group
| group = Rer Mohamoud
| native_name =
| flag = [[File:Eidagale flag.png|thumb]]
|60px]]
| regions = [[Hargeysa]]
| languages = [[Somali language|Somali]]
| religions = [[Islam]]
| related = [[Abokor muuse]] iyo kuwo kale [[Isaaq]]
}}
Beesha '''Rer Mohamoud''' ({{lang-so|Mohamoud Muse}}, {{lang-en|Maxamuud Muuse}}) waa beel ka mid ah beelaha Abokor Muuse , ku waasi oo dagan deegano badan oo katirsan Somaliland iyo DDS Itoobiya. <ref>Lewis, I. M. (3 February 2017). I.M Lewis : peoples of the Horn of Africa.</ref><ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615</ref>Beesha Maxamuud Muuse Waxa laga helaa konfurta magaalada Hargiesa iyo Bariga magalda Salahley.<ref>A General survey of the Somaliland protectorate 1944-1950, p.122, table 18. Somaliland </ref>
==Hordhac ==
Beesha Mohamoud Muuse waa farac ka tirsan beel-weynta Abokor Muse. Rer Mahamoud waxay door muhiim ah ku leeyihiin bulshada, waxayna si taariikhi ah u degganaayeen meelo kala duwan oo ka tirsan Somaliland iyo Itoobiya . Sidoo kale, waxaa laga helaa koofurta Hargeysa,Salaxley, iyo qaybo ka mid ah Dalka Itoobiya.
==Abtirsiin==
{{Tree list}}
*Mohamoud Muuse
**Shirdon Mohamoud
***Hamud Shirdon
***Suldan Shirdon
***Geele Shirdon
***Osman Shirdon
***Egal Shirdon
***Mohamed Shirdon
***Warsame Shirdon
***Samter Shirdon
***Yusuf Shirdon
***Guled Shirdon
**Hildiid Mohamoud
***Ali Hildiid
***Geedi Hildiid (Rer Geedi)
****Odawa Geedi
****Musa Geedi
****Yonis geedi
****Warfa geedi
*****Odawa Odawa
*****Mahamoud Odawa
****Geele Geedi
****Nour(Shire) Geedi
****Haji Dirie Geedi
****Samter Geedi
****Ahmed Geedi
****Ali Geedi
****Roble Geedi
***Hersi Hildiid (Rer Hersi)
****Ali Hersi
****Guled Hersi
****Egal Hersi
****Aden Hersi
****Samter Hersi
****Mahamoud Hersi
****Said Hersi
****Fahiye Hersi
****Roble Fahiye
****Elmi Roble
*****Jama Elmi
*****Ali Elmi
****Rage Roble
*****Elmi Rage
*****Wais Rage
*****Geedi Rage
*****Hersi Rage
{{tree list/end}}
==References===
5b8patklzh9pwcmibihplnm1qk2onjs
Arjac
0
47467
297201
297193
2026-05-12T14:34:52Z
Abdikani Mose Ayob
44160
/* */
297201
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
| name = Arjac
| native_name = Arjac
| nickname = Adduunyo nuskeed
| settlement_type = [[Tuulo]]
| pushpin_map = Ethiopia
| coordinates = {{coord|5|35|20|N|44|12|20|E|display=inline,title}}
| subdivision_type = Dalka
| subdivision_name = [[Itoobiya]]
| subdivision_type1 = Gobolka
| subdivision_name1 = [[DDS]]
| subdivision_type2 =
| subdivision_name2 =
| subdivision_type3 = [[Magaalada]]
| subdivision_name3 = [[Qallaafo]]
| population_total = (3,000)
| government_type = Tuulada
| leader_title = Gudoomiye
| leader_name = "_"
| timezone = EAT
| utc_offset = +3
| image =
| image_caption =
}}
'''Arjac''' waa tuulo qadiimi ah oo ku taalla bariga magaalada [[Qallaafo]], aagga [[Qalaafo]], gobolka [[DDS]] ee dalka [[Itoobiya]]. Tuuladu waxay caan ku tahay beeraha iyo dhulkeeda barwaaqada ah ee uu maro [[webiga Shabeelle]], waxaana dega [[Cabdulle]].
== Taariikh ==
[[Arjac]] waxay leedahay taariikh dheer oo diimeed iyo cilmiyeed. Qarniyo kahor, tuuladaan waxay ahayd goob loosoo doonto cilmiga. Sidoo kale tuulada waa goob barwaaqo ah, oo waxaa lagu naaneesaa '''Arjac Adduunyo Nuskeed'''.
== Juqraafi ==
Tuulada Arjac waxay ku taallaa bariga magaalada [[Qallaafe]] oo u dhow webiga [[Shabeelle]]. Dhulku waa barwaaqo, ku habboon beeraha iyo daaqsinka xoolaha.
== Dadka ==
Arjac waxaa dega beesha [[Reer Geedoow]], gaar ahaan [[Reer Muuse]], kasii gaar ahaan '''[[Cabdulle]]'''.
Bulshada tuulada waxaa lagu yaqaannaa geesinimo, wada-noolaansho iyo ixtiraam.
== Dhaqaalaha ==
Dhaqaalaha tuulada waxaa ugu weyn beeraha. Dalagyada sida masagada, galleyda iyo sisinta ayaa si weyn looga beeraa. Xoolaha sida Lo’da, Ariga iyo Idaha ayaa sidoo kale muhiim u ah nolosha dadka tuulada.
== Diinta iyo Dhaqanka ==
Diinta rasmiga ah ee reer [[Arjac]] waa waa [[islaamka]] 100%, waxayna caan ku yihiin barashada diinta iyo xafdinta [[Quraan]]ka. Tuulada waxaa ka jiray xarumo diimeed, ay culimada deegaanka hoggaamiyaan.
Dhaqanka waxaa saldhig u ah ixtiraamka, marti-soorka, iyo wadajirka bulshada.
== Sidoo kale eeg ==
* [[Kurtumaaleey]]
* [[Balada Aamin]]
* [[Yaasiin Laawe]]
* [[Maroodiley]] /Dabeyl-Yaaboow
* [[Dhuun-Gal]] /Buur-Gaabo
* [[Buula Malis]]
* [[Isma Rabo]]
Waa tuulooyinka ay degaan [[Reer Muuse]], oo ah beel-hoosaad ka tirsan beesha [[Reer Geedoow]]. Waxa ay ku yaallaan ismaamulka [[magaalada]] [[Qallaafe]], [[gobolka Qallaafe]], ee [[DDS]].
== Tixraacyo ==
<references />
k0famngn64xkeng7hxcagtjxx4q1uns
297213
297201
2026-05-12T16:06:20Z
Cabdighanni Muuse Ayuub
42604
297213
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
| name = Arjac
| native_name = Arjac
| nickname = Adduunyo nuskeed
| settlement_type = [[Tuulo]]
| pushpin_map = Ethiopia
| coordinates = {{coord|5|35|20|N|44|12|20|E|display=inline,title}}
| subdivision_type = Dalka
| subdivision_name = [[Itoobiya]]
| subdivision_type1 = Gobolka
| subdivision_name1 = [[DDS]]
| subdivision_type2 =
| subdivision_name2 =
| subdivision_type3 = [[Magaalada]]
| subdivision_name3 = [[Qallaafo]]
| population_total = (3,000)
| government_type = Tuulada
| leader_title = Gudoomiye
| leader_name =
| timezone = EAT
| utc_offset = +3
| image =
| image_caption =
}}
'''Arjac''' waa tuulo qadiimi ah oo ku taalla bariga magaalada [[Qallaafo]], aagga [[Qalaafo]], gobolka [[DDS]] ee dalka [[Itoobiya]]. Tuuladu waxay caan ku tahay beeraha iyo dhulkeeda barwaaqada ah ee uu maro [[webiga Shabeelle]], waxaana dega [[Cabdulle]].
== Taariikh ==
[[Arjac]] waxay leedahay taariikh dheer oo diimeed iyo cilmiyeed. Qarniyo kahor, tuuladaan waxay ahayd goob loosoo doonto cilmiga. Sidoo kale tuulada waa goob barwaaqo ah, oo waxaa lagu naaneesaa '''Arjac Adduunyo Nuskeed'''.
== Juqraafi ==
Tuulada Arjac waxay ku taallaa bariga magaalada [[Qallaafe]] oo u dhow webiga [[Shabeelle]]. Dhulku waa barwaaqo, ku habboon beeraha iyo daaqsinka xoolaha.
== Dadka ==
Arjac waxaa dega beesha [[Reer Geedoow]], gaar ahaan [[Reer Muuse]], kasii gaar ahaan '''[[Cabdulle]]'''.
Bulshada tuulada waxaa lagu yaqaannaa geesinimo, wada-noolaansho iyo ixtiraam.
== Dhaqaalaha ==
Dhaqaalaha tuulada waxaa ugu weyn beeraha. Dalagyada sida masagada, galleyda iyo sisinta ayaa si weyn looga beeraa. Xoolaha sida Lo’da, Ariga iyo Idaha ayaa sidoo kale muhiim u ah nolosha dadka tuulada.
== Diinta iyo Dhaqanka ==
Diinta rasmiga ah ee reer [[Arjac]] waa waa [[islaamka]] 100%, waxayna caan ku yihiin barashada diinta iyo xafdinta [[Quraan]]ka. Tuulada waxaa ka jiray xarumo diimeed, ay culimada deegaanka hoggaamiyaan.
Dhaqanka waxaa saldhig u ah ixtiraamka, marti-soorka, iyo wadajirka bulshada.
== Sidoo kale eeg ==
* [[Kurtumaaleey]]
* [[Balada Aamin]]
* [[Yaasiin Laawe]]
* [[Maroodiley]] /Dabeyl-Yaaboow
* [[Dhuun-Gal]] /Buur-Gaabo
* [[Buula Malis]]
* [[Isma Rabo]]
Waa tuulooyinka ay degaan [[Reer Muuse]], oo ah beel-hoosaad ka tirsan beesha [[Reer Geedoow]]. Waxa ay ku yaallaan ismaamulka [[magaalada]] [[Qallaafe]], [[gobolka Qallaafe]], ee [[DDS]].
== Tixraacyo ==
<references />
mtoft6s8isbjb19saxg9r29v8jd8u05
297214
297213
2026-05-12T16:06:42Z
Cabdighanni Muuse Ayuub
42604
/* */
297214
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
| name = Arjac
| native_name =
| nickname = Adduunyo nuskeed
| settlement_type = [[Tuulo]]
| pushpin_map = Ethiopia
| coordinates = {{coord|5|35|20|N|44|12|20|E|display=inline,title}}
| subdivision_type = Dalka
| subdivision_name = [[Itoobiya]]
| subdivision_type1 = Gobolka
| subdivision_name1 = [[DDS]]
| subdivision_type2 =
| subdivision_name2 =
| subdivision_type3 = [[Magaalada]]
| subdivision_name3 = [[Qallaafo]]
| population_total = (3,000)
| government_type = Tuulada
| leader_title = Gudoomiye
| leader_name =
| timezone = EAT
| utc_offset = +3
| image =
| image_caption =
}}
'''Arjac''' waa tuulo qadiimi ah oo ku taalla bariga magaalada [[Qallaafo]], aagga [[Qalaafo]], gobolka [[DDS]] ee dalka [[Itoobiya]]. Tuuladu waxay caan ku tahay beeraha iyo dhulkeeda barwaaqada ah ee uu maro [[webiga Shabeelle]], waxaana dega [[Cabdulle]].
== Taariikh ==
[[Arjac]] waxay leedahay taariikh dheer oo diimeed iyo cilmiyeed. Qarniyo kahor, tuuladaan waxay ahayd goob loosoo doonto cilmiga. Sidoo kale tuulada waa goob barwaaqo ah, oo waxaa lagu naaneesaa '''Arjac Adduunyo Nuskeed'''.
== Juqraafi ==
Tuulada Arjac waxay ku taallaa bariga magaalada [[Qallaafe]] oo u dhow webiga [[Shabeelle]]. Dhulku waa barwaaqo, ku habboon beeraha iyo daaqsinka xoolaha.
== Dadka ==
Arjac waxaa dega beesha [[Reer Geedoow]], gaar ahaan [[Reer Muuse]], kasii gaar ahaan '''[[Cabdulle]]'''.
Bulshada tuulada waxaa lagu yaqaannaa geesinimo, wada-noolaansho iyo ixtiraam.
== Dhaqaalaha ==
Dhaqaalaha tuulada waxaa ugu weyn beeraha. Dalagyada sida masagada, galleyda iyo sisinta ayaa si weyn looga beeraa. Xoolaha sida Lo’da, Ariga iyo Idaha ayaa sidoo kale muhiim u ah nolosha dadka tuulada.
== Diinta iyo Dhaqanka ==
Diinta rasmiga ah ee reer [[Arjac]] waa waa [[islaamka]] 100%, waxayna caan ku yihiin barashada diinta iyo xafdinta [[Quraan]]ka. Tuulada waxaa ka jiray xarumo diimeed, ay culimada deegaanka hoggaamiyaan.
Dhaqanka waxaa saldhig u ah ixtiraamka, marti-soorka, iyo wadajirka bulshada.
== Sidoo kale eeg ==
* [[Kurtumaaleey]]
* [[Balada Aamin]]
* [[Yaasiin Laawe]]
* [[Maroodiley]] /Dabeyl-Yaaboow
* [[Dhuun-Gal]] /Buur-Gaabo
* [[Buula Malis]]
* [[Isma Rabo]]
Waa tuulooyinka ay degaan [[Reer Muuse]], oo ah beel-hoosaad ka tirsan beesha [[Reer Geedoow]]. Waxa ay ku yaallaan ismaamulka [[magaalada]] [[Qallaafe]], [[gobolka Qallaafe]], ee [[DDS]].
== Tixraacyo ==
<references />
ir6wm6ds3o67ovjanq0ydjkfkqwd06r
Dooxada Shabeelle (Shabelle Valley)
0
47471
297199
297196
2026-05-12T14:31:59Z
Abdikani Mose Ayob
44160
/* */
297199
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Former Country|native_name={{native name|so|Awnimada Raamiyiinta}}<br />{{native name|en|Awate of Ramites}} {{native_name|Ar|أومة الراميين}}|conventional_long_name = Awnimada Raamiyiinta|common_name=Raamiyiin|image_flag= [[File:Calanka Awnimada Raamiyiinta.png|thumb|Calanka Awnimada Raamiyiinta]]|flag_caption = |image_coat = |coat_caption=|image_map=[[File:Horn of Africa (Pre-colonial, 1880).png|thumb|The Horn of Africa before the Scramble for Africa (c. 1880)|left|Khariirada Awnimada Raamiyiinta oo lagu muujiyay, magaca magaaladeedii ugu weyneed ee Kelafo (Qallaafo) 1880 AD]]
|common_languages=[[Af-Soomaali]]|religion=[[Islaam]]ka ([[Suufi]])|government_type=[[Awnimada]]|title_leader=[[Aw]], [[Imaam]]|leader1= Aw Raamey (Founder)|year_leader1=1700–1740|leader5=Aw Cabdi (Last)|year_leader5=1846–1889|year_start=1700|year_end=1889|p1=Saldanadda Ajuuraan|flag_p1=|s1=Boqortooyada Itoobiya|flag_s1=|area_km2=11000|population_estimate=19000|today={{flag|Ethiopia}}|demonym=[[Raamiyiinta]]|capital = [[Arjac]]|largest_city = [[Qallaafo]]
| leader2 = Aw Aaroow|year_leader2 = 1740-1787|leader3 = Aw Jiwidow|year_leader3 = 1787-1818|leader4 = Aw Qorax|year_leader4 = 1818-1846|currency = [[Badeeco kala-doorsi]]}}
jlkg2ngh2i8xwge7uvsel36flqn180j
297202
297199
2026-05-12T14:43:42Z
Abdikani Mose Ayob
44160
/* */
297202
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Former Country|native_name={{native name|so|Awnimada Raamiyiinta}}<br />{{native name|en|Awate of Ramites}} {{native_name|Ar|أومة الراميين}}|conventional_long_name = Awnimada Raamiyiinta|common_name=Raamiyiin|image_flag= [[File:Calanka Awnimada Raamiyiinta.png|thumb|]]|flag_caption = Calanka Raamiyiinta|image_coat = |coat_caption=|image_map=[[File:Horn of Africa (Pre-colonial, 1880).png|thumb|The Horn of Africa before the Scramble for Africa (c. 1880)|left|Khariirada Awnimada Raamiyiinta oo lagu muujiyay, magaca magaaladeedii ugu weyneed ee Kelafo (Qallaafo) 1880 AD]]
|common_languages=[[Af-Soomaali]]|religion=[[Islaam]]ka ([[Suufi]])|government_type=[[Awnimada]]|title_leader=[[Aw]], [[Imaam]]|leader1= Aw Raamey (Founder)|year_leader1=1700–1740|leader5=Aw Cabdi (Last)|year_leader5=1846–1889|year_start=1700|year_end=1889|p1=Saldanadda Ajuuraan|flag_p1=|s1=Boqortooyada Itoobiya|flag_s1=|area_km2=20,000|population_estimate=10,000|today={{flag|Ethiopia}}|demonym=[[Raamiyiinta]]|capital = [[Arjac]]|largest_city = [[Qallaafo]]
| leader2 = Aw Aaroow|year_leader2 = 1740-1787|leader3 = Aw Jiwidow|year_leader3 = 1787-1818|leader4 = Aw Qorax|year_leader4 = 1818-1846|currency = [[Kala-doorsi]]}}
jop3nf31wc7xedic8bjxe730mui357b
297203
297202
2026-05-12T15:47:50Z
Abdikani Mose Ayob
44160
297203
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Former Country|native_name={{native name|so|Awnimada Raamiyiinta}}<br />{{native name|en|Awate of Ramites}} {{native_name|Ar|أومة الراميين}}|conventional_long_name = Awnimada Raamiyiinta|common_name=Raamiyiin|image_flag= [[File:Calanka Awnimada Raamiyiinta.png|thumb|]]|flag_caption = Calanka Raamiyiinta|image_coat = |coat_caption=|image_map=[[File:Horn of Africa (Pre-colonial, 1880).png|thumb|The Horn of Africa before the Scramble for Africa (c. 1880)|left|Khariirada Awnimada Raamiyiinta oo lagu muujiyay, magaca magaaladeedii ugu weyneed ee Kelafo (Qallaafo) 1880 AD]]
|common_languages=[[Af-Soomaali]]|religion=[[Islaam]]ka ([[Suufi]])|government_type=[[Awnimada]]|title_leader=[[Aw]], [[Imaam]]|leader1= Aw Raamey (Founder)|year_leader1=1700–1740|leader5=Aw Cabdi (Last)|year_leader5=1846–1889|year_start=1700|year_end=1889|p1=Saldanadda Ajuuraan|flag_p1=|s1=Boqortooyada Itoobiya|flag_s1=|area_km2=20,000|population_estimate=10,000|today={{flag|Ethiopia}}|demonym=[[Raamiyiinta]]|capital = [[Arjac]]|largest_city = [[Qallaafo]]
| leader2 = Aw Aaroow|year_leader2 = 1740-1787|leader3 = Aw Jiwidow|year_leader3 = 1787-1818|leader4 = Aw Qorax|year_leader4 = 1818-1846|currency = [[Kala-doorsi]]}}
== Hordhac ==
'''Awnimada Raamiyiinta''' (Af-Ingiriisi: ''Awate of Ramites'') waxay ahayd dowlad madax-bannaan oo ka jirtay dooxada Shabelle ee Geeska Afrika intii u dhaxaysay sannadihii 1700 ilaa 1889. Maamulkani wuxuu caan ku ahaa nidaamka '''Awnimada''', kaas oo ahaa nidaam maamul oo asal ah (Domestic System) oo ku dhisnaa hiddaha awoowyaalka iyo falsafadda hoggaanka ee "Aw". Awnimadu waxay soo martay shan hoggaamiye oo waaweyn, iyadoo xarunteeda maamul ay ahayd magaalada '''Arjac'''.
== Taariikh ==
Aasaaska Awnimada Raamiyiinta wuxuu ka dhashay kacdoon siyaasadeed oo dhacay sannadkii 1697, kaas oo looga soo horjeeday daciifnimadii maamulkii Ajuuraanka. Kacdoonkan waxaa horseed ka ahaa '''Aw Raamey Subugle''', oo ahaa hoggaamiye dhallinyaro ah oo raba inuu soo celiyo nidaam maamul oo ku dhex milmay dhaqanka deegaanka. Heshiiskii ka dhacay Arjac (Arjac Covenant) ayaa lagu unkay aqoonsiga "Raamiyiinta", halkaas oo taageerayaashii Aw Raamey ay ku dhawaaqeen: ''"Waxa aan nahay garabka Aw Raamey; waxa aan nahay Raamiyiin!"''. Maamulku wuxuu dhammaaday sannadkii 1889 ka dib isbeddelladii ka dhashay loolankii gumeysiga ee Geeska Afrika.
== Juqraafi ==
Dhulka Awnimadu wuxuu ku fidsanaa dooxada Shabelle, isagoo daboolayay qiyaastii 20,000 km².
* '''Arjac:''' Waxay ahayd caasimadda iyo xarunta siyaasadda halkaas oo lagu ratifiyay heshiiskii bulshada.
* '''Qallafo (Kelafo):''' Waxay ahayd magaalada ugu weyn iyo xarunta ganacsiga ee maamulka.
Sababtoo ah awoodda dhaqaale ee Qallafo, khariidadihii caalamiga ahaa ee qarnigii 19-aad waxay inta badan u aqoonsan jireen guud ahaan gobolka magaca "Kelafo".
== Maamulka ==
Farqiga u dhexeeya Raamiyiinta iyo maamulladii la deriska ahaa wuxuu ahaa adeegsiga '''Nidaamka Gudaha''' (Domestic System).
* '''Asalnimada:''' Halka maamulada kale ay adeegsan jireen nidaamyo shisheeye (Foreign Systems), Raamiyiintu waxay xoogga saareen ilaalinta hiddahooda awoowyaalka iyo dhaqanka ay ka dhaxleen awoowyaashood.
* '''Dhismaha Maamulka:''' Iyagoo adeegsanaya nidaam gudaha ah, ayay hadana dhiseen maamul xooggan oo ku dhisnaa caddaalad iyo isku-duubni bulsho.
== Hoggaanka ==
Maamulka waxaa soo maray shan hoggaamiye oo kala ah:
# '''Aw Raamey (1700–1740):''' Aasaasihii iyo farsameyihii aqoonsiga Raamiyiinta.
# '''Aw Aaroow (1740–1787):''' Xilligii ballaarinta dhulka iyo horumarinta beeraha.
# '''Aw Jiwidow (1787–1818):''' Xilligii dahabiga ahaa ee ganacsiga iyo is-dhexgalka.
# '''Aw Qorax (1818–1846):''' Xilligii dib-u-habaynta maamulka.
# '''Aw Cabdi (1846–1889):''' Hoggaamiyihii ugu dambeeyay ee u istaagay difaaca gobonnimada.
== Sidoo kale eeg ==
* [[Taariikhda Soomaaliya]]
* [[Dooxada Shabelle]]
* [[Qallaafo]]
== Tixraac ==
<references />
* Ayub, Abdikani Muse (2026). ''The Forgotten Sovereign Polity of the Horn of Africa: The Awate of Ramites (1700–1889)''.
* Ramite Lineage Archive (2020–2026): Field interviews and oral historiography.
* Lopez, D. (2025). ''The Horn of Africa circa 1880 A.D.''
[[Category:Taariikhda Soomaaliya]]
[[Category:Maamul goboleedyadii hore ee Soomaaliya]]
m1p342vkm7za49m00k3yaw4rbjwbf67
297204
297203
2026-05-12T15:50:50Z
Abdikani Mose Ayob
44160
/* Taariikh */
297204
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Former Country|native_name={{native name|so|Awnimada Raamiyiinta}}<br />{{native name|en|Awate of Ramites}} {{native_name|Ar|أومة الراميين}}|conventional_long_name = Awnimada Raamiyiinta|common_name=Raamiyiin|image_flag= [[File:Calanka Awnimada Raamiyiinta.png|thumb|]]|flag_caption = Calanka Raamiyiinta|image_coat = |coat_caption=|image_map=[[File:Horn of Africa (Pre-colonial, 1880).png|thumb|The Horn of Africa before the Scramble for Africa (c. 1880)|left|Khariirada Awnimada Raamiyiinta oo lagu muujiyay, magaca magaaladeedii ugu weyneed ee Kelafo (Qallaafo) 1880 AD]]
|common_languages=[[Af-Soomaali]]|religion=[[Islaam]]ka ([[Suufi]])|government_type=[[Awnimada]]|title_leader=[[Aw]], [[Imaam]]|leader1= Aw Raamey (Founder)|year_leader1=1700–1740|leader5=Aw Cabdi (Last)|year_leader5=1846–1889|year_start=1700|year_end=1889|p1=Saldanadda Ajuuraan|flag_p1=|s1=Boqortooyada Itoobiya|flag_s1=|area_km2=20,000|population_estimate=10,000|today={{flag|Ethiopia}}|demonym=[[Raamiyiinta]]|capital = [[Arjac]]|largest_city = [[Qallaafo]]
| leader2 = Aw Aaroow|year_leader2 = 1740-1787|leader3 = Aw Jiwidow|year_leader3 = 1787-1818|leader4 = Aw Qorax|year_leader4 = 1818-1846|currency = [[Kala-doorsi]]}}
== Hordhac ==
'''Awnimada Raamiyiinta''' (Af-Ingiriisi: ''Awate of Ramites'') waxay ahayd dowlad madax-bannaan oo ka jirtay dooxada Shabelle ee Geeska Afrika intii u dhaxaysay sannadihii 1700 ilaa 1889. Maamulkani wuxuu caan ku ahaa nidaamka '''Awnimada''', kaas oo ahaa nidaam maamul oo asal ah (Domestic System) oo ku dhisnaa hiddaha awoowyaalka iyo falsafadda hoggaanka ee "Aw". Awnimadu waxay soo martay shan hoggaamiye oo waaweyn, iyadoo xarunteeda maamul ay ahayd magaalada '''Arjac'''.
== Taariikh ==
Aasaaska Awnimada Raamiyiinta wuxuu ka dhashay kacdoon siyaasadeed oo dhacay sannadkii 1697, kaas oo looga soo horjeeday dulmiga maamulkii Ajuuraanka. Kacdoonkan waxaa horseed ka ahaa '''Aw Raamey Subugle''', oo ahaa hoggaamiye dhallinyaro ah oo raba inuu soo celiyo nidaam maamul oo ku dhisan cadaaalad. Heshiiskii ka dhacay Arjac (Arjac Covenant) ayaa lagu unkay aqoonsiga "Raamiyiinta", halkaas oo taageerayaashii Aw Raamey ay ku dhawaaqeen: ''"Waxa aan nahay garabka Aw Raamey; waxa aan nahay Raamiyiin!"''. Maamulku wuxuu dhammaaday sannadkii 1889 ka dib isbeddelladii ka dhashay loolankii gumeysiga ee Geeska Afrika.
== Juqraafi ==
Dhulka Awnimadu wuxuu ku fidsanaa dooxada Shabelle, isagoo daboolayay qiyaastii 20,000 km².
* '''Arjac:''' Waxay ahayd caasimadda iyo xarunta siyaasadda halkaas oo lagu ratifiyay heshiiskii bulshada.
* '''Qallafo (Kelafo):''' Waxay ahayd magaalada ugu weyn iyo xarunta ganacsiga ee maamulka.
Sababtoo ah awoodda dhaqaale ee Qallafo, khariidadihii caalamiga ahaa ee qarnigii 19-aad waxay inta badan u aqoonsan jireen guud ahaan gobolka magaca "Kelafo".
== Maamulka ==
Farqiga u dhexeeya Raamiyiinta iyo maamulladii la deriska ahaa wuxuu ahaa adeegsiga '''Nidaamka Gudaha''' (Domestic System).
* '''Asalnimada:''' Halka maamulada kale ay adeegsan jireen nidaamyo shisheeye (Foreign Systems), Raamiyiintu waxay xoogga saareen ilaalinta hiddahooda awoowyaalka iyo dhaqanka ay ka dhaxleen awoowyaashood.
* '''Dhismaha Maamulka:''' Iyagoo adeegsanaya nidaam gudaha ah, ayay hadana dhiseen maamul xooggan oo ku dhisnaa caddaalad iyo isku-duubni bulsho.
== Hoggaanka ==
Maamulka waxaa soo maray shan hoggaamiye oo kala ah:
# '''Aw Raamey (1700–1740):''' Aasaasihii iyo farsameyihii aqoonsiga Raamiyiinta.
# '''Aw Aaroow (1740–1787):''' Xilligii ballaarinta dhulka iyo horumarinta beeraha.
# '''Aw Jiwidow (1787–1818):''' Xilligii dahabiga ahaa ee ganacsiga iyo is-dhexgalka.
# '''Aw Qorax (1818–1846):''' Xilligii dib-u-habaynta maamulka.
# '''Aw Cabdi (1846–1889):''' Hoggaamiyihii ugu dambeeyay ee u istaagay difaaca gobonnimada.
== Sidoo kale eeg ==
* [[Taariikhda Soomaaliya]]
* [[Dooxada Shabelle]]
* [[Qallaafo]]
== Tixraac ==
<references />
* Ayub, Abdikani Muse (2026). ''The Forgotten Sovereign Polity of the Horn of Africa: The Awate of Ramites (1700–1889)''.
* Ramite Lineage Archive (2020–2026): Field interviews and oral historiography.
* Lopez, D. (2025). ''The Horn of Africa circa 1880 A.D.''
