Wikipedia
sowiki
https://so.wikipedia.org/wiki/Bogga_Hore
MediaWiki 1.47.0-wmf.2
first-letter
Media
Special
Talk
User
User talk
Wikipedia
Wikipedia talk
File
File talk
MediaWiki
MediaWiki talk
Template
Template talk
Help
Help talk
Category
Category talk
Portal
Portal talk
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
Ra'iisul wasaarayaashii Soomaaliya
0
2998
297296
276747
2026-05-13T12:10:55Z
Cabdullaahi140
45597
/* List */
297296
wikitext
text/x-wiki
{{Siyaasadda Soomaaliya}}
'''Ra'iisul wasaaraha Soomaaliya''' ({{lang-en|Prime Minister of Somalia}}) waa [[madaxa dowlad]]a wadanka [[Soomaaliya]]. Tan ilaa 1956dii, markii la aasaasay xafiiska Ra'isal Wasaaraha, waxaa wadanka Soomaaliya ra'isal wasaare ka noqdey 23 qof oo iska dambeeyay xilka. Qofkii ugu horeeyay ee xilka qabta wuxuu ahaa Cabdullahi Ciise Maxamuud kaasi oo talada hayay wakhti ka horeysay Xornimadii Soomaaliya.
Maanta waxaa xafiiska ra'isal wasaaraha [[Dawladda federaalka Soomaaliya]] ku fadhiya Hamza Abdi Barre,<ref>The first Prime Minister was [[Abdullahi Issa|Abdullahi Issa Mohamud]], who served prior to independence in the [[Trust Territory of Somaliland]]. The incumbent Prime Minister of the [[Federal Government of Somalia|Federal Republic of Somalia]] is Hamza Abdi Barre.</ref> kaasi oo soo magacaabay Madaxweyne [[Maxamed Cabdulaahi Maxamed]] "Farmaajo".
==List==
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!#
!Name
! Portrait
! Election
! Took office
! Left office
! Political party
|-
| colspan="7" bgcolor="lightgrey" align="center" | [[File:Flag of Somalia.svg|25px]] • '''[[Trust Territory of Somaliland]]''' (1956–1960) • [[File:Coat of arms of Somalia.svg|20px]]
|-
!1
| [[Abdullahi Issa|Abdullahi Issa Mohamud]]
| [[File:Abdullahi Issa Mohamud.jpg|80px]]
| [[Italian Somaliland parliamentary election, 1956|1956]]<br>[[Italian Somaliland parliamentary election, 1959|1959]]
| 29 February 1956
| 1 July 1960
| [[Somali Youth League|SYL]]
|-
| colspan="7" bgcolor="lightgrey" align="center" | [[File:Flag of Somalia.svg|25px]] • '''[[Somali Republic]]''' (1960–1969) • [[File:Coat of arms of Somalia.svg|20px]]
|-
!2
| [[Muhammad Haji Ibrahim Egal]]
|
| —
| 1 July 1960
| 12 July 1960
| [[Somali Youth League|SYL]]
|-
!3
| [[Abdirashid Ali Shermarke]]
|
| —
| 12 July 1960
| 14 June 1964
| [[Somali Youth League|SYL]]
|-
!4
| [[Abdirizak Haji Hussein]]
| [[File:Husein.jpg|80px]]
| [[Somali parliamentary election, 1964|1964]]
| 14 June 1964
| 15 July 1967
| [[Somali Youth League|SYL]]
|-
!5
| [[Muhammad Haji Ibrahim Egal]]
|
| [[Somali parliamentary election, 1969|1969]]
| 15 July 1967
| 21 October 1969<br>{{small|([[1969 Somali coup d'état|Deposed]])}}
| [[Somali Youth League|SYL]]
|-
| colspan="7" bgcolor="lightgrey" align="center" | [[File:Flag of Somalia.svg|25px]] • '''[[Somali Democratic Republic]]''' (1969–1991) • [[File:Coat of arms of Somalia.svg|20px]]
|-
| colspan="7" align="center" |''Post Abolished (21 October 1969 – 1 February 1987)''
|-
! 6
| [[Mohammad Ali Samatar]]
| [[File:Mohamed Ali Samatar.png|80px]]
| —
| 1 February 1987
| 3 September 1990
| [[Somali Revolutionary Socialist Party|SRSP]]
|-
! 7
| [[Muhammad Hawadle Madar]]
| [[File:No image.png|80px]]
| —
| 3 September 1990
| 24 January 1991<br>{{small|([[Somali Rebellion|Deposed]])}}
| [[Somali Revolutionary Socialist Party|SRSP]]
|-
| colspan="7" bgcolor="lightgrey" align="center" | [[File:Flag of Somalia.svg|25px]] • '''[[Interim Government of Somalia]]''' (1991–1997) • [[File:Coat of arms of Somalia.svg|20px]]
|-
! 8
| [[Umar Arteh Ghalib]]<ref name="1990s">From November 1991 to 2000, there was no recognized central government. The southern part of the country was controlled by different faction leaders; notably General [[Mohamed Farrah Aidid]], who claimed to be President from 15 June 1995 to his death on 1 August 1996, followed by his son [[Hussein Farrah Aidid]] from 4 August 1996 to 20 March 1998. Decentralization took place in other areas, characterized by a return to customary and religious law in many places as well as the establishment of autonomous regional governments in the northern part of the country.</ref>
| [[File:Omararteghalib.jpg|80px]]
| —
| 24 January 1991
| May 1993<br>{{small|(''De facto to 3 January 1997'')}}<ref name="1990s" />
| [[United Somali Congress|USC]]
|-
| colspan="7" align="center" |''Vacant (May 1993–8 October 2000)''<ref name="1990s" />
|-
| colspan="7" bgcolor="lightgrey" align="center" | [[File:Flag of Somalia.svg|25px]] • '''[[Transitional National Government|Transitional National Government of Somalia]]''' (2000–2004) • [[File:Coat of arms of Somalia.svg|20px]]
|-
! 9
| [[Ali Khalif Galaydh]]
| [[File:Dr. Ali Khalif Galaydh Photo.JPG|80px]]
| —
| 8 October 2000
| 28 October 2001
| [[Independent politician|Independent]]
|-
! 10
| [[Osman Jama Ali]]<br>
| [[File:No image.png|80px]]
| —
| 28 October 2001
| 12 November 2001
| [[Independent politician|Independent]]
|-
!11
| [[Hassan Abshir Farah]]
|
| —
| 12 November 2001
| 8 December 2003
| [[Independent politician|Independent]]
|-
! 12
| [[Muhammad Abdi Yusuf]]
| [[File:No image.png|80px]]
| —
| 8 December 2003
| 23 December 2004
| [[Independent politician|Independent]]
|-
| colspan="7" bgcolor="lightgrey" align="center" | [[File:Flag of Somalia.svg|25px]] • '''[[Transitional Federal Government|Transitional Federal Government of Somalia]]''' (2004–2012) • [[File:Coat of arms of Somalia.svg|20px]]
|-
! 13
| [[Ali Mohammed Ghedi]]
| [[File:Ali Mohammed Ghedi in Kenya (cropped).jpg|80px]]
| —
| 23 December 2004
| 30 October 2007<br>{{small|(Resigned)}}
| [[Independent politician|Independent]]
|-
! 14
| [[Salim Aliyow Ibrow]]<br>
| [[File:No image.png|80px]]
| —
| 30 October 2007
| 24 November 2007
| [[Independent politician|Independent]]
|-
!15
| [[Nur Hassan Hussein]]
|
| —
| 24 November 2007
| 14 February 2009
| [[Independent politician|Independent]]
|-
!16
| [[Omar Abdirashid Ali Sharmarke]]
| [[File:Omarasharmarke4.jpg|80px]]
| —
| 14 February 2009
| 24 September 2010
| [[Independent politician|Independent]]
|-
!17
| [[Abdiwahid Elmi Gonjeh]]<br>
| [[File:No image.png|80px]]
| —
| 24 September 2010
| 1 November 2010
| [[Independent politician|Independent]]
|-
!18
| [[Mohamed Abdullahi Mohamed]]
|
| —
| 1 November 2010
| 19 June 2011
| [[Independent politician|Independent]]
|-
!19
| [[Abdiweli Mohamed Ali]]
| [[File:Abdiweli Mohamed Ali - 2012-02-27 at 12-35-51.jpg|80px]]
| —
| 19 June 2011
| 20 August 2012
| [[Independent politician|Independent]]
|-
| colspan="7" bgcolor="lightgrey" align="center" | [[File:Flag of Somalia.svg|25px]] • '''[[Federal Government of Somalia|Federal Republic of Somalia]]''' (2012–present) • [[File:Coat of arms of Somalia.svg|20px]]
|-
!19
| [[Abdiweli Mohamed Ali]]<br>
| [[File:Abdiweli Mohamed Ali - 2012-02-27 at 12-35-51.jpg|80px]]
| —
| 20 August 2012
| 17 October 2012
| [[Independent politician|Independent]]
|-
! 20
| [[Abdi Farah Shirdon]]
| [[File:Abdifarshird1.jpg|80px]]
| —
| 17 October 2012
| 21 December 2013
| [[Independent politician|Independent]]
|-
! 21
| [[Abdiweli Sheikh Ahmed]]
| [[File:Abdiwelisheikhahmed12a.jpg|80px]]
| —
| 21 December 2013
| 24 December 2014
| [[Independent politician|Independent]]
|-
! 22
| [[Omar Abdirashid Ali Sharmarke]]
| [[File:Omarasharmarke4.jpg|80px]]
| —
| 24 December 2014
| 1 March 2017
| [[Independent politician|Independent]]
|-
! 23
| [[Hassan Ali Khayre]]
| [[File:Hassan Ali.png|80px]]
| —
| 1 March 2017
| 25 July 2020
| [[Independent politician|Independent]]
|-
!24
|'''[[Mahdi Mohammed Gulaid]]'''
|
|
|25 July 2020
|23 September 2020
|[[Independent politician|Independent]]
|-
!25
|'''[[Mohamed Hussein Roble]]'''
|
|
|23 September 2020
|26 June 2022
|[[Independent politician|Independent]]
|-
!26
|'''[[Hamza Abdi Barre]]'''
|
|
|26 June 2022
|Current
|[[Independent politician|Independent]]
|-
!27
|[[Salah Ahmed Jama]]
|
|Not a prime minister
|6 January 2025
|Incumbent
|[[Independent politician|Independent]]
|}
==Sawiro Ra'iisal Wasaarayaasha==
<gallery widths="208" heights="208" caption="">
File:Cabdullaahi Ciise.jpg
File:Sharmaarke.jpg
File:M Cigaal.jpg
File:Dr. Ali Khalif Galaydh Photo.JPG
File:Ali Mohammed Ghedi in Kenya.jpg
File:Nuur Xasan Xuseen.jpg
File:Cabdiweli Maxamed Cali.jpg
File:Mahdi Mohammed Gulaid - 2020.jpg|<center>[[Abdiweli Gaas]]</br> [[2011]] - [[2012]]</center>
|[[Abdi farah Shirdon]]
|[[Abdiwali sheikh Ahmed]]
</gallery>
== Sidoo kale fiiri ==
* [[Madaxweyneyaashii Soomaaliya]]
* [[Siyaasadda Soomaaliya]]
* [https://mn045.tistory.com/ 오빠시대 투표하기]
waxaa jira xog intaan kabadan oo ay Soomaaliya leedahay
==Tixraac==
{{reflist}}
[[Category:Raiisul Wasaarayaasha Soomaaliya| ]]
k9kavcedibvrf5oj8bk5xa84vqojspv
Imaam Axmed Qaasi
0
3894
297299
297286
2026-05-13T12:18:24Z
Maydkinool45
33894
297299
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox monarch
| name = Axmad ibn Ibrahim Qaasi
| title = [[Imam]] iyo abaanduule [[Adal|boqortooyada Adal]]
|image =Imaam Ahmed Gurey.jpg
| caption = Taalada Imaam Axmad Qaasi ee [[Muqdisho]] , [[Soomaaliya]]
| reign = c. 1527 – February 21, 1543
| full name =
| birth_name =
| birth_date = c. 1506
| birth_place = [[Harar]], Adal Sultanate
| death_date = February 21, 1543
| death_place = Dagaalkii Wayna Daga
| burial_date =
| burial_place =
| predecessor = Mahfuz
| successor = Nur ibn Mujahid
| spouse = Bati del Wambara
| tribe = Rer Garaad, Karanle
| royal house = Walashma dynasty
| dynasty =
| father =
| mother =
| religion = [[Islam]]
}}
'''Ahmad ibn Ibrahim Qaasi-Gurey''' ( [[Carabi]] : أحمد بن إبراهيم الغازي , Harari : Axmed Ibraahim al-Gaazi, [[Af Soomaali|Somali]] : Axmed Ibraahim Qaasi ; c. 21 July 1506 – 10 February 1543) wuxuu ahaa Imaamkii 1543 suldaan ka 15 Axmed Gragn oo af-amxaari ah iyo Qaasi-Gurey oo Soomaali ah oo labaduba ula jeedaan gacan-bidix, waxa uu hoggaaminayey duullaankii iyo qabsashadii Xabashida ee Saldanada Adal xilligii dagaalkii Xabashida iyo Adal . Waxa inta badan loogu yeedhaa "Boqorka Saylac " qoraallada dhexe
waxa loogu magac daray "ah afrika attila" ee uu qoray orientist Frederick a. edwards, : 324 Duullankii Imaam Axmed Qaasi waxa ay qabatay ilaa xadka Saldanadda Funj. Imaam Axmed Qaasi wuxuu ku guuleystay ku dhawaaddhammaan dagaalladii uu la galay Xabashida 1541 ka hor iyo ka dib markii uu gaaray dagaalkii Amba Sel , oo ahaa Imbaraadoorkii Xabashida, Dawit II mar dambe ma awoodo inuu dagaal la galo galosa : 341 [ waxaa 8 lagu : 341 [ waxaa 8 lagu : 3 sharci ah, oo ay si joogto ah u soo duullaan . Axmed Gragn ka dib waa la jabiyay ka dib faragelintii Bortuqiisku , kaas oo dagaalkii u horseeday halgan , oo u dhexeeya boqortooyadii Burtuqiis iyo Cusmaan . Si kastaba ha ahaatee dadka iyo dhaxalka duullaankiisii ayaa weli ka sii socda Itoobiya iyo Soomaaliya calaamadahan.
==Sanadaha hore==
[[File:Young Ahmad Gragn.png|thumb|Tusaale wiilkii yaraa ee Axmad Qaasi ibnu Ibraahiim oo muujinaya awoodiisa]]
Ahmad ibn Ibrahim al-Ghazi waxa uu dhashay 1506 waxa uuna ka soo jeeday dhulka hoose ee Hubat ee Adal Sultanate . Qawmiyadda Axmad ibnu Ibraahim Qaasi ayaa lagu muransan yahay, iyadoo taariikhyahannadu ay ku sheegeen inuu yahay qowmiyad Soomaali ah Harla / Harari ah , ina Garaad Sim ama Balaw . Axmad Qaasi wuxuu waqti badan ku qaatay magaalada Harar . Sida laga soo xigtay qoraagii Cadal ee qarnigii lix iyo tobnaad Carab Faqīh , xukunkii cilmaaniga ahaa ee Sultan Abu Bakar ibn Muxammad awgeed , Axmad Qaasi wuu ka tagi jiray Harar wuxuuna ku noqon lahaa Hubat. : 165 Kadib geeridii Imaam Maxfuuz , Garaad Abun Cadaashe
oo Saylac u dhow ku dilay 1525 . Abuu Bakar waxaa lagu qasbay inuu magan galo Ogadeniaisaga iyo xulafadiisa Soomaaliyeed. Axmad Qaasi ma raacin. Ka dib markii uu kor u qaaday tiro kale oo badan oo Soomaali ah, Abu Bakar wuxuu la kulmay Axmad Qaasi mar labaad. Waxa uu ahaa isku dhac aan go'aan laga gaadhin oo kalifay in Suldaanku dib ugu noqdo Ogadenia, Axmad Qaasi na waxa uu ku hadhay Hubat isaga oo ah gudoomiyaha xorta ah ee gobolka.
Markii uu maqlay in fallaago la odhan jiray Axmad ibn Ibraahim Qaasi uu dagaal awoodeed kula jiro madaxdii reer Adal, ayuu Imbaraadoorkii Xabashida Daawit II u diray Jeneraalkiisii Degelhan si uu uga horyimaado. Ololaha Xabashida ayaa markii hore u ekaa mid guulaysta iyadoo tiro badan oo haween iyo caruur reer Adal ah ay qabteen Degelhan oo ay ku jirto hooyada dhashay taliyihii Axmad Abu Bakar Qatin . Dhanka kale, Amiir Axmad wuxuu dabin u dhigay Hubat: unuggiisiina wuxuu u kala qaybiyay saddex, wuxuuna sugayay in Xabashidu ay soo gasho gobolka ka dib markii uu Harar ceyriyay oo uu ku soo weeraray dagaalkii Hubat . Ciidankii Xabashida ee soo haray ee aan la dilin waxay carareen argagax, sidaas darteed ciidamadii Axmed Qaasi ayaa guul weyn gaaray, waxayna awoodeen inay soo ceshadaan wixii la xaday. Guusha Axmad Qaasi kaliya ma xoojisay awoodiisa dagaal, laakiin waxay sidoo kale faafisay caannimadiisa meel fog iyo fogba. Suldaanku markuu arrinkaas maqlay wuxuu soo ururiyey ciidan badan oo Soomaali ah oo xertiisa ah, wuxuuna caasimaddiisa ku hareereeyey go’doominta Hubat . Axmad Qaasi diyaar uma ahayn oo wuxuu ku sugnaa xero buur ah oo ku taal Gara Muleeta. Suldaanku waxa uu toban maalmood ku hareereeyey Axmad Qaasi iyo cududkiisii yaraa, markii uu rajaynayey in uu gaajo u dilo. Si kastaba ha ahaatee, wakhtigan xasaasiga ah ayaa waxaa soo dhexgalay shuyuukhdii reer Harar oo heshiisiiyay labada hogaamiye. Axmad Qaasi waxaa lagu qasbay in uu aqoonsado maamulka gobolka Cadaalite markii ugu horeysay xirfaddiisa.
[[File:Harla ruins.jpg|thumb|Burburkii Hubat ee u dhow Diridhaba]]
Isla markiiba nabadaas waxaa jabiyay Abuu Bakar, oo isku dayay inuu dilo Axmad Qaasi isagoo Harar jooga , Axmad Qaasi wuxuu dib ugu cararay Hubat halkaas oo uu ka sii waday halgankii uu kaga soo horjeeday Suldaanka. Isla wakhtigaas ayaa shini raxan ah oo madaxa Ahmad u iftiimisay, dhacdadan ayaa loo arkay mid mucjiso ah oo dadku u bixiyeen magaca Imaam . Dagaalo badan ka dib imaamku Qaasi wuu jabiyay oo dilay Abu Bakar oo u qaxay Ogadenya isagoo ka mid ah taageerayaashiisa Soomaalida. Ka dib waxa uu ku laabtay Harar halkaas oo uu Cumar Diin ka dhigay carshigiisii oo uu ka dhigay. Imaam Axmad Qaasi waxa uu dhowrka bilood ee soo socda ku qaadan doonaa sidii uu diblumaasiyad iyo dagaal ku dumin lahaa beelaha Soomaaliyeed ee ku xeeran. Waxa uu rajaynayay in uu mideeyo dhammaan reer guuraagii muslimiinta ahaa ee is-diiday ee uu maamulkiisa hoos-tagayo oo uu si guul ah u soo hooyay. Imaamku Qaasi waxa kale oo u suurtagashay in uu bilaabo in uu kaydiyo qoryo ay ka mid yihiin musqulaha kabriidka ah , madfaca , iyo qoriga loo yaqaano Arquebus , kuwaas oo uu ka soo qaatay Arabsiyo isagoo soo maray dekedda Saylac . Ka hor inta uusan duullaankiisa ku qaadin Itoobiya, waxaa la sheegay in uu helay dhowr madfac iyo sidoo kale dhowr askari oo aad u hubeysan oo Yemen ka yimid . Wuxuu ku casuumay madaxdii Soomaalida ee deegaankaas inay ka qaybqaataan jihaadka (dagaalka barakeysan) ee uu kula jiro Itoobiya. Soomaalida ka sakow, Axmad Qaasi waxa uu ciidankiisa ku daray dadyow kale oo degaankaas degganaa oo dagaal joogto ah kula jiray boqortooyadii Kiristaanka ilaa qarnigii afar iyo tobnaad, sida Xarla , Argobbada , Canfarta iyo Carabta . Qiyaastii 1527–9, Imaamku Qaasi waxa uu madax ka ahaa dawlad xooggan, oo saamayn wayn ku leh gudaha Geeska, una diyaarsan in uu hogaamiyo duullaanka muhiimka ah ee militeri ee ka dhanka ah boqortooyadii Kiristaanka.
==Duulaanka Abyssinia==
[[File:Ahmad Grann.jpg|thumb|Horraantii qarnigii 20-aad tusaalaha Imaam Axmad Qaasi]]
Sooyaalka duullaankii Imaam Axmad Qaasi ee Xabashida waxa lagu sawiray af Carabi, Xabashi iyo meelo kale oo shisheeye. Sannadkii 1529-kii Imaam Axmad Qaasi wuxuu ugu dambayntii go'aansaday inuu u duulo Xabashida, wuxuu markiiba la kulmay Xabashida Dagaalkii Shimbra Kure . Sida muuqata Boqorku waxa uu filayey iska horimaadkan, waxana uu ururiyey ciidan badan si uu u difaaco dhulkiisa. Ciidamadan ayaa laga soo aruuriyay dhamaan boqortooyadii waxaana liiska jeneraalada Nasaarada ee ka qeyb galay dagaalka ka mid ah Bahr-Negash iyo saraakiil kale oo ka tirsan Medri Bahri , qaar badan oo ka mid ah gudoomiyaasha degmooyinka Tigray , Axmaarada , Agaw Territories, Begemder , Gojjam , Shewa , iyo sidoo kale gobolada soohdimaha ee Ifat , Damgar , Bahda Fatgaar , iyo Bahda Dawroot . In kasta oo ay ku kala duwan yihiin tirooyinka u dhigma ee ay bixinayaan, haddana ilo-wareedyo Masiixiyiin iyo Muslimiin ah ayaa si isku mid ah uga wada sarreeya xagga sareynta ciidanka Imbaraadoor marka la eego tirada askarta. In kasta oo ciidanka Xabashidu aad u badnaayeen, haddana Imaamku Qaasi waxa u suurto-gashay in uu jab xun gaadhsiiyo Nasaarada oo uu si buuxda u jabiyo. Richard Pankhurst waxa uu guusha Imaam Axmad Qaasi u nisbeeyey joogitaanka ka dhex jira xertiisa oo ah kuwa isku dheeli tiran . Dagaalkan malaha wuxuu ahaa kii ugu horeeyay ee ay ciidamada Itoobiya la dagaalamaan ciidan ku hubaysan qoryo. [ 32 ] : 168 Wuxuu intaas ku daray in Xabashidu ay u adkeysan waayeen "onkodka madaafiicda Turkiga" oo aysan garaneyn si ay u daweeyaan nabarrada ay rasaastu gaartay.
Si kastaba ha ahaatee, imaamku wuu awoodi waayay inuu si degdeg ah uga faa'iidaysto guushaas, sababtoo ah dagaal beeleedyo ka dhex jira ciidankiisa. Waxa lagu qasbay in uu Harar ku laabto si uu u xaliyo khilaafaadyadii u dhexeeyey qabaa’iladii kala duwanaa ee ciidankiisu ka koobnaa. Waxa uu fursadan uga faa’ideystay in uu dhiso ciidan isaga daacad u ah oo aan u hoggaansamin qabyaalad gaar ah. Ugu dambayntii 1531kii ayuu dib u dhisay ciidamadiisii, waxaana u suurtagashay in uu bilaabo duulaankii iyo qabsashadii Xabashida. Isagoo kaashanaya hubkiisii hore wuxuu u suurtagashay inuu jab kale oo ba’an ku qaado Xabashida dagaalkii Antukyah ee u oggolaaday Cadaliyiinta inay qabsadaan Fatagar iyo Shewa . Imaamku wuxuu u diray seedigiis oo Soomaali ahaa, Garaad Mataan , wuxuuna u diray Ifat isagoo u sheegay inuu la dagaallamo dadka deegaanka ilaa uu ku qasbayo inay is dhiibaan. Cadaliyiintu waxay sii wadeen inay u sii gudbaan dhanka waqooyi iyagoo sugaya ammaanka gobolka Bete Amxaarada dhammaadka sanadka. Dawit II wuxuu dib ugu dhacay wabiga Abay gadaashiisa si loo ilaaliyo nabadgelyada Gojjam . Meeshaan Axmaarada ah ayay Cadaliyiintu la kulmeen Kaniisado iyo daaro badan oo Xabashidu ka dhistay. Imaamku waxa uu la yaabay quruxda kaniisadahaas oo uu yidhi Carab Faqiih:
Imaamka Qaasi waxa uu weydiiyey dhammaan Carabtii la socotay oo uu yidhi, “Ma jiraan wax la mid ah Kaniisaddan, oo sawirkeeda iyo dahabkeeda leh, ma Byzantium, ama Hindiya, ama meel kale? Waxay ku jawaabeen, "Weligay ma arag mana maqal wax la mid ah Byzantium ama Hindiya ama meel kasta oo adduunka ah." : 12
Si kastaba ha ahaatee, wuxuu amray in la burburiyo dhammaan kaniisadihii ay dhisteen Xabashidu, sida Mekane Selassie, Atronsa Maryam, Debre Nagwadgwad iyo Ganata Giyorgis. Isla markiiba waxa uu olole ka dhan ah reer Baali iyo Dawaro oo uu maamuli jiray Degalxan oo hore uga dhacay Adal. Waxaa u suurtagashay in ay Xabashida ku jabiyaan dagaalkii Amba Selel balse taasi aad ayay u adkeyd ka dib markii ay Nasaarada u suurtagashay in ay jab weyn gaarsiiyaan askartii Imaamka Qaasi, sababtoo ah iyaga ayaa meel sare gaaray, dadka dhintay waxaa ka mid ahaa gacantii midig ee Imaamka Garaad Mataan . Cadaliyiintu waxa ay damceen in ay soo qabtaan Degalxaan, laakiin waxa u suurta-gashay in uu ka baxsado Hadiya. Labada sano ee soo socota waxay Cadaliyiintu sugi lahaayeen gobollada koonfureed ee Xabashida sida Dawaro , Bali , Fatagar , Hadiya iyo Wej . Ka dib markii ay Cadaliyiintu qabsadeen Damoot oo ay jabiyeen gaaladii Gafaat Imaamka Qaasi wuxuu u dhaqaaqay dhanka waqooyi isaga iyo ciidankiisii.
[[File:A soldier of Gragn.png|thumb|Askarigii Imaam Axmad Qaasi oo ku hubaysan musqul iyo madfac]]
Imaamka Qaasi waxa uu aad u xiisaynayay in uu u rogo dhulalka cusub ee la qabsaday maadaama raggiisu ay ka koobnaayeen dad diinta jecel. Laakiin qaar badan oo ka mid ah beddelaadda ayaa lagu qasbay. Isagoo ku sugan deegaanka Debre Berhan ayuu Imaamka Qaasi ka warhelay in dadka deegaanku aysan qaadan diinta Islaamka sidoo kalena aysan bixin Jizyo . Dabadeed wuxuu amray in la horkeeno qofkii soo islaami waaya . Dadkii Imaamka Qaasi la horkeenay waxaa ka mid ahaa laba madax oo Kirishtaan ah, markuu arkay inay caqiidadooda ku adkeysanayaan, markaas ayuu ku dhawaaqay "Waxaan go'aansanay inaan madaxyada idinka jarno!" Taas oo Masiixiyiintu ugu jawaabeen "Aad u wanaagsan". Imaamkii Qaasi waa yaabay, wuxuuse amray in la dilo. Imaamka Qaasi wuxuu markaas isugu yeeri jiray shir ay ka kooban yihiin amiirradiisa, madaxdiisa iyo dhammaan madaxda muslimiinta si uu u sheego rabitaankiisa ah inuu sii joogo Xabashida.
Alxamdullilah waa Ilaahii qabsaday dhulka Xabashida oo dhan. Haddaba aynu u dirno dalkii Sacad Ad-diin, si aannu u soo korinno naagahayaga iyo carruurtayada. Aan ka dhigno guryahayaga Abyssinia. Suuragal maaha in aynu dib ugu noqono wadankeena, ama aynu ka tagno.
Waxay markaas samayn lahaayeen qorshe ay ku duulaan Tigray oo uu hadda deggan yahay Imbaraadoorku. Markii hore waxa uu soo maray Angot halkaas oo uu dadka ku qanciyay in ay qaataan diinta Islaamka. Dabadeed waxa uu go’doomiyey qalcaddii Amba Geshen , isla wakhtigaas ayay reer Cadaliyiintu gacanta ku dhigeen inantii Boqorka oo uu Imaamka Qaasi ka dhigay naagtiisii addoonta ahayd . Imaamka Qaasi waxa u suurtagashay in uu helo madfac cusub oo Saylac laga soo dejiyay taas oo gacan ka gaysatay duminta qalcaddii. Carab Faqih ayaa sheegay in kumannaan Masiixiyiin ah la qabtay, Imaamka Qaasi wuxuu amray kuwa la qabtay in qoorta laga gooyo. Markii uu Imaamka Qaasi soo galay Tigray-ga, waxaa weerar gaadmo ah lagu dilay ina-adeerkiis Zaharbui Muhammad. Imaamku geeridiisa wuu ka murugooday, maalintii dambe ayuu baxay isaga iyo ciidankiisii oo u hamuun qabay in uu u aarguto geerida ina adeerkii.
[[File:Ethiopian priests being devoured by Hyenas.png|thumb|Tusaale ah amarkii Imaamku ku amray wadaaddada Xabashida in waraabe nool lagu cuno]]
Wuxuu jabiyay ciidammadii Agame iyo Tembien wuxuuna u dhaqaaqay dhanka Aksum , laakiin dadka deegaanka Tigray ayaa dhamaantood isu soo baxay si ay u difaacaan magaaladooda quduuska ah. Imaamka Qaasi wuu ka adkaaday oo laayay tiro aad u badan sida Carab Faqiih yidhi, “Ma jirto hal qof oo simbiriirixsan, oo waxay ku laayeen dhufaysyo, dooxooyin iyo godadka, dhulkana aad buu u qariyey meydadkoodii, oo maydkii meeshaas lagu socon kari waayey. Wuxuu ku qiyaasay in ka badan 10,000 oo Masiixiyiin ah la dilay. Imaamka Qaasi waxa uu gaadhay Aksum halkaas oo uu ku burburiyay Kaniisadii Marwadayada Maryan ee Siyoon . Isagoo ku sugan Aksum, nin Balaw ah ayaa ku wargeliyay Cadaliyiinta in Nasaarada ay dhufteen oo ay isku qariyeen meel u dhow Monastery Abba Garima . Imaankii markuu warkaas maqlay buu u dhaqaaqay inuu soo helo, markuu helayna wuxuu ku amray inay bixiyaan Jizyo balse way diideen markaas buu xasuuqay. Qayb ciidan oo Cadal ka timid ayaa ka soo gudubtay webiga Mareeb oo qabsaday Medri Bahri , qabsashadii ka dambaysay ee Cadalaad waxaa si ba'an uga hortagay dadkii deegaanka oo dilay wiil uu adeer u ahaa Imaamka Qaasi oo lagu magacaabi jiray Vizier 'Addoole, iyagoo madaxiisii u diray boqorkii Xabashida. Imbaraadoorku markii uu helay waxa uu garaacay durbaanno iyo biibiilayaal, isaga oo si niyadsami leh u sheegay in nasiibkii dagaalku ay dhawaan isu rogi doonaan. Imaamka Qaasi oo aad uga carooday geerida wiil uu adeer u ahaa ayaa isaga iyo ciidamadiisa gudaha u galeen Seeraaye , waxayna xasuuqeen dadkii deegaanka.
Dawit II wuxuu ula cararay Dembiya isaga iyo xertiisii hadhay, kuwaas oo gaajo iyo daal la ildarnaa. Imaamka Qaasi wuxuu daba galay Xabashida ilaa ay ka gudbeen wabiga Niilka Buluuga ah . : 307–308 Intaa ka dib Imaamka Qaasi wuxuu ku laabtay Tigray halkaas oo uu ogaaday in gobolka ay ka jirto macaluul aad u ba’an oo soo gaadhay ciidankii Cadale. Xaaladdu aad bay u liidatay oo muslimiin badan oo ka tirsanaa ciidankii Axmad Qaasi waxay qaateen diinta Kiristaanka, iyagoo gartay inaanay suurtogal ahayn xilkiisa, Imaamka Qaasi wuxuu markiiba u guuray gobolka barwaaqo-sooran ee Begmeder . : 219 Markii uu yimid Begmeder , Imaamka Qaasi wuxuu nabadeeyay dadka Siemen iyo Dembiya . Beta Israa'iil waxay ka caawisay Cadaliyiinta inay jabiyaan Masiixiyiinta iyo dhismooyinkii jasiiradaha harada Tana waa la bililiqaystay oo la burburiyay. 1536 dii Cadaliyiintu waxay ku duuleen Gojjam , oo dhanka koonfureed ka xigta harada Tana , waxayna ku xasuuqeen halkaas. Sannadkii xigay ayuu Imaamka Qaasi aaday Dawaro oo uu siddeed bilood joogay, dabadeedna Angoot ayuu u sii gudbay. Imbaraadoorku waxa lagu qasbay in uu u noolaado sidii sharci-daro dawladiisa si joogto ah ay ugaarsanayeen askartii Imaam Axmed Qaasi ee Malassay , Dawit ka dib waxa uu u diray João Bermudes, kaas oo Itoobiya la yimi Dom Rodrigo de Lima, si uu ula xidhiidho Boqorka Boortaqiiska si uu gargaar milatari u helo.
Boqorka Boortaqiiska ayaa ugu dambeyntii u soo diri lahaa maraakiib ay wataan 400 oo muskete ah oo Portuguese ah, laakiin markii ay yimaadeen 1541, Dawit II waa dhintay, wiilkiisa Gelawdewos ayaa beddelay. : 260 Boortaqiisku oo uu hogaaminayay Cristovão da Gama waxay yimaadeen Massawa halkaas oo Bahr Negus Yeshaq wali ku haysto. Waxa isla markiiba la kulmay Boqorada Hooyo Seble Wongel iyo taageerayaasheeda. Iyaga oo ay xoojiyeen kaaliyayaasha maxalliga ah, waxay si wada jir ah ugu sii gudbeen Tigray halkaas oo ay kaga adkaadeen ciidankii Adal ee degaanka intii lagu jiray Battle of Baçente . Markaas ayuu Imaamka Qaasi u diray Gama, isagoo ka dalbanaya in ciidanka Boortaqiisku ay ka baxaan Itoobiya, Imaamka Qaasi ku biiraan, ama la burburiyo. Amarka imaamka Qaasi, rasuulku waxa uu soo saaray hadiyadii suufiga ahayd, cayda qaaliga ah ee Gama. Gama waxa uu ugu jawaabay Rasuulkiisii gaarka ahaa, kaas oo soo gaadhsiiyay " dhawr sadar oo Carabi ah ", isaga oo sheegay in uu Itoobiya ku yimid "Amarka Libaaxa weyn ee Badda " iyo "maalinta xigtana uu [Axmad] arki doono waxa ay ku mudan yihiin Bortuqiisku", wuxuuna u dhiibay hadiyaddii Gama ee cayda ahayd: labo ka mid ah "Twizers yar oo sunniyaha ah, iyo naag aad u weyn - isaga oo ka dhigaysa [muraayad aad u weyn]. : 26f Kulankii ugu horreeyay wuxuu dhacay dagaalkii Jarte , da Gama wuxuu ciidamadiisa ka dhigay fagaare lug ah , wuxuuna ka horyimid safka Imaamka Qaasi, isagoo iska caabiyay mowjado is daba joog ah oo Cadaali ah oo mus iyo madfac isugu jiray. Dagaalkaasi waxa uu soo afjarmay markii Imaam Axmad Qaasi uu dhaawac ka soo gaaray lugta oo ay ku dhacday xabbad fursad ah; Boortaqiiskii iyo xulafadooda Xabashida ayaa ku soo dul dhacay iyaga, iyagoo khasaare baaxad leh u geystay reer Cadale. : 41-47 Dhowrkii maalmood ee xigay, ciidamada Imaam Axmad Qaasi waxaa lagu xoojiyay ciidamo hor leh oo yimid. Fahamka baahida loo qabo in si degdeg ah wax looga qabto, da Gama 16-kii Abriil mar kale wuxuu sameeyay fagaag kaas oo uu hoggaamiyo oo ka soo horjeeda xerada Imaam Axmad Qaasi. Castanhoso waxa uu ku calaacalay in “guushu ay dhammayn lahayd maanta haddii aanu boqol faras uun dhammayn lahayn, waayo, Boqorka waxa garbaha rag ku qaaday sariir, oo ay la socdeen rag fardooley ah, sinaba uma carareen”. : 52 Da Gama wuxuu u dhaqaaqay dhanka koonfureed dabadeed ciidankii Imaam Axmad Qaasi, toban beri ka dib ayuu arkay. Si kastaba ha ahaatee, curashada xilli-roobaadku waxay da Gama ka hor istaagtay inuu la qabsado Axmad Qaasi. Talada boqoradda Seble Wongel , da Gama wuxuu ka dhigay xero jiilaal oo ku taal Wofla oo u dhow harada Ashenge, oo weli ku jirta aragtida ka soo horjeeda.: 53 Axmad Qaasi waxaa lagu qasbay inuu dib ugu gurto dhanka koonfureed, halkaas oo hanti isaga ka dhan ah, dadka deegaanka ayaa hadda si cad uga soo horjeestay iyagoo diiday inay siiyaan sahay ama askar. J. Spencer Trimingham waxa uu tilmaamay magangalkii Imaamka Qaasi ee u dhaw tuulo lagu magacaabo Kobo oo eegaysa Murugada Canfarta
[[File:Ottoman cannon end of 16th century length 385cm cal 178mm weight 2910 stone projectile founded 8 October 1581 Alger seized 1830 (Inverted).jpg|thumb|Axmad ibn Ibrahim al-Ghazi oo madfaca horumoodka u ahaa waxa ay ka dhigantahay qabsashadiisa dhulalka Xabashida.]]
Imaamka Qaasi wuxuu si guul leh codsi ugu gudbiyay guddoomiyaha Turkiga ee Yaman Eyalet ee Zabid , isagoo u soo bandhigay "lacag badan" oo u gudbiyay sarkaalka, wuxuu ka helay Carabta 2,000 oo muskiter ah oo dheeraad ah, iyo 900 oo rag ah oo laga soo doortay Cusmaaniyiinta si ay u caawiyaan. Dhanka kale, dhaawac iyo hawlo kale dartood, ciidanka da Gama waxaa laga dhigay 300 oo muskeeti ah. Roobabkii ka dib, Imaam Axmad Qaasi waxa uu weerar ku qaaday xeradii Burtuqiisku ku lahaayeen Wolfa waxana uu ku dilay tiro dhan marka laga reebo 140 ka mid ah ciidamadii da Gama. Da Gama laftiisa oo si xun u dhaawacmay, waxa lala qabtay toban nin oo la socday, ka dib markii uu diiday in uu naftiisa u dhaafo haddii uu islaamo, waa la jidh dilay oo la dilay.
Imaamka Qaasi waxa uu hubay in Burtuqiisku intii ka badbaaday ay kala yaaceen, iyaga oo aan hubkoodii haysan, oo kali ah dhul shisheeye, waxa uu ku soo gunaanaday in khatartaas la soo afjaray, marka laga reebo laba boqol oo ka mid ah maandooriyayaasha ajanabiga ah, waxa uu u sii gudbay xeradii uu ka deganaa Derasge ee ku taal xeebta harada Tana . Si kastaba ha ahaatee, Bortuqiisku dib ayay isu urursadeen oo waxay ku biireen boqoradda Seble Wongel , oo magangal ka dhigtay "Buurtii Yuhuudda", kaas oo Whiteway u aqoonsaday inuu yahay Amba Sel . Toban maalmood ka dib waxaa yimid wiilkeeda, Emperor Gelawdewos . Castanhoso wuxuu sheegayaa in ka dib markii Emperor Gelawdewos uu ku biiray kuwa badbaaday, oo arkay tirada ragga ee ku soo qulqulay heerka Emperor, Christmas "waxaan u tagnay Preste, oo ka baryay inuu naga caawiyo dhimashada Dom Christovão." : 74 Gelawdewos wuxuu ogolaaday inuu ka horyimaado Imaamka Qaasi. Waxaa la soo saaray hubkii Burtuqiisku ku kaydsanaa Debre Damo . Ciidamada huwanta ayaa bilihii xigay ku qaatay hubaynta ciidankooda ka hor inta aysan u dhaqaaqin xerada Imaam Axmad Qaasi ee ku dhagan harada Tana . 13-February-1543-kii waxay ku jebiyeen koox fardooley ah iyo ciidan lug ah oo uu hoggaaminayey Sayid Mehmed oo Imaamka Qaasi ahaa Wogera , halkaasna ay ku dileen Sayid Mehmed. Maxaabiistii waxaa laga war helay in Imaamka Qaasi uu ku sugnaa meel 5 maalmood ah oo keliya oo socod ah oo ay u jirtay Deresgue, si ay guul u soo hoyaan ciidanku waxay u dhaqaaqeen inay ka hortagaan cadowgooda. : 75 Imaamka Qaasi iyo raggiisii waxay la yaabeen in Boortaqiisku ay awoodeen inay is ururiyaan oo ay dagaal raadiyaan, sida uu sheegay Castanhoso taasi waxay niyad-jabisay reer Cadal, qalbigoodana cabsi geliyey "waxay si fiican u fahmeen inaan u nimid inaan ka aargoosanno wixii hore"
Xabashida iyo Bortuqiisku waxay ku kulmeen Axmad Qaasi 21kii Febraayo 1543 dagaalkii Wayna Daga . Imaamka Qaasi waxa uu lahaa ciidan ka badan 15,000 oo askari oo ay ku jiraan 200 oo muskiter Turki ah, halkaas oo Xabashida iyo Boortaqiisku ay lahaayeen ciidan isku dhaf ah oo gaaraya ilaa 8,000 oo nin. Xabashidu way dacwoodeen, laakiin Cadaliyiintu waxay soo qaadeen weerar rogaal celis ah, waxayna u muuqdeen kuwo dib u riixaya weerarkii hore. Ciidankii Xabashida ayaa markaas si xoog leh isugu soo dhex tuuray xayn-daabka Adal taasoo dib u riixday reer Cadale. Imaamka Qaasi markuu arkay raggiisii oo meel ka dhacay ayuu u kacay si uu u dhiirri-geliyo, waa halkaan markii Imaamka Qaasi lagu dilay isagoo rabey inuu raggiisa isku soo ururiyo, inkastoo xoguhu ku kala duwan yihiin sida uu u dhintay. ( 1 ) Wixii ka danbeeyayna waa bahal ba’an oo ay Xabashidu eryanayeen Cadalladii carartay oo intii ay ordayeen ka gooyay. : 192 : 89
Xaaskii Imaamka Qaasi Bati del Wambara waxa u suurtagashay in ay ka baxsato goobtii dagaalka iyada iyo haraadigii ciidanka, waxayna dib ugu laabteen Harar , iyagoo ka tanaasulay qabsashadii Xabashida. Meydkii Imaamka Qaasi ayaa qoorta laga gooyay, Gelawdewos wuxuu amray in madaxiisa waran lagu dhejiyo, waxaana lagu dhex wareegay guud ahaan Xabashida, si ay dadku u ogaadaan in gacan-ku-dhiiglihii xumaantaas u geystay uu runtii dhintay. Kadibna Xabashidu waxay dalka oo dhan ka sameeyeen xaflado waaweyn oo ay ugu dabaal-degayaan geerida Imaamka Qaasi, sida uu Castanhoso ka sheekeeyay "Waxaan ku harnay farxad weyn, anagoo arkaynay maalin walba Xabashida oo ku faraxsan guushaas, iyo xorriyadda ay isku heleen."
==Dabeecad==
Ilaha muslimiintu waxay imaamka Qaasi ku sheegaan inuu yahay Mujaahid ku dayasho mudan . Shihab Ad Din waxa uu xusay in xilli uu olole ka socday Gendebelo uu diiday dadka deegaanka oo u soo bandhigay dahabka xaaskiisa, waxa uuna canaantay mudaaharaadyada saraakiishiisii sare ee uu ku adkeystay in dahabka loo adeegsado jihaadka oo kaliya. : 38
Wax yar ka dib markii uu xukunka qabsaday 1527 wuxuu mamnuucay khamriga, khamaarka, iyo qoob ka ciyaarka ay la socdaan durbaannada. Waxa kale oo uu caan ku ahaa in uu garwadeen ka noqdo culimada iyo fiqiga . : 22 Shihab Ad Din waxa uu sheegay in uu masaajidyo iyo magaalooyin badan ka dhisay Begemder iyo Dembiya xiligii uu Tigreega qabsaday. Waxa kale oo uu aad ugu dadaali jiray soo celinta dadka Xabashida isagoo shaqsi ahaantiisa qur’aanka u baray kuwa soo islaamay oo uu ka sareeyo dhammaan carruurta. :358 Intii uu ku guda jiray duullaankiisii sannadkii 1535-tii Imaamka Qaasi waxa uu booqday qabriga Najaashi ee Negaash si uu u soo maamuuso, sidoo kale waxa uu u magacaabay wiilkiisii Axmed Al Najashi.
==Dhaxalka==
[[File:Harar, moschea jamia, 03.jpg|thumb|]]
Duullaankii Imaam Axmad Qaasi waxa la odhan karaa wuxuu ahaa cutubka keliya ee ugu muhiimsan taariikhda dheer ee Itoobiya. Burburinta hantidii dhaqanka iyo hanka qaranka aad bay u badnayd. Duulaanka Imaam Axmad Qaasi waxa uu ku reebay raad lama ilaawaan ah maskaxda Xabashida. Sida Paul B. Henze u qoray, "Itoobiya waxyeelada uu Ahmad Gragn u geystay waligiis lama ilaawin. Qof kasta oo Christian ah oo Highlander weli wuxuu maqlaa sheekooyinka Gragn yaraantiisii." Xayle Salaase waxa uu xasuustiisa ku xusay: "Waxa aan marar badan dadka tuulada ku nool ee woqooyiga Itoobiya farta ku fiiqay goobihii magaalooyinka, qalcadaha, kaniisadaha iyo keniisadaha uu burburiyey Gragn sidii haddii masiibooyinkani ay dhaceen shalay oo keliya." Sheekada sheeko-xariirada Shewan waxay Imaam Axmed Qaasi ku tusinaysaa inuu yahay nin weyn oo khuraafaad ah oo ay joojiyeen 500 oo nin oo keliya, 500 oo faras ah, oo wata 500 oo xabbadood. Taariikhda Xabashidu waxay sheegtaa in 90% Boqortooyada la Islaamay xilligii uu qabsaday. Sida uu qabo Enrico Cerulli , Adal waligiis kama soo kaban doono dhimashadii Imaam Axmad Qaasi maadaama Saldanada Adal aad loo dhisay si ay uga gudubto kala duwanaanshaha qabiilka. Madaxdii isaga ka dambaysay ayaa awoodi waayay in ay awood ku yeeshaan qabiilada reer guuraaga ah, waxaana dawladii Cadalle ay noqotay mid inta badan xuddun u noqotay magaalada Harar . Natiijadii uu ku andacoonayayna waxay noqotay in dadka reer guuraaga ahi ay si dareen leh dib ugu noqdaan "halgankoodii daa'imka ahaa ee ay dadka kula jireen dad iyo qabiil qabiil." Marka la gaadho 1577 kii Adal Sultanate waxa uu aakhirkii u burburi lahaa dagaal beeleedyo iyo cadaadis kaga imanayay socdaalkii Oromada . : 94
Taariikhyahan Didier Morin ayaa sheegay in Axmed Qaasi Ibraahim oo haya darajada imaamka inta badan si khaldan loo aqoonsaday taliye Axmed Girri Bin Xuseen Al Soomaali.
==Akhris dheeraad ah==
Futūḥ Al-Ḥabaša ("Xusuustii Itobiya"): Duullaankii Ahmad ee Abyssinia waxa si faahfaahsan loogu sifeeyey kitaabkan, oo af Carabi ku qoran yahay xerta Ahmad ee Shihāb al-Dīn Aḥmad ibn ʻAbd al-Qādir. Nooca hadda, waa mid aan dhammaystirnayn, oo daboolaya sheekada kaliya ilaa 1537, oo ka sheekeynaya duullaankii Imaamka Qaasi ee jasiiradaha Harada Tana . Richard Burton sahamiye wuxuu ku andacoodey in qaybta labaad laga heli karo "Mocha ama Hudaydah", laakiin, inkastoo baaritaan dambe, cid kale ma soo sheegin in la arkay nuqul ka mid ah qaybtan labaad. Qaybta hore ee badbaaday waxa u turjumay Faransiis René Basset oo la daabacay 1897 ilaa 1901; Richard Pankhurst waxa uu sameeyay tarjumaad qayb ah oo Ingiriisi ah iyada oo qayb ka ah Taariikhdiisa Boqortooyada Itoobiya (Addis Ababa: Oxford University Press, 1967), iyo tarjumaad dhammaystiran oo Ingiriis ah oo uu qoray Paul Lester Stenhouse waxa daabacday Tsehai 2003
==Sidoo kale fiiri==
* [https://www.jw.org/en/library/books/Mankinds-Search-for-God/Islām-The-Way-to-God-by-Submission/ Islām—The Way to God by Submission]
*[[Taariikhda Soomaaliya]]
*[[Saldanadii Cadal]]
*[[Taariikh Dhaqameedka Gadabursi]]
[[Category:Soomaalidii hore]]
[[Category:Awdal]]
[[Category:Taariikhda Soomaaliya]]
==Tixraac==
* [https://www.helion.co.uk/military-history-books/the-ethiopian-adal-war-1529-1543-the-conquest-of-abyssinia.php Dagaalkii Xabashida iyo Cadal, 1529-1543: Qabsashadii Abyssinia]{{Dead link|date=Bisha Afraad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://books.google.com/books?id=P39JAAAAYAAJ Socdaalkii Boortaqiiska ee Abyssinia 1541-1543, sida uu sheegay Castanhoso, oo wata Warqado Casri ah Qaar ka mid ah, Xisaabta Gaaban ee Bermudez, iyo Waxyaabo ka mid ah Correa]
* [https://books.google.com/books?id=jRMWPSfPBysC&q=400+Portuguese+&pg=PA296 Gabagabadii Shirweynihii Caalamiga ahaa ee XVth ee Daraasaadka Itoobiya, Hamburg, Julaay 20-25, 2003]
* [https://www.jstor.org/stable/41856679 "Jihaadka Qarnigii Lix iyo Tobnaad ee Itoobiya iyo Saamaynta Dhaqankeeda"]
* [[doi:10.5296/ijch.v9i2.20260|"Xeeladda Siyaasadeed-Diimeed ee Jesuit-ka ee lagu doonayo in Itoobiya Kaatoolis looga dhigo Kor ilaa Hoosta: Fursadaha iyo Caqabadaha, 1557 ilaa 1632"]]
* [https://books.openedition.org/cfee/1162?lang=en Dhaqdhaqaaqyada Itoobiya/Itoobiya ee Dhaqdhaqaaqa. Gabagabadii Shirweynihii 18aad ee Caalamiga ah ee Cilmi-baarista Itoobiya]
* [http://www.jstor.org/stable/41960556 "Conquistadores, calooshood u shaqeystayaal, iyo adeegayaal: Boortaqiiskii fashilmay ee Badda Cas"]
* [https://journals.flvc.org/ASQ/article/view/136134 "Arrinta: "Isku-dhafka Muslimiinta Itoobiya" iyo Aqoonsiga Muslimka: Saddex-qodob ee Hadalka, Siyaasadda, iyo Aqoonsiga"]
* [https://haramayajournals.org/index.php/ejsh/article/view/637 "Abtirsiinta iyo Aqoonsiga Qoomiyadda Axmed Ibn Ibraahim Al-Gaazi (Gragn) ee Itoobiya: Dib-u-qiimeyn Taariikheed"]
* [[iarchive:bub_gb_P39JAAAAYAAJ|Booqashadii Boortaqiiska ee Abyssinia 1541–1543 sida uu sheegay Castanhoso]]
* [https://www.jstor.org/stable/40732663 "MÄLÄSAY: SELBSTBEZEICHNUNG EINES HARARINER OFFIZIERSKORPS UND IHR GEBRAUCH EE ÄTHIOPISCHEN IYO CARABISCHEN CRONIKEN"]
* [https://books.google.com/books?id=iT2vzQEACAAJ&q=Mahfuz Qaar ka mid ah diiwaannada Itoobiya, 1593-1646: In laga soo saaro Taariikhda Itoobiya Sare ama Abassia]
* [https://haramayajournals.org/index.php/ejsh/article/view/637 "Abtirsiinta iyo Aqoonsiga Qoomiyadda Axmed Ibn Ibraahim Al-Gaazi (Gragn) ee Itoobiya: Dib-u-qiimeyn Taariikheed"]
* [https://books.google.com/books?id=zpYBD3bzW1wC&pg=PA165 Xuduudaha Itoobiya: Taariikhda Gobolka laga soo bilaabo Waayihii Hore ilaa Dhamaadkii Qormadii Qarnigii 18aad]
* [https://books.google.com/books?id=yj9BAQAAMAAJ&q=abun Dib u eegistii Imperial iyo Asiatic Quarterly iyo Oriental iyo Record Records]
* [https://books.google.com/books?id=nGcOAAAAQAAJ Socdaalka xeebta bari ee Badda Cas, ilaa dhulka Cadel iyo boqortooyada Choa]
* [https://haramayajournals.org/index.php/ejsh/article/view/637 "Abtirsiinta iyo Aqoonsiga Qoomiyadda Axmed Ibn Ibraahim Al-Gaazi (Gragn) ee Itoobiya: Dib-u-qiimeyn Taariikheed"]
* [https://books.google.com/books?id=_ZFhQneTR7wC&dq=le+surnom+de+gaucher+n%27est+pas+donn%C3%A9+%C3%A0+l%27imam%2C+mais+%C3%A0+un+Somali+Habar+Mag%C3%A2di%2C+homonyme+de+l%27imam%2C+Ahmed+%C2%AB+Guray+%C2%BB+b.+Husayn+al-S%C3%B4m%C3%A2l%C3%AF.+Lewis+%281980%29+contourne+ce+fait+historique%2C+en+%C3%A9crivant%2C+non+sans+ambigu%C3%AFt%C3%A9+%3A+The+Marrehan+...&pg=PA42 Qaamuuska taariikhiga ah ee afar: 1288-1982]
* [https://www.jw.org/en/library/books/Mankinds-Search-for-God/Islām-The-Way-to-God-by-Submission/ Islām—The Way to God by Submission]
*[[Taariikhda Soomaaliya]]
*[[Saldanadii Cadal]]
[[Category:Soomaalidii hore]]
[[Category:Awdal]]
[[Category:Taariikhda Soomaaliya]]
0lehry3pfbkhdzd0su7abz8xo39txmw
Boqortooyada Midowday
0
3939
297355
297044
2026-05-14T00:13:13Z
InternetArchiveBot
28368
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
297355
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox country
| conventional_long_name = {{collapsible list
|titlestyle = background:transparent: Font-size:9pt;
|title = {{resize|11.5pt|{{nowrap|Boqortooyada Midowday ee Britan iyo Woqooyiga Ireland}}}}
}}
| common_name = Midowga Boqortooyo
| linking_name = the United Kingdom<!--for wikilinks – don't remove "the"-->
| image_flag = Flag of the United Kingdom.svg
| alt_flag = A flag featuring both cross and saltire in red, white and blue
| image_coat = Royal Coat of Arms of the United Kingdom.svg
| alt_coat = Coat of arms containing shield and crown in centre, flanked by lion and unicorn
| symbol_type = {{nowrap|[[Royal coat of arms of the United Kingdom|Royal coat of arms]]{{#tag:ref|The Royal coat of arms used in Scotland:<br /><center>[[File:Coat of arms of the United Kingdom in Scotland.svg|100px]]</center>|}}}}
| national_anthem = {{nowrap|"[[God Save the King]]"{{#tag:ref|There is no authorised version of the national anthem as the words are a matter of tradition; only the first verse is usually sung.<ref>''[http://www.royal.gov.uk/MonarchUK/Symbols/NationalAnthem.aspx National Anthem]'', British Monarchy official website. Retrieved 16 November 2013.</ref> No law was passed making "God Save the Queen" the official anthem. In the English tradition, such laws are not necessary; proclamation and usage are sufficient to make it the national anthem. "God Save the Queen" also serves as the [[Honors music|Royal anthem]] for several other countries, namely certain [[Commonwealth realms]].|}}<center>[[File:United States Navy Band - God Save the Queen.oga]]</center>}}
| image_map = EU-United Kingdom.svg
| alt_map = Two islands to the north-west of continental Europe. Highlighted are the larger island and the north-eastern fifth of the smaller island to the west.
| map_caption =
{{map_caption
| countryprefix =
| country = {{nobold|United Kingdom}}
| location_color = cagaar
| region = Europe
| region_color = buni
| subregion = [[Midowga Yurub]]
| subregion_color = akhtar
}}
| languages_type = Luuqada koowaad<br />{{nobold|iyo tan wadanka}}
| languages = [[Af-Ingiriis]]
| languages2_type = '''Luuqado<br />kale'''
| languages2 = <nowiki>Af-Kornish, Af-Irish, Af-Iscots]], Af-Iskot</nowiki> Gaelik<!--Keep "Scottish Gaelic"; people will find "Gaelic" confusing, as the Irish language is also commonly called "Gaelic"-->, {{nowrap|Ulster-Scots}}, Af-Welsh{{#tag:ref|Under the [[Council of Europe]]'s [[European Charter for Regional or Minority Languages]], Scots, Ulster-Scots, Welsh, Cornish, Irish and Scottish Gaelic, are officially recognised as [[Regional language|regional]] or [[minority language|minority]] languages by the [[Government of the United Kingdom|British Government]] for the purposes of the Charter. See also [[Languages of the United Kingdom]].<ref>{{cite web|url=http://conventions.coe.int/treaty/Commun/ListeDeclarations.asp?CL=ENG&NT=148&VL=1|title=List of declarations made with respect to treaty No. 148|publisher=[[Council of Europe]]|accessdate=12 December 2013|ciwaan=Nuqul Archive|archive-date=12 Bisha Laba iyo Tobnaad 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131212175720/http://conventions.coe.int/treaty/Commun/ListeDeclarations.asp?CL=ENG&NT=148&VL=1|dead-url=yes}}</ref>}}
| languages2_sub = yes
| ethnic_groups = 87.1% [[Dadka cad]]<br />7.0% [[Aasiya]]an<br />3.0% [[Dadka Madoow]]<br />2.0% Isku-dhaf<br />0.9% Kuwo kale
| ethnic_groups_year = [[2011]]
| demonym = [[British]], Briton
| capital = [[London]]
| latd = 51 | latm = 30 | latNS = N | longd = 0 | longm = 7 | longEW = W
| largest_city = capital
| government_type = [[Dowlad]] [[Baarlamaan]] [[sharci]]
| leader_title1 = [[Boqortooyo]]
| leader_name1 = Charles III
| leader_title2 = Keir Starmer '''PM'''
| leader_name2 =
| legislature =
| upper_house = {{nowrap|Golaha Duqayda}}
| lower_house = {{nowrap|Golaha Bulshada}}
| sovereignty_type = Samaysanka
| established_event1 = {{nowrap|Midowgii 1707}}
| established_date1 = {{nowrap|1 May 1707}}
| established_event2 = {{nowrap|Midowgii 1800}}
| established_date2 = {{nowrap|1 January 1801}}
| established_event3 = Madaxbanaanida Ireland
| established_date3 = {{nowrap|5 December 1922}}
| EUseats = 78.
| area_rank = 80th
| area_magnitude = 1 E11
| area_km2 = 242,495
| area_sq_mi = 93,628
| percent_water = 1.34
| population_estimate_rank = 22nd
| population_estimate = 64,100,000<ref>{{cite web |url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/pop-estimate/population-estimates-for-uk--england-and-wales--scotland-and-northern-ireland/2013/index.html |title=Population Estimates for UK, England and Wales, Scotland and Northern Ireland, Mid-2013 |publisher=Office for National Statistics |accessdate=26 June 2014 }}{{Dead link|date=Bisha Shanaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
| population_census = 63,181,775<ref>{{cite web |url=http://www.ons.gov.uk/ons/guide-method/census/2011/uk-census/index.html |title=2011 UK censuses |publisher=Office for National Statistics |accessdate=17 December 2012 |archive-date=31 Bisha Koobaad 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160131125807/http://www.ons.gov.uk/ons/guide-method/census/2011/uk-census/index.html |url-status=dead }}</ref>
| population_estimate_year = 2013
| population_census_year = 2011
| population_census_rank = 22aad
| population_density_km2 = 255.6
| population_density_sq_mi = 661.9
| population_density_rank = 51aad
| GDP_PPP_year = 2014
| GDP_PPP = $2.435 Trillion
| GDP_PPP_rank = 10aad
| GDP_PPP_per_capita = $37,744<ref>{{cite web |url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2014/02/weodata/weorept.aspx?sy=2013&ey=2014&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&pr1.x=46&pr1.y=7&c=112&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC&grp=0&a= |title=United Kingdom |publisher=International Monetary Fund |accessdate=1 November 2014 }}</ref>
| GDP_PPP_per_capita_rank = 27aad
| GDP_nominal_year = 2022
| GDP_nominal_rank= 6th
| GDP_nominal_per_capita = $47,141
| GDP_nominal_per_capita_rank = 22aad
| GDP_nominal = $3.758 Trillion Dollars
| Gini_year = 2022
| Gini_change = hoos u dhac
| Gini = 32.8
| Gini_ref = <ref>{{cite web|title=Gini coefficient of equivalised disposable income (source: SILC)|url=http://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/show.do?dataset=ilc_di12|publisher=Eurostat Data Explorer|accessdate=13 August 2013|ciwaan=Nuqul Archive|archive-date=4 Bisha Saddexaad 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304045123/http://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/show.do?dataset=ilc_di12|dead-url=yes}}</ref>
| Gini_rank = 33aad
| HDI_year = 2013<!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year-->
| HDI_change = joogto<!--increase, decrease, or steady-->
| HDI = 0.892<!--number only, between 0 and 1-->
| HDI_ref = <ref>{{cite web |url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr14-summary-en.pdf |title=2014 Human Development Report |date=14 March 2013 |accessdate=27 July 2014 | pages=22–25}}</ref>
| HDI_rank = 14aad
| currency = [[Pound £]]
| currency_code = GBP
| time_zone = [[Greenwich Mean Time|GMT]]
| utc_offset = ​
| time_zone_DST = BST
| utc_offset_DST = +1
| date_format = dd/mm/yyyy ([[C.D]])
| drives_on = [[Wado marista baabuurta|bidix]]
| calling_code = +44
|cctld = [[.uk]]
<!--| national_motto = | religion = | footnotes = -->
}}
[[w:tr:United Kingdom]]
[[W:Th:สหราชอาณาจักร]]
'''Boqortooyada Ingiriiska''' ({{lang-en|United Kingdom of Britain}}; {{lang-ar|المملكة المتحدة}}) (loo soo gaabiyo '''[[UK]]''') ama sida kale loo yaqaan '''Boqortooyada Midowday''' waa wadan ku yaalo waqooyi galbeed qaarada [[Yurub]]. Midowga boqortooyadani waa [[gasiirad]] ka go'an qaarada Yurub inteeda kale….!!’
[[File:Thomas_Cook_Airlines_Boeing_767-31KER;_G-TCCB@MAN;14.05.2011_596gp_(5732967832).jpg|thumb|right|400px|]]
[[File:Class_377s_at_London_Victoria_platforms_18_&_19.jpg|thumb|right|400px|]]
[[File:London_Wembley.jpg|thumb|right|400px|]]
[[File:Aston_Martin_DB9_-_Birmingham_-_2005-10-14_(2)_(cropped).jpg|thumb|right|400px|]]
[[File:HMS_Tamar_sailing_past_Canary_Wharf_as_it_leaves_London_September_2020..jpg|thumb|right|400px|]]
Britain waxee ka koobantahay, Gobolada [[Ingiriiska]], [[Skotland]], [[Waalis]] iyo [[Woqooyiga Irland]]. Wadanka Britain waa wadanka ugu badan caalamka xaga gumeysiga sida aysheegen qorayaasha calamku isagoo lagu xusuusto gumaysigii u caalamka intiisa badan ku gumaystey ahna imika wadanka caalamka ugu xooga badan waa wadan aad iyo aad dadkiisu xadaarada ugu dheerayan waana wadanka koobad ee dadka madow ictiraafay wadankaa waxaa lagu xasuusta doorkii uu ka qaatey dagaalki labaad ee aduunka waa door layaab leh isagoo Ingiriisku uu qabsadey caasimadii Hitler uu ka talinayey ee barlin isaga iyo maraykanka iyo farance inkastoo anay dawladahaa an hore kusoo xusay anay waxba ka qabsan balse uu isagu siyaasadii lagu qabsadey fikradeeda bixiyey go. Aankii lagu gaadhey magaalada london ee caasimada wadanka ingiriiska ee ahaa ina aduunka laga tirtiro xasuusta [[Adolf Hitler|Hitler]] oo la hirgaliyey [[1945]] oo laga qabsadey dhamaanba wadamadii ugumaysanayey iyo wadankii [[Jarmal]]ka.
1707 Falimaha Rasuullada Midawga Yurub waxay ku dhawaaqeen in Boqortooyada Ingriiska iyo Scotland ay ahaayeen "United hal boqortooyo Magaca Boqortooyada Ingiriiska", inkasta oo dawlad cusub ay sidoo kale lagu sharxay Falimaha Rasuullada "Boqortooyada Ingiriiska", "Boqortooyada Midowday "Boqortooyada Ingiriiska" iyo "One Kingdom". Ereyga "Boqortooyada Ingiriiska" waxaa laga helaa isticmaalka sida sharaxaad, laakiin maaha magac, qarnigii 18aad, waddankana marmarka qaarkood loo gudbiyo in kastoo qarniyadii danbe ay ahayd "Boqortooyada Ingiriiska", inkastoo magaceeda rasmiga ah oo buuxa, laga bilaabo 1707 ilaa 1800, wuxuu ahaa "Great Britain", oo aan lahayn "qaab dheer". Falimaha Rasmiga ah ee 1800 waxay midoobeen Boqortooyada Ingiriiska iyo Boqortooyada Ireland 1801, oo samaysay Boqortooyada Boqortooyada Ingiriiska iyo Ireland. Kadib qeybtii Ireland iyo madax-bannaanidii Irish Free State sanadkii 1922-kii, oo ka tagtay Northern Ireland oo ah qaybta kaliya ee jasiiradda Irland ee ku taal Boqortooyada Ingiriiska, magaca "Boqortooyada Great Britain iyo Northern Ireland".
Ereyga "Britain" waxaa loo isticmaalaa labada isku mid ah Iskuullada Great Britain, iyo sida isku midka ah Boqortooyada Ingiriiska Isticmaalka waa isku dhafan yahay, BBC-da ayaa doorbideysa inay Britain u isticmaasho kaliya Ingiriiska oo keliya Britain iyo Dawladda Ingiriiska, inkasta oo ay aqbali karaan in labaduba tixraacaan Boqortooyada Ingiriiska, doorbidid, xaaladaha intooda badan, si ay u adeegsadaan ereyga UK halkii Ingiriiska. Inkasta oo Guddiga Joogtada ah ee UK ee Magacyada Juquraafiyiinta (oo qeexaya ay yihiin "magacyada joqoraafiga ah ee Boqortooyada Ingiriiska") waxay ku taxan yihiin "Boqortooyada Ingiriiska" iyo "UK ama U.K." sida gaaban oo loo soo gaabiyo shuruudaha geopolitical ee Boqortooyada Boqortooyada Ingiriiska iyo Waqooyiga Ayrland, laakiin ma liisto "Britain", waxaa loo isticmaalay "si aan rasmi ah" shabakadaha dowladda.
Sifaynta "British" ayaa badanaa loo isticmaalaa in lagu tilmaamo arrimaha ku saabsan Boqortooyada Ingiriiska. Ereygan ma laha xidhiidh sharci oo qeexan, laakiin waxaa loo adeegsadaa sharciga si uu ugu gudbiyo muwaadinimada Ingiriiska iyo arrimaha muwaadiniinta. Dadka reer Boqortooyada Ingiriiska waxay isticmaalaan dhowr shuruudood oo kala duwan si ay u sharaxaan aqoonsigooda qaran waxayna u aqoonsan karaan inay yihiin British; ama sida ingiriiska, Scottish, Welsh, Irish Waqooyi ama Irish; ama labadaba.
Welsh, magaca qaabka dheer ee gobolka waa "Teyrnas Unedig Prydain Fawr a Gogledd Iwerddon", iyada oo "Teyrnas Unedig" loo adeegsanayo magaca qaab gaaban bogagga dowladda. Si kastaba ha noqotee, waxaa badanaa loo soo gaabiyaa "DU" ee foomka isbedelka "Y Deyrnas Unedig". Scottish Gaelic, qaabka dheer waa "Rìoghachd Aonaichte Bhreatainn waa Èireann Tut" iyo foomka gaaban "Rìoghachd Aonaichte".