[[Category:Taariikhda Soomaaliya]]
[[Category:Maamul goboleedyadii hore ee Soomaaliya]]
01e82vcoolxo1g5fxwhf8ik5704xrw8
297205
297204
2026-05-12T15:53:16Z
Abdikani Mose Ayob
44160
/* Juqraafi */
297205
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Former Country|native_name={{native name|so|Awnimada Raamiyiinta}}<br />{{native name|en|Awate of Ramites}} {{native_name|Ar|أومة الراميين}}|conventional_long_name = Awnimada Raamiyiinta|common_name=Raamiyiin|image_flag= [[File:Calanka Awnimada Raamiyiinta.png|thumb|]]|flag_caption = Calanka Raamiyiinta|image_coat = |coat_caption=|image_map=[[File:Horn of Africa (Pre-colonial, 1880).png|thumb|The Horn of Africa before the Scramble for Africa (c. 1880)|left|Khariirada Awnimada Raamiyiinta oo lagu muujiyay, magaca magaaladeedii ugu weyneed ee Kelafo (Qallaafo) 1880 AD]]
|common_languages=[[Af-Soomaali]]|religion=[[Islaam]]ka ([[Suufi]])|government_type=[[Awnimada]]|title_leader=[[Aw]], [[Imaam]]|leader1= Aw Raamey (Founder)|year_leader1=1700–1740|leader5=Aw Cabdi (Last)|year_leader5=1846–1889|year_start=1700|year_end=1889|p1=Saldanadda Ajuuraan|flag_p1=|s1=Boqortooyada Itoobiya|flag_s1=|area_km2=20,000|population_estimate=10,000|today={{flag|Ethiopia}}|demonym=[[Raamiyiinta]]|capital = [[Arjac]]|largest_city = [[Qallaafo]]
| leader2 = Aw Aaroow|year_leader2 = 1740-1787|leader3 = Aw Jiwidow|year_leader3 = 1787-1818|leader4 = Aw Qorax|year_leader4 = 1818-1846|currency = [[Kala-doorsi]]}}
== Hordhac ==
'''Awnimada Raamiyiinta''' (Af-Ingiriisi: ''Awate of Ramites'') waxay ahayd dowlad madax-bannaan oo ka jirtay dooxada Shabelle ee Geeska Afrika intii u dhaxaysay sannadihii 1700 ilaa 1889. Maamulkani wuxuu caan ku ahaa nidaamka '''Awnimada''', kaas oo ahaa nidaam maamul oo asal ah (Domestic System) oo ku dhisnaa hiddaha awoowyaalka iyo falsafadda hoggaanka ee "Aw". Awnimadu waxay soo martay shan hoggaamiye oo waaweyn, iyadoo xarunteeda maamul ay ahayd magaalada '''Arjac'''.
== Taariikh ==
Aasaaska Awnimada Raamiyiinta wuxuu ka dhashay kacdoon siyaasadeed oo dhacay sannadkii 1697, kaas oo looga soo horjeeday dulmiga maamulkii Ajuuraanka. Kacdoonkan waxaa horseed ka ahaa '''Aw Raamey Subugle''', oo ahaa hoggaamiye dhallinyaro ah oo raba inuu soo celiyo nidaam maamul oo ku dhisan cadaaalad. Heshiiskii ka dhacay Arjac (Arjac Covenant) ayaa lagu unkay aqoonsiga "Raamiyiinta", halkaas oo taageerayaashii Aw Raamey ay ku dhawaaqeen: ''"Waxa aan nahay garabka Aw Raamey; waxa aan nahay Raamiyiin!"''. Maamulku wuxuu dhammaaday sannadkii 1889 ka dib isbeddelladii ka dhashay loolankii gumeysiga ee Geeska Afrika.
== Juqraafi ==
Dhulka Awnimadu wuxuu ku fidsanaa dooxada Shabeelle (Karinka ilaa Feer-Feer), isagoo daboolayay qiyaastii 20,000 km².
* '''[[Arjac]]:''' Waxay ahayd caasimadda iyo xarunta siyaasadda halkaas oo lagu ilaalinayay heshiiskii bulshada.
* '''[[Qallaafo]] (Kelafo):''' Waxay ahayd magaalada ugu weyn iyo xarunta ganacsiga ee maamulka.
Sababtoo ah awoodda dhaqaale ee Qallaafo, khariidadihii caalamiga ahaa ee qarnigii 19-aad waxay inta badan u aqoonsan jireen guud ahaan gobolka magaca "Kelafo".
== Maamulka ==
Farqiga u dhexeeya Raamiyiinta iyo maamulladii la deriska ahaa wuxuu ahaa adeegsiga '''Nidaamka Gudaha''' (Domestic System).
* '''Asalnimada:''' Halka maamulada kale ay adeegsan jireen nidaamyo shisheeye (Foreign Systems), Raamiyiintu waxay xoogga saareen ilaalinta hiddahooda awoowyaalka iyo dhaqanka ay ka dhaxleen awoowyaashood.
* '''Dhismaha Maamulka:''' Iyagoo adeegsanaya nidaam gudaha ah, ayay hadana dhiseen maamul xooggan oo ku dhisnaa caddaalad iyo isku-duubni bulsho.
== Hoggaanka ==
Maamulka waxaa soo maray shan hoggaamiye oo kala ah:
# '''Aw Raamey (1700–1740):''' Aasaasihii iyo farsameyihii aqoonsiga Raamiyiinta.
# '''Aw Aaroow (1740–1787):''' Xilligii ballaarinta dhulka iyo horumarinta beeraha.
# '''Aw Jiwidow (1787–1818):''' Xilligii dahabiga ahaa ee ganacsiga iyo is-dhexgalka.
# '''Aw Qorax (1818–1846):''' Xilligii dib-u-habaynta maamulka.
# '''Aw Cabdi (1846–1889):''' Hoggaamiyihii ugu dambeeyay ee u istaagay difaaca gobonnimada.
== Sidoo kale eeg ==
* [[Taariikhda Soomaaliya]]
* [[Dooxada Shabelle]]
* [[Qallaafo]]
== Tixraac ==
<references />
* Ayub, Abdikani Muse (2026). ''The Forgotten Sovereign Polity of the Horn of Africa: The Awate of Ramites (1700–1889)''.
* Ramite Lineage Archive (2020–2026): Field interviews and oral historiography.
* Lopez, D. (2025). ''The Horn of Africa circa 1880 A.D.''
[[Category:Taariikhda Soomaaliya]]
[[Category:Maamul goboleedyadii hore ee Soomaaliya]]
8any5bq5gypa0cx6aukvzk229307762
297206
297205
2026-05-12T15:54:05Z
Abdikani Mose Ayob
44160
/* Maamulka */
297206
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Former Country|native_name={{native name|so|Awnimada Raamiyiinta}}<br />{{native name|en|Awate of Ramites}} {{native_name|Ar|أومة الراميين}}|conventional_long_name = Awnimada Raamiyiinta|common_name=Raamiyiin|image_flag= [[File:Calanka Awnimada Raamiyiinta.png|thumb|]]|flag_caption = Calanka Raamiyiinta|image_coat = |coat_caption=|image_map=[[File:Horn of Africa (Pre-colonial, 1880).png|thumb|The Horn of Africa before the Scramble for Africa (c. 1880)|left|Khariirada Awnimada Raamiyiinta oo lagu muujiyay, magaca magaaladeedii ugu weyneed ee Kelafo (Qallaafo) 1880 AD]]
|common_languages=[[Af-Soomaali]]|religion=[[Islaam]]ka ([[Suufi]])|government_type=[[Awnimada]]|title_leader=[[Aw]], [[Imaam]]|leader1= Aw Raamey (Founder)|year_leader1=1700–1740|leader5=Aw Cabdi (Last)|year_leader5=1846–1889|year_start=1700|year_end=1889|p1=Saldanadda Ajuuraan|flag_p1=|s1=Boqortooyada Itoobiya|flag_s1=|area_km2=20,000|population_estimate=10,000|today={{flag|Ethiopia}}|demonym=[[Raamiyiinta]]|capital = [[Arjac]]|largest_city = [[Qallaafo]]
| leader2 = Aw Aaroow|year_leader2 = 1740-1787|leader3 = Aw Jiwidow|year_leader3 = 1787-1818|leader4 = Aw Qorax|year_leader4 = 1818-1846|currency = [[Kala-doorsi]]}}
== Hordhac ==
'''Awnimada Raamiyiinta''' (Af-Ingiriisi: ''Awate of Ramites'') waxay ahayd dowlad madax-bannaan oo ka jirtay dooxada Shabelle ee Geeska Afrika intii u dhaxaysay sannadihii 1700 ilaa 1889. Maamulkani wuxuu caan ku ahaa nidaamka '''Awnimada''', kaas oo ahaa nidaam maamul oo asal ah (Domestic System) oo ku dhisnaa hiddaha awoowyaalka iyo falsafadda hoggaanka ee "Aw". Awnimadu waxay soo martay shan hoggaamiye oo waaweyn, iyadoo xarunteeda maamul ay ahayd magaalada '''Arjac'''.
== Taariikh ==
Aasaaska Awnimada Raamiyiinta wuxuu ka dhashay kacdoon siyaasadeed oo dhacay sannadkii 1697, kaas oo looga soo horjeeday dulmiga maamulkii Ajuuraanka. Kacdoonkan waxaa horseed ka ahaa '''Aw Raamey Subugle''', oo ahaa hoggaamiye dhallinyaro ah oo raba inuu soo celiyo nidaam maamul oo ku dhisan cadaaalad. Heshiiskii ka dhacay Arjac (Arjac Covenant) ayaa lagu unkay aqoonsiga "Raamiyiinta", halkaas oo taageerayaashii Aw Raamey ay ku dhawaaqeen: ''"Waxa aan nahay garabka Aw Raamey; waxa aan nahay Raamiyiin!"''. Maamulku wuxuu dhammaaday sannadkii 1889 ka dib isbeddelladii ka dhashay loolankii gumeysiga ee Geeska Afrika.
== Juqraafi ==
Dhulka Awnimadu wuxuu ku fidsanaa dooxada Shabeelle (Karinka ilaa Feer-Feer), isagoo daboolayay qiyaastii 20,000 km².
* '''[[Arjac]]:''' Waxay ahayd caasimadda iyo xarunta siyaasadda halkaas oo lagu ilaalinayay heshiiskii bulshada.
* '''[[Qallaafo]] (Kelafo):''' Waxay ahayd magaalada ugu weyn iyo xarunta ganacsiga ee maamulka.
Sababtoo ah awoodda dhaqaale ee Qallaafo, khariidadihii caalamiga ahaa ee qarnigii 19-aad waxay inta badan u aqoonsan jireen guud ahaan gobolka magaca "Kelafo".
== Maamulka ==
== Hoggaanka ==
Maamulka waxaa soo maray shan hoggaamiye oo kala ah:
# '''Aw Raamey (1700–1740):''' Aasaasihii iyo farsameyihii aqoonsiga Raamiyiinta.
# '''Aw Aaroow (1740–1787):''' Xilligii ballaarinta dhulka iyo horumarinta beeraha.
# '''Aw Jiwidow (1787–1818):''' Xilligii dahabiga ahaa ee ganacsiga iyo is-dhexgalka.
# '''Aw Qorax (1818–1846):''' Xilligii dib-u-habaynta maamulka.
# '''Aw Cabdi (1846–1889):''' Hoggaamiyihii ugu dambeeyay ee u istaagay difaaca gobonnimada.
== Sidoo kale eeg ==
* [[Taariikhda Soomaaliya]]
* [[Dooxada Shabelle]]
* [[Qallaafo]]
== Tixraac ==
<references />
* Ayub, Abdikani Muse (2026). ''The Forgotten Sovereign Polity of the Horn of Africa: The Awate of Ramites (1700–1889)''.
* Ramite Lineage Archive (2020–2026): Field interviews and oral historiography.
* Lopez, D. (2025). ''The Horn of Africa circa 1880 A.D.''
[[Category:Taariikhda Soomaaliya]]
[[Category:Maamul goboleedyadii hore ee Soomaaliya]]
bbzaz32482uzvfgiveytqj3arkh841z
297207
297206
2026-05-12T15:56:06Z
Abdikani Mose Ayob
44160
/* Sidoo kale eeg */
297207
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Former Country|native_name={{native name|so|Awnimada Raamiyiinta}}<br />{{native name|en|Awate of Ramites}} {{native_name|Ar|أومة الراميين}}|conventional_long_name = Awnimada Raamiyiinta|common_name=Raamiyiin|image_flag= [[File:Calanka Awnimada Raamiyiinta.png|thumb|]]|flag_caption = Calanka Raamiyiinta|image_coat = |coat_caption=|image_map=[[File:Horn of Africa (Pre-colonial, 1880).png|thumb|The Horn of Africa before the Scramble for Africa (c. 1880)|left|Khariirada Awnimada Raamiyiinta oo lagu muujiyay, magaca magaaladeedii ugu weyneed ee Kelafo (Qallaafo) 1880 AD]]
|common_languages=[[Af-Soomaali]]|religion=[[Islaam]]ka ([[Suufi]])|government_type=[[Awnimada]]|title_leader=[[Aw]], [[Imaam]]|leader1= Aw Raamey (Founder)|year_leader1=1700–1740|leader5=Aw Cabdi (Last)|year_leader5=1846–1889|year_start=1700|year_end=1889|p1=Saldanadda Ajuuraan|flag_p1=|s1=Boqortooyada Itoobiya|flag_s1=|area_km2=20,000|population_estimate=10,000|today={{flag|Ethiopia}}|demonym=[[Raamiyiinta]]|capital = [[Arjac]]|largest_city = [[Qallaafo]]
| leader2 = Aw Aaroow|year_leader2 = 1740-1787|leader3 = Aw Jiwidow|year_leader3 = 1787-1818|leader4 = Aw Qorax|year_leader4 = 1818-1846|currency = [[Kala-doorsi]]}}
== Hordhac ==
'''Awnimada Raamiyiinta''' (Af-Ingiriisi: ''Awate of Ramites'') waxay ahayd dowlad madax-bannaan oo ka jirtay dooxada Shabelle ee Geeska Afrika intii u dhaxaysay sannadihii 1700 ilaa 1889. Maamulkani wuxuu caan ku ahaa nidaamka '''Awnimada''', kaas oo ahaa nidaam maamul oo asal ah (Domestic System) oo ku dhisnaa hiddaha awoowyaalka iyo falsafadda hoggaanka ee "Aw". Awnimadu waxay soo martay shan hoggaamiye oo waaweyn, iyadoo xarunteeda maamul ay ahayd magaalada '''Arjac'''.
== Taariikh ==
Aasaaska Awnimada Raamiyiinta wuxuu ka dhashay kacdoon siyaasadeed oo dhacay sannadkii 1697, kaas oo looga soo horjeeday dulmiga maamulkii Ajuuraanka. Kacdoonkan waxaa horseed ka ahaa '''Aw Raamey Subugle''', oo ahaa hoggaamiye dhallinyaro ah oo raba inuu soo celiyo nidaam maamul oo ku dhisan cadaaalad. Heshiiskii ka dhacay Arjac (Arjac Covenant) ayaa lagu unkay aqoonsiga "Raamiyiinta", halkaas oo taageerayaashii Aw Raamey ay ku dhawaaqeen: ''"Waxa aan nahay garabka Aw Raamey; waxa aan nahay Raamiyiin!"''. Maamulku wuxuu dhammaaday sannadkii 1889 ka dib isbeddelladii ka dhashay loolankii gumeysiga ee Geeska Afrika.
== Juqraafi ==
Dhulka Awnimadu wuxuu ku fidsanaa dooxada Shabeelle (Karinka ilaa Feer-Feer), isagoo daboolayay qiyaastii 20,000 km².
* '''[[Arjac]]:''' Waxay ahayd caasimadda iyo xarunta siyaasadda halkaas oo lagu ilaalinayay heshiiskii bulshada.
* '''[[Qallaafo]] (Kelafo):''' Waxay ahayd magaalada ugu weyn iyo xarunta ganacsiga ee maamulka.
Sababtoo ah awoodda dhaqaale ee Qallaafo, khariidadihii caalamiga ahaa ee qarnigii 19-aad waxay inta badan u aqoonsan jireen guud ahaan gobolka magaca "Kelafo".
== Maamulka ==
== Hoggaanka ==
Maamulka waxaa soo maray shan hoggaamiye oo kala ah:
# '''Aw Raamey (1700–1740):''' Aasaasihii iyo farsameyihii aqoonsiga Raamiyiinta.
# '''Aw Aaroow (1740–1787):''' Xilligii ballaarinta dhulka iyo horumarinta beeraha.
# '''Aw Jiwidow (1787–1818):''' Xilligii dahabiga ahaa ee ganacsiga iyo is-dhexgalka.
# '''Aw Qorax (1818–1846):''' Xilligii dib-u-habaynta maamulka.
# '''Aw Cabdi (1846–1889):''' Hoggaamiyihii ugu dambeeyay ee u istaagay difaaca gobonnimada.
== Sidoo kale eeg ==
* [[Taariikhda Soomaaliya]]
* [[Qallaafo]]
== Tixraac ==
<references />
* Ayub, Abdikani Muse (2026). ''The Forgotten Sovereign Polity of the Horn of Africa: The Awate of Ramites (1700–1889)''.
* Ramite Lineage Archive (2020–2026): Field interviews and oral historiography.
* Lopez, D. (2025). ''The Horn of Africa circa 1880 A.D.''
[[Category:Taariikhda Soomaaliya]]
[[Category:Maamul goboleedyadii hore ee Soomaaliya]]
ciuk9fuu0plwl0l0by353q8qjzj94za
297208
297207
2026-05-12T15:58:20Z
Abdikani Mose Ayob
44160
Masaxay bogga
297208
wikitext
text/x-wiki
phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1
297209
297208
2026-05-12T15:59:05Z
Abdikani Mose Ayob
44160
Abdikani Mose Ayob moved page [[Awnimada Raamiyiinta]] to [[Dooxada Shabeelle (Shabelle Valley)]]: Maka helin
297208
wikitext
text/x-wiki
phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1
Sayyid
0
47472
297210
2026-05-12T15:59:05Z
Abdikani Mose Ayob
44160
Abdikani Mose Ayob moved page [[Awnimada Raamiyiinta]] to [[Dooxada Shabeelle (Shabelle Valley)]]: Maka helin
297210
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Dooxada Shabeelle (Shabelle Valley)]]
0wr43ajkci1nnocy5s0cx6cacpfivan
297211
297210
2026-05-12T16:00:45Z
Cabdighanni Muuse Ayuub
42604
Masaxay bogga
297211
wikitext
text/x-wiki
phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1
297212
297211
2026-05-12T16:04:56Z
Cabdighanni Muuse Ayuub
42604
297212
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Former Country|native_name={{native name|so|Awnimada Raamiyiinta}}<br />{{native name|en|Awate of Ramites}} {{native_name|Ar|أومة الراميين}}|conventional_long_name = Awnimada Raamiyiinta|common_name=Raamiyiin|image_flag= [[File:Calanka Awnimada Raamiyiinta.png|thumb|]]|flag_caption = Calanka Raamiyiinta|image_coat = |coat_caption=|image_map=[[File:Horn of Africa (Pre-colonial, 1880).png|thumb|The Horn of Africa before the Scramble for Africa (c. 1880)|left|Khariirada Awnimada Raamiyiinta oo lagu muujiyay, magaca magaaladeedii ugu weyneed ee Kelafo (Qallaafo) 1880 AD]]
|common_languages=[[Af-Soomaali]]|religion=[[Islaam]]ka ([[Suufi]])|government_type=[[Awnimada]]|title_leader=[[Aw]], [[Imaam]]|leader1= Aw Raamey (Founder)|year_leader1=1700–1740|leader5=Aw Cabdi (Last)|year_leader5=1846–1889|year_start=1700|year_end=1889|p1=Saldanadda Ajuuraan|flag_p1=|s1=Boqortooyada Itoobiya|flag_s1=|area_km2=20,000|population_estimate=10,000|today={{flag|Ethiopia}}|demonym=[[Raamiyiinta]]|capital = [[Arjac]]|largest_city = [[Qallaafo]]
| leader2 = Aw Aaroow|year_leader2 = 1740-1787|leader3 = Aw Jiwidow|year_leader3 = 1787-1818|leader4 = Aw Qorax|year_leader4 = 1818-1846|currency = [[Kala-doorsi]]}}
== Hordhac ==
'''Awnimada Raamiyiinta''' (Af-Ingiriisi: ''Awate of Ramites'') waxay ahayd dowlad madax-bannaan oo ka jirtay dooxada Shabelle ee Geeska Afrika intii u dhaxaysay sannadihii 1700 ilaa 1889. Maamulkani wuxuu caan ku ahaa nidaamka '''Awnimada''', kaas oo ahaa nidaam maamul oo asal ah (Domestic System) oo ku dhisnaa hiddaha awoowyaalka iyo falsafadda hoggaanka ee "Aw". Awnimadu waxay soo martay shan hoggaamiye oo waaweyn, iyadoo xarunteeda maamul ay ahayd magaalada '''Arjac'''.
== Taariikh ==
Aasaaska Awnimada Raamiyiinta wuxuu ka dhashay kacdoon siyaasadeed oo dhacay sannadkii 1697, kaas oo looga soo horjeeday dulmiga maamulkii Ajuuraanka. Kacdoonkan waxaa horseed ka ahaa '''Aw Raamey Subugle''', oo ahaa hoggaamiye dhallinyaro ah oo raba inuu soo celiyo nidaam maamul oo ku dhisan cadaaalad. Heshiiskii ka dhacay Arjac (Arjac Covenant) ayaa lagu unkay aqoonsiga "Raamiyiinta", halkaas oo taageerayaashii Aw Raamey ay ku dhawaaqeen: ''"Waxa aan nahay garabka Aw Raamey; waxa aan nahay Raamiyiin!"''. Maamulku wuxuu dhammaaday sannadkii 1889 ka dib isbeddelladii ka dhashay loolankii gumeysiga ee Geeska Afrika.
== Juqraafi ==
Dhulka Awnimadu wuxuu ku fidsanaa dooxada Shabeelle (Karinka ilaa Feer-Feer), isagoo daboolayay qiyaastii 20,000 km².
* '''[[Arjac]]:''' Waxay ahayd caasimadda iyo xarunta siyaasadda halkaas oo lagu ilaalinayay heshiiskii bulshada.
* '''[[Qallaafo]] (Kelafo):''' Waxay ahayd magaalada ugu weyn iyo xarunta ganacsiga ee maamulka.
Sababtoo ah awoodda dhaqaale ee Qallaafo, khariidadihii caalamiga ahaa ee qarnigii 19-aad waxay inta badan u aqoonsan jireen guud ahaan gobolka magaca "Kelafo".
== Maamulka ==
== Hoggaanka ==
Maamulka waxaa soo maray shan hoggaamiye oo kala ah:
# '''Aw Raamey (1700–1740):''' Aasaasihii iyo farsameyihii aqoonsiga Raamiyiinta.
# '''Aw Aaroow (1740–1787):''' Xilligii ballaarinta dhulka iyo horumarinta beeraha.
# '''Aw Jiwidow (1787–1818):''' Xilligii dahabiga ahaa ee ganacsiga iyo is-dhexgalka.
# '''Aw Qorax (1818–1846):''' Xilligii dib-u-habaynta maamulka.
# '''Aw Cabdi (1846–1889):''' Hoggaamiyihii ugu dambeeyay ee u istaagay difaaca gobonnimada.
== Sidoo kale eeg ==
* [[Taariikhda Soomaaliya]]
* [[Qallaafo]]
== Tixraac ==
<references />
* Ayub, Abdikani Muse (2026). ''The Forgotten Sovereign Polity of the Horn of Africa: The Awate of Ramites (1700–1889)''.
* Ramite Lineage Archive (2020–2026): Field interviews and oral historiography.
* Lopez, D. (2025). ''The Horn of Africa circa 1880 A.D.''
[[Category:Taariikhda Soomaaliya]]
[[Category:Maamul goboleedyadii hore ee Soomaaliya]]
ciuk9fuu0plwl0l0by353q8qjzj94za
297215
297212
2026-05-12T16:08:27Z
Cabdighanni Muuse Ayuub
42604
297215
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Former Country|native_name={{native name|so|Awnimada Raamiyiinta}}<br />{{native name|en|Awate of Ramites}} {{native_name|Ar|أومة الراميين}}|conventional_long_name = Awnimada Raamiyiinta|common_name=Raamiyiin|image_flag= [[File:Calanka Awnimada Raamiyiinta.png|thumb|]]|flag_caption = Calanka Raamiyiinta|image_coat = |coat_caption=|image_map=[[File:Horn of Africa (Pre-colonial, 1880).png|thumb|The Horn of Africa before the Scramble for Africa (c. 1880)|left|Khariirada Awnimada Raamiyiinta oo lagu muujiyay, magaca magaaladeedii ugu weyneed ee Kelafo (Qallaafo) 1880 AD]]
|common_languages=[[Af-Soomaali]]|religion=[[Islaam]]ka ([[Suufi]])|government_type=[[Awnimada]]|title_leader=[[Aw]], [[Imaam]]|leader1= Aw Raamey (ugu horeeyay)|year_leader1=1700–1740|leader5=Aw Cabdi (ugu dambeeyay)|year_leader5=1846–1889|year_start=1700|year_end=1889|p1=Saldanadda Ajuuraan|flag_p1=|s1=Boqortooyada Itoobiya|flag_s1=|area_km2=20,000|population_estimate=10,000|today={{flag|Ethiopia}}|demonym=[[Raamiyiinta]]|capital = [[Arjac]]|largest_city = [[Qallaafo]]
| leader2 = Aw Aaroow|year_leader2 = 1740-1787|leader3 = Aw Jiwidow|year_leader3 = 1787-1818|leader4 = Aw Qorax|year_leader4 = 1818-1846|currency = [[Kala-doorsi]]}}
== Hordhac ==
'''Awnimada Raamiyiinta''' (Af-Ingiriisi: ''Awate of Ramites'') waxay ahayd dowlad madax-bannaan oo ka jirtay dooxada Shabelle ee Geeska Afrika intii u dhaxaysay sannadihii 1700 ilaa 1889. Maamulkani wuxuu caan ku ahaa nidaamka '''Awnimada''', kaas oo ahaa nidaam maamul oo asal ah (Domestic System) oo ku dhisnaa hiddaha awoowyaalka iyo falsafadda hoggaanka ee "Aw". Awnimadu waxay soo martay shan hoggaamiye oo waaweyn, iyadoo xarunteeda maamul ay ahayd magaalada '''Arjac'''.
== Taariikh ==
Aasaaska Awnimada Raamiyiinta wuxuu ka dhashay kacdoon siyaasadeed oo dhacay sannadkii 1697, kaas oo looga soo horjeeday dulmiga maamulkii Ajuuraanka. Kacdoonkan waxaa horseed ka ahaa '''Aw Raamey Subugle''', oo ahaa hoggaamiye dhallinyaro ah oo raba inuu soo celiyo nidaam maamul oo ku dhisan cadaaalad. Heshiiskii ka dhacay Arjac (Arjac Covenant) ayaa lagu unkay aqoonsiga "Raamiyiinta", halkaas oo taageerayaashii Aw Raamey ay ku dhawaaqeen: ''"Waxa aan nahay garabka Aw Raamey; waxa aan nahay Raamiyiin!"''. Maamulku wuxuu dhammaaday sannadkii 1889 ka dib isbeddelladii ka dhashay loolankii gumeysiga ee Geeska Afrika.
== Juqraafi ==
Dhulka Awnimadu wuxuu ku fidsanaa dooxada Shabeelle (Karinka ilaa Feer-Feer), isagoo daboolayay qiyaastii 20,000 km².
* '''[[Arjac]]:''' Waxay ahayd caasimadda iyo xarunta siyaasadda halkaas oo lagu ilaalinayay heshiiskii bulshada.
* '''[[Qallaafo]] (Kelafo):''' Waxay ahayd magaalada ugu weyn iyo xarunta ganacsiga ee maamulka.
Sababtoo ah awoodda dhaqaale ee Qallaafo, khariidadihii caalamiga ahaa ee qarnigii 19-aad waxay inta badan u aqoonsan jireen guud ahaan gobolka magaca "Kelafo".
== Maamulka ==
== Hoggaanka ==
Maamulka waxaa soo maray shan hoggaamiye oo kala ah:
# '''Aw Raamey (1700–1740):''' Aasaasihii iyo farsameyihii aqoonsiga Raamiyiinta.
# '''Aw Aaroow (1740–1787):''' Xilligii ballaarinta dhulka iyo horumarinta beeraha.
# '''Aw Jiwidow (1787–1818):''' Xilligii dahabiga ahaa ee ganacsiga iyo is-dhexgalka.
# '''Aw Qorax (1818–1846):''' Xilligii dib-u-habaynta maamulka.
# '''Aw Cabdi (1846–1889):''' Hoggaamiyihii ugu dambeeyay ee u istaagay difaaca gobonnimada.
== Sidoo kale eeg ==
* [[Taariikhda Soomaaliya]]
* [[Qallaafo]]
== Tixraac ==
<references />
* Ayub, Abdikani Muse (2026). ''The Forgotten Sovereign Polity of the Horn of Africa: The Awate of Ramites (1700–1889)''.
* Ramite Lineage Archive (2020–2026): Field interviews and oral historiography.
* Lopez, D. (2025). ''The Horn of Africa circa 1880 A.D.''
[[Category:Taariikhda Soomaaliya]]
[[Category:Maamul goboleedyadii hore ee Soomaaliya]]
d454v25u8bfcv6nrsen44ac7v6aahif
297216
297215
2026-05-12T16:17:56Z
Cabdighanni Muuse Ayuub
42604
297216
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Former Country|native_name={{native name|so|Awnimada Raamiyiinta}}<br />{{native name|en|Awate of Ramites}} {{native_name|Ar|أومة الراميين}}|conventional_long_name = Awnimada Raamiyiinta|common_name=Raamiyiin|image_flag= [[File:Calanka Awnimada Raamiyiinta.png|thumb|]]|flag_caption = Calanka Raamiyiinta|image_coat = |coat_caption=|image_map=[[File:Horn of Africa (Pre-colonial, 1880).png|thumb|The Horn of Africa before the Scramble for Africa (c. 1880)|left|Khariirada Awnimada Raamiyiinta oo lagu muujiyay, magaca magaaladeedii ugu weyneed ee Kelafo (Qallaafo) 1880 AD]]
|common_languages=[[Af-Soomaali]]|religion=[[Islaam]]ka ([[Suufi]]yada)|government_type=[[Awnimada]]|title_leader=[[Aw]], [[Imaam]]|leader1= Aw Raamey (ugu horeeyay)|year_leader1=1700–1740|leader5=Aw Cabdi (ugu dambeeyay)|year_leader5=1846–1889|year_start=1700|year_end=1889|p1=Saldanadda Ajuuraan|flag_p1=|s1=Boqortooyada Itoobiya|flag_s1=|area_km2=20,000|population_estimate=10,000|today={{flag|Ethiopia}}|demonym =[[Raamiyiinta]]|capital = [[Arjac]] (xarunta), [[Qallaafo]] (magaalada ugu weyn)|largest_city =
| leader2 = Aw Aaroow|year_leader2 = 1740-1787|leader3 = Aw Jiwidow|year_leader3 = 1787-1818|leader4 = Aw Qorax|year_leader4 = 1818-1846|currency = [[Kala-doorsi]]}}
== Hordhac ==
'''Awnimada Raamiyiinta''' (Af-Ingiriisi: ''Awate of Ramites'') waxay ahayd dowlad madax-bannaan oo ka jirtay dooxada Shabelle ee Geeska Afrika intii u dhaxaysay sannadihii 1700 ilaa 1889. Maamulkani wuxuu caan ku ahaa nidaamka '''Awnimada''', kaas oo ahaa nidaam maamul oo asal ah, oo ku dhisnaa falsafadda hoggaanka ee "[[Aw]]". [[Awnimada]] waxay soo martay shan hoggaamiye oo waaweyn, iyadoo xarunteeda maamul ay ahayd magaalada '''Arjac'''.