Kadib dhammaadkii Dagaalkii Labaad ee Adduunka 1945, Ingiriiska wuxuu ahaa mid ka mid ah Afarta Weyn ee awoodda (oo ay weheliyaan Maraykanka, Midowga Soofiyeeti iyo Shiinaha) kuwaas oo la kulmay qorshe hawleedka dagaalka ka dib; wuxuu ahaa saxiixa asalka ah ee Baaqa Qaramada Midoobay. Ingiriiska wuxuu noqday mid ka mid ah shanta xubnood ee joogtada ah ee Golaha Amaanka ee Qaramada Midoobay wuxuuna si dhow ula shaqeeyay Maraykanka si loo dhiso IMF, Baanka Adduunka iyo NATO. Si kastaba ha ahaatee, dagaalku wuxuu ka tagay UK si aad u daciifiyay oo ku tiirsan dhaqaale ahaan qorshaha Marshall. Sannadihii ugu dambeeyay dagaalkii, xukuumadda Shaqaaluhu waxay bilowday barnaamij xagjir ah oo dib-u-habeyn ah, taas oo saameyn weyn ku yeelatay bulshada Britishka tobaneeyo sano ka dib. Warshadaha waawayn iyo adeegyada dadweynaha ayaa la qariyey, dawlad bulsho ayaa la aasaasay, iyo nidaam daryeel caafimaad oo dhameystiran oo dadweyne loo bixiyo, Adeegga Caafimaadka Qaranka, ayaa la sameeyay. Korodhka qaranimada ee gumeysiga ayaa ku habsaday xuduudaha dhaqaale ee Britain ee hadda taagan, sidaas darteed siyaasad-dejin la'aan ayaa ahayd mid aan la iska tuuri karin. Independence waxaa la siiyey [[Hindiya]] iyo [[Bakistaan]] sanadkii 1947. In ka badan saddexda sano ee soo socota, kolonyadii badankood ee Boqortooyada Ingiriisku waxay xorowday. Dad badan ayaa noqday xubno ka tirsan Commonwealth Nations.:•
<Ref>https://worldpopulationreview.com/country-rankings/english-speaking-countries</Ref>.:•
==Boqolkiiba IMF==
4.9%
==Xubin==
*''[[G7]]''*`
*''[[IMF]]''*`
*'''[[Bankiga Aduunka]]'''* *`
*'''[[Kooxda Labaatanka]]'''* *`
*'''[[Qaramada Midoobay]]'''* *`
==Dadka Deggan United Kingdom==
* {{flag|France}} 140,000+
* {{Flag|United States}}100,000+
* {{Flag|Egypt}} 50,000++
==Sidoo kale fiiri==
* {{Flag|Australia}}
* {{Flag|Canada}}
==Tixraac==
{{reflist}}
{{Dalalka Yurub}}
[[Category:Midowga boqortooyada Britan| ]]
fv3k7vwaeiernzjqqkqjy80yhybd5yr
Jaamacada Carabta
0
4827
297361
297125
2026-05-14T01:25:48Z
InternetArchiveBot
28368
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
297361
wikitext
text/x-wiki
{{Dalalka
|native_name = Jaamcada(Wddmd)Carabta<Br/>'':.جامعة الدول العربية''
|conventional_long_name = Arabic Language States’</>.:
|common_name = Arabic Language States:.
Midowga Ummadda Carabta:
|qaaradda = [[Afrika]],[[Aasiya]] &[[]]
|sawir_calan = Flag of the League of Arab States.svg
|sawir_qaran = Emblem of the Arab League.svg
|image_map =
|astaan_calan = Arab League States'" (orthographic projection).svg
|image_map = League of Arab States.png
File:Map of League of Arab States countries.png
|caasimadda = [[Qaahiro]]: [[Baqdaad]]: &[[Dooxa]]:.:!!`?'!!’
|luuqadaha = [[Carabi|Af-Carabi]].:([[Af-Kurdish]]).:[[Af-Ingiriis]]; &[[Turki]]; & [[Af-Urdu]]; & [[Af-Faarisi]].::•
|-
|caasimada = [[Qaahiro]]:; [[Madiina]]: [[Baqdaad]]: & [[Dooxa]].:•!!
|-
|GDP_PPP= $35.177’ Trillions’
(€29,357’ trillions)
* ([[List of countries by GDP (PPP)|4th]])
|GDP_PPP_year = (2025* Est.)
|GDP_PPP_per_capita = $29,947.00’
|GDP_nominal = "$23.957"-$19.453’ Trillions’
|GDP_nominal_year = 2025
|GDP_nominal_per_capita = $24,459.00.!!’
|Gini_year =
|Gini_change = <!--increase/decrease/steady-->
|Gini = <!--number only-->
|Gini_ref =
|Dawladda = [[Dalalka jaamcada carabta]]
|-
|darajo_hogaamiye1 =
[[Madaxweynaha]]:([[Sacuudi Carabiya]]):[[Salman bin 'Abd al-'Aziz Al Sa'ud]]
|magac_hogaamiye1 =
|-
|darajo_hogaamiye2 =
[[Xoghayaha Guud]]:[[Masar]]:
[[Imaaraadka Carabta]]:
|magac_hogaamiye2 =
DR.(MR.).: Ahmed Aboul Gheit _*
|MR. Syd. Gamal Abdel Nasser_*
|MR. Syd. M. Husny MUBARAK _*
|-
|darajo_hogaamiye3 = [[Gudoomiye]]:
[[Ciraaq]]:-)
|magac_hogaamiye3 =
(fm)MR. SADDAM HUSSAIN*.(A.M.A.)Al-Tikriti._*
MR.Zine El Abidine “Ben ALI3”._*
|-
|darajo_hogaamiye4 = [[Guddoomiye Kuxigeen]]:
[[Aljeeriya]]:-)
[[Marooko]]:-)
|magac_hogaamiye4 =
MR.Prof. Abdelaziz B.TEFLIKHA_*
MR.Syd. AlI3 A. SALEH (Al’A’Fmly.!)_*
|-
|sovereignty_type =
'''Ka xoroobey''':
|sovereignty_note =
|[[Boqortooyada Ingiriiska]]''':
'''[[Dawlada Cosmaniya]]''' &
'''[[Faransiiska]]''': .:`~`
|-
|established_event1 =
|established_date1 =
|area = 13,953,041`*
|areami² = 5,382,910`*
|biyo =
|population_estimate =455-425*Million<sup>3</sup>
|population_estimate_year = 2022-2025*
|lacagta =
|Magaca internetka =
|wakhti = [[(UTC+0 to +4)]]
|furaha_debedda =
|furaha internetka = Ir,Is,& tr.!!'?
|furaha telefonka = +
}}
<ref>https://www.worldatlas.com/geography/arab-countries.html</Ref>.:
'''Jaamacada Carabta''' ama '''Dowladda Jaamacadda Carabta''' waa urur kulmiya wadamada carabta.Waa urur kulmiya wadamo kuyaala [[Afrika]] iyo [[Aasiya]] xubnaha kujira waxaa looyaqaana dawldo caraba.waa dawlado wadaaga arimo dhaqaale iyo arimo siyaasadeed. waxaana ka dhexeeya xidhiidho aad iyo aad ubadan
Wadamada xubnaha ka ah Jaamacadda Carabta waxay daboolayaan in ka badan 13,000,000 km2 (5,000,000 sq m) iyo waliba laba qaaradood oo kala duwan: Afrika iyo Aasiya.
Goobtaasi waxay ka kooban tahay lamadegalka duurka, sida Sahara. Si kastaba ha ahaatee, waxaa sidoo kale ku jira dhulal badan oo aad u sarreeya sida Dooxada Nile, Dooxada Jubba iyo Dooxada Shebelle ee [[Geeska Afrika]], Buuraleyda Atlas ee Maghreb, iyo Bariiska Fertile ee sii fidiya Mesopotamia iyo Levant. Aagga ayaa ka kooban kaymo qoto dheer oo ku yaal koonfurta Carabta iyo qaybo ka mid ah webiga ugu dheer dunida, Niilka.
Qowmiyad-kala-duwan, diini ah, iyo luuqado badan. Diin-badan, Luuqado badan, & Qowmiyado kala duwan.Luuqadaha badan, Qowmiyadaha kala duwan, & Diimaha badan; oo macneheedu yahay Dhaqamada kala duwan ee wayn.
Jaartarka Jaamacadda Carabta, oo sidoo kale loo yaqaano Heshiiska Jaamacadda Carabta, ayaa ah heshiiskii aasaasay ee Jaamacadda Carabta. 1945-kii la aqbalay, waxa uu dhigayaa in "Ururka Jaamacadda Carabtu uu ka kooban yahay Dawladaha Carbeed ee madaxbannaan oo saxiixay Heshiiskan.".
Markii hore, 1945, waxaa jiray lix xubnood oo keliya. Maanta, Jaamacadda Carabta waxay leedahay 22 xubnood, oo ay ka mid yihiin saddex dal oo Afrikaan ah oo ka kala yimi qaybaha ugu waaweyn (Sudan, Algeria iyo Liibiya) iyo waddanka ugu weyn ee Bariga Dhexe (Sacuudi Carabiya).
Shan waddan waxay leeyihiin xaalad kormeeree oo xaq u siinaya inay muujiyaan ra'yigooda oo ay bixiyaan talo laakiin waxay diidaan xuquuqda codbixinta.
[[Jaamacadda Carab]] tu waxay u qaybsantaa shan qaybood marka ay timaado gaadiidka, jasiiradda Carabta iyo Bariga dhow ayaa si buuxda ugu xiran hawada, badda, waddooyinka iyo tareenada. Qeyb kale oo ka mid ah League waa dooxada Niil, oo ka kooban Masar iyo Suudaan. Labadan dawladood waxay bilaabeen inay hagaajiyaan nidaamka Nile Nile ee habka safarka si loo wanaajiyo helitaanka iyo sida ganacsi loo korsado. Nidaamka tareenada cusub ayaa sidoo kale lagu wadaa inuu ku xiro magaalada koonfurta Masar ee Abu Simbel iyo waqooyiga Suudaan ee Wadi Halfa iyo ka dibna Khartoum iyo Port Sudan. Qaybta saddexaad ee horyaalka waa Maghreb, halkaas oo 3,000 km oo gawaarida gawaarida ah ay ka socdaan magaalooyinka koonfurta ee Morocco ilaa Tripoli oo ku yaala galbeedka Libya. Qaybta afaraad ee horyaalka waa Geeska Afrika, oo wadamada xubnaha ka ah ay ka mid yihiin Jabuuti iyo Soomaaliya. Labadan dawladood ee Carabta ayaa kala qaybiyay kaliya toban mayl u jirta jasiiradda Carabta ee Bab el Mandeb, taasina si dhakhso ah ayay isu bedeshaa, sida Tarik bin Laden, oo ah walaalkii Osama bin Laden, oo bilaabay dhisidda mashruuc ballaadhan ee mashruuca Horn Horns , kaas oo ugu dambeyntii ujeedkiisu yahay inuu ku xiro Geeska Afrika oo leh Jasiiradda Carabta adoo adeegsanaya buundo weyn. Mashruucan waxaa loogu talagalay in lagu fududeeyo oo la dedejiyo ganacsiga iyo ganacsiga qarniyadii hore ee u dhexeeyay labada gobol. Qaybta ugu dambeysa ee horyaalka waa jasiiradda go'doomin ee Comoros, taas oo aan ku xirnayn dawlad kale oo Carbeed ah, laakiin wali waxay la shaqaysaa xubnaha kale ee Arabic Languages.
Jaamacadda Carabtu waxay hodan ku tahay khayraadka, sida saliid weyn iyo kheyraadka dabiiciga ah ee dalalka xubnaha ka ah. Warshad kale oo si joogta ah u sii kordhaysa ee Jaamacadda Carabtu waa isgaarsiin.
Muddo ka yar 10 sano, shirkadaha maxaliga ah sida Orascom iyo Etisalat waxay ku guuleysteen inay tartan caalami ah sameeyaan.
Horumarka dhaqaale ee ay bilowday Ururka Iskaashatada Wadamada xubnaha ka ah ayaa ka qosol badan kuwii ka soo baxay ururada yar yar ee Carabta sida Golaha Iskaashiga Khaliijka (GCC).
Waxaa ka mid ah Pipeline Arab Pipeline, kaas oo gaas Masar iyo Ciraaq geyn doona [[Jordan]], [[Syria]], Lubnaan, iyo Palestine; Laga soo bilaabo 2013.:• isbeddel muuqda oo ka dhexeeya xaaladaha dhaqaale ayaa ka dhexeeya dalalka saliida ee saliida ee [[Algeria]], [[Qatar]], [[Kuwait]] iyo [[United Arab Emirates]], iyo dalalka soo koraya sida [[Comoros]], [[Jabuuti]], [[Mauritania]], [[Somaliland]] iyo [[Eratareya]] dda.!!
Ururka Jaamacadda Carabtu waa urur siyaasadeed oo isku daya in uu gacan ka geysto sidii loo xoojin lahaa xubnaheeda dhaqaale ahaan, iyo xallinta khilaafaadka ku lug leh dalalka xubnaha ka ah adoon weydiisan kaalmo shisheeye. Waxay leedahay lahjado xubin baarlamaan ah oo wakiil ka ah arrimaha arrimaha dibedda sida badan waxaa lagu maareyn doonaa kormeerka QM.!!'?
Jaangooyada Jaamacadda Carabta [5] waxay taageertay mabda'a dhulkii Carabta iyada oo la ixtiraamayo xushmadnimada dawladaha xubnaha ka ah. Xeerarka gudaha ee Golaha Jaamacadda [20] iyo guddiyada [21] waxay ku heshiiyeen Oktoobar 1951. Xoghaynta Guud waxaa lagu heshiiyay May 1953.
Tan iyo markaas, maamulka Jaamacadda Carabtu waxay ku saleysnaayeen labadii hay'adood ee heer qaran iyo madax-bannaanida wadamada xubnaha ka ah. Ilaalinta dawladnimada shakhsi ahaaneed waxay ka heshay awoodeeda ka soo jeeda dabiiciga dabiiciga ah ee awooda xukunka ah si ay u ilaaliyaan awooddooda iyo madax-bannaanida go'aaminta. Intaa waxaa dheer, cabsida hodanka ah ee saboolka ah ee saboolka ah inuu la wadaagi karo hantidiisa magaca Ummadda Carabta, khilaafyada ka dhexeeya madaxda Carabta, iyo saamaynta awoodaha dibadda ee laga yaabo inay ka soo horjeedaan midnimada Carabta ayaa loo arki karaa caqabado dhinaca isdhexgalka qoto dheer ee horyaal .
[[File:Camel factory Nablus December 2008.JPG|thumb|right|395px|Nablu, Palestine]]
[[File:Raouda.JPG|thumb|right|View from the western side of the Hujra, [[Sacuudi Carabiya]].]]
[[File:Burial of Muhammad.jpg|thumb|right|Wall of the Burial of the Prophet Muhammed (PBHM),[[Sacuudi Carabiya]].]]
[[File:World Heritage Sites in the Arab World]]
value:
call:
reading:
source presentation:
previous versions:
Partially protected:
Incomplete-document-purple.svg
This entry must be completed : this entry lacks essential content. You may find details on the conversation page .
You are invited to complete the missing parts and remove this message. Consider creating titles for chapters that require completion, and transfer the template to them.
editing
Disambiguate RTL.svg The term "Arab" redirects here. For the entry dealing with the island in the Persian Gulf, see Arab (island) .
Arab Muslims
Arabs & Muslims
Al-Khansaa, Al-Khandi, Yohanan of Damascus, Philip the Arab, May Ziada, Asmahan, Gamal Abdel Nasser, Faisal the First
Al-Khansaa , Al-Khandi , Yohanan of Damascus , Philip the Arab , May Ziada , Asmahan , Gamal Abdel Nasser , Faisal the First
population
425 million
Main population concentrations
Arab countries
some of the African
countries see also: [[Israeli Arabs]]
Languages:
Arabic:
religion:
Islam:
Christianity:
Druze religion:
related ethnic groups:
Celestial peoples:
[[Maltese]] , [[Jews]] , [[Samaritans]] and [[Assyrians]].!!'.!!’
Distribution of the Arabic language :
A single official language.!!
official shared language with the majority of Arab natives.!!
Official shared language due to significant minorities, history, or cultural reasons.
Arabs are a people of Semitic origin and an ethnic group from the Arabian Peninsula . After the emergence of Islam in the 7th century , the Arab population spread in the Middle East and North Africa in a series of waves of migration, conquest and cultural influence. Countries where the Arabs constitute a clear majority of the population are called " Arab countries ". Today, the name is used as a nickname for the natives of these countries, whose mother tongue is Arabic and the vast majority of them are Muslim (most of them Sunni ).
The most common definitions for the name Arabs in thought and literature, in academic research and in the media, are:
Politically : People who are citizens of countries that are members of the Arab League (or in a broader generalization, the Arab world), but not all Arab countries are members of the Arab League and these countries also have non-Arab citizens. This definition includes over 300-450 million people. The Arab Leagues includes several African countries, such as Djibouti , Comoros and Somalia , whose Arabic is one of their official languages but whose inhabitants are not Arabs at all. And there are Arabs who are not citizens of these countries (for example, in the United States , Israel and European countries).
Linguistic: people whose mother tongue is Arabic , or who at least speak Arabic in their daily and personal lives, even if they did not grow up using it.
This definition includes over 200 million people who speak different dialects of the Arabic language.
Ethnic - Genealogical - Racial : Humans who live, or whose ancestors lived in the Arabian Peninsula and whose genetic and physical characteristics are originally characterized mainly by the original inhabitants of the Arabian Peninsula .
Cultural: people who see themselves as Arabs (regardless of ethnic and genealogical origins), whose culture and way of life are Arabs and are recognized as Arabs by others.
The majority of Arabs are Muslims (mostly Sunnis and a minority of Shias’ and members of other minority classes), and a minority of them are Christians , Druze and others.[1]
etymology:
The word "Arab" in this meaning is mentioned in the Bible several times. Thus, for example, the book of Nehemiah mentions the " Arab rain " that some scholars identify with King Kedar .[2]Also in the Book of Kings, "the kings of the evening" are mentioned[3]And it seems that this phrase refers to the rulers of the Arabian Peninsula, with whom King Solomon had trade relations.[4]The word "Arab" also appears in the Bible in the meaning of the inhabitant of the steppe .
In Semitic languages, as a rule, the root A.R.B carries the meanings of: west, sunset (evening), desert (Arab), mix, trade, crow and clear. All or some of them can have a connection to the origin of the name. [ source needed ] It is also possible that the name can have consonants and the origin of the name is actually in the root A.B.R. in connection with their nomadic way of life. [ source required ]
In the Qur'an the word "Arab" does not appear as a noun but only as an adjective, for example, the Qur'an refers to itself as "Arab and clear" when the two attributes are related to each other.
history:
This chapter is lacking. Please contribute to Wikipedia and complete it . You may find details on the conversation page .
BC
The soldiers of the Assyrian Empire defeat "Gindibu, King of Arabia" riding a camel and his soldiers
The first mention of the Arabs in writing is from an Assyrian inscription from 853 BC ( the Necessary Monolith ), in which King Shalmenser III named " Gindibu , King of Arabia" among the rulers he defeated in the Battle of Karkar . Starting from the Assyrian period and following the domestication of the camel, Arab traders played a central role In the trade between the ancient Near East and the Horn of Africa and ancient Yemen .
There is evidence of trade relations of the peoples of the ancient Near East with the kingdoms of the inhabitants of the Arabian Peninsula, the main commercial relation between them was regarding myrrh and frankincense which were used in the perfume industry and were common in the Arabian Peninsula. An ancient Arabic inscription was found in a building from the days of the First Temple in the City of David , which indicates that a Jewish official who knew the language and had relations with one of the Arab kingdoms of the time lived there.
The Nabataeans migrated in a massive migration at the end of the Persian period from the north of the Arabian Peninsula towards the south of Jordan and the Negev , they conquered and assimilated the remains of the Moabites and the Ammonites and pushed the Adomites north to the south of Mount Hebron in the territories of Judea.:•
After counting:
As a general rule, the great empires of the ancient world did not conquer the Arabian Peninsula, unlike the rest of the Middle East, even the Sasanian Empire , which ruled the eastern and southern coasts of the peninsula, did not reach the interior of the country or the western coastal region where the cities of Mecca and Medina are located - apparently for lack of interest economic in this desert region that cannot sustain fertile agriculture .
Before Muhammad's time , the inhabitants of the Arabian Peninsula were idolaters?, Christians? or Jews? (descendants of Jewish exiles from the Land of Israel and also Arabs who converted under their influence, such as the Kingdom of Hamir ).!!’
The period before Muhammad is called in Islamic literature: "The Age of Ignorance", or the "Jahiliyyah" . During this period the inhabitants of the Arabian Peninsula were divided into the northern tribes and the southern tribes. The tribal tradition claimed that the people of the north are the descendants of Adnan and Ishmael , while the people of the south are the descendants of a legendary figure named Qahtan .
When there are those who suggest that Kakhatan is Yakattan son of the biblical past.[6]In the Arabian Peninsula , nomadic tribes ( Bedouins ) and permanent tribes lived. The permanent tribes lived in cities or deserts and engaged in agriculture or trade . Unlike them, the nomadic tribes were engaged in escorting caravans that passed through the peninsula. Later there were also Arab groups who became Christians (see: Christian Arabs).
After the rise of Islam and its consolidation in the Arab kingdoms, Muhammad and his army went north towards the territories of the Byzantine Empire and the Sasanian Empire , which were in a period of depression and enjoyed a lasting peace between them. Muhammad's ambition to conquer the world known until then was blocked in the territories of the Gulf of Eilat , and although he sent a letter to the Jews of Eilat (the Byzantine "doe") in which he ordered them to accept his new religion or prepare for their death, it was precisely Muhammad who met his death three years after declaring Islam as The "religion of truth" to control the other nations.
The Arab conquest of the Land of Israel brought the Arabs to the Land of Israel , but they could not defeat the Byzantine Empire and were helped by Jewish collaborators who were tired of life as an oppressed and persecuted religious and cultural minority in their country and fought alongside the Arabs against the continuation of Byzantine rule.
The Arabs treated the Jews and Christians in the Land of Israel as dhimmis , while the Samaritans , whom Muhammad did not know and therefore did not mention in the Koran as monotheists , were forced to convert to Islam by the force of the sword or die, and when they refused, they almost led to their destruction.
After the Arab conquest of the Middle East , Arabs who migrated from the Arabian Peninsula spread to the occupied space: The [[Levant]] , [[Egypt]] and the [[Maghreb]] Greater countries .
Later in the course of history, on the one hand, the majority of the conquered peoples began to see themselves as "Arabs" as well, even if it was only a cultural issue due to the Islamization of their country and people without blood ties to the Arab conquerors, and on the other hand, the immigration of Muslim pilgrims of non-Arab origin began The lands that were conquered towards the Arabian Peninsula for religious reasons etc. were assimilated into the local Arab population. The Arab-Muslim conquest also expanded into Europe , with the conquest of Spain by the Moors .!!'?'!
see also
Islam:
Judaism-Islam relations;
Israeli Arabs:
for further reading:
Bernard Lewis , The Arabs in History , Tel Aviv: Dvir Publishing , 1995.
Albert Hourani , History of the Arab Nations , Tel Aviv: Dvir Publishing, 1996.
Pierre Vidal-Naka (ed.), From the Arab Conquest to Imperial Islam, in: The History of the World from the Dawn of Mankind to the Present , Tel Aviv: Yediot Ahronoth Publishing; 993,pp. 7-10. aurchive
Forigh Ministry of Saudi Arabia.
Prince Saud Al-Fasiel. House of Al Saud Family….!!’?’…
<Ref>https://stepfeed.com/7-facts-you-probably-don-t-know-about-the-arab-league-4490</Ref>.:•
<Ref>
https://worldpopulationreview.com/country-rankings/most-dangerous-countries-for-women>/Ref{{Dead link|date=Bisha Saddexaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}>.:
“… Le saviez-vous ?
Pour les stars du porno gay, être attirant n'a d'importance que dans le porno gay. Dans le porno hétéro, l'attention est presque toujours portée sur la star.…!!’..”
<Ref>https://worldpopulationreview.com/country-rankings/countries-with-most-beautiful-women
</Ref>.:
<Ref>https://armedforces.eu/compare/country_Arab_League_vs_European_Union_EU</Ref>.:•
December 25, 2017
Special Dispatch No. 7246
Iraqi Kurdish leader Masoud Barzani's September 25, 2017 referendum on Kurdish independence sparked vehement opposition in Arab countries, as was expressed in statements by leaders and also by many articles in the Arab press. The main argument raised was that the Kurds are a tool of Israel – which is working to divide Iraq, and after that the rest of the Arab countries. As proof of this, they cited the Kurds' good relations with Israel and the fact that Israel is the only country that supports them.
Along with this opposition, the Arab press also published a few articles defending the Kurds' right to independence and criticizing those who opposed it. These articles rejected the conspiracy theory – i.e. that Israel was backing the referendum, with the aim of dismantling an Arab country – and noted that the Arabs' refusal to tackle their own domestic problems posed more of a danger than Israel did. They also said that those who oppose the Kurdish referendum in the name of Arab unity and the Palestinian problem have made other mistakes over the years – such as also supporting Nazism and Communism. This, while they themselves were doing nothing for the Palestinians, and were even causing harm to the Palestinians within their own countries' borders.
Iraqi Kurds wave Israeli flag along with Kurdistan flag. Image: Aljazeera.net, October; 2017
Arab Writers: It Is Not Israel That Created The Kurdish Problem, But Rather The Arab Regimes That Denied Their Rights.
Jordanian journalist Fahd Al-Khitan wrote in the daily Al-Ghad under the title "It Is Not a Conspiracy": "The Arab logic immediately came up with a Zionist conspiracy as an explanation for the Kurds' insistence on seceding from Iraq and on holding a referendum several weeks ago. Proof of this conspiracy exists in abundance, since Israel effectively supported the Kurdish demand [for independence] and has been cultivating ties with certain Kurdish elements since the days of yore. But can the historic cause of the Kurds, which exists since before the founding of Israel, be reduced to this marginal fact?
"Israel exploits regional crises to promote its own interests, that much is certain, and Arab and [other] regional forces do the same. We can present many exsamples of border disputes and political conflicts between states that have been exploited by Arab and foreign countries, [such as the conflicts] between Iran and Iraq, between Bahrain and Qatar, between Egypt and Sudan, and the Sahara conflict between Morocco and Algeria. These are all real problems, and the lack of willingness to resolve and settle them gives foreign forces an opportunity to exploit them for their own interests.
"Israel did not create the Kurdish problem. The problem of the Kurds in Iraq, Syria, Turkey and Iran is a flagrant national product of countries and regimes that denied the legitimate national rights of the [Kurdish] people. Like any oppressed and persecuted nation, the Kurds are trying to enlist support for their cause, regardless of any other consideration. If Israel has indeed managed to infiltrate the Kurdish [ranks], this is nothing but a demonstration of the Arabs' failure to address their legitimate cause, and proof of the fragility of the Arabs' national security, which is breached from every direction – by Israel and by other forces. So don't blame it all on the Kurds.
"The perception of the Kurdish issue involves no small measure of radical nationalism, for there is a strange insistence on merging the various components [of our societies] into an exclusively Arab identity, and on denying the right of non-Arabs to express their national and cultural identity. Whoever lifts up his head and demands his rights is [immediately] accused of serving Israel. Is Israel also behind the referendum in Catalonia? Several days ago, some regions in Italy [likewise] announced their wish to hold a referendum on secession, [but] we did not hear anyone in Italy accusing Israel and Zionism of being behind this move. And what about Britain, whose people voted to leave the European Union? Can Israel, which was created thanks to a British promise [the Balfour Declaration], be behind this as well? If Israel is really motivating the Kurds and pushing them to conspire against the Arab nation, why did the U.S., Israel's number one ally in the world, oppose Israel's will and interests and reject the referendum?
"Using this warped national logic, we avoid dealing with our problems in the [[Arab world]]. We have made a habit of blaming others for our failure, not only in the Kurdish issue but in all the challenges we have faced, before and since the establishment of [[Israel]]. ][[Israel]] is no doubt the greatest enemy of the nation, but the enemy within is much more dangerous.
"In the collapsing countries of the east, as well as in the old democracies, a desire for secession and independence is emerging. This is a great challenge for both the Arab reasoning and the Western reasoning, and confronting it requires creative and innovative thinking."[1]
Lebanese Journalist: Why Do All Those Who Fought For The Palestinians' Right Of Self Determination Deny The Same Right To The Kurds?
Lebanese journalist and political analyst Hazem Saghiya wrote in his column in the London-based Saudi daily Al-Hayat: "The minute [Kurdish leader] Masoud Barzani announced the decision to hold a referendum [on Kurdish independence], condemnations began to be heard of [the Kurds'] love of Israel: 'you are allies, partners and even agents of Israel.' Some people started digging into history – or even inventing it – in an effort to prove that the situation of the two sides [the Israelis and the Kurds] is identical... [The right to establish] an independent Palestinian state is a right that no reasonable person contests. Ideally, anyone who [demands] rights of his own should support and identify with all the just causes in the world. [But] the political reality does not always [correspond] to this ideal, for in the name of national rights, independence and hostility to Jewish immigration, most Arabs showed solidarity with Hitler and Nazism, and later, in the name of the very same rights, [they also] showed solidarity with the Soviet Gulag regime... These are positions that do not respect people's rights and even undermine them. Moreover, to this day, apologizing for them has not become a prominent part of Arab culture or ideology...
"Iraqis who now holler about the friendship between the Kurds and Israel did not hesitate to treat the Palestinians in the worst possible manner. This happened immediately after the 2003 war [in Iraq], and the Iraqis and Palestinians still remember it... We [also] know that, in Syria and Lebanon, the impassioned calls to advance the Palestinian cause coincide with the most despicable treatment of Palestinians. How did the war on the [Palestinian refugee] camps[2] during the 1980s help the Palestinians liberate Palestine?!
"The Palestinians' own behavior has not always been characterized by the justice in whose name they constantly speak, for they expressed sympathy for Saddam Hussein's attack on Kuwait and later for Assad's suppression of the Syrian majority that rose up in demand of freedom. They took part in the civil wars in Jordan and Lebanon, and their crimes against the rights of the Lebanese and Jordanians are comparable to the crimes of the Lebanese and Jordanians against their rights... So why are only the Kurds required to remain within the framework of a perfect correspondence between politics and justice? Or perhaps what is permitted to the master is not permitted to his slave?...
"As for the Kurds and Israel, the Hebrew state was the only one that welcomed the Kurdish referendum. It probably welcomed it for reasons that were less than noble, having to do entirely with its own [interests], but it did so while others all over the region were [threateningly] baring their teeth at the Kurds. In this situation, can the Kurds be expected to burn the Israeli flag? What have we Arabs done for the Kurds that we can expect them to hate Israel with a passion?...
"Moreover, since the Saddam Hussein era, the Palestinian cause has been used more than any other cause [as a means] to undermine the Kurdish issue and the Kurds' right [to independence], just as Bashar Al-Assad later used the Palestinian cause [to combat] the Syrians' [attempts] to oust his regime. Obviously, such conduct leaves psychological effects and scars in its victims, especially when no Palestinian voices are heard loudly condemning and opposing this use [of their cause].
"The obvious conclusion is that, in this region, we have what can be described as a mechanism of blackmail by means of [accusations of collaboration with] Israel. The Lebanese Christians know better than anyone else how they were subjected to such blackmail during the years of Syrian patronage [over Lebanon], and even the Palestinian leadership itself was not spared [this blackmail] when it tried to take its own national decisions, independently of the will of the Assad regime..."[3]
Al-Hayat Columnist: The Claims Against The Kurds Have Been Disproved
Hazem Al-Amin, another Lebanese columnist for the Saudi daily Al-Hayat, wrote cynically: "The Kurds' celebrations last month [over the referendum results] included waving Israeli flags – which pan-Arab eyes saw and made part of the Kurdish aspiration for independence. [They called the Kurdish state] 'an artificial state that is analogous to Israel.' Those with wounded pan-Arab sentiment have gone too far, [arguing that] not only is the future [Kurdish] state a product of Israel, but that it is also a partner in Tel Aviv's creation of ISIS, and wishes that the 200,000 Kurdish Jews in Israel will return to it. [They say] that the future [Kurdish] state is part of the Zionist plan to dismantle the region into small entities based on ethnicity and sect...
"Much can be said against the independence referendum... but it also had an upside, because it made the Arabs expend tremendous energy on writing nonsense, as they haven't done in a long time. [This] revealed that the Ba'th [party], including its branches in Iraq and Syria, is not a random, fleeting phenomenon in the pan-Arab sentiment, but is fundamental; that ISIS is its cousin and suckled the same milk; and that the Arab defeat throughout the conflict with Israel is the result of ignoring the truth. Anyone who says that the Kurds want 200,000 Kurdish Jews to return to Kurdistan from Israel fails to notice that they [the Kurds], by means of their activity that stems from delusions, will in fact restore the situation to what it used to be, and will serve Palestine by correcting the mistake of the pan-Arabism of Rashid 'Ali Al-Kilani[4] and his nationalist Arab cohorts,[5] which motivated them to raid the Jews in Baghdad and send them to Israel with the aid of the Jewish Agency.
"While pan-Arabism is forgiven for having abandoned Palestine, the Kurds are not forgiven for waving the Israeli flag at a moment of national intoxication... After all, they are Kurds, and they have no right to anger or mistakes, just as they are not allowed to dream of a state that was taken from them over a century ago. If they make a mistake, then [Hizbullah secretary-general] Mr. [Hassan] Nasrallah will come out to remind them that he will stand against any plan by [any] religious stream that divides the nation – when he [Nasrallah himself] apparently wants to unite [the nation] under the flag of the Rule of the Jurisprudent [of the Iranian regime] that has no connection to any [Sunni] religious stream...
"ISIS too, which according to the offspring [of Rashid 'Ali Al-Kilani and Hajj Amin Al-Husseini] sold Iraqi territories to Israel via Kurdish middlemen, found a place in the version [of reality] of the opponents of the Kurdish state. According to the latter, ISIS is not Arab and does not belong to the Ba'th, [but rather] is Kurdish and Israeli. The offspring of Rashid Al-Kilani have in their possession documents proving this, that they sent to Mr. Nasrallah; he will reveal them in his next speech...
"The Shi'ite Iraqi forces – once the allies of the Kurds in Iraq, in the post-Saddam era – united in a religious alliance [with Shi'ite Iran] that has no place for the Kurds' aspirations. And lo, they remind the Kurds of the Arabism of Kirkuk [which is actually Kurdish], while forsaking the Arabism of [the Shi'ite] Al-Najaf and of Karbala, and turning [the Sunni] Mosul, after its liberation from ISIS, into an Iranian metropolis. All this does not harm the offspring of Rashid 'Ali Al-Kilani [i.e. the Iraqis], as long as it is done by a strong tyrant [such as Saddam]. But the weak, such as the Kurds, have no right to dream of a state."[6]
<Ref>https://www.worlddata.info/iq-by-country.php</Ref>.:•
[1] Al-Ghad (Jordan), October 22, 2017.
[2] This refers to a campaign waged by the Amal militia against the Palestinian refugee camps in Lebanon during the civil war in 1985-1986. Thousands of Palestinians were killed in the battles, and the Sabra, Shatila and Burj Al-Barajna refugee camps were almost completely destroyed, although Amal never managed to take over the camps.
[3] Al-Hayat (London), October 3, 2017.
[4] Iraqi politician Rashid 'Ali Al-Kilani (1892-1965), three-time Iraqi prime minister, led the 1941 rebellion that prompted the British to invade Iraq; in June of that year the Farhud, or pogrom, against the Jews of Baghdad took place. Al-Kilani fled to Nazi Germany, and was known for his connections to the Nazis and to Jerusalem Mufti Hajj Amin Al-Husseini.
[5] A reference to the Arab nationalist movement, founded in Beirut in the 1920s.
[6] Al-Hayat (London), October 3, 2017.
<Ref>https://www.defensenews.com/home/2015/04/01/arab-league-sets-new-defense-force-at-40,000/{{Dead link|date=Bisha Saddexaad 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes}}</Ref>.:
<Ref>https://worldpopulationreview.com/country-rankings/countries-never-colonized</Ref>.::•
<Ref>https://www.worldatlas.com/history/10-countries-which-have-never-been-colonised-by-europeans.html</Ref>.:•
<Ref>https://amnesty.ca/features/5-death-penalty-myths-debunked/</Ref>.::•
==Waddamada “Jaamacadda Dowladdaha Carabta.”==
{| class="sortable wikitable"
|-
! Tirada !! Dalka !! [[Literacy]] rate
|-
|01.||[[File:Flag of Algeria.svg|191px]][[Aljeeriya]]<s> ||89.5<Ref name=p.192/>.
|-
|02.||[[File:Flag of Saudi Arabia.svg|193px]][[Sacuudi Carabiya]]<s>||93.5<Ref name=p.193/>.
|-
|03.||[[File:Flag of Kuwait.svg|192px]][[Kuwayt]]<s> ||93.4<Ref name="p.192"/>.
|-
|04.||[[File:Flag of Bahrain.svg|189px]][[Baxrayn]] ||93.4<Ref name=p.191/>.
|-
|05".||[[File:Flag of Japan.svg|189px]]<!'>[[Jabaan]]<'!> ||89.8<Ref name=p.190/>.
|-
|06.||[[File:Flag of Qatar.svg|189px]]<!!>[[Qatar]]<s> ||93.6<Ref name="p.191">[http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2010_EN_Complete_reprint.pdf p. 192]</Ref>.
|-
|07"'.||[[File:Flag of Lebanon.svg|189px]][[lubnaan]] ||89.5<Ref name=p.190/>.
|-
|08'".||[[File:Flag of Egypt.svg|193px]][[Masar]]<s> ||91.8<Ref name=p.191/>.
|-
|09".||[[File:Flag of Jordan.svg|189px]]<!'>[[Urdun]]<'!> ||89.8<Ref name=p.190/>.
|-
|10".||[[File:Flag of Iraq.svg|191px]]<!>[[Ciraaq]]<!> ||89.8<Ref name=p.192/>.
|-
|11".||[[File:Flag of the Sahrawi Arab Democratic Republic.svg|191px]]<S>[[SADR]]<s's!>||89.5<Ref name=p.191/>
|-
|12".||[[File:Flag of Oman.svg|189px]][[Cumaan]] ||93.4<Ref name=p.191/>.
|-
|13".||[[File:Flag of Morocco.svg|193px]]<!>[[Marooko]]<!'> ||75.4<Ref name=p.193/>.
|-
|14".||[[File:Flag of Tunisia.svg|189px]][[Tunisiya]]<s> ||78.98<Ref name=p.190/>
|-
|15".||[[File:Flag of Libya.svg|191px]]<'!>[[Libiya]]<!'> ||89.4<Ref name=p.193/>.:
|-
|17.".||[[File:Flag of Bangladesh.svg|192px]]<S>[[Bangladesh]]<s'!> ||93.4<Ref name="p.192"/>.
|-
|16".=||[[File:Flag of Syria.svg|191px]][[Suuriya]]<!> ||89.95<Ref name="p.192"/>.
|-
|18'.||[[File:Flag of Sudan.svg|189px]]<!>[[Suudaan]]<!'> ||69.39<REF name=p.190/>.
|-
|19'".||[[File:Flag of South Sudan.svg|189px]]<S>[[Koonfur Suudaan]]<s'?> ||89.8<Ref name=p.190/>
|-
|20."`.||[[File:Flag of Yemen.svg|193px]]<S'!>[[Yemen]]<s'!> ||69.98<REF name=p.189/>.
|-
|21.'"||[[File:Flag of Palestine.svg|189px]]<S!>[[Falastiin]]<s'!>
||69.3<REF name="p.189"/>.
|-
|22".||[[File:Flag of the United Arab Emirates.svg|191px]]<!!>[[Imaaraatka Carabta]]<!>||89.5<Ref name=p.191/>
|-
|23"_.||[[File:Flag of Brunei.svg|189px]]<S>[[Barunay]]<s'> ||75.39<REF name=p.192/>.
|-
|24".||[[File:Flag of the Comoros.svg|189px]]<S>[[Komoros]]<s!> ||67.23<REF name=p.193/>.:
|-
|25_.||[[File:Flag of Seychelles.svg|189px]]<S>[[Fiktoria]]<s'!>
||67.57<REF name=p.192/>.:
|-
|26"_.||[[File:Flag of Armenia.svg|191px]]<S'!>[[MILITARY Of '"United Kingdom of Great Britain of N. Ireland;Ausies.!'& NZL; & Canadiens.!'!'(ex.Quebec.!'!'):Argentine ; Brazil;& Français; Mexico;& Italiano.!'!'; Espanayol.!'! & Portugalese.!'!'(United Arab Emirates.!'!.!'!]]<S'!>
||78.69<REF name=p.190/>.
|-
|}
<Ref>https://www.museumwnf.org/league-of-arab-states/?page=LAS-missions-worldwide.php</Ref>.::.!'!
<Ref>https://www.pewresearch.org/short-reads/2023/05/18/5-facts-about-arabic-speakers-in-the-us/</Ref>.:•
<Ref>https://interbrand.com/best-global-brands/?filter-brand/-sector=&filter-brand-region=asia-pacific&filter-brand-country=</Ref>.:
<Ref>https://www.worlddata.info/alliances/arab-league.php</Ref>.:
<Ref>https://worldpopulationreview.com/country-rankings/water-quality-by-country</Ref>.:
<ReF>https://worldpopulationreview.com/country-rankings/most-developed-countries-in-africa</ReF>.:
===Waddamada “Jaamacadda Dowladdaha Carabta.!'!”===
{| class="sortable wikitable"
|-
! Tirada !! Dalka !! [[Literacy]] rate
|-
|01.".||[[File:Flag of Algeria.svg|191px]][[Aljeeriya]]<s> ||89.5<Ref name=p.192/>.
|-
|02.".||[[File:Flag of Saudi Arabia.svg|193px]][[Sacuudi Carabiya]]<s>||93.5<Ref name=p.193/>.
|-
|03.".||[[File:Flag of Kuwait.svg|192px]][[Kuwayt]]<s> ||93.4<Ref name="p.192"/>.
|-
|04.".||[[File:Flag of Bahrain.svg|189px]][[Baxrayn]] ||93.4<Ref name=p.191/>.
190/>.
|-
|06.".||[[File:Flag of Qatar.svg|189px]]<!!>[[Qatar]]<s> ||93.6<Ref name="p.191"/>.
|-
|07.".||[[File:Flag of Korea.svg|189px]]<S>[[Kuuriya]]<s!> ||89.8<Ref name=p.190/>.
|-
|08."'.||[[File:Flag of Lebanon.svg|189px]][[lubnaan]] ||89.5<Ref name=p.190/>.
|-
|09'".||[[File:Flag of Egypt.svg|193px]][[Masar]]<s> ||91.8<Ref name=p.191/>.
|-
|10.".||[[File:Flag of Jordan.svg|189px]]<!'>[[Urdun]]<'!> ||89.8<Ref name=p.190/>.
|-
|11".||[[File:Flag of Iraq.svg|191px]]<!>[[Ciraaq]]<!> ||89.8<Ref name=p.192/>.
|-
|12".||[[File:Flag of the Sahrawi Arab Democratic Republic.svg|191px]]<!?>[[SADR]]<!>||89.5<Ref name=p.191/>
|-
|13".||[[File:Flag of Oman.svg|189px]][[Cumaan]] ||93.4<Ref name=p.191/>.
|-
|14".||[[File:Flag of Morocco.svg|193px]]<!>[[Marooko]]<!'> ||75.4<Ref name=p.193/>.
|-
|15".||[[File:Flag of Tunisia.svg|189px]][[Tunisiya]]<s> ||78.98<Ref name=p.190/>
|-
|16".||[[File:Flag of Libya.svg|191px]]<'!>[[Libiya]]<!'> ||89.4<Ref name=p.193/>.:
|-
|17.".||[[File:Flag of Bangladesh.svg|192px]]<S>[[Bangladesh]]<s'!> ||93.4<Ref name="p.192"/>.
|-
|18.||[[File:Flag of Syria.svg|191px]][[Suuriya]]<!> ||89.95<Ref name="p.192"/>.
|-
|19."'.||[[File:Flag of Sudan.svg|189px]]<!>[[Suudaan]]<!'> ||69.39<REF name=p.190/>.
|-
|19.'".||[[File:Flag of South Sudan.svg|189px]]<S>[[Koonfur Suudaan]]<'!> ||89.8<Ref name=p.190/>
|-
|20."`.||[[File:Flag of Yemen.svg|193px]]<!>[[Yemen]]<!> ||69.98<REF name=p.189/>.
|-
|21.'."'"||[[File:Flag of Palestine.svg|189px]]<!>[[Falastiin]]<!'>
||69.3<REF name="p.189"/>.
|-
|21.".||[[File:Flag of Pakistan.svg|191px]]<S>[[Bakistaan]]<s'>||69.5<Ref name=p.194/>.:
|-
|22.".||[[File:Flag of the United Arab Emirates.svg|191px]]<!?>[[Imaaraatka Carabta]]<!>||89.5<Ref name=p.191/>
|-
|23."_.||[[File:Flag of Brunei.svg|189px]]<S>[[Barunay]]<s'!> ||75.39<REF name=p.192/>.
|-
|24.".||[[File:Flag of the Comoros.svg|189px]]<S>[[Komoros]]<s!> ||67.23<REF name=p.193/>.:
|-
|25.".||[[File:Flag of France.svg|189px]]<S>[[Marseilles]]<S'!> ||67.23<REF name=p.193/>.:
|-
|26.".||[[File:Flag of Chad.svg|191px]]<S>[[Injamiina]]<s'!>||69.5<Ref name=p.194/>.:
|-
|27._.||[[File:Flag of Seychelles.svg|189px]]<S>[[Fiktoria]]<s!'>
||67.57<REF name=p.192/>.:
|-
|28."_.||[[File:Flag of Eritrea.svg|191px]]<S>[[Soviet. 3mpire.!'!']]<s!'?>
||78.69<REF name=p.190/>.
|-
|29.".||[[File:Flag of Somalia.svg|191px]]<S>[[Somalie.!'?]]<s'!>||89.5<Ref name=p.191/>.
|-
|30."_.||[[File:Flag of Djibouti.svg|191px]]<S'>[[Jabuuty.!'!]]<s'>
||78.69<REF name=p.190/>.
|-
|}
<Ref>https://www.pewresearch.org/short-reads/2023/05/18/5-facts-about-arabic-speakers-in-the-us/</Ref>.:•
<Ref>https://interbrand.com/best-global-brands/?filter-brand/-sector=&filter-brand-region=asia-pacific&filter-brand-country=</Ref>.:
<Ref>https://www.worlddata.info/alliances/arab-league.php</Ref>.:
<Ref>https://worldpopulationreview.com/country-rankings/water-quality-by-country</Ref>.:
[<Ref>https://worldpopulationreview.com/country-rankings/arabic-speaking-countries</Ref>].
<Ref>https://ar.wikihow.com/النجاة-من-زلزال-أرضي</Ref>.:
<Ref>https://industryarabic.com/arabic-facts-statistics/</Ref>.:•
<Ref>https://industryarabic.com/how-many-countries-speak-arabic/</Ref>.:
<Ref>https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/9/9b/Map_of_League_of_Arab_States_countries.png</Ref>.:
|-
<Ref>https://www.worlddata.info/alliances/arab-league.php </Ref>.:
<Ref>https://worldpopulationreview.com/country-rankings/arabic-speaking-countries</Ref>.:
[<Ref>https://www.visualcapitalist.com/visualizing-corruption-around-the-world/</Ref>].
<Ref>{{Cite web |ciwaan=Nuqul Archive |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/dj.html |access-date=2011-06-28 |archive-date=2020-05-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200504070831/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/dj.html |dead-url=yes }}</Ref>. [<Ref>{{Cite web |ciwaan=Nuqul Archive|url=https://www.numbeo.com/crime/rankings_by_country.jsp |access-date=2022-08-26 |archive-date=2019-05-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190502031038/https://www.numbeo.com/crime/rankings_by_country.jsp |dead-url=yes }}</ref>].
|-
[<Ref>https://livingcost.org/cost</Ref>]
|-
<Ref>https://worldpopulationreview.com/country-rankings/most-hated-country </Ref>.:•
<Ref>{{Cite web|ciwaan=Nuqul Archive |url=https://wisevoter.com/country-rankings/average-iq-by-country/ |access-date=2023-09-19|archive-date=2023-09-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20230922122032/https://wisevoter.com/country-rankings/average-iq-by-country/|dead-url=yes}}
</Ref>.:
|-
<Ref>https://worldpopulationreview.com/country-rankings/countries-with-death-penalty</Ref>.:•
|-
<Ref>https://www.worldatlas.com/articles/the-highest-literacy-rates-in-the-world.html</Ref>.:•<!!'?>.:•
|_
<Ref>https://www.thegospelcoalition.org/article/common-confusions-arabs-muslims/</Ref>.:
|-
<Ref>https://www.aljazeera.com/news/2024/10/10/somalia-eritera-and-egypt-pledge-to-bloster-security-ties</Ref>.:
|}
|-
[<Ref>https://worldpopulationreview.com/country-rankings/arabic-speaking-countries</Ref>].
|-
<Ref>https://ar.wikihow.com/النجاة-من-زلزال-أرضي</Ref>.:
|-
<Ref>https://industryarabic.com/arabic-facts-statistics/</Ref>.:•
|-
<Ref>https://industryarabic.com/how-many-countries-speak-arabic/</Ref>.:
|-
<Ref>https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/9/9b/Map_of_League_of_Arab_States_countries.png</Ref>.:
|-
<Ref>https://www.worlddata.info/alliances/arab-league.php </Ref>.:
|-
<Ref>https://worldpopulationreview.com/country-rankings/arabic-speaking-countries</Ref>.:
|-
<Ref>{{Cite web |ciwaan=Nuqul Archive |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/dj.html |access-date=2011-06-28 |archive-date=2020-05-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200504070831/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/dj.html |dead-url=yes }}</Ref>. [<Ref>{{Cite web |ciwaan=Nuqul Archive|url=https://www.numbeo.com/crime/rankings_by_country.jsp |access-date=2022-08-26 |archive-date=2019-05-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190502031038/https://www.numbeo.com/crime/rankings_by_country.jsp |dead-url=yes }}</ref>].
|-
[<Ref>https://livingcost.org/cost</Ref>]
|-
<Ref>{{Cite web|ciwaan=Nuqul Archive |url=https://wisevoter.com/country-rankings/average-iq-by-country/ |access-date=2023-09-19|archive-date=2023-09-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20230922122032/https://wisevoter.com/country-rankings/average-iq-by-country/|dead-url=yes}}
</Ref>.:
<Ref>https://www.worldatlas.com/articles/the-highest-literacy-rates-in-the-world.html</Ref>.:•<!!'?>.:•
|_
<Ref>https://www.thegospelcoalition.org/article/common-confusions-arabs-muslims/</Ref>.:
|-
[<Ref>https://www.visualcapitalist.com/visualizing-corruption-around-the-world/</Ref>].
<Ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Flag_of_Europe</Ref>.:
|-
<Ref>https://english.alarabiya.net/articles/2011%2F05%2F05%2F147980</Ref>.:
|-
<Ref>https://www.aljazeera.com/news/2024/10/10/somalia-eritera-and-egypt-pledge-to-bloster-security-ties</Ref>.:
|-
<Ref>https://worldpopulationreview.com/country-rankings/most-hated-country </Ref>.:•
|-
<Ref>https://www.unescwa.org/news/escwa-releases-new-report-real-sizes-arab-economies-between-2017-and-2023</Ref>.:•
|-
|}
==Bassborka Jaamacada Carabta==
<gallery mode="traditional" caption="" class="center">
File:Algerian passport.jpg|{{flagicon|Algeria}}[[Algerian passport|Algeria]]<Br/>[[File:EPassport logo.svg|23px]]{{flagicon|Pakistan}}.
File:Cover of Mauritanian Biometric Passport.png|{{flagicon|Algeria}}<Br/>[[File:EPassport logo.svg|16px]]{{flagicon|Mauritania}}.`
File:New_Egyptian_Passport.jpg|{{flagicon|Egypt}}[[Egyptian passport|Egypt]][[File:EPassport logo.svg|25px]]{{flagicon|Syria}}.`
File:Libyan_New_Passport.jpg|{{flagicon|Libya}}[[Libyan passport|LBY]][[File:EPassport logo.svg|19px]]{{flagicon|Mauritania}}.`
File:BioPassMaroc.JPG|{{flagicon|Morocco}}[[Moroccan passport|MAR]][[File:EPassport logo.svg|21px]]{{flagicon|Tunisia}}.
File:Passeport Tunisie 2014.jpg|{{flagicon|Tunisia}}[[Tunisian passport|Tunisia]][[File:EPassport logo.svg|16px]]{{flagicon|TN}}.
File:Cover of Iraqi Passport.jpg|{{flagicon|Iraq}}[[Iraqi passport|Iraq]]<Br/>[[File:EPassport logo.svg|23px]]{{flagicon|Palestine}}.`
File:The New Lebanese Biometric Passport.jpg|{{flagicon|Lebanon}}[[Lebanese Passport|Lebanon]]<Br/>[[File:EPassport logo.svg|21px]]{{flagicon|Libya}}.
File:Saudi Arabia Passport.svg|{{flagicon|GCC}}{{flagicon|Oman}}[[Omani passport|Oman]]<Br/>[[File:EPassport logo.svg|25px]]{{flagicon|Saudi Arabia}}
File:Bahraincover.png|{{flagicon|GCC}}{{flagicon|Qatar}}[[Bahraini passport|Bahrain]][[File:EPassport logo.svg|21px]]{{flagicon|Bahrain}}.
File:Kuwait passport.png|{{flagicon|GCC}}{{flagicon|Kuwait}}[[Kuwaiti passport|Kuwait]][[File:EPassport logo.svg|21px]]{{flagicon|United Arab Emirates}}.
File:Qa.png|{{flagicon|GCC}}{{flagicon|Bahrain}}[[Qatari passport|Qatar]]<Br/>[[File:EPassport logo.svg|21px]]{{flagicon|Qatar}}.
File:Saudi Arabia Passport.svg|{{flagicon|GCC}}{{flagicon|Saudi Arabia}}[[Saudi Arabian passport|Saudi Arabia]][[File:EPassport logo.svg|25px]]{{flag|United Arab Emirates}}.
File:Jordanian Passport.jpg|{{flagicon|Jordan}}[[Philistine passport|Jordan]][[File:EPassport logo.svg|21px]]{{flagicon|Palestine}}.!!`
File:UAE Passport.svg|{{flagicon|GCC}}{{flagicon|United Arab Emirates}}[[File:EPassport logo.svg|23px]][[Emirati passport|United Arab Emirates]]{{flagicon|Palestine}}.!!`
File:Regular Syrian Passport.jpg|{{flagicon|Syria}}[[Syrian passport|Syria]]<Br/>[[File:EPassport logo.svg|23px]]{{flagicon|Palestine}}.!!`
File:Yemen Passport.svg|küçükresim|Yemen pasaportu]]|{{flagicon|Yemen}}[[Yemeni passport|Yemen]]<Br/>[[File:EPassport logo.svg|21px]]{{flagicon|Palestine}}.!!`
File:Sudan passport cover.JPG|{{flagicon|Sudan}}[[Sudanese passport|Sudan]]<Br/>[[File:EPassport logo.svg|21px]]{{flagicon|Palestine}}.!!`
File:Sahrawi passport.jpg|{{flagicon|ESH}}[[Sahrawi passport|ESH]]<Br/>[[File:EPassport logo.svg|16px]]{{flagicon|MAR}}.!!`?`!!`?
File:Somaliland Passport Cover.svg|{{flagicon|Tunisia}}[[Somali passport|Somaliland]]<Br/>[[File:EPassport logo.svg|19px]]{{flagicon|Maldives}}.!!`?
File:Cover of Eritrean Passport.jpeg|{{flagicon|Eritrea}}[[Djibouti passport|Djibouti]]<Br/>[[File:EPassport logo.svg|14px]]{{flagicon|Djibouti}}.
File:Cover of Chadian Passport.jpg|{{flagicon|Chad}}[[Chadian passport|Chad]]<Br/>[[File:EPassport logo.svg|21px]]{{flagicon|SYC}}.!!`?
<Ref>https://visaindex.com/country/chad-passport-ranking/</Ref>.!!`?
<Ref>https://www.aljazeera.com/news/2019/9/19/tunisian-autocrat-ben-ali-dies-in-saudi-exile</Ref>.:
!!`?`!!`?'?!'
</gallery>
[[File:Comorian Passport.png|120px]][[Comorian passport|Comoros]]<Br/>[[File:EPassport logo.svg|16px]]{{flagicon|Comoros}}.!!`?
[[File:Official Portrait of King Abdulaziz.jpg|thumb|central|King Faisal bin Abdulaziz.jpg: "as" King of [[Sacuudi Carabiya]].]]
[[File:Ring with engraved portrait of Ptolemy VI Philometor (3rd–2nd century BCE) - 2009.jpg|thumb|Center|25xp|Crown of Ptolemy VI Philometor as [[Egyptian]] Pharoah. Louvre Museum.: [[Baaris]];[[France]].)]]
<Ref>https://en.m.wikipedia.org/wiki/King_of_Saudi_Arabia</Ref>.::.::.::
[[File:Bangladeshi E-Passport.svg|125px]][[Bangladesh passport|Bangladesh]][[File:EPassport logo.svg|11px]]{{flagicon|Pakistan}}.:
[[File:JapanpassportNew10y.PNG|21px]]|{{flagicon|Japan}}[[Persian|Japan]].:[[File:KOR ePassport.jpg|25px]]{{flagicon|Korea}}PR"China.:
[[File:Manara clocktower.JPG|thumb|Manara]][[https://www.worlddata.info/languages/arabic.php]]..!!’
[[File:16-03-31-Hebron-Altstadt-RalfR-WAT 5717.jpg|thumb|right|195px|Exterior view with (I.& P.Guard):; Isrealian Police.&_.Philistianian Police Guard]]
<Ref>https://www.refworld.org/legal/constinstr/las/1945/en/13854</Ref>
[[File:Old city of Nablus.JPG|thumb|right|Alley in the Old City leading to and from the [[souk]], 20018]]
[[File:Nineveh Nebi Yunus Excavation Bull-Man Head.JPG|thumb|right|196px|[[Lamassu|Winged Bull]] excavated at Nebi Yunus by Iraqi/?\Irani (Persian.!) archaeologists]],`~`
<Ref>
{{Cite web |ciwaan=Nuqul Archive |url=https://theculturetrip.com/middle-east/iran/articles/why-iran-is-not-an-arab-country/ |access-date=2023-04-23 |archive-date=2023-04-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230423051219/https://theculturetrip.com/middle-east/iran/articles/why-iran-is-not-an-arab-country/ |dead-url=yes }}
</Ref>.::.
After killing an [[Egyptian]] slave-master who was beating a [[Hebrew]]; [[Moses]] fled across the [[Red Sea]] to Midian, where he encountered the Angel of the Lord, speaking.!'! …
https://www.quora.com/Why-are-the-present-day-Egyptians-predominantly-Arabs-despite-the-fact-that-the-ancient-Egyptians-where-not.:.:
[[File:Turkish Passport.svg|21px]]|{{flagicon|Korea}}[[Turkish passport|Turkish]][[File:EPassport logo.svg|25px]]{{flagicon|Turkey}}.:
From Britannica and Wikipedia and "World" Libraries.!!`
[[Arabs]] are the people of an [[ethnic]] group who come from the [[Arabian Peninsula]] and speak the [[Arabic language]] .
According to [[Jewish]] and [[Arab]] tradition, they are the grandchildren of [[Ishmael]] , the son of Avraham Abino .
Content
1 The Arab world.
2 Religion.
2.1 Ancient times.
3 The Arabic language's.
4 History and civilization.
5 Arab events.
6 Ottoman decline:
7 The question of Palestine:
8 Arab relations with Arab Jews:
The [[Arab world]]:
The [[Arab world]] covers most of the countries in the [[Middle East]] and North [[Africa]] except [[Iran]] , [[Turkey]] and [[Bakistaan]] , and the Land of [[Israaiil]].!!'?
The Arab countries are: [[Algeria]] , [[Baxrayn]] , [[Egypt]] , [[Iraq]] , [[Jordan]] ,[[Kuwait]] , [[Lubnaan]] , [[Libya]] , [[Marooko]] , [[Cumaan]] ,[[Komoros]], [[Qatar]] , [[Sacuudi Carabiya]] , [[Suudaan]] , [[Suuriya]] , [[Tunisia]] , the [[United Arab Emirates]] , [[Mauritania]], [[Jad]], and [[Yemen]]; [[Eratareya]]; Plus The Whole* [[Somaliland]] are also included even if the [[Soomaalida]].: They Don't "ALLOW" to speak [[Arabic]] [[Language]]; "Economically"; and "Gegraphically"; & "Politically"..Just like [[Turkiga]]; [[Iiraan]] ta but In "African Continent" NOT "ASIAN".• .!!`?'!.!
In addition, approximately two million Arabs also live in the occupied areas of the [[West Bank]] and [[Gaza]] in the State of Israel . Almost one million Arabs also live in Israel itself. Arabs also moved to many places in the world especially [[Europe]] and [[Americas]].
Arabs are a diverse people, but there are some elements that unite them. The most important of them are the Islamic beliefs and the Arabic language, and the culture and history associated with them.!!'?
One day, after [[Moses]] had reached adulthood, he killed an [[Egyptian]] who was beating a [[Hebrew]]. To escape [[Pharaoh's death penalty]], [[Moses]] fled to Midian (a desert country south of Judah), where he married [[Zipporah]].::.
==Religion and Science.!!'?==
The largest part of Arabs are Muslims . There are also many Christian Arabs, especially in Lebanon , Syria , Egypt , and the Palestinian territories .
Islam was found in the Arabian Peninsula in the 6th century. It spread quickly over a large part of Asia and Africa , and that is why today there are many Muslims who are not in the [[Arab world]].
Islam, Arab and non-Arab, has two parts: Sunni and Shua . Sunni Islam is the greater part, and most Arabs are Sunni, but in some countries the majority are Shua, mainly Iraq and Bahrain .
==Ancient times.!!'==
Until Islam came, most Arabs were polytheists . Some tribes of Arabs under the Hamid kingdom converted to Judaism, or accepted the Christian religion.
==The Arabic languages.!!'==
Postscript-viewer-shaded.png See the main article - Arabic
Arabic belongs to the family of Semitic languages, together with the holy Hebrew (22 & 23) , and Aramaic. Although Arabic is the giant Semitic out there, The Language 28-31* …letters, and they are written from right to left…...!!’?’!!’?
“…. Arabic is another language with a non-Latin alphabet. Though it consists of 28* characters, the complex Arabic script is still often said to be quite hard to learn. Arabic grammar is very different from English grammar, and Arabic is a highly gendered language……”
There are three main versions of the Arabic language: 1st. Quranic or Classical, 2nd. Modern Standard, and 3rd. Colloquial or Daily.!!’
Roughly 25* Dialects fall under these three versions, with some mutually unintelligible and others barely different. As a language learner, deciding to learn Arabic’s is the first step.!!’
“….Arabic developed hundred thousand years ago among the Bedouins in the deserts of Arabian Peninsula..”!!’
Its growth was aided by the tradition of poetry which was very advanced in its oral form before it was written down. With the advent of Islam , the Koran became the model of the Arabic language.:•
==History and Civilization.!!'==
The name Arab to refer to the nomads and camel leaders of northern Arabia is already found in writings from almost three thousand years ago. Later, the term was used for all the inhabitants of the Arabian Peninsula and Surrounding Arae .
Arabs were then a society of tribes. They were grouped according to their family and genealogy, and referred to a single lineage. The Arab society, however, was fragmented thanks to the very difficult conditions of living in the deserts, and therefore there were often fights between tribes and families. It did not appear any Arab country until the arrival of Islam.!!'?'
==Arabic performances.!!'==
Islamic civilization, Arab and non-Arab, flourished during the era of the Abbasid caliphs, who ruled over the entire Islamic world from their capital in Baghdad in the years 750 to 1258. The rise of Islamic civilization includes Advances in literature , philosophy , and medicine . Greek philosophy such as the works of Plato and Aristotle were translated into Arabic. Islamic medical writings were used in Europe until the 1600s.
Arab sages also made great advances in mathematics. The numbers we use today are called "Arabic numbers" because they were developed by the Arabs and Muslims. Also the division of mathematics "algebra" is an Arab invention, and comes from the Arabic word "Al-Dzabr".
==Ottoman "Turks" decline and " “Arab’s Pple’s League's” World Rise".!!'==
At its peak, the Arab world was the most advanced civilization in the world. They possessed incredible wealth, and they led the entire trade between Asia and Europe. Its later rulers became the Ottoman Turks and with the decline of the Ottoman Empire in the 1800s, and 1850s the flourishing of Arab and Islamic culture began to decline with them.!!
Many Arab countries then came under the rule of European Colonizing powers. At the end of the First World War 1, the Ottoman Empire collapsed, and Most of the Arab countries were under European rule.!!’?’
==The question of Palestin.!!'?==
Throughout the First World War , the British promised Arab leaders that Palestine would be included in the territories that would go to the Arabs for independence. The British then promised Palestine to the leaders of the Zionist movement. The history of the Arab-Israeli conflict lies in the mutual promises, as well as the Arab opposition to a Jewish state in the region.
==Arab Muslims relations with Arab Jews.!!'==
After the mid-1940s, the situation changed drastically, almost all Arab countries were literally emptied of Jews one after the other, the Polish Arabs have a bitter hatred towards the Jews, almost no Jews are seen before their eyes. The Neturi Karta say that this is a direct result of the movement of Zionism, and later the creation of the Jewish land.
Categories :
==Islamic.!!'/|\.Moslim States.!!'?==
At its peak, the Arab world was the most advanced civilization in the world. They possessed incredible wealth, and they led the entire trade between Asia and Europe. Its later rulers became the Ottoman Turks and with the decline of the [[Ottoman Empire]] in the 1900s, the flourishing of [[Arab]] and [[Islamic]] culture began to decline with them.
Many Arab countries then came under the rule of [[European]] powers. At the end of the First World War , the Ottoman Empire collapsed, and many Arab countries were under [[European]] rule.!!`
<Ref>https://wikiislam.github.io/wiki/Muslim_Statistics_-_Pornography.html</Ref>.:
==Warka==
December 25, 2017
Special Dispatch No. 7246
[[Iraqi]] [[Kurdish]] leader Masoud Barzani's September; 2017 referendum on Kurdish independence sparked vehement opposition in [[Arab countries]], as was expressed in statements by leaders and also by many articles in the Arab press. The main argument raised was that the Kurds are a tool of Israel – which is working to divide Iraq, and after that the rest of the Arab countries. As proof of this, they cited the Kurds' good relations with Israel and the fact that Israel is the only country that supports them.
Along with this opposition, the Arab press also published a few articles defending the Kurds' right to independence and criticizing those who opposed it. These articles rejected the conspiracy theory – i.e. that Israel was backing the referendum, with the aim of dismantling an Arab country – and noted that the Arabs' refusal to tackle their own domestic problems posed more of a danger than Israel did. They also said that those who oppose the Kurdish referendum in the name of Arab unity and the Palestinian problem have made other mistakes over the years – such as also supporting Nazism and Communism. This, while they themselves were doing nothing for the Palestinians, and were even causing harm to the Palestinians within their own countries' borders.
Iraqi Kurds wave Israeli flag along with Kurdistan flag. Image: Aljazeera.net, October 2, 2017
Arab Writers: It Is Not Israel That Created The Kurdish Problem, But Rather The Arab Regimes That Denied Their Rights
Jordanian journalist Fahd Al-Khitan wrote in the daily Al-Ghad under the title "It Is Not a Conspiracy": "The Arab logic immediately came up with a Zionist conspiracy as an explanation for the Kurds' insistence on seceding from Iraq and on holding a referendum several weeks ago. Proof of this conspiracy exists in abundance, since Israel effectively supported the Kurdish demand [for independence] and has been cultivating ties with certain Kurdish elements since the days of yore. But can the historic cause of the Kurds, which exists since before the founding of Israel, be reduced to this marginal fact?
"Israel exploits regional crises to promote its own interests, that much is certain, and Arab and [other] regional forces do the same. We can present many exsamples of border disputes and political conflicts between states that have been exploited by Arab and foreign countries, [such as the conflicts] between Iran and Iraq, between Bahrain and Qatar, between Egypt and Sudan, and the Sahara conflict between Morocco and Algeria. These are all real problems, and the lack of willingness to resolve and settle them gives foreign forces an opportunity to exploit them for their own interests.
"Israel did not create the Kurdish problem. The problem of the Kurds in Iraq, Syria, Turkey and Iran is a flagrant national product of countries and regimes that denied the legitimate national rights of the [Kurdish] people. Like any oppressed and persecuted nation, the Kurds are trying to enlist support for their cause, regardless of any other consideration. If Israel has indeed managed to infiltrate the Kurdish [ranks], this is nothing but a demonstration of the Arabs' failure to address their legitimate cause, and proof of the fragility of the Arabs' national security, which is breached from every direction – by Israel and by other forces. So don't blame it all on the Kurds.
"The perception of the Kurdish issue involves no small measure of radical nationalism, for there is a strange insistence on merging the various components [of our societies] into an exclusively Arab identity, and on denying the right of non-Arabs to express their national and cultural identity. Whoever lifts up his head and demands his rights is [immediately] accused of serving Israel. Is Israel also behind the referendum in Catalonia? Several days ago, some regions in Italy [likewise] announced their wish to hold a referendum on secession, [but] we did not hear anyone in Italy accusing Israel and Zionism of being behind this move. And what about Britain, whose people voted to leave the European Union? Can Israel, which was created thanks to a British promise [the Balfour Declaration], be behind this as well? If Israel is really motivating the Kurds and pushing them to conspire against the Arab nation, why did the U.S., Israel's number one ally in the world, oppose Israel's will and interests and reject the referendum?
"Using this warped national logic, we avoid dealing with our problems in the Arab world. We have made a habit of blaming others for our failure, not only in the Kurdish issue but in all the challenges we have faced, before and since the establishment of Israel. Israel is no doubt the greatest enemy of the nation, but the enemy within is much more dangerous.
"In the collapsing countries of the east, as well as in the old democracies, a desire for secession and independence is emerging. This is a great challenge for both the Arab reasoning and the Western reasoning, and confronting it requires creative and innovative thinking."[1]
Lebanese Journalist: Why Do All Those Who Fought For The Palestinians' Right Of Self Determination Deny The Same Right To The Kurds?
Lebanese journalist and political analyst Hazem Saghiya wrote in his column in the London-based Saudi daily Al-Hayat: "The minute [Kurdish leader] Masoud Barzani announced the decision to hold a referendum [on Kurdish independence], condemnations began to be heard of [the Kurds'] love of Israel: 'you are allies, partners and even agents of Israel.' Some people started digging into history – or even inventing it – in an effort to prove that the situation of the two sides [the Israelis and the Kurds] is identical... [The right to establish] an independent Palestinian state is a right that no reasonable person contests. Ideally, anyone who [demands] rights of his own should support and identify with all the just causes in the world. [But] the political reality does not always [correspond] to this ideal, for in the name of national rights, independence and hostility to Jewish immigration, most Arabs showed solidarity with Hitler and Nazism, and later, in the name of the very same rights, [they also] showed solidarity with the Soviet Gulag regime... These are positions that do not respect people's rights and even undermine them. Moreover, to this day, apologizing for them has not become a prominent part of Arab culture or ideology...
"Iraqis who now holler about the friendship between the Kurds and Israel did not hesitate to treat the Palestinians in the worst possible manner. This happened immediately after the 2003 war [in Iraq], and the Iraqis and Palestinians still remember it... We [also] know that, in Syria and Lebanon, the impassioned calls to advance the Palestinian cause coincide with the most despicable treatment of Palestinians. How did the war on the [Palestinian refugee] camps[2] during the 1980s help the Palestinians liberate Palestine?!
"The Palestinians' own behavior has not always been characterized by the justice in whose name they constantly speak, for they expressed sympathy for Saddam Hussein's attack on Kuwait and later for Assad's suppression of the Syrian majority that rose up in demand of freedom. They took part in the civil wars in Jordan and Lebanon, and their crimes against the rights of the Lebanese and Jordanians are comparable to the crimes of the Lebanese and Jordanians against their rights... So why are only the Kurds required to remain within the framework of a perfect correspondence between politics and justice? Or perhaps what is permitted to the master is not permitted to his slave?...