== Taariikh ==
Aasaaska Awnimada Raamiyiinta wuxuu ka dhashay kacdoon siyaasadeed oo dhacay sannadkii 1697, kaas oo looga soo horjeeday dulmiga maamulkii Ajuuraanka. Kacdoonkan waxaa horseed ka ahaa '''Aw Raamey Subugle''', oo ahaa hoggaamiye dhallinyaro ah oo raba inuu soo celiyo nidaam maamul oo ku dhisan cadaaalad. Heshiiskii ka dhacay Arjac (Arjac Covenant) ayaa lagu unkay aqoonsiga "Raamiyiinta", halkaas oo taageerayaashii Aw Raamey ay ku dhawaaqeen: ''"Waxa aan nahay garabka Aw Raamey; waxa aan nahay Raamiyiin!"''. Maamulku wuxuu dhammaaday sannadkii 1889 ka dib isbeddelladii ka dhashay loolankii gumeysiga ee Geeska Afrika.
== Juqraafi ==
Dhulka Awnimadu wuxuu ku fidsanaa dooxada Shabeelle (Karinka ilaa Feer-Feer), isagoo daboolayay qiyaastii 20,000 km².
* '''[[Arjac]]:''' Waxay ahayd caasimadda iyo xarunta siyaasadda halkaas oo lagu ilaalinayay heshiiskii bulshada.
* '''[[Qallaafo]] (Kelafo):''' Waxay ahayd magaalada ugu weyn iyo xarunta ganacsiga ee maamulka.
Sababtoo ah awoodda dhaqaale ee Qallaafo, khariidadihii caalamiga ahaa ee qarnigii 19-aad waxay inta badan u aqoonsan jireen guud ahaan gobolka magaca "Kelafo".
== Maamulka ==
== Hoggaanka ==
Maamulka waxaa soo maray shan hoggaamiye oo kala ah:
# '''Aw Raamey (1700–1740):''' Aasaasihii iyo farsameyihii aqoonsiga Raamiyiinta.
# '''Aw Aaroow (1740–1787):''' Xilligii ballaarinta dhulka iyo horumarinta beeraha.
# '''Aw Jiwidow (1787–1818):''' Xilligii dahabiga ahaa ee ganacsiga iyo is-dhexgalka.
# '''Aw Qorax (1818–1846):''' Xilligii dib-u-habaynta maamulka.
# '''Aw Cabdi (1846–1889):''' Hoggaamiyihii ugu dambeeyay ee u istaagay difaaca gobonnimada.
== Sidoo kale eeg ==
* [[Taariikhda Soomaaliya]]
* [[Qallaafo]]
== Tixraac ==
<references />
* Ayub, Abdikani Muse (2026). ''The Forgotten Sovereign Polity of the Horn of Africa: The Awate of Ramites (1700–1889)''.
* Ramite Lineage Archive (2020–2026): Field interviews and oral historiography.
* Lopez, D. (2025). ''The Horn of Africa circa 1880 A.D.''
[[Category:Taariikhda Soomaaliya]]
[[Category:Maamul goboleedyadii hore ee Soomaaliya]]
bp3znog1ymcixmua1z9icq4pokgrjpg
297217
297216
2026-05-12T16:21:41Z
Cabdighanni Muuse Ayuub
42604
/* */
297217
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Former Country|native_name={{native name|so|Awnimada Raamiyiinta}}<br />{{native name|en|Awate of Ramites}} {{native_name|Ar|أومة الراميين}}|conventional_long_name = Awnimada Raamiyiinta|common_name=Raamiyiin|image_flag= [[File:Calanka Awnimada Raamiyiinta.png|thumb|]]|flag_caption = Calanka Raamiyiinta|image_coat = |coat_caption=|image_map=[[File:Horn of Africa (Pre-colonial, 1880).png|thumb|The Horn of Africa before the Scramble for Africa (c. 1880)|left|Khariirada Awnimada Raamiyiinta oo lagu muujiyay, magaca magaaladeedii ugu weyneed ee Kelafo (Qallaafo) 1880 AD]]
|common_languages=[[Af-Soomaali]]|religion=[[Islaam]]ka ([[Suufi]]yada)|government_type=[[Awnimada]]|title_leader=[[Aw]], [[Imaam]]|leader1= Aw Raamey (ugu horeeyay)|year_leader1=1700–1740|leader5=Aw Cabdi (ugu dambeeyay)|year_leader5=1846–1889|year_start=1700|year_end=1889|p1=Saldanadda Ajuuraan|flag_p1=|s1=Boqortooyada Itoobiya|flag_s1=|area_km2=20,000|population_estimate=10,000|today={{flag|Ethiopia}}|demonym =|capital = [[Arjac]] (xarunta), [[Qallaafo]] (magaalada ugu weyn)|largesty_city =
| leader2 = Aw Aaroow|year_leader2 = 1740-1787|leader3 = Aw Jiwidow|year_leader3 = 1787-1818|leader4 = Aw Qorax|year_leader4 = 1818-1846|currency = [[Kala-doorsi]]}}
== Hordhac ==
'''Awnimada Raamiyiinta''' (Af-Ingiriisi: ''Awate of Ramites'') waxay ahayd dowlad madax-bannaan oo ka jirtay dooxada Shabelle ee Geeska Afrika intii u dhaxaysay sannadihii 1700 ilaa 1889. Maamulkani wuxuu caan ku ahaa nidaamka '''Awnimada''', kaas oo ahaa nidaam maamul oo asal ah, oo ku dhisnaa falsafadda hoggaanka ee "[[Aw]]". [[Awnimada]] waxay soo martay shan hoggaamiye oo waaweyn, iyadoo xarunteeda maamul ay ahayd magaalada '''Arjac'''.
== Taariikh ==
Aasaaska Awnimada Raamiyiinta wuxuu ka dhashay kacdoon siyaasadeed oo dhacay sannadkii 1697, kaas oo looga soo horjeeday dulmiga maamulkii Ajuuraanka. Kacdoonkan waxaa horseed ka ahaa '''Aw Raamey Subugle''', oo ahaa hoggaamiye dhallinyaro ah oo raba inuu soo celiyo nidaam maamul oo ku dhisan cadaaalad. Heshiiskii ka dhacay Arjac (Arjac Covenant) ayaa lagu unkay aqoonsiga "Raamiyiinta", halkaas oo taageerayaashii Aw Raamey ay ku dhawaaqeen: ''"Waxa aan nahay garabka Aw Raamey; waxa aan nahay Raamiyiin!"''. Maamulku wuxuu dhammaaday sannadkii 1889 ka dib isbeddelladii ka dhashay loolankii gumeysiga ee Geeska Afrika.
== Juqraafi ==
Dhulka Awnimadu wuxuu ku fidsanaa dooxada Shabeelle (Karinka ilaa Feer-Feer), isagoo daboolayay qiyaastii 20,000 km².
* '''[[Arjac]]:''' Waxay ahayd caasimadda iyo xarunta siyaasadda halkaas oo lagu ilaalinayay heshiiskii bulshada.
* '''[[Qallaafo]] (Kelafo):''' Waxay ahayd magaalada ugu weyn iyo xarunta ganacsiga ee maamulka.
Sababtoo ah awoodda dhaqaale ee Qallaafo, khariidadihii caalamiga ahaa ee qarnigii 19-aad waxay inta badan u aqoonsan jireen guud ahaan gobolka magaca "Kelafo".
== Maamulka ==
== Hoggaanka ==
Maamulka waxaa soo maray shan hoggaamiye oo kala ah:
# '''Aw Raamey (1700–1740):''' Aasaasihii iyo farsameyihii aqoonsiga Raamiyiinta.
# '''Aw Aaroow (1740–1787):''' Xilligii ballaarinta dhulka iyo horumarinta beeraha.
# '''Aw Jiwidow (1787–1818):''' Xilligii dahabiga ahaa ee ganacsiga iyo is-dhexgalka.
# '''Aw Qorax (1818–1846):''' Xilligii dib-u-habaynta maamulka.
# '''Aw Cabdi (1846–1889):''' Hoggaamiyihii ugu dambeeyay ee u istaagay difaaca gobonnimada.
== Sidoo kale eeg ==
* [[Taariikhda Soomaaliya]]
* [[Qallaafo]]
== Tixraac ==
<references />
* Ayub, Abdikani Muse (2026). ''The Forgotten Sovereign Polity of the Horn of Africa: The Awate of Ramites (1700–1889)''.
* Ramite Lineage Archive (2020–2026): Field interviews and oral historiography.
* Lopez, D. (2025). ''The Horn of Africa circa 1880 A.D.''
[[Category:Taariikhda Soomaaliya]]
[[Category:Maamul goboleedyadii hore ee Soomaaliya]]
cdt7vhbgq8mbza4ggwkeysxrcfpu9gy
297218
297217
2026-05-12T16:24:45Z
Cabdighanni Muuse Ayuub
42604
/* Juqraafi */
297218
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Former Country|native_name={{native name|so|Awnimada Raamiyiinta}}<br />{{native name|en|Awate of Ramites}} {{native_name|Ar|أومة الراميين}}|conventional_long_name = Awnimada Raamiyiinta|common_name=Raamiyiin|image_flag= [[File:Calanka Awnimada Raamiyiinta.png|thumb|]]|flag_caption = Calanka Raamiyiinta|image_coat = |coat_caption=|image_map=[[File:Horn of Africa (Pre-colonial, 1880).png|thumb|The Horn of Africa before the Scramble for Africa (c. 1880)|left|Khariirada Awnimada Raamiyiinta oo lagu muujiyay, magaca magaaladeedii ugu weyneed ee Kelafo (Qallaafo) 1880 AD]]
|common_languages=[[Af-Soomaali]]|religion=[[Islaam]]ka ([[Suufi]]yada)|government_type=[[Awnimada]]|title_leader=[[Aw]], [[Imaam]]|leader1= Aw Raamey (ugu horeeyay)|year_leader1=1700–1740|leader5=Aw Cabdi (ugu dambeeyay)|year_leader5=1846–1889|year_start=1700|year_end=1889|p1=Saldanadda Ajuuraan|flag_p1=|s1=Boqortooyada Itoobiya|flag_s1=|area_km2=20,000|population_estimate=10,000|today={{flag|Ethiopia}}|demonym =|capital = [[Arjac]] (xarunta), [[Qallaafo]] (magaalada ugu weyn)|largesty_city =
| leader2 = Aw Aaroow|year_leader2 = 1740-1787|leader3 = Aw Jiwidow|year_leader3 = 1787-1818|leader4 = Aw Qorax|year_leader4 = 1818-1846|currency = [[Kala-doorsi]]}}
== Hordhac ==
'''Awnimada Raamiyiinta''' (Af-Ingiriisi: ''Awate of Ramites'') waxay ahayd dowlad madax-bannaan oo ka jirtay dooxada Shabelle ee Geeska Afrika intii u dhaxaysay sannadihii 1700 ilaa 1889. Maamulkani wuxuu caan ku ahaa nidaamka '''Awnimada''', kaas oo ahaa nidaam maamul oo asal ah, oo ku dhisnaa falsafadda hoggaanka ee "[[Aw]]". [[Awnimada]] waxay soo martay shan hoggaamiye oo waaweyn, iyadoo xarunteeda maamul ay ahayd magaalada '''Arjac'''.
== Taariikh ==
Aasaaska Awnimada Raamiyiinta wuxuu ka dhashay kacdoon siyaasadeed oo dhacay sannadkii 1697, kaas oo looga soo horjeeday dulmiga maamulkii Ajuuraanka. Kacdoonkan waxaa horseed ka ahaa '''Aw Raamey Subugle''', oo ahaa hoggaamiye dhallinyaro ah oo raba inuu soo celiyo nidaam maamul oo ku dhisan cadaaalad. Heshiiskii ka dhacay Arjac (Arjac Covenant) ayaa lagu unkay aqoonsiga "Raamiyiinta", halkaas oo taageerayaashii Aw Raamey ay ku dhawaaqeen: ''"Waxa aan nahay garabka Aw Raamey; waxa aan nahay Raamiyiin!"''. Maamulku wuxuu dhammaaday sannadkii 1889 ka dib isbeddelladii ka dhashay loolankii gumeysiga ee Geeska Afrika.
== Juqraafi ==
Dhulka Awnimadu wuxuu ku fidsanaa [[webiga Shabeelle]] (Karinka ilaa Feer-Feer), isagoo daboolayay qiyaastii 20,000 km².
* '''[[Arjac]]:''' Waxay ahayd caasimadda iyo xarunta siyaasadda halkaas oo lagu ilaalinayay heshiiskii bulshada.
* '''[[Qallaafo]] (Kelafo):''' Waxay ahayd magaalada ugu weyn iyo xarunta ganacsiga ee maamulka.
Sababtoo ah awoodda dhaqaale ee Qallaafo, khariidadihii caalamiga ahaa ee qarnigii 19-aad waxay inta badan u aqoonsan jireen guud ahaan gobolka magaca "Kelafo".
== Maamulka ==
== Hoggaanka ==
Maamulka waxaa soo maray shan hoggaamiye oo kala ah:
# '''Aw Raamey (1700–1740):''' Aasaasihii iyo farsameyihii aqoonsiga Raamiyiinta.
# '''Aw Aaroow (1740–1787):''' Xilligii ballaarinta dhulka iyo horumarinta beeraha.
# '''Aw Jiwidow (1787–1818):''' Xilligii dahabiga ahaa ee ganacsiga iyo is-dhexgalka.
# '''Aw Qorax (1818–1846):''' Xilligii dib-u-habaynta maamulka.
# '''Aw Cabdi (1846–1889):''' Hoggaamiyihii ugu dambeeyay ee u istaagay difaaca gobonnimada.
== Sidoo kale eeg ==
* [[Taariikhda Soomaaliya]]
* [[Qallaafo]]
== Tixraac ==
<references />
* Ayub, Abdikani Muse (2026). ''The Forgotten Sovereign Polity of the Horn of Africa: The Awate of Ramites (1700–1889)''.
* Ramite Lineage Archive (2020–2026): Field interviews and oral historiography.
* Lopez, D. (2025). ''The Horn of Africa circa 1880 A.D.''
[[Category:Taariikhda Soomaaliya]]
[[Category:Maamul goboleedyadii hore ee Soomaaliya]]
hf7ldb0v93xhrjfdr9029r3zbup3kkd
297219
297218
2026-05-12T16:37:18Z
Cabdighanni Muuse Ayuub
42604
/* */
297219
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Former Country|native_name={{native name|so|Awnimada Raamiyiinta}}<br />{{native name|en|Awate of Ramites}} {{native_name|Ar|أومة الراميين}}|conventional_long_name = Awnimada Raamiyiinta|common_name=Raamiyiin|image_flag= [[File:Calanka Awnimada Raamiyiinta.png|thumb|]]|flag_caption = Calanka Raamiyiinta|image_coat = |coat_caption=|image_map=[[File:Horn of Africa (Pre-colonial, 1880).png|thumb|The Horn of Africa before the Scramble for Africa (c. 1880)|left|Khariirada Awnimada Raamiyiinta oo lagu muujiyay, magaca magaaladeedii ugu weyneed ee Kelafo (Qallaafo) 1880 AD]]
|common_languages=[[Af-Soomaali]]|religion=[[Islaam]]ka ([[Suufi]]yada)|government_type=[[Awnimada]]|title_leader=[[Aw]], [[Imaam]]|leader1= Aw Raamey (ugu horeeyay)|year_leader1=1700–1740|leader5=Aw Cabdi (ugu dambeeyay)|year_leader5=1846–1889|year_start=1700|year_end=1889|p1=Saldanadda Ajuuraan|flag_p1=|s1=Boqortooyada Itoobiya|flag_s1=|area_km2=20,000|population_estimate=10,000|today={{flag|Ethiopia}}|demonym =|capital = [[Arjac]] (xarunta), [[Qallaafo]] (magaalada ugu weyn)|largesty_city =
| leader2 = Aw Aaroow|year_leader2 = 1740-1787|leader3 = Aw Jiwidoow|year_leader3 = 1787-1818|leader4 = Aw Qorax|year_leader4 = 1818-1846|currency = [[Kala-doorsi]]}}
== Hordhac ==
'''Awnimada Raamiyiinta''' (Af-Ingiriisi: ''Awate of Ramites'') waxay ahayd dowlad madax-bannaan oo ka jirtay dooxada Shabelle ee Geeska Afrika intii u dhaxaysay sannadihii 1700 ilaa 1889. Maamulkani wuxuu caan ku ahaa nidaamka '''Awnimada''', kaas oo ahaa nidaam maamul oo asal ah, oo ku dhisnaa falsafadda hoggaanka ee "[[Aw]]". [[Awnimada]] waxay soo martay shan hoggaamiye oo waaweyn, iyadoo xarunteeda maamul ay ahayd magaalada '''Arjac'''.
== Taariikh ==
Aasaaska Awnimada Raamiyiinta wuxuu ka dhashay kacdoon siyaasadeed oo dhacay sannadkii 1697, kaas oo looga soo horjeeday dulmiga maamulkii Ajuuraanka. Kacdoonkan waxaa horseed ka ahaa '''Aw Raamey Subugle''', oo ahaa hoggaamiye dhallinyaro ah oo raba inuu soo celiyo nidaam maamul oo ku dhisan cadaaalad. Heshiiskii ka dhacay Arjac (Arjac Covenant) ayaa lagu unkay aqoonsiga "Raamiyiinta", halkaas oo taageerayaashii Aw Raamey ay ku dhawaaqeen: ''"Waxa aan nahay garabka Aw Raamey; waxa aan nahay Raamiyiin!"''. Maamulku wuxuu dhammaaday sannadkii 1889 ka dib isbeddelladii ka dhashay loolankii gumeysiga ee Geeska Afrika.
== Juqraafi ==
Dhulka Awnimadu wuxuu ku fidsanaa [[webiga Shabeelle]] (Karinka ilaa Feer-Feer), isagoo daboolayay qiyaastii 20,000 km².
* '''[[Arjac]]:''' Waxay ahayd caasimadda iyo xarunta siyaasadda halkaas oo lagu ilaalinayay heshiiskii bulshada.
* '''[[Qallaafo]] (Kelafo):''' Waxay ahayd magaalada ugu weyn iyo xarunta ganacsiga ee maamulka.
Sababtoo ah awoodda dhaqaale ee Qallaafo, khariidadihii caalamiga ahaa ee qarnigii 19-aad waxay inta badan u aqoonsan jireen guud ahaan gobolka magaca "Kelafo".
== Maamulka ==
== Hoggaanka ==
Maamulka waxaa soo maray shan hoggaamiye oo kala ah:
# '''Aw Raamey (1700–1740):''' Aasaasihii iyo farsameyihii aqoonsiga Raamiyiinta.
# '''Aw Aaroow (1740–1787):''' Xilligii ballaarinta dhulka iyo horumarinta beeraha.
# '''Aw Jiwidow (1787–1818):''' Xilligii dahabiga ahaa ee ganacsiga iyo is-dhexgalka.
# '''Aw Qorax (1818–1846):''' Xilligii dib-u-habaynta maamulka.
# '''Aw Cabdi (1846–1889):''' Hoggaamiyihii ugu dambeeyay ee u istaagay difaaca gobonnimada.
== Sidoo kale eeg ==
* [[Taariikhda Soomaaliya]]
* [[Qallaafo]]
== Tixraac ==
<references />
* Ayub, Abdikani Muse (2026). ''The Forgotten Sovereign Polity of the Horn of Africa: The Awate of Ramites (1700–1889)''.
* Ramite Lineage Archive (2020–2026): Field interviews and oral historiography.
* Lopez, D. (2025). ''The Horn of Africa circa 1880 A.D.''
[[Category:Taariikhda Soomaaliya]]
[[Category:Maamul goboleedyadii hore ee Soomaaliya]]
dpu9x1ivs22fbszw3ix57j2o7638etw
297220
297219
2026-05-12T16:38:09Z
Cabdighanni Muuse Ayuub
42604
/* Hoggaanka */
297220
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Former Country|native_name={{native name|so|Awnimada Raamiyiinta}}<br />{{native name|en|Awate of Ramites}} {{native_name|Ar|أومة الراميين}}|conventional_long_name = Awnimada Raamiyiinta|common_name=Raamiyiin|image_flag= [[File:Calanka Awnimada Raamiyiinta.png|thumb|]]|flag_caption = Calanka Raamiyiinta|image_coat = |coat_caption=|image_map=[[File:Horn of Africa (Pre-colonial, 1880).png|thumb|The Horn of Africa before the Scramble for Africa (c. 1880)|left|Khariirada Awnimada Raamiyiinta oo lagu muujiyay, magaca magaaladeedii ugu weyneed ee Kelafo (Qallaafo) 1880 AD]]
|common_languages=[[Af-Soomaali]]|religion=[[Islaam]]ka ([[Suufi]]yada)|government_type=[[Awnimada]]|title_leader=[[Aw]], [[Imaam]]|leader1= Aw Raamey (ugu horeeyay)|year_leader1=1700–1740|leader5=Aw Cabdi (ugu dambeeyay)|year_leader5=1846–1889|year_start=1700|year_end=1889|p1=Saldanadda Ajuuraan|flag_p1=|s1=Boqortooyada Itoobiya|flag_s1=|area_km2=20,000|population_estimate=10,000|today={{flag|Ethiopia}}|demonym =|capital = [[Arjac]] (xarunta), [[Qallaafo]] (magaalada ugu weyn)|largesty_city =
| leader2 = Aw Aaroow|year_leader2 = 1740-1787|leader3 = Aw Jiwidoow|year_leader3 = 1787-1818|leader4 = Aw Qorax|year_leader4 = 1818-1846|currency = [[Kala-doorsi]]}}
== Hordhac ==
'''Awnimada Raamiyiinta''' (Af-Ingiriisi: ''Awate of Ramites'') waxay ahayd dowlad madax-bannaan oo ka jirtay dooxada Shabelle ee Geeska Afrika intii u dhaxaysay sannadihii 1700 ilaa 1889. Maamulkani wuxuu caan ku ahaa nidaamka '''Awnimada''', kaas oo ahaa nidaam maamul oo asal ah, oo ku dhisnaa falsafadda hoggaanka ee "[[Aw]]". [[Awnimada]] waxay soo martay shan hoggaamiye oo waaweyn, iyadoo xarunteeda maamul ay ahayd magaalada '''Arjac'''.
== Taariikh ==
Aasaaska Awnimada Raamiyiinta wuxuu ka dhashay kacdoon siyaasadeed oo dhacay sannadkii 1697, kaas oo looga soo horjeeday dulmiga maamulkii Ajuuraanka. Kacdoonkan waxaa horseed ka ahaa '''Aw Raamey Subugle''', oo ahaa hoggaamiye dhallinyaro ah oo raba inuu soo celiyo nidaam maamul oo ku dhisan cadaaalad. Heshiiskii ka dhacay Arjac (Arjac Covenant) ayaa lagu unkay aqoonsiga "Raamiyiinta", halkaas oo taageerayaashii Aw Raamey ay ku dhawaaqeen: ''"Waxa aan nahay garabka Aw Raamey; waxa aan nahay Raamiyiin!"''. Maamulku wuxuu dhammaaday sannadkii 1889 ka dib isbeddelladii ka dhashay loolankii gumeysiga ee Geeska Afrika.
== Juqraafi ==
Dhulka Awnimadu wuxuu ku fidsanaa [[webiga Shabeelle]] (Karinka ilaa Feer-Feer), isagoo daboolayay qiyaastii 20,000 km².
* '''[[Arjac]]:''' Waxay ahayd caasimadda iyo xarunta siyaasadda halkaas oo lagu ilaalinayay heshiiskii bulshada.
* '''[[Qallaafo]] (Kelafo):''' Waxay ahayd magaalada ugu weyn iyo xarunta ganacsiga ee maamulka.
Sababtoo ah awoodda dhaqaale ee Qallaafo, khariidadihii caalamiga ahaa ee qarnigii 19-aad waxay inta badan u aqoonsan jireen guud ahaan gobolka magaca "Kelafo".
== Maamulka ==
== Hoggaanka ==
Maamulka waxaa soo maray shan hoggaamiye oo kala ah:
# '''Aw Raamey (1700–1740):''' Aasaasihii iyo farsameyihii aqoonsiga Raamiyiinta.
# '''Aw Aaroow (1740–1787):''' Xilligii ballaarinta dhulka iyo horumarinta beeraha.
# '''Aw Jiwidow (1787–1818):''' Xilligii dahabiga ahaa ee ganacsiga iyo is-dhexgalka.
# '''Aw Qorax (1818–1846):''' Xilligii dib-u-habaynta maamulka.
# '''Aw Cabdi (1846–1889):''' Hoggaamiyihii ugu dambeeyay.
== Sidoo kale eeg ==
* [[Taariikhda Soomaaliya]]
* [[Qallaafo]]
== Tixraac ==
<references />
* Ayub, Abdikani Muse (2026). ''The Forgotten Sovereign Polity of the Horn of Africa: The Awate of Ramites (1700–1889)''.
* Ramite Lineage Archive (2020–2026): Field interviews and oral historiography.
* Lopez, D. (2025). ''The Horn of Africa circa 1880 A.D.''
[[Category:Taariikhda Soomaaliya]]
[[Category:Maamul goboleedyadii hore ee Soomaaliya]]
4dvimzq75hpp1wkl05gw87etw5abg6a
297221
297220
2026-05-12T16:56:12Z
Cabdighanni Muuse Ayuub
42604
/* Tixraac */
297221
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Former Country|native_name={{native name|so|Awnimada Raamiyiinta}}<br />{{native name|en|Awate of Ramites}} {{native_name|Ar|أومة الراميين}}|conventional_long_name = Awnimada Raamiyiinta|common_name=Raamiyiin|image_flag= [[File:Calanka Awnimada Raamiyiinta.png|thumb|]]|flag_caption = Calanka Raamiyiinta|image_coat = |coat_caption=|image_map=[[File:Horn of Africa (Pre-colonial, 1880).png|thumb|The Horn of Africa before the Scramble for Africa (c. 1880)|left|Khariirada Awnimada Raamiyiinta oo lagu muujiyay, magaca magaaladeedii ugu weyneed ee Kelafo (Qallaafo) 1880 AD]]
|common_languages=[[Af-Soomaali]]|religion=[[Islaam]]ka ([[Suufi]]yada)|government_type=[[Awnimada]]|title_leader=[[Aw]], [[Imaam]]|leader1= Aw Raamey (ugu horeeyay)|year_leader1=1700–1740|leader5=Aw Cabdi (ugu dambeeyay)|year_leader5=1846–1889|year_start=1700|year_end=1889|p1=Saldanadda Ajuuraan|flag_p1=|s1=Boqortooyada Itoobiya|flag_s1=|area_km2=20,000|population_estimate=10,000|today={{flag|Ethiopia}}|demonym =|capital = [[Arjac]] (xarunta), [[Qallaafo]] (magaalada ugu weyn)|largesty_city =
| leader2 = Aw Aaroow|year_leader2 = 1740-1787|leader3 = Aw Jiwidoow|year_leader3 = 1787-1818|leader4 = Aw Qorax|year_leader4 = 1818-1846|currency = [[Kala-doorsi]]}}
== Hordhac ==
'''Awnimada Raamiyiinta''' (Af-Ingiriisi: ''Awate of Ramites'') waxay ahayd dowlad madax-bannaan oo ka jirtay dooxada Shabelle ee Geeska Afrika intii u dhaxaysay sannadihii 1700 ilaa 1889. Maamulkani wuxuu caan ku ahaa nidaamka '''Awnimada''', kaas oo ahaa nidaam maamul oo asal ah, oo ku dhisnaa falsafadda hoggaanka ee "[[Aw]]". [[Awnimada]] waxay soo martay shan hoggaamiye oo waaweyn, iyadoo xarunteeda maamul ay ahayd magaalada '''Arjac'''.
== Taariikh ==
Aasaaska Awnimada Raamiyiinta wuxuu ka dhashay kacdoon siyaasadeed oo dhacay sannadkii 1697, kaas oo looga soo horjeeday dulmiga maamulkii Ajuuraanka. Kacdoonkan waxaa horseed ka ahaa '''Aw Raamey Subugle''', oo ahaa hoggaamiye dhallinyaro ah oo raba inuu soo celiyo nidaam maamul oo ku dhisan cadaaalad. Heshiiskii ka dhacay Arjac (Arjac Covenant) ayaa lagu unkay aqoonsiga "Raamiyiinta", halkaas oo taageerayaashii Aw Raamey ay ku dhawaaqeen: ''"Waxa aan nahay garabka Aw Raamey; waxa aan nahay Raamiyiin!"''. Maamulku wuxuu dhammaaday sannadkii 1889 ka dib isbeddelladii ka dhashay loolankii gumeysiga ee Geeska Afrika.
== Juqraafi ==
Dhulka Awnimadu wuxuu ku fidsanaa [[webiga Shabeelle]] (Karinka ilaa Feer-Feer), isagoo daboolayay qiyaastii 20,000 km².
* '''[[Arjac]]:''' Waxay ahayd caasimadda iyo xarunta siyaasadda halkaas oo lagu ilaalinayay heshiiskii bulshada.
* '''[[Qallaafo]] (Kelafo):''' Waxay ahayd magaalada ugu weyn iyo xarunta ganacsiga ee maamulka.
Sababtoo ah awoodda dhaqaale ee Qallaafo, khariidadihii caalamiga ahaa ee qarnigii 19-aad waxay inta badan u aqoonsan jireen guud ahaan gobolka magaca "Kelafo".
== Maamulka ==
== Hoggaanka ==
Maamulka waxaa soo maray shan hoggaamiye oo kala ah:
# '''Aw Raamey (1700–1740):''' Aasaasihii iyo farsameyihii aqoonsiga Raamiyiinta.
# '''Aw Aaroow (1740–1787):''' Xilligii ballaarinta dhulka iyo horumarinta beeraha.
# '''Aw Jiwidow (1787–1818):''' Xilligii dahabiga ahaa ee ganacsiga iyo is-dhexgalka.
# '''Aw Qorax (1818–1846):''' Xilligii dib-u-habaynta maamulka.
# '''Aw Cabdi (1846–1889):''' Hoggaamiyihii ugu dambeeyay.
== Sidoo kale eeg ==
* [[Taariikhda Soomaaliya]]
* [[Qallaafo]]
== Tixraac ==
<references />
* Ayub, Abdikani Muse (2026). ''The Forgotten Sovereign Polity of the Horn of Africa: The Awate of Ramites (1700–1889)''.