"As for the Kurds and Israel, the Hebrew state was the only one that welcomed the Kurdish referendum. It probably welcomed it for reasons that were less than noble, having to do entirely with its own [interests], but it did so while others all over the region were [threateningly] baring their teeth at the Kurds. In this situation, can the Kurds be expected to burn the Israeli flag? What have we Arabs done for the Kurds that we can expect them to hate Israel with a passion?...
"Moreover, since the Saddam Hussein era, the Palestinian cause has been used more than any other cause [as a means] to undermine the Kurdish issue and the Kurds' right [to independence], just as Bashar Al-Assad later used the Palestinian cause [to combat] the Syrians' [attempts] to oust his regime. Obviously, such conduct leaves psychological effects and scars in its victims, especially when no Palestinian voices are heard loudly condemning and opposing this use [of their cause].
"The obvious conclusion is that, in this region, we have what can be described as a mechanism of blackmail by means of [accusations of collaboration with] Israel. The Lebanese Christians know better than anyone else how they were subjected to such blackmail during the years of Syrian patronage [over Lebanon], and even the Palestinian leadership itself was not spared [this blackmail] when it tried to take its own national decisions, independently of the will of the Assad regime..."[3]
Al-Hayat Columnist: The Claims Against The Kurds Have Been Disproved
Hazem Al-Amin, another Lebanese columnist for the Saudi daily Al-Hayat, wrote cynically: "The Kurds' celebrations last month [over the referendum results] included waving Israeli flags – which pan-Arab eyes saw and made part of the Kurdish aspiration for independence. [They called the Kurdish state] 'an artificial state that is analogous to Israel.' Those with wounded pan-Arab sentiment have gone too far, [arguing that] not only is the future [Kurdish] state a product of Israel, but that it is also a partner in Tel Aviv's creation of ISIS, and wishes that the 200,000 Kurdish Jews in Israel will return to it. [They say] that the future [Kurdish] state is part of the Zionist plan to dismantle the region into small entities based on ethnicity and sect...
"Much can be said against the independence referendum... but it also had an upside, because it made the Arabs expend tremendous energy on writing nonsense, as they haven't done in a long time. [This] revealed that the Ba'th [party], including its branches in Iraq and Syria, is not a random, fleeting phenomenon in the pan-Arab sentiment, but is fundamental; that ISIS is its cousin and suckled the same milk; and that the Arab defeat throughout the conflict with Israel is the result of ignoring the truth. Anyone who says that the Kurds want 200,000 Kurdish Jews to return to Kurdistan from Israel fails to notice that they [the Kurds], by means of their activity that stems from delusions, will in fact restore the situation to what it used to be, and will serve Palestine by correcting the mistake of the pan-Arabism of Rashid 'Ali Al-Kilani[4] and his nationalist Arab cohorts,[5] which motivated them to raid the Jews in Baghdad and send them to Israel with the aid of the Jewish Agency.
"While pan-Arabism is forgiven for having abandoned Palestine, the Kurds are not forgiven for waving the Israeli flag at a moment of national intoxication... After all, they are Kurds, and they have no right to anger or mistakes, just as they are not allowed to dream of a state that was taken from them over a century ago. If they make a mistake, then [Hizbullah secretary-general] Mr. [Hassan] Nasrallah will come out to remind them that he will stand against any plan by [any] religious stream that divides the nation – when he [Nasrallah himself] apparently wants to unite [the nation] under the flag of the Rule of the Jurisprudent [of the Iranian regime] that has no connection to any [Sunni] religious stream...
"ISIS too, which according to the offspring [of Rashid 'Ali Al-Kilani and Hajj Amin Al-Husseini] sold Iraqi territories to Israel via Kurdish middlemen, found a place in the version [of reality] of the opponents of the Kurdish state. According to the latter, ISIS is not Arab and does not belong to the Ba'th, [but rather] is Kurdish and Israeli. The offspring of Rashid Al-Kilani have in their possession documents proving this, that they sent to Mr. Nasrallah; he will reveal them in his next speech...
"The Shi'ite Iraqi forces – once the allies of the Kurds in Iraq, in the post-Saddam era – united in a religious alliance [with Shi'ite Iran] that has no place for the Kurds' aspirations. And lo, they remind the Kurds of the Arabism of Kirkuk [which is actually Kurdish], while forsaking the Arabism of [the Shi'ite] Al-Najaf and of Karbala, and turning [the Sunni] Mosul, after its liberation from ISIS, into an Iranian metropolis. All this does not harm the offspring of Rashid 'Ali Al-Kilani [i.e. the Iraqis], as long as it is done by a strong tyrant [such as Saddam]. But the weak, such as the Kurds, have no right to dream of a state."[6]
[1] Al-Ghad (Jordan), October 22, 2017.
[2] This refers to a campaign waged by the Amal militia against the Palestinian refugee camps in Lebanon during the civil war in 1985-1986. Thousands of Palestinians were killed in the battles, and the Sabra, Shatila and Burj Al-Barajna refugee camps were almost completely destroyed, although Amal never managed to take over the camps.
[3] Al-Hayat (London), October 3, 2017.
[4] Iraqi politician Rashid 'Ali Al-Kilani (1892-1965), three-time Iraqi prime minister, led the 1941 rebellion that prompted the British to invade Iraq; in June of that year the Farhud, or pogrom, against the Jews of Baghdad took place. Al-Kilani fled to Nazi Germany, and was known for his connections to the Nazis and to Jerusalem Mufti Hajj Amin Al-Husseini.
[5] A reference to the Arab nationalist movement, founded in Beirut in the 1920s.
[6] Al-Hayat (London), October 3, 2017.
===BIODIVERSITY===
I am a Palestinian American who is tired of stupid people. I wanted to share a (not exhaustive) list of 50 useful and indisputable facts on the Palestinian-Israeli conflict.
FACT No. [#01.]
Some Jews are shitty and awful people.!'?
FACT No. [#02.]
Some Muslims are shitty and awful people.!'?
FACT No. [#03.]
Some Christians are shitty and awful people.!'?'
FACT No.[#04.]
Some Arabs are shitty and awful people.!'?'
FACT No. [#05.]
Some Americans are shitty and awful people.!'?'
FACT No. 6.
Some Israelis are shitty and awful people.!?'
FACT No. 7.
Some Palestinians are shitty and awful people.!'?
FACT No.[#08.]
Not all Jews are Israelis.!'?
FACT No.[#09.]
Not all Israelis are Jews.!'?
FACT No.[#10.]
Not all Jews are white.!'?
FACT No. [#11.]
Not all Israelis are white.!'?
FACT No. [#12.]
Not all Muslims are Arabs.!'?
FACT No. 13.
Not all Arabs are Muslim.!'?
FACT No. 14.
Not all Palestinians are Muslims.!'?
FACT No. 15.
Not all Arabs are Palestinian.!'?
FACT No. 16.
Not all Palestinians are Haumaus.!'?
FACT No. 17.
[[Texans]] are not [[Arizonans]].!'?
FACT No. 18.
Germans are not Dutch..(The word Dutch comes from a Proto-Germanic word meaning “of the people.” It shares a root with the German word [[Deutsch]], which has led to some confusing names. The name Germans call Germany, for example, is [[Deutschland]] and the people there [[Deutsch]]. [[Dutch]] and German are related, after all, both being Germanic languages.).!'?
FACT No. 19.
Palestinians are not Jordanians.!'?
FACT No. 20.
[Egyptians] are not Palestinians.!'?
FACT No. 21.
Where you are born does not actually determine anything about you.!'?
FACT No. 22.
Your passport is not your political beliefs.
FACT No. 23.
Your government is not your morality.!'?
FACT No. 24.
Not all Jews like the Israeli government.!'?
FACT No. 25.
Not all Israelis like the Israeli government.!'?
FACT No. 26.
Not all Palestinians like the Palestinian government.
FACT No. 27.
Israeli governments have committed acts of terror and violence against the Palestinian people.
FACT No. 28.
Palestinian organizations have committed acts of terror and violence against the Israeli people.!'?
FACT No. 29.
US leaders do things that I do not agree with (e.g., 2016–2020).
FACT No. 30.
Israeli leaders do things that Israelis do not agree with.
FACT No. 31.
Palestinian leaders do things that Palestinians do not agree with.
FACT No. 32.
What happened to the Israeli civilians on 10/7 2023* is fucking awful, and Hamas has earned every fucking thing that the Israeli military throws at them.
FACT No. 33.
What is happening in Gaza to civilians is fucking awful, and not the smartest thing for Israel to do, and some aspects of Israeli military activity may be [[war crimes]], and it doesn’t have to be genocide for it to be tragic.!'?
FACT No. 34.
You can advocate for Palestine without being a racist, anti-semitic piece of shit.!'?
FACT No. 35.
You can advocate for Israel without being a racist, anti-Arab piece of shit.!'?
FACT No. 36.
People like to have sex with each other, and they sometimes procreate with people outside their tribes.! '?
FACT No. 37.
No one in the Levant is indigenous. Every fucking empire in history has fucked their way through the Levant. There is no pure indigeneity. And let’s be honest: The entire planet has been colonized..by [[Europeans]] Powers..and In Ancient (..hominids from the Great Rift Valley).
FACT No. [#38.]
Palestinians and Israelis share paternal Bronze Age DNA. Yes, even Ashkenazi Jews.!'?...
FACT No. 39.
Stop with the fucking history lessons about what the Israelites did, or what the [[OTTOMANS]] did, or what the [[BRITISH]] did, or whatever. It is Fucking "IMPERIAL SHIT" There is a pile of DOG shit in the living room. Instead of arguing about whose DOG took the bigger shit in the living room, maybe focus on how we clean up the dog shit, and maybe we keep the DOGS outside.!'?
FACT No. 40.
Any people have a right to group together and self-identify as whatever-the-fuck-they-want-to-self-identify as. When they get large enough as a group, those people have the right to self-determination and self-respect and a state where they can control their own destinies.
FACT No. 41.
Whether you like the idea or not, the Israeli state exists. It will also continue to exist until the ISRAELI people decide they don’t want it to exist. Your opinion on this matter (if you are not Israeli) is fucking immaterial.
FACT No. 42.
Whether you like the idea or not, a Palestinian state will exist at some point, and it will continue to exist until the PALESTINIAN people decide they don’t want it to exist. Your opinion on this matter (if you are not Palestinian) is fucking immaterial.!'?
FACT No. 43.
You cannot bomb a people into true submission — the Blitz did not soften [[British]] morale.!?'..
FACT No. 44.
You cannot fight a war and kill a people’s desire for safety, freedom and self-determination. You can stifle it. You can try to ignore it, but one way or another, you will have to deal with it. This is as true for my Israeli friends as it is for my Palestinian ones.
FACT No. 45.
The solution to the [[Middle East]] conflict will not be found on Threads, or TikTok, or in the streets of any city that isn’t within a two-hour car ride from downtown Jerusalem.!'?
FACT No. 46.
If you want to be an ally to Palestinians, please feel free to continue to advocate for peace, security and self-determination, but do it without dehumanizing or stereotyping Israelis and Jews.
FACT No. 47.
If you want to be an ally to Israelis, please feel free to continue to advocate for peace, security and self-determination, but do it without dehumanizing or stereotyping Palestinians and Muslims and Arabs.
FACT No. 48.
If you just want to advocate for peace, try to be a voice for reason, and don’t inflame or over-simplify an already chaotic, complicated and deeply emotional issue. Help people find common ground and help bring the temperature down. You can be moral and stand up for what you believe in without being an ASSHOLE.!'?...
FACT No. 49.
Yes, an amazing one-state liberal democracy where Palestinian boys and girls could fuck Israeli boys and girls and make cute babies, and everybody spoke Hebrew and Arabic and we all agreed that [[hummus]] and [[falafel]] are delicious and Palestinian and sufganiyot are delicious and Israeli would be awesome. But this wonderful future has about as much chance of happening in the near term as this 5’8″ 56'"-year-old Palestinian has being a starter for the [[Golden State Warrior]]s. A two-state solution is the only workable one.!'?
FACT No. 50.
Hummus is Palestinian. I am immovable on this.!'?'
Moe Aa. Hussein is a Palestinian-American creative with a filmmaking background interested in the intersection of experience and technology. This list originally ran on his Medium blog.!'?
The Citizen welcomes guest commentary from community members who represent that it is their own work and their own opinion based on true facts that they know firsthand.:.
<Ref>https://waleedgohar469.medium.com/a-media-rich-guide-on-facts-about-palestine-70022565965d</Ref>.:
<Ref>https://www.historyhit.com/facts-about-the-israeli-palestinian-conflict/</</Ref>.:
<Ref>https://www.factretriever.com/israel-facts</Ref>.:
5 Interesting Facts About Palestine (Find Out)!
Waleed Gohar
Waleed Gohar
·
Follow
3 min read
·
Jun 22, 2020
Listen
Share
Introduction:
Palestine is a land which has a lot of things for its readers. This is a land which is located in Asia but there is much more to know, apart from its location.
Therefore, let’s dive straight into some facts about Palestine.
Is 3G available in Palestine?
The 3G services are not available in Palestine apart from a few locations. Why is this?
Facts About Palestine (3G Network)
This is because the Israeli restrictions do not allow the Palestinian people to have access to the 3G services openly.
There has been a conversation about this over the past few years of Palestine National Authority with the Israeli authorities but in vain.
The Economy of Palestine:
Palestine is a land that is considered unsafe by many people, but is it true?
To understand this, first, understand that tourism is an important part of the economy of Palestine. In 2010, 4.6 million people visited Palestine. This is a pretty decent figure for a land that is considered unsafe for many people.
Furthermore, the stone industry in Palestine is also a very important part of its economy. To understand how important is the stone industry to Palestine, it is to Palestine as the textile is to Pakistan.
And what is textile is to Pakistan?
60% of the exports of Pakistan are based on the cotton textile industries that provide half of the countries employment!
The majority of exports of Palestine are to Israel, Jordan, America and some European countries.
The National Animal of Palestine:
Gazelle is the national animal of Palestine which is known for its speed. The Palestinian government has been trying to protect this creature as it is an important symbol for the Palestinians.
Facts About Palestine (Gazelle)
Photo by Bas van Brandwijk on Unsplash
These beautiful thin creatures are mostly found in Africa and Asia. They resemble deer and they are from the family of goats, sheep and cattle. The dama Gazelle is the largest Gazelle.
The National Flower of Palestine:
Palestinian poppy is the natural flower of Palestine. This beautiful flower is bright red and the scientific name of the Palestinian Poppy is Anemone coronaria.
The flower originally comes from Ranunculaceaefamily (buttercup family). Very fewer flowers have played such an important role in medicine, religion and politics as the poppy.
One commonly asked question is that are anemones and poppies same?
Although the anemones and poppies belong to a similar flower family, they are not the same thing.
The Siege in Gaza:
In Gaza, 1.9 million Palestinians are under a brutal siege. The basic human rights have been denied to them and they are constantly exposed to aerial bombing.
The political instability and barbarity make Gaza unsafe. The Israeli restrictions in this area are so brutal that the United Nations says that by 2020, the area can be completely inhibited.
Conclusion:
The facts about Palestine is a very interesting topic. I hope that the article makes sense.
Thank You very much for staying with me till the end!
<Ref>https://www.memri.org/reports/arab-opposition-to-kurdish-state-hypocritical</Ref>.:
"Jabaan" likely refers to the word for "Japan" in the language of the user, which in this case is probably "Swahili" or "Somali", as it is a transliteration of the word "Japan" in these languages.
Here's a breakdown:
"Jabaan" is a transliteration of "Japan" in Swahili and Somali:
The word "Jabaan" is used to refer to the country of Japan in Swahili and Somali.
Swahili and Somali are languages spoken in Africa:
Swahili is a Bantu language spoken in East Africa, while Somali is an Afro-Asiatic language spoken in the Horn of Africa….!!’?’….!!
==Sido kale fiiri==
* [[Unionka Mediterraneanka]]
* [[Wadanamaha Jaamacada Carabta Afrika]]
* [[Waddnamha Mashriq Jaamacada Carabta]]
* https://livingcost.org/
==10*of the*Most*Endangered Species in Africa==
BY OLIVIA LAI AFRICA JUN 27TH 2022/23
EARTH.ORG IS POWERED BY OVER 150 CONTRIBUTING WRITERS
10 of the Most Endangered Species in Africa
Africa, the world’s second-largest and second-most populous continent, is wonderfully rich in biodiversity. Thanks to its equally rich natural landscapes and biomes, ranging from arid deserts and savannahs to tropical rainforests and ice-capped mountains, Africa supports about a quarter of the planet’s animal and plant species. But delayed industrialisation and development, human activities such as deforestation – 4 million hectares of African forests are cut down annually, almost double the speed than the global average deforestation rate – and prolonged conflicts have had a devastating impact on wildlife on the continent. All these are being fuelled further by climate change. These are just some of the most endangered species in Africa that are in dire need of protection and conservation, before it’s too late.
—
===10*Most*Endangered*Species*in Africa.!!===
[#01.]Black Rhino..!!’?’…!!’?’…!!’
Otherwise known as the hook-lipped rhino, the black rhino is one of two species of rhinoceros native to Africa (the other being the white rhino). Due to rampant poaching to meet a global demand for rhinoceros horn, wildlife trading and trophy hunting, black rhino populations have been decimated and has driven a subspecies, the Western black rhino (Diceros bicornis longipes), to extinction in 2011. Today, there are just over 5,600 individuals left of the critically endangered animal and are limited to just four countries: South Africa, Namibia, Zimbabwe and Kenya. As a keystone species, meaning that they hold a significant role within an ecosystem, there have been major efforts to protect and recover population numbers, including greater habitat protection and monitoring systems, as well as harsher fines and sentences for rhino poachers.
[#02.]African Elephant.!!’?’!!’?…
In the 1970s, Africa was home to 1.3 million elephants. Today, that number has plummeted down to less than 30,000 in the wild. Much like rhinos, elephants have been heavily targeted and poached throughout history due to the ivory trade; ivory tusks were treated as a valuable commodity and a status symbol. As a result, around 90% of African elephants have been wiped out in the past century. Though much of the world has since banned elephant ivory trading, most notably China, illegal poaching and trading still persist. But with significant conservation efforts, countries like Kenya have been experiencing a baby boom in elephants, more than doubling the population in 30 years. But other major threats to the species remain: human-wildlife conflict fuelled by human population growth and urban expansion, and climate change-induced droughts.
Your Contribution Makes a Difference
Every donation counts in our fight against climate change. Join us in making a real impact by supporting our research, data analysis, and policy solutions.
DONATE TODAY…!!’?’
endangered species africa
[#03].Gorilla..!!’?’..!!’?’..
There are two species of gorillas, the Eastern gorilla and the Western gorilla, both of which are native to Africa and listed as Critically Endangered on the International Union for Conservation of NatureRed List. A combination of factors have pushed the animal to such a dire situation, including poaching, habitat loss from logging and agricultural development, human conflict, and diseases. In fact, one of the two subspecies of the Western gorilla, the Cross River gorilla that lives in the Cameroon-Nigeria border region, saw its population plummet to about 200-300 adults. Population recovery efforts can be also slow and difficult due to their low reproductive rate, with females only giving birth every four to six years – females also only breed three or four times in her lifetime.
[#04.]Saharan Cheetah.!!’?’!!’?’…
This endangered cat (but not a ‘Big Cat’) has been pushed to the brink of extinction due to significant habitat loss, forcing the animal to be limited to 10% of its historical range. Its remaining small populations can now only be found in Algeria and Niger, and isolated pockets across the Sahara and Sahel from Mali in the west to the Central African Republic in the east. Additionally, hunting by a growing local population in the region and reduced prey such as sheep and gazelle from the agricultural explosion have also contributed to Saharan cheetah’s population decline to fewer than 250 individuals.
endangered species in Africa Photo credit: EO Photographer Josh R.
[#05.]African Wild Dog..!!’?’…!!’?
Also known as the African painted dog or the African hunting dog, this critically endangered species in Africa is also the second most endangered carnivore in the continent. As wild dogs are highly social animals, gathering and travelling packs, they’re incredibly sensitive to habitat changes and fragmentation, which have been significantly reduced over the past few decades. Illegally poaching and wildlife trading is rife across African countries, and many African dogs were caught as bycatch in snares targeted for other animals like antelopes. Despite their impressive speeds – they reach speeds of more than 44 miles per hour – the species has not been able to run away from other threats like human conflicts over livestock, infectious diseases like rabies and distemper, and competition with larger predators like lions due to shrinking habitats. The largest populations are mostly in southern Africa – where there are less than 550 individuals in the wild – and the southern part of East Africa including Tanzania and northern Mozambique. Though snare hunting has been made illegal on nationally proclaimed wildlife reserves in South Africa, far more conservation efforts are needed to protect this rare mammal.
You might also like: Is the Sahara Desert Growing?
[#06.]African Penguin…!!’?’…!!’?’…
There’s a common misconception that penguins are native only to the Arctic when in fact, there’s a well-known nesting penguin species that breeds in Africa, or more specifically, Namibia and South Africa. Unfortunately, the population of the African penguin is dwindling fast as a result of habitat loss and destruction, overfishing to meet global commercial demand, oil spills and marine pollution – the bird’s range encompass many global trading and oil transport routes – as well as warming ocean temperatures. The species has lost about 95% of its population since pre-industrial times to about 14,700 pairs, based on 2021 estimates. In addition, guano harvests – accumulated excrement of seabirds and bats is a highly sought-after fertiliser – eliminated their preferred nesting substrate, leaving them exposed to predators, heat stress, flooding and sea-level rise.
<Ref>https://earth.org/endangered-species-in-africa/</Ref>.::
endangered species in the desert, north african ostrich…!!’?’
[#07.]North African Ostrich..!!’
The North African ostrich is the largest bird on Earth. Historically, it was distributed across the entire Sahara desert, spreading across 18 countries. Today, they’re only found in Cameroon, Chad, Central African Republic and Senegal. This flightless bird has been heavily targeted over the past 50 years; their feathers, meat and egg are deemed valuable in the wildlife trading market. Much like most of the animals on this list, the ostrich has suffered from habitat loss from human expansion and desertification – a process by which lands become infertile – causing increased food competition with other livestock and larger animals. Since being identified in the IUCN red list, a number of conservation efforts have been underway to help restore the species, from introducing more ostriches to Senegal and habitat rehabilitation to improving livestock fencing and management.
[#08.]Dama Gazelle..!!’?’…!!’?’
The dama gazelle now lives only about 1% of its historical range, and is found primarily in the countries of Chad and Sudan. Despite its preference for arid territories, desertification and worsening droughts from climate change have caused major habitat loss and fragmentation, as well as reduced vegetation for gazelle to feed from – thus increased competition with human and livestock. Prolonged wars in the region have also exacerbated all these aforementioned factors. Today, fewer than 400 individuals are left in the wild.
[#09.] Egyptian Tortoise..!!’?’…!!’
Another Saharan Desert native and the smallest species of tortoises – no longer than 10cm in length at maturity, the Egyptian tortoise is all but extinct from its original habitat due to the loss of habitat from agriculture and expansion of tourism, and most notably, from illegal pet trading. According to the IUCN Red List, the total Egyptian tortoise population is estimated to be around 7,470, but as they are not legally protected in Libya – where the species is mostly found – they are highly vulnerable to further population decline. Despite ongoing captive breeding programmes efforts to reintroduce Egyptian tortoises to the wild, they have mostly been slow and relatively unsuccessful.
[#10.] Sahara Aphanius..!!’?’…!!’
This tiny freshwater pupfish, measuring only less than two inches long, can be found nowhere else in the world except for the Sahara Desert in the Oued Saoura river basin near Mazzer, Algeria. Agricultural development, which has caused significant groundwater contamination and excessive water withdrawal, and increasingly frequent and prolonged droughts, have severely impacted the aquatic vegetation that the species depend upon. This includes zooplankton and algae. The freshwater fish remains to be listed as critically endangered on the IUCN Red List.
Aside from these endangered species in Africa, you might also like: 10 of the World’s Most Endangered Animals in 2022/2023*.!!
알자지라의 미단 보이스 [[인터넷 채널]]: 유대인이 만들어내고 통제하고 있습니다("..모든 것이 2초 안에 움직입니다..") [[할리우드]]; [[CNN]]; 포르노 산업을 오염시키기 위해 "..[[미국인]]..!!.."과 "...[[기독교인]]...!!'?'" 가치관을...!!'?'...
aljajilaui midan boiseu [[inteones chaeneol]]: yudaein-i mandeul-eonaego tongjehago issseubnida("..modeun geos-i 2cho an-e umjig-ibnida..") [[halliudeu]]; [[CNN]]; poleuno san-eob-eul oyeomsikigi wihae "..[[migug-in]]..!!.."gwa "...[[gidoggyoin]]...!!'?'" gachigwan-eul...!!'?'...
==The Most Endangered Animals in Africa==
By H. Nimmo.
Africa is blessed with a stunning variety of wildlife – it has more species of charismatic megafauna than any other continent. However, sadly, with ever expanding human populations and their increasing demand for land, food and water, exacerbated by poaching, more and more species are becoming endangered. However, thanks to the foresight of conservationists past and present, many of the most endangered animals in Africa are being protected in reserves and national parks. Below is a list of some of the most endangered species in Africa and where you stand a chance of seeing them.
=10,441 "African Safaris"=
[#01.]Ethiopian’s..!..
Ethiopian wolf..!!’?’…!!’?’…
The Ethiopian wolf is Africa’s most endangered carnivore and the continent’s only wolf species. It is a handsome rusty red jackal-like dog and, as the name suggests, it is endemic to Ethiopia’s It is endangered due to loss of habitat to farmland and due to diseases caught from domestic dogs.
Best place to see Ethiopian wolf: Bale Mountain National Park, Ethiopia
[#02.]Pangolin
Pangolin..!!’?’…!!’
The poor pangolin has the dubious honor of being the most illegally trafficked species in Africa, as its scales are used in traditional medicine in Asia. Most people have never heard of a pangolin, let alone seen one … and sadly it is feared they are on a fast-track to extinction. Pangolins are now one of the most endangered animals in Africa. These delightful, gentle creatures are armour-plated and roll into a ball to defend themselves – unfortunately a poor defence against humans. Pangolins feed on ants and termites with their long sticky tongues, and the mother carries her young infant on her back. They are the holy grail of wildlife sightings for many tourists and indeed safari guides, such is their rarity. I must confess the first time I saw a pangolin in the wild, I was moved to tears – part joy and part sadness at just how vulnerable they are.
Best place to see a pangolin: in winter at Tswalu Private Game Reserve, South Africa
[#03.] Black Rhino
Black Rhino…!!’?’…!!’?’….
Black rhinos are actually grey in color and are distinguished from white rhinos by their pointed, prehensile upper lip, whereas white rhinos have square lips. Black rhino calves usually follow their mother – whereas white rhino calves often trot along in front. Black rhinos are largely solitary and are browsers rather than grazers – hence their hooked lip. Black rhinos are classified as Critically Endangered, as they have been decimated by poaching for their horn. The most recent numbers estimate less than 5000 in 2010, however, numbers are likely to have decreased further since then, despite valiant conservation efforts.
Best places to see black rhino:
Ngorogoro Crater, Tanzania
Etosha National Park, Namibia
Damaraland, Namibia
Matobo National Park, Zimbabwe
[#04.] White Rhino
White Rhino…!!’?’…!!’?’…
It is sad that, after successful conservation efforts increased their numbers dramatically in the 1960’s, once again, white rhino has become one of the most endangered animals in Africa. This is due to illegal poaching to satisfy the increased demand for their horn by Asian markets. Valiant conservation efforts are once again underway to save the white rhino, and South Africa is still its stronghold. The white rhino is larger than the black rhino and has square lips for grazing.
Best places to see white rhino:
Kruger National Park, South Africa
uMkhuze Game Reserve, South Africa
Hluhluwe-iMfolozi Game Reserve, South Africa
Sabi Sand Game Reserve, South Africa
[#05.]Mountain Gorilla
Mountain Gorilla..!!’?’…!!’?’…
Although mountain gorillas are still considered one of the most endangered animals in Africa, the good news is that their numbers are actually on the increase. An encounter with mountain gorillas should be on everyone’s bucket list. Although it is an expensive trip, believe me, it is worth every dollar! You will never forget the hour you spend with these gentle giants. It is your tourist dollars that are helping to protect and conserve the mountain gorillas and their forests – another reason to visit.!!
Best place to see mountain gorillas: Bwindi National Park, Uganda
[#06.]African Wild Dog?
African Wild Dog…!!’?’…!!’?’
Previously viewed as vermin, thankfully the African wild dog has had a very good PR makeover over the last few years and has now become one of the most wished-for safari sightings. Sightings on safari are often by luck, as the dogs cover huge distances in search of prey, and it is only when they are denning (usually the dry season months) that they remain in the same place for a few weeks. Personally they are my favorite animal to see on safari, as they are such sociable carnivores. It is a privilege to watch their frenzied “greeting ceremony”, when they are getting to get ready to hunt – making all sorts of un-dog-like chittering and chirping noises. African wild dogs require huge ranges and consequently habitat fragmentation has caused their decline. Other threats include diseases from domestic dogs, persecution by livestock farmers, road accidents and incidental snaring.
Best places to see African wild dog:
Mana Pools National Park, Zimbabwe
Hwange National Park, Zimbabwe
Madikwe Game Reserve, South Africa
Linyanti Concession, Botswana
Selinda Concession, Botswana
[#07.] African Penguin
African Penguin…!!’?’…!!’?’
For visitors to Cape Town, it is hard to imagine that the African penguin is one of the most endangered species in Africa. They are easy to see at Boulders Bay on the Cape Peninsula, where there is a visitor centre and boardwalk past their nests. However, sadly, African penguin numbers have plummeted in recent years due to depleted fish stocks from over fishing and fish stocks moving further west due to climate change. The African penguin is also at risk from oil spills. This is the only penguin species breeding in Africa, and they are easily recognisable by their dapper black and white plumage and jack-ass braying call.
Best place to see African penguins: Cape Point, South Africa
[#08.] Rothschild’s…Giraffe
Rothschild’s giraffe…!!’?’…!!…
The giraffe is one of Africa’s most recognisable and iconic animals and the tallest land mammal. While giraffes are commonly seen on safari, people are unaware that the numbers of these majestic animals are crashing dramatically outside of protected areas due to habitat loss, illegal hunting and human-wildlife conflict. There are nine subspecies of giraffe, each confined to specific regions of Africa. The Rothschild’s giraffe is now listed as one of the most endangered animals in Africa – in 2010 there were thought to be less than 670 individuals. It is found in western Kenya and eastern Uganda and it has broader dividing white lines than the reticulated giraffe and no spotting below the knees.
Best places to see Rothschild’s giraffes:
Lake Nakuru National Park, Kenya
Murchison Falls National Park, Uganda
Kidepo Vally National Park, Uganda
Lake Mburo National Park, Uganda
[#09.] Hooded Vulture
Hooded vulture..!!’?’
Vultures are a critical component in the African landscape but their numbers are plummeting due to increased poisoning incidents. Without vultures clearing carcasses, there is a risk in the increase of disease – as has happened in India, where they have lost 95% of their vultures. The hooded vulture is now one of the most endangered species in Africa – recently upgraded to Critically Endangered. They are easy to distinguish from other vultures by their small size and thin hooked bill.
Best places to see hooded vultures:
Moremi National Park, Botswana
Kruger National Park, South Africa
Hwange National Park, Zimbabwe
[#10.] Chimpanzee
Chimpanzee…!!’?’
When you look into the eyes of a wild chimpanzee, it is easy to understand that this is man’s closest relative – we share 98% of the same genes. Their behavior is distinctively human-like too. Tracking chimpanzees in the wild is one of the most exciting safari activities – it really does feel like you are in the middle of your very own wildlife documentary. Chimpanzees are classified as one of the most endangered animals in Africa – the biggest threat to their survival is habitat loss and an increasing demand for bushmeat…!!’?
Best places to see chimpanzees:
Gombe National Park, Tanzania
Mahale Mountains National Park, Tanzania
Kibale National Park, Uganda
Want To Go on an African Safari?
Click on the button below to compare African safaris offered by top-rated tour operators.
10,441 African Safaris
*<ref>https://www.statista.com/statistics/806135/gdp-of-the-arab-world/</ref>.
* <ref>https://www.languagetrainers.co.uk/blog/8-fascinating-facts-about-arab-culture/</ref>.
* https://en.idi.org.il/articles/38540
* https://www.japantimes.co.jp/tag/saudi-arabia/
* https://ar.wikipedia.org/wiki/%D8%B9%D8%B1%D8%A8
* https://www.worlddata.info/languages/#google_vignette
* https://www.visualcapitalist.com/the-tech-giants-worth-compared-economies-countries//
* https://www.arabnews.com/node/1823401/saudi-arabia
<Ref>https://www.worlddata.info/languages/arabic.php</Ref>
<Ref>https://worldpopulationreview.com/country-rankings/most-educated-countries</Ref>.:
<Ref>https://www.topuniversities.com/university-rankings/world-university-rankings/2020</Ref>.:
* https://www.worldatlas.com/articles/10-countries-with-the-best-education-systems.html
* https://www.worldatlas.com/history/10-countries-which-have-never-been-colonised-by-europeans.html
<Ref>https://www.gfmag.com/global-data/economic-data/richest-countries-in-the-world</Ref>.
<Ref>https://www.quora.com/How-accurate-is-the-assertion-that-Britain-has-invaded-all-but-22-countries-in-the-world</Ref>.
* https://theculturetrip.com/asia/brunei-darussalam/articles/11-things-that-are-illegal-in-brunei/ {{Wayback|url=https://theculturetrip.com/asia/brunei-darussalam/articles/11-things-that-are-illegal-in-brunei/ |date=20220701200249 }}
* https://www.cnbc.com/2020/01/03/who-was-iranian-general-qasem-soleimani-and-why-his-killing-matters.html
*https://almashareq.com/en_GB/articles/cnmi_am/features/2022/02/04/feature-02
<Ref>https://www.espn.com/soccer/standings/_/league/ita.1</Ref>.:
** https://www.quora.com/How-accurate-is-the-assertion-that-Britain-has-invaded-all-but-22-countries-in-the-world
<Ref>https://kottke.org/12/11/britain-has-invaded-all-but-22-countries</Ref>.
* https://www.goodcountry.org/index/your-questions/countries-included/youve-left-out-a-number-of-territories-nations-why-is-this/
*<ref>https://visaindex.com/country/indonesia-passport-ranking/</ref>
*<ref>https://industryarabic.com/arabic-facts-statistics/</ref>.
<Ref>https://www.xe.com/popularity.php</Ref>.:•
<Ref>https://www.eurosport.com/football/serie-a/2024-2025/standings.shtml</Ref>.:
*<Ref>https://www.globalizationpartners.com/2016/06/30/10-facts-about-arab-culture-infographic/#:~:text=The%20Arab%20world%20stretches%20across,various%20ethnic%20and%20religious%20backgrounds.</ref>.
<Ref>https://www.aljazeera.com/news/2023/7/14/some-300-children-drowned-trying-to-reach-europe-so-far-this-year</ref>.:
* https://theculturetrip.com/middle-east/iran/articles/how-did-iran-get-its-name/ {{Wayback|url=https://theculturetrip.com/middle-east/iran/articles/how-did-iran-get-its-name/ |date=20220530164249 }} {{Wayback|url=https://theculturetrip.com/middle-east/iran/articles/how-did-iran-get-its-name/ |date=20220530164249 }} {{Wayback|url=https://theculturetrip.com/middle-east/iran/articles/how-did-iran-get-its-name/ |date=20220530164249 }}
* https://www.4icu.org/top-universities-africa/ '!!`{{Dead link|date=Bisha Sagaalaad 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* https://worldpopulationreview.com/country-rankings/countries-never-colonized
{{Wayback|url=https://www.cs.mcgill.ca/~rwest/wikispeedia/wpcd/wp/e/European_Union.htm |date=20220819192938 }}
* https://www.cfr.org/backgrounder/what-know-about-arab-citizens-israel
* https://www.middleeasteye.net/news/iran-iraq-power-centres-creating-havoc.:
{{Wayback|url=
https://en.wikipedia.org/wiki/Family_tree_of_Muhammad#:~:text=This%20family%20tree%20is%20about,Ishmael%20through%20the%20Hashim%20tribe.|date=20220707081051 }}
* https://www.sporcle.com/blog/2019/03/what-countries-are-transcontinental/ {{Wayback|url=https://www.sporcle.com/blog/2019/03/what-countries-are-transcontinental/ |date=20240614155515 }}
* https://www.moroccoworldnews.com/2021/02/335958/morocco-exposes-polisario-algerias-propaganda-in-letter-to-un/
* https://themuslim500.com/book-reviews-2023.html {{Wayback|url=https://www.cs.mcgill.ca/~rwest/wikispeedia/wpcd/wp/a/Arabic_language.htm |date=20220920172709 }} {{Wayback|url=https://worldpopulationreview.com/country-rankings/arab-countries.:•{{Dead link|date=Bisha Koobaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Shanaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Shanaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Shanaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Shanaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Shanaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Saddexaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Saddexaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Saddexaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Saddexaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Saddexaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Saddexaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Saddexaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Saddexaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Saddexaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Saddexaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Saddexaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Labaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Labaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Labaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Labaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Labaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Labaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Labaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Labaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Labaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Labaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Koobaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Koobaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Koobaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Koobaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Koobaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Koobaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Koobaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Koobaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Koobaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Koobaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Laba iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Laba iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Laba iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Laba iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Laba iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Laba iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Laba iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Laba iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Laba iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Laba iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Laba iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Laba iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Laba iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Laba iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Laba iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Laba iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Laba iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Laba iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Laba iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Laba iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Laba iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Laba iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Laba iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Laba iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Laba iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Kow iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Kow iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Kow iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Kow iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Kow iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Kow iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Kow iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Kow iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Kow iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Kow iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Kow iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Kow iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Kow iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Kow iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Kow iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Kow iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Kow iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Kow iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Kow iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Kow iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Kow iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Kow iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Sagaalaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Sagaalaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Sagaalaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Sagaalaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Sagaalaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Sagaalaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Sagaalaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Sagaalaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Sagaalaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Sagaalaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Sideedaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Sideedaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Sideedaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Sideedaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Sideedaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Sideedaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Sideedaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Sideedaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Sideedaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Sideedaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Sideedaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Todobaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Todobaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Todobaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Todobaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Todobaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Todobaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Todobaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Todobaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Todobaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Todobaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Todobaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Todobaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Todobaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Shanaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Shanaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Shanaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Shanaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Shanaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Shanaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Shanaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Shanaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Shanaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Shanaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Shanaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Saddexaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Saddexaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Saddexaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Saddexaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Saddexaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Saddexaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Saddexaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Saddexaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Saddexaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Saddexaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Saddexaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Labaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Labaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Labaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Labaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Labaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Labaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Labaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Labaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Labaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Koobaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Koobaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Koobaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Koobaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Koobaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
9w1as93bcc1pm6v9nso4injhh8qphrm
Afgaanistan
0
5052
297352
272614
2026-05-13T23:35:38Z
InternetArchiveBot
28368
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
297352
wikitext
text/x-wiki
{{Bad template}}
{{Medium low article}}
{{Infobox country
| conventional_long_name = Afghanistan
| common_name = Afghanistan
| native_name = {{native name|ps|د افغانستان اسلامي امارت|italic=no}}<br/>{{small|{{lang|ps|Də Afġānistān Islāmī Imārat|italic=yes}}}}<Br> {{native name|prs|امارت اسلامی افغانستان}}<br>{{small|{{lang|prs|Emārat-e Eslāmi-ye Afghānestān}}}}
| image_flag = Flag of the Taliban.svg
| flag_caption = Flag
| image_coat =Arms of the Islamic Emirate of Afghanistan.svg
| alt_coat = Coat of arms<ref>{{Cite web |ciwaan=Nuqul Archive |url=http://law.acku.edu.af/fa/download/file/fa/12686/77746 |access-date=2021-10-17 |archive-date=2019-06-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190603201955/http://law.acku.edu.af/fa/download/file/fa/12686/77746 |dead-url=yes }}</ref>
| national_motto = ''[[Shahada|lā ʾilāha ʾillà l-Lāh, Muḥammadun rasūlu l-Lāh]]''<br />{{lang|ar|لا إله إلا الله محمد رسول الله}} ([[Classical Arabic|Arabic]])<br />"There is no god but [[God in Islam|God]]. [[Muhammad]] is the messenger of God."{{efn|The ''[[Shahādah]]'' (Statement of faith) is sometimes translated into English as 'There is no god but Allah', using the [[romanization]] of the [[Arabic language|Arabic]] word ''[[Allāh]]'' instead of its translation. The word ''Allāh'' ({{lang-ar|ٱلله}}) literally translates as ''the God'', as the prefix 'Al-' is the definite article.<ref>* {{cite web|url=https://www.pbs.org/empires/islam/faithgod.html |title=God |work=Islam: Empire of Faith |publisher=PBS}}
* 'Islam and Christianity', ''Encyclopedia of Christianity'' (2001): Arabic-speaking Christians and Jews also refer to God as ''Allah''.
* {{Cite encyclopedia |title=Allah |encyclopedia=Encyclopaedia of Islam Online |author=L. Gardet}}</ref>}}
| national_anthem = {{lang|ps|دا د باتورانو کور}}<br>{{transl|ps|Dā də bātorāno kor}}<br /><!--{{transl|}}<br />-->{{center|"[[This is the Home of the Brave]]"<ref name="ReferenceA">{{Cite web|title=BBCNazer.com {{!}} زندگى و آموزش {{!}} حرف های مردم: سرود ملی|url=http://www.bbc.co.uk/nazer/lifeandlearning_dari/story/2007/08/070830_ws-aep-pt-national-anthem.shtml|access-date=18 August 2021|website=www.bbc.co.uk}}</ref><ref name="Amirzai">{{Cite web|last=Amirzai|first=Shafiq l|title=د ملي سرود تاریخ {{!}} روهي|url=https://rohi.af/news/35829|access-date=18 August 2021|website=Rohi.Af|language=ps|ciwaan=Nuqul Archive|archive-date=17 Bisha Sideedaad 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210817072227/https://rohi.af/news/35829|dead-url=yes}}</ref><ref name="nunn.asia">{{Cite web|date=16 January 2018|title=ملا فقیر محمد درویش د جهادي ترنم منل شوی سرخیل|url=https://www.nunn.asia/113730/%d9%85%d9%84%d8%a7-%d9%81%d9%82%db%8c%d8%b1-%d9%85%d8%ad%d9%85%d8%af-%d8%af%d8%b1%d9%88%db%8c%d8%b4-%d8%af-%d8%ac%d9%87%d8%a7%d8%af%d9%8a-%d8%aa%d8%b1%d9%86%d9%85-%d9%85%d9%86%d9%84-%d8%b4%d9%88%db%8c/|access-date=18 August 2021|website=نن ټکی اسیا|language=ps}}</ref><ref name="Tharoor">{{Cite news|last=Tharoor|first=Ishaan|date=19 June 2013|title=The Taliban's Qatar Office: Are Prospects for Peace Already Doomed?|language=en-US|work=Time|url=https://world.time.com/2013/06/19/the-talibans-qatar-office-are-prospects-for-peace-already-doomed/|access-date=19 August 2021|issn=0040-781X|archive-date=19 Bisha Sideedaad 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210819021327/https://world.time.com/2013/06/19/the-talibans-qatar-office-are-prospects-for-peace-already-doomed/|url-status=dead}}</ref>}} {{center|}}
| image_map = Afghanistan (orthographic projection).svg
| map_caption =
| capital = [[Kabul]]
| coordinates = {{Coord|34|31|N|69|11|E|region:AF_source:geonames|display=inline,title}}<ref>[{{geonameslink|gnid=1149361|name=islamic-republic-of-afghanistan}} Islamic Republic of Afghanistan] in [{{geonamesabout}} Geonames.org (cc-by)]</ref>
| largest_city = Kabul
| languages_type = [[Languages of Afghanistan|Major languages]]
| languages = {{plainlist|
*[[Pashto]]
*[[Dari Persian]]}}
| ethnic_groups = {{unbulleted list
| 42% [[Pashtun]]
| 27% [[Tajiks|Tajik]]
| {{figure space}}9% [[Hazaras|Hazara]]
| {{figure space}}9% [[Uzbeks|Uzbek]]
| {{figure space}}4% [[Aimaq people|Aimaq]]
| {{figure space}}3% [[Turkmen people|Turkmen]]
| {{figure space}}2% [[Baloch people|Baloch]]
| {{figure space}}4% [[Ethnic groups in Afghanistan|others]]
}}
| ethnic_groups_ref = {{Efn|The last census in Afghanistan was conducted in 1979, and was itself incomplete. Due to the [[Afghanistan conflict (1978–present)|ongoing conflict]] in the country, no official census has been conducted since.<ref>{{Cite web|url = https://afghanistan.unfpa.org/en/node/15230|title = Population Matters|date = 3 March 2016|ciwaan = Nuqul Archive|access-date = 17 Bisha Tobnaad 2021|archive-date = 16 Bisha Sideedaad 2021|archive-url = https://web.archive.org/web/20210816021136/https://afghanistan.unfpa.org/en/node/15230|dead-url = yes}}</ref>}}<ref>{{cite web | url=https://timesofindia.indiatimes.com/world/south-asia/afghanistans-ethnic-mosaic/articleshow/85552093.cms
| title=Afghanistan's ethnic mosaic| author=timesofindia| date= 23 August 2021| publisher= | via=}}</ref><ref>{{cite web | url=https://worldpopulationreview.com/countries/afghanistan-population
| title="Afghanistan Population 2021"| author=World Population Review| date= 19 September 2021| publisher= | via=}}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.statista.com/statistics/1258799/afghanistan-share-of-population-by-ethnic-group/
| title=Distribution of Afghan population by ethnic group 2020| author=statista.com| date= 20 August 2021| publisher= | via=}}</ref><ref>{{cite web | url=https://reliefweb.int/report/afghanistan/afghan-ethnic-groups-brief-investigation
| title=Afghan Ethnic Groups: A Brief Investigation| author=reliefweb.int| date= 14 August 2011| publisher= | via=}}</ref>
| ethnic_groups_year = 2019 unofficial estimates
| religion = {{unbulleted list
| 99.7% [[Islam in Afghanistan|Islam]] ([[State religion|official]])
| {{figure space}}0.3% [[Demographics of Afghanistan#Religion|others]]
}}
| demonym = [[Afghan]]{{Efn|Other names that have been used as demonyms are '''Afghani'''<ref>Dictionary.com. [[The American Heritage Dictionary of the English Language]], Fourth Edition. Houghton Mifflin Company, 2004. [http://dictionary.reference.com/browse/afghani Reference.com] (Retrieved 13 November 2007).</ref> and '''Afghanistani'''.<ref>Dictionary.com. [[WordNet]] 3.0. [[Princeton University]]. [http://dictionary.reference.com/browse/afghanistani Reference.com] (Retrieved 13 November 2007). {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20140328102257/http://dictionary.reference.com/browse/afghanistani |date=28 March 2014}}</ref>|name="Demonym"|group="Note"}}<ref name="Constitution of Afghanistan">{{cite web|title=Constitution of Afghanistan|url=https://www.afghanembassy.us/about-afghanistan/constitution/|year=2004|access-date=16 February 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20160920112856/http://www.afghanembassy.us/about-afghanistan/constitution/|archive-date=20 September 2016|url-status=live}}</ref><ref>{{cite book |title=Afghan {{!}} meaning in the Cambridge English Dictionary |publisher=the Cambridge English Dictionary |isbn=9781107660151 |url=https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/afghan }}</ref>
| government_type = [[Unitary state|Unitary]] [[Islamic state|Islamic]] [[caretaker government]] under an [[autocracy]]{{efn|name="Akhundzada"|Taliban Supreme Commander [[Hibatullah Akhundzada]] has no official position in the country's caretaker government, but is widely believed to wield ultimate authority and is expected to be given an official role soon.<ref>{{Cite news|last=Zucchino|first=David|date=1 September 2021|title=Shifting to Governing, Taliban Will Name Supreme Afghan Leader|language=en-US|work=[[The New York Times]]|url=https://www.nytimes.com/2021/09/01/world/asia/afghanistan-taliban-government-leader.html|access-date=14 September 2021|issn=0362-4331}}</ref>}}
| leader_title1 = [[Head of the Islamic Emirate of Afghanistan|Head]]{{efn|name="Akhundzada"}}<!--{{efn|name=Emir|The official title is [[Amir al-Mu'minin]] (in English: Commander of the Faithful). The position is often referred to in English as simply "[[Emir]]".}}-->
| leader_name1 = {{nowrap|[[Hibatullah Akhundzada]]}}
| leader_title2 = [[Prime Minister of Afghanistan|Prime Minister]]
| leader_name2 = [[Hasan Akhund]] ([[Acting (law)|acting]])
| leader_title3 = [[Deputy prime minister|First Deputy Prime Minister]]
| leader_name3 = [[Abdul Ghani Baradar]] (acting)
| leader_title5 = [[Deputy prime minister|Second Deputy Prime Minister]]
| leader_name5 = [[Abdul Salam Hanafi]] (acting)
| leader_title6 = [[Deputy prime minister|Third Deputy Prime Minister]]
| leader_name6 = [[Abdul Kabir]] (acting)
| legislature = <!--TBA-->
| sovereignty_type = [[History of Afghanistan|Formation]]
| established_event1 = {{nowrap|[[Hotak dynasty|Hotak Empire]]}}
| established_date1 = 1709–1738
| established_event2 = {{nowrap|[[Durrani Empire]]}}
| established_date2 = 1747–1823
| established_event3 = {{nowrap|[[Emirate of Afghanistan|Emirate]]}}
| established_date3 = 1823–1839
| established_event4 = {{nowrap|[[Durrani Empire|Restoration of Durrani Empire]]}}
| established_date4 = 1839–1842
| established_event5 = {{nowrap|[[Emirate of Afghanistan|Restoration of Emirate]]}}
| established_date5 = 1842–1926
| established_event6 = {{nowrap|[[Second Anglo-Afghan War|Protected State]]|Protected State of [[United Kingdom of Great Britain and Ireland|United Kingdom]]}}
| established_date6 = 26 May 1879
| established_event7 = [[Anglo-Afghan Treaty of 1919|Independence]]
| established_date7 = [[Afghan Independence Day|19 August 1919]]
| established_event8 = {{nowrap|[[Kingdom of Afghanistan|Formation of Kingdom]]}}
| established_date8 = 9 June 1926
| established_event9 = {{nowrap|[[Republic of Afghanistan|Declaration of Republic]]}}
| established_date9 = 17 July 1973
| established_event10 = [[Democratic Republic of Afghanistan]]
| established_date10 = [[Saur Revolution|27–28 April 1978]]
| established_event11 = [[Islamic State of Afghanistan|Islamic State]]
| established_date11 = 28 April 1992
| established_event12 = [[Islamic Emirate of Afghanistan (1996–2001)|Islamic Emirate]]
| established_date12 = 7 September 1996
| established_event13 = {{nowrap|[[Islamic Republic of Afghanistan|Islamic Republic]]}}
| established_date13 = 26 January 2004
| established_event14 = [[Fall of Kabul (2021)|Restoration of Islamic Emirate]]
| established_date14 = 15 August 2021
| area_km2 = 652,864<ref>Central Statistics Office Afghanistan</ref>
| area_rank = 40th
| area_sq_mi = 252,072
| percent_water = negligible
| population_estimate = 32,890,171<ref>Central Statistics Office Afghanistan, 2020.</ref>
| population_estimate_year = 2020
| population_estimate_rank = 43rd
| population_density_km2 = 48.08
| population_density_sq_mi = 119
| population_density_rank = 174th
| GDP_PPP = $72.911 billion<ref name="imf2">{{cite web |url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2018/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=63&pr.y=8&sy=2018&ey=2023&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=512&s=NGDPD%2CPPPGDP%2CNGDPDPC%2CPPPPC&grp=0&a=|title=Afghanistan |publisher=International Monetary Fund |access-date=14 November 2018}}</ref>
| GDP_PPP_year = 2018
| GDP_PPP_rank = 96th
| GDP_PPP_per_capita = $2,024<ref name="imf2"/>
| GDP_PPP_per_capita_rank = 169th
| GDP_nominal = $21.657 billion<ref name=imf2/>
| GDP_nominal_year = 2018
| GDP_nominal_rank = 111st
| GDP_nominal_per_capita = $493<ref name=imf2/>
| GDP_nominal_per_capita_rank = 177th
| HDI = 0.511<!-- number only -->
| HDI_year = 2019<!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year -->
| HDI_change = increase<!-- increase/decrease/steady -->
| HDI_ref = <ref name="UNHDR">{{cite book|title=Human Development Report 2020 The Next Frontier: Human Development and the Anthropocene|date=15 December 2020|publisher=United Nations Development Programme|isbn=978-92-1-126442-5|pages=343–346|url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr2020.pdf|access-date=16 December 2020}}</ref>
| HDI_rank = 169th
| currency = [[Afghan afghani|Afghani]] (افغانی)
| currency_code = AFN
| time_zone = D†
| utc_offset = +4:30<br />[[Solar Hijri calendar|Solar Calendar]]
| drives_on = [[Right- and left-hand traffic#Afghanistan|right]]
| calling_code = [[Telephone numbers in Afghanistan|+93]]
| cctld = [[.af]]<br />[[افغانستان.]]
| today =
}}
[[File:Kabul,_Afghanistan_view.jpg|thumb|right|300px|]]
[[File:Afghanistan in its region.svg|thumb|right|300px|Afqaanistan]]
[[File:Afghan_cuisine.jpg|thumb|right|300px|]]
[[File:Afghan_Palo.jpg|thumb|right|300px|]]
[[File:Bala_Hisar_Fort.jpg|thumb|right|300px|]]
'''Afqaanistan''' ama '''Jamuuriyadda islaamiga Afqaanistan''' [[Farsi]] جمهوری اسلامی افغانستان) waa wadan [[dhul xiran]] oo ku yaalo koonfurta ama bartamaha [[Aasiya]].Wadankaan waxaa ku badan Buuraha, waxoona xuduud la leeyahay wadamada [[Bakistaan]], [[Iiraan]], [[Turkmenistan]], [[Tadsjikistan]], [[Usbekistan]] iyo [[Shiinaha]].
Wadankaan caasimadiisa waa [[Kabul]]. Magaca afqaanistan waxaa loola jeedaa dhulka afqaanka.
Afgaanistaan waxay leedahay taariikh aad iyo aad u dheer. waxa uu wadankani soomaray dagaalo sokeeye oo aad iyo aad u badan.
afgaanistaan waxaa laogyahy in ay tahy sababta koobaad ee keentay in uu burburo [[Midowga Sofiyet]] ilaa xiligii uu dhacay [[Midowga Sofiyet]] sanadii 1989 waxa afgaanistraan ka bilaabmay dagaalo sokeeye oo aad iyo aad ubadan ilaa hadana ka socda.
== deegaan ahaan ==
Deegaanka ay kutaalo afgaanistaan waa dhul buuralay ah waxa ciida afgaanistaan ku yaala buuro aad ubadan afgaanistaan malaha wax dekada anma bada.
=== magaalooyinka uguwaawayn ===
* [[kabul]] oo ah caasimada
* [[qandahaar]] caasimada labaad
* [[waharaat]]
==Xubin==
* [[ADB]] *
* [[AIIB]] *
* [[IORA]] *
* [[ICAO]] *
* [[UNICEF]] *
* [[UNESCO]] *
*[[Bankiga Aduunka]] * *
*[[Qaramada Midoobay]] * *
{{Commons|United Nations}}
==Waddnmaha Degaan Afganistan==:
* {{Flag|Taiwan}} 200+*
* {{Flag|Turkey}} 200+*
<ref>https://www.cs.mcgill.ca/~rwest/wikispeedia/wpcd/wp/e/European_Union.htm {{Wayback|url=https://www.cs.mcgill.ca/~rwest/wikispeedia/wpcd/wp/e/European_Union.htm |date=20220819192938 }}</ref>.
* {{Flag|United States}} 200+
* {{Flag|China}} PR China; 200,000++:[<ref>https://www.cs.mcgill.ca/~rwest/wikispeedia/wpcd/wp/p/People%2527s_Republic_of_China.htm {{Wayback|url=https://www.cs.mcgill.ca/~rwest/wikispeedia/wpcd/wp/p/People%2527s_Republic_of_China.htm |date=20220722083009 }}</ref>].
Afgaanistaan waxa ay leedahay jawi aad iyo aad uxun xiliga [[Jiilaal]]ka oo Barafka ayaa aad iyo aad ugadaha.
==hoos u dhaca gobolka==
Afganistan waxay ahayd 40-kii sano ee la soo dhaafay colaadaha lala galo quruumaha kale, waxa ay ku xiran yihiin iran sida dadwaynaha,
War saxaafadeed ka soo baxa Afganisatan ayaa muujinaya ixtiraam la'aanta hoggaamiyeyaasha caalamka.
* [https://www.jw.org/en/library/books/1972-Yearbook-of-Jehovahs-Witnesses/Pakistan-and-Afghanistan/ Pakistan and Afghanistan]
* [https://news.sky.com/story/justin-trudeaus-lost-twin-abdul-salam-maftoon-finds-fame-in-afghan-talent-show-11608014]
==Sido Kale fiiri==
* [[Bakistaan]]
* [[Hindiya]]
* [[Bangladesh]]
{{Dalalka Aasiya}}
{{Commonscat|Afghanistan}}
[[Category:Afgaanistaan]]
<references />
ec092x2zk48cb0mtp5pte311dwamdcp
Khamri
0
5529
297374
249056
2026-05-14T06:33:55Z
~2026-29124-35
45610
Waxaan badalay habka loo qeexi lahaa alcohol
297374
wikitext
text/x-wiki
[[File:Spirituosen-im-supermarkt.jpg|thumbnail|Khamro]]
'''Khamriga''' ama (alcohol) ama aalkolo waa walax kiimiko ah oo laga helo cabitaanno qaarkood sida biirka, wine-ka iyo whiskey-ga. Waxaa badanaa lagu sameeyaa hab loo yaqaan halsano, halkaas oo sonkorta ay isu beddesho aalkolo iyadoo ay ka shaqeynayaan khamiirro.
Cabitaanka aalkolada waxaa isticmaala dad badan oo dunida ku nool sababo dhaqan, bulsho ama madadaalo awgooda.
[[Category:Kimisteri]]
5euzya628q6g9a16agfelryzi3putm7
297380
297374
2026-05-14T09:42:52Z
~2026-29124-35
45610
297380
wikitext
text/x-wiki
[[File:Spirituosen-im-supermarkt.jpg|thumbnail|Khamro]]
'''Khamriga''' ama (alcohol) ama aalkolo waa walax kiimiko ah oo laga helo cabitaanno qaarkood sida biirka, wine-ka iyo whiskey-ga. Waxaa badanaa lagu sameeyaa hab loo yaqaan halsano, halkaas oo sonkorta ay isu beddesho (ethanol) aalkolo iyadoo ay ka shaqeynayaan khamiirro.
Cabitaanka aalkolada waxaa isticmaala dad badan oo dunida ku nool sababo dhaqan, bulsho ama madadaalo awgooda.
[[Category:Kimisteri]]
mkkn8a7evw08hp400p8smw4w304wgxv
Imaam axmed guray
0
5550
297377
44655
2026-05-14T08:14:19Z
EmausBot
2224
Hagaajin u rogid labalaaban ee [[Imaam Axmed Qaasi]]
297377
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Imaam Axmed Qaasi]]
n8vwjhwdp8bl1lbpwdpi7jzgs5qy7ri
Adelaide
0
9391
297360
273365
2026-05-14T00:50:48Z
CommonsDelinker
75
Replacing COA_Adelaida.svg with [[File:COA_Adelaide.svg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) · Clear spelling error, Adelaide with an e at the end is commonly
297360
wikitext
text/x-wiki
[[File:Adelaide nth tce1.8.jpg|thumbnail|Adelaide]]
[[File:COA Adelaide.svg|thumbnail| Astaanka Magaalada Adelaide]]
Adelaide (/ ædəleɪd / (Ku dhawaad codka dhegeysanaya) AD-ə-layd) [8] waa caasimadda gobolka Koonfurta Australia, iyo magaalada shanaad ee ugu dadka badan. Bishii Juunyo 2017, Adelaide wuxuu lahaa dad lagu qiyaasey inay deggan yihiin 1,333,927. [1] Adelaide wuxuu hoy u yahay boqolkiiba 75 oo ka mid ah dadka reer South Australia, taas oo ka dhigaysa dadka ugu badan ee ka dhexeeya gobol kasta ee [[Australia]].
Adelaide waa waqooyiga Fleurieu Peninsula, adaha Adelaide ee u dhexeeya Gacanka St Vincent iyo Buur-jiifka Lofty Ranges ee ku wareegsan magaalada. Adelaide ayaa 20 km (12m) ka soo wareegta xeebta ilaa hareeraha, iyo 94 ilaa 104 kiiloomitir (58 illaa 65 malyan) oo Gawler ku taala waqooyiga ilaa Sellicks Beach ee koonfurta.
Magaca sharafeed ee Adelaide Saxe-Meiningen, boqoradda boqoradda King William IV, magaalada ayaa la aasaasay 1836-kii markii loo qorsheeyey caasimadda si xor ah oo degan gobolka British ee Australia. Colonel William Light, oo ka mid ah aabayaasha aasaasiga ah ee Adelaide, ayaa naqshadeen magaalada, waxayna doorteen meel u dhow Wabiga Torrens, oo ah degaanka asal ahaan deggan Kaurna. Naqshaddaha iftiinka ah ayaa Adelaide ku soo rogay qaab dhismeedka shabakadda, iyada oo ay weheliso munaasabado balaadhan iyo [[goobo]] dadweyne ah, oo gebi ahaanba ku hareeraysan goobaha jardiinooyinka. Adelaide hore waxaa loo qaabeeyey barwaaqo iyo hanti - ilaa Dagaalkii labaad ee aduunka, waxay ahayd magaalada saddexaad ee ugu weyn Australia iyo mid ka mid ah magaalooyinka Australia oo aan lahayn taariikh dembi. Waxaa la xusay tusaalooyin hore ee xorriyadda diinta, ballanqaadka horumarinta siyaasadeed iyo xoriyada madaniga ah [10] Waxaa loo yaqaan "The Church of Churches" taniyo qarnigii 19-aad, iyada oo la tixraacayo kala duwanaanshaheeda diimeed halkii ay ka muuqan lahaayeen cibaadada ay ka muuqato. Jinni "Adelaidean" waxaa loo adeegsadaa magaca magaalada iyo dadka deggan. [12] [13]
Sida xarunta Koonfur [[Australia]] ee xarunta dawladda iyo ganacsiga, Adelaide waa goobaha hay'ado dawladeed iyo kuwo maaliyadeed. Inta badan kuwan waxay ku yaalaan bartamaha magaalada oo ay ku yaalaan xaafadaha dhaqanka Waqooyiga Terrace, King William Street iyo degmo kala duwan oo ka mid ah agagaarka caasimadda. Maanta, Adelaide waxaa lagu xusay dhacdooyinka iyo dhacdooyinka isboortiga badan, cuntada iyo khamriga, xeebaha dheer, iyo qaybaha difaaca ee waaweyn iyo wax soo saarka. Wuxuu si heer sare ah u yahay tayada nolosha, isagoo si joogta ah u liis garaynaya 10ka ugu sareeya adduunka ee lagu noolaan karo, oo laga soo doorto 140 magaalo oo dunida oo dhan ka socota Waaxda Sirdoonka ee Dhaqaalaha. [14] [15] [16] [16] [18] Waxa kale oo ay kaalinta ugu sarreysa ku leedahay magaalada ugu badan ee Australiya ah by Golaha Hantida Australia ee 2011, [19] 2012 [20] iyo 2013. [21]
'''Adelaide''' waa magaalo oo kuyaalo dalka [[Australia]]. Waana caasimada gobolka [[Koonfur Australia (gobol)|South Australia]].
{{Commonscat}}
[[Category:Australia]]
t2v2poymo4uq9q9lnzkv640e0jan9zr
Liin
0
12725
297364
238915
2026-05-14T02:08:55Z
InternetArchiveBot
28368
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
297364
wikitext
text/x-wiki
::''Kani waa maqaal ku saabsan Liinta. Bogag kale fiiri [[Liin Dhanaan]], [[Liin Qarboosh]], [[Liin Baydarin]] iyo [[Liin Bambeelmo]]
::''Boga "[[Liin Macaan]]" halkan ayaa laga soo toosiyay.
{{taxobox
|name = Liin Macaan
|image = Oranges - whole-halved-segment.jpg
|image_caption = Xabada liin macaan iyo jeex
|alt=refer to caption
|regnum = [[Plantae]]
|unranked_divisio = Angiosperms
|unranked_classis = Eudicots
|unranked_ordo = Rosids
|ordo = Sapindales
|familia = [[Khudaar]]
|genus = ''[[Liin Macaan|Liin]]''
|species = '''''C.'' × ''sinensis'''''
|binomial = ''Citrus'' × ''sinensis''
|binomial_authority = (Carl Linnaeus) Osbeck<ref>{{cite web
|url=http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/taxon.pl?10782
|title=Citrus sinensis information from NPGS/GRIN
|publisher=www.ars-grin.gov
|accessdate=2008-03-17
|ciwaan=Nuqul Archive
|archive-date=2015-09-24
|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924133709/http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/taxon.pl?10782
|dead-url=yes
}}</ref>
|}}
'''Liin''' ({{lang-en|orange}}; {{lang-ar|برتقال}}) waa [[midho]] ka mid ah [[khudaar]]ta taas oo ka baxda [[dhir]]ta oo siday tahay lagu [[cunto|cuno]]..<ref name=usda_>{{cite web|url=http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=CISI3|title=Citrus ×sinensis (L.) Osbeck (pro sp.) (maxima × reticulata) sweet orange|work=Plants.USDA.gov|ciwaan=Nuqul Archive|access-date=2015-09-18|archive-date=2011-05-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20110512023634/http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=CISI3|dead-url=unfit}}</ref> Liintu waxay ka mid tahay [[midho|midhaha]] bisil ee sideeda lagu cuno, ayadoo laga helo [[biyo]] iyo fiitamiino badan.
Liintu waa midho wareegsan oo leh qolof midab oranji ah iyo mid casuus ah gudaha, waxaanay ka baxaan [[geed]]o dhexdhexaad ah oo qodax miidhan ah.
[[File:OrangeBloss_wb.jpg|thumb|Midhaha Liin macaanta.]]
Taariikh ahaan, dadku waxay midhaha liinta aqoon u lahaayeen tan iyo qarniyaal badan. Sida lagu cadeeyay qoraal la helay wakhti dhowayd, dadka [[Shiinaha]] waxay isticmaali jireen khudaarta liinta ilaa [[sanad|314 sano Ciise Hortii]]<ref name=fullgenome>{{cite journal | doi = 10.1038/ng.2472 | volume=45 | title=The draft genome of sweet orange (Citrus sinensis) | journal=Nature Genetics | pages=59–66}}</ref><ref name="AGLthesis">{{cite thesis |title=Organización de la diversidad genética de los cítricos |year=2013 |author=Andrés García Lor |url=https://riunet.upv.es/bitstream/handle/10251/31518/Versi%C3%B3n3.Tesis%20Andr%C3%A9s%20Garc%C3%ADa-Lor.pdf |pages=79 |access-date=2015-09-18 |archive-date=2021-02-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225034715/https://riunet.upv.es/bitstream/handle/10251/31518/Versi%C3%B3n3.Tesis%20Andr%C3%A9s%20Garc%C3%ADa-Lor.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name=genealogy_review>{{cite journal | doi = 10.1038/nbt.2954 | volume=32 | title=A genealogy of the citrus family | journal=Nature Biotechnology | pages=640–642}}</ref><ref name=fullgenome /> [[Beer]]ashada geedka liintu wuxuu aad u batay sanadkii 1987kii taasi oo la sheegay in uu labo-laabmey beerida iyo soo saarka liintu, taasi oo iyadna ku salaysneed kordhitaanka suuqa liinta caalamka.<ref name=morton>Morton, J., [http://www.hort.purdue.edu/newcrop/morton/orange.html ''Fruits of Warm Climates''] (1987) Miami, FL, pp. 134–142.</ref> Orange trees are widely grown in tropical and subtropical climates for their sweet fruit. The fruit of the orange tree can be eaten fresh, or processed for its juice or fragrant peel.<ref name="ars-grin.gov">{{Cite web |ciwaan=Citrus sinensis information from NPGS/GRIN |url=http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/taxon.pl?10782 |access-date=2015-09-18 |archive-date=2015-09-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924133709/http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/taxon.pl?10782 |dead-url=yes }}</ref>
Warbixin ay Hay'ada Cuntada Aduunku soo saartey sanadkii 2012ka Liin Macaantu waxay ahayd 70% dhamaan liinta caalamka la soo saaro.<ref name="citrusgenomedb.org">[https://web.archive.org/web/20120824011802/http://www.citrusgenomedb.org/organisms ''Organisms'']. Citrus Genome Database</ref> Wadanada caalamku waxay soo saareeyn ilaa 71.4 milyan oo liin ah sanadkii 2013ka, taasi oo wadanka [[Baraasiil]] ahaa midka koowaad, wadanka [[Maraykanka]] ayaa ku noqdey wadanka labaad ee ugu soo saarka badan liinta aduunka, gaar ahaan [[Florida|gobolka Florida]] iyo [[Kalifornia]] ayaa ugu batay beerida iyo soo saarka.<ref name="fao">{{cite web|title=Top Production of Oranges, 2013 – choose "Production, Crops, World" in the left margin and picklist|url=http://faostat3.fao.org/browse/Q/QC/E|publisher=United Nations, Food and Agricultural Organization, FAO Statistics|date=2013|accessdate=21 June 2015|ciwaan=Nuqul Archive|archive-date=22 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161122053717/http://faostat3.fao.org/browse/Q/QC/E|dead-url=yes}}</ref>
Liinta biyaheedu aad ayay u macaan yihiin, oo waxa ka dhamama [[sonkor]] iyo xoogaa dhanaan ah, waxaanay qani ku tahay fiitamiin sii (vitamin c) [[jidh]]ka [[dad]]ku u baahan yahay.
Waxaa jira dhowr nooc oo liin ah, kuwaas waxaa ka mid ah: '''[[Liin Dhanaan]]ta''', '''[[Liin Bambeelmo]]''', '''[[Liin Beydariin]]''', iyo '''[[Liin Qarboosh]]ta'''.
[[Khudaar]]ta iyo [[midho|midhaha]] maalin walba [[dad]]ku isticmaalaan waxaa ka mid ah: [[tufaax]]a, [[cambe]]ha, [[basal|basasha]], [[tamaandho|tamaandhada]], [[barandhe|barandhaha]], [[saladh]]ka, [[toon]]ta, [[babaay]]ga, [[moos]]ka, [[kaaroot]]ka, [[besbaas]]ka, iyo kuwo kale oo badan.