* Ramite Lineage Archive (2020–2026): Field interviews and oral historiography.
* Lopez, D. (2025). ''The Horn of Africa circa 1880 A.D.''
[[Category:Taariikhda Soomaaliya]]
khre9xwxxa6sa67a8txvubpgiodpuk1
297222
297221
2026-05-12T16:57:28Z
Cabdighanni Muuse Ayuub
42604
/* Hordhac */
297222
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Former Country|native_name={{native name|so|Awnimada Raamiyiinta}}<br />{{native name|en|Awate of Ramites}} {{native_name|Ar|أومة الراميين}}|conventional_long_name = Awnimada Raamiyiinta|common_name=Raamiyiin|image_flag= [[File:Calanka Awnimada Raamiyiinta.png|thumb|]]|flag_caption = Calanka Raamiyiinta|image_coat = |coat_caption=|image_map=[[File:Horn of Africa (Pre-colonial, 1880).png|thumb|The Horn of Africa before the Scramble for Africa (c. 1880)|left|Khariirada Awnimada Raamiyiinta oo lagu muujiyay, magaca magaaladeedii ugu weyneed ee Kelafo (Qallaafo) 1880 AD]]
|common_languages=[[Af-Soomaali]]|religion=[[Islaam]]ka ([[Suufi]]yada)|government_type=[[Awnimada]]|title_leader=[[Aw]], [[Imaam]]|leader1= Aw Raamey (ugu horeeyay)|year_leader1=1700–1740|leader5=Aw Cabdi (ugu dambeeyay)|year_leader5=1846–1889|year_start=1700|year_end=1889|p1=Saldanadda Ajuuraan|flag_p1=|s1=Boqortooyada Itoobiya|flag_s1=|area_km2=20,000|population_estimate=10,000|today={{flag|Ethiopia}}|demonym =|capital = [[Arjac]] (xarunta), [[Qallaafo]] (magaalada ugu weyn)|largesty_city =
| leader2 = Aw Aaroow|year_leader2 = 1740-1787|leader3 = Aw Jiwidoow|year_leader3 = 1787-1818|leader4 = Aw Qorax|year_leader4 = 1818-1846|currency = [[Kala-doorsi]]}}
== Hordhac ==
'''Awnimada Raamiyiinta''' (Af-Ingiriisi: ''Awate of Ramites'') waxay ahayd dowlad madax-bannaan oo ka jirtay hareeraha webiga Shabeelle ee Geeska Afrika intii u dhaxaysay sannadihii 1700 ilaa 1889. Maamulkani wuxuu caan ku ahaa nidaamka '''Awnimada''', kaas oo ahaa nidaam maamul oo asal ah, oo ku dhisnaa falsafadda hoggaanka ee "[[Aw]]". [[Awnimada]] waxay soo martay shan hoggaamiye oo waaweyn, iyadoo xarunteeda maamul ay ahayd magaalada '''Arjac'''.
== Taariikh ==
Aasaaska Awnimada Raamiyiinta wuxuu ka dhashay kacdoon siyaasadeed oo dhacay sannadkii 1697, kaas oo looga soo horjeeday dulmiga maamulkii Ajuuraanka. Kacdoonkan waxaa horseed ka ahaa '''Aw Raamey Subugle''', oo ahaa hoggaamiye dhallinyaro ah oo raba inuu soo celiyo nidaam maamul oo ku dhisan cadaaalad. Heshiiskii ka dhacay Arjac (Arjac Covenant) ayaa lagu unkay aqoonsiga "Raamiyiinta", halkaas oo taageerayaashii Aw Raamey ay ku dhawaaqeen: ''"Waxa aan nahay garabka Aw Raamey; waxa aan nahay Raamiyiin!"''. Maamulku wuxuu dhammaaday sannadkii 1889 ka dib isbeddelladii ka dhashay loolankii gumeysiga ee Geeska Afrika.
== Juqraafi ==
Dhulka Awnimadu wuxuu ku fidsanaa [[webiga Shabeelle]] (Karinka ilaa Feer-Feer), isagoo daboolayay qiyaastii 20,000 km².
* '''[[Arjac]]:''' Waxay ahayd caasimadda iyo xarunta siyaasadda halkaas oo lagu ilaalinayay heshiiskii bulshada.
* '''[[Qallaafo]] (Kelafo):''' Waxay ahayd magaalada ugu weyn iyo xarunta ganacsiga ee maamulka.
Sababtoo ah awoodda dhaqaale ee Qallaafo, khariidadihii caalamiga ahaa ee qarnigii 19-aad waxay inta badan u aqoonsan jireen guud ahaan gobolka magaca "Kelafo".
== Maamulka ==
== Hoggaanka ==
Maamulka waxaa soo maray shan hoggaamiye oo kala ah:
# '''Aw Raamey (1700–1740):''' Aasaasihii iyo farsameyihii aqoonsiga Raamiyiinta.
# '''Aw Aaroow (1740–1787):''' Xilligii ballaarinta dhulka iyo horumarinta beeraha.
# '''Aw Jiwidow (1787–1818):''' Xilligii dahabiga ahaa ee ganacsiga iyo is-dhexgalka.
# '''Aw Qorax (1818–1846):''' Xilligii dib-u-habaynta maamulka.
# '''Aw Cabdi (1846–1889):''' Hoggaamiyihii ugu dambeeyay.
== Sidoo kale eeg ==
* [[Taariikhda Soomaaliya]]
* [[Qallaafo]]
== Tixraac ==
<references />
* Ayub, Abdikani Muse (2026). ''The Forgotten Sovereign Polity of the Horn of Africa: The Awate of Ramites (1700–1889)''.
* Ramite Lineage Archive (2020–2026): Field interviews and oral historiography.
* Lopez, D. (2025). ''The Horn of Africa circa 1880 A.D.''
[[Category:Taariikhda Soomaaliya]]
eolpqkshw6nlnrltcrj0zyaulvlm3ua
297223
297222
2026-05-12T17:59:59Z
Cabdighanni Muuse Ayuub
42604
297223
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Former Country|native_name={{native name|so|Awnimada Raamiyiinta}}<br />{{native name|en|Awate of Ramites}} {{native_name|Ar|أومة الراميين}}|conventional_long_name = Awnimada Raamiyiinta|common_name=Raamiyiin|image_flag= [[File:Calanka Awnimada Raamiyiinta.png|thumb|]]|flag_caption = Calanka Raamiyiinta|image_coat = |coat_caption=|image_map=[[File:Horn of Africa (Pre-colonial, 1880).png|thumb|The Horn of Africa before the Scramble for Africa (c. 1880)|left|Khariirada Awnimada Raamiyiinta oo lagu muujiyay, magaca magaaladeedii ugu weyneed ee Kelafo (Qallaafo) 1880 AD]]
|common_languages=[[Af-Soomaali]]|religion=[[Islaam]]ka ([[Suufi]]yada)|government_type=[[Awnimada]]|title_leader=[[Aw]], [[Imaam]]|leader1= Aw Raamey (ugu horeeyay)|year_leader1=1700–1740|leader5=Aw Cabdi (ugu dambeeyay)|year_leader5=1846–1889|year_start=1700|year_end=1889|p1=Saldanadda Ajuuraan|flag_p1=|s1=Boqortooyada Itoobiya|flag_s1=|area_km2=20,000|population_estimate=10,000|today={{flag|Ethiopia}}|demonym =|capital = [[Arjac]] (xarunta), [[Qallaafo]] (magaalada ugu weyn)|largesty_city =
| leader2 = Aw Aaroow|year_leader2 = 1740-1787|leader3 = Aw Jiwidoow|year_leader3 = 1787-1818|leader4 = Aw Qorax|year_leader4 = 1818-1846|currency = [[Kala-doorsi]]}}
== Hordhac ==
'''Awnimada Raamiyiinta''' (Af-Ingiriisi: ''Awate of Ramites'') waxay ahayd dowlad madax-bannaan oo ka jirtay hareeraha webiga Shabeelle ee Geeska Afrika intii u dhaxaysay sannadihii 1700 ilaa 1889. Maamulkani wuxuu caan ku ahaa nidaamka '''Awnimada''', kaas oo ahaa nidaam maamul oo asal ah, oo ku dhisnaa falsafadda hoggaanka ee "[[Aw]]". [[Awnimada]] waxay soo martay shan hoggaamiye oo waaweyn, iyadoo xarunteeda maamul ay ahayd magaalada '''Arjac'''.
== Taariikh ==
Aasaaska Awnimada Raamiyiinta wuxuu ka dhashay kacdoon siyaasadeed oo dhacay sannadkii 1697, kaas oo looga soo horjeeday dulmiga maamulkii Ajuuraanka. Kacdoonkan waxaa horseed ka ahaa '''Aw Raamey Subugle''', oo ahaa hoggaamiye dhallinyaro ah oo raba inuu soo celiyo nidaam maamul oo ku dhisan cadaaalad. Heshiiskii ka dhacay Arjac (Arjac Covenant) ayaa lagu unkay aqoonsiga "Raamiyiinta", halkaas oo taageerayaashii Aw Raamey ay ku dhawaaqeen: ''"Waxa aan nahay garabka Aw Raamey; waxa aan nahay Raamiyiin!"''. Maamulku wuxuu dhammaaday sannadkii 1889 ka dib isbeddelladii ka dhashay loolankii gumeysiga ee Geeska Afrika.
== Juqraafi ==
Dhulka Awnimadu wuxuu ku fidsanaa [[webiga Shabeelle]] (Karinka ilaa Feer-Feer), isagoo daboolayay qiyaastii 20,000 km².
* '''[[Arjac]]:''' Waxay ahayd caasimadda iyo xarunta siyaasadda halkaas oo lagu ilaalinayay heshiiskii bulshada.
* '''[[Qallaafo]] (Kelafo):''' Waxay ahayd magaalada ugu weyn iyo xarunta ganacsiga ee maamulka.
Sababtoo ah awoodda dhaqaale ee Qallaafo, khariidadihii caalamiga ahaa ee qarnigii 19-aad waxay inta badan u aqoonsan jireen guud ahaan gobolka magaca "Kelafo".
== Hoggaanka ==
Maamulka waxaa soo maray shan hoggaamiye oo kala ah:
# '''Aw Raamey (1700–1740):''' Aasaasihii iyo farsameyihii aqoonsiga Raamiyiinta.
# '''Aw Aaroow (1740–1787):''' Xilligii ballaarinta dhulka iyo horumarinta beeraha.
# '''Aw Jiwidow (1787–1818):''' Xilligii dahabiga ahaa ee ganacsiga iyo is-dhexgalka.
# '''Aw Qorax (1818–1846):''' Xilligii dib-u-habaynta maamulka.
# '''Aw Cabdi (1846–1889):''' Hoggaamiyihii ugu dambeeyay.
== Sidoo kale eeg ==
* [[Taariikhda Soomaaliya]]
* [[Qallaafo]]
== Tixraac ==
<references />
* Ayub, Abdikani Muse (2026). ''The Forgotten Sovereign Polity of the Horn of Africa: The Awate of Ramites (1700–1889)''.
* Ramite Lineage Archive (2020–2026): Field interviews and oral historiography.
* Lopez, D. (2025). ''The Horn of Africa circa 1880 A.D.''
[[Category:Taariikhda Soomaaliya]]
gl4b04lvbh9e8enn0yri2wx6nceiigc
297224
297223
2026-05-12T18:01:46Z
Cabdighanni Muuse Ayuub
42604
297224
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Former Country|native_name={{native name|so|Awnimada Raamiyiinta}}<br />{{native name|en|Awate of Ramites}} {{native_name|Ar|أومة الراميين}}|conventional_long_name = Awnimada Raamiyiinta|common_name=Raamiyiin|image_flag= [[File:Calanka Awnimada Raamiyiinta.png|thumb|]]|flag_caption = Calanka Raamiyiinta|image_coat = |coat_caption=|image_map=[[File:Horn of Africa (Pre-colonial, 1880).png|thumb|The Horn of Africa before the Scramble for Africa (c. 1880)|left|Khariirada Awnimada Raamiyiinta oo lagu muujiyay, magaca magaaladeedii ugu weyneed ee Kelafo (Qallaafo) 1880 AD]]
|common_languages=[[Af-Soomaali]]|religion=[[Islaam]]ka ([[Suufi]]yada)|government_type=[[Awnimada]]|title_leader=[[Aw]], [[Imaam]]|leader1= Aw Raamey (ugu horeeyay)|year_leader1=1700–1740|leader5=Aw Cabdi (ugu dambeeyay)|year_leader5=1846–1889|year_start=1700|year_end=1889|p1=Saldanadda Ajuuraan|flag_p1=|s1=Boqortooyada Itoobiya|flag_s1=|area_km2=20,000|population_estimate=10,000|today={{flag|Ethiopia}}|demonym =|capital = [[Arjac]] (xarunta), [[Qallaafo]] (magaalada ugu weyn)|largesty_city =
| leader2 = Aw Aaroow|year_leader2 = 1740-1787|leader3 = Aw Jiwidoow|year_leader3 = 1787-1818|leader4 = Aw Qorax|year_leader4 = 1818-1846|currency = [[Kala-doorsi]]}}
'''Awnimada Raamiyiinta''' (Af-Ingiriisi: ''Awate of Ramites'') waxay ahayd dowlad madax-bannaan oo ka jirtay hareeraha webiga Shabeelle ee Geeska Afrika intii u dhaxaysay sannadihii 1700 ilaa 1889. Maamulkani wuxuu caan ku ahaa nidaamka '''Awnimada''', kaas oo ahaa nidaam maamul oo asal ah, oo ku dhisnaa falsafadda hoggaanka ee "[[Aw]]". [[Awnimada]] waxay soo martay shan hoggaamiye oo waaweyn, iyadoo xarunteeda maamul ay ahayd magaalada '''Arjac'''.
== Taariikh ==
Aasaaska Awnimada Raamiyiinta wuxuu ka dhashay kacdoon siyaasadeed oo dhacay sannadkii 1697, kaas oo looga soo horjeeday dulmiga maamulkii Ajuuraanka. Kacdoonkan waxaa horseed ka ahaa '''Aw Raamey Subugle''', oo ahaa hoggaamiye dhallinyaro ah oo raba inuu soo celiyo nidaam maamul oo ku dhisan cadaaalad. Heshiiskii ka dhacay Arjac (Arjac Covenant) ayaa lagu unkay aqoonsiga "Raamiyiinta", halkaas oo taageerayaashii Aw Raamey ay ku dhawaaqeen: ''"Waxa aan nahay garabka Aw Raamey; waxa aan nahay Raamiyiin!"''. Maamulku wuxuu dhammaaday sannadkii 1889 ka dib isbeddelladii ka dhashay loolankii gumeysiga ee Geeska Afrika.
== Juqraafi ==
Dhulka Awnimadu wuxuu ku fidsanaa [[webiga Shabeelle]] (Karinka ilaa Feer-Feer), isagoo daboolayay qiyaastii 20,000 km².
* '''[[Arjac]]:''' Waxay ahayd caasimadda iyo xarunta siyaasadda halkaas oo lagu ilaalinayay heshiiskii bulshada.
* '''[[Qallaafo]] (Kelafo):''' Waxay ahayd magaalada ugu weyn iyo xarunta ganacsiga ee maamulka.
Sababtoo ah awoodda dhaqaale ee Qallaafo, khariidadihii caalamiga ahaa ee qarnigii 19-aad waxay inta badan u aqoonsan jireen guud ahaan gobolka magaca "Kelafo".
== Hoggaanka ==
Maamulka waxaa soo maray shan hoggaamiye oo kala ah:
# '''Aw Raamey (1700–1740):''' Aasaasihii iyo farsameyihii aqoonsiga Raamiyiinta.
# '''Aw Aaroow (1740–1787):''' Xilligii ballaarinta dhulka iyo horumarinta beeraha.
# '''Aw Jiwidow (1787–1818):''' Xilligii dahabiga ahaa ee ganacsiga iyo is-dhexgalka.
# '''Aw Qorax (1818–1846):''' Xilligii dib-u-habaynta maamulka.
# '''Aw Cabdi (1846–1889):''' Hoggaamiyihii ugu dambeeyay.
== Sidoo kale eeg ==
* [[Taariikhda Soomaaliya]]
* [[Qallaafo]]
== Tixraac ==
<references />
* Ayub, Abdikani Muse (2026). ''The Forgotten Sovereign Polity of the Horn of Africa: The Awate of Ramites (1700–1889)''.
* Ramite Lineage Archive (2020–2026): Field interviews and oral historiography.
* Lopez, D. (2025). ''The Horn of Africa circa 1880 A.D.''
[[Category:Taariikhda Soomaaliya]]
6usmz0pumlukar588apmz0w6iak1w2w
297225
297224
2026-05-12T18:04:10Z
Cabdighanni Muuse Ayuub
42604
/* */
297225
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Former Country|native_name={{native name|so|Awnimada Raamiyiinta}}<br />{{native name|en|Awate of Ramites}} {{native_name|Ar|أومة الراميين}}|conventional_long_name = Awnimada Raamiyiinta|common_name=Raamiyiin|image_flag= [[File:Calanka Awnimada Raamiyiinta.png|thumb|]]|flag_caption = Calanka Raamiyiinta|image_coat = |coat_caption=|image_map=[[File:Horn of Africa (Pre-colonial, 1880).png|thumb|The Horn of Africa before the Scramble for Africa (c. 1880)|left|Khariirada Awnimada Raamiyiinta oo lagu muujiyay, magaca magaaladeedii ugu weyneed ee Kelafo (Qallaafo) 1880 AD]]
|common_languages=[[Af-Soomaali]]|religion=[[Islaam]]ka ([[Suufi]]yada)|government_type=[[Awnimada]]|title_leader=[[Aw]], [[Imaam]]|leader1= Aw Raamey (ugu horeeyay)|year_leader1=1700–1740|leader5=Aw Cabdi (ugu dambeeyay)|year_leader5=1846–1889|year_start=1700|year_end=1889|p1=Saldanadda Ajuuraan|flag_p1=|s1=Boqortooyada Itoobiya|flag_s1=|area_km2=20,000|population_estimate=10,000|today={{flag|Ethiopia}}|demonym =|capital = [[Arjac]] (xarunta), [[Qallaafo]] (magaalada ugu weyn)|largesty_city =
| leader2 = Aw Aaroow|year_leader2 = 1740-1787|leader3 = Aw Jiwidoow|year_leader3 = 1787-1818|leader4 = Aw Qorax|year_leader4 = 1818-1846|currency = [[Kala-doorsi]]}}
'''Awnimada Raamiyiinta''' (Af-Ingiriisi: ''Awate of Ramites'') (Af-Carabi: "أومة الراميين") waxay ahayd dowlad madax-bannaan oo ka jirtay hareeraha webiga Shabeelle ee Geeska Afrika intii u dhaxaysay sannadihii 1700 ilaa 1889. Maamulkani wuxuu caan ku ahaa nidaamka '''Awnimada''', kaas oo ahaa nidaam maamul oo asal ah, oo ku dhisnaa falsafadda hoggaanka ee "[[Aw]]". [[Awnimada]] waxay soo martay shan hoggaamiye oo waaweyn, iyadoo xarunteeda maamul ay ahayd magaalada '''Arjac'''.
== Taariikh ==
Aasaaska Awnimada Raamiyiinta wuxuu ka dhashay kacdoon siyaasadeed oo dhacay sannadkii 1697, kaas oo looga soo horjeeday dulmiga maamulkii Ajuuraanka. Kacdoonkan waxaa horseed ka ahaa '''Aw Raamey Subugle''', oo ahaa hoggaamiye dhallinyaro ah oo raba inuu soo celiyo nidaam maamul oo ku dhisan cadaaalad. Heshiiskii ka dhacay Arjac (Arjac Covenant) ayaa lagu unkay aqoonsiga "Raamiyiinta", halkaas oo taageerayaashii Aw Raamey ay ku dhawaaqeen: ''"Waxa aan nahay garabka Aw Raamey; waxa aan nahay Raamiyiin!"''. Maamulku wuxuu dhammaaday sannadkii 1889 ka dib isbeddelladii ka dhashay loolankii gumeysiga ee Geeska Afrika.
== Juqraafi ==
Dhulka Awnimadu wuxuu ku fidsanaa [[webiga Shabeelle]] (Karinka ilaa Feer-Feer), isagoo daboolayay qiyaastii 20,000 km².
* '''[[Arjac]]:''' Waxay ahayd caasimadda iyo xarunta siyaasadda halkaas oo lagu ilaalinayay heshiiskii bulshada.
* '''[[Qallaafo]] (Kelafo):''' Waxay ahayd magaalada ugu weyn iyo xarunta ganacsiga ee maamulka.
Sababtoo ah awoodda dhaqaale ee Qallaafo, khariidadihii caalamiga ahaa ee qarnigii 19-aad waxay inta badan u aqoonsan jireen guud ahaan gobolka magaca "Kelafo".
== Hoggaanka ==
Maamulka waxaa soo maray shan hoggaamiye oo kala ah:
# '''Aw Raamey (1700–1740):''' Aasaasihii iyo farsameyihii aqoonsiga Raamiyiinta.
# '''Aw Aaroow (1740–1787):''' Xilligii ballaarinta dhulka iyo horumarinta beeraha.
# '''Aw Jiwidow (1787–1818):''' Xilligii dahabiga ahaa ee ganacsiga iyo is-dhexgalka.
# '''Aw Qorax (1818–1846):''' Xilligii dib-u-habaynta maamulka.
# '''Aw Cabdi (1846–1889):''' Hoggaamiyihii ugu dambeeyay.
== Sidoo kale eeg ==
* [[Taariikhda Soomaaliya]]
* [[Qallaafo]]
== Tixraac ==
<references />
* Ayub, Abdikani Muse (2026). ''The Forgotten Sovereign Polity of the Horn of Africa: The Awate of Ramites (1700–1889)''.
* Ramite Lineage Archive (2020–2026): Field interviews and oral historiography.
* Lopez, D. (2025). ''The Horn of Africa circa 1880 A.D.''
[[Category:Taariikhda Soomaaliya]]
0slfd08yzc9ojt3r4e51tw6xvtiio6r
297226
297225
2026-05-12T18:05:25Z
Cabdighanni Muuse Ayuub
42604
/* */
297226
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Former Country|native_name={{native name|so|Awnimada Raamiyiinta}}<br />{{native name|en|Awate of Ramites}} {{native_name|Ar|أومة الراميين}}|conventional_long_name = Awnimada Raamiyiinta|common_name=Raamiyiin|image_flag= [[File:Calanka Awnimada Raamiyiinta.png|thumb|]]|flag_caption = Calanka Raamiyiinta|image_coat = |coat_caption=|image_map=[[File:Horn of Africa (Pre-colonial, 1880).png|thumb|The Horn of Africa before the Scramble for Africa (c. 1880)|left|Khariirada Awnimada Raamiyiinta oo lagu muujiyay, magaca magaaladeedii ugu weyneed ee Kelafo (Qallaafo) 1880 AD]]
|common_languages=[[Af-Soomaali]]|religion=[[Islaam]]ka ([[Suufi]]yada)|government_type=[[Awnimada]]|title_leader=[[Aw]], [[Imaam]]|leader1= Aw Raamey (ugu horeeyay)|year_leader1=1700–1740|leader5=Aw Cabdi (ugu dambeeyay)|year_leader5=1846–1889|year_start=1700|year_end=1889|p1=Saldanadda Ajuuraan|flag_p1=|s1=Boqortooyada Itoobiya|flag_s1=|area_km2=20,000|population_estimate=10,000|today={{flag|Ethiopia}}|demonym =|capital = [[Arjac]] (xarunta), [[Qallaafo]] (magaalada ugu weyn)|largesty_city =
| leader2 = Aw Aaroow|year_leader2 = 1740-1787|leader3 = Aw Jiwidoow|year_leader3 = 1787-1818|leader4 = Aw Qorax|year_leader4 = 1818-1846|currency = [[Kala-doorsi]]}}
'''Awnimada Raamiyiinta''' (Af-Ingiriisi: ''Awate of Ramites'') (Af-Carabi: "أومة الراميين") waxay ahayd dowlad madax-bannaan oo ka jirtay hareeraha webiga Shabeelle ee Geeska Afrika intii u dhaxaysay sannadihii 1700 ilaa 1889. Maamulkani wuxuu caan ku ahaa nidaamka '''Awnimada''', kaas oo ahaa nidaam maamul oo asal ah, oo ku dhisnaa hoggaanka ee "[[Aw]]".
== Taariikh ==
Aasaaska Awnimada Raamiyiinta wuxuu ka dhashay kacdoon siyaasadeed oo dhacay sannadkii 1697, kaas oo looga soo horjeeday dulmiga maamulkii Ajuuraanka. Kacdoonkan waxaa horseed ka ahaa '''Aw Raamey Subugle''', oo ahaa hoggaamiye dhallinyaro ah oo raba inuu soo celiyo nidaam maamul oo ku dhisan cadaaalad. Heshiiskii ka dhacay Arjac (Arjac Covenant) ayaa lagu unkay aqoonsiga "Raamiyiinta", halkaas oo taageerayaashii Aw Raamey ay ku dhawaaqeen: ''"Waxa aan nahay garabka Aw Raamey; waxa aan nahay Raamiyiin!"''. Maamulku wuxuu dhammaaday sannadkii 1889 ka dib isbeddelladii ka dhashay loolankii gumeysiga ee Geeska Afrika.
== Juqraafi ==
Dhulka Awnimadu wuxuu ku fidsanaa [[webiga Shabeelle]] (Karinka ilaa Feer-Feer), isagoo daboolayay qiyaastii 20,000 km².
* '''[[Arjac]]:''' Waxay ahayd caasimadda iyo xarunta siyaasadda halkaas oo lagu ilaalinayay heshiiskii bulshada.
* '''[[Qallaafo]] (Kelafo):''' Waxay ahayd magaalada ugu weyn iyo xarunta ganacsiga ee maamulka.
Sababtoo ah awoodda dhaqaale ee Qallaafo, khariidadihii caalamiga ahaa ee qarnigii 19-aad waxay inta badan u aqoonsan jireen guud ahaan gobolka magaca "Kelafo".
== Hoggaanka ==
Maamulka waxaa soo maray shan hoggaamiye oo kala ah:
# '''Aw Raamey (1700–1740):''' Aasaasihii iyo farsameyihii aqoonsiga Raamiyiinta.
# '''Aw Aaroow (1740–1787):''' Xilligii ballaarinta dhulka iyo horumarinta beeraha.
# '''Aw Jiwidow (1787–1818):''' Xilligii dahabiga ahaa ee ganacsiga iyo is-dhexgalka.
# '''Aw Qorax (1818–1846):''' Xilligii dib-u-habaynta maamulka.
# '''Aw Cabdi (1846–1889):''' Hoggaamiyihii ugu dambeeyay.
== Sidoo kale eeg ==
* [[Taariikhda Soomaaliya]]
* [[Qallaafo]]
== Tixraac ==
<references />
* Ayub, Abdikani Muse (2026). ''The Forgotten Sovereign Polity of the Horn of Africa: The Awate of Ramites (1700–1889)''.
* Ramite Lineage Archive (2020–2026): Field interviews and oral historiography.
* Lopez, D. (2025). ''The Horn of Africa circa 1880 A.D.''
[[Category:Taariikhda Soomaaliya]]
mspdlok0fogumzo4aqlh8eb39cxkqge
297227
297226
2026-05-12T18:06:35Z
Cabdighanni Muuse Ayuub
42604
/* */
297227
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Former Country|native_name={{native name|so|Awnimada Raamiyiinta}}<br />{{native name|en|Awate of Ramites}} {{native_name|Ar|أومة الراميين}}|conventional_long_name = Awnimada Raamiyiinta|common_name=Raamiyiin|image_flag= [[File:Calanka Awnimada Raamiyiinta.png|thumb|]]|flag_caption = Calanka Raamiyiinta|image_coat = |coat_caption=|image_map=[[File:Horn of Africa (Pre-colonial, 1880).png|thumb|The Horn of Africa before the Scramble for Africa (c. 1880)|left|Khariirada Awnimada Raamiyiinta oo lagu muujiyay, magaca magaaladeedii ugu weyneed ee Kelafo (Qallaafo) 1880 AD]]
|common_languages=[[Af-Soomaali]]|religion=[[Islaam]]ka ([[Suufi]]yada)|government_type=[[Awnimada]]|title_leader=[[Aw]], [[Imaam]]|leader1= Aw Raamey (ugu horeeyay)|year_leader1=1700–1740|leader5=Aw Cabdi (ugu dambeeyay)|year_leader5=1846–1889|year_start=1700|year_end=1889|p1=Saldanadda Ajuuraan|flag_p1=|s1=Boqortooyada Itoobiya|flag_s1=|area_km2=20,000|population_estimate=10,000|today={{flag|Ethiopia}}|demonym =|capital = [[Arjac]] (xarunta), [[Qallaafo]] (magaalada ugu weyn)|largesty_city =
| leader2 = Aw Aaroow|year_leader2 = 1740-1787|leader3 = Aw Jiwidoow|year_leader3 = 1787-1818|leader4 = Aw Qorax|year_leader4 = 1818-1846|currency = [[Kala-doorsi]]}}
'''Awnimada Raamiyiinta''' (Af-Ingiriisi: ''Awate of Ramites'') (Af-Carabi: "أومة الراميين") waxay ahayd dowlad madax-bannaan oo ka jirtay hareeraha webiga Shabeelle ee Geeska Afrika intii u dhaxaysay sannadihii 1700 ilaa 1889. Maamulkani wuxuu caan ku ahaa nidaamka '''Awnimada''', kaas oo ahaa nidaam maamul oo asal ah, oo uu hogaamiyo "[[Aw]]".
== Taariikh ==
Aasaaska Awnimada Raamiyiinta wuxuu ka dhashay kacdoon siyaasadeed oo dhacay sannadkii 1697, kaas oo looga soo horjeeday dulmiga maamulkii Ajuuraanka. Kacdoonkan waxaa horseed ka ahaa '''Aw Raamey Subugle''', oo ahaa hoggaamiye dhallinyaro ah oo raba inuu soo celiyo nidaam maamul oo ku dhisan cadaaalad. Heshiiskii ka dhacay Arjac (Arjac Covenant) ayaa lagu unkay aqoonsiga "Raamiyiinta", halkaas oo taageerayaashii Aw Raamey ay ku dhawaaqeen: ''"Waxa aan nahay garabka Aw Raamey; waxa aan nahay Raamiyiin!"''. Maamulku wuxuu dhammaaday sannadkii 1889 ka dib isbeddelladii ka dhashay loolankii gumeysiga ee Geeska Afrika.
== Juqraafi ==
Dhulka Awnimadu wuxuu ku fidsanaa [[webiga Shabeelle]] (Karinka ilaa Feer-Feer), isagoo daboolayay qiyaastii 20,000 km².
* '''[[Arjac]]:''' Waxay ahayd caasimadda iyo xarunta siyaasadda halkaas oo lagu ilaalinayay heshiiskii bulshada.
* '''[[Qallaafo]] (Kelafo):''' Waxay ahayd magaalada ugu weyn iyo xarunta ganacsiga ee maamulka.
Sababtoo ah awoodda dhaqaale ee Qallaafo, khariidadihii caalamiga ahaa ee qarnigii 19-aad waxay inta badan u aqoonsan jireen guud ahaan gobolka magaca "Kelafo".
== Hoggaanka ==
Maamulka waxaa soo maray shan hoggaamiye oo kala ah:
# '''Aw Raamey (1700–1740):''' Aasaasihii iyo farsameyihii aqoonsiga Raamiyiinta.
# '''Aw Aaroow (1740–1787):''' Xilligii ballaarinta dhulka iyo horumarinta beeraha.
# '''Aw Jiwidow (1787–1818):''' Xilligii dahabiga ahaa ee ganacsiga iyo is-dhexgalka.
# '''Aw Qorax (1818–1846):''' Xilligii dib-u-habaynta maamulka.
# '''Aw Cabdi (1846–1889):''' Hoggaamiyihii ugu dambeeyay.
== Sidoo kale eeg ==
* [[Taariikhda Soomaaliya]]
* [[Qallaafo]]
== Tixraac ==
<references />
* Ayub, Abdikani Muse (2026). ''The Forgotten Sovereign Polity of the Horn of Africa: The Awate of Ramites (1700–1889)''.
* Ramite Lineage Archive (2020–2026): Field interviews and oral historiography.
* Lopez, D. (2025). ''The Horn of Africa circa 1880 A.D.''
[[Category:Taariikhda Soomaaliya]]
8joy6zel3xg9etn964zwnwhqnmgvfbv
297228
297227
2026-05-12T18:25:09Z
Cabdighanni Muuse Ayuub
42604
/* */
297228
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Former Country|native_name={{native name|so|Awnimada Raamiyiinta}}<br />{{native name|en|Awate of Ramites}} {{native_name|Ar|أومة الراميين}}|conventional_long_name = Awnimada Raamiyiinta|common_name=Raamiyiin|image_flag= [[File:Calanka Awnimada Raamiyiinta.png|thumb|]]|flag_caption = Calanka Raamiyiinta|image_coat = |coat_caption=|image_map=[[File:Horn of Africa (Pre-colonial, 1880).png|thumb|The Horn of Africa before the Scramble for Africa (c. 1880)|left|Khariirada Awnimada Raamiyiinta oo lagu muujiyay, magaca magaaladeedii ugu weyneed ee Kelafo (Qallaafo) 1880 AD]]
|common_languages=[[Af-Soomaali]]|religion=[[Islaam]]ka ([[Suufi]]yada)|government_type=[[Awnimada]]|title_leader=[[Aw]], [[Imaam]]|leader1= Aw Raamey (ugu horeeyay)|year_leader1=1700–1740|leader5=Aw Cabdi (ugu dambeeyay)|year_leader5=1846–1889|year_start=1700|year_end=1889|p1=Saldanadda Ajuuraan|flag_p1=|s1=Boqortooyada Itoobiya|flag_s1=|area_km2=20,000|population_estimate=10,000|today={{flag|Ethiopia}}|demonym =|capital = [[Arjac]] (xarunta), [[Qallaafo]] (magaalada ugu weyn)|largesty_city =
| leader2 = Aw Aaroow|year_leader2 = 1740-1787|leader3 = Aw Jiwidoow|year_leader3 = 1787-1818|leader4 = Aw Qorax|year_leader4 = 1818-1846|currency = [[Kala-doorsi]]}}
'''Awnimada Raamiyiinta''' (Af-Ingiriisi: ''Awate of Ramites'') (Af-Carabi: "أومة الراميين") waxay ahayd dowlad madax-bannaan oo ka jirtay hareeraha webiga Shabeelle ee Geeska Afrika intii u dhaxaysay sannadihii 1700 ilaa 1889. Maamulkani wuxuu caan ku ahaa nidaamka '''Awnimada''', kaas oo ahaa nidaam maamul oo asal ah, oo uu hogaamiyo "[[Aw]]". Caasimada waxa ay aheyd magaalada [[Arjac]], halka magaalada ugu weyn ee ganacsiga ay ahayd, magaalada [[Qallaafo]] (Kelafo)
== Taariikh ==
Aasaaska Awnimada Raamiyiinta wuxuu ka dhashay kacdoon siyaasadeed oo dhacay sannadkii 1697, kaas oo looga soo horjeeday dulmiga maamulkii Ajuuraanka. Kacdoonkan waxaa horseed ka ahaa '''Aw Raamey Subugle''', oo ahaa hoggaamiye dhallinyaro ah oo raba inuu soo celiyo nidaam maamul oo ku dhisan cadaaalad. Heshiiskii ka dhacay Arjac (Arjac Covenant) ayaa lagu unkay aqoonsiga "Raamiyiinta", halkaas oo taageerayaashii Aw Raamey ay ku dhawaaqeen: ''"Waxa aan nahay garabka Aw Raamey; waxa aan nahay Raamiyiin!"''. Maamulku wuxuu dhammaaday sannadkii 1889 ka dib isbeddelladii ka dhashay loolankii gumeysiga ee Geeska Afrika.
== Juqraafi ==
Dhulka Awnimadu wuxuu ku fidsanaa [[webiga Shabeelle]] (Karinka ilaa Feer-Feer), isagoo daboolayay qiyaastii 20,000 km².
* '''[[Arjac]]:''' Waxay ahayd caasimadda iyo xarunta siyaasadda halkaas oo lagu ilaalinayay heshiiskii bulshada.
* '''[[Qallaafo]] (Kelafo):''' Waxay ahayd magaalada ugu weyn iyo xarunta ganacsiga ee maamulka.
Sababtoo ah awoodda dhaqaale ee Qallaafo, khariidadihii caalamiga ahaa ee qarnigii 19-aad waxay inta badan u aqoonsan jireen guud ahaan gobolka magaca "Kelafo".
== Hoggaanka ==
Maamulka waxaa soo maray shan hoggaamiye oo kala ah:
# '''Aw Raamey (1700–1740):''' Aasaasihii iyo farsameyihii aqoonsiga Raamiyiinta.
# '''Aw Aaroow (1740–1787):''' Xilligii ballaarinta dhulka iyo horumarinta beeraha.
# '''Aw Jiwidow (1787–1818):''' Xilligii dahabiga ahaa ee ganacsiga iyo is-dhexgalka.
# '''Aw Qorax (1818–1846):''' Xilligii dib-u-habaynta maamulka.
# '''Aw Cabdi (1846–1889):''' Hoggaamiyihii ugu dambeeyay.
== Sidoo kale eeg ==
* [[Taariikhda Soomaaliya]]
* [[Qallaafo]]
== Tixraac ==
<references />
* Ayub, Abdikani Muse (2026). ''The Forgotten Sovereign Polity of the Horn of Africa: The Awate of Ramites (1700–1889)''.
* Ramite Lineage Archive (2020–2026): Field interviews and oral historiography.
* Lopez, D. (2025). ''The Horn of Africa circa 1880 A.D.''
[[Category:Taariikhda Soomaaliya]]
enygyttwes2pt0971fvs6mr4vw8hk07
297229
297228
2026-05-12T18:26:13Z
Cabdighanni Muuse Ayuub
42604
/* */
297229
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Former Country|native_name={{native name|so|Awnimada Raamiyiinta}}<br />{{native name|en|Awate of Ramites}} {{native_name|Ar|أومة الراميين}}|conventional_long_name = Awnimada Raamiyiinta|common_name=Raamiyiin|image_flag= [[File:Calanka Awnimada Raamiyiinta.png|thumb|]]|flag_caption = Calanka Raamiyiinta|image_coat = |coat_caption=|image_map=[[File:Horn of Africa (Pre-colonial, 1880).png|thumb|The Horn of Africa before the Scramble for Africa (c. 1880)|left|Khariirada Awnimada Raamiyiinta oo lagu muujiyay, magaca magaaladeedii ugu weyneed ee Kelafo (Qallaafo) 1880 AD]]
|common_languages=[[Af-Soomaali]]|religion=[[Islaam]]ka ([[Suufi]]yada)|government_type=[[Awnimada]]|title_leader=[[Aw]], [[Imaam]]|leader1= Aw Raamey (ugu horeeyay)|year_leader1=1700–1740|leader5=Aw Cabdi (ugu dambeeyay)|year_leader5=1846–1889|year_start=1700|year_end=1889|p1=Saldanadda Ajuuraan|flag_p1=|s1=Boqortooyada Itoobiya|flag_s1=|area_km2=20,000|population_estimate=10,000|today={{flag|Ethiopia}}|demonym =|capital = Arjac |largesty_city =
| leader2 = Aw Aaroow|year_leader2 = 1740-1787|leader3 = Aw Jiwidoow|year_leader3 = 1787-1818|leader4 = Aw Qorax|year_leader4 = 1818-1846|currency = [[Kala-doorsi]]}}
'''Awnimada Raamiyiinta''' (Af-Ingiriisi: ''Awate of Ramites'') (Af-Carabi: "أومة الراميين") waxay ahayd dowlad madax-bannaan oo ka jirtay hareeraha webiga Shabeelle ee Geeska Afrika intii u dhaxaysay sannadihii 1700 ilaa 1889. Maamulkani wuxuu caan ku ahaa nidaamka '''Awnimada''', kaas oo ahaa nidaam maamul oo asal ah, oo uu hogaamiyo "[[Aw]]". Caasimada waxa ay aheyd magaalada [[Arjac]], halka magaalada ugu weyn ee ganacsiga ay ahayd, magaalada [[Qallaafo]] (Kelafo)
== Taariikh ==
Aasaaska Awnimada Raamiyiinta wuxuu ka dhashay kacdoon siyaasadeed oo dhacay sannadkii 1697, kaas oo looga soo horjeeday dulmiga maamulkii Ajuuraanka. Kacdoonkan waxaa horseed ka ahaa '''Aw Raamey Subugle''', oo ahaa hoggaamiye dhallinyaro ah oo raba inuu soo celiyo nidaam maamul oo ku dhisan cadaaalad. Heshiiskii ka dhacay Arjac (Arjac Covenant) ayaa lagu unkay aqoonsiga "Raamiyiinta", halkaas oo taageerayaashii Aw Raamey ay ku dhawaaqeen: ''"Waxa aan nahay garabka Aw Raamey; waxa aan nahay Raamiyiin!"''. Maamulku wuxuu dhammaaday sannadkii 1889 ka dib isbeddelladii ka dhashay loolankii gumeysiga ee Geeska Afrika.
== Juqraafi ==
Dhulka Awnimadu wuxuu ku fidsanaa [[webiga Shabeelle]] (Karinka ilaa Feer-Feer), isagoo daboolayay qiyaastii 20,000 km².
* '''[[Arjac]]:''' Waxay ahayd caasimadda iyo xarunta siyaasadda halkaas oo lagu ilaalinayay heshiiskii bulshada.
* '''[[Qallaafo]] (Kelafo):''' Waxay ahayd magaalada ugu weyn iyo xarunta ganacsiga ee maamulka.
Sababtoo ah awoodda dhaqaale ee Qallaafo, khariidadihii caalamiga ahaa ee qarnigii 19-aad waxay inta badan u aqoonsan jireen guud ahaan gobolka magaca "Kelafo".
== Hoggaanka ==
Maamulka waxaa soo maray shan hoggaamiye oo kala ah:
# '''Aw Raamey (1700–1740):''' Aasaasihii iyo farsameyihii aqoonsiga Raamiyiinta.
# '''Aw Aaroow (1740–1787):''' Xilligii ballaarinta dhulka iyo horumarinta beeraha.
# '''Aw Jiwidow (1787–1818):''' Xilligii dahabiga ahaa ee ganacsiga iyo is-dhexgalka.
# '''Aw Qorax (1818–1846):''' Xilligii dib-u-habaynta maamulka.
# '''Aw Cabdi (1846–1889):''' Hoggaamiyihii ugu dambeeyay.
== Sidoo kale eeg ==
* [[Taariikhda Soomaaliya]]
* [[Qallaafo]]
== Tixraac ==
<references />
* Ayub, Abdikani Muse (2026). ''The Forgotten Sovereign Polity of the Horn of Africa: The Awate of Ramites (1700–1889)''.
* Ramite Lineage Archive (2020–2026): Field interviews and oral historiography.
* Lopez, D. (2025). ''The Horn of Africa circa 1880 A.D.''
[[Category:Taariikhda Soomaaliya]]
m6mt9c5ebk4kvvc3icnge59gp1cwf6x
297230
297229
2026-05-12T18:27:06Z
Cabdighanni Muuse Ayuub
42604
/* */
297230
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Former Country|native_name={{native name|so|Awnimada Raamiyiinta}}<br />{{native name|en|Awate of Ramites}} {{native_name|Ar|أومة الراميين}}|conventional_long_name = Awnimada Raamiyiinta|common_name=Raamiyiin|image_flag= [[File:Calanka Awnimada Raamiyiinta.png|thumb|]]|flag_caption = Calanka Raamiyiinta|image_coat = |coat_caption=|image_map=[[File:Horn of Africa (Pre-colonial, 1880).png|thumb|The Horn of Africa before the Scramble for Africa (c. 1880)|left|Khariirada Awnimada Raamiyiinta oo lagu muujiyay, magaca magaaladeedii ugu weyneed ee Kelafo (Qallaafo) 1880 AD]]
|common_languages=[[Af-Soomaali]]|religion=[[Islaam]]ka ([[Suufi]]yada)|government_type=[[Awnimada]]|title_leader=[[Aw]], [[Imaam]]|leader1= Aw Raamey (ugu horeeyay)|year_leader1=1700–1740|leader5=Aw Cabdi (ugu dambeeyay)|year_leader5=1846–1889|year_start=1700|year_end=1889|p1=Saldanadda Ajuuraan|flag_p1=|s1=Boqortooyada Itoobiya|flag_s1=|area_km2=|population_estimate=|today={{flag|Ethiopia}}|demonym =|capital = Arjac |largesty_city =
| leader2 = Aw Aaroow|year_leader2 = 1740-1787|leader3 = Aw Jiwidoow|year_leader3 = 1787-1818|leader4 = Aw Qorax|year_leader4 = 1818-1846|currency = [[Kala-doorsi]]}}
'''Awnimada Raamiyiinta''' (Af-Ingiriisi: ''Awate of Ramites'') (Af-Carabi: "أومة الراميين") waxay ahayd dowlad madax-bannaan oo ka jirtay hareeraha webiga Shabeelle ee Geeska Afrika intii u dhaxaysay sannadihii 1700 ilaa 1889. Maamulkani wuxuu caan ku ahaa nidaamka '''Awnimada''', kaas oo ahaa nidaam maamul oo asal ah, oo uu hogaamiyo "[[Aw]]". Caasimada waxa ay aheyd magaalada [[Arjac]], halka magaalada ugu weyn ee ganacsiga ay ahayd, magaalada [[Qallaafo]] (Kelafo)
== Taariikh ==
Aasaaska Awnimada Raamiyiinta wuxuu ka dhashay kacdoon siyaasadeed oo dhacay sannadkii 1697, kaas oo looga soo horjeeday dulmiga maamulkii Ajuuraanka. Kacdoonkan waxaa horseed ka ahaa '''Aw Raamey Subugle''', oo ahaa hoggaamiye dhallinyaro ah oo raba inuu soo celiyo nidaam maamul oo ku dhisan cadaaalad. Heshiiskii ka dhacay Arjac (Arjac Covenant) ayaa lagu unkay aqoonsiga "Raamiyiinta", halkaas oo taageerayaashii Aw Raamey ay ku dhawaaqeen: ''"Waxa aan nahay garabka Aw Raamey; waxa aan nahay Raamiyiin!"''. Maamulku wuxuu dhammaaday sannadkii 1889 ka dib isbeddelladii ka dhashay loolankii gumeysiga ee Geeska Afrika.
== Juqraafi ==
Dhulka Awnimadu wuxuu ku fidsanaa [[webiga Shabeelle]] (Karinka ilaa Feer-Feer), isagoo daboolayay qiyaastii 20,000 km².
* '''[[Arjac]]:''' Waxay ahayd caasimadda iyo xarunta siyaasadda halkaas oo lagu ilaalinayay heshiiskii bulshada.
* '''[[Qallaafo]] (Kelafo):''' Waxay ahayd magaalada ugu weyn iyo xarunta ganacsiga ee maamulka.
Sababtoo ah awoodda dhaqaale ee Qallaafo, khariidadihii caalamiga ahaa ee qarnigii 19-aad waxay inta badan u aqoonsan jireen guud ahaan gobolka magaca "Kelafo".
== Hoggaanka ==
Maamulka waxaa soo maray shan hoggaamiye oo kala ah:
# '''Aw Raamey (1700–1740):''' Aasaasihii iyo farsameyihii aqoonsiga Raamiyiinta.
# '''Aw Aaroow (1740–1787):''' Xilligii ballaarinta dhulka iyo horumarinta beeraha.
# '''Aw Jiwidow (1787–1818):''' Xilligii dahabiga ahaa ee ganacsiga iyo is-dhexgalka.
# '''Aw Qorax (1818–1846):''' Xilligii dib-u-habaynta maamulka.
# '''Aw Cabdi (1846–1889):''' Hoggaamiyihii ugu dambeeyay.
== Sidoo kale eeg ==
* [[Taariikhda Soomaaliya]]
* [[Qallaafo]]
== Tixraac ==
<references />
* Ayub, Abdikani Muse (2026). ''The Forgotten Sovereign Polity of the Horn of Africa: The Awate of Ramites (1700–1889)''.
* Ramite Lineage Archive (2020–2026): Field interviews and oral historiography.
* Lopez, D. (2025). ''The Horn of Africa circa 1880 A.D.''
[[Category:Taariikhda Soomaaliya]]
ezrchpz8v7xgw812vyzhrntkindi29p
297231
297230
2026-05-12T18:29:24Z
Cabdighanni Muuse Ayuub
42604
/* */
297231
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Former Country|native_name={{native name|so|Awnimada Raamiyiinta}}<br />{{native name|en|Awate of Ramites}} {{native_name|Ar|أومة الراميين}}|conventional_long_name = Awnimada Raamiyiinta|common_name=Raamiyiin|image_flag= [[File:Calanka Awnimada Raamiyiinta.png|thumb|]]|flag_caption = Calanka Raamiyiinta|image_coat = |coat_caption=|image_map=[[File:Horn of Africa (Pre-colonial, 1880).png|thumb|The Horn of Africa before the Scramble for Africa (c. 1880)|left|Khariirada Awnimada Raamiyiinta oo lagu muujiyay, magaca magaaladeedii ugu weyneed ee Kelafo (Qallaafo) 1880 AD]]
|common_languages=[[Af-Soomaali]]|religion=[[Islaam]]ka ([[Suufi]]nimada) saafiga ah|government_type=[[Awnimada]]|title_leader=[[Aw]], [[Imaam]]|leader1= Aw Raamey (ugu horeeyay)|year_leader1=1700–1740|leader5=Aw Cabdi (ugu dambeeyay)|year_leader5=1846–1889|year_start=1700|year_end=1889|p1=Saldanadda Ajuuraan|flag_p1=|s1=Boqortooyada Itoobiya|flag_s1=|area_km2=|population_estimate=|today={{flag|Ethiopia}}|demonym =|capital = Arjac |largesty_city =
| leader2 = Aw Aaroow|year_leader2 = 1740-1787|leader3 = Aw Jiwidoow|year_leader3 = 1787-1818|leader4 = Aw Qorax|year_leader4 = 1818-1846|currency = [[Kala-doorsi]]}}
'''Awnimada Raamiyiinta''' (Af-Ingiriisi: ''Awate of Ramites'') (Af-Carabi: "أومة الراميين") waxay ahayd dowlad madax-bannaan oo ka jirtay hareeraha webiga Shabeelle ee Geeska Afrika intii u dhaxaysay sannadihii 1700 ilaa 1889. Maamulkani wuxuu caan ku ahaa nidaamka '''Awnimada''', kaas oo ahaa nidaam maamul oo asal ah, oo uu hogaamiyo "[[Aw]]". Caasimada waxa ay aheyd magaalada [[Arjac]], halka magaalada ugu weyn ee ganacsiga ay ahayd, magaalada [[Qallaafo]] (Kelafo)
== Taariikh ==
Aasaaska Awnimada Raamiyiinta wuxuu ka dhashay kacdoon siyaasadeed oo dhacay sannadkii 1697, kaas oo looga soo horjeeday dulmiga maamulkii Ajuuraanka. Kacdoonkan waxaa horseed ka ahaa '''Aw Raamey Subugle''', oo ahaa hoggaamiye dhallinyaro ah oo raba inuu soo celiyo nidaam maamul oo ku dhisan cadaaalad. Heshiiskii ka dhacay Arjac (Arjac Covenant) ayaa lagu unkay aqoonsiga "Raamiyiinta", halkaas oo taageerayaashii Aw Raamey ay ku dhawaaqeen: ''"Waxa aan nahay garabka Aw Raamey; waxa aan nahay Raamiyiin!"''. Maamulku wuxuu dhammaaday sannadkii 1889 ka dib isbeddelladii ka dhashay loolankii gumeysiga ee Geeska Afrika.
== Juqraafi ==
Dhulka Awnimadu wuxuu ku fidsanaa [[webiga Shabeelle]] (Karinka ilaa Feer-Feer), isagoo daboolayay qiyaastii 20,000 km².
* '''[[Arjac]]:''' Waxay ahayd caasimadda iyo xarunta siyaasadda halkaas oo lagu ilaalinayay heshiiskii bulshada.
* '''[[Qallaafo]] (Kelafo):''' Waxay ahayd magaalada ugu weyn iyo xarunta ganacsiga ee maamulka.
Sababtoo ah awoodda dhaqaale ee Qallaafo, khariidadihii caalamiga ahaa ee qarnigii 19-aad waxay inta badan u aqoonsan jireen guud ahaan gobolka magaca "Kelafo".
== Hoggaanka ==
Maamulka waxaa soo maray shan hoggaamiye oo kala ah:
# '''Aw Raamey (1700–1740):''' Aasaasihii iyo farsameyihii aqoonsiga Raamiyiinta.
# '''Aw Aaroow (1740–1787):''' Xilligii ballaarinta dhulka iyo horumarinta beeraha.
# '''Aw Jiwidow (1787–1818):''' Xilligii dahabiga ahaa ee ganacsiga iyo is-dhexgalka.
# '''Aw Qorax (1818–1846):''' Xilligii dib-u-habaynta maamulka.
# '''Aw Cabdi (1846–1889):''' Hoggaamiyihii ugu dambeeyay.
== Sidoo kale eeg ==
* [[Taariikhda Soomaaliya]]
* [[Qallaafo]]
== Tixraac ==
<references />
* Ayub, Abdikani Muse (2026). ''The Forgotten Sovereign Polity of the Horn of Africa: The Awate of Ramites (1700–1889)''.
* Ramite Lineage Archive (2020–2026): Field interviews and oral historiography.
* Lopez, D. (2025). ''The Horn of Africa circa 1880 A.D.''
[[Category:Taariikhda Soomaaliya]]
d699rvc0ku5talirr96ftrgyf1gajok
297232
297231
2026-05-12T18:31:36Z
Cabdighanni Muuse Ayuub
42604
297232
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Former Country|native_name={{native name|so|Awnimada Raamiyiinta}}<br />{{native name|en|Awate of Ramites}} {{native_name|Ar|أومة الراميين}}|conventional_long_name = Awnimada Raamiyiinta|common_name=Raamiyiin|image_flag= [[File:Calanka Awnimada Raamiyiinta.png|thumb|]]|flag_caption = Calanka Raamiyiinta|image_coat = |coat_caption=|image_map=[[File:Horn of Africa (Pre-colonial, 1880).png|thumb|The Horn of Africa before the Scramble for Africa (c. 1880)|left|Khariirada Awnimada Raamiyiinta oo lagu muujiyay, magaca magaaladeedii ugu weyneed ee Kelafo (Qallaafo) 1880 AD]]
|common_languages=[[Af-Soomaali]]|religion=[[Islaam]]ka ([[Suufi]]nimada) saafiga ah|government_type=[[Awnimada]]|title_leader=[[Aw]], [[Imaam]]|leader1= Aw Raamey (ugu horeeyay)|year_leader1=1700–1740|leader5=Aw Cabdi (ugu dambeeyay)|year_leader5=1846–1889|year_start=1700|year_end=1889|p1=Saldanadda Ajuuraan|flag_p1=|s1=Boqortooyada Itoobiya|flag_s1=|area_km2=|population_estimate=|today={{flag|Ethiopia}}|demonym =|capital = Arjac |largesty_city =
| leader2 = Aw Aaroow|year_leader2 = 1740-1787|leader3 = Aw Jiwidoow|year_leader3 = 1787-1818|leader4 = Aw Qorax|year_leader4 = 1818-1846|currency = [[Kala-doorsi]]}}
'''Awnimada Raamiyiinta''' (Af-Ingiriisi: ''Awate of Ramites'') (Af-Carabi: "أومة الراميين") waxay ahayd dowlad madax-bannaan oo ka jirtay hareeraha webiga Shabeelle ee Geeska Afrika intii u dhaxaysay sannadihii 1700 ilaa 1889. Maamulkani wuxuu caan ku ahaa nidaamka '''Awnimada''', kaas oo ahaa nidaam maamul oo asal ah, oo uu hogaamiyo "[[Aw]]". Caasimada waxa ay aheyd magaalada [[Arjac]], halka magaalada ugu weyn ee ganacsiga ay ahayd, magaalada [[Qallaafo]] (Kelafo)
== Taariikh ==
Aasaaska Awnimada Raamiyiinta wuxuu ka dhashay kacdoon siyaasadeed oo dhacay sannadkii 1697, kaas oo looga soo horjeeday dulmiga maamulkii Ajuuraanka. Kacdoonkan waxaa horseed ka ahaa '''Aw Raamey Subugle''', oo ahaa hoggaamiye dhallinyaro ah oo raba inuu soo celiyo nidaam maamul oo ku dhisan cadaaalad. Heshiiskii ka dhacay Arjac (Arjac Covenant) ayaa lagu unkay aqoonsiga "Raamiyiinta", halkaas oo taageerayaashii Aw Raamey ay ku dhawaaqeen: ''"Waxa aan nahay garabka Aw Raamey; waxa aan nahay Raamiyiin!"''. Maamulku wuxuu dhammaaday sannadkii 1889 ka dib isbeddelladii ka dhashay loolankii gumeysiga ee Geeska Afrika.
== Juqraafi ==
Dhulka Awnimadu wuxuu ku fidsanaa hareeraha [[webiga Shabeelle]] (Karinka ilaa Feer-Feer), isagoo daboolayay dhul ballaaran oo barwaaqo ah.
== Hoggaanka ==
Maamulka waxaa soo maray shan hoggaamiye oo kala ah:
# '''Aw Raamey (1700–1740):''' Aasaasihii iyo farsameyihii aqoonsiga Raamiyiinta.
# '''Aw Aaroow (1740–1787):''' Xilligii ballaarinta dhulka iyo horumarinta beeraha.
# '''Aw Jiwidow (1787–1818):''' Xilligii dahabiga ahaa ee ganacsiga iyo is-dhexgalka.
# '''Aw Qorax (1818–1846):''' Xilligii dib-u-habaynta maamulka.
# '''Aw Cabdi (1846–1889):''' Hoggaamiyihii ugu dambeeyay.
== Sidoo kale eeg ==
* [[Taariikhda Soomaaliya]]
* [[Qallaafo]]
== Tixraac ==
<references />
* Ayub, Abdikani Muse (2026). ''The Forgotten Sovereign Polity of the Horn of Africa: The Awate of Ramites (1700–1889)''.
* Ramite Lineage Archive (2020–2026): Field interviews and oral historiography.
* Lopez, D. (2025). ''The Horn of Africa circa 1880 A.D.''
[[Category:Taariikhda Soomaaliya]]
k6pg2hr03bdb5prsu8jqcgv6cwj4mlq
297233
297232
2026-05-12T18:34:52Z
Cabdighanni Muuse Ayuub
42604
/* */
297233
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Former Country|native_name={{native name|so|Awnimada Raamiyiinta}}<br />{{native name|en|Awate of Ramites}} {{native_name|Ar|أومة الراميين}}|conventional_long_name = Awnimada Raamiyiinta|common_name=Raamiyiin|image_flag= [[File:Calanka Awnimada Raamiyiinta.png|thumb|]]|flag_caption = Calanka Raamiyiinta|image_coat = |coat_caption=|image_map=[[File:Horn of Africa (Pre-colonial, 1880).png|thumb|The Horn of Africa before the Scramble for Africa (c. 1880)|left|Khariirada Awnimada Raamiyiinta oo lagu muujiyay, magaca magaaladeedii ugu weyneed ee Kelafo (Qallaafo) 1880 AD]]
|common_languages=[[Af-Soomaali]]|religion=[[Islaam]]ka ([[Suufi]]nimada) saafiga ah|government_type=[[Awnimada]]|title_leader=[[Aw]], [[Imaam]]|leader1= Aw Raamey (ugu horeeyay)|year_leader1=1700–1740|leader5=Aw Cabdi (ugu dambeeyay)|year_leader5=1846–1889|year_start=1700|year_end=1889|p1=Saldanadda Ajuuraan|flag_p1=|s1=Boqortooyada Itoobiya|flag_s1=|area_km2=|population_estimate=|today={{flag|Ethiopia}}|demonym =|capital = Arjac |largesty_city =
| leader2 = Aw Aaroow|year_leader2 = 1740-1787|leader3 = Aw Jiwidoow|year_leader3 = 1787-1818|leader4 = Aw Qorax|year_leader4 = 1818-1846|currency = [[Kala-doorsi]]}}
'''Awnimada Raamiyiinta''' (Af-Ingiriisi: ''Awate of Ramites'') (Af-Carabi: "أومة الراميين") waxay ahayd dowlad madax-bannaan oo ka jirtay hareeraha webiga Shabeelle ee Geeska Afrika intii u dhaxaysay sannadihii 1700 ilaa 1889. Maamulkani wuxuu caan ku ahaa nidaamka '''Awnimada''', kaas oo ahaa nidaam maamul oo asal ah, oo uu hogaamiyo "[[Aw]]". Caasimada waxa ay aheyd magaalada [[Arjac]], halka magaalada ugu weyn ee ganacsiga ay ahayd, magaalada [[Qallaafo]] (Kelafo).