=Taariikh=
Dhamaan noocyada liintu waxay ka soo tafiirmeen geedka "genus" ee [[Saynis]] ahaan loo yaqaano ''Sitrus''. Taasi micnaheedu waa in dhamaan noocyada kale (sida [[Liin Dhanaan]]ta, [[Liin Qarboosh]]ta iyo [[Liin Bambeelmo|Liin Bambeelmada]]) ka soo tafiirmeen geedka Jenus ee liin macaanka.<ref>{{Cite web |ciwaan=Superspecies |url=http://www.scientific-web.com/en/Biology/Taxonomy/Superspecies.html |access-date=2015-09-18 |archive-date=2012-11-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121101111210/http://www.scientific-web.com/en/Biology/Taxonomy/Superspecies.html |dead-url=yes }}</ref>
[[File:Yellow Oranges and Green Tangerines (橙黃橘綠) by Zhao Lingrang (趙令穰).jpg|thumb|upright|Sida ka muuqata [[sawir]] wakhti hore ah geedka iyo midhaha liinta]]
Sida lagu xusay taariikhda geedka liinta waxaa markii ugu horeeysay lagu isticmali jirey [[Shiinaha|koonfurta wadanka Shiinaha]] oo la aaminsan yahay ineey tahay meesha ay asal ahaan ka timidey, iyo deegaano ka mid ah [[Aasiya|wadanada Koonfurbari Aasiya]]. Waxaa [[beer]]ashada geedka la [[dad]]ku bilaabeen ilaa [[C.H|2500 sano C.H]] (Ciise Hortii).<ref>Webber, Herbert John (1967–1989). [http://arquivo.pt/wayback/20160523072403/http://websites.lib.ucr.edu/agnic/webber/Vol1/Chapter1.htm Chapter I. History and Development of the Citrus Industry] in ''ORIGIN OF CITRUS'', Vol. 1. University of California</ref>
Dhinaca [[Yurub|qaarada Yurub]] waxaa la sheegay in nooc [[liin dhanaan]]ta ah lagu isticmaali jirey wadanka [[Talyaaniga]] taasi ooy ka sameeyn jireen [[daawo]]oyinka iyo walaxaha la isku dhayo. Waxay liintu aad ugu fiday qeybaha kale ee qaarada Yurub qiyaastii qarnigii 16aad, wakhtigaasi oo beerashada liintu aad u koobnayd.
[[File:OUDRY Orange Tree.jpg|thumb|upright|[[Sawir]] geedka liinta sanadkii 1740]]
Waxaa [[Ameerika|qaaradaha Ameerika]] soo gaadhsiiyay liinta sahamiyayaashii [[Isbayn|boqortooyada Isbayn]]. [[Kiristofer Kolumbus]] ayaa la aaminsan yahay inuu geedka liinta ka beeray agagaarka deegaanka loo yaqaano Hispaniola.<ref>{{cite web |last=Sauls |first=Julian W. |title=HOME FRUIT PRODUCTION-ORANGES |url=http://aggie-horticulture.tamu.edu/citrus/oranges.htm |publisher=The Texas A&M University System |accessdate=30 November 2012 |date=December 1998}}</ref>
=Magaca=
Liin macaanta waxaa [[Ingiriis|Afka Ingiriis]]ka lagu yidhaahdaa "''Orange''" taasi oo maanta loo isticmaalo erey lagu sifeeyo mid ka mid ah [[midab]]ka (color).<ref name="Collins">{{cite web|title=Definition of ''orange''|url=http://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/orange?showCookiePolicy=true|publisher=[[Collins English Dictionary]] (collinsdictionary.com)}}</ref>
Midabka oranji waa mid u dhexeeya [[huruud]] iyo [[casaan]]ka, waana mid inta ugu badan lagu tusaaleeyo inuu u eeg yahay [[liin macaan]]ta.
=Sawiro=
<gallery>
File:Orange-Fruit-Pieces.jpg|Gobolo liin macaan ah
File:Flower fleur زهرة.JPG|
File:Orange Tree.jpg|Geedka Liinta
File:Florida orange grove.JPG|Midhaha geedka liinta ka baxda [[Florida]]
File:Indian hybrid Orange.jpg|Nooc ka mid ah liinta ka baxda wadanka [[Hindiya]]
File:"Aesthetic Oranges".jpg|Liinta Kamala
File:Citrus sinensis seedlings.jpg|Siidhka laga beero geedka beerta
File:Navel orange sectioned.jpg|geedka liinta
File:Caracaraorange.png|Nooc ka mid ah midhaha liinta
File:Oranges blood vs regular.jpg|Isbarbardhiga muuqaalka gudaha iyo dibada
File:Oranges and orange juice.jpg|Liin macaan iyo cabitaan laga sameeyay
</gallery>
=Faa'iidada=
Liin macaantu waxay leedahay faa'iido badan oo [[jidh]]ka dadku u baahan yahay. Sida ay sheegtay Hay'ada Cuntada iyo Nafaqada wadanka [[Maraykanka]] ee loo yaqaano [[USA|USDA]], halkii xabo ee liin macaan ah waxaa ku jira 197 kilojuul (kJ) oo tamar ah, 0.94 g [[Borotiin]] ah, 86.75 g [[biyo]] ah, 0.12 g [[dux]] ah, 11.75 g kaarbonhydarte ah, 2.4 g fiber ah, 9.35 g [[sonkor]] ah, 40 miligiraan [[Kaalshiyaam]] ah, 0.1 miligiraam [[Bir]] ah, 10 mg [[Magniisiyaam]] ah, 14 mg [[Fosforos]] ah, 181 miligiraam [[Botashiyaam]] ah, 0.07 mg [[Sinki]] ah, 0.025 mg [[Manganiis]] ah, 53.2 miligiraam [[Fiitamiin]]-Sii ah, 0.087 mg thiamin, 0.04 mg riboflafin ah, 0.282 niakin ah, 0.25 bontothenik ah, 0.06 miligiraam FiitamiinB6 ah, 30 ug folate, 8.4 koline, 11 ug FiitamiinA ah, FiitamiinE iyo kuwo kale.<ref>{{Cite web |ciwaan=Link to USDA Database entry |url=http://ndb.nal.usda.gov/ndb/search/list?qlookup=09200&format=Full |access-date=2015-09-18 |archive-date=2016-02-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160221132556/http://ndb.nal.usda.gov/ndb/search/list?qlookup=09200&format=Full |dead-url=yes }}</ref>
=Khudaarta=
Khudaarta maalin walba [[dad]]ku isticmaalaan waxaa ka mid ah kuwo la kariyo iyo kuwo bisil oo sideeda lagu cuno. Isku soo wada duub hoos waxaad ku arki qaar ka mid ah guud ahaan khudaarta.
<br clear="all" />
{| id="toc" style="margin: 0;background:#ffffff;" width="100%" align="center"
! align="left" style="background:#ccccff;" width="200" align="center" |Khudaar
! align="right" rowspan="1" width="5%"| [[File:Watermelons.jpg|60px|]]
|-
! align="left" style="background:#8DB600;" width="200" align="center" | Khudaarta Bisil (fruit)
|-
| colspan=2 align="center" style="font-size: 130%" | [[Babaay]] {{·}} [[besbaas]]ka {{·}} [[tamaandho|tamaandhada]] {{·}} [[saladh]]ka {{·}} [[toon]]ta {{·}} [[kaaroot]]ka {{·}} [[Liin Macaan]] {{·}} [[Liin Dhanaan]] {{·}} [[Liin Bambeelmo]] {{·}} [[Liin Qarboosh]] {{·}} [[Tufaax]] {{·}} [[Muus]] {{·}} [[Cambe]] {{·}} [[Canab]]ka {{·}} [[Qare]] {{·}}
|-
! align="left" style="background:#00FF7F;" width="200" align="center" | Khudaarta Ceyriin (vegetable)
|-
| colspan=2 align="center" style="font-size: 130%" | [[Barandhe]] {{·}} [[Basal]] {{·}} [[tamaandho|tamaandhada]] {{·}} [[toon]]ta {{·}} [[Dabocase]] {{·}} [[Kamsar]]
|}
=Tixraac=
* [https://www.jw.org/en/library/magazines/g20010208/When-Oranges-Are-Not-Orange/ When Oranges Are Not Orange]
{{Reflist}}
[[Category:Midho]]
[[Category:Dhir]]
[[Category:Geed]]
34rwg6sktjl5pytf8ffr1e0u5vsi23x
Jumada al-awwal
0
14637
297362
214737
2026-05-14T01:43:36Z
InternetArchiveBot
28368
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
297362
wikitext
text/x-wiki
{{Bilaha Islaamka}}
'''Jumada al-awwal''' ({{lang-ar|جمادى الأولى}}, mararka qaar loogu dhawaaqo ''{{transl|ar|DIN|Ǧumādā al-ʾAwwal}}'', {{IPA-ar|d͡ʒʊˈmæːdæ lˈʔæwwæl|IPA}}; ''{{transl|ar|DIN|Ǧamādā al-ʾAwwal}}'', {{IPA-ar|d͡ʒæˈmæːdæ lˈʔæwwæl|}}) waa bisha shanaad ee [[Kalandarka Hijriga]]. Bishani waxay ku dhamaataa 29 ama 30 maalmood.
==Hordhac==
Bisha Jumadul Awal waa bisha shanaad ee maalintiriska [[Hijriga]] ah.
Sidoo kale, bishan waxaa loogu magac daray '''Jumada al-awwal''' biyaha oo [[Baraf|barafooba]].
==Wakhtiga==
Sida caadiga ah, bilaha sanadka Hijriga ah waxay la bilaabmaan dhalashada (soo bixitaanka) [[dayaxa]], waxayna inta ugu badan 11 ilaa 13 maalmood ka gaaban yihiin [[Kalandarka Miilaadiga]] ee la shaqeeya [[qorax]]da.
Hoos waxaad ku arkaysaa waa qiyaasta wakhtiga ay bilaamayso iyo dhamaanayso bishani (qiyaastani waxaa laga soo xigtay Maalintiriska Umm Al-Qura ee [[Sacuudi Carabiya]]<ref>{{Cite web |title=Umm Al-Qura calendar of Saudi Arabia |url=http://www.staff.science.uu.nl/~gent0113/islam/ummalqura.htm |access-date=2016-06-19 |archive-date=2020-06-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200621105742/http://www.staff.science.uu.nl/~gent0113/islam/ummalqura.htm |url-status=dead }}</ref>):
{|border="1" align=center cellpadding="2" cellspacing="0" style="background:#efefef; border: 1px solid #aaa; border-collapse: collapse;"
|-
!width=20%|[[Miilaadi]]
!width=40%|Biloow
!width=40%|Dhamaad
|-
|align="center"|1431
|15 April 2010
|14 May 2010
|-
|align="center"|1432
| 5 April 2011
| 3 May 2011
|-
|align="center"|1433
|24 March 2012
|21 April 2012
|-
|align="center"|1434
|13 March 2013
|10 April 2013
|-
|align="center"|1435
| 2 March 2014
|31 March 2014
|-
|align="center"|1436
|20 February 2015
|20 March 2015
|-
|align="center"|1437
|10 February 2016
| 9 March 2016
|-
|colspan=3|<small>Wakhtiyada bilaabmeyso Jumada al-Awwal ee sanadaha [[2010]] ilaa [[2016]]</small>
|}
== Kalandarka Hijriga ==
[[Kalandarka Islaamka]] waa [[maalintiris]]ka ([[Kalandar]]ka) bulshada [[Islaam]]ka kaasi oo loo yaqaano '''[[Hijri]]'''. Si la mid ah kaalandarka [[Miilaadi]]ga ah, sanadka Hijriga ah waa labo iyo toban [[bil]]ood kuwaasi oo leh 354 ama 355 [[maalin|maalmood]] (cisho).
Kalandarka Hijriga ah waxaa laga isticmaalaa wadamo badan oo Islaam ah, waxaana dadka [[Muslim]]ka ah ku xisaabshaan isla markaana kala socdaan bilaabida bisha barakaysan ee [[Ramadaan]], soo gudashada waajibaadka [[Xajka]], iyo Ciidaha.
== Bilaha Hijriga ==
Afar ka mid ah bilaha Hijriga waxaa loo yaqaana kuwo barakaysan, sababtoo ah waa billo aad muhiim ugu ah taariikhda Islaamka. Afartaasi bilood waa: [[Rajab]] (bisha 7aad), iyo sadex bilood oo ku xiga Dū al-Qa‘dah (bisha 11aad), Dul al-Ḥijjah (bisha 12aad) iyo Muxarram (bisha 1aad).<ref>{{cite web|url=http://www.usc.edu/org/cmje/religious-texts/hadith/bukhari/054-sbt.php#004.054.419|title=Center for Muslim-Jewish Engagement|publisher=|ciwaan=Nuqul Archive|access-date=2016-06-19|archive-date=2014-08-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20140828004318/http://www.usc.edu/org/cmje/religious-texts/hadith/bukhari/054-sbt.php#004.054.419|dead-url=yes}}</ref>
== Sidoo Kale Fiiri ==
* [[Maalintiris]]
* [[bilaha]]
* [[Todobaad]]yada iyo
* [[Maalmaha]]
* [[Kalandar]]
* [[Kalandarka Hijriga]]
* [[Kalandarka Miilaadiga]]
* [[Bil]]
* [[Bilaha Islaamka]]
==Tixraac==
{{Reflist}}
{{gumud}}
[[Category:Bilaha]]
[[Category:Kalandar| ]]
[[Category:Bilaha hijriga]]
096ad0amt1ak8t1rzr0hjnnctb40cvx
Jumada al-thani
0
14803
297363
237573
2026-05-14T01:43:37Z
InternetArchiveBot
28368
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
297363
wikitext
text/x-wiki
{{Bilaha Islaamka}}
'''Jumada al-Thani''' ({{Lang-ar|جمادى الثاني}}, loogu dhawaaqo ''{{transl|ar|DIN|Ǧumādā aṮ-Ṯānī}}'', {{IPA-ar|d͡ʒʊˈmæːdæ θˈθæːniː|IPA}}; iyo ''{{transl|ar|DIN|Ǧamādā aṮ-Ṯānī}}'', {{IPA-ar|d͡ʒæˈmæːdæ θˈθæːniː|IPA}}) waa bisha lixaad ee [[Kalandarka Hijriga]]. Bishani waxay ku dhamaataa 29 ama 30 maalmood.
==Hordhac==
Bisha Jumadul thani waa bisha lixaad ee maalintiriska [[Hijriga]] ah. Bishan waxaa sidoo kale loo yaqaana '''Jumaada al-Akhir''' iyo '''Jumada al-Akhira''' ({{lang|ar|جمادى الآخر}}, loo qoro ''{{transl|ar|DIN|Ǧumādā al-ʾĀḫir}}/{{transl|ar|Wehr|jumādā al-āḵir}}'', {{IPA-ar|d͡ʒʊˈmæːdæ lˈʔæːxɪr|IPA}}; loogu dhawaaqo ''{{transl|ar|DIN|Ǧamādā alʾĀḫir}}/{{transl|ar|Wehr|jamādā al-āḵir}}'', {{IPA-ar|d͡ʒæˈmæːdæ lˈʔæːxɪr|IPA}}).
==Wakhtiga==
Sida caadiga ah, bilaha sanadka Hijriga ah waxay la bilaabmaan dhalashada (soo bixitaanka) [[dayaxa]], waxayna inta ugu badan 11 ilaa 13 maalmood ka gaaban yihiin [[Kalandarka Miilaadiga]] ee la shaqeeya [[qorax]]da.
Hoos waxaad ku arkaysaa waa qiyaasta wakhtiga ay bilaamayso iyo dhamaanayso bishani (qiyaastani waxaa laga soo xigtay Maalintiriska Umm Al-Qura ee [[Sacuudi Carabiya]]<ref>{{Cite web |title=Umm Al-Qura calendar of Saudi Arabia |url=http://www.staff.science.uu.nl/~gent0113/islam/ummalqura.htm |access-date=2016-06-19 |archive-date=2020-06-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200621105742/http://www.staff.science.uu.nl/~gent0113/islam/ummalqura.htm |url-status=dead }}</ref>):
{|border="1" align=center cellpadding="2" cellspacing="0" style="background:#efefef; border: 1px solid #aaa; border-collapse: collapse;"
|-
!width=20%|[[Miilaadi]]
!width=40%|Biloow
!width=40%|Dhamaad
|-
|align="center"|1431
|15 May 2010
|12 June 2010
|-
|align="center"|1432
| 4 May 2011
| 2 June 2011
|-
|align="center"|1433
|22 April 2012
|21 May 2012
|-
|align="center"|1434
|11 April 2013
|10 May 2013
|-
|align="center"|1435
| 1 April 2014
|29 April 2014
|-
|align="center"|1436
|21 March 2015
|19 April 2015
|-
|align="center"|1437
|10 March 2016
| 7 April 2016
|-
|colspan=3|<small>Wakhtiyada bilaabmeyso Jumada al-thani ee sanadaha [[2010]] ilaa [[2016]]</small>
|}
== Kalandarka Hijriga ==
[[Kalandarka Islaamka]] waa [[maalintiris]]ka ([[Kalandar]]ka) bulshada [[Islaam]]ka kaasi oo loo yaqaano '''[[Hijri]]'''. Si la mid ah kaalandarka [[Miilaadi]]ga ah, sanadka Hijriga ah waa labo iyo toban [[bil]]ood kuwaasi oo leh 354 ama 355 [[maalin|maalmood]] (cisho).
Kalandarka Hijriga ah waxaa laga isticmaalaa wadamo badan oo Islaam ah, waxaana dadka [[Muslim]]ka ah ku xisaabshaan isla markaana kala socdaan bilaabida bisha barakaysan ee [[Ramadaan]], soo gudashada waajibaadka [[Xajka]], iyo Ciidaha.
== Bilaha Hijriga ==
Afar ka mid ah bilaha Hijriga waxaa loo yaqaana kuwo barakaysan, sababtoo ah waa billo aad muhiim ugu ah taariikhda Islaamka. Afartaasi bilood waa: [[Rajab]] (bisha 7aad), iyo sadex bilood oo ku xiga Dū al-Qa‘dah (bisha 11aad), Dul al-Ḥijjah (bisha 12aad) iyo Muxarram (bisha 1aad).<ref>{{cite web|url=http://www.usc.edu/org/cmje/religious-texts/hadith/bukhari/054-sbt.php#004.054.419|title=Center for Muslim-Jewish Engagement|publisher=|ciwaan=Nuqul Archive|access-date=2016-06-19|archive-date=2014-08-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20140828004318/http://www.usc.edu/org/cmje/religious-texts/hadith/bukhari/054-sbt.php#004.054.419|dead-url=yes}}</ref>
== Sidoo Kale Fiiri ==
* [[Maalintiris]]
* [[bilaha]]
* [[Todobaad]]yada iyo
* [[Maalmaha]]
* [[Kalandar]]
* [[Kalandarka Hijriga]]
* [[Kalandarka Miilaadiga]]
* [[Bil]]
* [[Bilaha Islaamka]]
==Tixraac==
{{Reflist}}
{{gumud}}
[[Category:Bilaha]]
[[Category:Kalandar| ]]
[[Category:Bilaha hijriga]]
mq6us1blhdkgb5r05sb1omzk2mzxqaf
Rajab
0
14956
297369
247161
2026-05-14T03:01:36Z
InternetArchiveBot
28368
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
297369
wikitext
text/x-wiki
{{Bilaha Islaamka}}
'''Rajab''' ({{lang-ar|رجب}}) waa bisha todobaad ee [[Kalandarka Hijriga]]. Bishani waxay ku dhamaataa 29 ama 30 maalmood. Sida caadiga ah, bisha Muxaram waxay ka tirsan tahay "''Bilaha Barakaysan''".<ref>Kuwa kale waa [[Dhu al-Qi'dah]], [[Dhu al-Hijjah]] iyo [[Rajab]], [http://islam.about.com/cs/calendar/a/hijrah_calendar_2.htm The Islamic Calendar] {{Wayback|url=http://islam.about.com/cs/calendar/a/hijrah_calendar_2.htm |date=20170107022502 }}</ref>
==Hordhac==
Bisha Rajab waa bisha todobaad ee maalintiriska [[Hijriga]] ah. Bishan waxaa asal ahaan laga soo xigtay ereyga [[Af Carabi]]ga ah ee "Rajaba" oo macnaheedu yahay "qadarin".
==Wakhtiga==
sido kale bishaan waxay bilaha kale kaga duwantahay waxay kamid tahay bilaha barakesan <nowiki>{{mahaboona ina danbigisho wa inad is ilaalisa wayo danbiyada waylabo jibaarmaan }}</nowiki> iyada bes mahan <nowiki>{{muxaram rajab dul alqacdah dulxijjah }}</nowiki> afartas bilood waa ashahrul xurum danbi hees ha ahaado cay xan zino iyo dunubta kowooda wawen iyo kuwooda yaryarba ka dherow allena ooga cabso sidu alle u xurmeyay uxurmeey Sida caadiga ah, bilaha sanadka Hijriga ah waxay la bilaabmaan dhalashada (soo bixitaanka) [[dayaxa]], waxayna inta ugu badan 11 ilaa 13 maalmood ka gaaban yihiin [[Kalandarka Miilaadiga]] ee la shaqeeya [[qorax]]da.
Hoos waxaad ku arkaysaa waa qiyaasta wakhtiga ay bilaamayso iyo dhamaanayso bishani (qiyaastani waxaa laga soo xigtay Maalintiriska Umm Al-Qura ee [[Sacuudi Carabiya]]<ref>{{Cite web |title=Umm Al-Qura calendar of Saudi Arabia |url=http://www.staff.science.uu.nl/~gent0113/islam/ummalqura.htm |access-date=2016-06-19 |archive-date=2020-06-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200621105742/http://www.staff.science.uu.nl/~gent0113/islam/ummalqura.htm |url-status=dead }}</ref>):
{|border="1" align=center cellpadding="2" cellspacing="0" style="background:#efefef; border: 1px solid #aaa; border-collapse: collapse;"
|-
!width=20%|[[Miilaadi]]
!width=40%|Biloow
!width=40%|Dhamaad
|-
|align="center"|1431
|13 June 2010
|12 July 2010
|-
|align="center"|1432
| 3 June 2011
| 1 July 2011
|-
|align="center"|1433
|22 May 2012
|20 June 2012
|-
|align="center"|1434
|11 May 2013
| 9 June 2013
|-
|align="center"|1435
|30 April 2014
|22 May 2014
|-
|align="center"|1436
|20 April 2015
|12 May 2015
|-
|align="center"|1437
| 8 April 2016
| 7 May 2016
|-
|align="center"|1438
| 29 March 2017
| 27 April 2017
|-
|align="center"|1439
| 18 March 2018
| 16 April 2018
|-
|align="center"|1440
| 8 March 2019
| 6 April 2019
|-
|align="center"|1441
| 25 February 2020
| 25 March 2020
|-
|colspan=3|<small>Wakhtiyada bilaabmeyso bisha Rajab ee sanadaha [[2010]] ilaa [[2020]]</small>
|}
== Kalandarka Hijriga ==
[[Kalandarka Islaamka]] waa [[maalintiris]]ka ([[Kalandar]]ka) bulshada [[Islaam]]ka kaasi oo loo yaqaano '''[[Hijri]]'''. Si la mid ah kaalandarka [[Miilaadi]]ga ah, sanadka Hijriga ah waa labo iyo toban [[bil]]ood kuwaasi oo leh 354 ama 355 [[maalin|maalmood]] (cisho).
Kalandarka Hijriga ah waxaa laga isticmaalaa wadamo badan oo Islaam ah, waxaana dadka [[Muslim]]ka ah ku xisaabshaan isla markaana kala socdaan bilaabida bisha barakaysan ee [[Ramadaan]], soo gudashada waajibaadka [[Xajka]], iyo Ciidaha.
== Bilaha Hijriga ==
Afar ka mid ah bilaha Hijriga waxaa loo yaqaana kuwo barakaysan, sababtoo ah waa billo aad muhiim ugu ah taariikhda Islaamka. Afartaasi bilood waa: [[Rajab]] (bisha 7aad), iyo sadex bilood oo ku xiga Dū al-Qa‘dah (bisha 11aad), Dul al-Ḥijjah (bisha 12aad) iyo Muxarram (bisha 1aad).<ref>{{cite web|url=http://www.usc.edu/org/cmje/religious-texts/hadith/bukhari/054-sbt.php#004.054.419|title=Center for Muslim-Jewish Engagement|publisher=|ciwaan=Nuqul Archive|access-date=2016-06-19|archive-date=2014-08-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20140828004318/http://www.usc.edu/org/cmje/religious-texts/hadith/bukhari/054-sbt.php#004.054.419|dead-url=yes}}</ref>
== Sidoo Kale Fiiri ==
* [[Maalintiris]]
* [[bilaha]]
* [[Todobaad]]yada iyo
* [[Maalmaha]]
* [[Kalandar]]
* [[Kalandarka Hijriga]]
* [[Kalandarka Miilaadiga]]
* [[Bil]]
* [[Bilaha Islaamka]]
==Tixraac==
{{Reflist}}
{{gumud}}
[[Category:Bilaha]]
[[Category:Kalandar| ]]
[[Category:Bilaha hijriga]]
6l1r4rrhgukwmvqawl2ulycegzlupvy
Luuqad (Af)
0
17389
297342
259585
2026-05-13T18:15:09Z
Sinatrasona
27832
297342
wikitext
text/x-wiki
::''Kani waa maqaal ku saabsan luuqadaha dadka guud ahaan. Qoraalo kale fiiri [[Luuqad Soomaali|Luuqado Badan]].
::''Haku khaldin boga [[lahjad]].
[[File:Sprachen_der_Welt.png|thumb|center|900px||Maabka luuqadaha [[dad|shacabka]] caalamka.]]
Baarran ama luuqad ({{lang-ar|لغة}}; {{lang-it|linguaggio}}; {{lang-en|language}}, ''lãnŵeyj,'' [[Af Kikuyu|Af Gĩkũyũ]]'': Rũthiomi'') waa [[awood]]a iyo nidaamka suurto geliya in [[dad]]ku isfahmaan ayagoo ku wada hadlaya shanqadha [[cod]]ka. Luuqadu waa nidaam u gaar ah bulsho isku [[deegaan]] ah, asal ah, [[qabiil]] ama qolo, iyo isku wadan ah. Luuqadu waxay ka mid tahay waxyaabaha mucjisada ah ee u gaarka ah [[dad|bani aadamka]], tasi oo suurta gelisa ineey labo qof ku xidhiidhaan isla markaana isku fahmaan shanqadha iyo jabaqda codka ee ka soo baxaya [[af]]kooda.
[[Aqoon]]yahanada caalamku waxay aad ugu murmaan sidii baarranaha aduunku ku bilaabmeem. Qaar ka mid ah waxay aaminsan yihiin in luuqaduhu ka soo unkameen dareenka dadka, halka kuwo kale shegaan in luuqadu ka soo bilaabantey waayo-aragnimo loo yeeshay shay ama marxalad.
Si kastaba ha ahaatee, ilaa maanta ma diiwaan gashana dhamaan luuqadaha caalamka lagaga hadlo, laakiin waxaa lagu qiyaasaa tiro u dhaxaysa 5,000 ilaa 7,000 luuqadood taasi oon lagu darin [[lahjad]]a kala duwan ee luuqad leedahay.
Guud ahaan, casriga maanta iyo xadaarada caalamka ayaa waxay wakhti xaadirkan suurto-gelisay in dadku awoodaan ineey duubaan codka luuqadaha, qoraan, sawiraan ama nashqado kale u sameeyaan. Intaas waxaa dheer, waxaa jira dadaalo badan oo la rabo in lagu sameeyo turjumaad caalami ah oo u dhaxaysa luuqadaha kala duwan ee caalamka.
Luuqada caalamiga ah ee bulshooinka caalamku guud ahaan aqoonta u wada leeyihiin waa [[Ingiriis]]ka, taasi oo lagu sheego ilaa 26% bulshada caalamku ineey fahmi karaan ama ku hadli karaan.
* [https://www.jw.org/so/choose-language?locale=so&prefer=lang&docid=1011200 Dooro Luqaddaada (1044 luqado)]
[[Category:Dad]]
[[Category:Dhul]]
dsx4cscutuy9gc9si8wlp8cpzj8qllf
Muxarram
0
19494
297366
246366
2026-05-14T02:35:45Z
InternetArchiveBot
28368
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
297366
wikitext
text/x-wiki
{{Bilaha Islaamka}}
[[File:Ardabil - Aligapi.jpg|thumb|Muharram]]
'''Muxarram''' ({{lang-ar|{{large|مُحَرَّم}}}} ''{{transl|ar|ALA|muḥarram}}'') waa bisha koowaad ee [[Kalandarka Hijriga]]. Sida caadiga ah, bisha Muxaram waxay ka tirsan tahay "''Bilaha Barakaysan''".<ref>'''[https://www.jw.org/en/library/books/Mankinds-Search-for-God/Islām-The-Way-to-God-by-Submission/ Islām—The Way to God by Submission]''' (en)</ref><ref>'''[https://www.jw.org/so/wargeysyada/maxaa-cusub/iimaan-run-ah/ Iimaan Run ah Waa Waddada Nolol Farxad Leh]'''</ref><ref>Kuwa kale waa [[Dhu al-Qi'dah]], [[Dhu al-Hijjah]] iyo [[Rajab]], [http://islam.about.com/cs/calendar/a/hijrah_calendar_2.htm The Islamic Calendar] {{Wayback|url=http://islam.about.com/cs/calendar/a/hijrah_calendar_2.htm |date=20170107022502 }}</ref>
Bishani waxay ku dhamaataa 30 maalmood.
==Hordhac==
Bisha Muxaram waa bisha koowaad ee maalintiriska [[Hijriga]] ah. Taasi macnaheedu waa bilowga "Sanadka Islaamka".
Ereyga "[[Wikt:Muharram|Muxarram]]" macnaheedu waa "[[Wikt:forbidden|la mamnuucay]]". Waxaa bishan loo yaqaana ineey tahay tan labaad ee ugu barakaysan; waxaa ka fadli iyo barako badan kaliya [[Bisha Ramadan]].
Qaar ka mid ah Muslimiintu waxay [[soon|soomaan]] sadex cisho. Sidoo kale, maalinta tobanaad ee bishani waa "'''Maalinta Cashuura'''", taasi oo dadka [[Shiica]]da ah xusaan.<ref>Volume 3, Book 31, Number 223:
Narrated Abu Musa:
The day of 'Ashura' was considered as 'Id day by the Jews. So the Prophet ordered, "I recommend you (Muslims) to fast on this day."
[http://www.islamicity.com/mosque/sunnah/bukhari/031.sbt.html]
</ref>
==Wakhtiga==
Sida caadiga ah, bilaha sanadka Hijriga ah waxay la bilaabmaan dhalashada (soo bixitaanka) [[dayaxa]], waxayna inta ugu badan 11 ilaa 13 maalmood ka gaaban yihiin [[Kalandarka Miilaadiga]] ee la shaqeeya [[qorax]]da.
Hoos waxaad ku arkaysaa waa qiyaasta wakhtiga ay bilaamayso iyo dhamaanayso bishani (qiyaastani waxaa laga soo xigtay Maalintiriska Umm Al-Qura ee [[Sacuudi Carabiya]]<ref>{{Cite web |title=Umm Al-Qura calendar of Saudi Arabia |url=http://www.staff.science.uu.nl/~gent0113/islam/ummalqura.htm |access-date=2016-06-19 |archive-date=2020-06-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200621105742/http://www.staff.science.uu.nl/~gent0113/islam/ummalqura.htm |url-status=dead }}</ref>):
{|border="1" align=center cellpadding="2" cellspacing="0" style="background:#efefef; border: 1px solid #aaa; border-collapse: collapse;"
|-
!width=20%|[[Miilaadi]]
!width=40%|Biloow
!width=40%|Dhamaad
|-
| style="text-align:center;"|1431
|18 December 2009
|15 January 2010
|-
| style="text-align:center;"|1432
| 7 December 2010
| 4 January 2011
|-
| style="text-align:center;"|1433
|26 November 2011
|25 December 2011
|-
| style="text-align:center;"|1434
|15 November 2012
|13 December 2012
|-
| style="text-align:center;"|1435
| 4 November 2013
| 3 December 2013
|-
| style="text-align:center;"|1436
|25 October 2014
|22 November 2014
|-
| style="text-align:center;"|1437
|14 October 2015
|12 November 2015
|-
|colspan=3|<small>Wakhtiyada bilaabmeyso bisha Muxaram ee sanadaha [[2009]] ilaa [[2025]]</small>
|}
== Kalandarka Hijriga ==
[[Kalandarka Islaamka]] waa [[maalintiris]]ka ([[Kalandar]]ka) bulshada [[Islaam]]ka kaasi oo loo yaqaano '''[[Hijri]]'''. Si la mid ah kaalandarka [[Miilaadi]]ga ah, sanadka Hijriga ah waa labo iyo toban [[bil]]ood kuwaasi oo leh 354 ama 355 [[maalin|maalmood]] (cisho).
Kalandarka Hijriga ah waxaa laga isticmaalaa wadamo badan oo Islaam ah, waxaana dadka [[Muslim]]ka ah ku xisaabshaan isla markaana kala socdaan bilaabida bisha barakaysan ee [[Ramadaan]], soo gudashada waajibaadka [[Xajka]], iyo Ciidaha.
== Bilaha Hijriga ==
Afar ka mid ah bilaha Hijriga waxaa loo yaqaana kuwo barakaysan, sababtoo ah waa billo aad muhiim ugu ah taariikhda Islaamka. Afartaasi bilood waa: [[Rajab]] (bisha 7aad), iyo sadex bilood oo ku xiga Dū al-Qa‘dah (bisha 11aad), Dul al-Ḥijjah (bisha 12aad) iyo Muxarram (bisha 1aad).<ref>{{cite web|url=http://www.usc.edu/org/cmje/religious-texts/hadith/bukhari/054-sbt.php#004.054.419|title=Center for Muslim-Jewish Engagement|publisher=|ciwaan=Nuqul Archive|access-date=2016-06-19|archive-date=2014-08-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20140828004318/http://www.usc.edu/org/cmje/religious-texts/hadith/bukhari/054-sbt.php#004.054.419|dead-url=yes}}</ref>
== Sidoo Kale Fiiri ==
* [[Maalintiris]]
* [[bilaha]]
* [[Todobaad]]yada iyo
* [[Maalmaha]]
* [[Kalandar]]
* [[Kalandarka Hijriga]]
* [[Kalandarka Miilaadiga]]
* [[Bil]]
* [[Bilaha Islaamka]]
==Tixraac==
{{Reflist}}
{{gumud}}
[[Category:Bilaha]]
[[Category:Kalandar| ]]
[[Category:Bilaha hijriga]]
mzgonarde9tfccvlw3chm4k9v0693zv
Safar (bil)
0
19495
297370
214947
2026-05-14T03:11:12Z
InternetArchiveBot
28368
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
297370
wikitext
text/x-wiki
{{Bilaha Islaamka}}
'''Safar''' ({{lang-ar|{{large|صَفَر}}}}) waa bisha labaad ee [[Kalandarka Hijriga]].
Bishani waxay ku dhamaataa 30 maalmood.
==Hordhac==
Bisha Safar waa bisha labaad ee maalintiriska [[Hijriga]] ah.
Ereyga Safar ee bishan loogu magac daray waa mid [[Af Carabi]] ah, kaasi oo macnahiisu yahay "wax madhan".<ref>Volume 3, Book 31, Number 223:
Narrated Abu Musa:
The day of 'Ashura' was considered as 'Id day by the Jews. So the Prophet ordered, "I recommend you (Muslims) to fast on this day."
[http://www.islamicity.com/mosque/sunnah/bukhari/031.sbt.html]
</ref>
==Wakhtiga==
Sida caadiga ah, bilaha sanadka Hijriga ah waxay la bilaabmaan dhalashada (soo bixitaanka) [[dayaxa]], waxayna inta ugu badan 11 ilaa 13 maalmood ka gaaban yihiin [[Kalandarka Miilaadiga]] ee la shaqeeya [[qorax]]da.
Hoos waxaad ku arkaysaa waa qiyaasta wakhtiga ay bilaamayso iyo dhamaanayso bishani (qiyaastani waxaa laga soo xigtay Maalintiriska Umm Al-Qura ee [[Sacuudiga]]<ref>{{Cite web |title=Umm Al-Qura calendar of Saudi Arabia |url=http://www.staff.science.uu.nl/~gent0113/islam/ummalqura.htm |access-date=2016-06-19 |archive-date=2020-06-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200621105742/http://www.staff.science.uu.nl/~gent0113/islam/ummalqura.htm |url-status=dead }}</ref>):
{|border="1" align=center cellpadding="2" cellspacing="0" style="background:#efefef; border: 1px solid #aaa; border-collapse: collapse;"
|-
!width=20%|[[Miilaadi]]
!width=40%|Biloow
!width=40%|Dhamaad
|-
|align="center"|1431
|16 January 2010
|14 February 2010
|-
|align="center"|1432
| 5 January 2011
| 3 February 2011
|-
|align="center"|1433
|26 December 2011
|23 January 2012
|-
|align="center"|1434
|14 December 2012
|12 January 2013
|-
|align="center"|1435
| 4 December 2013
| 1 January 2014
|-
|align="center"|1436
|23 November 2014
|22 December 2014
|-
|align="center"|1437
|13 November 2015
|11 December 2015
|-
|-
|colspan=3|<small>Wakhtiyada bilaabmeyso bisha Safar ee sanadaha [[2010]] ilaa [[2015]]</small>
|}
== Kalandarka Hijriga ==
'''Kalandarka Islaamka''' ({{lang-en|Islamic calendar, Muslim calendar, ama Hijri calendar}}; {{lang-ar|تقويم هجري}} ''at-taqwīm al-hijrī'') ([[Cilmi Fallag]] ahaan loo yaqaano: '''Anno Hegirae''' ama '''AH''') waa [[maalintiris]]ka ([[Kalandar]]ka) bulshada [[Islaam]]ka kaasi oo loo yaqaano '''[[Hijri]]'''. Si la mid ah kaalandarka [[Miilaadi]]ga ah, sanadka Hijriga ah waa labo iyo toban [[bil]]ood kuwaasi oo leh 354 ama 355 [[maalin|maalmood]] (cisho).
Kalandarka Hijriga ah waxaa laga isticmaalaa wadamo badan oo Islaam ah, waxaana dadka [[Muslim]]ka ah ku xisaabshaan isla markaana kala socdaan bilaabida bisha barakaysan ee [[Ramadaan]], soo gudashada waajibaadka [[Xajka]], iyo Ciidaha.
== Bilaha Hijriga ==
Afar ka mid ah bilaha Hijriga waxaa loo yaqaana kuwo barakaysan, sababtoo ah waa billo aad muhiim ugu ah taariikhda Islaamka. Afartaasi bilood waa: [[Rajab]] (bisha 7aad), iyo sadex bilood oo ku xiga Dū al-Qa‘dah (bisha 11aad), Dul al-Ḥijjah (bisha 12aad) iyo Muxarram (bisha 1aad).<ref>{{cite web|url=http://www.usc.edu/org/cmje/religious-texts/hadith/bukhari/054-sbt.php#004.054.419|title=Center for Muslim-Jewish Engagement|publisher=|ciwaan=Nuqul Archive|access-date=2016-06-19|archive-date=2014-08-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20140828004318/http://www.usc.edu/org/cmje/religious-texts/hadith/bukhari/054-sbt.php#004.054.419|dead-url=yes}}</ref>
== Sidoo Kale Fiiri ==
* [[Maalintiris]]
* [[bilaha]]
* [[Todobaad]]yada iyo
* [[Maalmaha]]
* [[Kalandar]]
* [[Kalandarka Hijriga]]
* [[Kalandarka Miilaadiga]]
* [[Bil]]
* [[Bilaha Islaamka]]
==Tixraac==
{{Reflist}}
{{gumud}}
[[Category:Bilaha]]
[[Category:Kalandar| ]]
[[Category:Bilaha hijriga]]
b4k8ozvwjx8nq5g8gw81r84xq9yl7gp
Rabic al-awwal
0
19496
297367
214922
2026-05-14T03:00:57Z
InternetArchiveBot
28368
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
297367
wikitext
text/x-wiki
{{Bilaha Islaamka}}
'''Rabic al-awwal''' ({{lang|ar|ربيع الأوّل}}) waa bisha sadexaa ee [[Kalandarka Hijriga]]. Bisha Rabiical Awal waxaa ku jira [[Mowliidka Nebiga]] taasi oo ah wakhtiga uu dhashay [[Nebi Muxamed]] (N.N.K.H).<ref>{{cite book|author1=Annemarie Schimmel|authorlink1=Annemarie Schimmel|title=Deciphering the signs of God: a phenomenological approach to Islam|date=1994|publisher=Edinburgh University Press|page=69|edition=illustrated}}</ref><ref>{{cite book|editor1-last=Eliade|editor1-first=Mircea|editor1-link=Mircea Eliade|title=The Encyclopedia of religion, Volume 9|date=1987|publisher=Macmillan|isbn=9780029098004|page=292|edition=illustrated}}</ref>
Bishani waxay ku dhamaataa 30 maalmood.
==Hordhac==
Bisha Rabiical awal waa bisha sadexaad ee maalintiriska [[Hijriga]] ah.
Ereyga ''Rabiic'' waa erey [[Af Carabi]] ah, kaasi oo macnahiisu yahay "[[Dayr]]", halka ereyga ''awal'' ay tahay "ugu horeeya" ama "hore"; taasi oo "Rabi' al-awwal" macnaheedu yahay "Dayrta hore".<ref>Volume 3, Book 31, Number 223:
Narrated Abu Musa:
The day of 'Ashura' was considered as 'Id day by the Jews. So the Prophet ordered, "I recommend you (Muslims) to fast on this day."
[http://www.islamicity.com/mosque/sunnah/bukhari/031.sbt.html]
</ref>
==Wakhtiga==
Sida caadiga ah, bilaha sanadka Hijriga ah waxay la bilaabmaan dhalashada (soo bixitaanka) [[dayaxa]], waxayna inta ugu badan 11 ilaa 13 maalmood ka gaaban yihiin [[Kalandarka Miilaadiga]] ee la shaqeeya [[qorax]]da.
Hoos waxaad ku arkaysaa waa qiyaasta wakhtiga ay bilaamayso iyo dhamaanayso bishani (qiyaastani waxaa laga soo xigtay Maalintiriska Umm Al-Qura ee [[Sacuudi Carabiya]]<ref>{{Cite web |title=Umm Al-Qura calendar of Saudi Arabia |url=http://www.staff.science.uu.nl/~gent0113/islam/ummalqura.htm |access-date=2016-06-19 |archive-date=2020-06-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200621105742/http://www.staff.science.uu.nl/~gent0113/islam/ummalqura.htm |url-status=dead }}</ref>):
{|border="1" align=center cellpadding="2" cellspacing="0" style="background:#efefef; border: 1px solid #aaa; border-collapse: collapse;"
|-
!width=20%|[[Miilaadi]]
!width=40%|Biloow
!width=40%|Dhamaad
|-
|align="center"|1431
|15 February 2010
|16 March 2010
|-
|align="center"|1432
| 4 February 2011
| 5 March 2011
|-
|align="center"|1433
|24 January 2012
|22 February 2012
|-
|align="center"|1434
|13 January 2013
|10 February 2013
|-
|align="center"|1435
| 2 January 2014
|1 February 2014
|-
|align="center"|1436
|23 December 2014
|20 January 2015
|-
|align="center"|1437
|12 December 2015
|10 January 2016
|-
|colspan=3|<small>Wakhtiyada bilaabmeyso bisha Rabiical awal ee sanadaha [[2010]] ilaa [[2015]]</small>
|}
== Kalandarka Hijriga ==
[[Kalandarka Islaamka]] waa [[maalintiris]]ka ([[Kalandar]]ka) bulshada [[Islaam]]ka kaasi oo loo yaqaano '''[[Hijri]]'''. Si la mid ah kaalandarka [[Miilaadi]]ga ah, sanadka Hijriga ah waa labo iyo toban [[bil]]ood kuwaasi oo leh 354 ama 355 [[maalin|maalmood]] (cisho).
Kalandarka Hijriga ah waxaa laga isticmaalaa wadamo badan oo Islaam ah, waxaana dadka [[Muslim]]ka ah ku xisaabshaan isla markaana kala socdaan bilaabida bisha barakaysan ee [[Ramadaan]], soo gudashada waajibaadka [[Xajka]], iyo Ciidaha.
== Bilaha Hijriga ==
Afar ka mid ah bilaha Hijriga waxaa loo yaqaana kuwo barakaysan, sababtoo ah waa billo aad muhiim ugu ah taariikhda Islaamka. Afartaasi bilood waa: [[Rajab]] (bisha 7aad), iyo sadex bilood oo ku xiga Dū al-Qa‘dah (bisha 11aad), Dul al-Ḥijjah (bisha 12aad) iyo Muxarram (bisha 1aad).<ref>{{cite web|url=http://www.usc.edu/org/cmje/religious-texts/hadith/bukhari/054-sbt.php#004.054.419|title=Center for Muslim-Jewish Engagement|publisher=|ciwaan=Nuqul Archive|access-date=2016-06-19|archive-date=2014-08-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20140828004318/http://www.usc.edu/org/cmje/religious-texts/hadith/bukhari/054-sbt.php#004.054.419|dead-url=yes}}</ref>
== Sidoo Kale Fiiri ==
* [[Maalintiris]]
* [[bilaha]]
* [[Todobaad]]yada iyo
* [[Maalmaha]]
* [[Kalandar]]
* [[Kalandarka Hijriga]]
* [[Kalandarka Miilaadiga]]
* [[Bil]]
* [[Bilaha Islaamka]]
==Tixraac==
{{Reflist}}
{{gumud}}
[[Category:Bilaha]]
[[Category:Kalandar| ]]
[[Category:Bilaha hijriga]]
f8ev40yl81tgwkx9dfbkt1fka1nm2ol
Rabic al-thani
0
19497
297368
214923
2026-05-14T03:00:58Z
InternetArchiveBot
28368
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
297368
wikitext
text/x-wiki
{{Bilaha Islaamka}}
'''Rabī’ al-Thānī''' ({{lang-ar|ربيع الثاني}}, loogu dhawaaqo''{{Transl|ar|DIN|Rabīʿ al-Ṯānī}}'', {{IPA-ar|raˈbiːʕ æθˈθæːniː|IPA}}) waa bisha afaraad ee [[Kalandarka Hijriga]]. Bisha Rabiical thani waxaa sidoo kale loo yaqaana '''Rabī` al-Ākhir''' ({{lang|ar|ربيع الآخر}}, taasi oo logu dhawaaqo ''{{Transl|ar|DIN|Rabīʿ al-ʾĀḫir}}/{{transl|ar|Wehr|rabīʻ al-āḵir}}'', {{IPA-ar|raˈbiːʕ ˈʔæːxɪr|IPA}}).
<ref>{{cite book|author1=Annemarie Schimmel|authorlink1=Annemarie Schimmel|title=Deciphering the signs of God: a phenomenological approach to Islam|date=1994|publisher=Edinburgh University Press|page=69|edition=illustrated}}</ref><ref>{{cite book|editor1-last=Eliade|editor1-first=Mircea|editor1-link=Mircea Eliade|title=The Encyclopedia of religion, Volume 9|date=1987|publisher=Macmillan|isbn=9780029098004|page=292|edition=illustrated}}</ref>
Bishani waxay ku dhamaataa 30 maalmood.
==Hordhac==
Bisha Rabiical thani waa bisha afaraad ee maalintiriska [[Hijriga]] ah.
Ereyga ''Rabiic'' waa erey [[Af Carabi]] ah, kaasi oo macnahiisu yahay "[[Dayr]]", halka ereyga ''thani'' ay tahay "labo" ama "labaad"; taasi oo "Rabi' al-thani" macnaheedu yahay "Dayrta labaad".<ref>Volume 3, Book 31, Number 223:
Narrated Abu Musa:
The day of 'Ashura' was considered as 'Id day by the Jews. So the Prophet ordered, "I recommend you (Muslims) to fast on this day."
[http://www.islamicity.com/mosque/sunnah/bukhari/031.sbt.html]
</ref>
Bishani sidoo kale waxaa loo yaqaanaa '''Rabī` al-Ākhir''' ({{lang|ar|ربيع الآخر}}, taasi oo logu dhawaaqo ''{{Transl|ar|DIN|Rabīʿ al-ʾĀḫir}}/{{transl|ar|Wehr|rabīʻ al-āḵir}}'', {{IPA-ar|raˈbiːʕ ˈʔæːxɪr|IPA}}).
==Wakhtiga==
Sida caadiga ah, bilaha sanadka Hijriga ah waxay la bilaabmaan dhalashada (soo bixitaanka) [[dayaxa]], waxayna inta ugu badan 11 ilaa 13 maalmood ka gaaban yihiin [[Kalandarka Miilaadiga]] ee la shaqeeya [[qorax]]da.
Hoos waxaad ku arkaysaa waa qiyaasta wakhtiga ay bilaamayso iyo dhamaanayso bishani (qiyaastani waxaa laga soo xigtay Maalintiriska Umm Al-Qura ee [[Sacuudi Carabiya]]<ref>{{Cite web |title=Umm Al-Qura calendar of Saudi Arabia |url=http://www.staff.science.uu.nl/~gent0113/islam/ummalqura.htm |access-date=2016-06-19 |archive-date=2020-06-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200621105742/http://www.staff.science.uu.nl/~gent0113/islam/ummalqura.htm |url-status=dead }}</ref>):
{|border="1" align=center cellpadding="2" cellspacing="0" style="background:#efefef; border: 1px solid #aaa; border-collapse: collapse;"
|-
!width=20%|[[Miilaadi]]
!width=40%|Biloow
!width=40%|Dhamaad
|-
|align="center"|1431
|17 March 2010
|14 April 2010
|-
|align="center"|1432
| 6 March 2011
| 4 April 2011
|-
|align="center"|1433
|23 February 2012
|23 March 2012
|-
|align="center"|1434
|11 February 2013
|12 March 2013
|-
|align="center"|1435
| 1 February 2014
| 1 March 2014
|-
|align="center"|1436
|21 January 2015
|19 February 2015
|-
|align="center"|1437
|11 January 2016
| 9 February 2016
|-
|colspan=3|<small>Wakhtiyada bilaabmeyso bisha Rabiical thani ee sanadaha [[2010]] ilaa [[2016]]</small>
|}
== Kalandarka Hijriga ==
[[Kalandarka Islaamka]] waa [[maalintiris]]ka ([[Kalandar]]ka) bulshada [[Islaam]]ka kaasi oo loo yaqaano '''[[Hijri]]'''. Si la mid ah kaalandarka [[Miilaadi]]ga ah, sanadka Hijriga ah waa labo iyo toban [[bil]]ood kuwaasi oo leh 354 ama 355 [[maalin|maalmood]] (cisho).
Kalandarka Hijriga ah waxaa laga isticmaalaa wadamo badan oo Islaam ah, waxaana dadka [[Muslim]]ka ah ku xisaabshaan isla markaana kala socdaan bilaabida bisha barakaysan ee [[Ramadaan]], soo gudashada waajibaadka [[Xajka]], iyo Ciidaha.
== Bilaha Hijriga ==
Afar ka mid ah bilaha Hijriga waxaa loo yaqaana kuwo barakaysan, sababtoo ah waa billo aad muhiim ugu ah taariikhda Islaamka. Afartaasi bilood waa: [[Rajab]] (bisha 7aad), iyo sadex bilood oo ku xiga Dū al-Qa‘dah (bisha 11aad), Dul al-Ḥijjah (bisha 12aad) iyo Muxarram (bisha 1aad).<ref>{{cite web|url=http://www.usc.edu/org/cmje/religious-texts/hadith/bukhari/054-sbt.php#004.054.419|title=Center for Muslim-Jewish Engagement|publisher=|ciwaan=Nuqul Archive|access-date=2016-06-19|archive-date=2014-08-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20140828004318/http://www.usc.edu/org/cmje/religious-texts/hadith/bukhari/054-sbt.php#004.054.419|dead-url=yes}}</ref>
== Sidoo Kale Fiiri ==
* [[Maalintiris]]
* [[bilaha]]
* [[Todobaad]]yada iyo
* [[Maalmaha]]
* [[Kalandar]]
* [[Kalandarka Hijriga]]
* [[Kalandarka Miilaadiga]]
* [[Bil]]
* [[Bilaha Islaamka]]
==Tixraac==
{{Reflist}}
{{gumud}}
[[Category:Bilaha]]
[[Category:Kalandar| ]]
[[Category:Bilaha hijriga]]
fs2z7kidrr6251xuydzynuat760oxks
Shacbaan
0
19498
297371
246369
2026-05-14T03:18:17Z
InternetArchiveBot
28368
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
297371
wikitext
text/x-wiki
{{Bilaha Islaamka}}
'''Shacbaan''' ({{lang-ar|شعبان|sha‘bān}}) waa bisha sideedaad ee [[Kalandarka Hijriga]].<ref>Kuwa kale waa [[Dhu al-Qi'dah]], [[Dhu al-Hijjah]] iyo [[Rajab]], [http://islam.about.com/cs/calendar/a/hijrah_calendar_2.htm The Islamic Calendar] {{Wayback|url=http://islam.about.com/cs/calendar/a/hijrah_calendar_2.htm |date=20170107022502 }}</ref> Habeenka toban iyo shanaad ee bishan waxaa loo yaqaana "Habeenka Xirka" (Laylat al-Bara'at).<ref>G.E. von Grunebaum, ''Muhammadan Festivals'' (London: Curzon Press, 1976), pp. 53-54.</ref><ref>{{cite web|url=http://islamqa.info/en/154850|title=Bid‘ah of Sha‘baan - islamqa.info|work=islamqa.info}}</ref>
Bishani waxay ku dhamaataa 30 maalmood.
==Hordhac==
Bisha Shacbaan waa bisha sideedaad ee maalintiriska [[Hijriga]] ah.
==Wakhtiga==
Sida caadiga ah, bilaha sanadka Hijriga ah waxay la bilaabmaan dhalashada (soo bixitaanka) [[dayaxa]], waxayna inta ugu badan 11 ilaa 13 maalmood ka gaaban yihiin [[Kalandarka Miilaadiga]] ee la shaqeeya [[qorax]]da.
Hoos waxaad ku arkaysaa waa qiyaasta wakhtiga ay bilaamayso iyo dhamaanayso bishani (qiyaastani waxaa laga soo xigtay Maalintiriska Umm Al-Qura ee [[Sacuudi Carabiya]]<ref>{{Cite web |title=Umm Al-Qura calendar of Saudi Arabia |url=http://www.staff.science.uu.nl/~gent0113/islam/ummalqura.htm |access-date=2016-06-19 |archive-date=2020-06-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200621105742/http://www.staff.science.uu.nl/~gent0113/islam/ummalqura.htm |url-status=dead }}</ref>):
{|border="1" align=center cellpadding="2" cellspacing="0" style="background:#efefef; border: 1px solid #aaa; border-collapse: collapse;"
|-
!width=20%|[[Miilaadi]]
!width=20%|[[Hijri]]
!width=20%|Biloow
!width=20%|Dhamaad
|-
|align="center"|2014
|align="center"|1435
|align="center"|30 May
|align="center"|28 June
|-
|align="center"|2015
|align="center"|1436
|align="center"|19 May
|align="center"|17 June
|-
|align="center" |2016
|align="center" |1437
|align="center"|8 May
|align="center"|5 June
|-
|align="center" |2017
|align="center" |1438
|align="center"|27 April
|align="center"|26 May
|-
|align="center"|2018
|align="center"|1439
|align="center"|17 April
|align="center"|15 May
|-
|align="center"|2019
|align="center"|1440
|align="center"|6 April
|align="center"|5 May
|-
|align="center"|2020
|align="center"|1441
|align="center"|27 March
|align="center"|25 April
|-
|align="center"|2021
|align="center"|1442
|align="center"|16 March
|align="center"|17 April
|-
|align="center"|2022
|align="center"|1443
|align="center"|6 March
|align="center"|4 April
|-
|align="center"|2023
|align="center"|1444
|align="center"|25 February
|align="center"|26 March
|-
|align="center"|2024
|align="center"|1445
|align="center"|15 February
|align="center"|13 March
|-
|colspan=4|<small>Wakhtiyada bilaabmeyso bisha Shacbaan ee sanadaha [[2010]] ilaa [[2024]]</small>
|}
== Kalandarka Hijriga ==
[[Kalandarka Islaamka]] waa [[maalintiris]]ka ([[Kalandar]]ka) bulshada [[Islaam]]ka kaasi oo loo yaqaano '''[[Hijri]]'''. Si la mid ah kaalandarka [[Miilaadi]]ga ah, sanadka Hijriga ah waa labo iyo toban [[bil]]ood kuwaasi oo leh 354 ama 355 [[maalin|maalmood]] (cisho).
Kalandarka Hijriga ah waxaa laga isticmaalaa wadamo badan oo Islaam ah, waxaana dadka [[Muslim]]ka ah ku xisaabshaan isla markaana kala socdaan bilaabida bisha barakaysan ee [[Ramadaan]], soo gudashada waajibaadka [[Xajka]], iyo Ciidaha.
== Bilaha Hijriga ==
Afar ka mid ah bilaha Hijriga waxaa loo yaqaana kuwo barakaysan, sababtoo ah waa billo aad muhiim ugu ah taariikhda Islaamka. Afartaasi bilood waa: [[Rajab]] (bisha 7aad), iyo sadex bilood oo ku xiga Dū al-Qa‘dah (bisha 11aad), Dul al-Ḥijjah (bisha 12aad) iyo Muxarram (bisha 1aad).<ref>{{cite web|url=http://www.usc.edu/org/cmje/religious-texts/hadith/bukhari/054-sbt.php#004.054.419|title=Center for Muslim-Jewish Engagement|publisher=|ciwaan=Nuqul Archive|access-date=2016-06-19|archive-date=2014-08-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20140828004318/http://www.usc.edu/org/cmje/religious-texts/hadith/bukhari/054-sbt.php#004.054.419|dead-url=yes}}</ref>
== Sidoo Kale Fiiri ==
* [[Maalintiris]]
* [[bilaha]]
* [[Todobaad]]yada iyo
* [[Maalmaha]]
* [[Kalandar]]
* [[Kalandarka Hijriga]]
* [[Kalandarka Miilaadiga]]
* [[Bil]]
* [[Bilaha Islaamka]]
==Tixraac==
* '''[https://www.jw.org/en/library/books/Mankinds-Search-for-God/Islām-The-Way-to-God-by-Submission/ Islām—The Way to God by Submission]'''
{{Reflist}}
{{gumud}}
[[Category:Bilaha]]
[[Category:Kalandar| ]]
[[Category:Bilaha hijriga]]
9sa6tyslhvwlkdgeih3dpvlzrn6ova7
Shawaal
0
19499
297372
246415
2026-05-14T03:19:42Z
InternetArchiveBot
28368
Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
297372
wikitext
text/x-wiki
{{Bilaha Islaamka}}
'''Shawwāl''' ({{lang-ar|شوّال}}) waa bisha tobanaad ee [[Kalandarka Hijriga]].<ref>Kuwa kale waa [[Dhu al-Qi'dah]], [[Dhu al-Hijjah]] iyo [[Rajab]], [http://islam.about.com/cs/calendar/a/hijrah_calendar_2.htm The Islamic Calendar] {{Wayback|url=http://islam.about.com/cs/calendar/a/hijrah_calendar_2.htm |date=20170107022502 }}</ref><ref>G.E. von Grunebaum, ''Muhammadan Festivals'' (London: Curzon Press, 1976), pp. 53-54.</ref><ref>{{cite web|url=http://islamqa.info/en/154850|title=Bid‘ah of Sha‘baan - islamqa.info|work=islamqa.info}}</ref>
Bishani waxay ku dhamaataa 30 maalmood.
==Hordhac==
Bisha Shawwaal waa bisha tobanaad ee maalintiriska [[Hijriga]] ah. Ereyga ''Shawwāl'' macnaheedu waa "qaaditaan".
==Soonka Shawwal==
Maalinta koowaad ee bisha Shawwāl waa [[Ciid al-Fitr]], maalinta dadka Islaamka ah u dabaaldegaan dhamaystirka [[soon]]ka [[Bisha Ramadan]]. Qaar ka mid ah [[Muslim]]iintu waxay ku daraan lix maalmood oo soon ah, kaasi oo sunno adag ah. Sida ku xusan [[xadiis|axaadiis]] badan, qofkii sooma bisha Ramadaan isla markaana ku dara lixda cisho ee Shuwaalka ah wuxuu la mid yahay qof soomay sanadka oo dhan.<ref>[http://www.islamonline.net/servlet/Satellite?cid=1119503546310&pagename=IslamOnline-English-Ask_Scholar%2FFatwaE%2FFatwaE] Islam online. {{wayback|url=http://www.islamonline.net/servlet/Satellite?cid=1119503546310&pagename=IslamOnline-English-Ask_Scholar%2FFatwaE%2FFatwaE |date=20110222111215 }}</ref>
==Wakhtiga==
Sida caadiga ah, bilaha sanadka Hijriga ah waxay la bilaabmaan dhalashada (soo bixitaanka) [[dayaxa]], waxayna inta ugu badan 11 ilaa 13 maalmood ka gaaban yihiin [[Kalandarka Miilaadiga]] ee la shaqeeya [[qorax]]da.
Hoos waxaad ku arkaysaa waa qiyaasta wakhtiga ay bilaamayso iyo dhamaanayso bishani (qiyaastani waxaa laga soo xigtay Maalintiriska Umm Al-Qura ee [[Sacuudi Carabiya]]<ref>{{Cite web |title=Umm Al-Qura calendar of Saudi Arabia |url=http://www.staff.science.uu.nl/~gent0113/islam/ummalqura.htm |access-date=2016-06-19 |archive-date=2020-06-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200621105742/http://www.staff.science.uu.nl/~gent0113/islam/ummalqura.htm |url-status=dead }}</ref>):
{|border="1" align=center cellpadding="2" cellspacing="0" style="background:#efefef; border: 1px solid #aaa; border-collapse: collapse;"
|-
!width=20%|[[Miilaadi]]
!width=20%|[[Hijri]]
!width=40%|Biloow
!width=40%|Dhamaad
|-
|align="center"|2014
|align="center"|1435
|align="center"|28 July
|align="center"|26 August
|-
|align="center"|2015
|align="center"|1436<ref>{{Cite web |title=Predicted by the Umm al-Qura calendar of Saudi Arabia |url=http://www.staff.science.uu.nl/~gent0113/islam/ummalqura.htm |access-date=2016-06-19 |archive-date=2020-06-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200621105742/http://www.staff.science.uu.nl/~gent0113/islam/ummalqura.htm |url-status=dead }}</ref>
|align="center"|17 July
|align="center"|15 August
|-
|align="center"|'''2016'''
|align="center"|'''1437'''
|align="center"|'''6 July'''
|align="center"|'''3 August'''
|-
|align="center"|2017
|align="center"|1438
|align="center"|25 June
|align="center"|23 July
|-
|align="center"|2018
|align="center"|1439
|align="center"|15 June
|align="center"|13 July
|-
|align="center"|2019
|align="center"|1440
|align="center"|4 June
|align="center"|3 July
|-
|align="center"|2020
|align="center"|1441
|align="center"|24 May
|align="center"|21 June
|-
|align="center"|2021
|align="center"|1442
|align="center"|13 May
|align="center"|10 June
|-
|align="center"|2022
|align="center"|1443
|align="center"|2 May
|align="center"|30 May
|-
|align="center"|2023
|align="center"|1444
|align="center"|21 April
|align="center"|20 May
|-
|align="center"|2024
|align="center"|1445
|align="center"|10 April
|align="center"|8 May
|-
|colspan=4|<small>Wakhtiyada bilaabmeyso bisha Shuwwal ee sanadaha [[2014]] ilaa [[2024]]</small>
|}
== Kalandarka Hijriga ==
[[Kalandarka Islaamka]] waa [[maalintiris]]ka ([[Kalandar]]ka) bulshada [[Islaam]]ka kaasi oo loo yaqaano '''[[Hijri]]'''. Si la mid ah kaalandarka [[Miilaadi]]ga ah, sanadka Hijriga ah waa labo iyo toban [[bil]]ood kuwaasi oo leh 354 ama 355 [[maalin|maalmood]] (cisho).
Kalandarka Hijriga ah waxaa laga isticmaalaa wadamo badan oo Islaam ah, waxaana dadka [[Muslim]]ka ah ku xisaabshaan isla markaana kala socdaan bilaabida bisha barakaysan ee [[Ramadaan]], soo gudashada waajibaadka [[Xajka]], iyo Ciidaha.
== Bilaha Hijriga ==
Afar ka mid ah bilaha Hijriga waxaa loo yaqaana kuwo barakaysan, sababtoo ah waa billo aad muhiim ugu ah taariikhda Islaamka. Afartaasi bilood waa: [[Rajab]] (bisha 7aad), iyo sadex bilood oo ku xiga Dū al-Qa‘dah (bisha 11aad), Dul al-Ḥijjah (bisha 12aad) iyo Muxarram (bisha 1aad).<ref>{{cite web|url=http://www.usc.edu/org/cmje/religious-texts/hadith/bukhari/054-sbt.php#004.054.419|title=Center for Muslim-Jewish Engagement|publisher=|ciwaan=Nuqul Archive|access-date=2016-06-19|archive-date=2014-08-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20140828004318/http://www.usc.edu/org/cmje/religious-texts/hadith/bukhari/054-sbt.php#004.054.419|dead-url=yes}}</ref>
== Sidoo Kale Fiiri ==
* [[Maalintiris]]
* [[bilaha]]
* [[Todobaad]]yada iyo
* [[Maalmaha]]
* [[Kalandar]]
* [[Kalandarka Hijriga]]
* [[Kalandarka Miilaadiga]]
* [[Bil]]
* [[Bilaha Islaamka]]
==Tixraac==
{{Reflist}}
* '''[https://www.jw.org/en/library/books/Mankinds-Search-for-God/Islām-The-Way-to-God-by-Submission/ Islām—The Way to God by Submission]''' (en)
* '''[https://www.jw.org/so/wargeysyada/maxaa-cusub/iimaan-run-ah/ Iimaan Run ah Waa Waddada Nolol Farxad Leh]'''
{{gumud}}
[[Category:Bilaha]]
[[Category:Kalandar| ]]
[[Category:Bilaha hijriga]]
naj8uttstmo538k42xrovnqxl2tur2z
Ciid al-Fitr
0
19500
297357
161614
2026-05-14T00:27:54Z
InternetArchiveBot
28368
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
297357
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox holiday
|holiday_name = {{lang|ar|عيد الفطر}}<br />Ciid al-Fitr ({{transl|ar|ALA-LC|ʻĪd al-Fiṭr}})<br /><small>Dabaaldega dhamaystirka [[Soon]]ka bisha [[Ramadaan]]</small>
|image = Celebrating Eid in Tajikistan 10-13-2007.jpg
|image_size = 210px
|caption = Cuntooyin loogu talo-galay Ciid al-Fitr, [[Tajikistan]]
|official_name = {{lang-ar|عيد الفطر}}<br />''{{transl|ar|ALA-LC|‘Īd al-Fiṭr}}''
|observedby = [[Islaam]]
|type = Diin
|longtype = Dabaaldeg Islaam
|significance = Dhamaadka soonka [[Bisha Ramadaan|Ramadan]]
|date = 1 [[Shawwal]]
|date2016 = 6 Luuliyo (''Umm al-Qura'')<ref>{{cite web|url=http://www.staff.science.uu.nl/~gent0113/islam/ummalqura.htm|title=The Umm al-Qura Calendar of Saudi Arabia|publisher=|4=|access-date=2016-06-19|archive-date=2020-06-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20200621105742/http://www.staff.science.uu.nl/~gent0113/islam/ummalqura.htm|url-status=dead}}</ref>
|date2017 = 25 June
|date2018 = 15 June
|celebrations = Siyaarasho qoyska iyo qaraabada, noocyo badan oo cunto ah, is carfin, xidhashada dhar cusub, hadiyada ciida, iyo damaashaad
|observances = [[Zakat al-Fitr]] [[Sako]], [[Salaad|Salaada Ciida]]
|relatedto = [[Ramadaan]], [[Ciid al-Adxa]]
}}
'''Ciid al-Fitr''' ({{lang-ar|عيد الفطر}} ''{{transl|ar|ALA-LC|ʻĪd al-Fiṭr}}'', {{IPA-ar|ʕiːd al fitˤr|IPA}}, "dabaaldega dhamaadka soonka"), <ref>{{cite book |title=Islam |first=Jamal J. |last=Elias |publisher=Routledge |year=1999 |isbn=0415211654 |page=75}}</ref> waa maalin diini ah oo aad muhiim ugu ah dadka [[Muslim]]ka ah meel kasta ooy joogaan. Waa maalinta loo dabaaldego dhamaystirka bisha barakeysan ee cibaadada iyo soonka ee [[Ramadaan]].
== Hordhac ==
Ciid al Fitri, sidoo kale loo yaqaano "Ciida Soon" ama "Ciida Ramadaan" waa maalinta koowaad ee [[Shawwal]] (bisha 10aad ee [[Kalandarka Islaamka]]). Maalintani waxaa dadka Islaamka ah u debaaldegaan dhamaystirka 30 maalmood ee Ramadaan; waana maalin damaashaad, cunto, farxad iyo raynrayn lagu yaqaano.
Maalinta Ciida ah lama ogola in qof Soomo, xataa hadii lagu lahaa maalmo.
==Salaada==
Si la mid ah Ciida Al-adxa, Ciid al-Fitri waxaa dadka Muslimka ahi tukadaan '''Salaada Ciida''', taasi oo ka kooban labo [[rakcad]]ood. Sida badan, salaada ciida waxaa lagu tukadaa barxad weyn, taasi oo kulmisa tiro aad u badan oo Muslimiin ah, kuwaasi oo hal mar wada tukada. Sidoo kale, salaada ciida waxaa ku jira "takbiir" (Alle weyneyn) taasi oo si dhawaq dheer ah loo qaado. Salaada Ciida marka ay dhamaato waxaa culimadu akhriyaar xooga khudbad ah, taasi oo dadka xasuusinaysa wanaaga iyo camal falka diinta.<ref>{{cite web |url=http://www.inter-islam.org/Actions/eidshawwal.htm |title=Eid al-Fitr and the six supplementary fasts of Shawwal |website=Inter-islam.org |}}</ref>
== Sidoo Kale Fiiri ==
* [[Ciid Carafo]]
* [[Maalintiris]]
* [[bilaha]]
* [[Todobaad]]yada iyo
* [[Maalmaha]]
* [[Kalandar]]
* [[Kalandarka Hijriga]]
* [[Kalandarka Miilaadiga]]
* [[Bil]]
* [[Bilaha Islaamka]]
==Tixraac==
{{Reflist}}
{{gumud}}
[[Category:Bilaha]]
[[Category:Kalandar| ]]
[[Category:Bilaha hijriga]]
oaz8cdo5p3uq7wqc4hev2smet24t13f
Bisha Ramadan
0
19505
297353
228405
2026-05-14T00:05:40Z
InternetArchiveBot
28368
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
297353
wikitext
text/x-wiki
{{Bilaha Islaamka}}
'''Bisha Ramadaan''' ({{lang-ar|رمضان}}) ama '''Ramadhan''') waa bisha sagaalaad ee [[Kalandarka Islaamka]], iyo bisha uu soo dagay [[kitaab]]ka [[Quraan]]ka kariimka ah.
In la [[Ramadaan|Soomo]] waa bisha Ramadaan waa rukun ka mid ah [[Tiirarka Islaamka]], taasi oo waajib ku ah dhammaan dadka [[Muslim]]ka ah ee qaangaadhka ah, marka laga reebo dadka xanuusan, kuwa safarka ku jira, dumarka uurka leh, dumarka naas-nuujinaya ilmo, iyo dumarka dhiiga ku jira.<ref>name="Hadith al-Bukhari 3:123"[http://hadithcollection.com/sahihbukhari/64-Sahih%20Bukhari%20Book%2031.%20Fasting/2467-sahih-bukhari-volume-003-book-031-hadith-number-123.html Hadith al-Bukhari 3:123] {{Wayback|url=http://hadithcollection.com/sahihbukhari/64-Sahih%20Bukhari%20Book%2031.%20Fasting/2467-sahih-bukhari-volume-003-book-031-hadith-number-123.html |date=20180908092723 }} Hadith Collection</ref>
Maalinta ugu horeysa bisha ku xigta Ramadaan, oo ah bisha [[Shawwal]], waa maalinta dadka Islaamka ah u dabaaldegaan dhamaystirka bisha barakaysneyd ee Ramadaan. Maalintani waxaa loo yaqaana [[Ciid al-Fitr]].
==Wakhtiga==
Maadaama Kalandarka Islaamku yahay mid ku xidhan [[dayaxa]], bisha [[Ramadaan]] waxay bilaabanta marka dayaxu dhasho ama la arko.
Sidoo kale, maadaama sanadka Kalandarka Islaamku ka gaaban yahay 10 ilaa 11 maalmood (cisho) [[Kalandarka Miilaadiga]], bisha Ramadaan horay ayay u soo siqdaa mar kasta, taasi oo ka dhigaysa bil dhex socota [[xilli]]ga.
Intaas waxaa dheer, marka lagu gudo jira wakhtiga Bisha Ramadaan, [[Soon]]ku waxuu bilaabmaa marka [[qorax]]du soo baxdo [[Waaberi (wakhti)|aroortii]] ilaa laga gaadho [[cadceed|qorax dhaca]] galabtii.<ref>[http://www.staff.science.uu.nl/~gent0113/islam/ummalqura.htm The Umm al-Qura Calendar of Saudi Arabia] {{Wayback|url=http://www.staff.science.uu.nl/~gent0113/islam/ummalqura.htm |date=20200621105742 }} History of Astronomy by Robert Harry van Gent</ref>
Shaxda hoose waxaad ku arki wakhtiga bisha Ramadaan bilaabanayso iyo dhammaanayso ee sanadaha [[2010]] ilaa [[2020]]ka.
{|border="1" width="400" align=center cellpadding="2" cellspacing="0" style="background:#efefef; border: 1px solid #aaa; border-collapse: collapse;"
|-
!width=15%|[[Miilaadi]]
!width=15%|[[Hijri]]
!width=25%|Bilow<ref>[http://www.staff.science.uu.nl/~gent0113/islam/ummalqura_principal.htm The Principal Islamic Days of Observance according to the Umm al-Qura Calendar]</ref>
!width=25%|Dhamaad
|-
|align="center"|2010
|align="center"|1431
|align="center"|11 Ogosto
|align="center"|9 Sebteembar
|-
|align="center"|2011
|align="center"|1432
|align="center"|1 Ogosto
|align="center"|29 Ogosto
|-
|align="center"|2012
|align="center"|1433
|align="center"|20 July
|align="center"|18 August
|-
|align="center"|2013
|align="center"|1434
|align="center"|9 July
|align="center"|7 August
|-
|align="center"|2014
|align="center"|1435
|align="center"|29 June
|align="center"|27 July
|-
|align="center"|2015
|align="center"|1436
|align="center"|18 June
|align="center"|16 July
|-
|align="center"|'''2016'''
|align="center"|'''1437'''
|align="center"|'''6 June'''
|align="center"|'''5 July'''
|-
|align="center"|2017
|align="center"|1438
|align="center"|27 May
|align="center"|24 June
|-
|align="center"|2018
|align="center"|1439
|align="center"|16 May
|align="center"|14 June
|-
|align="center"|2019
|align="center"|1440
|align="center"|6 May
|align="center"|3 June
|-
|align="center"|2020
|align="center"|1441
|align="center"|24 April
|align="center"|23 May
|-
|colspan=4|<small>Kalandarka bisha Ramadan ee wakhtiga u dhexeeya 2010 iyo 2020. </br>'''Laga yaaba ina wakhtiyadu isbedelaan.''' </small>
|}
== Kalandarka Hijriga ==
[[Kalandarka Islaamka]] waa [[maalintiris]]ka ([[Kalandar]]ka) bulshada [[Islaam]]ka kaasi oo loo yaqaano '''[[Hijri]]'''. Si la mid ah kaalandarka [[Miilaadi]]ga ah, sanadka Hijriga ah waa labo iyo toban [[bil]]ood kuwaasi oo leh 354 ama 355 [[maalin|maalmood]] (cisho).
Kalandarka Hijriga ah waxaa laga isticmaalaa wadamo badan oo Islaam ah, waxaana dadka [[Muslim]]ka ah ku xisaabshaan isla markaana kala socdaan bilaabida bisha barakaysan ee [[Ramadaan]], soo gudashada waajibaadka [[Xajka]], iyo Ciidaha.
== Bilaha Hijriga ==
Afar ka mid ah bilaha Hijriga waxaa loo yaqaana kuwo barakaysan, sababtoo ah waa billo aad muhiim ugu ah taariikhda Islaamka. Afartaasi bilood waa: [[Rajab]] (bisha 7aad), iyo sadex bilood oo ku xiga Dū al-Qa‘dah (bisha 11aad), Dul al-Ḥijjah (bisha 12aad) iyo Muxarram (bisha 1aad).<ref>{{cite web|url=http://www.usc.edu/org/cmje/religious-texts/hadith/bukhari/054-sbt.php#004.054.419|title=Center for Muslim-Jewish Engagement|publisher=|ciwaan=Nuqul Archive|access-date=2016-06-19|archive-date=2014-08-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20140828004318/http://www.usc.edu/org/cmje/religious-texts/hadith/bukhari/054-sbt.php#004.054.419|dead-url=yes}}</ref>
== Sidoo Kale Fiiri ==
* [[Maalintiris]]
* [[bilaha]]
* [[Todobaad]]yada iyo
* [[Maalmaha]]
* [[Kalandar]]
* [[Kalandarka Hijriga]]
* [[Kalandarka Miilaadiga]]
* [[Bil]]
* [[Bilaha Islaamka]]
==Tixraac==
* [https://www.jw.org/en/library/books/Mankinds-Search-for-God/Islām-The-Way-to-God-by-Submission/ Islām—The Way to God by Submission]
{{Reflist}}
{{gumud}}
[[Category:Bilaha]]
[[Category:Kalandar| ]]
[[Category:Bilaha hijriga]]
[[Category:Islaam]]
[[Category:Wakhti]]
6t8203is2m9jlnctgy4do3lp4haggbd
Ciid al-Adxaa
0
19508
297356
258223
2026-05-14T00:27:53Z
InternetArchiveBot
28368
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
297356
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox holiday
|holiday_name = {{unbulleted list|style=padding:0.25em; |{{lang|ar|{{large|عيد الأضحى}}}}|''Eid al-Adha''|{{resize|80%|"Dabaaldega Hanaynta"}}}}
|image = Eid Blessings WDL6855.png
|caption = Ducooyinka Ciid Al-Adxa.
|observedby = [[Muslim]]<ref>[http://www.thearabweekly.com/?id=2157 Eid al-Adha celebrated differently by Druze, Alawites] {{Wayback|url=http://www.thearabweekly.com/?id=2157 |date=20171212174418 }} (en)</ref>
|type = Islamic
|longtype = Dabaaldeg dadka Muslimka
|significance =
* {{longitem|Siyaarada [[Xajka]] magaalada [[Makka]]}}
|begins = 10 [[Dul al-Hijjah]]
|ends = 13 Dul al-Hijjah
|date2016 = 11 September (''[[Kalandarka Islaamka#Saudi Arabia.27s Umm al-Qura calendar|Umm al-Qura]]'')<ref>{{cite web|url=http://www.staff.science.uu.nl/~gent0113/islam/ummalqura.htm|title=The Umm al-Qura Calendar of Saudi Arabia|publisher=|accessdate=27 May 2016|archive-date=21 Bisha Lixaad 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200621105742/http://www.staff.science.uu.nl/~gent0113/islam/ummalqura.htm|url-status=dead}}</ref>
|date2017 = 1 September
|date2018 = 21 August
|celebrations =
* Eid [[salaad]]
* {{nowrap|Siyaarashada qoyska iyo qaraabada}}
* {{longitem|[[Cunto]]oyin, [[qado]] iyo [[quraac]] khaas ah}}
* Xidhashada dhar cusub, ama nadiif ah
* Hadiyadaha Ciida
* Xaqul-ciid: lacag la isa siiyo, gaar ahaan ciyaalka
* Caawinta dadka masaakiinta, kuwaasi oo la siinayo cunto, dhar iyo lacag
|observances =
* [[Salaada Ciida]]
* {{longitem|Wax qalitaan, waxa la qala neef xoolo ah}}
* {{longitem|Hilibka la qalo kala badh waxaa la siiya asxaabta iyo qaraabada}}
* {{longitem|Hilibka la qalo kala badh waxaa la siiya masaakiinta iyo dadka baahan}}
|relatedto = {{hlist |[[Xajka]]|[[Cumrada]]|[[Ciid al-Fitr]]}}
}}
'''Ciid al-Adxa''' ({{lang-ar|عيد الأضحى}}; {{lang-en|Eid al Adha}}; sidoo kale loo yaqaano '''[[Ciida Carafo]]''') waa ciida labaad ee dadka [[muslim|muslimiintu]] u dabaal degaan iyagoo cibaadooyin cayiman alle ku caabudaya, waxay ku beegantahay 10 bisha dil xijja ee kalandarka islaamka ama Taariikhda Hijriga, waana markii laga soo tago taagnida Carafa, meesha ay istaagaan xujaydu si ay u gutaan manaasikta xajka kuwa ugu muhimsan, Ciida ayaa dhamaata 13 dil xijja , ciidaan ayaa sidoo kale ah xasuusta qisadii nabi Ibraahiim<ref>[https://www.jw.org/so/wargeysyada/maxaa-cusub/farriinta-kitaabka/ilaahay-ibraahim-iyo-reerkiisii-buu-barakeeyay/ Ilaahay Ibraahim iyo Reerkiisii Buu Barakeeyay]</ref> cs markii uu doonay inuu wiilkiisa Ismaaciil huro (Gowraco) isagoo gudoomaya amarkii alle ee ahaa inuu gawraco wiilkiisa curadka ah, waana laga daayay oo lagu furtay wan weyn. saas daraadeed muslimiintu waxay huraan ama gowracaan qofkiiba ama xaytiiba neef xoolo ah (Ari , Lo' ama Geel) iyadoo hilibkaas loo qaybinayo qaraabada dadka masaakinta ah iyo cidahooda, halkaas ayuuna ka yimid magaca (adxaa, ama udxiya) oo la macno ah qowricid ama hurid. maadaama la hurayo xoolo la gowracayo.
Sharci ahaan ciida ayaa ah afar maalin oo loo yaqaan أيامُ التشريقِ maalmihii hilibaysiga, iyadoo in la soomo ay xaaraan tahay maalmahaas.
Xusuuso inuu Ilaahay [[Ibraahim]] u ballanqaaday in Badbaadiyaha oo ah Farcanka ka iman doono wiilkiisa Isxaaq. Ibraahim iimaan weyn buu lahaa. Wuxuu aamminay haddii uu [[Isxaaq]] dhinto inuu Ilaahay soo sarakicin doono. Sidaa daraaddeed Ibraahim diyaar buu u ahaa inuu wiilkiisa allabbari ugu bixiyo. Haddaba isla markaas intuunan dilin wiilkiisa malaaʼig xagga Ilaahay ka timid baa ka qabatay. Ilaahay wuu ku ammaanay Ibraahim inuusan ka lexejeclaysan wiilkiisa. Ilaahay ninkan aamminka ah ballamihiisii mar labaad buu ugu celiyay. Ibraahim wuxuu ahaa saaxiibkii Yehowah.
==Ciid Al-Adxa ee Caalamka==
===Indunisiya===
Gudaha [[Julaay]] 2022, [[Indunisiya]] waxa ay u dabaal dageysaa Ciid al-Adxaa 10-ka Luulyo taas oo ay ugu wacan tahay hab xisaabeed ka duwan.<ref>[https://amp.suara.com/news/2022/07/08/090621/idul-adha-2022-jatuh-pada-tanggal-9-atau-10-juli-muhammadiyah-beda-sehari&ved=2ahUKEwib3IaZlO34AhV1SmwGHeIKA3sQFnoECAwQAQ&usg=AOvVaw1nkozHCjhwK1fayQc2LcrD Idul Adha]</ref>
===Bakistaan===
[[File:The Badshahi in all its glory during the Eid Prayers.JPG|thumb|upright|left|Salaada Ciida ee [[Masjidka Badshahi]], [[Bakistaan]]]]
===Bangladesh===
[[File:Eid Prayers at Barashalghar, Debidwar, Comilla.jpg|thumb|Dad dukanaya [[Comilla]], Bangladesh 7 November 2011.]]
== Waqtiga ==
Ciida ayaa bilaabanaysa habeenka ay soo galayso 10 bisha dil xijja, ilaa 13keeda iyadoo la bilaabayo takbiirta iyo adkaarta la akhriyo ciida waana la wadayaa ilaa maalmaha ciidu ay dhamaadaan.
== Takbiirta ==
Takbiirta ayaa sunno mu'akkadah (sunno la adkeeyay) Habeenka ay ciida soo galayso ayaa la bilaabayo takbiirta iyo adkaarta la akhriyo ciida waana la wadayaa ilaa maalmaha ciidu ay dhamaadaan sida ugu saxan hadallada culumada.
=== Qaabka Takbiirta ===
Qaabab badan baa la wariyaa waxaase ugu saxan qaabka (الله أكبر الله أكبر الله أكبر، لا إله إلا الله. والله أكبر. الله أكبر. ولله الحمد) qaababka kale ee dheer ee la akhriyo ayaa ah qaabab dadku iska samaysteen oo aan nabiga scw laga warin,
== Salaada Ciida ==
Waxaa sharci ah in la meel qura lagu wada ciido, salaadan ayaa ka kooban labo rakco aan lahayn addin iyo aqin midna, takbiirta xirashada markii laga reebo todobo mar ayuu '''الله أكبر''' leeyahay rakcada koowaad, rakcada labaana waa shan mar markii laga reebo takbiirta soo istaaga, mid walboo ka midana gacmaha ayuu kor u qaadayaa, wayna banaantahay in kali loo rukado jamaacana lagu rukado.
'''Waqtiga salaada:''' salaada ayaa galaysa markay quraxdo soo baxdo ilaa ay ka iilato bartamaha cirka. waxaa sunno ah in kor loo qaado, lana akhriyo suuratu Qaaf iyo Qamar, ama qaaf iyo ghaashiya ama qaaf iyo sabixismo, salaad ka dib waa khudbaynayaa imaamku labo khudbo oo mar walboo uu billaabayo uu takbiirsanayo, Salaada ayaa ah ah faral kifaaya qaarna waxay dheheen waa sunno mu'akkadah (sunno la adkeeyay).
Salaada waxaa imaanaya dadka oo dhan yar iyo weyn, haween iyo rag, xitaa adoomada iyo maqbiyooyinka ama gurijoogtada ah waa imaanayaan, haweenka caadada qaba iyo xataa waa imaanayaan mase tukanayaan meel gaar ah ayay fariisanayaan, iyagoo khayrkaas iyo ducada muslimiinta ka faaiidaysanaya.
Markii laga soo baxo waxaa lasoo marayaa waddo khilaafsan tii aad ku aaday musallaha, si tallaabadu u badato ajarna looga helo,
=== Gowraca ===
waxaa suuno la adkeeyay ah in la gowraco wixii qofka u fududaada oo xoolo ah sida ari lo' iyo geel, nabiga scw wuxuu gacmihiisa ku gawracay labo wan oo isagoo bisinka u qabtay allahu akbarna yiri «ضحى النبي صلى الله عليه وسلّم بكبشين أملحين ذبحهما بيده وسمى وكبر، وضع رجله على صفاحهما.» waxaa ay kaaga gudaysaa sadexda nooc ee xoolaha ah kaliaya.
== Sawiro ==
<gallery perrow=" " widths="208" heights="208" caption="Dabaaldega Ciida Carafo">
File:Based_on_that_tradition,_Hajj_pilgrims_sacrifice_a_sheep,_goat,_cow_or_camel_and_give_away_the_meat_to_the_poor._-_Flickr_-_Al_Jazeera_English.jpg|xoolaha ciida
File:Ceklilərin_qurbanlıq_ətləri_paylaması_(1).jpg|Hilib goobeysan oo loogu talo galay qaybin.
File:Fiesse_ofrixhaedje_djusse_après.jpg|wan lagu ciidayo
</gallery>
==Sidoo Kale Fiiri==
* [[Bisha Ramadaan]]
* [[Ramadaan]]
* [[Ciid al-Fitri]]
* [https://www.jw.org/en/library/books/Mankinds-Search-for-God/Islām-The-Way-to-God-by-Submission/ Islām—The Way to God by Submission] (en)
==Tixraac==
{{Reflist}}
{{Commons|Category:Eid al-Fitr}}
[[Category:Bilaha]]
[[Category:Kalandar| ]]
[[Category:Bilaha hijriga]]
6yfx1sj3vwa8ca2zm37f0b68at0bn1f
Dul al-Qacdah
0
19521
297359
289596
2026-05-14T00:40:22Z
InternetArchiveBot
28368
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
297359
wikitext
text/x-wiki
{{Bilaha Islaamka}}
'''Dul-Qacdah''', '''Dul-Qacda''', '''Thu-l-Qi<sup>c</sup>da''', ama'''Dhu al-Qi'dah''' ({{lang-ar|ذو القعدة}}, loo qoro ''{{transl|ar|DIN|Ḏū l-Qaʿdah}}'', {{IPA-ar|ðʊlˈqɑʕda|IPA}}) waa bisha kow iyo tobanaad ee [[Kalandarka Hijriga]].<ref>Kuwa kale waa [[Dhu al-Qi'dah]], [[Dhu al-Hijjah]] iyo [[Rajab]], [http://islam.about.com/cs/calendar/a/hijrah_calendar_2.htm The Islamic Calendar] {{Wayback|url=http://islam.about.com/cs/calendar/a/hijrah_calendar_2.htm |date=20170107022502 }}</ref><ref>G.E. von Grunebaum, ''Muhammadan Festivals'' (London: Curzon Press, 1976), pp. 53-54.</ref><ref>{{cite web|url=http://islamqa.info/en/154850|title=Bid‘ah of Sha‘baan - islamqa.info|work=islamqa.info}}</ref> Sida caadiga ah, bisha Dul Qacda waxay ka tirsan tahay "Bilaha Barakaysan".
Bishani waxay ku dhamaataa 30 maalmood.
Dhinaca kale, dadka [[Shiica]]da ah waxay bishan u yaqaanaan '''Zilqad al-Haraam'''.<ref>{{Cite web |ciwaan=News of Hijri Month Zilqad al-Haraam |url=http://akhbar.mumineen.org/tag/zilqad-al-haraam/page/14/ |access-date=2016-06-19 |archive-date=2014-09-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140911022919/http://akhbar.mumineen.org/tag/zilqad-al-haraam/page/14/ |dead-url=yes }}</ref>
==Hordhac==
Bisha Dul Qacda waa bisha kow iyo tobanaad ee maalintiriska [[Hijriga]] ah.<ref>[http://www.islamonline.net/servlet/Satellite?cid=1119503546310&pagename=IslamOnline-English-Ask_Scholar%2FFatwaE%2FFatwaE] Islam online. {{wayback|url=http://www.islamonline.net/servlet/Satellite?cid=1119503546310&pagename=IslamOnline-English-Ask_Scholar%2FFatwaE%2FFatwaE |date=20110222111215 }}</ref>
==Wakhtiga==
Sida caadiga ah, bilaha sanadka Hijriga ah waxay la bilaabmaan dhalashada (soo bixitaanka) [[dayaxa]], waxayna inta ugu badan 11 ilaa 13 maalmood ka gaaban yihiin [[Kalandarka Miilaadiga]] ee la shaqeeya [[qorax]]da.
Hoos waxaad ku arkaysaa waa qiyaasta wakhtiga ay bilaamayso iyo dhamaanayso bishani (qiyaastani waxaa laga soo xigtay Maalintiriska Umm Al-Qura ee [[Sacuudi Carabiya]]<ref>{{Cite web |title=Umm Al-Qura calendar of Saudi Arabia |url=http://www.staff.science.uu.nl/~gent0113/islam/ummalqura.htm |access-date=2016-06-19 |archive-date=2020-06-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200621105742/http://www.staff.science.uu.nl/~gent0113/islam/ummalqura.htm |url-status=dead }}</ref>):
* 1426 [[Hijri]] – Biloow: December 2, 2005; dhamaad: December 31, 2005
* 1427 [[Hijri]] – Biloow: November 22, 2006; dhamaad: December 21, 2006
* 1428 [[Hijri]] – Biloow: November 11, 2007; dhamaad: December 10, 2007
* 1429 [[Hijri]] – Biloow: October 31, 2008; dhamaad: November 29, 2008
* 1436 [[Hijri]] - Biloow: August 16, 2015; dhamaad: September 15, 2015
== Kalandarka Hijriga ==
[[Kalandarka Islaamka]] waa [[maalintiris]]ka ([[Kalandar]]ka) bulshada [[Islaam]]ka kaasi oo loo yaqaano '''[[Hijri]]'''. Si la mid ah kaalandarka [[Miilaadi]]ga ah, sanadka Hijriga ah waa labo iyo toban [[bil]]ood kuwaasi oo leh 354 ama 355 [[maalin|maalmood]] (cisho).
Kalandarka Hijriga ah waxaa laga isticmaalaa wadamo badan oo Islaam ah, waxaana dadka [[Muslim]]ka ah ku xisaabshaan isla markaana kala socdaan bilaabida bisha barakaysan ee [[Ramadaan]], soo gudashada waajibaadka [[Xajka]], iyo Ciidaha.
== Bilaha Hijriga ==
Afar ka mid ah bilaha Hijriga waxaa loo yaqaana kuwo barakaysan, sababtoo ah waa billo aad muhiim ugu ah taariikhda Islaamka. Afartaasi bilood waa: [[Rajab]] (bisha 7aad), iyo sadex bilood oo ku xiga Dū al-Qa‘dah (bisha 11aad), Dul al-Ḥijjah (bisha 12aad) iyo Muxarram (bisha 1aad).<ref>{{cite web|url=http://www.usc.edu/org/cmje/religious-texts/hadith/bukhari/054-sbt.php#004.054.419|title=Center for Muslim-Jewish Engagement|publisher=|ciwaan=Nuqul Archive|access-date=2016-06-19|archive-date=2014-08-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20140828004318/http://www.usc.edu/org/cmje/religious-texts/hadith/bukhari/054-sbt.php#004.054.419|dead-url=yes}}</ref>
== Sidoo Kale Fiiri ==
* [[Maalintiris]]
* [[bilaha]]
* [[Todobaad]]yada iyo
* [[Maalmaha]]
* [[Kalandar]]
* [[Kalandarka Hijriga]]
* [[Kalandarka Miilaadiga]]
* [[Bil]]
* [[Bilaha Islaamka]]
==Tixraac==
* '''[https://www.jw.org/en/library/books/Mankinds-Search-for-God/Islām-The-Way-to-God-by-Submission/ Islām—The Way to God by Submission]'''
{{Reflist}}
{{gumud}}
[[Category:Bilaha]]
[[Category:Kalandar| ]]
[[Category:Bilaha hijriga]]
aebrya4l66w7u9d7hsbno1skylr0eme
Dul Xijjah
0
19523
297358
246406
2026-05-14T00:40:21Z
InternetArchiveBot
28368
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
297358
wikitext
text/x-wiki
{{Bilaha Islaamka}}
'''Dul Xijja''' ({{lang-ar|ذو الحجة}}; loo qoro ''{{transl|ar|DIN|Ḏū l-Hỉʿjah}}'', {{IPA-ar|ðʊlˈqɑʕda|IPA}}) waa bisha labo iyo tobanaad ee [[Kalandarka Hijriga]].<ref>Kuwa kale waa [[Dhu al-Qi'dah]], [[Dhu al-Hijjah]] iyo [[Rajab]], [http://islam.about.com/cs/calendar/a/hijrah_calendar_2.htm The Islamic Calendar] {{Wayback|url=http://islam.about.com/cs/calendar/a/hijrah_calendar_2.htm |date=20170107022502 }}</ref><ref>G.E. von Grunebaum, ''Muhammadan Festivals'' (London: Curzon Press, 1976), pp. 53-54.</ref><ref>[http://islamqa.info/en/154850 Bid‘ah of Sha‘baan - islamqa.info]</ref> Sida caadiga ah, bisha Dul Xija waxay ka tirsan tahay "Bilaha Barakaysan".
Bishani waxay ku dhamaataa 30 maalmood.<ref>[https://web.archive.org/web/20140911022919/http://akhbar.mumineen.org/tag/zilqad-al-haraam/page/14/ Zilqad</ref>
==Hordhac==
Bisha Dul Xija waa bisha labo iyo tobanaad ee maalintiriska [[Hijriga]] ah.<ref>[http://www.islamonline.net/servlet/Satellite?cid=1119503546310&pagename=IslamOnline-English-Ask_Scholar%2FFatwaE%2FFatwaE] Islam online. {{wayback|url=http://www.islamonline.net/servlet/Satellite?cid=1119503546310&pagename=IslamOnline-English-Ask_Scholar%2FFatwaE%2FFatwaE |date=20110222111215 }}</ref>
Intaasi waxaa dheer, bishan Dul Xija waa wakhtiga dadka [[Muslim]]iinta ahi gutaan waajibaadka [[Xajka]], kaasi oo ka mid ah [[Tiirarka Islaamka]].
Sidoo kale, "Dhu al-Hijjah" macnaheeda saxda ah waa "U ambabaxa Xajka" ama "Bishii Xajka". Wakhtigani waxaa caalamka dhinacyadiisa ka yimaada dad badan oo Muslimiin ah, kuwaasi oo soo siyaarta [[Kacbada]] oo ku taala magaalada barakaysan ee [[Makka]].
Waxaa iyadna xusid mudan, maalinta sagaaalaad ee bishan Dul Xija waa '''"Maalinta Carafo"'''. Maalinta tobanaad ee bishani Dul Xija waa [[Ciid al-Adxaa]], ''"Maalin Dabaaldeg"''.
==Xadiiska==
Sida ku xusan [[xadiis]]yo badan oo laga soo weriyay [[Nebi Muxamed]] (N.N.K.H) tobanka maalmood ee ugu horeeya Dul Xijah waa kuwo aad u barakaysan oo leh fadli iyo faa'iidooyin badan.
Sida ku xusan xadiiskan:
::(حدثنا هناد حدثنا أبو معاوية عن الأعمش عن مسلم هو البطين وهو ابن أبي عمران عن سعيد بن جبير عن ابن عباس قال قال رسول الله صلى الله عليه وسلم ما من أيام العمل الصالح فيهن أحب إلى الله من هذه الأيام العشر فقالوا يا رسول الله ولا الجهاد في سبيل الله فقال رسول الله صلى الله عليه وسلم ولا الجهاد في سبيل الله إلا رجل خرج بنفسه وماله فلم يرجع من ذلك بشيء وفي الباب عن ابن عمر وأبي هريرة وعبد الله بن عمرو وجابر قال أبو عيسى حديث ابن عباس حديث حسن صحيح غريب)
Waxaa Ibn Cabaas soo weriyay: Nebiga wuxuu yidhi, "Ma jiraan wanaag iyo xasanaad la sameeyo oo darajo sareeya kuwa la sameeyo maalmahan barakaysan (tobanka maalmood ee ugu horeeya Dhu al-Hijja)." Ka dib asxaab la socotey Nebiga ayaa weeydiisay, "Ma xataa Jihaadka?" Markaasa Nebigu (N.N.K.H) yidhi, "Xataa Jihaadka, marka laga reebo nin naftiisa iyo xoolihiis u bixinaya Alle dartii.." (Waxaa soo weriyay Tirmidhi)
==Wakhtiga==
Sida caadiga ah, bilaha sanadka Hijriga ah waxay la bilaabmaan dhalashada (soo bixitaanka) [[dayaxa]], waxayna inta ugu badan 11 ilaa 13 maalmood ka gaaban yihiin [[Kalandarka Miilaadiga]] ee la shaqeeya [[qorax]]da.
Hoos waxaad ku arkaysaa waa qiyaasta wakhtiga ay bilaamayso iyo dhamaanayso bishani (qiyaastani waxaa laga soo xigtay Maalintiriska Umm Al-Qura ee [[Sacuudi Carabiya]]<ref>{{Cite web |title=Umm Al-Qura calendar of Saudi Arabia |url=http://www.staff.science.uu.nl/~gent0113/islam/ummalqura.htm |access-date=2016-06-19 |archive-date=2020-06-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200621105742/http://www.staff.science.uu.nl/~gent0113/islam/ummalqura.htm |url-status=dead }}</ref>):
* 1427 [[Hijri]] – Biloow: December 22, 2006; dhamaad: January 19, 2007.
* 1428 [[Hijri]] – Biloow: December 11, 2007; dhamaad: January 9, 2008.
* 1429 [[Hijri]] – Biloow: November 30, 2008; dhamaad: December 28, 2008
* 1430 [[Hijri]] – Biloow: November 19, 2009; dhamaad: December 17, 2009
* 1431 [[Hijri]] – Biloow: November 7, 2010; dhamaad: December 6, 2010
* 1432 [[Hijri]] – Biloow: October 28, 2011; dhamaad: November 25, 2011
* 1433 [[Hijri]] – Biloow: ~October 17, 2012; dhamaad: ~November 14, 2012
* 1434 [[Hijri]] – Biloow: ~October 6, 2013; dhamaad: ~November 4, 2013
* 1435 [[Hijri]] – Biloow: ~September 25, 2014; dhamaad: ~October 24, 2014
* 1436 [[Hijri]] – Biloow: ~September 14, 2015; dhamaad: ~October 13, 2015
== Kalandarka Hijriga ==
[[Kalandarka Islaamka]] waa [[maalintiris]]ka ([[Kalandar]]ka) bulshada [[Islaam]]ka kaasi oo loo yaqaano '''[[Hijri]]'''. Si la mid ah kaalandarka [[Miilaadi]]ga ah, sanadka Hijriga ah waa labo iyo toban [[bil]]ood kuwaasi oo leh 354 ama 355 [[maalin|maalmood]] (cisho).
Kalandarka Hijriga ah waxaa laga isticmaalaa wadamo badan oo Islaam ah, waxaana dadka [[Muslim]]ka ah ku xisaabshaan isla markaana kala socdaan bilaabida bisha barakaysan ee [[Ramadaan]], soo gudashada waajibaadka [[Xajka]], iyo Ciidaha.
== Bilaha Hijriga ==
Afar ka mid ah bilaha Hijriga waxaa loo yaqaana kuwo barakaysan, sababtoo ah waa billo aad muhiim ugu ah taariikhda Islaamka. Afartaasi bilood waa: [[Rajab]] (bisha 7aad), iyo sadex bilood oo ku xiga Dū al-Qa‘dah (bisha 11aad), Dul al-Ḥijjah (bisha 12aad) iyo Muxarram (bisha 1aad).<ref>{{cite web|url=http://www.usc.edu/org/cmje/religious-texts/hadith/bukhari/054-sbt.php#004.054.419|title=Center for Muslim-Jewish Engagement|publisher=|ciwaan=Nuqul Archive|access-date=2016-06-19|archive-date=2014-08-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20140828004318/http://www.usc.edu/org/cmje/religious-texts/hadith/bukhari/054-sbt.php#004.054.419|dead-url=yes}}</ref>
== Sidoo Kale Fiiri ==
* [[Maalintiris]]
* [[bilaha]]
* [[Todobaad]]yada iyo
* [[Maalmaha]]
* [[Kalandar]]
* [[Kalandarka Hijriga]]
* [[Kalandarka Miilaadiga]]
* [[Bil]]
* [[Bilaha Islaamka]]
==Tixraac==
{{Reflist}}
* '''[https://www.jw.org/en/library/books/Mankinds-Search-for-God/Islām-The-Way-to-God-by-Submission/ Islām—The Way to God by Submission]''' (en)
* '''[https://www.jw.org/so/wargeysyada/maxaa-cusub/iimaan-run-ah/ Iimaan Run ah Waa Waddada Nolol Farxad Leh]'''
{{gumud}}
[[Category:Bilaha]]
[[Category:Kalandar| ]]
[[Category:Bilaha hijriga]]
9vos513usb4kz0vg8vf5uzcwd122wwy
Template:Crossreference
10
30886
297294
202954
2026-05-13T12:06:30Z
Isma4l
41797
/* */
297294
wikitext
text/x-wiki
<templatestyles src="Crossreference/styles.css" />{{Hatnote inline
|1={{{1|{{{text|{{{content|<noinclude>sample content</noinclude>}}}}}}}}}
|extraclasses=crossreference {{{class|{{{extraclasses|}}}}}}
|selfref={{#if:{{{selfref|{{{printworthy|{{{unprintworthy|{{{pw|}}}}}}}}}}}}||yes}}
|inline={{{inline|true}}}
}}<noinclude>
{{documentation}}
<!-- Categories go on the /doc subpage, and interwikis go on Wikidata. -->
</noinclude>
ho663c75ic1fu9q2smav2x9kahcjcza
Template:Hatnote inline
10
30887
297298
202955
2026-05-13T12:15:55Z
Isma4l
41797
/* */
297298
wikitext
text/x-wiki
{{#invoke:Hatnote inline|hatnoteInline
|1={{{1|{{{text|{{{content}}}}}}}}}
|extraclasses={{{class|{{{extraclasses|}}}}}}
|selfref={{#if:{{{printworthy|{{{selfref|}}}}}}||yes}}
|category={{{category|}}}
|inline={{{inline|true}}}
}}<noinclude>
{{documentation}}
<!-- Categories go on the /doc subpage, and interwikis go on Wikidata. -->
</noinclude>
60twimipmlv9hqvxiolnamlh9ovhgmb
Module:Hatnote inline
828
30889
297297
202957
2026-05-13T12:14:57Z
Isma4l
41797
297297
Scribunto
text/plain
--------------------------------------------------------------------------------
-- Module:Hatnote-inline --
-- --
-- This module produces hatnote-style links, and links to related articles, --
-- but inside a <span>, instead of the <div> used by Module:Hatnote. It --
-- implements the {{hatnote-inline}} meta-template. --
--------------------------------------------------------------------------------
local mHatnote = require('Module:Hatnote')
local mArguments = require('Module:Arguments')
local yesno = require('Module:Yesno')
local p = {}
function p.hatnoteInline (frame)
local args = mArguments.getArgs(frame)
local hatnote = mHatnote.hatnote(frame:newChild{title="Module:Hatnote inline", args = args})
if args.inline == nil or yesno(args.inline, true) then
local subs = {
['<div'] = '<span',
['</div>$'] = '</span>'
}
for k, v in pairs(subs) do hatnote = string.gsub(hatnote, k, v, 1) end
end
return hatnote
end
p.hatnote = p.hatnoteInline --alias
return p
p7yh41tydxeqcjqyxr61ov9598ekdz3
Macdanta Somaliland /Somalia
0
39888
297378
258703
2026-05-14T08:14:29Z
EmausBot
2224
Hagaajin u rogid labalaaban ee [[Macdanta Waqooyibari]]
297378
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Macdanta Waqooyibari]]
p0onj0grdvs6uhcnmzi0a5y3m9pt8r6
Jinaabobaxa siilka
0
41572
297354
274748
2026-05-14T00:08:12Z
~2026-28952-68
45609
297354
wikitext
text/x-wiki
[[File:Vulva - Sexual response.png|thumb|Siilka iyo jinaabobax ka dib]]
[[File:Vulva during orgasm (un collage).gif|thumb|siil jinaabobaxaya]]
[[File:Vaginal fluid discharge.jpg|thumb|haweeney jinaabobaxaya]]
'''jinaabobax siilka''' ([[ingiriis]]; female ejaculate, female ejaculation) waa dareencelin jireed iyo biyabbaxa dumarka marka haweeneydu si dabiici ah u sii dayso dareere yar oo ka yimaada kaadi-mareenka (meesha kaadidu ka soo baxdo) inta lagu jiro kacsanaanta galmada ama marka ay gaarayso shahwo. Dareerahan badanaa waa mid cad ama caddaan u dhow, wuxuuna ka duwan yahay kaadida. Waxa uu dhici karaa marka meel gaar ah oo jirka ah, sida G-spot-ka, la taabto ama la kiciyo. Ma aha dhammaan dumarka oo sidaas sameeya, waana arrin caadi ah haddii ay dhacdo ama aanay dhicin.
==Jinaabobax==
{{reflist}}
[[Category:Saxaax]]
psr5itysdytrrsxq8bwzfq4ngsgx7ti
Ciidagale
0
41696
297373
297032
2026-05-14T04:56:01Z
CommonsDelinker
75
Removing [[:c:File:Eidegalla_map.jpg|Eidegalla_map.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Krd|Krd]] because: No license since 6 May 2026.
297373
wikitext
text/x-wiki
{{Farac |
| group = Eidagale <br> عيدَ جلي
| image=
|region1={{flagcountry|Kenya}}
|region2={{flagcountry|United States}}
|region3={{flagcountry|Eritrea}}
|region4={{flagcountry|Ethiopia}}
|region5={{flagcountry|Somaliland}}
| langs = [[Somali]]
| rels = [[Islam]]
| related-c = Other,clan. }}
'''Ciidagale''' (English: Eidagale'','' Arabic: عيدَ جلي''',''' Full Name: Daoud-Eidagalle) Waa beel kamida beelwaynta Isaaq.Beeshu waxay degaan rasimaya gobolka Maroodi jeex Ee Somaliland iyo Dalka Ethiopia.
==Baahsanaanta==
Eidagalle waa beel ka tirsan beelaha Isaaq. Waxay degaan tiro badan ku leeyihiin gobolka Maroodi Jeex ee Somaliland, gaar ahaan magaalada Hargeysa (dhinacyadeeda dhexe iyo koonfur-bari), iyo degmada Salaxley . Intaa waxaa dheer, Ciidagale waxay sidoo kale si weyn ugu baahsan yihiin dalka ee Itoobiya, gaar ahaan degmooyinka Daroor, Awaare, iyo Misraq Gashamo.
Beesha Eedagaale waxay leedahay laamo hoose oo ay ka mid yihiin Mohamed Daoud (Guuyoobe), kuwaas oo degan degmada Oodweyne ee gobolka Togdheer. Sidoo kale, qayb ka mid ah beesha ayaa si taariikhi ah ugu nool waddanka Kenya, halkaas oo ay ka yihiin qayb muhiim ah oo si wayn looyaqaano loona ixtiraamo, laguna magaacabo Isahakia.<ref>Waal, Alexander De (1993). "Violent deeds live on: landmines in Somalia and Somaliland, p. 63"</ref><ref>Lewis, I. M. (3 February 2017). I.M Lewis : peoples of the Horn of Africa. <nowiki>ISBN 9781315308173</nowiki>.</ref>
==Tariikhda (History)==
===Xiliyadii Dhexe (Medieval period) ===
Taariikh ahaan, beesha Ciidagale waxay ka mid ahayd beelihii ka qayb galay dagaalladii lagu qaaday boqortooyadii Xabashida waxayna hoos tagi jireen [https://so.m.wikipedia.org/wiki/Saldanadii_Cadal Saldanaddii Adal]. Waxay si gaar ah ugu xusan yihiin buugga ''Futuh al-Habash'' (Futuxul Xabash) oo lagu tilmaamay in beelahaasi yihiin ''Habar Magaadle''. Habar Magaadle waxaa laga soo saaray halyeeygii taariikhiga ahaa ee Axmed Gurey bin Xuseen, oo ahaa gacanta midig ee Axmed Ibraahim al-Ghazi.<ref>"مخطوطات-24 > بهجة الزمان > الصفحة رقم 16". makhtota.ksu.edu.sa. Retrieved 2017-08</ref>
<blockquote>Beesha Ciidagale—gaar ahaan beesha [[Abokor muuse|Abokor Muse]]—waxay door weyn ka ciyaareen dagaalkii qarnigii 16aad uu hogaaminayay Axmed Gurey bin Xuseen (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Dagaalkan taariikhiga ah oo lagu xusay buugga Futuh al-Habash, beelo badan oo Soomaaliyeed ayaa ka qeyb galay. Halyeeyada la xasuusto waxaa ka mid ahaa Basiralle iyo Dhimbil oo ahaa ugaasyo, taariikh ahaana loogu xuso iyo saraakiil ciidan oo caan ah. Qaybo kamid ah geedka qabiilka (clan tree) ayaa loo xusaa Boqorro, kuwaas oo ku jira dhamaan tarkhiidii dhaqan ee beesha , gaar ahaan ku dhadhaw qarnigii 15aad ilaa 16aad . Basiralle, oo lagu xasuusto geesinimo, wuxuu ku geeriyooday dhawac soogaadhay meel u dhow magaalada Herar. Sidoo kale waxay samayn wan ku lahayeen Magalada zelia.</blockquote>jifo kale oo muhiim ah oo ka tirsana laanta Cabdiraxmaan Muuse, kaasoo ka qayb qaatay dagaladii Axmed Gurey , waxaa lagu nanaysaa Gashaanbuur oo ah Hussein Abokor Matan, oo ah geesiyadii ka qaybqaatay dagalkii iyo difaciiba Axmarada ee Axmed Gurey .
Cilmibaare I. M. Lewis wuxuu xusay in jiray laba Axmed Gurey oo la isku khalday:
<blockquote>Buuggu wuxuu tilmaamayaa laba Axmed oo loogu yeero ‘midig-la’. Mid waxaa lagu magacaabaa "Axmed Gurey Soomaali", oo loo aqoonsaday inuu yahay Axmed Gurey Xuseen, hogaamiye ka tirsanaa Habar Magaadle. Midka kalena waxaa loogu yeeraa “Iimaam Axmed”. Waxaa la rumeysan yahay in labadaas Axmed la isku khalday oo laga dhigay hal halyeey oo kali ah.<ref>Morin, Didier (2004). *Dictionnaire historique afar: 1288-1982*. KARTHALA Editions. ISBN 9782845864924.</ref></blockquote>[[File:ShrineAwBarkhadle2007.png|thumb|right|315px|The shrine of Aw Barkhadle is a revered sacred site where generations of ''Isaaq clans'' — and including Eidagalle, who traditionally served as the custodians and leading authorities overseeing the shrine — have gathered to take solemn oaths, resolve disputes, and seek spiritual blessing beneath a holy relic believed to be connected to the Prophet of Allah.]]
Qabriga Sheekh Aw Barkhadle oo u dhexeeya [[Berbera]] iyo [[Hargeysa]] wuxuu ahaa goob barakeysan oo beelaha ''Isaaq'' iyo Eidagalleh ay u adeegsadeen dhaarista, heshiisiinta iyo xallinta khilaafaadka. Beesha Ciidagale, oo ka mid ah hogaamiyeyaasha dhaqanka, ayaa door muhiim ah ka qaadatay maamulka goobtan barakeysan.Gaar ahaan, goobtan waxaa miisaan weyn ku lahaa Salaadiinta iyo Ugaasyada dhaqanka.
Beelaha si gaar ah uga qayb qaatay ilaalinta sharafta iyo shaqada goobta barakeysan ee Aw Barkhadle waxaa ka mid ahayd beesha Ciidagale. Ciidagale waxay caan ku ahaayeen geesinimadooda dagaal iyo hibadooda suugaaneed, waxayna sidoo kale hayeen xilka qiimaha badan ee ah dhexdhexaadiyeyaal iyo ilaalinayaal dhaqanka xeerka Soomaalida. Odayaasha la qadariyo ee beesha ayaa inta badan guddoomin jiray dhaarista heshiisyada iyo xallinta muranada lagu qabto Aw Barkhadle, si loo ilaaliyo heshiisyada loona sugo nabadda iyo wada noolaanshaha bulshada
<blockquote>Marka la kulmo arrin adag oo saameynaysa beelaha Isaaq iyo Eidagaleh, waxaa la keenaa waraaq si gaar ah loo ilaaliyo oo yaalla qabriga, kuna saxiixan yahay Bilaal, addoonkii Khaliifadii hore. Dhaaro cusub ayaa lagu kala qaadayaa. Sannadkii 1846, waxa la keenay Berbera oo ay wateen beesha Ciidagale, halkaas oo beelaha Aala Axmed iyo Aala Yuusuf ku dhaarteen inay nabad ku noolaadaan.<ref>The Journal of the Royal Geographical Society Volume 19 p.61-62". 1849</ref></blockquote>Eidagale waxay si dhaqameed u lahaayeen doorka hoggaaminta gudaha iyo nabadeynta khilaafaadka, iyagoo lagu yaqaan xigmadda iyo kartida suugaanta. Xeer-beegti iyo gabyaa caan ah ayaa kasoo jeeda, waxaana ay adeegsadaan xeer-Soomaaliyeed, dood furan iyo gabayo si ay u xalliyaan ismaandhaafka. Duqeyda beesha waxay inta badan ahaayeen garsoorayaal dhexdhexaad ah marka ay colaado ka dhex qarxaan beelaha walaalaha ah. Aw Barkhadle ayaa mar walba ahayd goobta ugu sarreysa ee dhaar iyo heshiis lagu sameeyo.
Hoggaamiyeyaasha Eidagale ayaa door muhiim ah ka ciyaari jiray dhexdhexaadinta khilaafaadka u dhexeeya beelaha—iyagoo noqday kuwa isku xira kooxaha is haya oo nabad ka dhex abuura. Mid ka mid ah meelaha ugu barakeysan ee heshiisyada nabadeed lagu gaari jiray wuxuu ahaa quduuska Aw Barkhadle, oo ku yaalla inta u dhexeysa Berbera iyo Hargeysa. Halkaas ayaa lagu dhaaran jiray, iyadoo la isticmaalayo agab quduus ah, waxaana lagu xoojin jiray heshiisyo nabadeed oo waara—taasoo muujinaysa kaalinta ay Eidagale ku lahaayeen ilaalinta dhaqanka iyo sharciga.<blockquote>Xilliyada khatarta dibadda ah, sida soo galootiga gumaysiga ama dagaallada beelaha, Eidagale waxay si degdeg ah isu abaabuli jireen una midoobi jireen difaaca dhulkooda, iyagoo noqda ilaalayaasha deegaankooda. Dhaqankaas qotoda dheer ee hoggaaminta iyo dhexdhexaadinta waxaa si muuqata u matalayey halyeyaal sida Suldaan Cabdillaahi Dheria, kaasoo saameyn weyn ku lahaa dhammaadkii qarnigii 19aad iyo billowgii qarnigii 20aad—wuxuuna astaan u ahaa sii socoshada awoodda Eidagale ee xagga maamulka dhaqanka iyo dhexdhexaadinta beelaha.</blockquote>
Dhammaadkii qarnigii 19aad iyo billowgii qarnigii 20aad, Suldaan Cabdillaahi Dheria wuxuu ka soo dhex baxay isagoo noqday mid ka mid ah madax-dhaqameedyadii ugu magaca dheeraa beesha Isaaq, gaar ahaan beesha Eidagale. Waxaa si weyn loogu xusuustaa xikmaddiisa iyo kartidiisa dhexdhexaadin, wuxuuna door muhiim ah ka qaatay xallinta khilaafaadka, ilaalinta xeerka Soomaalida, iyo maareynta xiriirka lala lahaa gumaystihii Ingiriiska. Hoggaamintiisu waxay xoojisay nidaamka dhaqameed xilli ay jireen isbeddello siyaasadeed oo waaweyn. Maanta, dhaxalkiisii hoggaamineed si weyn ayaa looga xurmeynayaa guud ahaan Somaliland.
[[File:Sultan Deria's Domain.jpg|thumb|An 1894 Italian map showing the domain of Sultan Deria in the Horn of Africa, illustrating the geographic extent of his influence during the colonial period.]]
Eidagale waxay caan ku ahaayeen xirfaddooda fardo-fuulka, waxaana weeraradoodii xoogga badnaa ay gaadhi jireen laga bilaabo xeebta ilaa gudaha dalka. Sida uu sheegay Carlos Swayne, oo dhex maray Somaliland dhammaadkii qarnigii 19aad, Eidagale waxay ka mid ahaayeen beelaha ugu jecel weerarada:
<blockquote>“Beelaha ku dhow xeebta waqooyi ee ugu jecel weerarada waxay u muuqdaan inay yihiin Habr Awal, Eidagale, iyo Habr Gerhajis.”<ref>Carlos-Swayne, Harald (1900). Seventeen Trips Through Somaliland and a Visit to Abyssinia. p. 40.</ref></blockquote>
Ciidagale waxay dhaqanka hore iyo kan weli jira u leeyihiin xidhashada toorayda wan, oo ah astaamo muujisa geesinimo, madaxnimo iyo qurux dhaqameed. Tooraydaasi oo qaab ahaan u eg golxadka cajiibka ah, ayaa lagu xidhnaa si sharaf leh, gaar ahaan xilliyada bandhigyada dhaqanka, shirarka dhaqameed iyo munaasibadaha lagu maamuuso hidaha iyo hal-adayga. Xidhashada tooraydu waxay ahayd astaan tilmaamaysa in qofku yahay nin masuul ah, lehna anshaxa iyo edebta dhaqanka Soomaalida.Intaa waxaa dheer, tooraydu ma ahayn oo keliya qurux iyo sharaf lagu muujiyo, balse waxay ahayd hub lagu difaaco nafta iyo bulshada, gaar ahaan marka la joogo duruufo ad-adag oo u baahan feejignaan iyo geesinimo.
Marka laga soo tago xirfaddooda fardo-fuulka, Eidagale sidoo kale waxay caan ku yihiin fasahaaddooda suugaanta dhaqanka Soomaalida, gaar ahaan gabayga. Waxay soo saareen gabayaaal caan ah sida Xasan Tarabi iyo Elmi Boodhari. Taariikh ahaan, Eidagale waxaa beelaha kale ee Soomaaliyeed u aqoonsanaayeen khubaro suugaanta gabayga:<ref>Diriye, p. 75.</ref>
<blockquote> “Beelaha Soomaaliyeed dhexdeeda, Eidagale waxaa lagu yaqaan khubarnimada tirinta gabayada. Hal gabyaa oo ka tirsan Eidagale laga yaabee inuusan ka heer sarreyn gabyaa wanaagsan oo beel kale ah, laakiin Eidagale waxay u muuqdaan inay gabyaaal badan ka jiraan marka loo eego beelaha kale. ‘Haddii aad halkaan keento boqol nin oo Eidagale ah,’ ayuu ii sheegay Hersi Jaamac, ‘oo aad waydiiso kee gabaygiisa tirin kara, sagaashan iyo shan baa tirin kara. Inta kale weli way baranayaan.’”<ref>Laurance, Margaret. A tree for poverty: Somali poetry and prose. McMaster University Library Press. p. 27.</ref></blockquote>
[[File:HargeisaCloseup1885.png|thumb|250px|Close-up of an 1885 Royal Geographical Society map, showing Hargeisa (Harrer-es-Sagheer) as well as the Eidagale subtribe (Eed-a-galleh) residing within and around the town. The Naasa Hablood hills (Nas Hubla) can also be seen in the map.<ref>Royal Geographical Society map, 1885. British Library Archives.</ref>]]
Qarnigyo badan, beesha Eidagale waxay door muhiim ah ku lahayd ganacsigii geela ee fog ee Soomaaliyeed. Ganacsatada Eidagale waxay ka soo heli jireen agabyo kala duwan gobolka Soomaalida ee dhulka hadda loo yaqaan Itoobiya, sida xoolaha, malmalka (acacia gum), muxurta (myrrh), iyo subagga, kuwaas oo markii dambe loo dhoofin jiray Koonfurta Carabta.
Ganacsatada karavaanka ee Eidagale waxay aasaaseen xarumo ganacsi oo muhiim ah gudaha dalka, kuwaas oo ay ka mid tahay magaalada casriga ah ee Hargeysa, taasoo la aasaasay qarnigii 19aad, kana ahayd meel isgoys ah oo u dhexeysa Berbera iyo gudaha Soomaalida.Hargeysa waxaa asal ahaan loo aasaasay bartamaha qarnigii 19aad si ay u noqoto xarun karavaan oo xiriirisa Berbera iyo gudaha.<ref>{{cite book|title=Journal of African Languages|date=1963|publisher=University of Michigan Press|pages=27|language=english}}</ref><ref>Carlos-Swayne, Harald (1900). Seventeen Trips Through Somaliland and a Visit to Abyssinia. p. 96.</ref>
Qayb dhownaata oo laga qaaday khariidaddii 1885 ee ay daabacday Royal Geographical Society ayaa si cad u muujinaysa joogitaanka dhuleed ee beesha Eidagale. Khariidaddu waxay calaamadaynaysaa magaalada Hargeysa (oo ku qoran ''Harrer-es-Sagheer''), iyadoo beesha Eidagale loogu yeedhay ''Eed-a-galleh'' kuna muujisan inay deggan yihiin gudaha iyo nawaaxiga deegaankaas. Buuraleyda Naasa Hablood, oo khariidadda lagu qoray ''Nas Hubla'', sidoo kale waa lagu sawiray, taasoo xoojinaysa isku xirka juqraafiyeed iyo dhaqan ee beesha Eidagale ee gobolkaasi.<ref>Royal Geographical Society map, 1885. British Library Archives.</ref>
<blockquote>Beesha Eidagale waxaa si weyn loogu yaqaannaa xirfaddooda suugaanta, gaar ahaan gabayga, kaas oo kaalin weyn ku leh aqoonsigooda iyo dhaqankooda. Waxaa lagu tiriyaa dad xigmadda iyo hadal-fasahaadda ku caan baxay, iyagoo gabayga u adeegsada sidii ay u xafidi lahaayeen taariikhda, u gudbin lahaayeen qiimaha bulsheed, una xallin lahaayeen khilaafaadka. Waxaa hadal caan ah oo laga dhex maqlo odhanaya: "Nin aan gabayn karin weli ma dhalan." Tani waxay muujinaysaa sida gabaygu uga yahay laf-dhabar aqoonta iyo wada-noolaanshaha bulshada Eidagale.</blockquote>
Eidagale waxay dhaqanka hore iyo kan weli jira u leeyihiin xidhashada toorayda wan, oo ah astaamo muujisa geesinimo, madaxnimo iyo qurux dhaqameed. Tooraydaasi oo qaab ahaan u eg golxadka cajiibka ah, ayaa lagu xidhnaa si sharaf leh, gaar ahaan xilliyada bandhigyada dhaqanka, shirarka dhaqameed iyo munaasibadaha lagu maamuuso hidaha iyo hal-adayga. Xidhashada tooraydu waxay ahayd astaan tilmaamaysa in qofku yahay nin masuul ah, lehna anshaxa iyo edebta dhaqanka Soomaalida.Intaa waxaa dheer, tooraydu ma ahayn oo keliya qurux iyo sharaf lagu muujiyo, balse waxay ahayd hub lagu difaaco nafta iyo bulshada, gaar ahaan marka la joogo duruufo ad-adag oo u baahan feejignaan iyo geesinimo.
Marka laga soo tago hidda-sugaaneedkooda, beesha Eidagale waxay sidoo kale caan ku yihiin xirfadda xoolo-dhaqatada, gaar ahaan dhaqashada geela, oo ah tiirka ugu weyn ee dhaqaalahooda iyo noloshooda reer guuraanimada. Geelu wuxuu leeyahay qiimo weyn, wuxuuna astaan u yahay hanti, sharaf, iyo adkaysi. Khibraddooda dheer ee ku saabsan dhaqashada iyo daryeelka geela waxay ka tarjumaysaa aqoon jiilal badan soo jirtay, taasoo ka dhigaysa dad si heer sare ah u yaqaan sida loo ilaaliyo loona kobciyo xoolaha.
Isku dhafka suugaantooda afka ah iyo xirfaddooda xoolo-dhaqatada ayaa ah labada tiir ee ugu waaweyn ee dhaxalka dhaqameed ee beesha Eidagale—waa hiddo soo jireen ah oo qoto dheer leh, taasoo weli si xooggan u qeexaysa aqoonsigooda jiilba jiil.
An image illustrating 19th-century trade:
Beesha Eidagale waxay si weyn ugaga qayb qaadatay ganacsiga guud ee geela iyo agabka dabiiciga ah ee gobolka. Karavaannadii ka yimid gudaha gudaha ayaa halkan ku degi jiray, iyagoo ka ganacsan jiray muxur, malmal, subag iyo xoolo, taasoo Berbera ka dhigtay xarun ganacsi oo istiraatiiji ah oo u xiriiriya gudaha iyo suuqyada caalamiga ah.
<blockquote>Soomaalida beesha Eidagale ayaa ka yimaada Ogaadeen iyagoo wata baallo, muxur, malmal, ari, lo’, iyo subag; beddelkeedna waxay ka qaataan dhar jumlo ah. Xilligiiba afar jeer ayay safarradan samaynayaan. Ma joogaan wax ka badan hal bil, intay joogaanna waxay la deggan yihiin reerahooda, cunadoodana waxay ku cunaan makhbaza, ama goobaha cuntada lagu wada cuno.<ref>Hunter, Frederick (1877). An Account of the British Settlement of Aden in Arabia*. Cengage Gale. p. 41.</ref></blockquote>
==Saltanate ==
Saldanadda Ciidagale waxay ka mid ahayd nidaamyadii ugu faca weynaa ee dhaqanka iyo hoggaanka bulshada ee ka jiray beesha Eidagele. Ciidagale, oo ka mid ah jilibyada waaweyn ee beesha, waxay lahayd hoggaan u gaar ah oo ku dhisnaa xeer, garsoor, iyo midnimo bulsho, kuwaas oo muddo qarniyo ah hagayay bulshada.Nidaamka Saldanaddu wuxuu ku shaqayn jiray hab-dhaqan Soomaaliyeed oo salka ku haya odaynimo, garaad, iyo wada-tashi. Suldaanada iyo ugaasyadu waxay ahaayeen dad lagu yaqaan caqli, hal-adayg, iyo karti hoggaamineed, kana shaqeeya ilaalinta nabadda, xallinta khilaafaadka, iyo u doodista xuquuqda beesha.
Saldanadda fawaynta ahayd ee qarniyo badan talinta soo haysay, ayaa asalkeedu dib ugu laabtaa qarnigii 17-aad, xilligii uu aasaasay ''Suldaan Guleed Cabdi Ciise'' — oo ahaa suldaanka guud ee beesha. Muddo dheer ayay saldanaddani ahayd tiir dhexe oo hoggaan, xeer iyo xasillooni u horseeda bulshada, waxaana magaceedu ku dhex lahaa sharaf, maamuus iyo miisaan dhaqan oo aan weli libdhin.
Sidoo kale, hogaanka Abokor Muuse—oo ka tirsan faracyada waaweyn ee beesha Ciidagale—waxay leeyihiin taariikh dheer oo ku ladhan hoggaamin, halgan bulsho iyo ilaalinta dhaqanka. Qarnigii 15-aad iyo 16-aad, qaybo badan oo ka mid ah geedka qabiilka ayaa loo xusaa boqorro iyo ''ugaasyo'' ka soo jeeda Reerah iyo Qabiilada beesha Abokor Muuse, ku waas oo door muuqda ku lahaa difaaca bulshada, hagidda dhaqanka iyo ilaalinta nidaamka beesha.
==Clan tree==
A summarized family tree of the Eidagalle Clan is presented below.<ref name="survey 147">Hunt, John A. (1951). A general survey of the Somaliland Protectorate 1944-1950. Wayback Machine (archived 2 February 2022). p. 147.</ref>
*Daoud(Eidagalle)
**[[Maxamed Daoud|Mohamed Daoud]]
***Egal Mohamed (Rer Cigal)
***Ali Mohamed (Rer Afwayne)
***Urkurag Mohamed
****Ali Urkurag
*****Fiqi Sa'ad Ali
*****Mahamoud Ali
*****Ahmed Ali
*****Ismail Ali
******Ali Ismail
*******Osman Ali
*******Jama Ali
*******Geedi Ali (Rer Aw)
*******Yonis Ali
*******Ileiye Ali
*******Hagga Ali
*******Nuh Ali
********Ali Nuh
*******Aden Ali
********Guled Aden
********Ali Aden
*******Roble Ali
********Hassan Roble
*********Jibril Hassan
**********Aden Jibril
**********Mohamed Jibril
*********Deria Hassan
**********Mohamed Deria
**********Hussein Deria
********Ali Roble
*********Warfa Ali
*********Farah Ali
**********Hassan Farah
*********Abdalle Ali
*******Abdalle Ali
********Geedi Abdalle (Rer Geedi)
********Mohamed Abdalle (Rer Mohamed)
**Abokor Daoud
***Bilaal Abokor
****Mohamed Bilal
*****Egal Mohamed
*****Hassan Mohamed
*****Farah Mohamed
*****Yusuf Mohamed
*****Abdi Mohamed
******Geedi Abdi
******Aden Abdi
******Hassan Abdi
*****Abdalle Mohamed
******Samter Abdalle
******Abane Abdalle
******Hasan Abdalle
***Isse Abokor
****Dualeh Isse
*****Musa Dualeh
*****Mohamed Dualeh
*****Deria Duleh
*****Samter Duleh
****Hassan Isse
*****Afi Hassan
*****Hujale Hassan
*****Abar Hassan
*****Yusuf Hassan
*****Shire Hassan
*****Barre Hassan
**Muuse Daoud
***Abokor Muuse
****Saleiban Abokor
*****Mohammad Salieban
******Saleiban Mohamed
*******Yousuf Saleiban
********Osman Yusuf
********Said Yusuf
********Mohamed Yusuf
*******Aralleh Saleiban
********Ali Arralle
********Saleiban Arralle
*********Abokor Saleiban
**********Abdalleh Abokor
***********Saleiban Abdalle
************Osman Saleiban
*************Waisleh Osman
**************Mahamoud Wais
**************Arralleh Wais
**************Hussein wais
**************Saleiban Wais
**********Saleiban Abokor
***********Warfa Saleiban
***********Arreh Saleiban
***********Farah Saleiban
***********Mahamoud Saleiban
**********Hassan Abokor
***********Muuse Hassan
***********Laqshe Hassan
***********Basiralle Hassan
***********Dhimbil Hassan
************Mohammed Dhimbil
*************Musa Mohamed
**************Adawe Muuse
***************Absiye Adawe
***************Allamagn Adawe
***************Yusuf Adawe
***************Liban Adawe
***************Roble Adawe
***************Osman Adawe
***************Egal Adawe
***************Wais Adawe
**************Aden Muuse
***************Had Adan
***************Roble Aden
***************Abane Aden
***************Ali Aden
***************Wais Aden
***************Burale Aden
***************Geedi Aden
***************Boqorre Aden
****************Sugulle Boqore
****************Liban Boqorre
****************Warfa Boqorre
****************Koshin Boqorre
****************Shiekhdon Boqorre
*************Mucawiye Mohamed
**************Samter Muawiye
**************Ali Muawiye
*************Fatah Mohamed
**************Awarre Fatah
**************Mohamed Fatah
**************Hassan Fatah
**************Cisman fatah
*************Gled (Wardon) Mohamed
**************Hussein Guled
**************Egal Guled
**************Yusuf Guled
**************Roble Guled
**************Abdi Guled
**************Elmi Guled
**************Samter Guled
************Muuse Dhimbil
*************Abdalleh Muuse
**************Jibirl Abdalle
***************Siad Jibril
****************Muse Siad
****************Farah Siad
***************Kalil Jibirl
***************Ali kalil
****************Said Ali
****************Koshin Ali
****************Boqorreh Ali
*****************Abar Boqorre
******************Deria Abar
*******************Abdillahi Deria (Allanleh)
***************Saeed Jibril
****************Sahal Said
*****************Abdalle Sahal
*****************Musa Sahal
***************Aden Jibril (Rer Adan)
****************Wais Aden
****************Benin Aden
****************Nur Aden
****************Muse Aden
****************Samter Aden
****************Abdalle Aden
****************Jama Aden
****************Eileie Adan
****************Barre Aden
****************Ibrahim Aden
****************Khalaf Aden
****************Ali Aden
****************Adan Aden
*****************Ahmed Aden
*****************Eiye Aden
***************Abdi Jibril
****************Ali Abdi (Rer Ali Abdi)
*****************Abdalle Ali
******************Musa Abdalle
*****************Hussein Ali
*****************Jama Hussien
*****************Nour Hussein
*****************Farah Hussien
*****************Wa'ays Hussein
*****************Hersi Hussien
******************Muhumad Hersi
******************Abdi Hersi
******************Ali Hersi
******************Aidid Hersi
*****************Mumin Ali
******************Egal Mumin
******************Jama Mumin
******************Urmah Mumin
*******************Dhible Urmah
*******************Ismail Urmah
*****************Naleye Ali
******************Jama Naleye
******************Dualeh Naleye
******************Warfa Naleye
******************Abdi Naleye
******************Egal Naleye
******************Arralleh Egal
*******************Elmi Aralleh
*******************Aw-Jama Arralleh
****************Nour Abdi (Rer Nuur)
*****************Ismail Nour
******************Gabal Ismail
******************Abdi Ismail
******************Barre Ismail
*****************Hersi Nour
******************Hugur Hersi
******************Osman Hersi
******************Bacalul Hersi
******************Ali Hersi
******************Aden Hersi
*****************Gabal Nour
*****************Mohamed Nour
******************Mohamed Omar
*******************Hussein Mohamed
********************Wais Husien
********************Hujale Husien
********************Dirie Husien
*******************Sharmake Mohamed
********************Roble Sharmake
********************Nour Sharmake
********************Jama Sharmake
*********************Hudale Jama
*********************Yasin Jama
*******************Allale Mohamed
********************Egal Allale
*********************Hassan Egal
**********************Omar Hassan
**********************Ahmed Hassan
****************Benin Abdi (Rer Benin)
*****************Naleye Benin
*****************Ahmed Benin
*****************Hersi Benin
*****************Warfa Benin
*****************Samter Benin
*****************Abdi Benin
*****************Fatah Benin
*****************Dirie Benin
*****************Osman Benin
****************Abdille Abdi
*****************Gallab Abdille (Rer Gallab)
******************Ismail Gallab
******************Asker Gallab
******************Dahir Gallab
******************Wais Gallab
******************Ali Gallab
******************Jama Gallab
******************Roble Gallab
******************Abdi Gallab
******************Yusuf Gallab
******************Farah Gallab
*****************Eiae Abdille (Rer Eiye)
******************Gulled Eiye
*******************Deria Guled
********************Abokor Deria
********************Osman Derie
********************Khalaf Derie
*******************Kalil Guled
********************Farah kalil
********************Ali Kalil
********************Hassan Kalil
********************Osman Kalil
********************Aden Kalil
******************Sharmake Eiye
*******************Barre Sharmake
*******************Omar Sharmake
*******************Hager Sharmake
********************Farah Hager
********************Geedi Hagar
********************Adan Hagar
********************Boqorre Hagar
********************Elmi Hagar
*****************Mohamed Abdille
******************Ahmed Mohamed
*******************Samter Ahmed
*******************Ziyad Ahmed
*******************Mayle Ahmed
*******************Geedi Ahmed
*******************Amanle Ahmed
*******************Food Ahmed
*******************Dhible Ahmed
********************Ismail Dhible
********************Egal Dhible
*******************Ali Ahmed (Rer Ali)
********************Cadad Ali
********************Deria Ali
********************Egal Ali
********************Jibril Ali
********************kalil Ali
*********************Magan kalil
*********************Deria Kalil
*********************Abdi kalil
*********************Aden kalil
*********************Yusuf kalil
*******************Gubadleh Ahmed (Rer Gubadleh)
********************Derie Gubadleh
*********************Ismail Derie
*********************Gubtame Derie
*********************Nour Derie
*********************Mohamoud Derie
*********************Omar Derie
*********************Dualeh Derie
*********************Hussein Derie
*********************Wa'ays Derie
*********************Yusuf Derie
********************Boqorre Gubdleh
*********************Hersi Boqorre
*********************Ali Boqorre
*********************Abdille Boqorre
*********************Hirad Boqorre
*********************Asker Boqorre
*********************Mohamed Boqorre
*********************Aw Hassan Boqorre
*********************Ismail Boqorre
*********************Shire Boqorre
*********************Hashi Boqorre
*********************Mohamoud (Bahnan) Boqorre
*************Mahamoud Muuse
**************Shirdon Mohamoud
***************Hamud Shirdon
***************Suldan Shirdon
***************Geele Shirdon
***************Osman Shirdon
***************Egal Shirdon
***************Mohamed Shirdon
***************Yusuf Shirdon
**************Hildiid Mohamoud
***************Ali Hildiid
***************Geedi Hildiid (Rer Geedi)
****************Odawa Geedi
*****************Odawa Odawa
*****************Mahamoud Odawa
****************Geele Geedi
****************Nour(Shire) Geedi
****************Haji Dirie Geedi
****************Samter Geedi
****************Ahmed Geedi
****************Ali Geedi
****************Roble Geedi
***************Hersi Hildiid (Rer Hersi)
****************Ali Hersi
****************Guled Hersi
****************Egal Hersi
****************Aden Hersi
****************Mahamoud Hersi
****************Fahiye Hersi
*****************Roble Fahiye
******************Elmi Roble
******************Jama Elmi
******************Ali Elmi
*****************Rage Roble
*****************Elmi Rage
******************Wais Rage
******************Geedi Rage
******************Hersi Rage
************Ahmed Dhimbil
*************Musa Ahmed
*************Waisleh Ahmed
*************Osman Ahmed
*************Liban Ahmed
*************Abdi Liban
**************Ismail Abdi (Rer Ismail)
***************Aden Ismail
***************Iman Ismail
***************Bulale Ismail
***************Geedi Ismail
***************Idiris Ismail
***************Yusuf Ismail
***************Koshin Ismail
***************Hersi Ismail
***************Shirwac Ismail
***************Said Ismail
**************Mohammed Abdi (Addeh)
***************Sarar Mohamed (Rer Sarer)
****************Nour Sarar
****************Mohamed(Hersi) Sarar
****************Farah Sarar
****************Yusuf Sarar
****************Dualeh Sarar
****************Elmi Sarar
***************Ahmed(Bedar)Mohamed
****************Koshin Ahmed
****************Samter Ahmed
****************Uballe Ahmed
****************Hurie (Egal) Ahmed
****************Waraf Ahmed
****************Karie Ahmed
****************Mohamed Ahmed
**********Aden Abokor
***********( Aden Mohamed)
************Issa Aden
************Awal Aden (Rer Cawl)
*************Abdi Awal
**************Had Abdi
**************Nour Abdi
**************Ahmed Abdi
**************Liban Abdi
**************Omar Abdi
**************Aden Abdi
**************Geedi Abdi
**************Ibrahim Abdi
**************Mohamoud Abdi
*************Hassan Aden
**************Ziyad Hassan
**************Odawa Hasaan
**************Ladon Hassan
***************Aden Ladon
****************Herar Ladon
****************Jama Ladon
****************Ali Ladon
****************Fahiye Ladon
**************Abdalle Hassan
***************Ali Abdalle
***************Abdi Abdalle (Abdi Waddago)
***************Ahmed Abdalle
***************Halas Ahmed
****************Osman Halas
****************Samter Halas
****************Egal Ahmed
*****************Wais Egal
*****************Madar Egal
****************Geedi Ahmed
*****************Samter Geedi
*****************Mohamed Geedi
*****************Dalal Geedi
*****************Fatah Geedi
*****************Waisleh Geedi
*****************Allamagan Geedi
******************Guled Allamagan
******************Egal Allamagan
*****************Hode Geedi
******************Farah Hode
******************Yusuf Hode
******************Geele Geedi
*****************Ahmed Geele
******************Dahir Geele
******************Nour Geele
*****************Ali Geedi
******************Osman Ali
******************Hassan Ali
******************Abdalle Ali
******************Yusuf Ali
******************Aden Ali
***Abdirahman Muuse
****Yonis Abdiraham
*****Aden Yonis
*****Ismail Yonis
*****Ugadh Yonis
*****Mohamed Yonis
****Abdalle Abdirahman
*****Mohamed Abdalle (Bah Daylo)
******Gadid Mohamed
******Abdalle Mohamed
******Loge Mohamed
****Ibrahim Abdalle
*****Kulul Ibrahim (Rer kul)
*****Abdi Ibrahim (Abdi Dheeri)
******Burale Abdi
******Qabile Abdi
******Hildiid Abdi
******Aden Abdi
******Robe Abdi
******Hersi Abdi
******Geedi Abdi
*****Abokor Ibrahim
******Idileh Abokor (Rer Iidleh)
*******Farah Iidle
*******Ismail Iidle
*******Bare Iidle
******Hussein Abokor Matan (Gashaabuur)
*******Roble Matan
*******Yonis Matan
*******Hamud Matan
*******Aden Matan
*******Damal Aden
********Gabdon Dhamal (Rer Gabdoon)
********Hode Dhamal (Dhamal YarYar)
********Deria Dhamal (Dhamal YarYar)
********Boon Dhamal (Dhamal yaryar)
********Barre Dhamal ( Dhamal yar yar)
********Gabib Dhamal (Dhamal YarYar)
********Fatah Dhamal (Dhamal YarYar)
********Essa Dhamal
*********Aden Isse
*********Warfa Isse
*********Guled Isse
*********Liban Isse (Rer Liibaan)
*********Hassan Isse (Rer Hassan Isse)
*********Abdi Isse
**********Mohamed Abdi
**********Farah Abdi
**********Eiye Abdi
**********Warsame Abdi
**********Sugulle Abdi
**********Aninanshe Abdi
**********Amare Abdi
**********Ileiye Afwayne Abdi
**********Dualeh (Samter) Abdi
**********Habarwa Abdi
**********Yusuf Abdi
**********Warafa Abdi
**********Hussein Abdi
**********Wais Abdi
**********Rage Abdi
**********Abdalle Abdi
**********Aden Abdi ( Rer Aden)
**********Abdi Bari (Abdi Bari)
**********Guled Abdi (Rer Guleed)
==Notable figures==
* Abdillahi Deria – Prominent anti-colonial fighter
* Sh Mohamed Ali Geedi – Scholar and Founder of Horn of Africa charity Organization, which operates and establishes multiple schools across Somaliland and Beder International University.