== Taariikh ==
Aasaaska Awnimada Raamiyiinta wuxuu ka dhashay kacdoon siyaasadeed oo dhacay sannadkii 1697, kaas oo looga soo horjeeday dulmiga maamulkii Ajuuraanka. Kacdoonkan waxaa horseed ka ahaa '''Aw Raamey Subugle''', oo ahaa hoggaamiye dhallinyaro ah oo raba inuu soo celiyo nidaam maamul oo ku dhisan cadaaalad. Heshiiskii ka dhacay Arjac (Arjac Covenant) ayaa lagu unkay aqoonsiga "Raamiyiinta", halkaas oo taageerayaashii Aw Raamey ay ku dhawaaqeen: ''"Waxa aan nahay garabka Aw Raamey; waxa aan nahay Raamiyiin!"''. Maamulku wuxuu dhammaaday sannadkii 1889 ka dib isbeddelladii ka dhashay loolankii gumeysiga ee Geeska Afrika.
== Juqraafi ==
Dhulka Awnimadu wuxuu ku fidsanaa hareeraha [[webiga Shabeelle]] (Karinka ilaa Feer-Feer), isagoo daboolayay dhul ballaaran oo barwaaqo ah.
== Hoggaanka ==
Maamulka waxaa soo maray shan hoggaamiye oo kala ah:
# '''Aw Raamey (1700–1740):''' Aasaasihii iyo farsameyihii aqoonsiga Raamiyiinta.
# '''Aw Aaroow (1740–1787):''' Xilligii ballaarinta dhulka iyo horumarinta beeraha.
# '''Aw Jiwidow (1787–1818):''' Xilligii dahabiga ahaa ee ganacsiga iyo is-dhexgalka.
# '''Aw Qorax (1818–1846):''' Xilligii dib-u-habaynta maamulka.
# '''Aw Cabdi (1846–1889):''' Hoggaamiyihii ugu dambeeyay.
== Sidoo kale eeg ==
* [[Taariikhda Soomaaliya]]
* [[Qallaafo]]
== Tixraac ==
<references />
* Ayub, Abdikani Muse (2026). ''The Forgotten Sovereign Polity of the Horn of Africa: The Awate of Ramites (1700–1889)''.
* Ramite Lineage Archive (2020–2026): Field interviews and oral historiography.
* Lopez, D. (2025). ''The Horn of Africa circa 1880 A.D.''
[[Category:Taariikhda Soomaaliya]]
2782ycq2mqt34ceo4xndq5q2283mmwx
297234
297233
2026-05-12T18:35:33Z
Cabdighanni Muuse Ayuub
42604
/* */
297234
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Former Country|native_name={{native name|so|Awnimada Raamiyiinta}}<br />{{native name|en|Awate of Ramites}} {{native_name|Ar|أومة الراميين}}|conventional_long_name = Awnimada Raamiyiinta|common_name=Raamiyiin|image_flag= [[File:Calanka Awnimada Raamiyiinta.png|thumb|]]|flag_caption = Calanka Raamiyiinta|image_coat = |coat_caption=|image_map=[[File:Horn of Africa (Pre-colonial, 1880).png|thumb|The Horn of Africa before the Scramble for Africa (c. 1880)|left|Khariirada Awnimada Raamiyiinta oo lagu muujiyay, magaca magaaladeedii ugu weyneed ee Kelafo (Qallaafo) 1880 AD]]
|common_languages=[[Af-Soomaali]]|religion=[[Islaam]]ka ([[Suufi]]nimada) saafiga ah|government_type=[[Awnimada]]|title_leader=[[Aw]], [[Imaam]]|leader1= Aw Raamey (ugu horeeyay)|year_leader1=1700–1740|leader5=Aw Cabdi (ugu dambeeyay)|year_leader5=1846–1889|year_start=1700|year_end=1889|p1=Saldanadda Ajuuraan|flag_p1=|s1=Boqortooyada Itoobiya|flag_s1=|area_km2=|population_estimate=|today={{flag|Ethiopia}}|demonym =|capital = Arjac |largesty_city =
| leader2 = Aw Aaroow|year_leader2 = 1740-1787|leader3 = Aw Jiwidoow|year_leader3 = 1787-1818|leader4 = Aw Qorax|year_leader4 = 1818-1846|currency = [[Kala-doorsi]]}}
'''Awnimada Raamiyiinta''' (Af-Ingiriisi: ''Awate of Ramites'') (Af-Carabi: أومة الراميين) waxay ahayd dowlad madax-bannaan oo ka jirtay hareeraha webiga Shabeelle ee Geeska Afrika intii u dhaxaysay sannadihii 1700 ilaa 1889. Maamulkani wuxuu caan ku ahaa nidaamka '''Awnimada''', kaas oo ahaa nidaam maamul oo asal ah, oo uu hogaamiyo "[[Aw]]". Caasimada waxa ay aheyd magaalada [[Arjac]], halka magaalada ugu weyn ee ganacsiga ay ahayd, magaalada [[Qallaafo]] (Kelafo).
== Taariikh ==
Aasaaska Awnimada Raamiyiinta wuxuu ka dhashay kacdoon siyaasadeed oo dhacay sannadkii 1697, kaas oo looga soo horjeeday dulmiga maamulkii Ajuuraanka. Kacdoonkan waxaa horseed ka ahaa '''Aw Raamey Subugle''', oo ahaa hoggaamiye dhallinyaro ah oo raba inuu soo celiyo nidaam maamul oo ku dhisan cadaaalad. Heshiiskii ka dhacay Arjac (Arjac Covenant) ayaa lagu unkay aqoonsiga "Raamiyiinta", halkaas oo taageerayaashii Aw Raamey ay ku dhawaaqeen: ''"Waxa aan nahay garabka Aw Raamey; waxa aan nahay Raamiyiin!"''. Maamulku wuxuu dhammaaday sannadkii 1889 ka dib isbeddelladii ka dhashay loolankii gumeysiga ee Geeska Afrika.
== Juqraafi ==
Dhulka Awnimadu wuxuu ku fidsanaa hareeraha [[webiga Shabeelle]] (Karinka ilaa Feer-Feer), isagoo daboolayay dhul ballaaran oo barwaaqo ah.
== Hoggaanka ==
Maamulka waxaa soo maray shan hoggaamiye oo kala ah:
# '''Aw Raamey (1700–1740):''' Aasaasihii iyo farsameyihii aqoonsiga Raamiyiinta.
# '''Aw Aaroow (1740–1787):''' Xilligii ballaarinta dhulka iyo horumarinta beeraha.
# '''Aw Jiwidow (1787–1818):''' Xilligii dahabiga ahaa ee ganacsiga iyo is-dhexgalka.
# '''Aw Qorax (1818–1846):''' Xilligii dib-u-habaynta maamulka.
# '''Aw Cabdi (1846–1889):''' Hoggaamiyihii ugu dambeeyay.
== Sidoo kale eeg ==
* [[Taariikhda Soomaaliya]]
* [[Qallaafo]]
== Tixraac ==
<references />
* Ayub, Abdikani Muse (2026). ''The Forgotten Sovereign Polity of the Horn of Africa: The Awate of Ramites (1700–1889)''.
* Ramite Lineage Archive (2020–2026): Field interviews and oral historiography.
* Lopez, D. (2025). ''The Horn of Africa circa 1880 A.D.''
[[Category:Taariikhda Soomaaliya]]
32h20g92kug4pr39xk7jb98ts8leb95
297235
297234
2026-05-12T18:47:42Z
Cabdighanni Muuse Ayuub
42604
/* Taariikh */
297235
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Former Country|native_name={{native name|so|Awnimada Raamiyiinta}}<br />{{native name|en|Awate of Ramites}} {{native_name|Ar|أومة الراميين}}|conventional_long_name = Awnimada Raamiyiinta|common_name=Raamiyiin|image_flag= [[File:Calanka Awnimada Raamiyiinta.png|thumb|]]|flag_caption = Calanka Raamiyiinta|image_coat = |coat_caption=|image_map=[[File:Horn of Africa (Pre-colonial, 1880).png|thumb|The Horn of Africa before the Scramble for Africa (c. 1880)|left|Khariirada Awnimada Raamiyiinta oo lagu muujiyay, magaca magaaladeedii ugu weyneed ee Kelafo (Qallaafo) 1880 AD]]
|common_languages=[[Af-Soomaali]]|religion=[[Islaam]]ka ([[Suufi]]nimada) saafiga ah|government_type=[[Awnimada]]|title_leader=[[Aw]], [[Imaam]]|leader1= Aw Raamey (ugu horeeyay)|year_leader1=1700–1740|leader5=Aw Cabdi (ugu dambeeyay)|year_leader5=1846–1889|year_start=1700|year_end=1889|p1=Saldanadda Ajuuraan|flag_p1=|s1=Boqortooyada Itoobiya|flag_s1=|area_km2=|population_estimate=|today={{flag|Ethiopia}}|demonym =|capital = Arjac |largesty_city =
| leader2 = Aw Aaroow|year_leader2 = 1740-1787|leader3 = Aw Jiwidoow|year_leader3 = 1787-1818|leader4 = Aw Qorax|year_leader4 = 1818-1846|currency = [[Kala-doorsi]]}}
'''Awnimada Raamiyiinta''' (Af-Ingiriisi: ''Awate of Ramites'') (Af-Carabi: أومة الراميين) waxay ahayd dowlad madax-bannaan oo ka jirtay hareeraha webiga Shabeelle ee Geeska Afrika intii u dhaxaysay sannadihii 1700 ilaa 1889. Maamulkani wuxuu caan ku ahaa nidaamka '''Awnimada''', kaas oo ahaa nidaam maamul oo asal ah, oo uu hogaamiyo "[[Aw]]". Caasimada waxa ay aheyd magaalada [[Arjac]], halka magaalada ugu weyn ee ganacsiga ay ahayd, magaalada [[Qallaafo]] (Kelafo).
== Taariikh ==
Aasaaska Awnimada Raamiyiinta wuxuu ka dhashay kacdoon siyaasadeed oo dhacay sannadkii 1697, kaas oo looga soo horjeeday dulmiga maamulkii Ajuuraanka. Kacdoonkan waxaa horseed ka ahaa '''Aw Raamey Subugle''', oo ahaa hoggaamiye dhallinyaro ah oo raba inuu soo celiyo nidaam maamul oo ku dhisan cadaaalad. Heshiiskii ka dhacay Arjac (Arjac Covenant) ayaa lagu unkay aqoonsiga "Raamiyiinta", halkaas oo taageerayaashii Aw Raamey ay ku dhawaaqeen: ''"Waxa aan nahay garabka Aw Raamey; waxa aan nahay Raamiyiin!"''. Markii uu guuleystay kacdoonkii, dowladdii cusbeed ee la dhisay waxaa loogu magacdaray dowladda Raamiyiinta ama [[Awnimada Raamiyiinta]]. Maamulku wuxuu dhammaaday sannadkii 1889 ka dib isbeddelladii ka dhashay loolankii gumeysiga ee Geeska Afrika.
== Juqraafi ==
Dhulka Awnimadu wuxuu ku fidsanaa hareeraha [[webiga Shabeelle]] (Karinka ilaa Feer-Feer), isagoo daboolayay dhul ballaaran oo barwaaqo ah.
== Hoggaanka ==
Maamulka waxaa soo maray shan hoggaamiye oo kala ah:
# '''Aw Raamey (1700–1740):''' Aasaasihii iyo farsameyihii aqoonsiga Raamiyiinta.
# '''Aw Aaroow (1740–1787):''' Xilligii ballaarinta dhulka iyo horumarinta beeraha.
# '''Aw Jiwidow (1787–1818):''' Xilligii dahabiga ahaa ee ganacsiga iyo is-dhexgalka.
# '''Aw Qorax (1818–1846):''' Xilligii dib-u-habaynta maamulka.
# '''Aw Cabdi (1846–1889):''' Hoggaamiyihii ugu dambeeyay.
== Sidoo kale eeg ==
* [[Taariikhda Soomaaliya]]
* [[Qallaafo]]
== Tixraac ==
<references />
* Ayub, Abdikani Muse (2026). ''The Forgotten Sovereign Polity of the Horn of Africa: The Awate of Ramites (1700–1889)''.
* Ramite Lineage Archive (2020–2026): Field interviews and oral historiography.
* Lopez, D. (2025). ''The Horn of Africa circa 1880 A.D.''
[[Category:Taariikhda Soomaaliya]]
5gp4j8qf1nvm7lsj2fdnefqm54pyjea
297236
297235
2026-05-12T18:57:43Z
Cabdighanni Muuse Ayuub
42604
/* Juqraafi */
297236
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Former Country|native_name={{native name|so|Awnimada Raamiyiinta}}<br />{{native name|en|Awate of Ramites}} {{native_name|Ar|أومة الراميين}}|conventional_long_name = Awnimada Raamiyiinta|common_name=Raamiyiin|image_flag= [[File:Calanka Awnimada Raamiyiinta.png|thumb|]]|flag_caption = Calanka Raamiyiinta|image_coat = |coat_caption=|image_map=[[File:Horn of Africa (Pre-colonial, 1880).png|thumb|The Horn of Africa before the Scramble for Africa (c. 1880)|left|Khariirada Awnimada Raamiyiinta oo lagu muujiyay, magaca magaaladeedii ugu weyneed ee Kelafo (Qallaafo) 1880 AD]]
|common_languages=[[Af-Soomaali]]|religion=[[Islaam]]ka ([[Suufi]]nimada) saafiga ah|government_type=[[Awnimada]]|title_leader=[[Aw]], [[Imaam]]|leader1= Aw Raamey (ugu horeeyay)|year_leader1=1700–1740|leader5=Aw Cabdi (ugu dambeeyay)|year_leader5=1846–1889|year_start=1700|year_end=1889|p1=Saldanadda Ajuuraan|flag_p1=|s1=Boqortooyada Itoobiya|flag_s1=|area_km2=|population_estimate=|today={{flag|Ethiopia}}|demonym =|capital = Arjac |largesty_city =
| leader2 = Aw Aaroow|year_leader2 = 1740-1787|leader3 = Aw Jiwidoow|year_leader3 = 1787-1818|leader4 = Aw Qorax|year_leader4 = 1818-1846|currency = [[Kala-doorsi]]}}
'''Awnimada Raamiyiinta''' (Af-Ingiriisi: ''Awate of Ramites'') (Af-Carabi: أومة الراميين) waxay ahayd dowlad madax-bannaan oo ka jirtay hareeraha webiga Shabeelle ee Geeska Afrika intii u dhaxaysay sannadihii 1700 ilaa 1889. Maamulkani wuxuu caan ku ahaa nidaamka '''Awnimada''', kaas oo ahaa nidaam maamul oo asal ah, oo uu hogaamiyo "[[Aw]]". Caasimada waxa ay aheyd magaalada [[Arjac]], halka magaalada ugu weyn ee ganacsiga ay ahayd, magaalada [[Qallaafo]] (Kelafo).
== Taariikh ==
Aasaaska Awnimada Raamiyiinta wuxuu ka dhashay kacdoon siyaasadeed oo dhacay sannadkii 1697, kaas oo looga soo horjeeday dulmiga maamulkii Ajuuraanka. Kacdoonkan waxaa horseed ka ahaa '''Aw Raamey Subugle''', oo ahaa hoggaamiye dhallinyaro ah oo raba inuu soo celiyo nidaam maamul oo ku dhisan cadaaalad. Heshiiskii ka dhacay Arjac (Arjac Covenant) ayaa lagu unkay aqoonsiga "Raamiyiinta", halkaas oo taageerayaashii Aw Raamey ay ku dhawaaqeen: ''"Waxa aan nahay garabka Aw Raamey; waxa aan nahay Raamiyiin!"''. Markii uu guuleystay kacdoonkii, dowladdii cusbeed ee la dhisay waxaa loogu magacdaray dowladda Raamiyiinta ama [[Awnimada Raamiyiinta]]. Maamulku wuxuu dhammaaday sannadkii 1889 ka dib isbeddelladii ka dhashay loolankii gumeysiga ee Geeska Afrika.
== Juqraafi ==
Dhulka Awnimadu wuxuu ku fidsanaa hareeraha [[webiga Shabeelle]] (Karinka ilaa Feer-Feer), isagoo daboolayay dhul ballaaran oo barwaaqo ah.
Juqraafi ahaan halka uu dhaco dhulka Awnimada maantadaan waa aagga Shabeelle [[Qallaafo]], ee dowlad deegaanka Soomaalida ([[DDS]]). Khariiradihii hore ee laga sawiray Awnimada Raamiyiinta inta badan waxaa lagu qori jiray magaca magaaladeedii ugu weyneed ee Qallaafo (Kelafo), taasoo caan ka aheyd gudaha iyo dibedaba.
== Hoggaanka ==
Maamulka waxaa soo maray shan hoggaamiye oo kala ah:
# '''Aw Raamey (1700–1740):''' Aasaasihii iyo farsameyihii aqoonsiga Raamiyiinta.
# '''Aw Aaroow (1740–1787):''' Xilligii ballaarinta dhulka iyo horumarinta beeraha.
# '''Aw Jiwidow (1787–1818):''' Xilligii dahabiga ahaa ee ganacsiga iyo is-dhexgalka.
# '''Aw Qorax (1818–1846):''' Xilligii dib-u-habaynta maamulka.
# '''Aw Cabdi (1846–1889):''' Hoggaamiyihii ugu dambeeyay.
== Sidoo kale eeg ==
* [[Taariikhda Soomaaliya]]
* [[Qallaafo]]
== Tixraac ==
<references />
* Ayub, Abdikani Muse (2026). ''The Forgotten Sovereign Polity of the Horn of Africa: The Awate of Ramites (1700–1889)''.
* Ramite Lineage Archive (2020–2026): Field interviews and oral historiography.
* Lopez, D. (2025). ''The Horn of Africa circa 1880 A.D.''
[[Category:Taariikhda Soomaaliya]]
ov8bt8qzouocjlsk6dglwlzuhwurnaj
297237
297236
2026-05-12T20:29:37Z
Cabdighanni Muuse Ayuub
42604
/* Hoggaanka */
297237
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Former Country|native_name={{native name|so|Awnimada Raamiyiinta}}<br />{{native name|en|Awate of Ramites}} {{native_name|Ar|أومة الراميين}}|conventional_long_name = Awnimada Raamiyiinta|common_name=Raamiyiin|image_flag= [[File:Calanka Awnimada Raamiyiinta.png|thumb|]]|flag_caption = Calanka Raamiyiinta|image_coat = |coat_caption=|image_map=[[File:Horn of Africa (Pre-colonial, 1880).png|thumb|The Horn of Africa before the Scramble for Africa (c. 1880)|left|Khariirada Awnimada Raamiyiinta oo lagu muujiyay, magaca magaaladeedii ugu weyneed ee Kelafo (Qallaafo) 1880 AD]]
|common_languages=[[Af-Soomaali]]|religion=[[Islaam]]ka ([[Suufi]]nimada) saafiga ah|government_type=[[Awnimada]]|title_leader=[[Aw]], [[Imaam]]|leader1= Aw Raamey (ugu horeeyay)|year_leader1=1700–1740|leader5=Aw Cabdi (ugu dambeeyay)|year_leader5=1846–1889|year_start=1700|year_end=1889|p1=Saldanadda Ajuuraan|flag_p1=|s1=Boqortooyada Itoobiya|flag_s1=|area_km2=|population_estimate=|today={{flag|Ethiopia}}|demonym =|capital = Arjac |largesty_city =
| leader2 = Aw Aaroow|year_leader2 = 1740-1787|leader3 = Aw Jiwidoow|year_leader3 = 1787-1818|leader4 = Aw Qorax|year_leader4 = 1818-1846|currency = [[Kala-doorsi]]}}
'''Awnimada Raamiyiinta''' (Af-Ingiriisi: ''Awate of Ramites'') (Af-Carabi: أومة الراميين) waxay ahayd dowlad madax-bannaan oo ka jirtay hareeraha webiga Shabeelle ee Geeska Afrika intii u dhaxaysay sannadihii 1700 ilaa 1889. Maamulkani wuxuu caan ku ahaa nidaamka '''Awnimada''', kaas oo ahaa nidaam maamul oo asal ah, oo uu hogaamiyo "[[Aw]]". Caasimada waxa ay aheyd magaalada [[Arjac]], halka magaalada ugu weyn ee ganacsiga ay ahayd, magaalada [[Qallaafo]] (Kelafo).
== Taariikh ==
Aasaaska Awnimada Raamiyiinta wuxuu ka dhashay kacdoon siyaasadeed oo dhacay sannadkii 1697, kaas oo looga soo horjeeday dulmiga maamulkii Ajuuraanka. Kacdoonkan waxaa horseed ka ahaa '''Aw Raamey Subugle''', oo ahaa hoggaamiye dhallinyaro ah oo raba inuu soo celiyo nidaam maamul oo ku dhisan cadaaalad. Heshiiskii ka dhacay Arjac (Arjac Covenant) ayaa lagu unkay aqoonsiga "Raamiyiinta", halkaas oo taageerayaashii Aw Raamey ay ku dhawaaqeen: ''"Waxa aan nahay garabka Aw Raamey; waxa aan nahay Raamiyiin!"''. Markii uu guuleystay kacdoonkii, dowladdii cusbeed ee la dhisay waxaa loogu magacdaray dowladda Raamiyiinta ama [[Awnimada Raamiyiinta]]. Maamulku wuxuu dhammaaday sannadkii 1889 ka dib isbeddelladii ka dhashay loolankii gumeysiga ee Geeska Afrika.
== Juqraafi ==
Dhulka Awnimadu wuxuu ku fidsanaa hareeraha [[webiga Shabeelle]] (Karinka ilaa Feer-Feer), isagoo daboolayay dhul ballaaran oo barwaaqo ah.
Juqraafi ahaan halka uu dhaco dhulka Awnimada maantadaan waa aagga Shabeelle [[Qallaafo]], ee dowlad deegaanka Soomaalida ([[DDS]]). Khariiradihii hore ee laga sawiray Awnimada Raamiyiinta inta badan waxaa lagu qori jiray magaca magaaladeedii ugu weyneed ee Qallaafo (Kelafo), taasoo caan ka aheyd gudaha iyo dibedaba.
== Hoggaanka ==
Maamulka waxaa soo maray shan hoggaamiye oo kala ah:
1. [[Aw Raamey]] (1700–1740): Aasaasihii.
2. [[Aw Aaroow]] (1740–1787): Xilligii ballaarinta dhulka iyo horumarinta beeraha.
3. [[Aw Jiwidow]] (1787–1818): Xilligii dahabiga ahaa ee ganacsiga iyo is-dhexgalka.
4. [[Aw Qorax]] (1818–1846): Xilligii dib-u-habaynta maamulka.
5. [[Aw Cabdi]] (1846–1889):
Hoggaamiyihii ugu dambeeyay.
== Sidoo kale eeg ==
* [[Taariikhda Soomaaliya]]
* [[Qallaafo]]
== Tixraac ==
<references />
* Ayub, Abdikani Muse (2026). ''The Forgotten Sovereign Polity of the Horn of Africa: The Awate of Ramites (1700–1889)''.
* Ramite Lineage Archive (2020–2026): Field interviews and oral historiography.
* Lopez, D. (2025). ''The Horn of Africa circa 1880 A.D.''
[[Category:Taariikhda Soomaaliya]]
acjcbmuvlrnrm4b8snqormnyyooie47
297238
297237
2026-05-12T20:32:35Z
Cabdighanni Muuse Ayuub
42604
/* Juqraafi */
297238
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Former Country|native_name={{native name|so|Awnimada Raamiyiinta}}<br />{{native name|en|Awate of Ramites}} {{native_name|Ar|أومة الراميين}}|conventional_long_name = Awnimada Raamiyiinta|common_name=Raamiyiin|image_flag= [[File:Calanka Awnimada Raamiyiinta.png|thumb|]]|flag_caption = Calanka Raamiyiinta|image_coat = |coat_caption=|image_map=[[File:Horn of Africa (Pre-colonial, 1880).png|thumb|The Horn of Africa before the Scramble for Africa (c. 1880)|left|Khariirada Awnimada Raamiyiinta oo lagu muujiyay, magaca magaaladeedii ugu weyneed ee Kelafo (Qallaafo) 1880 AD]]
|common_languages=[[Af-Soomaali]]|religion=[[Islaam]]ka ([[Suufi]]nimada) saafiga ah|government_type=[[Awnimada]]|title_leader=[[Aw]], [[Imaam]]|leader1= Aw Raamey (ugu horeeyay)|year_leader1=1700–1740|leader5=Aw Cabdi (ugu dambeeyay)|year_leader5=1846–1889|year_start=1700|year_end=1889|p1=Saldanadda Ajuuraan|flag_p1=|s1=Boqortooyada Itoobiya|flag_s1=|area_km2=|population_estimate=|today={{flag|Ethiopia}}|demonym =|capital = Arjac |largesty_city =
| leader2 = Aw Aaroow|year_leader2 = 1740-1787|leader3 = Aw Jiwidoow|year_leader3 = 1787-1818|leader4 = Aw Qorax|year_leader4 = 1818-1846|currency = [[Kala-doorsi]]}}
'''Awnimada Raamiyiinta''' (Af-Ingiriisi: ''Awate of Ramites'') (Af-Carabi: أومة الراميين) waxay ahayd dowlad madax-bannaan oo ka jirtay hareeraha webiga Shabeelle ee Geeska Afrika intii u dhaxaysay sannadihii 1700 ilaa 1889. Maamulkani wuxuu caan ku ahaa nidaamka '''Awnimada''', kaas oo ahaa nidaam maamul oo asal ah, oo uu hogaamiyo "[[Aw]]". Caasimada waxa ay aheyd magaalada [[Arjac]], halka magaalada ugu weyn ee ganacsiga ay ahayd, magaalada [[Qallaafo]] (Kelafo).
== Taariikh ==
Aasaaska Awnimada Raamiyiinta wuxuu ka dhashay kacdoon siyaasadeed oo dhacay sannadkii 1697, kaas oo looga soo horjeeday dulmiga maamulkii Ajuuraanka. Kacdoonkan waxaa horseed ka ahaa '''Aw Raamey Subugle''', oo ahaa hoggaamiye dhallinyaro ah oo raba inuu soo celiyo nidaam maamul oo ku dhisan cadaaalad. Heshiiskii ka dhacay Arjac (Arjac Covenant) ayaa lagu unkay aqoonsiga "Raamiyiinta", halkaas oo taageerayaashii Aw Raamey ay ku dhawaaqeen: ''"Waxa aan nahay garabka Aw Raamey; waxa aan nahay Raamiyiin!"''. Markii uu guuleystay kacdoonkii, dowladdii cusbeed ee la dhisay waxaa loogu magacdaray dowladda Raamiyiinta ama [[Awnimada Raamiyiinta]]. Maamulku wuxuu dhammaaday sannadkii 1889 ka dib isbeddelladii ka dhashay loolankii gumeysiga ee Geeska Afrika.
== Juqraafi ==
Dhulka Awnimadu wuxuu ku fidsanaa hareeraha [[webiga Shabeelle]] (Karinka ilaa Feer-Feer), isagoo daboolayay dhul ballaaran oo barwaaqo ah.
Juqraafi ahaan halka uu dhaco dhulka Awnimada maanta, waa aagga Shabeelle ([[Qallaafo]]), ee dowlad deegaanka Soomaalida ([[DDS]]). Khariiradihii hore ee laga sawiray dhulkeedda inta badan waxaa lagu muujin jiray magaca magaaladeedii ugu weyneed, ee Qallaafo (Kelafo), taasoo caan ka aheyd gudaha iyo dibedaba.
== Hoggaanka ==
Maamulka waxaa soo maray shan hoggaamiye oo kala ah:
1. [[Aw Raamey]] (1700–1740): Aasaasihii.
2. [[Aw Aaroow]] (1740–1787): Xilligii ballaarinta dhulka iyo horumarinta beeraha.
3. [[Aw Jiwidow]] (1787–1818): Xilligii dahabiga ahaa ee ganacsiga iyo is-dhexgalka.
4. [[Aw Qorax]] (1818–1846): Xilligii dib-u-habaynta maamulka.
5. [[Aw Cabdi]] (1846–1889):
Hoggaamiyihii ugu dambeeyay.
== Sidoo kale eeg ==
* [[Taariikhda Soomaaliya]]
* [[Qallaafo]]
== Tixraac ==
<references />
* Ayub, Abdikani Muse (2026). ''The Forgotten Sovereign Polity of the Horn of Africa: The Awate of Ramites (1700–1889)''.
* Ramite Lineage Archive (2020–2026): Field interviews and oral historiography.
* Lopez, D. (2025). ''The Horn of Africa circa 1880 A.D.''