* Mohamed Mooge Liibaan – was a prominent Somali Scholar, vocalist, poet, and military leader.
* Gaabuush – Is a scholar, an Air Force engineer, and a respected military leader, with strong tie to SAF.
* Kol Ibrahim Koodbuur – Revered Somali SNM commander and freedom fighter, known for his unmatched courage and sacrifice in the struggle against dictatorship.
* Hassan Guure Jamac
* Abdikarim Mohamed Eid
* Abwaan Dheeg
* Idiris Haji Cisman Gurey
* Siyasi Ali Mohamed Ibrahim (Ali Sanyare)
* Hussein M. Adam|Hussein Mohammed Adam (Tanzania) – foremost Somali intellectual and scholar who founded the Somali Studies International Association (SSIA)
* Abwan Qawdhan Dualeh
* Ahmed Mooge Liibaan – prominent Somali musician and singer
* Hajji Abdi Hussein Yusuf (Abdi Warabe)– Respected Somali elder and Guurti member, known for his wisdom and role in peacebuilding and traditional leadership.
* Khadra Dahir Cige – popular Somali singer
* Suldaan Sakariye Suldan Mohamed S.C/laahi (Galaal)
*Ugahz Mohamed Abdille Ahmed , a clan elder (Ughaz) and respected traditional figure.
* Mohamed Hassan Finad – Politician and Activist
* Ahmed Ismail Dirie "Qaasim" – Well-known Somali Legendary poet.
* Mohamoud Guure Husien (Gaal-Eri) – Was a key Somali political figure who led the SNM office in France and was responsible for Somalia’s foreign strategic policy during the Ogaden War.
* Ahmed Mohamed Diriye (Toorno) – Former Minister of Education and planning
* Gen.Mohamed Osman Aalin (Dayib)– Father of Somaliland Immigration border
* Hussein Mohamed Mohamoud – Former Minister of Health
* Jama Mohamed Ghalib – served as speaker of the Somali Parliament during the Somali Republic's early civilian administration, between 1960 and 1964
* Mahamed Abdiqadir – 8th grand sultan of the Isaaq
* Ismail Mahmud Hurre – former foreign minister of the Transitional Federal Government of Somalia, between 2000-2002 and 2006–2007
* Hussein Ali Mahamado – Activist And Founder Ina-Guuxa Foundation
* Jama Asker –Activist And Politician
* Abwan Ali Mooge Geedi Egal
* Abdishakur Dayib – Prominent Journalist
* Sucad Ibrahim Abdi – Politician and Activist
* Fadumo faysal Ali – The founder and CEO of Hoiwa Oy
* Daud Mahamed – the ninth and current grand sultan of the Isaaq Sultanate.
* Abdi Bidhaan Dahir – Journalist
* Abwan Muse Ali Farur
* Bihi Egeh –Minister of Finance of Somalia
* Abdishakur Hussein Ali– is a senior military leader in Somaliland.
* Abwan Coloaad Qorane – Poet and Member of Federal Parliament of Somalia
* Mahid Guled - Former prime minister of Somalia
* Hussein Arab Isse – former deputy prime minister and minister of defence of Somalia, between 2011 and 2012
* Abdikarim Ahmed Mooge – Is Somali politician and the current mayor of Hargeisa city
* Shiekh Harreed (Xareed) – Scholar and Religious leader
* Guled Bihi Abdi – Politician and Member for Federal Parliament of Somalia
* Khalid Foodhaadhi – Multi-Award-Winnnig Journalist
==Sidoo kale fiiri==
* [[Dir]]
==References==
jkpx837ls3vr0fxl8e9sruhp1cvm2tb
Beesha Mohamed Dhimbil
0
44477
297350
297260
2026-05-13T21:44:23Z
~2026-29020-49
45608
297350
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|Qabiilka Soomaalida}}
{{Infobox ethnic group
| group = Maxamed Dhimbil
| native_name =
| flag = [[File:Guyoobe.png|thumb]]
|60px]]
| regions = [[Hargeysa]]
| languages = [[Somali language|Somali]]
| religions = [[Islam]]
| related = [[Ciise Muuse]] , [[Abokor muuse]] iyo kuwo kale
}}
Beesha '''Maxamed Dhimbil''' ({{lang-so|Maxamed Dhimbil}}, {{lang-en|Mohamed Dhimbil}}) waa beel ka mid ah beelaha Abokor Muuse , ku waasi oo dagan deegano badan oo katirsan Somaliland iyo Itoobiya. <ref>Lewis, I. M. (3 February 2017). I.M Lewis : peoples of the Horn of Africa.</ref><ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615</ref>Beesha Maxamed Dhimbil Waxa laga helaa konfurta magaalada Hargiesa iyo magalda Salahley.<ref>A General survey of the Somaliland protectorate 1944-1950, p.122, table 18. Somaliland </ref>
==Hordhac ==
Beesha Maxamed Dhimbil waa farac ka tirsan beel-weynta Abokor Muse. Maxamed Dhimbil waxay door muhiim ah ku leeyihiin bulshada Soomaaliyeed, waxayna si taariikhi ah u degganaayeen meelo kala duwan oo ka tirsan Somaliland iyo Itoobiya . Sidoo kale, waxaa laga helaa koofurta Hargeysa, bariga Salaxley, iyo qaybo ka mid ah Deegaanka Soomaalida Itoobiya.
==Abtirsiin==
{{Tree list}}
*Mohamed Dhimbil
**Muawiye Mohamed
***Samter Muawiye
***Ali Muawiye
***Essa Muawiye
***Mohamoud Muawiye
**Fatah Mohamed
***Aware Fatah
***Mohamed Fatah
***Said Fatah
***Hassan Fatah
***Cisman Fatah
***Essa Fatah
**Gulled(Wardon) Mohamed
***Hussein Guled
***Egal Guled
***Yusuf Guled
***Roble Guled
***Abdi Guled
***Elmi Guled
***Samater Guled
**Muse Mohamed
***Adawe Muuse
****Absiye Adawe
****Allamagn Adawe
****Yusuf Adawe
****Liban Adawe
****Roble Adawe
****Osman Adawe
****Egal Adawe
****Ali Adawe
****Wais Adawe
***Aden Muuse
****Had Adan
****Roble Aden
****Abane Aden
****Ali Aden
****Wais Aden
****Burale Aden
****Geedi Aden
****Boqorre Aden
*****Sugulle Boqore
*****Liban Boqorre
*****Warfa Boqorre
*****Koshin Boqorre
*****Shiekhdon Boqorre
{{tree list/end}}
==Notable figures ==
*Suldan Aden Farax Omar
*Mohamed Mooge Liibaan
*Axmed Mooge Liban
*Mohamoud Guure Hussein (Gaal-Eri)
*Abdikarim Ahmed Mooge
*Omar Aidid
*Abdikarim Hikmawi
*Prof Mohamed Bedel
*Rashiid Khadar Jama
*Abwan Harir Osman Guray
*Cabdi Hashi Guled
==References===
ol25gk44amws8l2ytbnigkf3yav35y6
297351
297350
2026-05-13T22:11:33Z
~2026-29020-49
45608
/* Abtirsiin */
297351
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|Qabiilka Soomaalida}}
{{Infobox ethnic group
| group = Maxamed Dhimbil
| native_name =
| flag = [[File:Guyoobe.png|thumb]]
|60px]]
| regions = [[Hargeysa]]
| languages = [[Somali language|Somali]]
| religions = [[Islam]]
| related = [[Ciise Muuse]] , [[Abokor muuse]] iyo kuwo kale
}}
Beesha '''Maxamed Dhimbil''' ({{lang-so|Maxamed Dhimbil}}, {{lang-en|Mohamed Dhimbil}}) waa beel ka mid ah beelaha Abokor Muuse , ku waasi oo dagan deegano badan oo katirsan Somaliland iyo Itoobiya. <ref>Lewis, I. M. (3 February 2017). I.M Lewis : peoples of the Horn of Africa.</ref><ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615</ref>Beesha Maxamed Dhimbil Waxa laga helaa konfurta magaalada Hargiesa iyo magalda Salahley.<ref>A General survey of the Somaliland protectorate 1944-1950, p.122, table 18. Somaliland </ref>
==Hordhac ==
Beesha Maxamed Dhimbil waa farac ka tirsan beel-weynta Abokor Muse. Maxamed Dhimbil waxay door muhiim ah ku leeyihiin bulshada Soomaaliyeed, waxayna si taariikhi ah u degganaayeen meelo kala duwan oo ka tirsan Somaliland iyo Itoobiya . Sidoo kale, waxaa laga helaa koofurta Hargeysa, bariga Salaxley, iyo qaybo ka mid ah Deegaanka Soomaalida Itoobiya.
==Abtirsiin==
{{Tree list}}
*Mohamed Dhimbil
**Muawiye Mohamed
***Samter Muawiye
***Ali Muawiye
***Essa Muawiye
***Mohamoud Muawiye
**Fatah Mohamed
***Aware Fatah
***Mohamed Fatah
***Said Fatah
***Hassan Fatah
***Cisman Fatah
***Essa Fatah
**Gulled(Wardon) Mohamed
***Hussein Guled
***Egal Guled
***Yusuf Guled
***Roble Guled
***Abdi Guled
***Elmi Guled
***Wais Guled
***Samater Guled
**Muse Mohamed
***Adawe Muuse
****Absiye Adawe
****Allamagn Adawe
****Yusuf Adawe
****Liban Adawe
****Roble Adawe
****Osman Adawe
****Egal Adawe
****Ali Adawe
****Wais Adawe
***Aden Muuse
****Had Adan
****Roble Aden
****Abane Aden
****Ali Aden
****Wais Aden
****Burale Aden
****Geedi Aden
****Boqorre Aden
*****Sugulle Boqore
*****Liban Boqorre
*****Warfa Boqorre
*****Koshin Boqorre
*****Shiekhdon Boqorre
{{tree list/end}}
==Notable figures ==
*Suldan Aden Farax Omar
*Mohamed Mooge Liibaan
*Axmed Mooge Liban
*Mohamoud Guure Hussein (Gaal-Eri)
*Abdikarim Ahmed Mooge
*Omar Aidid
*Abdikarim Hikmawi
*Prof Mohamed Bedel
*Rashiid Khadar Jama
*Abwan Harir Osman Guray
*Cabdi Hashi Guled
==References===
rxtycl893rddg8en0t5ykffvro1h0e3
297375
297351
2026-05-14T07:32:38Z
CommonsDelinker
75
Removing [[:c:File:Guyoobe.png|Guyoobe.png]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Krd|Krd]] because: No permission since 6 May 2026.
297375
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|Qabiilka Soomaalida}}
{{Infobox ethnic group
| group = Maxamed Dhimbil
| native_name =
| flag =
|60px]]
| regions = [[Hargeysa]]
| languages = [[Somali language|Somali]]
| religions = [[Islam]]
| related = [[Ciise Muuse]] , [[Abokor muuse]] iyo kuwo kale
}}
Beesha '''Maxamed Dhimbil''' ({{lang-so|Maxamed Dhimbil}}, {{lang-en|Mohamed Dhimbil}}) waa beel ka mid ah beelaha Abokor Muuse , ku waasi oo dagan deegano badan oo katirsan Somaliland iyo Itoobiya. <ref>Lewis, I. M. (3 February 2017). I.M Lewis : peoples of the Horn of Africa.</ref><ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615</ref>Beesha Maxamed Dhimbil Waxa laga helaa konfurta magaalada Hargiesa iyo magalda Salahley.<ref>A General survey of the Somaliland protectorate 1944-1950, p.122, table 18. Somaliland </ref>
==Hordhac ==
Beesha Maxamed Dhimbil waa farac ka tirsan beel-weynta Abokor Muse. Maxamed Dhimbil waxay door muhiim ah ku leeyihiin bulshada Soomaaliyeed, waxayna si taariikhi ah u degganaayeen meelo kala duwan oo ka tirsan Somaliland iyo Itoobiya . Sidoo kale, waxaa laga helaa koofurta Hargeysa, bariga Salaxley, iyo qaybo ka mid ah Deegaanka Soomaalida Itoobiya.
==Abtirsiin==
{{Tree list}}
*Mohamed Dhimbil
**Muawiye Mohamed
***Samter Muawiye
***Ali Muawiye
***Essa Muawiye
***Mohamoud Muawiye
**Fatah Mohamed
***Aware Fatah
***Mohamed Fatah
***Said Fatah
***Hassan Fatah
***Cisman Fatah
***Essa Fatah
**Gulled(Wardon) Mohamed
***Hussein Guled
***Egal Guled
***Yusuf Guled
***Roble Guled
***Abdi Guled
***Elmi Guled
***Wais Guled
***Samater Guled
**Muse Mohamed
***Adawe Muuse
****Absiye Adawe
****Allamagn Adawe
****Yusuf Adawe
****Liban Adawe
****Roble Adawe
****Osman Adawe
****Egal Adawe
****Ali Adawe
****Wais Adawe
***Aden Muuse
****Had Adan
****Roble Aden
****Abane Aden
****Ali Aden
****Wais Aden
****Burale Aden
****Geedi Aden
****Boqorre Aden
*****Sugulle Boqore
*****Liban Boqorre
*****Warfa Boqorre
*****Koshin Boqorre
*****Shiekhdon Boqorre
{{tree list/end}}
==Notable figures ==
*Suldan Aden Farax Omar
*Mohamed Mooge Liibaan
*Axmed Mooge Liban
*Mohamoud Guure Hussein (Gaal-Eri)
*Abdikarim Ahmed Mooge
*Omar Aidid
*Abdikarim Hikmawi
*Prof Mohamed Bedel
*Rashiid Khadar Jama
*Abwan Harir Osman Guray
*Cabdi Hashi Guled
==References===
qwq767tdxk4uqabo9jmi2240efp5gjs
Ahmed Dhimbil
0
44513
297347
297261
2026-05-13T21:41:07Z
~2026-29020-49
45608
/* Abtirsiin */
297347
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|Qabiilka Soomaalida}}
{{Infobox ethnic group
| group = Ahmed Dhimbil
| native_name =
| flag = [[File:Eidagale flag.png|thumb]]
|60px]]
| regions = [[Hargeysa]]
| languages = [[Somali language|Somali]]
| religions = [[Islam]]
| related = [[Abokor muuse]] iyo kuwo kale [[Isaaq]]
}}
Beesha '''Ahmed Dhimbil''' ({{lang-so|Axmed Dhimbil}}, {{lang-en|Axmed Dhimbil}}) waa beel ka mid ah beelaha Abokor Muuse , ku waasi oo dagan deegano badan oo katirsan Somaliland iyo Itoobiya. <ref>Lewis, I. M. (3 February 2017). I.M Lewis : peoples of the Horn of Africa.</ref><ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615</ref>Beesha Axmed Dhimbil Waxa laga helaa konfurta magaalada Hargiesa iyo magaalada Salahley.<ref>A General survey of the Somaliland protectorate 1944-1950, p.122, table 18. Somaliland </ref>
==Hordhac ==
Beesha Axmed Dhimbil waa farac ka tirsan beel-weynta Abokor Muse. Axmed Dhimbil waxay door muhiim ah ku leeyihiin bulshada Soomaaliyeed, waxayna si taariikhi ah u degganaayeen meelo kala duwan oo ka tirsan Somaliland iyo Itoobiya . Sidoo kale, waxaa laga helaa koofurta Hargeysa, bariga Salaxley, iyo qaybo ka mid ah Deegaanka Soomaalida Itoobiya.
==Abtirsiin==
{{Tree list}}
*Ahmed Dhimbil
**Musa Ahmed
**Waisleh Ahmed
**Osman Ahmed
**Liban Ahmed
***Abdi Liban
****Ismail Abdi (Rer Ismail)
*****Aden Ismail
*****Iman Ismail
*****Bulale Ismail
*****Geedi Ismail
*****Idiris Ismail
*****Yusuf Ismail
*****Koshin Ismail
*****Hersi Ismail
*****Shirwac Ismail
*****Farah Ismail
*****Osman Ismail
*****Sa'ad Ismail
****Mohammed Abdi (Addeh)
*****Sarar Mohamed (Rer Sarar)
******Nour Sarar
******Mohamed(Hersi) Sarar
******Farah Sarar
******Yusuf Sarar
******Dualeh Sarar
******Elmi Sarar
******Osman Sarar
******Samter Sarar
*****Ahmed(Bedar)Mohamed
******Koshin Ahmed
******Samter Ahmed
******Musa Ahmed
******Egal Ahmed
******Uballe Ahmed
******Hurie (Egal) Ahmed
******Waraf Ahmed
******Karie Ahmed
******Shirwa Ahmed
******Mohamed Ahmed
{{tree list/end}}
==References===
jailgjj539xlat7q8xsgfh9knp9ycer
297348
297347
2026-05-13T21:41:30Z
~2026-29020-49
45608
297348
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|Qabiilka Soomaalida}}
{{Infobox ethnic group
| group = Ahmed Dhimbil
| native_name =
| flag = [[File:Eidagale flag.png|thumb]]
|60px]]
| regions = [[Hargeysa]]
| languages = [[Somali language|Somali]]
| religions = [[Islam]]
| related = [[Abokor muuse]] iyo kuwo kale
}}
Beesha '''Ahmed Dhimbil''' ({{lang-so|Axmed Dhimbil}}, {{lang-en|Axmed Dhimbil}}) waa beel ka mid ah beelaha Abokor Muuse , ku waasi oo dagan deegano badan oo katirsan Somaliland iyo Itoobiya. <ref>Lewis, I. M. (3 February 2017). I.M Lewis : peoples of the Horn of Africa.</ref><ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615</ref>Beesha Axmed Dhimbil Waxa laga helaa konfurta magaalada Hargiesa iyo magaalada Salahley.<ref>A General survey of the Somaliland protectorate 1944-1950, p.122, table 18. Somaliland </ref>
==Hordhac ==
Beesha Axmed Dhimbil waa farac ka tirsan beel-weynta Abokor Muse. Axmed Dhimbil waxay door muhiim ah ku leeyihiin bulshada Soomaaliyeed, waxayna si taariikhi ah u degganaayeen meelo kala duwan oo ka tirsan Somaliland iyo Itoobiya . Sidoo kale, waxaa laga helaa koofurta Hargeysa, bariga Salaxley, iyo qaybo ka mid ah Deegaanka Soomaalida Itoobiya.
==Abtirsiin==
{{Tree list}}
*Ahmed Dhimbil
**Musa Ahmed
**Waisleh Ahmed
**Osman Ahmed
**Liban Ahmed
***Abdi Liban
****Ismail Abdi (Rer Ismail)
*****Aden Ismail
*****Iman Ismail
*****Bulale Ismail
*****Geedi Ismail
*****Idiris Ismail
*****Yusuf Ismail
*****Koshin Ismail
*****Hersi Ismail
*****Shirwac Ismail
*****Farah Ismail
*****Osman Ismail
*****Sa'ad Ismail
****Mohammed Abdi (Addeh)
*****Sarar Mohamed (Rer Sarar)
******Nour Sarar
******Mohamed(Hersi) Sarar
******Farah Sarar
******Yusuf Sarar
******Dualeh Sarar
******Elmi Sarar
******Osman Sarar
******Samter Sarar
*****Ahmed(Bedar)Mohamed
******Koshin Ahmed
******Samter Ahmed
******Musa Ahmed
******Egal Ahmed
******Uballe Ahmed
******Hurie (Egal) Ahmed
******Waraf Ahmed
******Karie Ahmed
******Shirwa Ahmed
******Mohamed Ahmed
{{tree list/end}}
==References===
2ljznzjrskg9ih6jqpw7nf7ov65m8vf
Aden Abokor
0
44514
297301
296529
2026-05-13T13:12:38Z
~2026-28954-22
45598
/* Abtirsiin */
297301
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|Qabiilka Soomaalida}}
{{Infobox ethnic group
| group = Aden Abokor
| native_name =
| flag = [[File:Eidagale flag.png|thumb]]
|60px]]
| regions = [[Hargeysa]]
| languages = [[Somali language|Somali]]
| religions = [[Islam]]
| related = [[Abokor muuse]] iyo kuwo kale [[Isaaq]]
}}
Beesha '''Aden Abokor''' ({{lang-so|Aden Abokor}}, {{lang-en|Aden Abokor}}) waa beel ka mid ah beelaha Abokor Muuse , ku waasi oo dagan deegano badan oo katirsan Somaliland iyo Itoobiya. <ref>Lewis, I. M. (3 February 2017). I.M Lewis : peoples of the Horn of Africa.</ref><ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615</ref>Beesha Aden Abokor Waxa laga helaa konfurta magaalada Hargiesa iyo Bariga magalda Salahley.<ref>A General survey of the Somaliland protectorate 1944-1950, p.122, table 18. Somaliland </ref>
==Hordhac ==
Beesha Aden Abokor waa farac ka tirsan beel-weynta Abokor Muse. Maxamed Dhimbil waxay door muhiim ah ku leeyihiin bulshada Soomaaliyeed, waxayna si taariikhi ah u degganaayeen meelo kala duwan oo ka tirsan Somaliland iyo Itoobiya . Sidoo kale, waxaa laga helaa koofurta Hargeysa, bariga Salaxley, iyo qaybo ka mid ah Deegaanka Soomaalida Itoobiya.
==Abtirsiin==
{{Tree list}}
*Aden Abokor
**( Aden Mohamed)
***Issa Aden
***Awal Aden (Rer Cawl)
****Warfa Awal
****Farah Awal
****Aden Awal
****Abdi Awal
*****Had Abdi
*****Nour Abdi
*****Ahmed Abdi
*****Liban Abdi
*****Wa'eys Abdi
*****Omar Abdi
*****Aden Abdi
*****Geedi Abdi
*****Ibrahim Abdi
*****Mohamoud Abdi
***Hassan Aden
****Ziyad Hassan
****Odawa Hasaan
****Ladon Hassan
*****Aden Ladon
******Herar Ladon
******Jama Ladon
******Ali Ladon
******Fahiye Ladon
****Abdalle Hassan
*****Ali Abdalle
*****Abdi Abdalle (Abdi Waddago)
*****Ahmed Abdalle
******Halas Ahmed
*******Osman Halas
*******Samter Halas
******Egal Ahmed
*******Wais Egal
*******Madar Egal
******Geedi Ahmed
*******Samter Geedi
*******Mohamed Geedi
*******Dalal Geedi
*******Fatah Geedi
*******Waisleh Geedi
*******Allamagan Geedi
********Guled Allamagan
********Egal Allamagan
*******Hode Geedi
********Farah Hode
********Yusuf Hode
*******Geele Geedi
********Ahmed Geele
********Dahir Geele
********Nour Geele
*******Ali Geedi
********Osman Ali
********Hassan Ali
********Abdalle Ali
********Yusuf Ali
********Aden Ali
{{tree list/end}}
==References===
ksa0s8i4czu588mr5f76e7zcteu3nbg
297343
297301
2026-05-13T21:35:47Z
~2026-29020-49
45608
/* Abtirsiin */
297343
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|Qabiilka Soomaalida}}
{{Infobox ethnic group
| group = Aden Abokor
| native_name =
| flag = [[File:Eidagale flag.png|thumb]]
|60px]]
| regions = [[Hargeysa]]
| languages = [[Somali language|Somali]]
| religions = [[Islam]]
| related = [[Abokor muuse]] iyo kuwo kale [[Isaaq]]
}}
Beesha '''Aden Abokor''' ({{lang-so|Aden Abokor}}, {{lang-en|Aden Abokor}}) waa beel ka mid ah beelaha Abokor Muuse , ku waasi oo dagan deegano badan oo katirsan Somaliland iyo Itoobiya. <ref>Lewis, I. M. (3 February 2017). I.M Lewis : peoples of the Horn of Africa.</ref><ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615</ref>Beesha Aden Abokor Waxa laga helaa konfurta magaalada Hargiesa iyo Bariga magalda Salahley.<ref>A General survey of the Somaliland protectorate 1944-1950, p.122, table 18. Somaliland </ref>
==Hordhac ==
Beesha Aden Abokor waa farac ka tirsan beel-weynta Abokor Muse. Maxamed Dhimbil waxay door muhiim ah ku leeyihiin bulshada Soomaaliyeed, waxayna si taariikhi ah u degganaayeen meelo kala duwan oo ka tirsan Somaliland iyo Itoobiya . Sidoo kale, waxaa laga helaa koofurta Hargeysa, bariga Salaxley, iyo qaybo ka mid ah Deegaanka Soomaalida Itoobiya.
==Abtirsiin==
{{Tree list}}
*Aden Abokor
**( Aden Mohamed)
***Issa Aden
***Awal Aden (Rer Cawl)
****Warfa Awal
****Farah Awal
****Aden Awal
****Hussien Awal
****Abdi Awal
*****Had Abdi
*****Nour Abdi
*****Ahmed Abdi
*****Liban Abdi
*****Wa'eys Abdi
*****Omar Abdi
*****Aden Abdi
*****Geedi Abdi
*****Ibrahim Abdi
*****Mohamoud Abdi
***Hassan Aden
****Ziyad Hassan
****Odawa Hasaan
****Ladon Hassan
*****Aden Ladon
******Herar Ladon
******Jama Ladon
******Ali Ladon
******Fahiye Ladon
****Abdalle Hassan
*****Ali Abdalle
*****Abdi Abdalle (Abdi Waddago)
*****Ahmed Abdalle
******Halas Ahmed
*******Osman Halas
*******Samter Halas
******Egal Ahmed
*******Wais Egal
*******Madar Egal
******Geedi Ahmed
*******Samter Geedi
*******Mohamed Geedi
*******Dalal Geedi
*******Fatah Geedi
*******Waisleh Geedi
*******Allamagan Geedi
********Guled Allamagan
********Egal Allamagan
*******Hode Geedi
********Farah Hode
********Yusuf Hode
*******Geele Geedi
********Ahmed Geele
********Dahir Geele
********Nour Geele
*******Ali Geedi
********Osman Ali
********Hassan Ali
********Abdalle Ali
********Yusuf Ali
********Aden Ali
{{tree list/end}}
==References===
m6dt8q08obxrewa8g91f9xlyyj7yz6e
297344
297343
2026-05-13T21:36:13Z
~2026-29020-49
45608
297344
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|Qabiilka Soomaalida}}
{{Infobox ethnic group
| group = Aden Abokor
| native_name =
| flag = [[File:Eidagale flag.png|thumb]]
|60px]]
| regions = [[Hargeysa]]
| languages = [[Somali language|Somali]]
| religions = [[Islam]]
| related = [[Abokor muuse]]
}}
Beesha '''Aden Abokor''' ({{lang-so|Aden Abokor}}, {{lang-en|Aden Abokor}}) waa beel ka mid ah beelaha Abokor Muuse , ku waasi oo dagan deegano badan oo katirsan Somaliland iyo Itoobiya. <ref>Lewis, I. M. (3 February 2017). I.M Lewis : peoples of the Horn of Africa.</ref><ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615</ref>Beesha Aden Abokor Waxa laga helaa konfurta magaalada Hargiesa iyo Bariga magalda Salahley.<ref>A General survey of the Somaliland protectorate 1944-1950, p.122, table 18. Somaliland </ref>
==Hordhac ==
Beesha Aden Abokor waa farac ka tirsan beel-weynta Abokor Muse. Maxamed Dhimbil waxay door muhiim ah ku leeyihiin bulshada Soomaaliyeed, waxayna si taariikhi ah u degganaayeen meelo kala duwan oo ka tirsan Somaliland iyo Itoobiya . Sidoo kale, waxaa laga helaa koofurta Hargeysa, bariga Salaxley, iyo qaybo ka mid ah Deegaanka Soomaalida Itoobiya.
==Abtirsiin==
{{Tree list}}
*Aden Abokor
**( Aden Mohamed)
***Issa Aden
***Awal Aden (Rer Cawl)
****Warfa Awal
****Farah Awal
****Aden Awal
****Hussien Awal
****Abdi Awal
*****Had Abdi
*****Nour Abdi
*****Ahmed Abdi
*****Liban Abdi
*****Wa'eys Abdi
*****Omar Abdi
*****Aden Abdi
*****Geedi Abdi
*****Ibrahim Abdi
*****Mohamoud Abdi
***Hassan Aden
****Ziyad Hassan
****Odawa Hasaan
****Ladon Hassan
*****Aden Ladon
******Herar Ladon
******Jama Ladon
******Ali Ladon
******Fahiye Ladon
****Abdalle Hassan
*****Ali Abdalle
*****Abdi Abdalle (Abdi Waddago)
*****Ahmed Abdalle
******Halas Ahmed
*******Osman Halas
*******Samter Halas
******Egal Ahmed
*******Wais Egal
*******Madar Egal
******Geedi Ahmed
*******Samter Geedi
*******Mohamed Geedi
*******Dalal Geedi
*******Fatah Geedi
*******Waisleh Geedi
*******Allamagan Geedi
********Guled Allamagan
********Egal Allamagan
*******Hode Geedi
********Farah Hode
********Yusuf Hode
*******Geele Geedi
********Ahmed Geele
********Dahir Geele
********Nour Geele
*******Ali Geedi
********Osman Ali
********Hassan Ali
********Abdalle Ali
********Yusuf Ali
********Aden Ali
{{tree list/end}}
==References===
qotd61wksxs627nstry4li61hrtsrs4
297345
297344
2026-05-13T21:36:32Z
~2026-29020-49
45608
297345
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|Qabiilka Soomaalida}}
{{Infobox ethnic group
| group = Aden Abokor
| native_name =
| flag = [[File:Eidagale flag.png|thumb]]
|60px]]
| regions = [[Hargeysa]]
| languages = [[Somali language|Somali]]
| religions = [[Islam]]
| related = [[Abokor muuse]] iyo kuwa kaleh
}}
Beesha '''Aden Abokor''' ({{lang-so|Aden Abokor}}, {{lang-en|Aden Abokor}}) waa beel ka mid ah beelaha Abokor Muuse , ku waasi oo dagan deegano badan oo katirsan Somaliland iyo Itoobiya. <ref>Lewis, I. M. (3 February 2017). I.M Lewis : peoples of the Horn of Africa.</ref><ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615</ref>Beesha Aden Abokor Waxa laga helaa konfurta magaalada Hargiesa iyo Bariga magalda Salahley.<ref>A General survey of the Somaliland protectorate 1944-1950, p.122, table 18. Somaliland </ref>
==Hordhac ==
Beesha Aden Abokor waa farac ka tirsan beel-weynta Abokor Muse. Maxamed Dhimbil waxay door muhiim ah ku leeyihiin bulshada Soomaaliyeed, waxayna si taariikhi ah u degganaayeen meelo kala duwan oo ka tirsan Somaliland iyo Itoobiya . Sidoo kale, waxaa laga helaa koofurta Hargeysa, bariga Salaxley, iyo qaybo ka mid ah Deegaanka Soomaalida Itoobiya.
==Abtirsiin==
{{Tree list}}
*Aden Abokor
**( Aden Mohamed)
***Issa Aden
***Awal Aden (Rer Cawl)
****Warfa Awal
****Farah Awal
****Aden Awal
****Hussien Awal
****Abdi Awal
*****Had Abdi
*****Nour Abdi
*****Ahmed Abdi
*****Liban Abdi
*****Wa'eys Abdi
*****Omar Abdi
*****Aden Abdi
*****Geedi Abdi
*****Ibrahim Abdi
*****Mohamoud Abdi
***Hassan Aden
****Ziyad Hassan
****Odawa Hasaan
****Ladon Hassan
*****Aden Ladon
******Herar Ladon
******Jama Ladon
******Ali Ladon
******Fahiye Ladon
****Abdalle Hassan
*****Ali Abdalle
*****Abdi Abdalle (Abdi Waddago)
*****Ahmed Abdalle
******Halas Ahmed
*******Osman Halas
*******Samter Halas
******Egal Ahmed
*******Wais Egal
*******Madar Egal
******Geedi Ahmed
*******Samter Geedi
*******Mohamed Geedi
*******Dalal Geedi
*******Fatah Geedi
*******Waisleh Geedi
*******Allamagan Geedi
********Guled Allamagan
********Egal Allamagan
*******Hode Geedi
********Farah Hode
********Yusuf Hode
*******Geele Geedi
********Ahmed Geele
********Dahir Geele
********Nour Geele
*******Ali Geedi
********Osman Ali
********Hassan Ali
********Abdalle Ali
********Yusuf Ali
********Aden Ali
{{tree list/end}}
==References===
74t3v1iqscyzzc86ew3ctafll786p7p
297346
297345
2026-05-13T21:38:44Z
~2026-29020-49
45608
/* Abtirsiin */
297346
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|Qabiilka Soomaalida}}
{{Infobox ethnic group
| group = Aden Abokor
| native_name =
| flag = [[File:Eidagale flag.png|thumb]]
|60px]]
| regions = [[Hargeysa]]
| languages = [[Somali language|Somali]]
| religions = [[Islam]]
| related = [[Abokor muuse]] iyo kuwa kaleh
}}
Beesha '''Aden Abokor''' ({{lang-so|Aden Abokor}}, {{lang-en|Aden Abokor}}) waa beel ka mid ah beelaha Abokor Muuse , ku waasi oo dagan deegano badan oo katirsan Somaliland iyo Itoobiya. <ref>Lewis, I. M. (3 February 2017). I.M Lewis : peoples of the Horn of Africa.</ref><ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615</ref>Beesha Aden Abokor Waxa laga helaa konfurta magaalada Hargiesa iyo Bariga magalda Salahley.<ref>A General survey of the Somaliland protectorate 1944-1950, p.122, table 18. Somaliland </ref>
==Hordhac ==
Beesha Aden Abokor waa farac ka tirsan beel-weynta Abokor Muse. Maxamed Dhimbil waxay door muhiim ah ku leeyihiin bulshada Soomaaliyeed, waxayna si taariikhi ah u degganaayeen meelo kala duwan oo ka tirsan Somaliland iyo Itoobiya . Sidoo kale, waxaa laga helaa koofurta Hargeysa, bariga Salaxley, iyo qaybo ka mid ah Deegaanka Soomaalida Itoobiya.
==Abtirsiin==
{{Tree list}}
*Aden Abokor
**( Aden Mohamed)
***Issa Aden
***Awal Aden (Rer Cawl)
****Warfa Awal
****Farah Awal
****Aden Awal
****Hussien Awal
****Abdi Awal
*****Had Abdi
*****Nour Abdi
*****Ahmed Abdi
*****Liban Abdi
*****Wa'eys Abdi
*****Omar Abdi
*****Aden Abdi
*****Geedi Abdi
*****Ibrahim Abdi
*****Mohamoud Abdi
***Hassan Aden
****Ziyad Hassan
****Odawa Hasaan
****Warfa Hassan
****Ladon Hassan
*****Aden Ladon
******Herar Ladon
******Jama Ladon
******Ali Ladon
******Fahiye Ladon
****Abdalle Hassan
*****Ali Abdalle
*****Abdi Abdalle (Abdi Waddago)
*****Ahmed Abdalle
******Halas Ahmed
*******Osman Halas
*******Samter Halas
******Egal Ahmed
*******Wais Egal
*******Madar Egal
******Geedi Ahmed
*******Samter Geedi
*******Mohamed Geedi
*******Dalal Geedi
*******Fatah Geedi
*******Waisleh Geedi
*******Allamagan Geedi
********Guled Allamagan
********Egal Allamagan
*******Hode Geedi
********Farah Hode
********Yusuf Hode
*******Geele Geedi
********Ahmed Geele
********Dahir Geele
********Nour Geele
*******Ali Geedi
********Osman Ali
********Hassan Ali
********Abdalle Ali
********Yusuf Ali
********Aden Ali
{{tree list/end}}
==References===
pbgc5apeiih6vlathdz6utq6zcj3re8
Mike Falana
0
44965
297365
290446
2026-05-14T02:31:20Z
InternetArchiveBot
28368
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
297365
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox musical artist
| background = person
| honorific_prefix =
| name = Mike Falana
| honorific_suffix =
| image =
| image_upright =
| image_size =
| landscape = <!-- yes, if wide image, otherwise leave blank -->
| alt =
| caption =
| native_name =
| native_name_lang =
| birth_name = <!-- leave empty if the same "name" -->
| alias = Mike Felana, Mike Fellana, Mike Falani
| birth_date = <!-- {{Birth date and age|YYYY|MM|DD}} for living people supply only the year unless the exact date is already WIDELY published, as per [[WP:DOB]] -->
| birth_place =
| origin = Lagos, Nigeria
| death_date = <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (death date first) -->
| death_place =
| genre = [[Jazz]]
| occupation = Musician
| instrument = Trumpet
| discography =
| years_active = <!-- YYYY–YYYY (or –present) -->
| label =
| current_member_of =
| past_member_of = Kooxda Qoob-ka-ciyaarka ee NBC, [[Masuuliyiinta Afrika | Rasuullada Afrika]], [[Johnny Burch Octet|The Johnny Burch Octet]], [[Ururka Graham Bond]], [[Sound-ka Ramong]], [[Kooxda Chicago Line (kooxda) | Chicago Line]], kooxda Peter King
| spouse = <!-- Use article title or common name -->
| partner = <!-- (unmarried long-term partner) -->
| website = <!-- {{URL|example.com}} or {{Official URL}} -->
| module =
| module2 =
| module3 =
}}
'''Mike Falana''' (wuxuu dhintay c. 1995) wuxuu ahaa turubka jazz-ka Nigeria iyo muusikiiste nooca nolosha sare ah . Waxa uu xubin ka ahaa kooxo dhowr ah oo 1960-meeyadii oo ay ku jiraan fannaaniin caan ah, sida Rasuullada Afrikaanka ah , Johnny Burch Octet , Graham Bond Organization iyo Ramong Sound . Waxa uu gaadhay heer xiddignimo horraantii 1960-kii.
==Asalkii hore==
Sida laga soo xigtay buugga Kay Thompson from Funny Face to Eloise by Sam Irvin, Mike Falana wuxuu ahaa mucjiso saddex iyo toban jir ah oo u ciyaari kara sida Miles Davis . Markaas ayay ahayd markii uu helay Lionel Hampton oo ku dhammaaday Lagos isaga oo ku jira bandhig faneedka dhaqanka.
Sanadihii 1950-meeyadii, Falana waxa uu ahaa soloist oo ka tirsan Hay’adda Warbaahinta Nayjeeriya (NBC) Qoob-ka-ciyaarka Qoob-ka-ciyaarka kaas oo Fela Sowande iyo Steve Rhodes u ahaa agaasimeyaal faneedyo kala duwan
Waxa uu xubin ka ahaa Rasuullada Afrikaan ah oo sidoo kale safka ku jiray Bayo Martins , Peter King , Humphrey Okoh iyo Paul Edoh Kooxdu waxay ku garaacday "Highlife Piccadilly" iyo 1964, waxay ahaayeen ku guuleystayaasha Jazz Contest ee Caalamiga ah ee Switzerland. Marka laga soo tago ka soo muuqashada naadiyada iyo xafladaha, ururku waxa uu taageero u fidiyay Afarta Sare, The Temptations iyo Diana Ross.
==Geerida==
Sida laga soo xigtay muusikiiste jazz iyo taariikhyahan Anote Ajeluorou , Mike Falana wuxuu lahaa arrimo caafimaad wuxuuna ku dhintay dibadda Waxaa la rumeysan yahay inuu dhintay 1995
==Tixraac==
[https://dawncommission.org/peter-king/ Peter King Musician, Saxophonist ee Akinkanju] {{Wayback|url=https://dawncommission.org/peter-king/ |date=20230205231718 }}
[http://www.jtl.us/nlightsweb/lib/reviews/cennamo.htm Maqaalka Big Bang Magazine -]
[https://guardian.ng/art/sacthmo-jazz-festival-2015-providing-historical-outline-of-nigerias-jazz-heritage/ Farshaxanka, Sacthmo Jazz Festival 2015… Bixinta dulmar taariikhi ah oo ku saabsan hiddaha jazz ee Nigeria By Anote Ajeluorou]
[https://reader.exacteditions.com/issues/80953/page/37 Bogga 37 Mike Falana: Turub-qaadkii reer Nigeria ee hibada u lahaa waxa uu ahaa xiddig jazz-ka UK ilaa uu ka lumay goobtii London. Waxaa qoray Val Wilmer]
gdz7jx0qx26fb6byhy6583jr4z9x613
Mohamoud Muuse
0
47386
297349
297256
2026-05-13T21:42:08Z
~2026-29020-49
45608
297349
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox ethnic group
| group = Rer Mohamoud
| native_name =
| flag = [[File:Eidagale flag.png|thumb]]
|60px]]
| regions = [[Hargeysa]]
| languages = [[Somali language|Somali]]
| religions = [[Islam]]
| related = [[Abokor muuse]] iyo kuwo kale
}}
Beesha '''Rer Mohamoud''' ({{lang-so|Mohamoud Muse}}, {{lang-en|Maxamuud Muuse}}) waa beel ka mid ah beelaha Abokor Muuse , ku waasi oo dagan deegano badan oo katirsan Somaliland iyo DDS Itoobiya. <ref>Lewis, I. M. (3 February 2017). I.M Lewis : peoples of the Horn of Africa.</ref><ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615</ref>Beesha Maxamuud Muuse Waxa laga helaa konfurta magaalada Hargiesa iyo Bariga magalda Salahley.<ref>A General survey of the Somaliland protectorate 1944-1950, p.122, table 18. Somaliland </ref>
==Hordhac ==
Beesha Mohamoud Muuse waa farac ka tirsan beel-weynta Abokor Muse. Rer Mahamoud waxay door muhiim ah ku leeyihiin bulshada, waxayna si taariikhi ah u degganaayeen meelo kala duwan oo ka tirsan Somaliland iyo Itoobiya . Sidoo kale, waxaa laga helaa koofurta Hargeysa,Salaxley, iyo qaybo ka mid ah Dalka Itoobiya.
==Abtirsiin==
{{Tree list}}
*Mohamoud Muuse
**Shirdon Mohamoud
***Hamud Shirdon
***Suldan Shirdon
***Geele Shirdon
***Osman Shirdon
***Egal Shirdon
***Mohamed Shirdon
***Warsame Shirdon
***Samter Shirdon
***Yusuf Shirdon
***Guled Shirdon
**Hildiid Mohamoud
***Ali Hildiid
***Geedi Hildiid (Rer Geedi)
****Odawa Geedi
****Musa Geedi
****Yonis geedi
****Warfa geedi
*****Odawa Odawa
*****Mahamoud Odawa
****Geele Geedi
****Nour(Shire) Geedi
****Haji Dirie Geedi
****Samter Geedi
****Ahmed Geedi
****Ali Geedi
****Roble Geedi
***Hersi Hildiid (Rer Hersi)
****Ali Hersi
****Guled Hersi
****Egal Hersi
****Aden Hersi
****Samter Hersi
****Mahamoud Hersi
****Said Hersi
****Fahiye Hersi
****Roble Fahiye
****Elmi Roble
*****Jama Elmi
*****Ali Elmi
****Rage Roble
*****Elmi Rage
*****Wais Rage
*****Geedi Rage
*****Hersi Rage
{{tree list/end}}
==References===
nbo0y0s4k5hc00zcx7j35f9wd4tx7f4
Awnimada Raamiyiinta
0
47473
297376
297244
2026-05-14T08:14:10Z
EmausBot
2224
Hagaajin u rogid labalaaban ee [[Sayyid]]
297376
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Sayyid]]
pad6jbquqsmn6nu21ub91liybxktpt9
Wikipedia:Taariikh nololeedka dadka nool
4
47491
297300
297290
2026-05-13T13:12:27Z
Isma4l
41797
/* */
297300
wikitext
text/x-wiki
{{policy|WP:BLP}}
{{notice|{{strong|U soo sheeg dhibaatooyinka ku saabsan agab taariikheed oo gaar ah Wikipedia}} guddi-hoosaadka ogeysiinta taariikh nololeedka dadka nool. {{xref|Sidoo kale eeg {{section link ||Ka shaqaynta maqaallada kusaabsan naftaada}}, hoos.}}}}
{{nutshell|Agabka ku saabsan dadka nool ee lagu daro {{em|bog kasta}} oo Wikipedia ah waa in lagu qoraa daryeelka iyo dareenka ugu weyn ee ku aaddan [[Wikipedia:Xaqiijin|xaqiijinta]], [[Wikipedia:Aragtida dhexdhexaadka ah|dhex-dhexaadnimada]], iyo [[Wikipedia:Ma jiro cilmi-baaris asal ah|ka fogaanshaha cilmi-baarista asalka ah]].}}
[[File:Contactus-wmcolors.svg|thumb|Haddii aad cabasho ka qabto taariikh nololeedka qof nool, oo aad rabto inaad la xiriirto [[Wikimedia Foundation]], eeg {{strong|[[foundationsite:about/contact|nala soo xiriir]]}}.]]
Tifaftirayaashu waa inay si gaar ah u daryeelaan marka ay ku darayaan '''macluumaadka ku saabsan dadka nool{{efn|Ama dadka dhowaan dhintay}}''' {{em|bog kasta}} oo [[Wikipedia]] ah, oo ay ku jiraan laakiin aan ku xaddidnayn maqaallada, bogga wadahadalka, bogga mashruuca, iyo qoraallada qabyada ah.{{efn|Dadka waxaa loo oggol yahay inay nool yihiin ilaa laga helayo sabab kale oo loo rumeysto. Xeerkani ma khuseeyo dadka loo dhawaaqay inay dhinteen {{lang|la|in absentia}}.}} Agabka noocaas ah wuxuu u baahan yahay dareen sare, waana inuu u hoggaansamaa {{em|si adag}} dhammaan sharciyada khuseeya gudaha Mareykanka, xeerkan, iyo saddexda xeer ee asaasiga ah ee Wikipedia:
* [[Wikipedia:Aragtida dhexdhexaadka ah|Aragti dhex-dhexaad ah]] (NPOV)
* [[Wikipedia:Xaqiijinta|Xaqiijinta]] (V)
* [[Wikipedia:Ma jiro cilmi-baaris asal ah|Ma jirto cilmi-baaris asal ah]] (NOR)
Wikipedia waa inay maqaalka ka dhigtaa mid {{em|sax ah}}. Aad u adkee isticmaalka tayada sare leh ee [[Wikipedia:Verifiability|ilo lagu kalsoonaan karo]]. <section begin=BLPRV />Dhammaan xigashooyinka iyo agab kasta oo {{strong|la loolamay ama ay u badan tahay in la loolamo}} waa in lagu taageeraa xigasho dhexda ah oo laga soo qaatay ilo lagu kalsoonaan karo oo la daabacay. Agabka muranka dhaliya ee ku saabsan dadka nool (ama, xaaladaha qaarkood, kuwa dhowaan dhintay) ee aan lahayn ilo ama ilahoodu liitaan—haddiiba agabku yahay mid taban, mid togan, mid dhex-dhexaad ah, ama mid la iswaydiin karo—waa in {{strong|si degdeg ah looga saaraa iyada oo aan la sugin wadahadal}}.
==Khuseynta==
{{Anchor|Khuseynta siyaasadda}}
BLP waxay khuseysaa dhammaan agabyada ku saabsan dadka nool meel kasta oo Wikipedia ka mid ah, oo ay ku jiraan [[WP:talk pages|bogga wadahadalka]], [[WP:edit summaries|koobitaanka wax ka beddelka]], [[WP:user pages|bogga isticmaalaha]], [[WP:images|sawirrada]], [[WP:categories|qaybaha]], [[WP:List articles|liisaska]], [[WP:article titles|ciwaannada maqaalka]] iyo qabyo-qoraallada.
===Goobaha ka baxsan maqaallada===
{{Policy shortcut|WP:BLPTALK}}
Agabka muranka dhaliya ee ku saabsan dadka nool oo aan lahayn ilo-raac ama ilo-raacyadoodu liitaan, isla markaana aan la xiriirin xulashada nuxurka, waa in meesha laga saaraa, la tirtiraa, ama la is-indha-tiray (oversighted), sida ay ku habboon tahay. Markaad raadinayso talo ku saabsan inay habboon tahay in wax laga daabaco qof nool, ka taxadar inaadan dhigin macluumaad badan bogga wadahadalka si aysan weydiintu u noqon mid micno weysa. Tusaale ahaan, waxay noqon kartaa mid habboon in wadahadalka lagu bilaabo: {{tq|[https://www.example.com Link-gan] wuxuu xambaarsan yahay eedeymo halis ah oo ku saabsan mowduuca; miyaan meel uga soo koobnaa maqaalka?}} Isla mabda'aas ayaa khuseeya sawirrada dhibka leh. Sheegashooyinka shakiga leh ee horay looga wadahadlay waa lala bixi karaa iyadoo la tixraacayo wadahadalkii hore.
Siyaasadda BLP waxay sidoo kale khuseysaa isticmaalaha iyo boggaga wadahadalka isticmaalaha. Midda kaliya ee ka reeban ayaa ah in isticmaalayaashu ay samayn karaan sheegasho kasta oo ay rabaan oo ku saabsan naftooda meesha ay ku leeyihiin (user space), ilaa inta aysan ku jirin iska-dhigid qof kale, ayna waafaqsan tahay waxa Wikipedia aysan ahayn. Si kastaba ha ahaatee, carruurta waa laga niyad-jebiyaa inay soo bandhigaan macluumaadka shakhsi ahaaneed ee lagu aqoonsan karo boggaga isticmaalahooda.{{efn|Eeg [[Wikipedia:Credentials]] iyo boggeeda wadahadalka.}} In kasta oo siyaasaddani khuseyso qoraallada ku saabsan Wikipedians-ka ee ku jira bannaanka mashruuca (project space), haddana xoogaa dabacsanaan ah ayaa loo oggol yahay si bulshadu u maarayso arrimaha maamulka, laakiin maamulayaasha waxaa loo oggol yahay inay tirtiraan agabkaas haddii uu gaaro heer sumcad-dil ah, ama haddii uu ka hor imaanayo weerarka shakhsiga ah.
===<span class="anchor" id="BLPABUSE"></span>Magacyada isticmaalaha===
<!--Don't remove [[Template:Anchor|anchor template]] (or edit the name within their doubled, curly brackets).-->
{{see also|Wikipedia:Siyaasada magaca adeegsadaha}}{{shortcut|WP:BLPNAMEABUSE}}
Magacyada isticmaalaha ee ka kooban aflagaaddo, been cad, ama hadallo muran dhaliya ama agab ku saabsan dadka nool waa in {{strong|si degdeg ah loo xannibaa}} laguna cabbiyaa dhammaan dib u eegista iyo diiwaannada]]. Tan waxaa ku jira magacyada isticmaalaha ee soo bandhigaya nooc kasta oo macluumaad aan guud ahayn, mid gaar ah, ama macluumaadka lagu aqoonsan karo dadka nool, iyadoon loo eegin sharciyadda macluumaadka iyo haddii macluumaadku sax yahay iyo haddii kaleba. Codsiyada looga saarayo magacyadaas diiwaannada waa in lagu [[Special:EmailUser/Oversight|warbiyaa]] kooxda Oversight si loo qiimeeyo.
===Sawirrada===
{{see|Wikipedia:Ma jiro cilmi-baaris asal ah}}
{{Policy shortcut|WP:BLPIMAGE|WP:MUG}}
Sawirrada dadka nool waa in aan loo isticmaalin meel ka baxsan macnaha guud si qofka loogu soo bandhigo si been ah ama meel ka dhac ah. Tani waxay si gaar ah muhiim ugu tahay sawirrada booliisku ka qaado dadka la qabto , ama xaaladaha uusan qofku filanayn in sawir laga qaado. Sababtoo ah sawirka booliisku wuxuu muujin karaa in qofka sawiran lagu soo eedeeyay ama lagu xukumay dembi gaar ah, waa in la soo xigto [[WP:RS|ilo-raac la isku halleyn karo]] oo leh sumcad ballaaran oo xaqiiqo-baaris iyo saxnaan ah kaas oo sawirka ku xiraya dhacdada ama dembiga gaarka ah ee laga hadlayo.
Sawirrada dadka nool ee ay dejiyeen Wikipedians-ka ama kuwa kale waxaa loo isticmaali karaa oo keliya haddii lagu soo saaray shatiga xuquuqda daabacaadda oo la jaanqaadi kara [[Wikipedia:Xeerka adeegsiga sawirada]].
{{shortcut|WP:AIIMGBLP}}{{Vanchor|AI generated images|text=
Sawirrada ay soo saartay AI (garaadka macmalka ah), kartoonnada ama caricatures-ka waa in aan loo isticmaalin in lagu sawiro mowduucyada BLP. Xaaladaha kooban (sida haddii sawir AI laga sameeyay oo qof nool ah uu isagu laftiisu caan yahay) waxay ku xiran yihiin is-afgaradka xaalad kasta goonideeda. Sawirrada faahfaahintooda si weyn loogu cusboonaysiiyay AI-da wax soo saarta (tusaale, si loo abuuro sawir midab leh ama leh tayo sare) waa in aan loo isticmaalin, iyadoo la raacayo isla ka-reebitaannada khuseeya sawirrada ay si buuxda AI u soo saartay. Guud ahaan, waa in la isticmaalaa nooca asalka ah ee sawirka, sida ku cad [[WP:AIGI]]. <!--See [[Wikipedia:Requests for comment/AI images#BLPs]]-->}}
===Qaybaha, liisaska, iyo qaababka hagidda===
{{Policy shortcut|WP:BLPCAT|WP:BLPLIST}}
{{See also|Wikipedia:Categorizing articles about people|Wikipedia:Categories, lists, and navigation templates}}
[[Wikipedia:Categorization|Magacyada qaybaha]] ma xambaarsana masuuliyad-ka-fogaansho ama wax ka beddelayaal, markaa kiiska qayb kasta oo nuxur ah waa in lagu caddeeyaa qoraalka maqaalka iyo [[Wikipedia:Citing sources|ilo-raacyada la soo xigtay]]. Kala-qaybinta iyadoo loo eegayo [[WP:CATREL|caqiidooyinka diimeed]] (ama la'aantood) ama [[WP:CATLGBTQ|u-janjeerka galmada]] waa in aan la samayn ilaa qofka mowduuca laga qoraa uu si guud u sheegay aaminsanaantiisa ama u-janjeerkiisa, iyo in caqiidada qofka ama u-janjeerkiisa galmo ay la xiriirto noloshooda guud ama [[Wikipedia:Notability (people)|caanimadooda]], marka loo eego ilo-raacyo la isku halleyn karo oo la daabacay.
{{Policy shortcut|WP:BLPCRIMINAL|WP:BLPRACIST}}
{{Anchor|CRIMINAL|RACIST|SEXIST|EXTREMIST}}
Waa in taxadar la muujiyaa marka la isticmaalayo qaybaha nuxurka ee tilmaamaya in qofku leeyahay sumcad xumo (eeg [[false light]]). Tusaale ahaan, iyo qaybaheeda hoose waa in lagu daraa oo keliya dhacdo la xiriirta caanimada qofka; dhacdadaasna ay daabaceen ilo-raacyo madax-bannaan oo la isku halleyn karo; qofkana lagu xukumay; xukunkana aan racfaan looga soo celin. Ha ku darin taariikhda dadka nool qaybaha muranka dhaliya sida, iyo wixii la mid ah, maadaama kuwani ay la mid yihiin summaynta qofka sidii midab-takori, takoor-jinsi, ama xagjir. {{Crossref |(Eeg sidoo kale {{slink|Wikipedia:Overcategorization|Subjective inclusion criteria}} iyo {{slink|Wikipedia:Overcategorization|Opinion about a question or issue}}.)}}
Mabaadi'dan waxay si isku mid ah u khuseeyaan {{strong|liisaska, qaababka hagidda (navigation templates), iyo weedhaha {{Tl|Infobox}} (ee tixraacaya dadka nool gudaha {{em|bog kasta}} oo Wikipedia ah)}} kuwaas oo ku salaysan caqiido diimeed (ama la'aantood) ama u-janjeer galmo ama tilmaamaya in qof kasta oo nool uu leeyahay sumcad xumo. Siyaasaddani ma xaddidayso isticmaalka qaybaha maamulka ee WikiProjects, nadiifinta maqaalka, ama hawlaha kale ee caadiga ah ee tifaftiraha.
===Dadka dhawaan dhintay ama ay u badan tahay inay dhinteen===
{{Policy shortcut|WP:BDP}}
Qof kasta oo dhashay 115-kii sano ee la soo dhaafay (ama wixii ka dambeeyay {{date|}} {{LASTYEAR|115}} <small>[{{Purge|cusboonaysii}}]</small>) waxaa daboolaya siyaasaddan ilaa ilo-raac la isku halleyn karo uu xaqiijiyo dhimashadooda. Guud ahaan, siyaasaddani <em><strong>ma khuseyso agabka khuseeya dadka la xaqiijiyay inay dhinteen iyadoo loo eegayo ilo-raacyo la isku halleyn karo.</strong></em> Midda kaliya ee ka reeban waxay noqonaysaa dadka dhawaan dhintay, markaasoo siyaasadda loo kordhin karo muddo aan la cayimin oo ka dambaysa taariikhda dhimashada—lix bilood, hal sano, laba sano ugu badnaan. Kordhinta noocaas ah waxay si gaar ah u khuseysaa agabka muranka dhaliya ama shakiga leh ee ku saabsan mowduuca ee saamaynta ku leh eheladooda iyo saaxiibadooda nool, sida xaaladaha is-dilaaca ee suurtagalka ah ama dembi gaar ah oo naxdin leh.
Xataa haddii aan dhimashada la xaqiijin, ujeeddooyinka siyaasaddan, qof kasta oo dhashay in ka badan 115 sano ka hor waxaa loo qaatay inuu dhintay {{em|haddii aysan}} ilo-raacyo la isku halleyn karo xaqiijin in qofku noolaa labadii sano ee la soo dhaafay. Haddii taariikhda dhalashada aan la aqoon, tifaftirayaashu waa inay isticmaalaan xukunnada macquulka ah si ay u ogaadaan—marka la eego taariikhaha dhacdooyinka lagu xusay maqaalka haddii ay u muuqato in qofku dhashay 115-kii sano ee u dambeeyay, sidaas darteedna ay daboolayso siyaasaddan.
===Dadka sharciga ah iyo kooxaha===
{{Policy shortcut|WP:BLPGROUP}}
Siyaasaddani sida caadiga ah ma khuseyso agabka ku saabsan shirkadaha, ama hay'adaha kale ee loo tixgeliyo [[legal person|dad sharciga ah]], in kasta oo agab kasta oo noocaas ah loo qoro si waafaqsan siyaasadaha kale ee nuxurka. Heerka ay siyaasadda BLP u khuseyso wax ka beddelka ku saabsan kooxaha waa mid adag waana in lagu xukumaa xaalad kasta goonideeda. Hadal waxyeello leh oo ku saabsan koox yar ama urur ayaa u dhow inuu noqdo dhibaatada BLP marka loo eego hadal la mid ah oo ku saabsan koox weyn; marka kooxdu aad u yar tahay, waxaa laga yaabaa inay suurtogal noqon weydo in la kala saaro kooxda iyo shakhsiyaadka ka kooban kooxda. Markaad shakido, iska xaqiiji inaad isticmaalayso ilo-raacyo tayo sare leh]].
==Xiriirka ka dhexeeya mowduuca, maqaalka, iyo Wikipedia==
===La tacaalidda wax ka beddelka uu sameeyo qofka maqaalku ku saabsan yahay===
{{Further|Wikipedia:Don't overlook legal threats}}
{{shortcut|WP:BLPEDIT|WP:BLPKIND}}
Mowduucyada (dadka maqaalka laga qoray) mararka qaarkood waxay ku lug yeeshaan wax ka beddelka agabka iyaga ku saabsan, ha noqoto si toos ah ama iyagoo wakiil soo dirsada. Guddiga Garqaadista (Arbitration Committee wuxuu go'aamiyay in loo tanaasulo mowduucyada BLP ee isku daya inay saxaan waxa ay u arkaan khaladaad ama agab aan caddaalad ahayn. {{strong|Tifaftirayaashu waa inay sameeyaan dadaal kasta si ay ugu dhaqmaan naxariis iyo tixgelin ku aaddan mowduucyada taariikh-nololeedka marka ay yimaadaan si ay u muujiyaan walaacooda.}}
In kasta oo Wikipedia ay ka niyad-jebiso dadka inay naftooda wax ka qoraan, haddana ka saarista agabka aan la xigashayn ama ilo-raaciiseydu liitaan waa la oggol yahay. Marka tifaftire aan soo gelin magaciisa uu tirtiro dhammaan ama qayb ka mid ah BLP, tani waxay noqon kartaa qofka maqaalku ku saabsan yahay oo isku dayaya inuu ka saaro agab dhib leh. Wax ka beddelka noocan oo kale ah ee ay sameeyaan mowduucyada waa in aan loola dhaqmin sidii xumaan ; beddelkeeda, kharibaad qofka waa in lagu martiqaadaa inuu sharxo walaaciisa. Guddiga Garqaadista waxay dejiyeen mabda'a soo socda bishii Diseembar 2005:
{{Quote box
|bgcolor=#F8F8FF
|salign=center
|width=70%
|align=center
|fontsize= 98%
| quote=[[Wikipedia:Please do not bite the newcomers]], oo ah hab-raac, wuxuu kula talinayaa isticmaalayaasha Wikipedia inay tixgeliyaan xaqiiqda cad ee ah in isticmaalayaasha cusub ee Wikipedia ay mararka qaarkood samayn doonaan waxyaabo khaldan. Dadka leh ama laga yaabo inay yeeshaan maqaal iyaga ku saabsan, waxaa jira jirrab—gaar ahaan haddii macluumaad u muuqda mid khaldan ama aad u xun lagu daro maqaalkooda—inay ku lug yeeshaan su'aalaha ku saabsan maqaalkooda. Tani waxay albaabka u furi kartaa dhaqan qaan-gaarnimo ka fog iyo luminta sharafta isticmaalaha cusub. Waa xad-gudub ka dhan ah ha qaniinin kuwa ku cusub (don't bite the newbies in si adag loo naqdiyo isticmaalayaasha ku dhaca dabinkaas, halkii loo arki lahaa dhacdadan inay tahay qalad tifaftire cusub.<ref>{{Section link|Wikipedia:Requests for arbitration/Rangerdude#Mercy}}. Lagu ansixiyay 6-0-1.</ref>
}}
===La tacaalidda maqaallada kusaabsan naftaada===
{{shortcut|WP:BLPSELF|WP:BLPCOMPLAIN}}
Wikipedia waxay leedahay siyaasado tifaftir oo inta badan kaa caawin doona xallinta walaacaaga, iyo sidoo kale isticmaalayaal badan oo diyaar u ah inay ku caawiyaan iyo habab kala duwan oo xallinta cabashada ah. Khaladaadka aadka u cad waa la sixi karaa si degdeg ah, xataa adiga laftaadu waad u samayn kartaa. Laakiin intaas wixii ka baxsan, ku qor soo-jeedinnadaada bogga wadahadalka maqaalka (''eeg [[Help:Talk pages]]''), ama dhig {{tl|help me}} boggaaga [[Special:MyTalk|wadahadalka isticmaalaha]]. Waxaad sidoo kale ku qori kartaa sharraxaadda walaacaaga looxa ogeysiiska taariikh-nololeedka dadka nool oo aad weydiisataa in tifaftirayaal aan ku lug lahayn ay qiimeeyaan maqaalka si loo hubiyo in si caddaalad ah loo qoray loona xigtay si habboon.
Haddii aad tahay qofka maqaalku ku saabsan yahay oo aad aragto in maqaalkaagu ka kooban yahay macluumaad shakhsi ah ama hadallo keeni kara sumcad-dil, {{strong|[[WP:RFO|la xiriir kooxda indha-tirka (oversight team)]]}} si ay u qiimeeyaan arrinta oo laga yaabo inay [[WP:REVDEL|uga saaraan taariikhda bogga]].
Fadlan maskaxda ku hay in Wikipedia ay ku shaqeyso ku dhowaad dhammaan dad is-xilqaamay ; dhaqan kasta oo asluub-xumo ah ama dalab adag, xataa haddii la fahmi karo, inta badan wuxuu noqon doonaa mid waxtarkiisu yar yahay.
===Arrimaha sharciga===
Mowduucyada qaba walaac sharci ama walaac kale oo halis ah oo ku saabsan agabka ay ka helaan naftooda bogga Wikipedia, ha noqoto gudaha BLP ama meel kale, waxay la xiriiri karaan kooxda ka jawaabista is-xilqaamayaasha (oo loo yaqaan VRT). Fadlan iimayl u soo dir
{{strong|[mailto:info-en-q@wikimedia.org {{nospam|info-en-q|wikimedia.org}}]}} adigoo raacinaya link-ga maqaalka iyo faahfaahinta dhibaatada; wixii macluumaad dheeraad ah oo ku saabsan sida loo saxo qaladka, Badanaa way ka fiican tahay inaad caawimo weydiisato halkii aad isku dayi lahayd inaad adigu agabka wax ka beddesho.
Sida kor ku xusan, shakhsiyaadka ku lugta leh khilaaf sharci oo weyn ama khilaaf kale oo ka baxsan Wikipedia oo ay la leeyihiin qofka maqaalku ku saabsan yahay ayaa si adag looga niyad-jebiyaa inay wax ka beddelaan maqaalkaas.
===Sida loola xiriiro Wikimedia Foundation===
[[File:Contactus-wmcolors.svg|thumb|upright=0.68|{{strong|[https://wikimediafoundation.org/about/contact/ Nagala soo xiriir]}}]]
{{seealso|Wikimedia Foundation}}
Haddii aadan ku qanacsanayn jawaabta tifaftirayaasha iyo maamulayaasha ee ku saabsan walaac laga qabo agabka taariikh-nololeedka dadka nool, waxaad si toos ah ula xiriiri kartaa Wikimedia Foundation. Eeg {{strong|[[foundationsite:about/contact|Nagala soo xiriir]]}} wixii faahfaahin ah.
===Go'aanka Wikimedia Foundation===
{{see|Foundation:Resolution:Biographies of living people}}
Abriil 9, 2009, Guddiga Maamulka ee Wikimedia Foundation waxay ansixiyeen go'aan ku saabsan maaraynta Wikimedia ee agabka ku saabsan dadka nool. Waxay xustay inay jiraan dhibaatooyin ku saabsan BLPs qaarkood oo lagu buunbuuniyay qofka, la kharibay, laguna daray khaladaad iyo sumcad-dil. Ururku wuxuu ku boorinayaa in fiiro gaar ah loo yeesho dhexdhexaadnimada iyo xaqiijinta dadka nool; in karaamada bini'aadamka iyo sirta qofka lagu xisabtamo, gaar ahaan maqaallada leh danta ku meel-gaarka ah ama kuwa yaryar; iyo in qof kasta oo qaba cabasho ku saabsan sida loogu sharxay boggaga mashruuca loola dhaqmo dulqaad, naxariis, iyo ixtiraam.
==Kaalinta maamulayaasha==
{{Policy shortcut|WP:BLPADMINS}}
===Ilaalinta boga iyo xannibaadaha===
{{Anchor|Ilaalinta boga, xannibaadaha}}
Maamulayaasha ka shakiya wax ka beddel ula kac ah ama eex ku jirto, ama aaminsan in agab aan habboonayn lagu dari karo ama dib loo soo celin karo, waxay ilaalin karaan boggaga. Maamulayaasha waxaa loo oggol yahay inay dhaqan-geliyaan ka saarista xadgudubyada cad ee BLP iyagoo isticmaalaya ilaalinta bogga ama xannibaadda xadgudubyada sameeyay, xataa haddii ay iyagu laftoodu wax ka beddelayeen maqaalka ama ay si kale ugu lug leeyihiin. Xaaladaha aan caddeyn, waa inay codsadaan indha-indheynta maamule aan ku lug lahayn oo jooga
Eeg {{section link||Templates}} si aad u hesho qaababka habboon ee la isticmaalo marka digniin la siinayo ama la xannibayo xadgudubyada BLP.
===Mowduucyada muranka dhaliya===
{{anchor|Discretionary sanctions|Contentious topic}}
{{Policy shortcut|WP:BLPCT|WP:BLPDS}}
"Dhammaan dadka nool ama kuwa dhawaan dhintay ee nuxurka taariikh-nololeedkoodu ku jiro maqaallada Wikipedia" waxaa [[WP:Arbitration Committee|Guddiga Garqaadista]] u [[Wikipedia:NEWBLPBAN|u cayimeen]] inay yihiin [[WP:Contentious topics|mowduuc muran dhaliya]]. Meeshan, caadooyinka iyo siyaasadaha Wikipedia si aad u adag ayaa loo dhaqan-geliyaa, maamulayaasha Wikipedia-na waxay leeyihiin awood dheeri ah oo ay ku yareeyaan carqaladaynta mashruuca.
===Tirtirista===
{{Policy shortcut|WP:BLPDEL|WP:BLPDELETE}}{{Anchor|Tirtirista BLPs}}
====Tirtirista kooban, ka hortagga abuurista, iyo faaruqinta asluubta leh====
Agabka taariikh-nololeedka ee ku saabsan shakhsi nool oo aan waafaqsanayn siyaasaddan waa in la hagaajiyaa lana saxaa; haddii taasi suurtogal noqon weydo, markaas waa in meesha laga saaraa. Haddii bogga oo dhan uu u badan yahay tayo liidata, oo uu u horrayn ka kooban yahay agab muran dhaliya oo aan lahayn ilo-raac ama ilo-raacyadiisu liitaan, markaas waxaa laga yaabaa inay lagama maarmaan noqoto in bogga oo dhan la tirtiro iyadoo loo tusaale qaadanayo tallaabada koowaad, ka dibna wadahadal la sameeyo haddii la codsado.
Tirtirista bogga badanaa waa xalka u dambeeya. Haddii khilaafku ku saabsan yahay in bogga lagu daro iyo in kale (tusaale, sababtoo ah [[Wikipedia:Notability (people)|caanimadiisa]] oo la iska weydiinayo ama meesha uu qofku codsaday tirtirid), tan waxaa lagu xalliyaa wadahadallada tirtirista halkii laga tirtiri lahaa si kooban. Tirtirista kooban waxay habboon tahay marka boggu ka kooban yahay agab xun oo aan la xigashayn ama loo qoray si aan dhexdhexaad ahayn, marka aan si fudud dib loogu qori karin ama loogu soo celin karin nooc hore oo heerkiisu habboon yahay. Maamulaha tirtiraya waa inuu u diyaar garoobaa inuu tallaabada u sharxo dadka kale, isagoo isticmaalaya iimayl haddii agabku yahay mid xasaasi ah. Kuwa diidan tirtirista waa inay maskaxda ku hayaan in maamulaha tirtiray uu ka warqabi karo arrimo aysan kuwa kale ogeyn. Khilaafaadka waxaa loo gudbin karaa dib.u eegista tirtirista, laakiin wadahadalka dadweynaha ee daba-dheeraada waa in laga fogaadaa marka ay tirtiristu khuseyso agab shakhsi ah oo xasaasi ah oo ku saabsan dadka nool, gaar ahaan haddii uu yahay mid xun. Doodaha noocaas ah waa la faaruqin karaa ka dib marka la soo gebagebeeyo. Tirtirista ka dib, maamule kasta wuxuu dooran karaa inuu ka ilaaliyo dib-u-abuurista. Xataa haddii bogga aan laga ilaalinin dib-u-abuurista, waa inaan dib loo abuurin ilaa is-afgarad uu muujiyo taageerada dib-u-abuurista taasoo waafaqsan siyaasadahayaga.
====Mowduucyada aan aadka loo aqoon====
Qof kasta oo aan rabin inuu noqdo mowduuc BLP ah wuxuu u soo gudbin karaa tirtirid gudaha Maqaallada loo hayo tirtirista (ama Noocyada kale ee tirtirista ee qabyo qoraallada) ama wuxuu codsan karaa in xubin ka tirsan Kooxda Ka-jawaabista Is-xilqaamayaashanay u qabato. Ilaa uu mowduucu {{em|si cad}} u buuxiyo hab raaca guud ee caanimada {{efn|Ka soo horjeedda inuu noqdo mid ku dhow xadka, ama kaliya uu buuxiyo hab-raaca caanimada ee mowduuc gaar ah ama midna, xaaladdaas oo kale maqaalka waa in loo tirtiro sababo caannimo awgeed iyadoon loo eegin.}} ama uu yahay mid hadda xafiiska jooga ama hore loo soo doortay ama loo magacaabay masuul, tifaftirayaashu waa inay si dhab ah u tixgeliyaan sharfidda codsiyadaas. Qodobada u xaglaya tirtirista waxaa ka mid ah taariikhda maqaalka oo dhib leh, waxyeello dhab ah oo qofka maqaalku ku saabsan yahay uu sheegay, iyo qofka oo ah mid caanimadiisu aad u yar tahay ama loo yaqaan hal dhacdo oo keliya. Sida ku cad siyaasadda tirtirista, haddii uusan jirin is-afgarad lagu haynayo ama lagu tirtirayo ka dib markii uu codsaday qofka maqaalku ku saabsan yahay, maamuluhu wuxuu u xiri karaa tirtirid.{{pb}}Tirtirista qaybtan hoosteeda kama hor istaageyso in qofka lagu xuso maqaallo kale, sidoo kale kama hor istaageyso in la abuuro dib-u-hagaajin laga soo bilaabo magacooda ilaa meel lagu xusay, inkastoo qaybta qarsoodiga ee siyaasaddan laga yaabo inay khuseyso xaaladaha qaar.
====Dib-u-soo-celinta====
Si loo xaqiijiyo in agabka ku saabsan dadka nool loo qoro si dhexdhexaad ah oo heerkiisu sarreeyo, laguna salaynayo ilo-raacyo tayo leh oo la isku halleyn karo, masuuliyadda caddaynta waxay saaran tahay kuwa raba inay haystaan, soo celiyaan, ama ka noqdaan tirtirista agabka lagu muransan yahay. Marka agabka ku saabsan dadka nool meesha laga saaro iyadoo loo haysto diidmo BLP oo niyad-sami ah, tifaftire kasta oo raba inuu ku daro, dib u soo celiyo, ama ka noqdo tirtirista waa inuu xaqiijiyaa inay waafaqsan tahay siyaasadaha nuxurka ee Wikipedia. Haddii dib loo soo celinayo iyadoo aan wax weyn laga beddelin, waa in marka hore la helaa is-afgarad . Agabka la hagaajiyay si wax looga qabto walaacyada waa in lagu xukumaa xaalad kasta goonideeda.
Xaaladda uu maamule tirtiro maqaal dhammaystiran, meel kasta oo ay suurtogal tahay tirtiristaas lagu muransan yahay waa in marka hore lagala hadlaa maamulihii tirtiray maqaalka.
====Soo-jeedinnada====
Dhammaan BLPs waa inay lahaadaan ugu yaraan hal ilo-raac oo taageeraya ugu yaraan hal hadal oo laga yiri qofka maqaalka ku jira, haddii kalena waxaa loo soo jeedin karaa tirtirid. Summadda lagama saari karo ilaa ilo-raac la isku halleyn karo la keeno, haddii la keeni waayana, maqaalka waa la tirtiri karaa toddobo maalmood ka dib. Tani ma saameynayso hababka kale ee tirtirista ee lagu xusay siyaasadda BLP iyo meelo kale.
==Tixraacyo==
{{Reflist}}
==Habka wax u qorista==
{{Policy shortcut|WP:BLPSTYLE}}
===Codka===
BLPs waa in loo qoraa si mas'uuliyadi ku jirto, si taxaddar leh, iyo cod aan xamaasad lahayn, iyadoo laga fogaanayo hoos u dhigista iyo buunbuuninta labadaba. Maqaalladu waa inay si aan eex lahayn u diiwaangeliyaan waxa ilaha labaad ee lagu kalsoonaan karo ay ka daabaceen mawduucyada, iyo xaaladaha qaarkood waxa mawduucyadu naftooda ka daabaceen. Soo koob sida ficillada iyo guulaha loogu tilmaamay ilo lagu kalsoonaan karo adigoon miisaan aan loo baahnayn siin dhacdooyinka dhow. Ha ugu yeerin dadka sumado muran dhaliya, luqad rarreyn ah, ama ereyo aan sax ahayn, ilaa qofkaas si caadi ah loogu tilmaamo habkaas ilo lagu kalsoonaan karo. Beddelkeeda isticmaal luqad cad, toos ah oo u oggol xaqiiqooyinka inay iyagu hadlaan.
===<span class="anchor" id="BALANCE"></span> Isu-dheelitirka===
{{Policy shortcut|WP:BLPBALANCE}}
{{further|Wikipedia:Coatrack articles}}
Naqdiga iyo ammaanta waa in lagu daro haddii laga heli karo ilo labaad oo lagu kalsoonaan karo, ilaa inta agabka loo soo bandhigayo si mas'uuliyadi ku jirto, si taxaddar leh, iyo cod aan dano gaar ah lahayn. Ha siin meel aan loo dhigmin aragtiyo gaar ah; aragtida dadka tirada yar waa in aan lagu darin gabi ahaanba. Waa in daryeel laga yeeshaa qaabdhismeedka maqaalka si loo xaqiijiyo soo bandhigida guud iyo cinwaannada qaybaha inay yihiin kuwo dhex-dhexaad ah. Ka digtoonaan sheegashooyinka ku tiirsan dembi-u-saarista urur kale, iyo nuxurka eexda leh, xumaanta wata ama xayeysiiska xad-dhaafka ah ah.
Fikradda lagu sheegay [[meta:Eventualism|Eventualism]]—in maqaal kasta oo Wikipedia ah uu yahay shaqo socota, iyo in sidaas darteed ay caadi tahay in maqaalku noqdo mid ''si ku-meel-gaar ah'' u dheelitiran sababtoo ah ugu dambeyntii wuxuu imaan doonaa qaabkiisa saxda ah—tan {{em|ma khuseyso}} taariikh nololeedka. Iyadoo la tixgelinayo saameynta ay ku yeelan karaan nolosha mawduucyada taariikh nololeedka, taariikh nololeedka waa inuu ahaado mid u caddaalad fala mawduucyada mar walba.
===Boggaga weerarka===
Boggaga aan xigashada lahayn ee leh cod taban, gaar ahaan marka ay u muuqdaan in loo sameeyay ugu horreyn si loo bahdilo qofka, waa in isla markiiba la tirtiro haddii uusan jirin nooc waafaqsan xeerka oo lagu laaban karo; {{xref|eeg {{section link ||Summary deletion, creation prevention, and courtesy blanking}}, hoos}}. Kuwa aan maamulayaasha ahayn waa inay ku calaamadiyaan {{tl|db-attack}} ama {{tl|db-negublp}}. Samaynta boggaga noocaas ah, gaar ahaan marka lagu celceliyo ama si xun loo sameeyo, waa sabab keeni karta xannibaad degdeg ah.
==Ilo lagu kalsoonaan karo==
{{Policy shortcut|WP:BLPRS|WP:BLPSOURCES|WP:BLPSOURCE}}
===<span class="anchor" id="CHALLENGE"></span> La loolamay ama ay u badan tahay in la loolamo===
Xeerka xigashada ee Wikipedia, Xaqiijinta, wuxuu leeyahay dhammaan xigashooyinka iyo agab kasta oo {{strong|la loolamay ama ay u badan tahay in la loolamo}} waa in loo aaneeyaa ilo lagu kalsoonaan karo oo la daabacay iyadoo la isticmaalayo xigasho dhexda ah; agabka aan buuxin heerkan waa laga saari karaa. Xeerkani wuxuu ballaarinayaa mabda'aas, isagoo ku daraya in {{strong|agabka muranka dhaliya ee ku saabsan dadka nool ee aan xigashada lahayn ama xigashadiisu liidato waa in si degdeg ah looga saaraa iyada oo aan wadahadal la gelin}}. Tan waxay khuseysaa haddii agabku yahay mid taban, mid togan, mid dhex-dhexaad ah, ama mid la iswaydiin karo, iyo haddii agabku ku jiro taariikh nololeed ama maqaal kale. Agabka noocaas ah waa in aan lagu darin maqaal marka ilaha kaliya ee la heli karo ay yihiin [[tabloid journalism]]. Marka agabku yahay mid la xaqiijin karo oo muhiim ah, wuxuu ka muuqan doonaa ilo kale oo lagu kalsoonaan karo.
466vm8asahjs2b1fi2wdsx6f8ddye5b
297302
297300
2026-05-13T13:13:33Z
Isma4l
41797
297302
wikitext
text/x-wiki
{{policy|WP:BLP}}
{{notice|{{strong|U soo sheeg dhibaatooyinka ku saabsan agab taariikheed oo gaar ah Wikipedia}} guddi-hoosaadka ogeysiinta taariikh nololeedka dadka nool. {{xref|Sidoo kale eeg {{section link ||Ka shaqaynta maqaallada kusaabsan naftaada}}, hoos.}}}}
{{nutshell|Agabka ku saabsan dadka nool ee lagu daro {{em|bog kasta}} oo Wikipedia ah waa in lagu qoraa daryeelka iyo dareenka ugu weyn ee ku aaddan [[Wikipedia:Xaqiijin|xaqiijinta]], [[Wikipedia:Aragtida dhexdhexaadka ah|dhex-dhexaadnimada]], iyo [[Wikipedia:Ma jiro cilmi-baaris asal ah|ka fogaanshaha cilmi-baarista asalka ah]].}}
[[File:Contactus-wmcolors.svg|thumb|Haddii aad cabasho ka qabto taariikh nololeedka qof nool, oo aad rabto inaad la xiriirto [[Wikimedia Foundation]], eeg {{strong|[[foundationsite:about/contact|nala soo xiriir]]}}.]]
Tifaftirayaashu waa inay si gaar ah u daryeelaan marka ay ku darayaan '''macluumaadka ku saabsan dadka nool{{efn|Ama dadka dhowaan dhintay}}''' {{em|bog kasta}} oo [[Wikipedia]] ah, oo ay ku jiraan laakiin aan ku xaddidnayn maqaallada, bogga wadahadalka, bogga mashruuca, iyo qoraallada qabyada ah.{{efn|Dadka waxaa loo oggol yahay inay nool yihiin ilaa laga helayo sabab kale oo loo rumeysto. Xeerkani ma khuseeyo dadka loo dhawaaqay inay dhinteen {{lang|la|in absentia}}.}} Agabka noocaas ah wuxuu u baahan yahay dareen sare, waana inuu u hoggaansamaa {{em|si adag}} dhammaan sharciyada khuseeya gudaha Mareykanka, xeerkan, iyo saddexda xeer ee asaasiga ah ee Wikipedia:
* [[Wikipedia:Aragtida dhexdhexaadka ah|Aragti dhex-dhexaad ah]] (NPOV)
* [[Wikipedia:Xaqiijinta|Xaqiijinta]] (V)
* [[Wikipedia:Ma jiro cilmi-baaris asal ah|Ma jirto cilmi-baaris asal ah]] (NOR)
Wikipedia waa inay maqaalka ka dhigtaa mid {{em|sax ah}}. Aad u adkee isticmaalka tayada sare leh ee [[Wikipedia:Verifiability|ilo lagu kalsoonaan karo]]. <section begin=BLPRV />Dhammaan xigashooyinka iyo agab kasta oo {{strong|la loolamay ama ay u badan tahay in la loolamo}} waa in lagu taageeraa xigasho dhexda ah oo laga soo qaatay ilo lagu kalsoonaan karo oo la daabacay. Agabka muranka dhaliya ee ku saabsan dadka nool (ama, xaaladaha qaarkood, kuwa dhowaan dhintay) ee aan lahayn ilo ama ilahoodu liitaan—haddiiba agabku yahay mid taban, mid togan, mid dhex-dhexaad ah, ama mid la iswaydiin karo—waa in {{strong|si degdeg ah looga saaraa iyada oo aan la sugin wadahadal}}.
==Khuseynta==
{{Anchor|Khuseynta siyaasadda}}
BLP waxay khuseysaa dhammaan agabyada ku saabsan dadka nool meel kasta oo Wikipedia ka mid ah, oo ay ku jiraan [[WP:talk pages|bogga wadahadalka]], [[WP:edit summaries|koobitaanka wax ka beddelka]], [[WP:user pages|bogga isticmaalaha]], [[WP:images|sawirrada]], [[WP:categories|qaybaha]], [[WP:List articles|liisaska]], [[WP:article titles|ciwaannada maqaalka]] iyo qabyo-qoraallada.
===Goobaha ka baxsan maqaallada===
{{Policy shortcut|WP:BLPTALK}}
Agabka muranka dhaliya ee ku saabsan dadka nool oo aan lahayn ilo-raac ama ilo-raacyadoodu liitaan, isla markaana aan la xiriirin xulashada nuxurka, waa in meesha laga saaraa, la tirtiraa, ama la is-indha-tiray (oversighted), sida ay ku habboon tahay. Markaad raadinayso talo ku saabsan inay habboon tahay in wax laga daabaco qof nool, ka taxadar inaadan dhigin macluumaad badan bogga wadahadalka si aysan weydiintu u noqon mid micno weysa. Tusaale ahaan, waxay noqon kartaa mid habboon in wadahadalka lagu bilaabo: {{tq|[https://www.example.com Link-gan] wuxuu xambaarsan yahay eedeymo halis ah oo ku saabsan mowduuca; miyaan meel uga soo koobnaa maqaalka?}} Isla mabda'aas ayaa khuseeya sawirrada dhibka leh. Sheegashooyinka shakiga leh ee horay looga wadahadlay waa lala bixi karaa iyadoo la tixraacayo wadahadalkii hore.
Siyaasadda BLP waxay sidoo kale khuseysaa isticmaalaha iyo boggaga wadahadalka isticmaalaha. Midda kaliya ee ka reeban ayaa ah in isticmaalayaashu ay samayn karaan sheegasho kasta oo ay rabaan oo ku saabsan naftooda meesha ay ku leeyihiin (user space), ilaa inta aysan ku jirin iska-dhigid qof kale, ayna waafaqsan tahay waxa Wikipedia aysan ahayn. Si kastaba ha ahaatee, carruurta waa laga niyad-jebiyaa inay soo bandhigaan macluumaadka shakhsi ahaaneed ee lagu aqoonsan karo boggaga isticmaalahooda.{{efn|Eeg [[Wikipedia:Credentials]] iyo boggeeda wadahadalka.}} In kasta oo siyaasaddani khuseyso qoraallada ku saabsan Wikipedians-ka ee ku jira bannaanka mashruuca (project space), haddana xoogaa dabacsanaan ah ayaa loo oggol yahay si bulshadu u maarayso arrimaha maamulka, laakiin maamulayaasha waxaa loo oggol yahay inay tirtiraan agabkaas haddii uu gaaro heer sumcad-dil ah, ama haddii uu ka hor imaanayo weerarka shakhsiga ah.
===<span class="anchor" id="BLPABUSE"></span>Magacyada isticmaalaha===
<!--Don't remove [[Template:Anchor|anchor template]] (or edit the name within their doubled, curly brackets).-->
{{see also|Wikipedia:Siyaasada magaca adeegsadaha}}{{shortcut|WP:BLPNAMEABUSE}}
Magacyada isticmaalaha ee ka kooban aflagaaddo, been cad, ama hadallo muran dhaliya ama agab ku saabsan dadka nool waa in {{strong|si degdeg ah loo xannibaa}} laguna cabbiyaa dhammaan dib u eegista iyo diiwaannada]]. Tan waxaa ku jira magacyada isticmaalaha ee soo bandhigaya nooc kasta oo macluumaad aan guud ahayn, mid gaar ah, ama macluumaadka lagu aqoonsan karo dadka nool, iyadoon loo eegin sharciyadda macluumaadka iyo haddii macluumaadku sax yahay iyo haddii kaleba. Codsiyada looga saarayo magacyadaas diiwaannada waa in lagu [[Special:EmailUser/Oversight|warbiyaa]] kooxda Oversight si loo qiimeeyo.
===Sawirrada===
{{see|Wikipedia:Ma jiro cilmi-baaris asal ah}}
{{Policy shortcut|WP:BLPIMAGE|WP:MUG}}
Sawirrada dadka nool waa in aan loo isticmaalin meel ka baxsan macnaha guud si qofka loogu soo bandhigo si been ah ama meel ka dhac ah. Tani waxay si gaar ah muhiim ugu tahay sawirrada booliisku ka qaado dadka la qabto , ama xaaladaha uusan qofku filanayn in sawir laga qaado. Sababtoo ah sawirka booliisku wuxuu muujin karaa in qofka sawiran lagu soo eedeeyay ama lagu xukumay dembi gaar ah, waa in la soo xigto [[WP:RS|ilo-raac la isku halleyn karo]] oo leh sumcad ballaaran oo xaqiiqo-baaris iyo saxnaan ah kaas oo sawirka ku xiraya dhacdada ama dembiga gaarka ah ee laga hadlayo.
Sawirrada dadka nool ee ay dejiyeen Wikipedians-ka ama kuwa kale waxaa loo isticmaali karaa oo keliya haddii lagu soo saaray shatiga xuquuqda daabacaadda oo la jaanqaadi kara [[Wikipedia:Xeerka adeegsiga sawirada]].
{{shortcut|WP:AIIMGBLP}}{{Vanchor|AI generated images|text=
Sawirrada ay soo saartay AI (garaadka macmalka ah), kartoonnada ama caricatures-ka waa in aan loo isticmaalin in lagu sawiro mowduucyada BLP. Xaaladaha kooban (sida haddii sawir AI laga sameeyay oo qof nool ah uu isagu laftiisu caan yahay) waxay ku xiran yihiin is-afgaradka xaalad kasta goonideeda. Sawirrada faahfaahintooda si weyn loogu cusboonaysiiyay AI-da wax soo saarta (tusaale, si loo abuuro sawir midab leh ama leh tayo sare) waa in aan loo isticmaalin, iyadoo la raacayo isla ka-reebitaannada khuseeya sawirrada ay si buuxda AI u soo saartay. Guud ahaan, waa in la isticmaalaa nooca asalka ah ee sawirka, sida ku cad [[WP:AIGI]]. <!--See [[Wikipedia:Requests for comment/AI images#BLPs]]-->}}
===Qaybaha, liisaska, iyo qaababka hagidda===
{{Policy shortcut|WP:BLPCAT|WP:BLPLIST}}
{{See also|Wikipedia:Categorizing articles about people|Wikipedia:Categories, lists, and navigation templates}}
[[Wikipedia:Categorization|Magacyada qaybaha]] ma xambaarsana masuuliyad-ka-fogaansho ama wax ka beddelayaal, markaa kiiska qayb kasta oo nuxur ah waa in lagu caddeeyaa qoraalka maqaalka iyo [[Wikipedia:Citing sources|ilo-raacyada la soo xigtay]]. Kala-qaybinta iyadoo loo eegayo [[WP:CATREL|caqiidooyinka diimeed]] (ama la'aantood) ama [[WP:CATLGBTQ|u-janjeerka galmada]] waa in aan la samayn ilaa qofka mowduuca laga qoraa uu si guud u sheegay aaminsanaantiisa ama u-janjeerkiisa, iyo in caqiidada qofka ama u-janjeerkiisa galmo ay la xiriirto noloshooda guud ama [[Wikipedia:Notability (people)|caanimadooda]], marka loo eego ilo-raacyo la isku halleyn karo oo la daabacay.
{{Policy shortcut|WP:BLPCRIMINAL|WP:BLPRACIST}}
{{Anchor|CRIMINAL|RACIST|SEXIST|EXTREMIST}}
Waa in taxadar la muujiyaa marka la isticmaalayo qaybaha nuxurka ee tilmaamaya in qofku leeyahay sumcad xumo (eeg [[false light]]). Tusaale ahaan, iyo qaybaheeda hoose waa in lagu daraa oo keliya dhacdo la xiriirta caanimada qofka; dhacdadaasna ay daabaceen ilo-raacyo madax-bannaan oo la isku halleyn karo; qofkana lagu xukumay; xukunkana aan racfaan looga soo celin. Ha ku darin taariikhda dadka nool qaybaha muranka dhaliya sida, iyo wixii la mid ah, maadaama kuwani ay la mid yihiin summaynta qofka sidii midab-takori, takoor-jinsi, ama xagjir. {{Crossref |(Eeg sidoo kale {{slink|Wikipedia:Overcategorization|Subjective inclusion criteria}} iyo {{slink|Wikipedia:Overcategorization|Opinion about a question or issue}}.)}}
Mabaadi'dan waxay si isku mid ah u khuseeyaan {{strong|liisaska, qaababka hagidda (navigation templates), iyo weedhaha {{Tl|Infobox}} (ee tixraacaya dadka nool gudaha {{em|bog kasta}} oo Wikipedia ah)}} kuwaas oo ku salaysan caqiido diimeed (ama la'aantood) ama u-janjeer galmo ama tilmaamaya in qof kasta oo nool uu leeyahay sumcad xumo. Siyaasaddani ma xaddidayso isticmaalka qaybaha maamulka ee WikiProjects, nadiifinta maqaalka, ama hawlaha kale ee caadiga ah ee tifaftiraha.
===Dadka dhawaan dhintay ama ay u badan tahay inay dhinteen===
{{Policy shortcut|WP:BDP}}
Qof kasta oo dhashay 115-kii sano ee la soo dhaafay (ama wixii ka dambeeyay {{date|}} {{LASTYEAR|115}} <small>[{{Purge|cusboonaysii}}]</small>) waxaa daboolaya siyaasaddan ilaa ilo-raac la isku halleyn karo uu xaqiijiyo dhimashadooda. Guud ahaan, siyaasaddani <em><strong>ma khuseyso agabka khuseeya dadka la xaqiijiyay inay dhinteen iyadoo loo eegayo ilo-raacyo la isku halleyn karo.</strong></em> Midda kaliya ee ka reeban waxay noqonaysaa dadka dhawaan dhintay, markaasoo siyaasadda loo kordhin karo muddo aan la cayimin oo ka dambaysa taariikhda dhimashada—lix bilood, hal sano, laba sano ugu badnaan. Kordhinta noocaas ah waxay si gaar ah u khuseysaa agabka muranka dhaliya ama shakiga leh ee ku saabsan mowduuca ee saamaynta ku leh eheladooda iyo saaxiibadooda nool, sida xaaladaha is-dilaaca ee suurtagalka ah ama dembi gaar ah oo naxdin leh.
Xataa haddii aan dhimashada la xaqiijin, ujeeddooyinka siyaasaddan, qof kasta oo dhashay in ka badan 115 sano ka hor waxaa loo qaatay inuu dhintay {{em|haddii aysan}} ilo-raacyo la isku halleyn karo xaqiijin in qofku noolaa labadii sano ee la soo dhaafay. Haddii taariikhda dhalashada aan la aqoon, tifaftirayaashu waa inay isticmaalaan xukunnada macquulka ah si ay u ogaadaan—marka la eego taariikhaha dhacdooyinka lagu xusay maqaalka haddii ay u muuqato in qofku dhashay 115-kii sano ee u dambeeyay, sidaas darteedna ay daboolayso siyaasaddan.
===Dadka sharciga ah iyo kooxaha===
{{Policy shortcut|WP:BLPGROUP}}
Siyaasaddani sida caadiga ah ma khuseyso agabka ku saabsan shirkadaha, ama hay'adaha kale ee loo tixgeliyo [[legal person|dad sharciga ah]], in kasta oo agab kasta oo noocaas ah loo qoro si waafaqsan siyaasadaha kale ee nuxurka. Heerka ay siyaasadda BLP u khuseyso wax ka beddelka ku saabsan kooxaha waa mid adag waana in lagu xukumaa xaalad kasta goonideeda. Hadal waxyeello leh oo ku saabsan koox yar ama urur ayaa u dhow inuu noqdo dhibaatada BLP marka loo eego hadal la mid ah oo ku saabsan koox weyn; marka kooxdu aad u yar tahay, waxaa laga yaabaa inay suurtogal noqon weydo in la kala saaro kooxda iyo shakhsiyaadka ka kooban kooxda. Markaad shakido, iska xaqiiji inaad isticmaalayso ilo-raacyo tayo sare leh]].
==Xiriirka ka dhexeeya mowduuca, maqaalka, iyo Wikipedia==
===La tacaalidda wax ka beddelka uu sameeyo qofka maqaalku ku saabsan yahay===
{{Further|Wikipedia:Don't overlook legal threats}}
{{shortcut|WP:BLPEDIT|WP:BLPKIND}}
Mowduucyada (dadka maqaalka laga qoray) mararka qaarkood waxay ku lug yeeshaan wax ka beddelka agabka iyaga ku saabsan, ha noqoto si toos ah ama iyagoo wakiil soo dirsada. Guddiga Garqaadista (Arbitration Committee wuxuu go'aamiyay in loo tanaasulo mowduucyada BLP ee isku daya inay saxaan waxa ay u arkaan khaladaad ama agab aan caddaalad ahayn. {{strong|Tifaftirayaashu waa inay sameeyaan dadaal kasta si ay ugu dhaqmaan naxariis iyo tixgelin ku aaddan mowduucyada taariikh-nololeedka marka ay yimaadaan si ay u muujiyaan walaacooda.}}
In kasta oo Wikipedia ay ka niyad-jebiso dadka inay naftooda wax ka qoraan, haddana ka saarista agabka aan la xigashayn ama ilo-raaciiseydu liitaan waa la oggol yahay. Marka tifaftire aan soo gelin magaciisa uu tirtiro dhammaan ama qayb ka mid ah BLP, tani waxay noqon kartaa qofka maqaalku ku saabsan yahay oo isku dayaya inuu ka saaro agab dhib leh. Wax ka beddelka noocan oo kale ah ee ay sameeyaan mowduucyada waa in aan loola dhaqmin sidii xumaan ; beddelkeeda, kharibaad qofka waa in lagu martiqaadaa inuu sharxo walaaciisa. Guddiga Garqaadista waxay dejiyeen mabda'a soo socda bishii Diseembar 2005:
{{Quote box
|bgcolor=#F8F8FF
|salign=center
|width=70%
|align=center
|fontsize= 98%
| quote=[[Wikipedia:Please do not bite the newcomers]], oo ah hab-raac, wuxuu kula talinayaa isticmaalayaasha Wikipedia inay tixgeliyaan xaqiiqda cad ee ah in isticmaalayaasha cusub ee Wikipedia ay mararka qaarkood samayn doonaan waxyaabo khaldan. Dadka leh ama laga yaabo inay yeeshaan maqaal iyaga ku saabsan, waxaa jira jirrab—gaar ahaan haddii macluumaad u muuqda mid khaldan ama aad u xun lagu daro maqaalkooda—inay ku lug yeeshaan su'aalaha ku saabsan maqaalkooda. Tani waxay albaabka u furi kartaa dhaqan qaan-gaarnimo ka fog iyo luminta sharafta isticmaalaha cusub. Waa xad-gudub ka dhan ah ha qaniinin kuwa ku cusub (don't bite the newbies in si adag loo naqdiyo isticmaalayaasha ku dhaca dabinkaas, halkii loo arki lahaa dhacdadan inay tahay qalad tifaftire cusub.<ref>{{Section link|Wikipedia:Requests for arbitration/Rangerdude#Mercy}}. Lagu ansixiyay 6-0-1.</ref>
}}
===La tacaalidda maqaallada kusaabsan naftaada===
{{shortcut|WP:BLPSELF|WP:BLPCOMPLAIN}}
Wikipedia waxay leedahay siyaasado tifaftir oo inta badan kaa caawin doona xallinta walaacaaga, iyo sidoo kale isticmaalayaal badan oo diyaar u ah inay ku caawiyaan iyo habab kala duwan oo xallinta cabashada ah. Khaladaadka aadka u cad waa la sixi karaa si degdeg ah, xataa adiga laftaadu waad u samayn kartaa. Laakiin intaas wixii ka baxsan, ku qor soo-jeedinnadaada bogga wadahadalka maqaalka (''eeg [[Help:Talk pages]]''), ama dhig {{tl|help me}} boggaaga [[Special:MyTalk|wadahadalka isticmaalaha]]. Waxaad sidoo kale ku qori kartaa sharraxaadda walaacaaga looxa ogeysiiska taariikh-nololeedka dadka nool oo aad weydiisataa in tifaftirayaal aan ku lug lahayn ay qiimeeyaan maqaalka si loo hubiyo in si caddaalad ah loo qoray loona xigtay si habboon.
Haddii aad tahay qofka maqaalku ku saabsan yahay oo aad aragto in maqaalkaagu ka kooban yahay macluumaad shakhsi ah ama hadallo keeni kara sumcad-dil, {{strong|[[WP:RFO|la xiriir kooxda indha-tirka (oversight team)]]}} si ay u qiimeeyaan arrinta oo laga yaabo inay [[WP:REVDEL|uga saaraan taariikhda bogga]].
Fadlan maskaxda ku hay in Wikipedia ay ku shaqeyso ku dhowaad dhammaan dad is-xilqaamay ; dhaqan kasta oo asluub-xumo ah ama dalab adag, xataa haddii la fahmi karo, inta badan wuxuu noqon doonaa mid waxtarkiisu yar yahay.
===Arrimaha sharciga===
Mowduucyada qaba walaac sharci ama walaac kale oo halis ah oo ku saabsan agabka ay ka helaan naftooda bogga Wikipedia, ha noqoto gudaha BLP ama meel kale, waxay la xiriiri karaan kooxda ka jawaabista is-xilqaamayaasha (oo loo yaqaan VRT). Fadlan iimayl u soo dir
{{strong|[mailto:info-en-q@wikimedia.org {{nospam|info-en-q|wikimedia.org}}]}} adigoo raacinaya link-ga maqaalka iyo faahfaahinta dhibaatada; wixii macluumaad dheeraad ah oo ku saabsan sida loo saxo qaladka, Badanaa way ka fiican tahay inaad caawimo weydiisato halkii aad isku dayi lahayd inaad adigu agabka wax ka beddesho.
Sida kor ku xusan, shakhsiyaadka ku lugta leh khilaaf sharci oo weyn ama khilaaf kale oo ka baxsan Wikipedia oo ay la leeyihiin qofka maqaalku ku saabsan yahay ayaa si adag looga niyad-jebiyaa inay wax ka beddelaan maqaalkaas.
===Sida loola xiriiro Wikimedia Foundation===
[[File:Contactus-wmcolors.svg|thumb|upright=0.68|{{strong|[https://wikimediafoundation.org/about/contact/ Nagala soo xiriir]}}]]
{{seealso|Wikimedia Foundation}}
Haddii aadan ku qanacsanayn jawaabta tifaftirayaasha iyo maamulayaasha ee ku saabsan walaac laga qabo agabka taariikh-nololeedka dadka nool, waxaad si toos ah ula xiriiri kartaa Wikimedia Foundation. Eeg {{strong|[[foundationsite:about/contact|Nagala soo xiriir]]}} wixii faahfaahin ah.
===Go'aanka Wikimedia Foundation===
{{see|Foundation:Resolution:Biographies of living people}}
Abriil 9, 2009, Guddiga Maamulka ee Wikimedia Foundation waxay ansixiyeen go'aan ku saabsan maaraynta Wikimedia ee agabka ku saabsan dadka nool. Waxay xustay inay jiraan dhibaatooyin ku saabsan BLPs qaarkood oo lagu buunbuuniyay qofka, la kharibay, laguna daray khaladaad iyo sumcad-dil. Ururku wuxuu ku boorinayaa in fiiro gaar ah loo yeesho dhexdhexaadnimada iyo xaqiijinta dadka nool; in karaamada bini'aadamka iyo sirta qofka lagu xisabtamo, gaar ahaan maqaallada leh danta ku meel-gaarka ah ama kuwa yaryar; iyo in qof kasta oo qaba cabasho ku saabsan sida loogu sharxay boggaga mashruuca loola dhaqmo dulqaad, naxariis, iyo ixtiraam.
==Kaalinta maamulayaasha==
{{Policy shortcut|WP:BLPADMINS}}
===Ilaalinta boga iyo xannibaadaha===
{{Anchor|Ilaalinta boga, xannibaadaha}}
Maamulayaasha ka shakiya wax ka beddel ula kac ah ama eex ku jirto, ama aaminsan in agab aan habboonayn lagu dari karo ama dib loo soo celin karo, waxay ilaalin karaan boggaga. Maamulayaasha waxaa loo oggol yahay inay dhaqan-geliyaan ka saarista xadgudubyada cad ee BLP iyagoo isticmaalaya ilaalinta bogga ama xannibaadda xadgudubyada sameeyay, xataa haddii ay iyagu laftoodu wax ka beddelayeen maqaalka ama ay si kale ugu lug leeyihiin. Xaaladaha aan caddeyn, waa inay codsadaan indha-indheynta maamule aan ku lug lahayn oo jooga
Eeg {{section link||Templates}} si aad u hesho qaababka habboon ee la isticmaalo marka digniin la siinayo ama la xannibayo xadgudubyada BLP.
===Mowduucyada muranka dhaliya===
{{anchor|Discretionary sanctions|Contentious topic}}
{{Policy shortcut|WP:BLPCT|WP:BLPDS}}
"Dhammaan dadka nool ama kuwa dhawaan dhintay ee nuxurka taariikh-nololeedkoodu ku jiro maqaallada Wikipedia" waxaa [[WP:Arbitration Committee|Guddiga Garqaadista]] u [[Wikipedia:NEWBLPBAN|u cayimeen]] inay yihiin [[WP:Contentious topics|mowduuc muran dhaliya]]. Meeshan, caadooyinka iyo siyaasadaha Wikipedia si aad u adag ayaa loo dhaqan-geliyaa, maamulayaasha Wikipedia-na waxay leeyihiin awood dheeri ah oo ay ku yareeyaan carqaladaynta mashruuca.
===Tirtirista===
{{Policy shortcut|WP:BLPDEL|WP:BLPDELETE}}{{Anchor|Tirtirista BLPs}}
====Tirtirista kooban, ka hortagga abuurista, iyo faaruqinta asluubta leh====
Agabka taariikh-nololeedka ee ku saabsan shakhsi nool oo aan waafaqsanayn siyaasaddan waa in la hagaajiyaa lana saxaa; haddii taasi suurtogal noqon weydo, markaas waa in meesha laga saaraa. Haddii bogga oo dhan uu u badan yahay tayo liidata, oo uu u horrayn ka kooban yahay agab muran dhaliya oo aan lahayn ilo-raac ama ilo-raacyadiisu liitaan, markaas waxaa laga yaabaa inay lagama maarmaan noqoto in bogga oo dhan la tirtiro iyadoo loo tusaale qaadanayo tallaabada koowaad, ka dibna wadahadal la sameeyo haddii la codsado.
Tirtirista bogga badanaa waa xalka u dambeeya. Haddii khilaafku ku saabsan yahay in bogga lagu daro iyo in kale (tusaale, sababtoo ah [[Wikipedia:Notability (people)|caanimadiisa]] oo la iska weydiinayo ama meesha uu qofku codsaday tirtirid), tan waxaa lagu xalliyaa wadahadallada tirtirista halkii laga tirtiri lahaa si kooban. Tirtirista kooban waxay habboon tahay marka boggu ka kooban yahay agab xun oo aan la xigashayn ama loo qoray si aan dhexdhexaad ahayn, marka aan si fudud dib loogu qori karin ama loogu soo celin karin nooc hore oo heerkiisu habboon yahay. Maamulaha tirtiraya waa inuu u diyaar garoobaa inuu tallaabada u sharxo dadka kale, isagoo isticmaalaya iimayl haddii agabku yahay mid xasaasi ah. Kuwa diidan tirtirista waa inay maskaxda ku hayaan in maamulaha tirtiray uu ka warqabi karo arrimo aysan kuwa kale ogeyn. Khilaafaadka waxaa loo gudbin karaa dib.u eegista tirtirista, laakiin wadahadalka dadweynaha ee daba-dheeraada waa in laga fogaadaa marka ay tirtiristu khuseyso agab shakhsi ah oo xasaasi ah oo ku saabsan dadka nool, gaar ahaan haddii uu yahay mid xun. Doodaha noocaas ah waa la faaruqin karaa ka dib marka la soo gebagebeeyo. Tirtirista ka dib, maamule kasta wuxuu dooran karaa inuu ka ilaaliyo dib-u-abuurista. Xataa haddii bogga aan laga ilaalinin dib-u-abuurista, waa inaan dib loo abuurin ilaa is-afgarad uu muujiyo taageerada dib-u-abuurista taasoo waafaqsan siyaasadahayaga.
====Mowduucyada aan aadka loo aqoon====
Qof kasta oo aan rabin inuu noqdo mowduuc BLP ah wuxuu u soo gudbin karaa tirtirid gudaha Maqaallada loo hayo tirtirista (ama Noocyada kale ee tirtirista ee qabyo qoraallada) ama wuxuu codsan karaa in xubin ka tirsan Kooxda Ka-jawaabista Is-xilqaamayaashanay u qabato. Ilaa uu mowduucu {{em|si cad}} u buuxiyo hab raaca guud ee caanimada {{efn|Ka soo horjeedda inuu noqdo mid ku dhow xadka, ama kaliya uu buuxiyo hab-raaca caanimada ee mowduuc gaar ah ama midna, xaaladdaas oo kale maqaalka waa in loo tirtiro sababo caannimo awgeed iyadoon loo eegin.}} ama uu yahay mid hadda xafiiska jooga ama hore loo soo doortay ama loo magacaabay masuul, tifaftirayaashu waa inay si dhab ah u tixgeliyaan sharfidda codsiyadaas. Qodobada u xaglaya tirtirista waxaa ka mid ah taariikhda maqaalka oo dhib leh, waxyeello dhab ah oo qofka maqaalku ku saabsan yahay uu sheegay, iyo qofka oo ah mid caanimadiisu aad u yar tahay ama loo yaqaan hal dhacdo oo keliya. Sida ku cad siyaasadda tirtirista, haddii uusan jirin is-afgarad lagu haynayo ama lagu tirtirayo ka dib markii uu codsaday qofka maqaalku ku saabsan yahay, maamuluhu wuxuu u xiri karaa tirtirid.{{pb}}Tirtirista qaybtan hoosteeda kama hor istaageyso in qofka lagu xuso maqaallo kale, sidoo kale kama hor istaageyso in la abuuro dib-u-hagaajin laga soo bilaabo magacooda ilaa meel lagu xusay, inkastoo qaybta qarsoodiga ee siyaasaddan laga yaabo inay khuseyso xaaladaha qaar.
====Dib-u-soo-celinta====
Si loo xaqiijiyo in agabka ku saabsan dadka nool loo qoro si dhexdhexaad ah oo heerkiisu sarreeyo, laguna salaynayo ilo-raacyo tayo leh oo la isku halleyn karo, masuuliyadda caddaynta waxay saaran tahay kuwa raba inay haystaan, soo celiyaan, ama ka noqdaan tirtirista agabka lagu muransan yahay. Marka agabka ku saabsan dadka nool meesha laga saaro iyadoo loo haysto diidmo BLP oo niyad-sami ah, tifaftire kasta oo raba inuu ku daro, dib u soo celiyo, ama ka noqdo tirtirista waa inuu xaqiijiyaa inay waafaqsan tahay siyaasadaha nuxurka ee Wikipedia. Haddii dib loo soo celinayo iyadoo aan wax weyn laga beddelin, waa in marka hore la helaa is-afgarad . Agabka la hagaajiyay si wax looga qabto walaacyada waa in lagu xukumaa xaalad kasta goonideeda.
Xaaladda uu maamule tirtiro maqaal dhammaystiran, meel kasta oo ay suurtogal tahay tirtiristaas lagu muransan yahay waa in marka hore lagala hadlaa maamulihii tirtiray maqaalka.
====Soo-jeedinnada====
Dhammaan BLPs waa inay lahaadaan ugu yaraan hal ilo-raac oo taageeraya ugu yaraan hal hadal oo laga yiri qofka maqaalka ku jira, haddii kalena waxaa loo soo jeedin karaa tirtirid. Summadda lagama saari karo ilaa ilo-raac la isku halleyn karo la keeno, haddii la keeni waayana, maqaalka waa la tirtiri karaa toddobo maalmood ka dib. Tani ma saameynayso hababka kale ee tirtirista ee lagu xusay siyaasadda BLP iyo meelo kale.
==Habka wax u qorista==
{{Policy shortcut|WP:BLPSTYLE}}
===Codka===
BLPs waa in loo qoraa si mas'uuliyadi ku jirto, si taxaddar leh, iyo cod aan xamaasad lahayn, iyadoo laga fogaanayo hoos u dhigista iyo buunbuuninta labadaba. Maqaalladu waa inay si aan eex lahayn u diiwaangeliyaan waxa ilaha labaad ee lagu kalsoonaan karo ay ka daabaceen mawduucyada, iyo xaaladaha qaarkood waxa mawduucyadu naftooda ka daabaceen. Soo koob sida ficillada iyo guulaha loogu tilmaamay ilo lagu kalsoonaan karo adigoon miisaan aan loo baahnayn siin dhacdooyinka dhow. Ha ugu yeerin dadka sumado muran dhaliya, luqad rarreyn ah, ama ereyo aan sax ahayn, ilaa qofkaas si caadi ah loogu tilmaamo habkaas ilo lagu kalsoonaan karo. Beddelkeeda isticmaal luqad cad, toos ah oo u oggol xaqiiqooyinka inay iyagu hadlaan.
===<span class="anchor" id="BALANCE"></span> Isu-dheelitirka===
{{Policy shortcut|WP:BLPBALANCE}}
{{further|Wikipedia:Coatrack articles}}
Naqdiga iyo ammaanta waa in lagu daro haddii laga heli karo ilo labaad oo lagu kalsoonaan karo, ilaa inta agabka loo soo bandhigayo si mas'uuliyadi ku jirto, si taxaddar leh, iyo cod aan dano gaar ah lahayn. Ha siin meel aan loo dhigmin aragtiyo gaar ah; aragtida dadka tirada yar waa in aan lagu darin gabi ahaanba. Waa in daryeel laga yeeshaa qaabdhismeedka maqaalka si loo xaqiijiyo soo bandhigida guud iyo cinwaannada qaybaha inay yihiin kuwo dhex-dhexaad ah. Ka digtoonaan sheegashooyinka ku tiirsan dembi-u-saarista urur kale, iyo nuxurka eexda leh, xumaanta wata ama xayeysiiska xad-dhaafka ah ah.
Fikradda lagu sheegay [[meta:Eventualism|Eventualism]]—in maqaal kasta oo Wikipedia ah uu yahay shaqo socota, iyo in sidaas darteed ay caadi tahay in maqaalku noqdo mid ''si ku-meel-gaar ah'' u dheelitiran sababtoo ah ugu dambeyntii wuxuu imaan doonaa qaabkiisa saxda ah—tan {{em|ma khuseyso}} taariikh nololeedka. Iyadoo la tixgelinayo saameynta ay ku yeelan karaan nolosha mawduucyada taariikh nololeedka, taariikh nololeedka waa inuu ahaado mid u caddaalad fala mawduucyada mar walba.
===Boggaga weerarka===
Boggaga aan xigashada lahayn ee leh cod taban, gaar ahaan marka ay u muuqdaan in loo sameeyay ugu horreyn si loo bahdilo qofka, waa in isla markiiba la tirtiro haddii uusan jirin nooc waafaqsan xeerka oo lagu laaban karo; {{xref|eeg {{section link ||Summary deletion, creation prevention, and courtesy blanking}}, hoos}}. Kuwa aan maamulayaasha ahayn waa inay ku calaamadiyaan {{tl|db-attack}} ama {{tl|db-negublp}}. Samaynta boggaga noocaas ah, gaar ahaan marka lagu celceliyo ama si xun loo sameeyo, waa sabab keeni karta xannibaad degdeg ah.
==Ilo lagu kalsoonaan karo==
{{Policy shortcut|WP:BLPRS|WP:BLPSOURCES|WP:BLPSOURCE}}
===<span class="anchor" id="CHALLENGE"></span> La loolamay ama ay u badan tahay in la loolamo===
Xeerka xigashada ee Wikipedia, Xaqiijinta, wuxuu leeyahay dhammaan xigashooyinka iyo agab kasta oo {{strong|la loolamay ama ay u badan tahay in la loolamo}} waa in loo aaneeyaa ilo lagu kalsoonaan karo oo la daabacay iyadoo la isticmaalayo xigasho dhexda ah; agabka aan buuxin heerkan waa laga saari karaa. Xeerkani wuxuu ballaarinayaa mabda'aas, isagoo ku daraya in {{strong|agabka muranka dhaliya ee ku saabsan dadka nool ee aan xigashada lahayn ama xigashadiisu liidato waa in si degdeg ah looga saaraa iyada oo aan wadahadal la gelin}}. Tan waxay khuseysaa haddii agabku yahay mid taban, mid togan, mid dhex-dhexaad ah, ama mid la iswaydiin karo, iyo haddii agabku ku jiro taariikh nololeed ama maqaal kale. Agabka noocaas ah waa in aan lagu darin maqaal marka ilaha kaliya ee la heli karo ay yihiin [[tabloid journalism]]. Marka agabku yahay mid la xaqiijin karo oo muhiim ah, wuxuu ka muuqan doonaa ilo kale oo lagu kalsoonaan karo.
==Tixraacyo==
{{Reflist}}
l4eqi657t82r7ni8bwupr0waroa0w8e
297315
297302
2026-05-13T13:18:34Z
Isma4l
41797
297315
wikitext
text/x-wiki
{{policy|WP:BLP}}
{{notice|{{strong|U soo sheeg dhibaatooyinka ku saabsan agab taariikheed oo gaar ah Wikipedia}} guddi-hoosaadka ogeysiinta taariikh nololeedka dadka nool. {{xref|Sidoo kale eeg {{section link ||Ka shaqaynta maqaallada kusaabsan naftaada}}, hoos.}}}}
{{nutshell|Agabka ku saabsan dadka nool ee lagu daro {{em|bog kasta}} oo Wikipedia ah waa in lagu qoraa daryeelka iyo dareenka ugu weyn ee ku aaddan [[Wikipedia:Xaqiijin|xaqiijinta]], [[Wikipedia:Aragtida dhexdhexaadka ah|dhex-dhexaadnimada]], iyo [[Wikipedia:Ma jiro cilmi-baaris asal ah|ka fogaanshaha cilmi-baarista asalka ah]].}}
[[File:Contactus-wmcolors.svg|thumb|Haddii aad cabasho ka qabto taariikh nololeedka qof nool, oo aad rabto inaad la xiriirto [[Wikimedia Foundation]], eeg {{strong|[[foundationsite:about/contact|nala soo xiriir]]}}.]]
Tifaftirayaashu waa inay si gaar ah u daryeelaan marka ay ku darayaan '''macluumaadka ku saabsan dadka nool{{efn|Ama dadka dhowaan dhintay}}''' {{em|bog kasta}} oo [[Wikipedia]] ah, oo ay ku jiraan laakiin aan ku xaddidnayn maqaallada, bogga wadahadalka, bogga mashruuca, iyo qoraallada qabyada ah.{{efn|Dadka waxaa loo oggol yahay inay nool yihiin ilaa laga helayo sabab kale oo loo rumeysto. Xeerkani ma khuseeyo dadka loo dhawaaqay inay dhinteen {{lang|la|in absentia}}.}} Agabka noocaas ah wuxuu u baahan yahay dareen sare, waana inuu u hoggaansamaa {{em|si adag}} dhammaan sharciyada khuseeya gudaha Mareykanka, xeerkan, iyo saddexda xeer ee asaasiga ah ee Wikipedia:
* [[Wikipedia:Aragtida dhexdhexaadka ah|Aragti dhex-dhexaad ah]] (NPOV)
* [[Wikipedia:Xaqiijinta|Xaqiijinta]] (V)
* [[Wikipedia:Ma jiro cilmi-baaris asal ah|Ma jirto cilmi-baaris asal ah]] (NOR)
Wikipedia waa inay maqaalka ka dhigtaa mid {{em|sax ah}}. Aad u adkee isticmaalka tayada sare leh ee [[Wikipedia:Verifiability|ilo lagu kalsoonaan karo]]. <section begin=BLPRV />Dhammaan xigashooyinka iyo agab kasta oo {{strong|la loolamay ama ay u badan tahay in la loolamo}} waa in lagu taageeraa xigasho dhexda ah oo laga soo qaatay ilo lagu kalsoonaan karo oo la daabacay. Agabka muranka dhaliya ee ku saabsan dadka nool (ama, xaaladaha qaarkood, kuwa dhowaan dhintay) ee aan lahayn ilo ama ilahoodu liitaan—haddiiba agabku yahay mid taban, mid togan, mid dhex-dhexaad ah, ama mid la iswaydiin karo—waa in {{strong|si degdeg ah looga saaraa iyada oo aan la sugin wadahadal}}.
==Khuseynta==
{{Anchor|Khuseynta siyaasadda}}
BLP waxay khuseysaa dhammaan agabyada ku saabsan dadka nool meel kasta oo Wikipedia ka mid ah, oo ay ku jiraan [[WP:talk pages|bogga wadahadalka]], [[WP:edit summaries|koobitaanka wax ka beddelka]], [[WP:user pages|bogga isticmaalaha]], [[WP:images|sawirrada]], [[WP:categories|qaybaha]], [[WP:List articles|liisaska]], [[WP:article titles|ciwaannada maqaalka]] iyo qabyo-qoraallada.
===Goobaha ka baxsan maqaallada===
{{Policy shortcut|WP:BLPTALK}}
Agabka muranka dhaliya ee ku saabsan dadka nool oo aan lahayn ilo-raac ama ilo-raacyadoodu liitaan, isla markaana aan la xiriirin xulashada nuxurka, waa in meesha laga saaraa, la tirtiraa, ama la is-indha-tiray (oversighted), sida ay ku habboon tahay. Markaad raadinayso talo ku saabsan inay habboon tahay in wax laga daabaco qof nool, ka taxadar inaadan dhigin macluumaad badan bogga wadahadalka si aysan weydiintu u noqon mid micno weysa. Tusaale ahaan, waxay noqon kartaa mid habboon in wadahadalka lagu bilaabo: {{tq|[https://www.example.com Link-gan] wuxuu xambaarsan yahay eedeymo halis ah oo ku saabsan mowduuca; miyaan meel uga soo koobnaa maqaalka?}} Isla mabda'aas ayaa khuseeya sawirrada dhibka leh. Sheegashooyinka shakiga leh ee horay looga wadahadlay waa lala bixi karaa iyadoo la tixraacayo wadahadalkii hore.
Siyaasadda BLP waxay sidoo kale khuseysaa isticmaalaha iyo boggaga wadahadalka isticmaalaha. Midda kaliya ee ka reeban ayaa ah in isticmaalayaashu ay samayn karaan sheegasho kasta oo ay rabaan oo ku saabsan naftooda meesha ay ku leeyihiin (user space), ilaa inta aysan ku jirin iska-dhigid qof kale, ayna waafaqsan tahay waxa Wikipedia aysan ahayn. Si kastaba ha ahaatee, carruurta waa laga niyad-jebiyaa inay soo bandhigaan macluumaadka shakhsi ahaaneed ee lagu aqoonsan karo boggaga isticmaalahooda.{{efn|Eeg [[Wikipedia:Credentials]] iyo boggeeda wadahadalka.}} In kasta oo siyaasaddani khuseyso qoraallada ku saabsan Wikipedians-ka ee ku jira bannaanka mashruuca (project space), haddana xoogaa dabacsanaan ah ayaa loo oggol yahay si bulshadu u maarayso arrimaha maamulka, laakiin maamulayaasha waxaa loo oggol yahay inay tirtiraan agabkaas haddii uu gaaro heer sumcad-dil ah, ama haddii uu ka hor imaanayo weerarka shakhsiga ah.
===<span class="anchor" id="BLPABUSE"></span>Magacyada isticmaalaha===
<!--Don't remove [[Template:Anchor|anchor template]] (or edit the name within their doubled, curly brackets).-->
{{see also|Wikipedia:Siyaasada magaca adeegsadaha}}{{shortcut|WP:BLPNAMEABUSE}}
Magacyada isticmaalaha ee ka kooban aflagaaddo, been cad, ama hadallo muran dhaliya ama agab ku saabsan dadka nool waa in {{strong|si degdeg ah loo xannibaa}} laguna cabbiyaa dhammaan dib u eegista iyo diiwaannada]]. Tan waxaa ku jira magacyada isticmaalaha ee soo bandhigaya nooc kasta oo macluumaad aan guud ahayn, mid gaar ah, ama macluumaadka lagu aqoonsan karo dadka nool, iyadoon loo eegin sharciyadda macluumaadka iyo haddii macluumaadku sax yahay iyo haddii kaleba. Codsiyada looga saarayo magacyadaas diiwaannada waa in lagu [[Special:EmailUser/Oversight|warbiyaa]] kooxda Oversight si loo qiimeeyo.
===Sawirrada===
{{see|Wikipedia:Ma jiro cilmi-baaris asal ah}}
{{Policy shortcut|WP:BLPIMAGE|WP:MUG}}
Sawirrada dadka nool waa in aan loo isticmaalin meel ka baxsan macnaha guud si qofka loogu soo bandhigo si been ah ama meel ka dhac ah. Tani waxay si gaar ah muhiim ugu tahay sawirrada booliisku ka qaado dadka la qabto , ama xaaladaha uusan qofku filanayn in sawir laga qaado. Sababtoo ah sawirka booliisku wuxuu muujin karaa in qofka sawiran lagu soo eedeeyay ama lagu xukumay dembi gaar ah, waa in la soo xigto [[WP:RS|ilo-raac la isku halleyn karo]] oo leh sumcad ballaaran oo xaqiiqo-baaris iyo saxnaan ah kaas oo sawirka ku xiraya dhacdada ama dembiga gaarka ah ee laga hadlayo.
Sawirrada dadka nool ee ay dejiyeen Wikipedians-ka ama kuwa kale waxaa loo isticmaali karaa oo keliya haddii lagu soo saaray shatiga xuquuqda daabacaadda oo la jaanqaadi kara [[Wikipedia:Xeerka adeegsiga sawirada]].
{{shortcut|WP:AIIMGBLP}}{{Vanchor|AI generated images|text=
Sawirrada ay soo saartay AI (garaadka macmalka ah), kartoonnada ama caricatures-ka waa in aan loo isticmaalin in lagu sawiro mowduucyada BLP. Xaaladaha kooban (sida haddii sawir AI laga sameeyay oo qof nool ah uu isagu laftiisu caan yahay) waxay ku xiran yihiin is-afgaradka xaalad kasta goonideeda. Sawirrada faahfaahintooda si weyn loogu cusboonaysiiyay AI-da wax soo saarta (tusaale, si loo abuuro sawir midab leh ama leh tayo sare) waa in aan loo isticmaalin, iyadoo la raacayo isla ka-reebitaannada khuseeya sawirrada ay si buuxda AI u soo saartay. Guud ahaan, waa in la isticmaalaa nooca asalka ah ee sawirka, sida ku cad [[WP:AIGI]]. <!--See [[Wikipedia:Requests for comment/AI images#BLPs]]-->}}
===Qaybaha, liisaska, iyo qaababka hagidda===
{{Policy shortcut|WP:BLPCAT|WP:BLPLIST}}
{{See also|Wikipedia:Categorizing articles about people|Wikipedia:Categories, lists, and navigation templates}}
[[Wikipedia:Categorization|Magacyada qaybaha]] ma xambaarsana masuuliyad-ka-fogaansho ama wax ka beddelayaal, markaa kiiska qayb kasta oo nuxur ah waa in lagu caddeeyaa qoraalka maqaalka iyo [[Wikipedia:Citing sources|ilo-raacyada la soo xigtay]]. Kala-qaybinta iyadoo loo eegayo [[WP:CATREL|caqiidooyinka diimeed]] (ama la'aantood) ama [[WP:CATLGBTQ|u-janjeerka galmada]] waa in aan la samayn ilaa qofka mowduuca laga qoraa uu si guud u sheegay aaminsanaantiisa ama u-janjeerkiisa, iyo in caqiidada qofka ama u-janjeerkiisa galmo ay la xiriirto noloshooda guud ama [[Wikipedia:Notability (people)|caanimadooda]], marka loo eego ilo-raacyo la isku halleyn karo oo la daabacay.
{{Policy shortcut|WP:BLPCRIMINAL|WP:BLPRACIST}}
{{Anchor|CRIMINAL|RACIST|SEXIST|EXTREMIST}}
Waa in taxadar la muujiyaa marka la isticmaalayo qaybaha nuxurka ee tilmaamaya in qofku leeyahay sumcad xumo (eeg [[false light]]). Tusaale ahaan, iyo qaybaheeda hoose waa in lagu daraa oo keliya dhacdo la xiriirta caanimada qofka; dhacdadaasna ay daabaceen ilo-raacyo madax-bannaan oo la isku halleyn karo; qofkana lagu xukumay; xukunkana aan racfaan looga soo celin. Ha ku darin taariikhda dadka nool qaybaha muranka dhaliya sida, iyo wixii la mid ah, maadaama kuwani ay la mid yihiin summaynta qofka sidii midab-takori, takoor-jinsi, ama xagjir. {{Crossref |(Eeg sidoo kale {{slink|Wikipedia:Overcategorization|Subjective inclusion criteria}} iyo {{slink|Wikipedia:Overcategorization|Opinion about a question or issue}}.)}}
Mabaadi'dan waxay si isku mid ah u khuseeyaan {{strong|liisaska, qaababka hagidda (navigation templates), iyo weedhaha {{Tl|Infobox}} (ee tixraacaya dadka nool gudaha {{em|bog kasta}} oo Wikipedia ah)}} kuwaas oo ku salaysan caqiido diimeed (ama la'aantood) ama u-janjeer galmo ama tilmaamaya in qof kasta oo nool uu leeyahay sumcad xumo. Siyaasaddani ma xaddidayso isticmaalka qaybaha maamulka ee WikiProjects, nadiifinta maqaalka, ama hawlaha kale ee caadiga ah ee tifaftiraha.
===Dadka dhawaan dhintay ama ay u badan tahay inay dhinteen===
{{Policy shortcut|WP:BDP}}
Qof kasta oo dhashay 115-kii sano ee la soo dhaafay (ama wixii ka dambeeyay {{date|}} {{LASTYEAR|115}} <small>[{{Purge|cusboonaysii}}]</small>) waxaa daboolaya siyaasaddan ilaa ilo-raac la isku halleyn karo uu xaqiijiyo dhimashadooda. Guud ahaan, siyaasaddani <em><strong>ma khuseyso agabka khuseeya dadka la xaqiijiyay inay dhinteen iyadoo loo eegayo ilo-raacyo la isku halleyn karo.</strong></em> Midda kaliya ee ka reeban waxay noqonaysaa dadka dhawaan dhintay, markaasoo siyaasadda loo kordhin karo muddo aan la cayimin oo ka dambaysa taariikhda dhimashada—lix bilood, hal sano, laba sano ugu badnaan. Kordhinta noocaas ah waxay si gaar ah u khuseysaa agabka muranka dhaliya ama shakiga leh ee ku saabsan mowduuca ee saamaynta ku leh eheladooda iyo saaxiibadooda nool, sida xaaladaha is-dilaaca ee suurtagalka ah ama dembi gaar ah oo naxdin leh.
Xataa haddii aan dhimashada la xaqiijin, ujeeddooyinka siyaasaddan, qof kasta oo dhashay in ka badan 115 sano ka hor waxaa loo qaatay inuu dhintay {{em|haddii aysan}} ilo-raacyo la isku halleyn karo xaqiijin in qofku noolaa labadii sano ee la soo dhaafay. Haddii taariikhda dhalashada aan la aqoon, tifaftirayaashu waa inay isticmaalaan xukunnada macquulka ah si ay u ogaadaan—marka la eego taariikhaha dhacdooyinka lagu xusay maqaalka haddii ay u muuqato in qofku dhashay 115-kii sano ee u dambeeyay, sidaas darteedna ay daboolayso siyaasaddan.
===Dadka sharciga ah iyo kooxaha===
{{Policy shortcut|WP:BLPGROUP}}
Siyaasaddani sida caadiga ah ma khuseyso agabka ku saabsan shirkadaha, ama hay'adaha kale ee loo tixgeliyo [[legal person|dad sharciga ah]], in kasta oo agab kasta oo noocaas ah loo qoro si waafaqsan siyaasadaha kale ee nuxurka. Heerka ay siyaasadda BLP u khuseyso wax ka beddelka ku saabsan kooxaha waa mid adag waana in lagu xukumaa xaalad kasta goonideeda. Hadal waxyeello leh oo ku saabsan koox yar ama urur ayaa u dhow inuu noqdo dhibaatada BLP marka loo eego hadal la mid ah oo ku saabsan koox weyn; marka kooxdu aad u yar tahay, waxaa laga yaabaa inay suurtogal noqon weydo in la kala saaro kooxda iyo shakhsiyaadka ka kooban kooxda. Markaad shakido, iska xaqiiji inaad isticmaalayso ilo-raacyo tayo sare leh]].
==Xiriirka ka dhexeeya mowduuca, maqaalka, iyo Wikipedia==
===La tacaalidda wax ka beddelka uu sameeyo qofka maqaalku ku saabsan yahay===
{{Further|Wikipedia:Don't overlook legal threats}}
{{shortcut|WP:BLPEDIT|WP:BLPKIND}}
Mowduucyada (dadka maqaalka laga qoray) mararka qaarkood waxay ku lug yeeshaan wax ka beddelka agabka iyaga ku saabsan, ha noqoto si toos ah ama iyagoo wakiil soo dirsada. Guddiga Garqaadista (Arbitration Committee wuxuu go'aamiyay in loo tanaasulo mowduucyada BLP ee isku daya inay saxaan waxa ay u arkaan khaladaad ama agab aan caddaalad ahayn. {{strong|Tifaftirayaashu waa inay sameeyaan dadaal kasta si ay ugu dhaqmaan naxariis iyo tixgelin ku aaddan mowduucyada taariikh-nololeedka marka ay yimaadaan si ay u muujiyaan walaacooda.}}
In kasta oo Wikipedia ay ka niyad-jebiso dadka inay naftooda wax ka qoraan, haddana ka saarista agabka aan la xigashayn ama ilo-raaciiseydu liitaan waa la oggol yahay. Marka tifaftire aan soo gelin magaciisa uu tirtiro dhammaan ama qayb ka mid ah BLP, tani waxay noqon kartaa qofka maqaalku ku saabsan yahay oo isku dayaya inuu ka saaro agab dhib leh. Wax ka beddelka noocan oo kale ah ee ay sameeyaan mowduucyada waa in aan loola dhaqmin sidii xumaan ; beddelkeeda, kharibaad qofka waa in lagu martiqaadaa inuu sharxo walaaciisa. Guddiga Garqaadista waxay dejiyeen mabda'a soo socda bishii Diseembar 2005:
{{Quote box
|bgcolor=#F8F8FF
|salign=center
|width=70%
|align=center
|fontsize= 98%
| quote=[[Wikipedia:Please do not bite the newcomers]], oo ah hab-raac, wuxuu kula talinayaa isticmaalayaasha Wikipedia inay tixgeliyaan xaqiiqda cad ee ah in isticmaalayaasha cusub ee Wikipedia ay mararka qaarkood samayn doonaan waxyaabo khaldan. Dadka leh ama laga yaabo inay yeeshaan maqaal iyaga ku saabsan, waxaa jira jirrab—gaar ahaan haddii macluumaad u muuqda mid khaldan ama aad u xun lagu daro maqaalkooda—inay ku lug yeeshaan su'aalaha ku saabsan maqaalkooda. Tani waxay albaabka u furi kartaa dhaqan qaan-gaarnimo ka fog iyo luminta sharafta isticmaalaha cusub. Waa xad-gudub ka dhan ah ha qaniinin kuwa ku cusub in si adag loo naqdiyo isticmaalayaasha ku dhaca dabinkaas, halkii loo arki lahaa dhacdadan inay tahay qalad tifaftire cusub.<ref>{{Section link|Wikipedia:Requests for arbitration/Rangerdude#Mercy}}. Lagu ansixiyay 6-0-1.</ref>
}}
===La tacaalidda maqaallada kusaabsan naftaada===
{{shortcut|WP:BLPSELF|WP:BLPCOMPLAIN}}
Wikipedia waxay leedahay siyaasado tifaftir oo inta badan kaa caawin doona xallinta walaacaaga, iyo sidoo kale isticmaalayaal badan oo diyaar u ah inay ku caawiyaan iyo habab kala duwan oo xallinta cabashada ah. Khaladaadka aadka u cad waa la sixi karaa si degdeg ah, xataa adiga laftaadu waad u samayn kartaa. Laakiin intaas wixii ka baxsan, ku qor soo-jeedinnadaada bogga wadahadalka maqaalka (''eeg [[Help:Talk pages]]''), ama dhig {{tl|help me}} boggaaga [[Special:MyTalk|wadahadalka isticmaalaha]]. Waxaad sidoo kale ku qori kartaa sharraxaadda walaacaaga looxa ogeysiiska taariikh-nololeedka dadka nool oo aad weydiisataa in tifaftirayaal aan ku lug lahayn ay qiimeeyaan maqaalka si loo hubiyo in si caddaalad ah loo qoray loona xigtay si habboon.
Haddii aad tahay qofka maqaalku ku saabsan yahay oo aad aragto in maqaalkaagu ka kooban yahay macluumaad shakhsi ah ama hadallo keeni kara sumcad-dil, {{strong|[[WP:RFO|la xiriir kooxda indha-tirka (oversight team)]]}} si ay u qiimeeyaan arrinta oo laga yaabo inay [[WP:REVDEL|uga saaraan taariikhda bogga]].
Fadlan maskaxda ku hay in Wikipedia ay ku shaqeyso ku dhowaad dhammaan dad is-xilqaamay ; dhaqan kasta oo asluub-xumo ah ama dalab adag, xataa haddii la fahmi karo, inta badan wuxuu noqon doonaa mid waxtarkiisu yar yahay.
===Arrimaha sharciga===
Mowduucyada qaba walaac sharci ama walaac kale oo halis ah oo ku saabsan agabka ay ka helaan naftooda bogga Wikipedia, ha noqoto gudaha BLP ama meel kale, waxay la xiriiri karaan kooxda ka jawaabista is-xilqaamayaasha (oo loo yaqaan VRT). Fadlan iimayl u soo dir
{{strong|[mailto:info-en-q@wikimedia.org {{nospam|info-en-q|wikimedia.org}}]}} adigoo raacinaya link-ga maqaalka iyo faahfaahinta dhibaatada; wixii macluumaad dheeraad ah oo ku saabsan sida loo saxo qaladka, Badanaa way ka fiican tahay inaad caawimo weydiisato halkii aad isku dayi lahayd inaad adigu agabka wax ka beddesho.
Sida kor ku xusan, shakhsiyaadka ku lugta leh khilaaf sharci oo weyn ama khilaaf kale oo ka baxsan Wikipedia oo ay la leeyihiin qofka maqaalku ku saabsan yahay ayaa si adag looga niyad-jebiyaa inay wax ka beddelaan maqaalkaas.
===Sida loola xiriiro Wikimedia Foundation===
[[File:Contactus-wmcolors.svg|thumb|upright=0.68|{{strong|[https://wikimediafoundation.org/about/contact/ Nagala soo xiriir]}}]]
{{seealso|Wikimedia Foundation}}
Haddii aadan ku qanacsanayn jawaabta tifaftirayaasha iyo maamulayaasha ee ku saabsan walaac laga qabo agabka taariikh-nololeedka dadka nool, waxaad si toos ah ula xiriiri kartaa Wikimedia Foundation. Eeg {{strong|[[foundationsite:about/contact|Nagala soo xiriir]]}} wixii faahfaahin ah.