[[Category:Taariikhda Soomaaliya]]
p7f2rja29juct4196bq3yr4sllm1ubg
297239
297238
2026-05-12T20:37:21Z
Cabdighanni Muuse Ayuub
42604
/* */
297239
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Former Country|native_name={{native name|so|Awnimada Raamiyiinta}}<br />{{native name|en|Awate of Ramites}} {{native_name|Ar|أومة الراميين}}|conventional_long_name = Awnimada Raamiyiinta|common_name=Raamiyiin|image_flag= [[File:Calanka Awnimada Raamiyiinta.png|thumb|]]|flag_caption = Calanka Raamiyiinta|image_coat = |coat_caption=|image_map=[[File:Horn of Africa (Pre-colonial, 1880).png|thumb|The Horn of Africa before the Scramble for Africa (c. 1880)|left|Khariirada Awnimada Raamiyiinta oo lagu muujiyay, magaca magaaladeedii ugu weyneed ee Kelafo (Qallaafo) 1880 AD]]
|common_languages=[[Af-Soomaali]]|religion=[[Islaam]]ka ([[Suufi]]nimada) saafiga ah|government_type=[[Awnimada]]|title_leader=[[Aw]], [[Imaam]]|leader1= Aw Raamey (ugu horeeyay)|year_leader1=1700–1740|leader5=Aw Cabdi (ugu dambeeyay)|year_leader5=1846–1889|year_start=1700|year_end=1889|p1=Saldanadda Ajuuraan|flag_p1=|s1=Boqortooyada Itoobiya|flag_s1=|area_km2=|population_estimate=|today={{flag|Ethiopia}}|demonym = [[Raamiyiin]]|capital = [[Arjac]] |largest_city = [[Qallaafo]] (Kelafo)
| leader2 = Aw Aaroow|year_leader2 = 1740-1787|leader3 = Aw Jiwidoow|year_leader3 = 1787-1818|leader4 = Aw Qorax|year_leader4 = 1818-1846|currency = [[Kala-doorsi]]}}
'''Awnimada Raamiyiinta''' (Af-Ingiriisi: ''Awate of Ramites'') (Af-Carabi: أومة الراميين) waxay ahayd dowlad madax-bannaan oo ka jirtay hareeraha webiga Shabeelle ee Geeska Afrika intii u dhaxaysay sannadihii 1700 ilaa 1889. Maamulkani wuxuu caan ku ahaa nidaamka '''Awnimada''', kaas oo ahaa nidaam maamul oo asal ah, oo uu hogaamiyo "[[Aw]]". Caasimada waxa ay aheyd magaalada [[Arjac]], halka magaalada ugu weyn ee ganacsiga ay ahayd, magaalada [[Qallaafo]] (Kelafo).
== Taariikh ==
Aasaaska Awnimada Raamiyiinta wuxuu ka dhashay kacdoon siyaasadeed oo dhacay sannadkii 1697, kaas oo looga soo horjeeday dulmiga maamulkii Ajuuraanka. Kacdoonkan waxaa horseed ka ahaa '''Aw Raamey Subugle''', oo ahaa hoggaamiye dhallinyaro ah oo raba inuu soo celiyo nidaam maamul oo ku dhisan cadaaalad. Heshiiskii ka dhacay Arjac (Arjac Covenant) ayaa lagu unkay aqoonsiga "Raamiyiinta", halkaas oo taageerayaashii Aw Raamey ay ku dhawaaqeen: ''"Waxa aan nahay garabka Aw Raamey; waxa aan nahay Raamiyiin!"''. Markii uu guuleystay kacdoonkii, dowladdii cusbeed ee la dhisay waxaa loogu magacdaray dowladda Raamiyiinta ama [[Awnimada Raamiyiinta]]. Maamulku wuxuu dhammaaday sannadkii 1889 ka dib isbeddelladii ka dhashay loolankii gumeysiga ee Geeska Afrika.
== Juqraafi ==
Dhulka Awnimadu wuxuu ku fidsanaa hareeraha [[webiga Shabeelle]] (Karinka ilaa Feer-Feer), isagoo daboolayay dhul ballaaran oo barwaaqo ah.
Juqraafi ahaan halka uu dhaco dhulka Awnimada maanta, waa aagga Shabeelle ([[Qallaafo]]), ee dowlad deegaanka Soomaalida ([[DDS]]). Khariiradihii hore ee laga sawiray dhulkeedda inta badan waxaa lagu muujin jiray magaca magaaladeedii ugu weyneed, ee Qallaafo (Kelafo), taasoo caan ka aheyd gudaha iyo dibedaba.
== Hoggaanka ==
Maamulka waxaa soo maray shan hoggaamiye oo kala ah:
1. [[Aw Raamey]] (1700–1740): Aasaasihii.
2. [[Aw Aaroow]] (1740–1787): Xilligii ballaarinta dhulka iyo horumarinta beeraha.
3. [[Aw Jiwidow]] (1787–1818): Xilligii dahabiga ahaa ee ganacsiga iyo is-dhexgalka.
4. [[Aw Qorax]] (1818–1846): Xilligii dib-u-habaynta maamulka.
5. [[Aw Cabdi]] (1846–1889):
Hoggaamiyihii ugu dambeeyay.
== Sidoo kale eeg ==
* [[Taariikhda Soomaaliya]]
* [[Qallaafo]]
== Tixraac ==
<references />
* Ayub, Abdikani Muse (2026). ''The Forgotten Sovereign Polity of the Horn of Africa: The Awate of Ramites (1700–1889)''.
* Ramite Lineage Archive (2020–2026): Field interviews and oral historiography.
* Lopez, D. (2025). ''The Horn of Africa circa 1880 A.D.''
[[Category:Taariikhda Soomaaliya]]
ngt9pvbasox7up6xq8kpcxluzhegoya
297240
297239
2026-05-13T03:21:45Z
Cabdighanni Muuse Ayuub
42604
/* Tixraac */
297240
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Former Country|native_name={{native name|so|Awnimada Raamiyiinta}}<br />{{native name|en|Awate of Ramites}} {{native_name|Ar|أومة الراميين}}|conventional_long_name = Awnimada Raamiyiinta|common_name=Raamiyiin|image_flag= [[File:Calanka Awnimada Raamiyiinta.png|thumb|]]|flag_caption = Calanka Raamiyiinta|image_coat = |coat_caption=|image_map=[[File:Horn of Africa (Pre-colonial, 1880).png|thumb|The Horn of Africa before the Scramble for Africa (c. 1880)|left|Khariirada Awnimada Raamiyiinta oo lagu muujiyay, magaca magaaladeedii ugu weyneed ee Kelafo (Qallaafo) 1880 AD]]
|common_languages=[[Af-Soomaali]]|religion=[[Islaam]]ka ([[Suufi]]nimada) saafiga ah|government_type=[[Awnimada]]|title_leader=[[Aw]], [[Imaam]]|leader1= Aw Raamey (ugu horeeyay)|year_leader1=1700–1740|leader5=Aw Cabdi (ugu dambeeyay)|year_leader5=1846–1889|year_start=1700|year_end=1889|p1=Saldanadda Ajuuraan|flag_p1=|s1=Boqortooyada Itoobiya|flag_s1=|area_km2=|population_estimate=|today={{flag|Ethiopia}}|demonym = [[Raamiyiin]]|capital = [[Arjac]] |largest_city = [[Qallaafo]] (Kelafo)
| leader2 = Aw Aaroow|year_leader2 = 1740-1787|leader3 = Aw Jiwidoow|year_leader3 = 1787-1818|leader4 = Aw Qorax|year_leader4 = 1818-1846|currency = [[Kala-doorsi]]}}
'''Awnimada Raamiyiinta''' (Af-Ingiriisi: ''Awate of Ramites'') (Af-Carabi: أومة الراميين) waxay ahayd dowlad madax-bannaan oo ka jirtay hareeraha webiga Shabeelle ee Geeska Afrika intii u dhaxaysay sannadihii 1700 ilaa 1889. Maamulkani wuxuu caan ku ahaa nidaamka '''Awnimada''', kaas oo ahaa nidaam maamul oo asal ah, oo uu hogaamiyo "[[Aw]]". Caasimada waxa ay aheyd magaalada [[Arjac]], halka magaalada ugu weyn ee ganacsiga ay ahayd, magaalada [[Qallaafo]] (Kelafo).
== Taariikh ==
Aasaaska Awnimada Raamiyiinta wuxuu ka dhashay kacdoon siyaasadeed oo dhacay sannadkii 1697, kaas oo looga soo horjeeday dulmiga maamulkii Ajuuraanka. Kacdoonkan waxaa horseed ka ahaa '''Aw Raamey Subugle''', oo ahaa hoggaamiye dhallinyaro ah oo raba inuu soo celiyo nidaam maamul oo ku dhisan cadaaalad. Heshiiskii ka dhacay Arjac (Arjac Covenant) ayaa lagu unkay aqoonsiga "Raamiyiinta", halkaas oo taageerayaashii Aw Raamey ay ku dhawaaqeen: ''"Waxa aan nahay garabka Aw Raamey; waxa aan nahay Raamiyiin!"''. Markii uu guuleystay kacdoonkii, dowladdii cusbeed ee la dhisay waxaa loogu magacdaray dowladda Raamiyiinta ama [[Awnimada Raamiyiinta]]. Maamulku wuxuu dhammaaday sannadkii 1889 ka dib isbeddelladii ka dhashay loolankii gumeysiga ee Geeska Afrika.
== Juqraafi ==
Dhulka Awnimadu wuxuu ku fidsanaa hareeraha [[webiga Shabeelle]] (Karinka ilaa Feer-Feer), isagoo daboolayay dhul ballaaran oo barwaaqo ah.
Juqraafi ahaan halka uu dhaco dhulka Awnimada maanta, waa aagga Shabeelle ([[Qallaafo]]), ee dowlad deegaanka Soomaalida ([[DDS]]). Khariiradihii hore ee laga sawiray dhulkeedda inta badan waxaa lagu muujin jiray magaca magaaladeedii ugu weyneed, ee Qallaafo (Kelafo), taasoo caan ka aheyd gudaha iyo dibedaba.
== Hoggaanka ==
Maamulka waxaa soo maray shan hoggaamiye oo kala ah:
1. [[Aw Raamey]] (1700–1740): Aasaasihii.
2. [[Aw Aaroow]] (1740–1787): Xilligii ballaarinta dhulka iyo horumarinta beeraha.
3. [[Aw Jiwidow]] (1787–1818): Xilligii dahabiga ahaa ee ganacsiga iyo is-dhexgalka.
4. [[Aw Qorax]] (1818–1846): Xilligii dib-u-habaynta maamulka.
5. [[Aw Cabdi]] (1846–1889):
Hoggaamiyihii ugu dambeeyay.
== Sidoo kale eeg ==
* [[Taariikhda Soomaaliya]]
* [[Qallaafo]]
== Tixraac ==
<references />
* Ayub, Abdikani Muse (2026). ''The Forgotten Sovereign Polity of the Horn of Africa: The Awate of Ramites (1700–1889)''.
* Ramite Lineage Archive (2020–2026): Field interviews and oral historiography.
* Lopez, D. (2025). ''The Horn of Africa circa 1880 A.D.''
[[Category:Afafka]]
[[Category:Taariikhda Soomaaliya]]
j9ys9ejyqyey7cqjxlncc0spyf56m3e
297241
297240
2026-05-13T03:22:15Z
Cabdighanni Muuse Ayuub
42604
/* Tixraac */
297241
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Former Country|native_name={{native name|so|Awnimada Raamiyiinta}}<br />{{native name|en|Awate of Ramites}} {{native_name|Ar|أومة الراميين}}|conventional_long_name = Awnimada Raamiyiinta|common_name=Raamiyiin|image_flag= [[File:Calanka Awnimada Raamiyiinta.png|thumb|]]|flag_caption = Calanka Raamiyiinta|image_coat = |coat_caption=|image_map=[[File:Horn of Africa (Pre-colonial, 1880).png|thumb|The Horn of Africa before the Scramble for Africa (c. 1880)|left|Khariirada Awnimada Raamiyiinta oo lagu muujiyay, magaca magaaladeedii ugu weyneed ee Kelafo (Qallaafo) 1880 AD]]
|common_languages=[[Af-Soomaali]]|religion=[[Islaam]]ka ([[Suufi]]nimada) saafiga ah|government_type=[[Awnimada]]|title_leader=[[Aw]], [[Imaam]]|leader1= Aw Raamey (ugu horeeyay)|year_leader1=1700–1740|leader5=Aw Cabdi (ugu dambeeyay)|year_leader5=1846–1889|year_start=1700|year_end=1889|p1=Saldanadda Ajuuraan|flag_p1=|s1=Boqortooyada Itoobiya|flag_s1=|area_km2=|population_estimate=|today={{flag|Ethiopia}}|demonym = [[Raamiyiin]]|capital = [[Arjac]] |largest_city = [[Qallaafo]] (Kelafo)
| leader2 = Aw Aaroow|year_leader2 = 1740-1787|leader3 = Aw Jiwidoow|year_leader3 = 1787-1818|leader4 = Aw Qorax|year_leader4 = 1818-1846|currency = [[Kala-doorsi]]}}
'''Awnimada Raamiyiinta''' (Af-Ingiriisi: ''Awate of Ramites'') (Af-Carabi: أومة الراميين) waxay ahayd dowlad madax-bannaan oo ka jirtay hareeraha webiga Shabeelle ee Geeska Afrika intii u dhaxaysay sannadihii 1700 ilaa 1889. Maamulkani wuxuu caan ku ahaa nidaamka '''Awnimada''', kaas oo ahaa nidaam maamul oo asal ah, oo uu hogaamiyo "[[Aw]]". Caasimada waxa ay aheyd magaalada [[Arjac]], halka magaalada ugu weyn ee ganacsiga ay ahayd, magaalada [[Qallaafo]] (Kelafo).
== Taariikh ==
Aasaaska Awnimada Raamiyiinta wuxuu ka dhashay kacdoon siyaasadeed oo dhacay sannadkii 1697, kaas oo looga soo horjeeday dulmiga maamulkii Ajuuraanka. Kacdoonkan waxaa horseed ka ahaa '''Aw Raamey Subugle''', oo ahaa hoggaamiye dhallinyaro ah oo raba inuu soo celiyo nidaam maamul oo ku dhisan cadaaalad. Heshiiskii ka dhacay Arjac (Arjac Covenant) ayaa lagu unkay aqoonsiga "Raamiyiinta", halkaas oo taageerayaashii Aw Raamey ay ku dhawaaqeen: ''"Waxa aan nahay garabka Aw Raamey; waxa aan nahay Raamiyiin!"''. Markii uu guuleystay kacdoonkii, dowladdii cusbeed ee la dhisay waxaa loogu magacdaray dowladda Raamiyiinta ama [[Awnimada Raamiyiinta]]. Maamulku wuxuu dhammaaday sannadkii 1889 ka dib isbeddelladii ka dhashay loolankii gumeysiga ee Geeska Afrika.
== Juqraafi ==
Dhulka Awnimadu wuxuu ku fidsanaa hareeraha [[webiga Shabeelle]] (Karinka ilaa Feer-Feer), isagoo daboolayay dhul ballaaran oo barwaaqo ah.
Juqraafi ahaan halka uu dhaco dhulka Awnimada maanta, waa aagga Shabeelle ([[Qallaafo]]), ee dowlad deegaanka Soomaalida ([[DDS]]). Khariiradihii hore ee laga sawiray dhulkeedda inta badan waxaa lagu muujin jiray magaca magaaladeedii ugu weyneed, ee Qallaafo (Kelafo), taasoo caan ka aheyd gudaha iyo dibedaba.
== Hoggaanka ==
Maamulka waxaa soo maray shan hoggaamiye oo kala ah:
1. [[Aw Raamey]] (1700–1740): Aasaasihii.
2. [[Aw Aaroow]] (1740–1787): Xilligii ballaarinta dhulka iyo horumarinta beeraha.
3. [[Aw Jiwidow]] (1787–1818): Xilligii dahabiga ahaa ee ganacsiga iyo is-dhexgalka.
4. [[Aw Qorax]] (1818–1846): Xilligii dib-u-habaynta maamulka.
5. [[Aw Cabdi]] (1846–1889):
Hoggaamiyihii ugu dambeeyay.
== Sidoo kale eeg ==
* [[Taariikhda Soomaaliya]]
* [[Qallaafo]]
== Tixraac ==
<references />
* Ayub, Abdikani Muse (2026). ''The Forgotten Sovereign Polity of the Horn of Africa: The Awate of Ramites (1700–1889)''.
* Ramite Lineage Archive (2020–2026): Field interviews and oral historiography.
* Lopez, D. (2025). ''The Horn of Africa circa 1880 A.D.''
[[Category:Taariikhda Soomaaliya]]
ngt9pvbasox7up6xq8kpcxluzhegoya
297242
297241
2026-05-13T03:32:52Z
Cabdighanni Muuse Ayuub
42604
297242
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Former Country|native_name={{native name|so|Imaamnimada Raamiyiinta}}<br />{{native name|en|Imamate of Ramites}} {{native_name|Ar|أومة الراميين}}|conventional_long_name = Imaamnimada Raamiyiinta|common_name=Raamiyiin|image_flag= [[File:Calanka Awnimada Raamiyiinta.png|thumb|]]|flag_caption = Calanka Raamiyiinta|image_coat = |coat_caption=|image_map=[[File:Horn of Africa (Pre-colonial, 1880).png|thumb|The Horn of Africa before the Scramble for Africa (c. 1880)|left|Khariirada Imaamnimada Raamiyiinta oo lagu muujiyay, magaca magaaladeedii ugu weyneed ee Kelafo (Qallaafo) 1880 AD]]
|common_languages=[[Af-Soomaali]]|religion=[[Islaam]]ka ([[Suufi]]nimada) saafiga ah|government_type=[[Imaamnimada]]|title_leader=[[Imaam]], [[Aw]]|leader1= Aw Raamey (ugu horeeyay)|year_leader1=1700–1740|leader5=Aw Cabdi (ugu dambeeyay)|year_leader5=1846–1889|year_start=1700|year_end=1889|p1=Saldanadda Ajuuraan|flag_p1=|s1=Boqortooyada Itoobiya|flag_s1=|area_km2=|population_estimate=|today={{flag|Ethiopia}}|demonym = [[Raamiyiin]]|capital = [[Arjac]] |largest_city = [[Qallaafo]] (Kelafo)
| leader2 = Aw Aaroow|year_leader2 = 1740-1787|leader3 = Aw Jiwidoow|year_leader3 = 1787-1818|leader4 = Aw Qorax|year_leader4 = 1818-1846|currency = [[Kala-doorsi]]}}
'''Imaamnimada Raamiyiinta''' (Af-Ingiriisi: ''Imamate of Ramites'') (Af-Carabi: إمامة الراميين) waxay ahayd dowlad madax-bannaan oo ka jirtay hareeraha webiga Shabeelle ee Geeska Afrika intii u dhaxaysay sannadihii 1700 ilaa 1889. Maamulkani wuxuu caan ku ahaa nidaamka '''Imaamnimada''', kaas oo ahaa nidaam maamul oo [[Islaam]]i ah, oo uu hogaamiyo "[[Imaam]], ama [[Aw]]". Caasimada waxa ay aheyd magaalada [[Arjac]], halka magaalada ugu weyn ee ganacsiga ay ahayd, magaalada [[Qallaafo]] (Kelafo).
== Taariikh ==
Aasaaska Imaamnimada Raamiyiinta wuxuu ka dhashay kacdoon siyaasadeed oo dhacay sannadkii 1697, kaas oo looga soo horjeeday dulmiga maamulkii Ajuuraanka. Kacdoonkan waxaa horseed ka ahaa '''Aw Raamey Subugle''', oo ahaa hoggaamiye dhallinyaro ah oo raba inuu soo celiyo nidaam maamul oo ku dhisan cadaaalad. Heshiiskii ka dhacay Arjac (Arjac Covenant) ayaa lagu unkay aqoonsiga "Raamiyiinta", halkaas oo taageerayaashii Aw Raamey ay ku dhawaaqeen: ''"Waxa aan nahay garabka Aw Raamey; waxa aan nahay Raamiyiin!"''. Markii uu guuleystay kacdoonkii, dowladdii cusbeed ee la dhisay waxaa loogu magacdaray dowladda Raamiyiinta ama [[Imaamnimada Raamiyiinta]]. Maamulku wuxuu dhammaaday sannadkii 1889 ka dib isbeddelladii ka dhashay loolankii gumeysiga ee Geeska Afrika.
== Juqraafi ==
Dhulka Raamiyiintu wuxuu ku fidsanaa hareeraha [[webiga Shabeelle]] (Karinka ilaa Feer-Feer), isagoo daboolayay dhul ballaaran oo barwaaqo ah.
Juqraafi ahaan halka uu dhaco dhulka Raamiyiinta maanta, waa aagga Shabeelle ([[Qallaafo]]), ee dowlad deegaanka Soomaalida ([[DDS]]). Khariiradihii hore ee laga sawiray dhulkeeda inta badan waxaa lagu muujin jiray magaca magaaladeedii ugu weyneed, ee Qallaafo (Kelafo), taasoo caan ka aheyd gudaha iyo dibedaba.
== Hoggaanka ==
Maamulka waxaa soo maray shan hoggaamiye oo kala ah:
1. [[Aw Raamey]] (1700–1740): Aasaasihii.
2. [[Aw Aaroow]] (1740–1787): Xilligii ballaarinta dhulka iyo horumarinta beeraha.
3. [[Aw Jiwidow]] (1787–1818): Xilligii dahabiga ahaa ee ganacsiga iyo is-dhexgalka.
4. [[Aw Qorax]] (1818–1846): Xilligii dib-u-habaynta maamulka.
5. [[Aw Cabdi]] (1846–1889):
Hoggaamiyihii ugu dambeeyay.
== Sidoo kale eeg ==
* [[Taariikhda Soomaaliya]]
* [[Qallaafo]]
== Tixraac ==
<references />
* Ayub, Abdikani Muse (2026). ''The Forgotten Sovereign Polity of the Horn of Africa: Imamate of Ramites (1700–1889)''.
* Ramite Lineage Archive (2020–2026): Field interviews and oral historiography.
* Lopez, D. (2025). ''The Horn of Africa circa 1880 A.D.''
[[Category:Taariikhda Soomaaliya]]
m6qaqhxydiq9hw6hm8ouuiqhlv2x5jy
297243
297242
2026-05-13T03:33:30Z
Cabdighanni Muuse Ayuub
42604
Cabdighanni Muuse Ayuub moved page [[Awnimada Raamiyiinta]] to [[Imaamminada Raamiyiinta]]: Maka helin
297242
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Former Country|native_name={{native name|so|Imaamnimada Raamiyiinta}}<br />{{native name|en|Imamate of Ramites}} {{native_name|Ar|أومة الراميين}}|conventional_long_name = Imaamnimada Raamiyiinta|common_name=Raamiyiin|image_flag= [[File:Calanka Awnimada Raamiyiinta.png|thumb|]]|flag_caption = Calanka Raamiyiinta|image_coat = |coat_caption=|image_map=[[File:Horn of Africa (Pre-colonial, 1880).png|thumb|The Horn of Africa before the Scramble for Africa (c. 1880)|left|Khariirada Imaamnimada Raamiyiinta oo lagu muujiyay, magaca magaaladeedii ugu weyneed ee Kelafo (Qallaafo) 1880 AD]]
|common_languages=[[Af-Soomaali]]|religion=[[Islaam]]ka ([[Suufi]]nimada) saafiga ah|government_type=[[Imaamnimada]]|title_leader=[[Imaam]], [[Aw]]|leader1= Aw Raamey (ugu horeeyay)|year_leader1=1700–1740|leader5=Aw Cabdi (ugu dambeeyay)|year_leader5=1846–1889|year_start=1700|year_end=1889|p1=Saldanadda Ajuuraan|flag_p1=|s1=Boqortooyada Itoobiya|flag_s1=|area_km2=|population_estimate=|today={{flag|Ethiopia}}|demonym = [[Raamiyiin]]|capital = [[Arjac]] |largest_city = [[Qallaafo]] (Kelafo)
| leader2 = Aw Aaroow|year_leader2 = 1740-1787|leader3 = Aw Jiwidoow|year_leader3 = 1787-1818|leader4 = Aw Qorax|year_leader4 = 1818-1846|currency = [[Kala-doorsi]]}}
'''Imaamnimada Raamiyiinta''' (Af-Ingiriisi: ''Imamate of Ramites'') (Af-Carabi: إمامة الراميين) waxay ahayd dowlad madax-bannaan oo ka jirtay hareeraha webiga Shabeelle ee Geeska Afrika intii u dhaxaysay sannadihii 1700 ilaa 1889. Maamulkani wuxuu caan ku ahaa nidaamka '''Imaamnimada''', kaas oo ahaa nidaam maamul oo [[Islaam]]i ah, oo uu hogaamiyo "[[Imaam]], ama [[Aw]]". Caasimada waxa ay aheyd magaalada [[Arjac]], halka magaalada ugu weyn ee ganacsiga ay ahayd, magaalada [[Qallaafo]] (Kelafo).
== Taariikh ==
Aasaaska Imaamnimada Raamiyiinta wuxuu ka dhashay kacdoon siyaasadeed oo dhacay sannadkii 1697, kaas oo looga soo horjeeday dulmiga maamulkii Ajuuraanka. Kacdoonkan waxaa horseed ka ahaa '''Aw Raamey Subugle''', oo ahaa hoggaamiye dhallinyaro ah oo raba inuu soo celiyo nidaam maamul oo ku dhisan cadaaalad. Heshiiskii ka dhacay Arjac (Arjac Covenant) ayaa lagu unkay aqoonsiga "Raamiyiinta", halkaas oo taageerayaashii Aw Raamey ay ku dhawaaqeen: ''"Waxa aan nahay garabka Aw Raamey; waxa aan nahay Raamiyiin!"''. Markii uu guuleystay kacdoonkii, dowladdii cusbeed ee la dhisay waxaa loogu magacdaray dowladda Raamiyiinta ama [[Imaamnimada Raamiyiinta]]. Maamulku wuxuu dhammaaday sannadkii 1889 ka dib isbeddelladii ka dhashay loolankii gumeysiga ee Geeska Afrika.
== Juqraafi ==
Dhulka Raamiyiintu wuxuu ku fidsanaa hareeraha [[webiga Shabeelle]] (Karinka ilaa Feer-Feer), isagoo daboolayay dhul ballaaran oo barwaaqo ah.
Juqraafi ahaan halka uu dhaco dhulka Raamiyiinta maanta, waa aagga Shabeelle ([[Qallaafo]]), ee dowlad deegaanka Soomaalida ([[DDS]]). Khariiradihii hore ee laga sawiray dhulkeeda inta badan waxaa lagu muujin jiray magaca magaaladeedii ugu weyneed, ee Qallaafo (Kelafo), taasoo caan ka aheyd gudaha iyo dibedaba.
== Hoggaanka ==
Maamulka waxaa soo maray shan hoggaamiye oo kala ah:
1. [[Aw Raamey]] (1700–1740): Aasaasihii.
2. [[Aw Aaroow]] (1740–1787): Xilligii ballaarinta dhulka iyo horumarinta beeraha.
3. [[Aw Jiwidow]] (1787–1818): Xilligii dahabiga ahaa ee ganacsiga iyo is-dhexgalka.
4. [[Aw Qorax]] (1818–1846): Xilligii dib-u-habaynta maamulka.
5. [[Aw Cabdi]] (1846–1889):
Hoggaamiyihii ugu dambeeyay.
== Sidoo kale eeg ==
* [[Taariikhda Soomaaliya]]
* [[Qallaafo]]
== Tixraac ==
<references />
* Ayub, Abdikani Muse (2026). ''The Forgotten Sovereign Polity of the Horn of Africa: Imamate of Ramites (1700–1889)''.
* Ramite Lineage Archive (2020–2026): Field interviews and oral historiography.
* Lopez, D. (2025). ''The Horn of Africa circa 1880 A.D.''
[[Category:Taariikhda Soomaaliya]]
m6qaqhxydiq9hw6hm8ouuiqhlv2x5jy
297245
297243
2026-05-13T03:34:46Z
Cabdighanni Muuse Ayuub
42604
/* */
297245
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Former Country|native_name={{native name|so|Imaamnimada Raamiyiinta}}<br />{{native name|en|Imamate of Ramites}} {{native_name|Ar|أومة الراميين}}|conventional_long_name = Imaamnimada Raamiyiinta|common_name=Raamiyiin|image_flag= [[File:Calanka Awnimada Raamiyiinta.png|thumb|]]|flag_caption = Calanka Raamiyiinta|image_coat = |coat_caption=|image_map=[[File:Horn of Africa (Pre-colonial, 1880).png|thumb|The Horn of Africa before the Scramble for Africa (c. 1880)|left|Khariirada Imaamnimada Raamiyiinta oo lagu muujiyay, magaca magaaladeedii ugu weyneed ee Kelafo (Qallaafo) 1880 AD]]
|common_languages=[[Af-Soomaali]]|religion=[[Islaam]]ka ([[Suufi]]nimada) saafiga ah|government_type=[[Imaamnimada]]|title_leader=[[Imaam]], [[Aw]]|leader1= Aw Raamey (ugu horeeyay)|year_leader1=1700–1740|leader5=Aw Cabdi (ugu dambeeyay)|year_leader5=1846–1889|year_start=1700|year_end=1889|p1=Saldanadda Ajuuraan|flag_p1=|s1=Boqortooyada Itoobiya|flag_s1=|area_km2=|population_estimate=|today={{flag|Ethiopia}}|demonym = [[Raamiyiin]]|capital = [[Arjac]] |largest_city = [[Qallaafo]] (Kelafo)
| leader2 = Aw Aaroow|year_leader2 = 1740-1787|leader3 = Aw Jiwidoow|year_leader3 = 1787-1818|leader4 = Aw Qorax|year_leader4 = 1818-1846|currency = [[Kala-doorsi]]}}
'''Imaamnimada Raamiyiinta''' (Af-Ingiriisi: ''Imamate of Ramites'') (Af-Carabi: إمامة الراميين) waxay ahayd dowlad madax-bannaan oo ka jirtay hareeraha webiga Shabeelle ee Geeska Afrika intii u dhaxaysay sannadihii 1700 ilaa 1889. Maamulkani wuxuu caan ku ahaa nidaamka '''Imaamnimada''', kaas oo ahaa nidaam maamul oo [[Islaam]]i ah, oo uu hogaamiyo "[[Imaam]], ama [[Aw]]". Caasimada waxay ahayd magaalada [[Arjac]], halka magaalada ugu weyn ee ganacsiga ay ahayd, magaalada [[Qallaafo]] (Kelafo).
== Taariikh ==
Aasaaska Imaamnimada Raamiyiinta wuxuu ka dhashay kacdoon siyaasadeed oo dhacay sannadkii 1697, kaas oo looga soo horjeeday dulmiga maamulkii Ajuuraanka. Kacdoonkan waxaa horseed ka ahaa '''Aw Raamey Subugle''', oo ahaa hoggaamiye dhallinyaro ah oo raba inuu soo celiyo nidaam maamul oo ku dhisan cadaaalad. Heshiiskii ka dhacay Arjac (Arjac Covenant) ayaa lagu unkay aqoonsiga "Raamiyiinta", halkaas oo taageerayaashii Aw Raamey ay ku dhawaaqeen: ''"Waxa aan nahay garabka Aw Raamey; waxa aan nahay Raamiyiin!"''. Markii uu guuleystay kacdoonkii, dowladdii cusbeed ee la dhisay waxaa loogu magacdaray dowladda Raamiyiinta ama [[Imaamnimada Raamiyiinta]]. Maamulku wuxuu dhammaaday sannadkii 1889 ka dib isbeddelladii ka dhashay loolankii gumeysiga ee Geeska Afrika.
== Juqraafi ==
Dhulka Raamiyiintu wuxuu ku fidsanaa hareeraha [[webiga Shabeelle]] (Karinka ilaa Feer-Feer), isagoo daboolayay dhul ballaaran oo barwaaqo ah.
Juqraafi ahaan halka uu dhaco dhulka Raamiyiinta maanta, waa aagga Shabeelle ([[Qallaafo]]), ee dowlad deegaanka Soomaalida ([[DDS]]). Khariiradihii hore ee laga sawiray dhulkeeda inta badan waxaa lagu muujin jiray magaca magaaladeedii ugu weyneed, ee Qallaafo (Kelafo), taasoo caan ka aheyd gudaha iyo dibedaba.
== Hoggaanka ==
Maamulka waxaa soo maray shan hoggaamiye oo kala ah:
1. [[Aw Raamey]] (1700–1740): Aasaasihii.
2. [[Aw Aaroow]] (1740–1787): Xilligii ballaarinta dhulka iyo horumarinta beeraha.
3. [[Aw Jiwidow]] (1787–1818): Xilligii dahabiga ahaa ee ganacsiga iyo is-dhexgalka.
4. [[Aw Qorax]] (1818–1846): Xilligii dib-u-habaynta maamulka.
5. [[Aw Cabdi]] (1846–1889):
Hoggaamiyihii ugu dambeeyay.
== Sidoo kale eeg ==
* [[Taariikhda Soomaaliya]]
* [[Qallaafo]]
== Tixraac ==
<references />
* Ayub, Abdikani Muse (2026). ''The Forgotten Sovereign Polity of the Horn of Africa: Imamate of Ramites (1700–1889)''.
* Ramite Lineage Archive (2020–2026): Field interviews and oral historiography.
* Lopez, D. (2025). ''The Horn of Africa circa 1880 A.D.''
[[Category:Taariikhda Soomaaliya]]
6545e8ez0bu6504onb5dfgqjgtw4i7w
297246
297245
2026-05-13T03:41:18Z
Cabdighanni Muuse Ayuub
42604
/* */
297246
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Former Country|native_name={{native name|so|Imaamnimada Raamiyiinta}}<br />{{native name|en|Imamate of Ramites}} {{native_name|Ar|أومة الراميين}}|conventional_long_name = Imaamnimada Raamiyiinta|common_name=Raamiyiin|image_flag= [[File:Calanka Awnimada Raamiyiinta.png|thumb|]]|flag_caption = Calanka Raamiyiinta|image_coat = |coat_caption=|image_map=[[File:Horn of Africa (Pre-colonial, 1880).png|thumb|The Horn of Africa before the Scramble for Africa (c. 1880)|left|Khariirada Imaamnimada Raamiyiinta oo lagu muujiyay, magaca magaaladeedii ugu weyneed ee Kelafo (Qallaafo) 1880 AD]]
|common_languages=[[Af-Soomaali]]|religion=[[Islaam]]ka ([[Suufi]]nimada) saafiga ah|government_type=[[Imaamnimada]]|title_leader=[[Imaam]], [[Aw]], [[Sayyid]]|leader1= Aw Raamey (ugu horeeyay)|year_leader1=1700–1740|leader5=Aw Cabdi (ugu dambeeyay)|year_leader5=1846–1889|year_start=1700|year_end=1889|p1=Saldanadda Ajuuraan|flag_p1=|s1=Boqortooyada Itoobiya|flag_s1=|area_km2=|population_estimate=|today={{flag|Ethiopia}}|demonym = [[Raamiyiin]]|capital = [[Arjac]] |largest_city = [[Qallaafo]] (Kelafo)
| leader2 = Aw Aaroow|year_leader2 = 1740-1787|leader3 = Aw Jiwidoow|year_leader3 = 1787-1818|leader4 = Aw Qorax|year_leader4 = 1818-1846|currency = [[Kala-doorsi]]}}
'''Imaamnimada Raamiyiinta''' (Af-Ingiriisi: ''Imamate of Ramites'') (Af-Carabi: إمامة الراميين) waxay ahayd dowlad madax-bannaan oo ka jirtay hareeraha webiga Shabeelle ee Geeska Afrika intii u dhaxaysay sannadihii 1700 ilaa 1889. Maamulkani wuxuu caan ku ahaa nidaamka '''Imaamnimada''', kaas oo ahaa nidaam maamul oo [[Islaam]]i ah, oo uu hogaamiyo "[[Imaam]], ama [[Aw]]". Caasimada waxay ahayd magaalada [[Arjac]], halka magaalada ugu weyn ee ganacsiga ay ahayd, magaalada [[Qallaafo]] (Kelafo).
== Taariikh ==
Aasaaska Imaamnimada Raamiyiinta wuxuu ka dhashay kacdoon siyaasadeed oo dhacay sannadkii 1697, kaas oo looga soo horjeeday dulmiga maamulkii Ajuuraanka. Kacdoonkan waxaa horseed ka ahaa '''Aw Raamey Subugle''', oo ahaa hoggaamiye dhallinyaro ah oo raba inuu soo celiyo nidaam maamul oo ku dhisan cadaaalad. Heshiiskii ka dhacay Arjac (Arjac Covenant) ayaa lagu unkay aqoonsiga "Raamiyiinta", halkaas oo taageerayaashii Aw Raamey ay ku dhawaaqeen: ''"Waxa aan nahay garabka Aw Raamey; waxa aan nahay Raamiyiin!"''. Markii uu guuleystay kacdoonkii, dowladdii cusbeed ee la dhisay waxaa loogu magacdaray dowladda Raamiyiinta ama [[Imaamnimada Raamiyiinta]]. Maamulku wuxuu dhammaaday sannadkii 1889 ka dib isbeddelladii ka dhashay loolankii gumeysiga ee Geeska Afrika.
== Juqraafi ==
Dhulka Raamiyiintu wuxuu ku fidsanaa hareeraha [[webiga Shabeelle]] (Karinka ilaa Feer-Feer), isagoo daboolayay dhul ballaaran oo barwaaqo ah.
Juqraafi ahaan halka uu dhaco dhulka Raamiyiinta maanta, waa aagga Shabeelle ([[Qallaafo]]), ee dowlad deegaanka Soomaalida ([[DDS]]). Khariiradihii hore ee laga sawiray dhulkeeda inta badan waxaa lagu muujin jiray magaca magaaladeedii ugu weyneed, ee Qallaafo (Kelafo), taasoo caan ka aheyd gudaha iyo dibedaba.
== Hoggaanka ==
Maamulka waxaa soo maray shan hoggaamiye oo kala ah:
1. [[Aw Raamey]] (1700–1740): Aasaasihii.
2. [[Aw Aaroow]] (1740–1787): Xilligii ballaarinta dhulka iyo horumarinta beeraha.
3. [[Aw Jiwidow]] (1787–1818): Xilligii dahabiga ahaa ee ganacsiga iyo is-dhexgalka.
4. [[Aw Qorax]] (1818–1846): Xilligii dib-u-habaynta maamulka.
5. [[Aw Cabdi]] (1846–1889):
Hoggaamiyihii ugu dambeeyay.
== Sidoo kale eeg ==
* [[Taariikhda Soomaaliya]]
* [[Qallaafo]]
== Tixraac ==
<references />
* Ayub, Abdikani Muse (2026). ''The Forgotten Sovereign Polity of the Horn of Africa: Imamate of Ramites (1700–1889)''.
* Ramite Lineage Archive (2020–2026): Field interviews and oral historiography.
* Lopez, D. (2025). ''The Horn of Africa circa 1880 A.D.''
[[Category:Taariikhda Soomaaliya]]
fnqe2w2blxpgwqq5aiuau5zeu8w9u6o
297247
297246
2026-05-13T03:44:34Z
Cabdighanni Muuse Ayuub
42604
Masaxay bogga
297247
wikitext
text/x-wiki
phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1
297248
297247
2026-05-13T03:45:15Z
Cabdighanni Muuse Ayuub
42604
Cabdighanni Muuse Ayuub moved page [[Imaamminada Raamiyiinta]] to [[Sayyid]]: Maka helin
297247
wikitext
text/x-wiki
phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1
Awnimada Raamiyiinta
0
47473
297244
2026-05-13T03:33:30Z
Cabdighanni Muuse Ayuub
42604
Cabdighanni Muuse Ayuub moved page [[Awnimada Raamiyiinta]] to [[Imaamminada Raamiyiinta]]: Maka helin
297244
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Imaamminada Raamiyiinta]]
gv1cel6moqr6ywt3r9i8nyaxwomzli2
Imaamminada Raamiyiinta
0
47474
297249
2026-05-13T03:45:15Z
Cabdighanni Muuse Ayuub
42604
Cabdighanni Muuse Ayuub moved page [[Imaamminada Raamiyiinta]] to [[Sayyid]]: Maka helin
297249
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Sayyid]]
pad6jbquqsmn6nu21ub91liybxktpt9
Wikipedia:BB
4
47475
297263
2026-05-13T11:30:03Z
Isma4l
41797
Bog loo bedeley [[Wikipedia:Xannibaadyo iyo mamnuucid]]
297263
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Wikipedia:Xannibaadyo iyo mamnuucid]]
0qfrsixudi1njrf7hcwi65qdwjteuv1
Wikipedia:BLOCK
4
47476
297264
2026-05-13T11:30:22Z
Isma4l
41797
Bog loo bedeley [[Wikipedia:Xannibaadyo iyo mamnuucid]]
297264
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Wikipedia:Xannibaadyo iyo mamnuucid]]
0qfrsixudi1njrf7hcwi65qdwjteuv1
Wikipedia:BAN
4
47477
297265
2026-05-13T11:30:46Z
Isma4l
41797
Bog loo bedeley [[Wikipedia:Xannibaadyo iyo mamnuucid]]
297265
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Wikipedia:Xannibaadyo iyo mamnuucid]]
0qfrsixudi1njrf7hcwi65qdwjteuv1
Wikipedia:NPOV
4
47478
297267
2026-05-13T11:33:21Z
Isma4l
41797
Bog loo bedeley [[Wikipedia:Aragtida dhexdhexaadka ah]]
297267
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Wikipedia:Aragtida dhexdhexaadka ah]]
qjeppuqz2y5j6n5zl8oc76f86vlop4t
Wikipedia:NPV
4
47479
297268
2026-05-13T11:33:48Z
Isma4l
41797
Bog loo bedeley [[Wikipedia:Aragtida dhexdhexaadka ah]]
297268
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Wikipedia:Aragtida dhexdhexaadka ah]]
qjeppuqz2y5j6n5zl8oc76f86vlop4t
Wikipedia:NEUTRAL
4
47480
297269
2026-05-13T11:33:57Z
Isma4l
41797
Bog loo bedeley [[Wikipedia:Aragtida dhexdhexaadka ah]]
297269
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Wikipedia:Aragtida dhexdhexaadka ah]]
qjeppuqz2y5j6n5zl8oc76f86vlop4t
Wikipedia:POV
4
47481
297270
2026-05-13T11:34:08Z
Isma4l
41797
Bog loo bedeley [[Wikipedia:Aragtida dhexdhexaadka ah]]
297270
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Wikipedia:Aragtida dhexdhexaadka ah]]
qjeppuqz2y5j6n5zl8oc76f86vlop4t
Gobolka boocame ee Khatumo
0
47482
297272
2026-05-13T11:35:02Z
Maydkinool45
33894
Maydkinool45 moved page [[Gobolka boocame ee Khatumo]] to [[Gobolka boocame ee Waqooyibari]]
297272
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Gobolka boocame ee Waqooyibari]]
oe51oqk650d5a6iqa86qmoyuu7ztt39
Gobolka taleh ee Khatumo
0
47483
297276
2026-05-13T11:36:49Z
Maydkinool45
33894
Maydkinool45 moved page [[Gobolka taleh ee Khatumo]] to [[Gobolka Taleex ee Waqooyibari]]
297276
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Gobolka Taleex ee Waqooyibari]]
qebbc014j7tiva49kiy6zjel5o8oi4n
Wikipedia:OR
4
47484
297277
2026-05-13T11:37:01Z
Isma4l
41797
Bog loo bedeley [[Wikipedia:Ma jiro cilmi-baaris asal ah]]
297277
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Wikipedia:Ma jiro cilmi-baaris asal ah]]
qna01h5wc143ffkzf5zcq9twkp1ynfx
Wikipedia:NOR
4
47485
297279
2026-05-13T11:37:23Z
Isma4l
41797
Bog loo bedeley [[Wikipedia:Ma jiro cilmi-baaris asal ah]]
297279
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Wikipedia:Ma jiro cilmi-baaris asal ah]]
qna01h5wc143ffkzf5zcq9twkp1ynfx
Gobolka xudun ee Khatumo
0
47486
297281
2026-05-13T11:37:35Z
Maydkinool45
33894
Maydkinool45 moved page [[Gobolka xudun ee Khatumo]] to [[Gobolka Xudun ee Waqooyibari]]
297281
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Gobolka Xudun ee Waqooyibari]]
bofc5pbi2a8ndiyy9j5qkfjt0llakaf
Wikipedia:NOOR
4
47487
297282
2026-05-13T11:37:44Z
Isma4l
41797
Bog loo bedeley [[Wikipedia:Ma jiro cilmi-baaris asal ah]]
297282
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Wikipedia:Ma jiro cilmi-baaris asal ah]]
qna01h5wc143ffkzf5zcq9twkp1ynfx
Macdanta Waqooyibari
0
47488
297284
2026-05-13T11:45:40Z
Maydkinool45
33894
Bog cusub: '''Macdanta Waqooyibari''' {{Flag|Somalia}} ==Waqooyibari== Baadhitaano ku saabsan xadka degaanka dhulka juqraafi ah, geeska afrika, in lagu daro sahaminta cilmiga geology ee Macdanta noocyada kala duwan [[File:Ferrocolumbite-Manganotantalite-rh3-36a.jpg|thumb|549x549px|coltan , dunida , 1 ton-$100,000|alt=Somalia, coltan]] [[File:Apophyllite-(KF)-Stilbite-Ca-118260.jpg|thumb|400px|right|link=Special:FilePath/Apophyllite-(KF)-stilbite-Ca-118260.jpg]] File:Allophane-352375.jpg...
297284
wikitext
text/x-wiki
'''Macdanta Waqooyibari'''
{{Flag|Somalia}}
==Waqooyibari==
Baadhitaano ku saabsan xadka degaanka dhulka juqraafi ah, geeska afrika, in lagu daro sahaminta cilmiga geology ee Macdanta noocyada kala duwan
[[File:Ferrocolumbite-Manganotantalite-rh3-36a.jpg|thumb|549x549px|coltan , dunida , 1 ton-$100,000|alt=Somalia, coltan]]
[[File:Apophyllite-(KF)-Stilbite-Ca-118260.jpg|thumb|400px|right|link=Special:FilePath/Apophyllite-(KF)-stilbite-Ca-118260.jpg]]
[[File:Allophane-352375.jpg|thumb|right|400px|]]
[[File:Simplified world mining map 1.png|thumb|1102x1102px|alt=]]
[[File:WhiteSandsGypsum.jpg|200px|thumb|]]
* Gypsum Mkg {{Increase}}
* Tin Mkg {{Increase}}
* Kaolin Mkg {{Increase}}
* EmeraldsMkg {{Increase}}
* Coloumbinate Tanitum Qiyaska Milyun tons Mkg {{Increase}}
* Dahab Mkg {{Increase}}
==Exportka McDanta Somalia\ Khatumo ==
1000 + Mkg {{Increase}}
<br />
* Coltan - 2019
* Emeralds 2019
* Gypsum 2019
<br />
==Somalia==
<Br/>
* Uranium Mkg {{Increase}}
* Tin Mkg {{Increase}}
* Gypsum Mkg {{Increase}}
* Tin Mkg {{Increase}}
* Kaolin Mkg {{Increase}}
* Dahab Mkg {{Increase}}
==Exportka Mcdanta==
<br />mogadisho
marka
barawe
* barbara
*[[Kismaayo]]
1000 + Mkg {{Increase}}
<br />
== sido kale fiiri ==
* [[Igad GDP/HDI/BNP]]
* [[IGAD]]
as6lm2tl98plrqnszpsox66wtdv8o3h
Imaam Axmed Guray
0
47489
297287
2026-05-13T11:51:23Z
Maydkinool45
33894
Maydkinool45 moved page [[Imaam Axmed Guray]] to [[Imaam Axmed Qaasi]]
297287
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Imaam Axmed Qaasi]]
n8vwjhwdp8bl1lbpwdpi7jzgs5qy7ri
Talk:Imaam Axmed Guray
1
47490
297289
2026-05-13T11:51:24Z
Maydkinool45
33894
Maydkinool45 moved page [[Talk:Imaam Axmed Guray]] to [[Talk:Imaam Axmed Qaasi]]
297289
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Talk:Imaam Axmed Qaasi]]
1uagiwjd5qniv0yeo7e6f3gyu5jui5z
Wikipedia:Taariikh nololeedka dadka nool
4
47491
297290
2026-05-13T11:56:34Z
Isma4l
41797
/* */
297290
wikitext
text/x-wiki
{{policy|WP:BLP}}
{{notice|{{strong|U soo sheeg dhibaatooyinka ku saabsan agab taariikheed oo gaar ah Wikipedia}} guddi-hoosaadka ogeysiinta taariikh nololeedka dadka nool. {{xref|Sidoo kale eeg {{section link ||Ka shaqaynta maqaallada kusaabsan naftaada}}, hoos.}}}}
{{nutshell|Agabka ku saabsan dadka nool ee lagu daro {{em|bog kasta}} oo Wikipedia ah waa in lagu qoraa daryeelka iyo dareenka ugu weyn ee ku aaddan [[Wikipedia:Xaqiijin|xaqiijinta]], [[Wikipedia:Aragtida dhexdhexaadka ah|dhex-dhexaadnimada]], iyo [[Wikipedia:Ma jiro cilmi-baaris asal ah|ka fogaanshaha cilmi-baarista asalka ah]].}}
[[File:Contactus-wmcolors.svg|thumb|Haddii aad cabasho ka qabto taariikh nololeedka qof nool, oo aad rabto inaad la xiriirto [[Wikimedia Foundation]], eeg {{strong|[[foundationsite:about/contact|nala soo xiriir]]}}.]]
Tifaftirayaashu waa inay si gaar ah u daryeelaan marka ay ku darayaan '''macluumaadka ku saabsan dadka nool{{efn|Ama dadka dhowaan dhintay}}''' {{em|bog kasta}} oo [[Wikipedia]] ah, oo ay ku jiraan laakiin aan ku xaddidnayn maqaallada, bogga wadahadalka, bogga mashruuca, iyo qoraallada qabyada ah.{{efn|Dadka waxaa loo oggol yahay inay nool yihiin ilaa laga helayo sabab kale oo loo rumeysto. Xeerkani ma khuseeyo dadka loo dhawaaqay inay dhinteen {{lang|la|in absentia}}.}} Agabka noocaas ah wuxuu u baahan yahay dareen sare, waana inuu u hoggaansamaa {{em|si adag}} dhammaan sharciyada khuseeya gudaha Mareykanka, xeerkan, iyo saddexda xeer ee asaasiga ah ee Wikipedia:
* [[Wikipedia:Aragtida dhexdhexaadka ah|Aragti dhex-dhexaad ah]] (NPOV)
* [[Wikipedia:Xaqiijinta|Xaqiijinta]] (V)
* [[Wikipedia:Ma jiro cilmi-baaris asal ah|Ma jirto cilmi-baaris asal ah]] (NOR)
Wikipedia waa inay maqaalka ka dhigtaa mid {{em|sax ah}}. Aad u adkee isticmaalka tayada sare leh ee [[Wikipedia:Verifiability|ilo lagu kalsoonaan karo]]. <section begin=BLPRV />Dhammaan xigashooyinka iyo agab kasta oo {{strong|la loolamay ama ay u badan tahay in la loolamo}} waa in lagu taageeraa xigasho dhexda ah oo laga soo qaatay ilo lagu kalsoonaan karo oo la daabacay. Agabka muranka dhaliya ee ku saabsan dadka nool (ama, xaaladaha qaarkood, kuwa dhowaan dhintay) ee aan lahayn ilo ama ilahoodu liitaan—haddiiba agabku yahay mid taban, mid togan, mid dhex-dhexaad ah, ama mid la iswaydiin karo—waa in {{strong|si degdeg ah looga saaraa iyada oo aan la sugin wadahadal}}.<section end=BLPRV /><ref name="ZeroInformation">{{Cite mailing list|url=https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikien-l/2006-May/046440.html|title=Macluumaad la'aan ayaa laga doorbidayaa macluumaad marin habaabin ah ama been ah|date=16 May 2006|access-date=22 June 2018|mailing-list=[[WP:WikiEN-l|WikiEN-l]]|publisher=[[Wikimedia Foundation]]|last=Wales|first=Jimmy|author-link=Jimmy Wales|quote=Waa in laga saaraa, si gardaro ah, ilaa laga helayo ilo laga soo xigtay. Tani waxay run ku tahay dhammaan macluumaadka, laakiin waxay si gaar ah run ugu tahay macluumaadka taban ee ku saabsan dadka nool.|archive-url=https://archive.is/20180622205129/https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikien-l/2006-May/046440.html|archive-date=22 June 2018}}{{pb}}{{Cite mailing list|url=https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikien-l/2006-May/046732.html|title=Macluumaad la'aan ayaa laga doorbidayaa macluumaad marin habaabin ah ama been ah|date=19 May 2006|access-date=22 June 2018|mailing-list=WikiEN-l|publisher=Wikimedia Foundation|last=Wales|first=Jimmy|quote=Haddii aad aragto bayaan aan xigasho lahayn oo haddii uu been yahay noqon kara aflagaado, oo uu kaa dhigayo inaad dareento shaki ku filan oo aad rabto inaad ugu calaamadiso {{tlf|citation needed}}, fadlan ha sameyn taas! Fadlan iska saar bayaanka oo su'aal ku weydii boga wadahadalka.|archive-url=https://archive.is/20180622205914/https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikien-l/2006-May/046732.html|archive-date=22 June 2018}}{{pb}}{{Cite web|url=https://wikimania2006.wikimedia.org/wiki/Archives/Jimbo_Keynote|title=Archives/Jimbo Keynote|last=Wales|first=Jimmy|date=4 August 2006|department=[[Wikimania 2006]]|publisher=Wikimedia Foundation|archive-url=https://wikimania2006.wikimedia.org/w/index.php?title=Archives/Jimbo_Keynote&oldid=9800|archive-date=8 August 2006|url-status=live|access-date=22 June 2018|quote=Mid ka mid ah arrimaha bulshada ee aan u maleynayo inaan sameyn karno waa [[WP:BIO]] [...] Waxaan u maleynayaa in siyaasadaha bulshadu ay horumareen sannadihii ugu dambeeyay, waxaan ula jeedaa bilaha ugu dambeeyay, si dhab ahaantii wax looga qabto dhibaatadan si aad u wanaagsan. Qaar badan oo ka mid ah maamulayaasha iyo tifaftirayaasha khibradda leh ayaa qaadaya mowqif aad u adag oo ka dhan ah sheegashooyinka aan xigashada lahayn, taas oo had iyo jeer ah tusaale caadi ah oo dhibaatada ah. [...] Iyo dadka tirada yar ee weli u fakaraya sida waayihii hore, iyagoo leh, 'Hagaag, waad ogtahay, waa wiki, maxaan uun u...', haa, waxay u muuqdaan inay dhinac u dhacayaan, sababtoo ah dad badan ayaa leh dhab ahaantii, waxaan leenahay mas'uuliyad dhab ah oo ah inaan wax walba saxno.}}</ref> Isticmaalayaasha si joogto ah ama si xun ugu xad-gudba xeerkan waxaa laga yaabaa in laga [[Wikipedia:Blocking policy|xannibo wax-ka-beddelka]].
'''Taariikh nololeedka dadka nool''' ("'''BLPs'''") waa in loo qoraa si taxaddar leh iyo tixgelinta sirta qofka. Wikipedia waa ensaykolobeediya, ee ma aha joornaal xan: ma aha shaqada Wikipedia inay noqoto mid dareen kicisa, ama inay noqoto gaariga koowaad ee lagu faafiyo sheegashooyinka kiciya nolosha dadka; suurtogalnimada waxyeellada loo geysan karo dadka nool waa in mar walba la tixgeliyaa marka la isticmaalayo xukunka tifaftirka. Xeerkani wuxuu khuseeyaa qof kasta oo nool oo lagu xusay gudaha BLP, haddii qofkaas uu yahay mawduuca maqaalka iyo haddii kaleba, iyo agabka ku saabsan dadka nool ee maqaallada kale iyo boggaga kale, oo ay ku jiraan boggaga wadahadalka.{{efn|Tusaalooyinka kiisaska gar-qaadista ee tixraacaya xuduudaha xeerkan, eeg:{{pb}}
Kiiska Rachel Marsden, 28 November 2006: "Wikipedia:Taariikh nololeedka dadka nool waxay khuseysaa dhammaan dadka nool ee ku jira qoraalka, ee ma aha oo kaliya mawduuca qoraalka."{{pb}}
Muranka magaca Manning, 16 October 2013: "Siyaasadda [[WP:BLP|taariikh nololeedka dadka nool]] waxay khuseysaa dhammaan tixraacyada dadka nool guud ahaan Wikipedia, oo ay ku jiraan cinwaannada maqaallada iyo boggaga iyo dhammaan qaybaha kale ee bog kasta."}} [[Wikipedia:Verifiability|Culayska caddaynta]] wuxuu saaran yahay tifaftiraha ku daraya ama soo celinaya agabka.
==Habka wax u qorista==
{{Policy shortcut|WP:BLPSTYLE}}
===Codka===
BLPs waa in loo qoraa si mas'uuliyadi ku jirto, si taxaddar leh, iyo cod aan xamaasad lahayn, iyadoo laga fogaanayo hoos u dhigista iyo buunbuuninta labadaba. Maqaalladu waa inay si aan eex lahayn u diiwaangeliyaan waxa ilaha labaad ee lagu kalsoonaan karo ay ka daabaceen mawduucyada, iyo xaaladaha qaarkood waxa mawduucyadu naftooda ka daabaceen. Soo koob sida ficillada iyo guulaha loogu tilmaamay ilo lagu kalsoonaan karo adigoon miisaan aan loo baahnayn siin dhacdooyinka dhow. Ha ugu yeerin dadka sumado muran dhaliya, luqad rarreyn ah, ama ereyo aan sax ahayn, ilaa qofkaas si caadi ah loogu tilmaamo habkaas ilo lagu kalsoonaan karo. Beddelkeeda isticmaal luqad cad, toos ah oo u oggol xaqiiqooyinka inay iyagu hadlaan.
===<span class="anchor" id="BALANCE"></span> Isu-dheelitirka===
{{Policy shortcut|WP:BLPBALANCE}}
{{further|Wikipedia:Coatrack articles}}
Naqdiga iyo ammaanta waa in lagu daro haddii laga heli karo ilo labaad oo lagu kalsoonaan karo, ilaa inta agabka loo soo bandhigayo si mas'uuliyadi ku jirto, si taxaddar leh, iyo cod aan dano gaar ah lahayn. Ha siin meel aan loo dhigmin aragtiyo gaar ah; aragtida dadka tirada yar waa in aan lagu darin gabi ahaanba. Waa in daryeel laga yeeshaa qaabdhismeedka maqaalka si loo xaqiijiyo soo bandhigida guud iyo cinwaannada qaybaha inay yihiin kuwo dhex-dhexaad ah. Ka digtoonaan sheegashooyinka ku tiirsan dembi-u-saarista urur kale, iyo nuxurka eexda leh, xumaanta wata ama xayeysiiska xad-dhaafka ah ah.
Fikradda lagu sheegay [[meta:Eventualism|Eventualism]]—in maqaal kasta oo Wikipedia ah uu yahay shaqo socota, iyo in sidaas darteed ay caadi tahay in maqaalku noqdo mid ''si ku-meel-gaar ah'' u dheelitiran sababtoo ah ugu dambeyntii wuxuu imaan doonaa qaabkiisa saxda ah—tan {{em|ma khuseyso}} taariikh nololeedka. Iyadoo la tixgelinayo saameynta ay ku yeelan karaan nolosha mawduucyada taariikh nololeedka, taariikh nololeedka waa inuu ahaado mid u caddaalad fala mawduucyada mar walba.
===Boggaga weerarka===
Boggaga aan xigashada lahayn ee leh cod taban, gaar ahaan marka ay u muuqdaan in loo sameeyay ugu horreyn si loo bahdilo qofka, waa in isla markiiba la tirtiro haddii uusan jirin nooc waafaqsan xeerka oo lagu laaban karo; {{xref|eeg {{section link ||Summary deletion, creation prevention, and courtesy blanking}}, hoos}}. Kuwa aan maamulayaasha ahayn waa inay ku calaamadiyaan {{tl|db-attack}} ama {{tl|db-negublp}}. Samaynta boggaga noocaas ah, gaar ahaan marka lagu celceliyo ama si xun loo sameeyo, waa sabab keeni karta xannibaad degdeg ah.
==Ilo lagu kalsoonaan karo==
{{Policy shortcut|WP:BLPRS|WP:BLPSOURCES|WP:BLPSOURCE}}
===<span class="anchor" id="CHALLENGE"></span> La loolamay ama ay u badan tahay in la loolamo===
Xeerka xigashada ee Wikipedia, Xaqiijinta, wuxuu leeyahay dhammaan xigashooyinka iyo agab kasta oo {{strong|la loolamay ama ay u badan tahay in la loolamo}} waa in loo aaneeyaa ilo lagu kalsoonaan karo oo la daabacay iyadoo la isticmaalayo xigasho dhexda ah; agabka aan buuxin heerkan waa laga saari karaa. Xeerkani wuxuu ballaarinayaa mabda'aas, isagoo ku daraya in {{strong|agabka muranka dhaliya ee ku saabsan dadka nool ee aan xigashada lahayn ama xigashadiisu liidato waa in si degdeg ah looga saaraa iyada oo aan wadahadal la gelin}}. Tan waxay khuseysaa haddii agabku yahay mid taban, mid togan, mid dhex-dhexaad ah, ama mid la iswaydiin karo, iyo haddii agabku ku jiro taariikh nololeed ama maqaal kale. Agabka noocaas ah waa in aan lagu darin maqaal marka ilaha kaliya ee la heli karo ay yihiin [[tabloid journalism]]. Marka agabku yahay mid la xaqiijin karo oo muhiim ah, wuxuu ka muuqan doonaa ilo kale oo lagu kalsoonaan karo.
06q3lh4ey1pk36of6opwgps6xfuiz9k