===Go'aanka Wikimedia Foundation===
{{see|Foundation:Resolution:Biographies of living people}}
Abriil 9, 2009, Guddiga Maamulka ee Wikimedia Foundation waxay ansixiyeen go'aan ku saabsan maaraynta Wikimedia ee agabka ku saabsan dadka nool. Waxay xustay inay jiraan dhibaatooyin ku saabsan BLPs qaarkood oo lagu buunbuuniyay qofka, la kharibay, laguna daray khaladaad iyo sumcad-dil. Ururku wuxuu ku boorinayaa in fiiro gaar ah loo yeesho dhexdhexaadnimada iyo xaqiijinta dadka nool; in karaamada bini'aadamka iyo sirta qofka lagu xisabtamo, gaar ahaan maqaallada leh danta ku meel-gaarka ah ama kuwa yaryar; iyo in qof kasta oo qaba cabasho ku saabsan sida loogu sharxay boggaga mashruuca loola dhaqmo dulqaad, naxariis, iyo ixtiraam.
==Kaalinta maamulayaasha==
{{Policy shortcut|WP:BLPADMINS}}
===Ilaalinta boga iyo xannibaadaha===
{{Anchor|Ilaalinta boga, xannibaadaha}}
Maamulayaasha ka shakiya wax ka beddel ula kac ah ama eex ku jirto, ama aaminsan in agab aan habboonayn lagu dari karo ama dib loo soo celin karo, waxay ilaalin karaan boggaga. Maamulayaasha waxaa loo oggol yahay inay dhaqan-geliyaan ka saarista xadgudubyada cad ee BLP iyagoo isticmaalaya ilaalinta bogga ama xannibaadda xadgudubyada sameeyay, xataa haddii ay iyagu laftoodu wax ka beddelayeen maqaalka ama ay si kale ugu lug leeyihiin. Xaaladaha aan caddeyn, waa inay codsadaan indha-indheynta maamule aan ku lug lahayn oo jooga
Eeg {{section link||Templates}} si aad u hesho qaababka habboon ee la isticmaalo marka digniin la siinayo ama la xannibayo xadgudubyada BLP.
===Mowduucyada muranka dhaliya===
{{anchor|Discretionary sanctions|Contentious topic}}
{{Policy shortcut|WP:BLPCT|WP:BLPDS}}
"Dhammaan dadka nool ama kuwa dhawaan dhintay ee nuxurka taariikh-nololeedkoodu ku jiro maqaallada Wikipedia" waxaa [[WP:Arbitration Committee|Guddiga Garqaadista]] u [[Wikipedia:NEWBLPBAN|u cayimeen]] inay yihiin [[WP:Contentious topics|mowduuc muran dhaliya]]. Meeshan, caadooyinka iyo siyaasadaha Wikipedia si aad u adag ayaa loo dhaqan-geliyaa, maamulayaasha Wikipedia-na waxay leeyihiin awood dheeri ah oo ay ku yareeyaan carqaladaynta mashruuca.
===Tirtirista===
{{Policy shortcut|WP:BLPDEL|WP:BLPDELETE}}{{Anchor|Tirtirista BLPs}}
====Tirtirista kooban, ka hortagga abuurista, iyo faaruqinta asluubta leh====
Agabka taariikh-nololeedka ee ku saabsan shakhsi nool oo aan waafaqsanayn siyaasaddan waa in la hagaajiyaa lana saxaa; haddii taasi suurtogal noqon weydo, markaas waa in meesha laga saaraa. Haddii bogga oo dhan uu u badan yahay tayo liidata, oo uu u horrayn ka kooban yahay agab muran dhaliya oo aan lahayn ilo-raac ama ilo-raacyadiisu liitaan, markaas waxaa laga yaabaa inay lagama maarmaan noqoto in bogga oo dhan la tirtiro iyadoo loo tusaale qaadanayo tallaabada koowaad, ka dibna wadahadal la sameeyo haddii la codsado.
Tirtirista bogga badanaa waa xalka u dambeeya. Haddii khilaafku ku saabsan yahay in bogga lagu daro iyo in kale (tusaale, sababtoo ah [[Wikipedia:Notability (people)|caanimadiisa]] oo la iska weydiinayo ama meesha uu qofku codsaday tirtirid), tan waxaa lagu xalliyaa wadahadallada tirtirista halkii laga tirtiri lahaa si kooban. Tirtirista kooban waxay habboon tahay marka boggu ka kooban yahay agab xun oo aan la xigashayn ama loo qoray si aan dhexdhexaad ahayn, marka aan si fudud dib loogu qori karin ama loogu soo celin karin nooc hore oo heerkiisu habboon yahay. Maamulaha tirtiraya waa inuu u diyaar garoobaa inuu tallaabada u sharxo dadka kale, isagoo isticmaalaya iimayl haddii agabku yahay mid xasaasi ah. Kuwa diidan tirtirista waa inay maskaxda ku hayaan in maamulaha tirtiray uu ka warqabi karo arrimo aysan kuwa kale ogeyn. Khilaafaadka waxaa loo gudbin karaa dib.u eegista tirtirista, laakiin wadahadalka dadweynaha ee daba-dheeraada waa in laga fogaadaa marka ay tirtiristu khuseyso agab shakhsi ah oo xasaasi ah oo ku saabsan dadka nool, gaar ahaan haddii uu yahay mid xun. Doodaha noocaas ah waa la faaruqin karaa ka dib marka la soo gebagebeeyo. Tirtirista ka dib, maamule kasta wuxuu dooran karaa inuu ka ilaaliyo dib-u-abuurista. Xataa haddii bogga aan laga ilaalinin dib-u-abuurista, waa inaan dib loo abuurin ilaa is-afgarad uu muujiyo taageerada dib-u-abuurista taasoo waafaqsan siyaasadahayaga.
====Mowduucyada aan aadka loo aqoon====
Qof kasta oo aan rabin inuu noqdo mowduuc BLP ah wuxuu u soo gudbin karaa tirtirid gudaha Maqaallada loo hayo tirtirista (ama Noocyada kale ee tirtirista ee qabyo qoraallada) ama wuxuu codsan karaa in xubin ka tirsan Kooxda Ka-jawaabista Is-xilqaamayaashanay u qabato. Ilaa uu mowduucu {{em|si cad}} u buuxiyo hab raaca guud ee caanimada {{efn|Ka soo horjeedda inuu noqdo mid ku dhow xadka, ama kaliya uu buuxiyo hab-raaca caanimada ee mowduuc gaar ah ama midna, xaaladdaas oo kale maqaalka waa in loo tirtiro sababo caannimo awgeed iyadoon loo eegin.}} ama uu yahay mid hadda xafiiska jooga ama hore loo soo doortay ama loo magacaabay masuul, tifaftirayaashu waa inay si dhab ah u tixgeliyaan sharfidda codsiyadaas. Qodobada u xaglaya tirtirista waxaa ka mid ah taariikhda maqaalka oo dhib leh, waxyeello dhab ah oo qofka maqaalku ku saabsan yahay uu sheegay, iyo qofka oo ah mid caanimadiisu aad u yar tahay ama loo yaqaan hal dhacdo oo keliya. Sida ku cad siyaasadda tirtirista, haddii uusan jirin is-afgarad lagu haynayo ama lagu tirtirayo ka dib markii uu codsaday qofka maqaalku ku saabsan yahay, maamuluhu wuxuu u xiri karaa tirtirid.{{pb}}Tirtirista qaybtan hoosteeda kama hor istaageyso in qofka lagu xuso maqaallo kale, sidoo kale kama hor istaageyso in la abuuro dib-u-hagaajin laga soo bilaabo magacooda ilaa meel lagu xusay, inkastoo qaybta qarsoodiga ee siyaasaddan laga yaabo inay khuseyso xaaladaha qaar.
====Dib-u-soo-celinta====
Si loo xaqiijiyo in agabka ku saabsan dadka nool loo qoro si dhexdhexaad ah oo heerkiisu sarreeyo, laguna salaynayo ilo-raacyo tayo leh oo la isku halleyn karo, masuuliyadda caddaynta waxay saaran tahay kuwa raba inay haystaan, soo celiyaan, ama ka noqdaan tirtirista agabka lagu muransan yahay. Marka agabka ku saabsan dadka nool meesha laga saaro iyadoo loo haysto diidmo BLP oo niyad-sami ah, tifaftire kasta oo raba inuu ku daro, dib u soo celiyo, ama ka noqdo tirtirista waa inuu xaqiijiyaa inay waafaqsan tahay siyaasadaha nuxurka ee Wikipedia. Haddii dib loo soo celinayo iyadoo aan wax weyn laga beddelin, waa in marka hore la helaa is-afgarad . Agabka la hagaajiyay si wax looga qabto walaacyada waa in lagu xukumaa xaalad kasta goonideeda.
Xaaladda uu maamule tirtiro maqaal dhammaystiran, meel kasta oo ay suurtogal tahay tirtiristaas lagu muransan yahay waa in marka hore lagala hadlaa maamulihii tirtiray maqaalka.
====Soo-jeedinnada====
Dhammaan BLPs waa inay lahaadaan ugu yaraan hal ilo-raac oo taageeraya ugu yaraan hal hadal oo laga yiri qofka maqaalka ku jira, haddii kalena waxaa loo soo jeedin karaa tirtirid. Summadda lagama saari karo ilaa ilo-raac la isku halleyn karo la keeno, haddii la keeni waayana, maqaalka waa la tirtiri karaa toddobo maalmood ka dib. Tani ma saameynayso hababka kale ee tirtirista ee lagu xusay siyaasadda BLP iyo meelo kale.
==Habka wax u qorista==
{{Policy shortcut|WP:BLPSTYLE}}
===Codka===
BLPs waa in loo qoraa si mas'uuliyadi ku jirto, si taxaddar leh, iyo cod aan xamaasad lahayn, iyadoo laga fogaanayo hoos u dhigista iyo buunbuuninta labadaba. Maqaalladu waa inay si aan eex lahayn u diiwaangeliyaan waxa ilaha labaad ee lagu kalsoonaan karo ay ka daabaceen mawduucyada, iyo xaaladaha qaarkood waxa mawduucyadu naftooda ka daabaceen. Soo koob sida ficillada iyo guulaha loogu tilmaamay ilo lagu kalsoonaan karo adigoon miisaan aan loo baahnayn siin dhacdooyinka dhow. Ha ugu yeerin dadka sumado muran dhaliya, luqad rarreyn ah, ama ereyo aan sax ahayn, ilaa qofkaas si caadi ah loogu tilmaamo habkaas ilo lagu kalsoonaan karo. Beddelkeeda isticmaal luqad cad, toos ah oo u oggol xaqiiqooyinka inay iyagu hadlaan.
===<span class="anchor" id="BALANCE"></span> Isu-dheelitirka===
{{Policy shortcut|WP:BLPBALANCE}}
{{further|Wikipedia:Coatrack articles}}
Naqdiga iyo ammaanta waa in lagu daro haddii laga heli karo ilo labaad oo lagu kalsoonaan karo, ilaa inta agabka loo soo bandhigayo si mas'uuliyadi ku jirto, si taxaddar leh, iyo cod aan dano gaar ah lahayn. Ha siin meel aan loo dhigmin aragtiyo gaar ah; aragtida dadka tirada yar waa in aan lagu darin gabi ahaanba. Waa in daryeel laga yeeshaa qaabdhismeedka maqaalka si loo xaqiijiyo soo bandhigida guud iyo cinwaannada qaybaha inay yihiin kuwo dhex-dhexaad ah. Ka digtoonaan sheegashooyinka ku tiirsan dembi-u-saarista urur kale, iyo nuxurka eexda leh, xumaanta wata ama xayeysiiska xad-dhaafka ah ah.
Fikradda lagu sheegay [[meta:Eventualism|Eventualism]]—in maqaal kasta oo Wikipedia ah uu yahay shaqo socota, iyo in sidaas darteed ay caadi tahay in maqaalku noqdo mid ''si ku-meel-gaar ah'' u dheelitiran sababtoo ah ugu dambeyntii wuxuu imaan doonaa qaabkiisa saxda ah—tan {{em|ma khuseyso}} taariikh nololeedka. Iyadoo la tixgelinayo saameynta ay ku yeelan karaan nolosha mawduucyada taariikh nololeedka, taariikh nololeedka waa inuu ahaado mid u caddaalad fala mawduucyada mar walba.
===Boggaga weerarka===
Boggaga aan xigashada lahayn ee leh cod taban, gaar ahaan marka ay u muuqdaan in loo sameeyay ugu horreyn si loo bahdilo qofka, waa in isla markiiba la tirtiro haddii uusan jirin nooc waafaqsan xeerka oo lagu laaban karo; {{xref|eeg {{section link ||Summary deletion, creation prevention, and courtesy blanking}}, hoos}}. Kuwa aan maamulayaasha ahayn waa inay ku calaamadiyaan {{tl|db-attack}} ama {{tl|db-negublp}}. Samaynta boggaga noocaas ah, gaar ahaan marka lagu celceliyo ama si xun loo sameeyo, waa sabab keeni karta xannibaad degdeg ah.
==Ilo lagu kalsoonaan karo==
{{Policy shortcut|WP:BLPRS|WP:BLPSOURCES|WP:BLPSOURCE}}
===<span class="anchor" id="CHALLENGE"></span> La loolamay ama ay u badan tahay in la loolamo===
Xeerka xigashada ee Wikipedia, Xaqiijinta, wuxuu leeyahay dhammaan xigashooyinka iyo agab kasta oo {{strong|la loolamay ama ay u badan tahay in la loolamo}} waa in loo aaneeyaa ilo lagu kalsoonaan karo oo la daabacay iyadoo la isticmaalayo xigasho dhexda ah; agabka aan buuxin heerkan waa laga saari karaa. Xeerkani wuxuu ballaarinayaa mabda'aas, isagoo ku daraya in {{strong|agabka muranka dhaliya ee ku saabsan dadka nool ee aan xigashada lahayn ama xigashadiisu liidato waa in si degdeg ah looga saaraa iyada oo aan wadahadal la gelin}}. Tan waxay khuseysaa haddii agabku yahay mid taban, mid togan, mid dhex-dhexaad ah, ama mid la iswaydiin karo, iyo haddii agabku ku jiro taariikh nololeed ama maqaal kale. Agabka noocaas ah waa in aan lagu darin maqaal marka ilaha kaliya ee la heli karo ay yihiin [[tabloid journalism]]. Marka agabku yahay mid la xaqiijin karo oo muhiim ah, wuxuu ka muuqan doonaa ilo kale oo lagu kalsoonaan karo.
==Tixraacyo==
{{Reflist}}
0frg18oizpxfrwf5lu408idbrtky626
297328
297315
2026-05-13T13:25:29Z
Isma4l
41797
/* */
297328
wikitext
text/x-wiki
{{policy|WP:BLP}}
{{notice|{{strong|U soo sheeg dhibaatooyinka ku saabsan agab taariikheed oo gaar ah Wikipedia}} guddi-hoosaadka ogeysiinta taariikh nololeedka dadka nool. {{xref|Sidoo kale eeg {{section link ||Ka shaqaynta maqaallada kusaabsan naftaada}}, hoos.}}}}
{{nutshell|Agabka ku saabsan dadka nool ee lagu daro {{em|bog kasta}} oo Wikipedia ah waa in lagu qoraa daryeelka iyo dareenka ugu weyn ee ku aaddan [[Wikipedia:Xaqiijin|xaqiijinta]], [[Wikipedia:Aragtida dhexdhexaadka ah|dhex-dhexaadnimada]], iyo [[Wikipedia:Ma jiro cilmi-baaris asal ah|ka fogaanshaha cilmi-baarista asalka ah]].}}
[[File:Contactus-wmcolors.svg|thumb|Haddii aad cabasho ka qabto taariikh nololeedka qof nool, oo aad rabto inaad la xiriirto [[Wikimedia Foundation]], eeg {{strong|[[foundationsite:about/contact|nala soo xiriir]]}}.]]
Tifaftirayaashu waa inay si gaar ah u daryeelaan marka ay ku darayaan '''macluumaadka ku saabsan dadka nool Ama dadka dhowaan dhintay''' bog kasta oo [[Wikipedia]] ah, oo ay ku jiraan laakiin aan ku xaddidnayn maqaallada, bogga wadahadalka, bogga mashruuca, iyo qoraallada qabyada ah.Dadka waxaa loo oggol yahay inay nool yihiin ilaa laga helayo sabab kale oo loo rumeysto. Xeerkani ma khuseeyo dadka loo dhawaaqay inay dhinteen {{lang|la|in absentia}}.}} Agabka noocaas ah wuxuu u baahan yahay dareen sare, waana inuu u hoggaansamaa {{em|si adag}} dhammaan sharciyada khuseeya gudaha Mareykanka, xeerkan, iyo saddexda xeer ee asaasiga ah ee Wikipedia:
* [[Wikipedia:Aragtida dhexdhexaadka ah|Aragti dhex-dhexaad ah]] (NPOV)
* [[Wikipedia:Xaqiijinta|Xaqiijinta]] (V)
* [[Wikipedia:Ma jiro cilmi-baaris asal ah|Ma jirto cilmi-baaris asal ah]] (NOR)
Wikipedia waa inay maqaalka ka dhigtaa mid {{em|sax ah}}. Aad u adkee isticmaalka tayada sare leh ee [[Wikipedia:Verifiability|ilo lagu kalsoonaan karo]]. <section begin=BLPRV />Dhammaan xigashooyinka iyo agab kasta oo {{strong|la loolamay ama ay u badan tahay in la loolamo}} waa in lagu taageeraa xigasho dhexda ah oo laga soo qaatay ilo lagu kalsoonaan karo oo la daabacay. Agabka muranka dhaliya ee ku saabsan dadka nool (ama, xaaladaha qaarkood, kuwa dhowaan dhintay) ee aan lahayn ilo ama ilahoodu liitaan—haddiiba agabku yahay mid taban, mid togan, mid dhex-dhexaad ah, ama mid la iswaydiin karo—waa in {{strong|si degdeg ah looga saaraa iyada oo aan la sugin wadahadal}}.
==Khuseynta==
{{Anchor|Khuseynta siyaasadda}}
BLP waxay khuseysaa dhammaan agabyada ku saabsan dadka nool meel kasta oo Wikipedia ka mid ah, oo ay ku jiraan [[WP:talk pages|bogga wadahadalka]], [[WP:edit summaries|koobitaanka wax ka beddelka]], [[WP:user pages|bogga isticmaalaha]], [[WP:images|sawirrada]], [[WP:categories|qaybaha]], [[WP:List articles|liisaska]], [[WP:article titles|ciwaannada maqaalka]] iyo qabyo-qoraallada.
===Goobaha ka baxsan maqaallada===
{{Policy shortcut|WP:BLPTALK}}
Agabka muranka dhaliya ee ku saabsan dadka nool oo aan lahayn ilo-raac ama ilo-raacyadoodu liitaan, isla markaana aan la xiriirin xulashada nuxurka, waa in meesha laga saaraa, la tirtiraa, ama la is-indha-tiray (oversighted), sida ay ku habboon tahay. Markaad raadinayso talo ku saabsan inay habboon tahay in wax laga daabaco qof nool, ka taxadar inaadan dhigin macluumaad badan bogga wadahadalka si aysan weydiintu u noqon mid micno weysa. Tusaale ahaan, waxay noqon kartaa mid habboon in wadahadalka lagu bilaabo: {{tq|[https://www.example.com Link-gan] wuxuu xambaarsan yahay eedeymo halis ah oo ku saabsan mowduuca; miyaan meel uga soo koobnaa maqaalka?}} Isla mabda'aas ayaa khuseeya sawirrada dhibka leh. Sheegashooyinka shakiga leh ee horay looga wadahadlay waa lala bixi karaa iyadoo la tixraacayo wadahadalkii hore.
Siyaasadda BLP waxay sidoo kale khuseysaa isticmaalaha iyo boggaga wadahadalka isticmaalaha. Midda kaliya ee ka reeban ayaa ah in isticmaalayaashu ay samayn karaan sheegasho kasta oo ay rabaan oo ku saabsan naftooda meesha ay ku leeyihiin (user space), ilaa inta aysan ku jirin iska-dhigid qof kale, ayna waafaqsan tahay waxa Wikipedia aysan ahayn. Si kastaba ha ahaatee, carruurta waa laga niyad-jebiyaa inay soo bandhigaan macluumaadka shakhsi ahaaneed ee lagu aqoonsan karo boggaga isticmaalahooda.{{efn|Eeg [[Wikipedia:Credentials]] iyo boggeeda wadahadalka.}} In kasta oo siyaasaddani khuseyso qoraallada ku saabsan Wikipedians-ka ee ku jira bannaanka mashruuca (project space), haddana xoogaa dabacsanaan ah ayaa loo oggol yahay si bulshadu u maarayso arrimaha maamulka, laakiin maamulayaasha waxaa loo oggol yahay inay tirtiraan agabkaas haddii uu gaaro heer sumcad-dil ah, ama haddii uu ka hor imaanayo weerarka shakhsiga ah.
===<span class="anchor" id="BLPABUSE"></span>Magacyada isticmaalaha===
<!--Don't remove [[Template:Anchor|anchor template]] (or edit the name within their doubled, curly brackets).-->
{{see also|Wikipedia:Siyaasada magaca adeegsadaha}}{{shortcut|WP:BLPNAMEABUSE}}
Magacyada isticmaalaha ee ka kooban aflagaaddo, been cad, ama hadallo muran dhaliya ama agab ku saabsan dadka nool waa in {{strong|si degdeg ah loo xannibaa}} laguna cabbiyaa dhammaan dib u eegista iyo diiwaannada]]. Tan waxaa ku jira magacyada isticmaalaha ee soo bandhigaya nooc kasta oo macluumaad aan guud ahayn, mid gaar ah, ama macluumaadka lagu aqoonsan karo dadka nool, iyadoon loo eegin sharciyadda macluumaadka iyo haddii macluumaadku sax yahay iyo haddii kaleba. Codsiyada looga saarayo magacyadaas diiwaannada waa in lagu [[Special:EmailUser/Oversight|warbiyaa]] kooxda Oversight si loo qiimeeyo.
===Sawirrada===
{{see|Wikipedia:Ma jiro cilmi-baaris asal ah}}
{{Policy shortcut|WP:BLPIMAGE|WP:MUG}}
Sawirrada dadka nool waa in aan loo isticmaalin meel ka baxsan macnaha guud si qofka loogu soo bandhigo si been ah ama meel ka dhac ah. Tani waxay si gaar ah muhiim ugu tahay sawirrada booliisku ka qaado dadka la qabto , ama xaaladaha uusan qofku filanayn in sawir laga qaado. Sababtoo ah sawirka booliisku wuxuu muujin karaa in qofka sawiran lagu soo eedeeyay ama lagu xukumay dembi gaar ah, waa in la soo xigto [[WP:RS|ilo-raac la isku halleyn karo]] oo leh sumcad ballaaran oo xaqiiqo-baaris iyo saxnaan ah kaas oo sawirka ku xiraya dhacdada ama dembiga gaarka ah ee laga hadlayo.
Sawirrada dadka nool ee ay dejiyeen Wikipedians-ka ama kuwa kale waxaa loo isticmaali karaa oo keliya haddii lagu soo saaray shatiga xuquuqda daabacaadda oo la jaanqaadi kara [[Wikipedia:Xeerka adeegsiga sawirada]].
{{shortcut|WP:AIIMGBLP}}{{Vanchor|AI generated images|text=
Sawirrada ay soo saartay AI (garaadka macmalka ah), kartoonnada ama caricatures-ka waa in aan loo isticmaalin in lagu sawiro mowduucyada BLP. Xaaladaha kooban (sida haddii sawir AI laga sameeyay oo qof nool ah uu isagu laftiisu caan yahay) waxay ku xiran yihiin is-afgaradka xaalad kasta goonideeda. Sawirrada faahfaahintooda si weyn loogu cusboonaysiiyay AI-da wax soo saarta (tusaale, si loo abuuro sawir midab leh ama leh tayo sare) waa in aan loo isticmaalin, iyadoo la raacayo isla ka-reebitaannada khuseeya sawirrada ay si buuxda AI u soo saartay. Guud ahaan, waa in la isticmaalaa nooca asalka ah ee sawirka, sida ku cad [[WP:AIGI]]. <!--See [[Wikipedia:Requests for comment/AI images#BLPs]]-->}}
===Qaybaha, liisaska, iyo qaababka hagidda===
{{Policy shortcut|WP:BLPCAT|WP:BLPLIST}}
{{See also|Wikipedia:Categorizing articles about people|Wikipedia:Categories, lists, and navigation templates}}
[[Wikipedia:Categorization|Magacyada qaybaha]] ma xambaarsana masuuliyad-ka-fogaansho ama wax ka beddelayaal, markaa kiiska qayb kasta oo nuxur ah waa in lagu caddeeyaa qoraalka maqaalka iyo [[Wikipedia:Citing sources|ilo-raacyada la soo xigtay]]. Kala-qaybinta iyadoo loo eegayo [[WP:CATREL|caqiidooyinka diimeed]] (ama la'aantood) ama [[WP:CATLGBTQ|u-janjeerka galmada]] waa in aan la samayn ilaa qofka mowduuca laga qoraa uu si guud u sheegay aaminsanaantiisa ama u-janjeerkiisa, iyo in caqiidada qofka ama u-janjeerkiisa galmo ay la xiriirto noloshooda guud ama [[Wikipedia:Notability (people)|caanimadooda]], marka loo eego ilo-raacyo la isku halleyn karo oo la daabacay.
{{Policy shortcut|WP:BLPCRIMINAL|WP:BLPRACIST}}
{{Anchor|CRIMINAL|RACIST|SEXIST|EXTREMIST}}
Waa in taxadar la muujiyaa marka la isticmaalayo qaybaha nuxurka ee tilmaamaya in qofku leeyahay sumcad xumo (eeg [[false light]]). Tusaale ahaan, iyo qaybaheeda hoose waa in lagu daraa oo keliya dhacdo la xiriirta caanimada qofka; dhacdadaasna ay daabaceen ilo-raacyo madax-bannaan oo la isku halleyn karo; qofkana lagu xukumay; xukunkana aan racfaan looga soo celin. Ha ku darin taariikhda dadka nool qaybaha muranka dhaliya sida, iyo wixii la mid ah, maadaama kuwani ay la mid yihiin summaynta qofka sidii midab-takori, takoor-jinsi, ama xagjir. {{Crossref |(Eeg sidoo kale {{slink|Wikipedia:Overcategorization|Subjective inclusion criteria}} iyo {{slink|Wikipedia:Overcategorization|Opinion about a question or issue}}.)}}
Mabaadi'dan waxay si isku mid ah u khuseeyaan {{strong|liisaska, qaababka hagidda (navigation templates), iyo weedhaha {{Tl|Infobox}} (ee tixraacaya dadka nool gudaha {{em|bog kasta}} oo Wikipedia ah)}} kuwaas oo ku salaysan caqiido diimeed (ama la'aantood) ama u-janjeer galmo ama tilmaamaya in qof kasta oo nool uu leeyahay sumcad xumo. Siyaasaddani ma xaddidayso isticmaalka qaybaha maamulka ee WikiProjects, nadiifinta maqaalka, ama hawlaha kale ee caadiga ah ee tifaftiraha.
===Dadka dhawaan dhintay ama ay u badan tahay inay dhinteen===
{{Policy shortcut|WP:BDP}}
Qof kasta oo dhashay 115-kii sano ee la soo dhaafay (ama wixii ka dambeeyay {{date|}} {{LASTYEAR|115}} <small>[{{Purge|cusboonaysii}}]</small>) waxaa daboolaya siyaasaddan ilaa ilo-raac la isku halleyn karo uu xaqiijiyo dhimashadooda. Guud ahaan, siyaasaddani <em><strong>ma khuseyso agabka khuseeya dadka la xaqiijiyay inay dhinteen iyadoo loo eegayo ilo-raacyo la isku halleyn karo.</strong></em> Midda kaliya ee ka reeban waxay noqonaysaa dadka dhawaan dhintay, markaasoo siyaasadda loo kordhin karo muddo aan la cayimin oo ka dambaysa taariikhda dhimashada—lix bilood, hal sano, laba sano ugu badnaan. Kordhinta noocaas ah waxay si gaar ah u khuseysaa agabka muranka dhaliya ama shakiga leh ee ku saabsan mowduuca ee saamaynta ku leh eheladooda iyo saaxiibadooda nool, sida xaaladaha is-dilaaca ee suurtagalka ah ama dembi gaar ah oo naxdin leh.
Xataa haddii aan dhimashada la xaqiijin, ujeeddooyinka siyaasaddan, qof kasta oo dhashay in ka badan 115 sano ka hor waxaa loo qaatay inuu dhintay {{em|haddii aysan}} ilo-raacyo la isku halleyn karo xaqiijin in qofku noolaa labadii sano ee la soo dhaafay. Haddii taariikhda dhalashada aan la aqoon, tifaftirayaashu waa inay isticmaalaan xukunnada macquulka ah si ay u ogaadaan—marka la eego taariikhaha dhacdooyinka lagu xusay maqaalka haddii ay u muuqato in qofku dhashay 115-kii sano ee u dambeeyay, sidaas darteedna ay daboolayso siyaasaddan.
===Dadka sharciga ah iyo kooxaha===
{{Policy shortcut|WP:BLPGROUP}}
Siyaasaddani sida caadiga ah ma khuseyso agabka ku saabsan shirkadaha, ama hay'adaha kale ee loo tixgeliyo [[legal person|dad sharciga ah]], in kasta oo agab kasta oo noocaas ah loo qoro si waafaqsan siyaasadaha kale ee nuxurka. Heerka ay siyaasadda BLP u khuseyso wax ka beddelka ku saabsan kooxaha waa mid adag waana in lagu xukumaa xaalad kasta goonideeda. Hadal waxyeello leh oo ku saabsan koox yar ama urur ayaa u dhow inuu noqdo dhibaatada BLP marka loo eego hadal la mid ah oo ku saabsan koox weyn; marka kooxdu aad u yar tahay, waxaa laga yaabaa inay suurtogal noqon weydo in la kala saaro kooxda iyo shakhsiyaadka ka kooban kooxda. Markaad shakido, iska xaqiiji inaad isticmaalayso ilo-raacyo tayo sare leh]].
==Xiriirka ka dhexeeya mowduuca, maqaalka, iyo Wikipedia==
===La tacaalidda wax ka beddelka uu sameeyo qofka maqaalku ku saabsan yahay===
{{Further|Wikipedia:Don't overlook legal threats}}
{{shortcut|WP:BLPEDIT|WP:BLPKIND}}
Mowduucyada (dadka maqaalka laga qoray) mararka qaarkood waxay ku lug yeeshaan wax ka beddelka agabka iyaga ku saabsan, ha noqoto si toos ah ama iyagoo wakiil soo dirsada. Guddiga Garqaadista (Arbitration Committee wuxuu go'aamiyay in loo tanaasulo mowduucyada BLP ee isku daya inay saxaan waxa ay u arkaan khaladaad ama agab aan caddaalad ahayn. {{strong|Tifaftirayaashu waa inay sameeyaan dadaal kasta si ay ugu dhaqmaan naxariis iyo tixgelin ku aaddan mowduucyada taariikh-nololeedka marka ay yimaadaan si ay u muujiyaan walaacooda.}}
In kasta oo Wikipedia ay ka niyad-jebiso dadka inay naftooda wax ka qoraan, haddana ka saarista agabka aan la xigashayn ama ilo-raaciiseydu liitaan waa la oggol yahay. Marka tifaftire aan soo gelin magaciisa uu tirtiro dhammaan ama qayb ka mid ah BLP, tani waxay noqon kartaa qofka maqaalku ku saabsan yahay oo isku dayaya inuu ka saaro agab dhib leh. Wax ka beddelka noocan oo kale ah ee ay sameeyaan mowduucyada waa in aan loola dhaqmin sidii xumaan ; beddelkeeda, kharibaad qofka waa in lagu martiqaadaa inuu sharxo walaaciisa. Guddiga Garqaadista waxay dejiyeen mabda'a soo socda bishii Diseembar 2005:
{{Quote box
|bgcolor=#F8F8FF
|salign=center
|width=70%
|align=center
|fontsize= 98%
| quote=[[Wikipedia:Please do not bite the newcomers]], oo ah hab-raac, wuxuu kula talinayaa isticmaalayaasha Wikipedia inay tixgeliyaan xaqiiqda cad ee ah in isticmaalayaasha cusub ee Wikipedia ay mararka qaarkood samayn doonaan waxyaabo khaldan. Dadka leh ama laga yaabo inay yeeshaan maqaal iyaga ku saabsan, waxaa jira jirrab—gaar ahaan haddii macluumaad u muuqda mid khaldan ama aad u xun lagu daro maqaalkooda—inay ku lug yeeshaan su'aalaha ku saabsan maqaalkooda. Tani waxay albaabka u furi kartaa dhaqan qaan-gaarnimo ka fog iyo luminta sharafta isticmaalaha cusub. Waa xad-gudub ka dhan ah ha qaniinin kuwa ku cusub in si adag loo naqdiyo isticmaalayaasha ku dhaca dabinkaas, halkii loo arki lahaa dhacdadan inay tahay qalad tifaftire cusub.<ref>{{Section link|Wikipedia:Requests for arbitration/Rangerdude#Mercy}}. Lagu ansixiyay 6-0-1.</ref>
}}
===La tacaalidda maqaallada kusaabsan naftaada===
{{shortcut|WP:BLPSELF|WP:BLPCOMPLAIN}}
Wikipedia waxay leedahay siyaasado tifaftir oo inta badan kaa caawin doona xallinta walaacaaga, iyo sidoo kale isticmaalayaal badan oo diyaar u ah inay ku caawiyaan iyo habab kala duwan oo xallinta cabashada ah. Khaladaadka aadka u cad waa la sixi karaa si degdeg ah, xataa adiga laftaadu waad u samayn kartaa. Laakiin intaas wixii ka baxsan, ku qor soo-jeedinnadaada bogga wadahadalka maqaalka (''eeg [[Help:Talk pages]]''), ama dhig {{tl|help me}} boggaaga [[Special:MyTalk|wadahadalka isticmaalaha]]. Waxaad sidoo kale ku qori kartaa sharraxaadda walaacaaga looxa ogeysiiska taariikh-nololeedka dadka nool oo aad weydiisataa in tifaftirayaal aan ku lug lahayn ay qiimeeyaan maqaalka si loo hubiyo in si caddaalad ah loo qoray loona xigtay si habboon.
Haddii aad tahay qofka maqaalku ku saabsan yahay oo aad aragto in maqaalkaagu ka kooban yahay macluumaad shakhsi ah ama hadallo keeni kara sumcad-dil, {{strong|[[WP:RFO|la xiriir kooxda indha-tirka (oversight team)]]}} si ay u qiimeeyaan arrinta oo laga yaabo inay [[WP:REVDEL|uga saaraan taariikhda bogga]].
Fadlan maskaxda ku hay in Wikipedia ay ku shaqeyso ku dhowaad dhammaan dad is-xilqaamay ; dhaqan kasta oo asluub-xumo ah ama dalab adag, xataa haddii la fahmi karo, inta badan wuxuu noqon doonaa mid waxtarkiisu yar yahay.
===Arrimaha sharciga===
Mowduucyada qaba walaac sharci ama walaac kale oo halis ah oo ku saabsan agabka ay ka helaan naftooda bogga Wikipedia, ha noqoto gudaha BLP ama meel kale, waxay la xiriiri karaan kooxda ka jawaabista is-xilqaamayaasha (oo loo yaqaan VRT). Fadlan iimayl u soo dir
{{strong|[mailto:info-en-q@wikimedia.org {{nospam|info-en-q|wikimedia.org}}]}} adigoo raacinaya link-ga maqaalka iyo faahfaahinta dhibaatada; wixii macluumaad dheeraad ah oo ku saabsan sida loo saxo qaladka, Badanaa way ka fiican tahay inaad caawimo weydiisato halkii aad isku dayi lahayd inaad adigu agabka wax ka beddesho.
Sida kor ku xusan, shakhsiyaadka ku lugta leh khilaaf sharci oo weyn ama khilaaf kale oo ka baxsan Wikipedia oo ay la leeyihiin qofka maqaalku ku saabsan yahay ayaa si adag looga niyad-jebiyaa inay wax ka beddelaan maqaalkaas.
===Sida loola xiriiro Wikimedia Foundation===
[[File:Contactus-wmcolors.svg|thumb|upright=0.68|{{strong|[https://wikimediafoundation.org/about/contact/ Nagala soo xiriir]}}]]
{{seealso|Wikimedia Foundation}}
Haddii aadan ku qanacsanayn jawaabta tifaftirayaasha iyo maamulayaasha ee ku saabsan walaac laga qabo agabka taariikh-nololeedka dadka nool, waxaad si toos ah ula xiriiri kartaa Wikimedia Foundation. Eeg {{strong|[[foundationsite:about/contact|Nagala soo xiriir]]}} wixii faahfaahin ah.
===Go'aanka Wikimedia Foundation===
{{see|Foundation:Resolution:Biographies of living people}}
Abriil 9, 2009, Guddiga Maamulka ee Wikimedia Foundation waxay ansixiyeen go'aan ku saabsan maaraynta Wikimedia ee agabka ku saabsan dadka nool. Waxay xustay inay jiraan dhibaatooyin ku saabsan BLPs qaarkood oo lagu buunbuuniyay qofka, la kharibay, laguna daray khaladaad iyo sumcad-dil. Ururku wuxuu ku boorinayaa in fiiro gaar ah loo yeesho dhexdhexaadnimada iyo xaqiijinta dadka nool; in karaamada bini'aadamka iyo sirta qofka lagu xisabtamo, gaar ahaan maqaallada leh danta ku meel-gaarka ah ama kuwa yaryar; iyo in qof kasta oo qaba cabasho ku saabsan sida loogu sharxay boggaga mashruuca loola dhaqmo dulqaad, naxariis, iyo ixtiraam.
==Kaalinta maamulayaasha==
{{Policy shortcut|WP:BLPADMINS}}
===Ilaalinta boga iyo xannibaadaha===
{{Anchor|Ilaalinta boga, xannibaadaha}}
Maamulayaasha ka shakiya wax ka beddel ula kac ah ama eex ku jirto, ama aaminsan in agab aan habboonayn lagu dari karo ama dib loo soo celin karo, waxay ilaalin karaan boggaga. Maamulayaasha waxaa loo oggol yahay inay dhaqan-geliyaan ka saarista xadgudubyada cad ee BLP iyagoo isticmaalaya ilaalinta bogga ama xannibaadda xadgudubyada sameeyay, xataa haddii ay iyagu laftoodu wax ka beddelayeen maqaalka ama ay si kale ugu lug leeyihiin. Xaaladaha aan caddeyn, waa inay codsadaan indha-indheynta maamule aan ku lug lahayn oo jooga
Eeg {{section link||Templates}} si aad u hesho qaababka habboon ee la isticmaalo marka digniin la siinayo ama la xannibayo xadgudubyada BLP.
===Mowduucyada muranka dhaliya===
{{anchor|Discretionary sanctions|Contentious topic}}
{{Policy shortcut|WP:BLPCT|WP:BLPDS}}
"Dhammaan dadka nool ama kuwa dhawaan dhintay ee nuxurka taariikh-nololeedkoodu ku jiro maqaallada Wikipedia" waxaa [[WP:Arbitration Committee|Guddiga Garqaadista]] u [[Wikipedia:NEWBLPBAN|u cayimeen]] inay yihiin [[WP:Contentious topics|mowduuc muran dhaliya]]. Meeshan, caadooyinka iyo siyaasadaha Wikipedia si aad u adag ayaa loo dhaqan-geliyaa, maamulayaasha Wikipedia-na waxay leeyihiin awood dheeri ah oo ay ku yareeyaan carqaladaynta mashruuca.
===Tirtirista===
{{Policy shortcut|WP:BLPDEL|WP:BLPDELETE}}{{Anchor|Tirtirista BLPs}}
====Tirtirista kooban, ka hortagga abuurista, iyo faaruqinta asluubta leh====
Agabka taariikh-nololeedka ee ku saabsan shakhsi nool oo aan waafaqsanayn siyaasaddan waa in la hagaajiyaa lana saxaa; haddii taasi suurtogal noqon weydo, markaas waa in meesha laga saaraa. Haddii bogga oo dhan uu u badan yahay tayo liidata, oo uu u horrayn ka kooban yahay agab muran dhaliya oo aan lahayn ilo-raac ama ilo-raacyadiisu liitaan, markaas waxaa laga yaabaa inay lagama maarmaan noqoto in bogga oo dhan la tirtiro iyadoo loo tusaale qaadanayo tallaabada koowaad, ka dibna wadahadal la sameeyo haddii la codsado.
Tirtirista bogga badanaa waa xalka u dambeeya. Haddii khilaafku ku saabsan yahay in bogga lagu daro iyo in kale (tusaale, sababtoo ah [[Wikipedia:Notability (people)|caanimadiisa]] oo la iska weydiinayo ama meesha uu qofku codsaday tirtirid), tan waxaa lagu xalliyaa wadahadallada tirtirista halkii laga tirtiri lahaa si kooban. Tirtirista kooban waxay habboon tahay marka boggu ka kooban yahay agab xun oo aan la xigashayn ama loo qoray si aan dhexdhexaad ahayn, marka aan si fudud dib loogu qori karin ama loogu soo celin karin nooc hore oo heerkiisu habboon yahay. Maamulaha tirtiraya waa inuu u diyaar garoobaa inuu tallaabada u sharxo dadka kale, isagoo isticmaalaya iimayl haddii agabku yahay mid xasaasi ah. Kuwa diidan tirtirista waa inay maskaxda ku hayaan in maamulaha tirtiray uu ka warqabi karo arrimo aysan kuwa kale ogeyn. Khilaafaadka waxaa loo gudbin karaa dib.u eegista tirtirista, laakiin wadahadalka dadweynaha ee daba-dheeraada waa in laga fogaadaa marka ay tirtiristu khuseyso agab shakhsi ah oo xasaasi ah oo ku saabsan dadka nool, gaar ahaan haddii uu yahay mid xun. Doodaha noocaas ah waa la faaruqin karaa ka dib marka la soo gebagebeeyo. Tirtirista ka dib, maamule kasta wuxuu dooran karaa inuu ka ilaaliyo dib-u-abuurista. Xataa haddii bogga aan laga ilaalinin dib-u-abuurista, waa inaan dib loo abuurin ilaa is-afgarad uu muujiyo taageerada dib-u-abuurista taasoo waafaqsan siyaasadahayaga.
====Mowduucyada aan aadka loo aqoon====
Qof kasta oo aan rabin inuu noqdo mowduuc BLP ah wuxuu u soo gudbin karaa tirtirid gudaha Maqaallada loo hayo tirtirista (ama Noocyada kale ee tirtirista ee qabyo qoraallada) ama wuxuu codsan karaa in xubin ka tirsan Kooxda Ka-jawaabista Is-xilqaamayaashanay u qabato. Ilaa uu mowduucu {{em|si cad}} u buuxiyo hab raaca guud ee caanimada {{efn|Ka soo horjeedda inuu noqdo mid ku dhow xadka, ama kaliya uu buuxiyo hab-raaca caanimada ee mowduuc gaar ah ama midna, xaaladdaas oo kale maqaalka waa in loo tirtiro sababo caannimo awgeed iyadoon loo eegin.}} ama uu yahay mid hadda xafiiska jooga ama hore loo soo doortay ama loo magacaabay masuul, tifaftirayaashu waa inay si dhab ah u tixgeliyaan sharfidda codsiyadaas. Qodobada u xaglaya tirtirista waxaa ka mid ah taariikhda maqaalka oo dhib leh, waxyeello dhab ah oo qofka maqaalku ku saabsan yahay uu sheegay, iyo qofka oo ah mid caanimadiisu aad u yar tahay ama loo yaqaan hal dhacdo oo keliya. Sida ku cad siyaasadda tirtirista, haddii uusan jirin is-afgarad lagu haynayo ama lagu tirtirayo ka dib markii uu codsaday qofka maqaalku ku saabsan yahay, maamuluhu wuxuu u xiri karaa tirtirid.{{pb}}Tirtirista qaybtan hoosteeda kama hor istaageyso in qofka lagu xuso maqaallo kale, sidoo kale kama hor istaageyso in la abuuro dib-u-hagaajin laga soo bilaabo magacooda ilaa meel lagu xusay, inkastoo qaybta qarsoodiga ee siyaasaddan laga yaabo inay khuseyso xaaladaha qaar.
====Dib-u-soo-celinta====
Si loo xaqiijiyo in agabka ku saabsan dadka nool loo qoro si dhexdhexaad ah oo heerkiisu sarreeyo, laguna salaynayo ilo-raacyo tayo leh oo la isku halleyn karo, masuuliyadda caddaynta waxay saaran tahay kuwa raba inay haystaan, soo celiyaan, ama ka noqdaan tirtirista agabka lagu muransan yahay. Marka agabka ku saabsan dadka nool meesha laga saaro iyadoo loo haysto diidmo BLP oo niyad-sami ah, tifaftire kasta oo raba inuu ku daro, dib u soo celiyo, ama ka noqdo tirtirista waa inuu xaqiijiyaa inay waafaqsan tahay siyaasadaha nuxurka ee Wikipedia. Haddii dib loo soo celinayo iyadoo aan wax weyn laga beddelin, waa in marka hore la helaa is-afgarad . Agabka la hagaajiyay si wax looga qabto walaacyada waa in lagu xukumaa xaalad kasta goonideeda.
Xaaladda uu maamule tirtiro maqaal dhammaystiran, meel kasta oo ay suurtogal tahay tirtiristaas lagu muransan yahay waa in marka hore lagala hadlaa maamulihii tirtiray maqaalka.
====Soo-jeedinnada====
Dhammaan BLPs waa inay lahaadaan ugu yaraan hal ilo-raac oo taageeraya ugu yaraan hal hadal oo laga yiri qofka maqaalka ku jira, haddii kalena waxaa loo soo jeedin karaa tirtirid. Summadda lagama saari karo ilaa ilo-raac la isku halleyn karo la keeno, haddii la keeni waayana, maqaalka waa la tirtiri karaa toddobo maalmood ka dib. Tani ma saameynayso hababka kale ee tirtirista ee lagu xusay siyaasadda BLP iyo meelo kale.
==Habka wax u qorista==
{{Policy shortcut|WP:BLPSTYLE}}
===Codka===
BLPs waa in loo qoraa si mas'uuliyadi ku jirto, si taxaddar leh, iyo cod aan xamaasad lahayn, iyadoo laga fogaanayo hoos u dhigista iyo buunbuuninta labadaba. Maqaalladu waa inay si aan eex lahayn u diiwaangeliyaan waxa ilaha labaad ee lagu kalsoonaan karo ay ka daabaceen mawduucyada, iyo xaaladaha qaarkood waxa mawduucyadu naftooda ka daabaceen. Soo koob sida ficillada iyo guulaha loogu tilmaamay ilo lagu kalsoonaan karo adigoon miisaan aan loo baahnayn siin dhacdooyinka dhow. Ha ugu yeerin dadka sumado muran dhaliya, luqad rarreyn ah, ama ereyo aan sax ahayn, ilaa qofkaas si caadi ah loogu tilmaamo habkaas ilo lagu kalsoonaan karo. Beddelkeeda isticmaal luqad cad, toos ah oo u oggol xaqiiqooyinka inay iyagu hadlaan.
===<span class="anchor" id="BALANCE"></span> Isu-dheelitirka===
{{Policy shortcut|WP:BLPBALANCE}}
{{further|Wikipedia:Coatrack articles}}
Naqdiga iyo ammaanta waa in lagu daro haddii laga heli karo ilo labaad oo lagu kalsoonaan karo, ilaa inta agabka loo soo bandhigayo si mas'uuliyadi ku jirto, si taxaddar leh, iyo cod aan dano gaar ah lahayn. Ha siin meel aan loo dhigmin aragtiyo gaar ah; aragtida dadka tirada yar waa in aan lagu darin gabi ahaanba. Waa in daryeel laga yeeshaa qaabdhismeedka maqaalka si loo xaqiijiyo soo bandhigida guud iyo cinwaannada qaybaha inay yihiin kuwo dhex-dhexaad ah. Ka digtoonaan sheegashooyinka ku tiirsan dembi-u-saarista urur kale, iyo nuxurka eexda leh, xumaanta wata ama xayeysiiska xad-dhaafka ah ah.
Fikradda lagu sheegay [[meta:Eventualism|Eventualism]]—in maqaal kasta oo Wikipedia ah uu yahay shaqo socota, iyo in sidaas darteed ay caadi tahay in maqaalku noqdo mid ''si ku-meel-gaar ah'' u dheelitiran sababtoo ah ugu dambeyntii wuxuu imaan doonaa qaabkiisa saxda ah—tan {{em|ma khuseyso}} taariikh nololeedka. Iyadoo la tixgelinayo saameynta ay ku yeelan karaan nolosha mawduucyada taariikh nololeedka, taariikh nololeedka waa inuu ahaado mid u caddaalad fala mawduucyada mar walba.
===Boggaga weerarka===
Boggaga aan xigashada lahayn ee leh cod taban, gaar ahaan marka ay u muuqdaan in loo sameeyay ugu horreyn si loo bahdilo qofka, waa in isla markiiba la tirtiro haddii uusan jirin nooc waafaqsan xeerka oo lagu laaban karo; {{xref|eeg {{section link ||Summary deletion, creation prevention, and courtesy blanking}}, hoos}}. Kuwa aan maamulayaasha ahayn waa inay ku calaamadiyaan {{tl|db-attack}} ama {{tl|db-negublp}}. Samaynta boggaga noocaas ah, gaar ahaan marka lagu celceliyo ama si xun loo sameeyo, waa sabab keeni karta xannibaad degdeg ah.
==Ilo lagu kalsoonaan karo==
{{Policy shortcut|WP:BLPRS|WP:BLPSOURCES|WP:BLPSOURCE}}
===<span class="anchor" id="CHALLENGE"></span> La loolamay ama ay u badan tahay in la loolamo===
Xeerka xigashada ee Wikipedia, Xaqiijinta, wuxuu leeyahay dhammaan xigashooyinka iyo agab kasta oo {{strong|la loolamay ama ay u badan tahay in la loolamo}} waa in loo aaneeyaa ilo lagu kalsoonaan karo oo la daabacay iyadoo la isticmaalayo xigasho dhexda ah; agabka aan buuxin heerkan waa laga saari karaa. Xeerkani wuxuu ballaarinayaa mabda'aas, isagoo ku daraya in {{strong|agabka muranka dhaliya ee ku saabsan dadka nool ee aan xigashada lahayn ama xigashadiisu liidato waa in si degdeg ah looga saaraa iyada oo aan wadahadal la gelin}}. Tan waxay khuseysaa haddii agabku yahay mid taban, mid togan, mid dhex-dhexaad ah, ama mid la iswaydiin karo, iyo haddii agabku ku jiro taariikh nololeed ama maqaal kale. Agabka noocaas ah waa in aan lagu darin maqaal marka ilaha kaliya ee la heli karo ay yihiin [[tabloid journalism]]. Marka agabku yahay mid la xaqiijin karo oo muhiim ah, wuxuu ka muuqan doonaa ilo kale oo lagu kalsoonaan karo.
==Tixraacyo==
{{Reflist}}
c61oiigeuz2ospjmzyhuertgx14bni1
297338
297328
2026-05-13T13:35:44Z
Isma4l
41797
/* Arrimaha sharciga */
297338
wikitext
text/x-wiki
{{policy|WP:BLP}}
{{notice|{{strong|U soo sheeg dhibaatooyinka ku saabsan agab taariikheed oo gaar ah Wikipedia}} guddi-hoosaadka ogeysiinta taariikh nololeedka dadka nool. {{xref|Sidoo kale eeg {{section link ||Ka shaqaynta maqaallada kusaabsan naftaada}}, hoos.}}}}
{{nutshell|Agabka ku saabsan dadka nool ee lagu daro {{em|bog kasta}} oo Wikipedia ah waa in lagu qoraa daryeelka iyo dareenka ugu weyn ee ku aaddan [[Wikipedia:Xaqiijin|xaqiijinta]], [[Wikipedia:Aragtida dhexdhexaadka ah|dhex-dhexaadnimada]], iyo [[Wikipedia:Ma jiro cilmi-baaris asal ah|ka fogaanshaha cilmi-baarista asalka ah]].}}
[[File:Contactus-wmcolors.svg|thumb|Haddii aad cabasho ka qabto taariikh nololeedka qof nool, oo aad rabto inaad la xiriirto [[Wikimedia Foundation]], eeg {{strong|[[foundationsite:about/contact|nala soo xiriir]]}}.]]
Tifaftirayaashu waa inay si gaar ah u daryeelaan marka ay ku darayaan '''macluumaadka ku saabsan dadka nool Ama dadka dhowaan dhintay''' bog kasta oo [[Wikipedia]] ah, oo ay ku jiraan laakiin aan ku xaddidnayn maqaallada, bogga wadahadalka, bogga mashruuca, iyo qoraallada qabyada ah.Dadka waxaa loo oggol yahay inay nool yihiin ilaa laga helayo sabab kale oo loo rumeysto. Xeerkani ma khuseeyo dadka loo dhawaaqay inay dhinteen {{lang|la|in absentia}}.}} Agabka noocaas ah wuxuu u baahan yahay dareen sare, waana inuu u hoggaansamaa {{em|si adag}} dhammaan sharciyada khuseeya gudaha Mareykanka, xeerkan, iyo saddexda xeer ee asaasiga ah ee Wikipedia:
* [[Wikipedia:Aragtida dhexdhexaadka ah|Aragti dhex-dhexaad ah]] (NPOV)
* [[Wikipedia:Xaqiijinta|Xaqiijinta]] (V)
* [[Wikipedia:Ma jiro cilmi-baaris asal ah|Ma jirto cilmi-baaris asal ah]] (NOR)
Wikipedia waa inay maqaalka ka dhigtaa mid {{em|sax ah}}. Aad u adkee isticmaalka tayada sare leh ee [[Wikipedia:Verifiability|ilo lagu kalsoonaan karo]]. <section begin=BLPRV />Dhammaan xigashooyinka iyo agab kasta oo {{strong|la loolamay ama ay u badan tahay in la loolamo}} waa in lagu taageeraa xigasho dhexda ah oo laga soo qaatay ilo lagu kalsoonaan karo oo la daabacay. Agabka muranka dhaliya ee ku saabsan dadka nool (ama, xaaladaha qaarkood, kuwa dhowaan dhintay) ee aan lahayn ilo ama ilahoodu liitaan—haddiiba agabku yahay mid taban, mid togan, mid dhex-dhexaad ah, ama mid la iswaydiin karo—waa in {{strong|si degdeg ah looga saaraa iyada oo aan la sugin wadahadal}}.
==Khuseynta==
{{Anchor|Khuseynta siyaasadda}}
BLP waxay khuseysaa dhammaan agabyada ku saabsan dadka nool meel kasta oo Wikipedia ka mid ah, oo ay ku jiraan [[WP:talk pages|bogga wadahadalka]], [[WP:edit summaries|koobitaanka wax ka beddelka]], [[WP:user pages|bogga isticmaalaha]], [[WP:images|sawirrada]], [[WP:categories|qaybaha]], [[WP:List articles|liisaska]], [[WP:article titles|ciwaannada maqaalka]] iyo qabyo-qoraallada.
===Goobaha ka baxsan maqaallada===
{{Policy shortcut|WP:BLPTALK}}
Agabka muranka dhaliya ee ku saabsan dadka nool oo aan lahayn ilo-raac ama ilo-raacyadoodu liitaan, isla markaana aan la xiriirin xulashada nuxurka, waa in meesha laga saaraa, la tirtiraa, ama la is-indha-tiray (oversighted), sida ay ku habboon tahay. Markaad raadinayso talo ku saabsan inay habboon tahay in wax laga daabaco qof nool, ka taxadar inaadan dhigin macluumaad badan bogga wadahadalka si aysan weydiintu u noqon mid micno weysa. Tusaale ahaan, waxay noqon kartaa mid habboon in wadahadalka lagu bilaabo: {{tq|[https://www.example.com Link-gan] wuxuu xambaarsan yahay eedeymo halis ah oo ku saabsan mowduuca; miyaan meel uga soo koobnaa maqaalka?}} Isla mabda'aas ayaa khuseeya sawirrada dhibka leh. Sheegashooyinka shakiga leh ee horay looga wadahadlay waa lala bixi karaa iyadoo la tixraacayo wadahadalkii hore.
Siyaasadda BLP waxay sidoo kale khuseysaa isticmaalaha iyo boggaga wadahadalka isticmaalaha. Midda kaliya ee ka reeban ayaa ah in isticmaalayaashu ay samayn karaan sheegasho kasta oo ay rabaan oo ku saabsan naftooda meesha ay ku leeyihiin (user space), ilaa inta aysan ku jirin iska-dhigid qof kale, ayna waafaqsan tahay waxa Wikipedia aysan ahayn. Si kastaba ha ahaatee, carruurta waa laga niyad-jebiyaa inay soo bandhigaan macluumaadka shakhsi ahaaneed ee lagu aqoonsan karo boggaga isticmaalahooda.{{efn|Eeg [[Wikipedia:Credentials]] iyo boggeeda wadahadalka.}} In kasta oo siyaasaddani khuseyso qoraallada ku saabsan Wikipedians-ka ee ku jira bannaanka mashruuca (project space), haddana xoogaa dabacsanaan ah ayaa loo oggol yahay si bulshadu u maarayso arrimaha maamulka, laakiin maamulayaasha waxaa loo oggol yahay inay tirtiraan agabkaas haddii uu gaaro heer sumcad-dil ah, ama haddii uu ka hor imaanayo weerarka shakhsiga ah.
===<span class="anchor" id="BLPABUSE"></span>Magacyada isticmaalaha===
<!--Don't remove [[Template:Anchor|anchor template]] (or edit the name within their doubled, curly brackets).-->
{{see also|Wikipedia:Siyaasada magaca adeegsadaha}}{{shortcut|WP:BLPNAMEABUSE}}
Magacyada isticmaalaha ee ka kooban aflagaaddo, been cad, ama hadallo muran dhaliya ama agab ku saabsan dadka nool waa in {{strong|si degdeg ah loo xannibaa}} laguna cabbiyaa dhammaan dib u eegista iyo diiwaannada]]. Tan waxaa ku jira magacyada isticmaalaha ee soo bandhigaya nooc kasta oo macluumaad aan guud ahayn, mid gaar ah, ama macluumaadka lagu aqoonsan karo dadka nool, iyadoon loo eegin sharciyadda macluumaadka iyo haddii macluumaadku sax yahay iyo haddii kaleba. Codsiyada looga saarayo magacyadaas diiwaannada waa in lagu [[Special:EmailUser/Oversight|warbiyaa]] kooxda Oversight si loo qiimeeyo.
===Sawirrada===
{{see|Wikipedia:Ma jiro cilmi-baaris asal ah}}
{{Policy shortcut|WP:BLPIMAGE|WP:MUG}}
Sawirrada dadka nool waa in aan loo isticmaalin meel ka baxsan macnaha guud si qofka loogu soo bandhigo si been ah ama meel ka dhac ah. Tani waxay si gaar ah muhiim ugu tahay sawirrada booliisku ka qaado dadka la qabto , ama xaaladaha uusan qofku filanayn in sawir laga qaado. Sababtoo ah sawirka booliisku wuxuu muujin karaa in qofka sawiran lagu soo eedeeyay ama lagu xukumay dembi gaar ah, waa in la soo xigto [[WP:RS|ilo-raac la isku halleyn karo]] oo leh sumcad ballaaran oo xaqiiqo-baaris iyo saxnaan ah kaas oo sawirka ku xiraya dhacdada ama dembiga gaarka ah ee laga hadlayo.
Sawirrada dadka nool ee ay dejiyeen Wikipedians-ka ama kuwa kale waxaa loo isticmaali karaa oo keliya haddii lagu soo saaray shatiga xuquuqda daabacaadda oo la jaanqaadi kara [[Wikipedia:Xeerka adeegsiga sawirada]].
{{shortcut|WP:AIIMGBLP}}{{Vanchor|AI generated images|text=
Sawirrada ay soo saartay AI (garaadka macmalka ah), kartoonnada ama caricatures-ka waa in aan loo isticmaalin in lagu sawiro mowduucyada BLP. Xaaladaha kooban (sida haddii sawir AI laga sameeyay oo qof nool ah uu isagu laftiisu caan yahay) waxay ku xiran yihiin is-afgaradka xaalad kasta goonideeda. Sawirrada faahfaahintooda si weyn loogu cusboonaysiiyay AI-da wax soo saarta (tusaale, si loo abuuro sawir midab leh ama leh tayo sare) waa in aan loo isticmaalin, iyadoo la raacayo isla ka-reebitaannada khuseeya sawirrada ay si buuxda AI u soo saartay. Guud ahaan, waa in la isticmaalaa nooca asalka ah ee sawirka, sida ku cad [[WP:AIGI]]. <!--See [[Wikipedia:Requests for comment/AI images#BLPs]]-->}}
===Qaybaha, liisaska, iyo qaababka hagidda===
{{Policy shortcut|WP:BLPCAT|WP:BLPLIST}}
{{See also|Wikipedia:Categorizing articles about people|Wikipedia:Categories, lists, and navigation templates}}
[[Wikipedia:Categorization|Magacyada qaybaha]] ma xambaarsana masuuliyad-ka-fogaansho ama wax ka beddelayaal, markaa kiiska qayb kasta oo nuxur ah waa in lagu caddeeyaa qoraalka maqaalka iyo [[Wikipedia:Citing sources|ilo-raacyada la soo xigtay]]. Kala-qaybinta iyadoo loo eegayo [[WP:CATREL|caqiidooyinka diimeed]] (ama la'aantood) ama [[WP:CATLGBTQ|u-janjeerka galmada]] waa in aan la samayn ilaa qofka mowduuca laga qoraa uu si guud u sheegay aaminsanaantiisa ama u-janjeerkiisa, iyo in caqiidada qofka ama u-janjeerkiisa galmo ay la xiriirto noloshooda guud ama [[Wikipedia:Notability (people)|caanimadooda]], marka loo eego ilo-raacyo la isku halleyn karo oo la daabacay.
{{Policy shortcut|WP:BLPCRIMINAL|WP:BLPRACIST}}
{{Anchor|CRIMINAL|RACIST|SEXIST|EXTREMIST}}
Waa in taxadar la muujiyaa marka la isticmaalayo qaybaha nuxurka ee tilmaamaya in qofku leeyahay sumcad xumo (eeg [[false light]]). Tusaale ahaan, iyo qaybaheeda hoose waa in lagu daraa oo keliya dhacdo la xiriirta caanimada qofka; dhacdadaasna ay daabaceen ilo-raacyo madax-bannaan oo la isku halleyn karo; qofkana lagu xukumay; xukunkana aan racfaan looga soo celin. Ha ku darin taariikhda dadka nool qaybaha muranka dhaliya sida, iyo wixii la mid ah, maadaama kuwani ay la mid yihiin summaynta qofka sidii midab-takori, takoor-jinsi, ama xagjir. {{Crossref |(Eeg sidoo kale {{slink|Wikipedia:Overcategorization|Subjective inclusion criteria}} iyo {{slink|Wikipedia:Overcategorization|Opinion about a question or issue}}.)}}
Mabaadi'dan waxay si isku mid ah u khuseeyaan {{strong|liisaska, qaababka hagidda (navigation templates), iyo weedhaha {{Tl|Infobox}} (ee tixraacaya dadka nool gudaha {{em|bog kasta}} oo Wikipedia ah)}} kuwaas oo ku salaysan caqiido diimeed (ama la'aantood) ama u-janjeer galmo ama tilmaamaya in qof kasta oo nool uu leeyahay sumcad xumo. Siyaasaddani ma xaddidayso isticmaalka qaybaha maamulka ee WikiProjects, nadiifinta maqaalka, ama hawlaha kale ee caadiga ah ee tifaftiraha.
===Dadka dhawaan dhintay ama ay u badan tahay inay dhinteen===
{{Policy shortcut|WP:BDP}}
Qof kasta oo dhashay 115-kii sano ee la soo dhaafay (ama wixii ka dambeeyay {{date|}} {{LASTYEAR|115}} <small>[{{Purge|cusboonaysii}}]</small>) waxaa daboolaya siyaasaddan ilaa ilo-raac la isku halleyn karo uu xaqiijiyo dhimashadooda. Guud ahaan, siyaasaddani <em><strong>ma khuseyso agabka khuseeya dadka la xaqiijiyay inay dhinteen iyadoo loo eegayo ilo-raacyo la isku halleyn karo.</strong></em> Midda kaliya ee ka reeban waxay noqonaysaa dadka dhawaan dhintay, markaasoo siyaasadda loo kordhin karo muddo aan la cayimin oo ka dambaysa taariikhda dhimashada—lix bilood, hal sano, laba sano ugu badnaan. Kordhinta noocaas ah waxay si gaar ah u khuseysaa agabka muranka dhaliya ama shakiga leh ee ku saabsan mowduuca ee saamaynta ku leh eheladooda iyo saaxiibadooda nool, sida xaaladaha is-dilaaca ee suurtagalka ah ama dembi gaar ah oo naxdin leh.
Xataa haddii aan dhimashada la xaqiijin, ujeeddooyinka siyaasaddan, qof kasta oo dhashay in ka badan 115 sano ka hor waxaa loo qaatay inuu dhintay {{em|haddii aysan}} ilo-raacyo la isku halleyn karo xaqiijin in qofku noolaa labadii sano ee la soo dhaafay. Haddii taariikhda dhalashada aan la aqoon, tifaftirayaashu waa inay isticmaalaan xukunnada macquulka ah si ay u ogaadaan—marka la eego taariikhaha dhacdooyinka lagu xusay maqaalka haddii ay u muuqato in qofku dhashay 115-kii sano ee u dambeeyay, sidaas darteedna ay daboolayso siyaasaddan.
===Dadka sharciga ah iyo kooxaha===
{{Policy shortcut|WP:BLPGROUP}}
Siyaasaddani sida caadiga ah ma khuseyso agabka ku saabsan shirkadaha, ama hay'adaha kale ee loo tixgeliyo [[legal person|dad sharciga ah]], in kasta oo agab kasta oo noocaas ah loo qoro si waafaqsan siyaasadaha kale ee nuxurka. Heerka ay siyaasadda BLP u khuseyso wax ka beddelka ku saabsan kooxaha waa mid adag waana in lagu xukumaa xaalad kasta goonideeda. Hadal waxyeello leh oo ku saabsan koox yar ama urur ayaa u dhow inuu noqdo dhibaatada BLP marka loo eego hadal la mid ah oo ku saabsan koox weyn; marka kooxdu aad u yar tahay, waxaa laga yaabaa inay suurtogal noqon weydo in la kala saaro kooxda iyo shakhsiyaadka ka kooban kooxda. Markaad shakido, iska xaqiiji inaad isticmaalayso ilo-raacyo tayo sare leh]].
==Xiriirka ka dhexeeya mowduuca, maqaalka, iyo Wikipedia==
===La tacaalidda wax ka beddelka uu sameeyo qofka maqaalku ku saabsan yahay===
{{Further|Wikipedia:Don't overlook legal threats}}
{{shortcut|WP:BLPEDIT|WP:BLPKIND}}
Mowduucyada (dadka maqaalka laga qoray) mararka qaarkood waxay ku lug yeeshaan wax ka beddelka agabka iyaga ku saabsan, ha noqoto si toos ah ama iyagoo wakiil soo dirsada. Guddiga Garqaadista (Arbitration Committee wuxuu go'aamiyay in loo tanaasulo mowduucyada BLP ee isku daya inay saxaan waxa ay u arkaan khaladaad ama agab aan caddaalad ahayn. {{strong|Tifaftirayaashu waa inay sameeyaan dadaal kasta si ay ugu dhaqmaan naxariis iyo tixgelin ku aaddan mowduucyada taariikh-nololeedka marka ay yimaadaan si ay u muujiyaan walaacooda.}}
In kasta oo Wikipedia ay ka niyad-jebiso dadka inay naftooda wax ka qoraan, haddana ka saarista agabka aan la xigashayn ama ilo-raaciiseydu liitaan waa la oggol yahay. Marka tifaftire aan soo gelin magaciisa uu tirtiro dhammaan ama qayb ka mid ah BLP, tani waxay noqon kartaa qofka maqaalku ku saabsan yahay oo isku dayaya inuu ka saaro agab dhib leh. Wax ka beddelka noocan oo kale ah ee ay sameeyaan mowduucyada waa in aan loola dhaqmin sidii xumaan ; beddelkeeda, kharibaad qofka waa in lagu martiqaadaa inuu sharxo walaaciisa. Guddiga Garqaadista waxay dejiyeen mabda'a soo socda bishii Diseembar 2005:
{{Quote box
|bgcolor=#F8F8FF
|salign=center
|width=70%
|align=center
|fontsize= 98%
| quote=[[Wikipedia:Please do not bite the newcomers]], oo ah hab-raac, wuxuu kula talinayaa isticmaalayaasha Wikipedia inay tixgeliyaan xaqiiqda cad ee ah in isticmaalayaasha cusub ee Wikipedia ay mararka qaarkood samayn doonaan waxyaabo khaldan. Dadka leh ama laga yaabo inay yeeshaan maqaal iyaga ku saabsan, waxaa jira jirrab—gaar ahaan haddii macluumaad u muuqda mid khaldan ama aad u xun lagu daro maqaalkooda—inay ku lug yeeshaan su'aalaha ku saabsan maqaalkooda. Tani waxay albaabka u furi kartaa dhaqan qaan-gaarnimo ka fog iyo luminta sharafta isticmaalaha cusub. Waa xad-gudub ka dhan ah ha qaniinin kuwa ku cusub in si adag loo naqdiyo isticmaalayaasha ku dhaca dabinkaas, halkii loo arki lahaa dhacdadan inay tahay qalad tifaftire cusub.<ref>{{Section link|Wikipedia:Requests for arbitration/Rangerdude#Mercy}}. Lagu ansixiyay 6-0-1.</ref>
}}
===La tacaalidda maqaallada kusaabsan naftaada===
{{shortcut|WP:BLPSELF|WP:BLPCOMPLAIN}}
Wikipedia waxay leedahay siyaasado tifaftir oo inta badan kaa caawin doona xallinta walaacaaga, iyo sidoo kale isticmaalayaal badan oo diyaar u ah inay ku caawiyaan iyo habab kala duwan oo xallinta cabashada ah. Khaladaadka aadka u cad waa la sixi karaa si degdeg ah, xataa adiga laftaadu waad u samayn kartaa. Laakiin intaas wixii ka baxsan, ku qor soo-jeedinnadaada bogga wadahadalka maqaalka (''eeg [[Help:Talk pages]]''), ama dhig {{tl|help me}} boggaaga [[Special:MyTalk|wadahadalka isticmaalaha]]. Waxaad sidoo kale ku qori kartaa sharraxaadda walaacaaga looxa ogeysiiska taariikh-nololeedka dadka nool oo aad weydiisataa in tifaftirayaal aan ku lug lahayn ay qiimeeyaan maqaalka si loo hubiyo in si caddaalad ah loo qoray loona xigtay si habboon.
Haddii aad tahay qofka maqaalku ku saabsan yahay oo aad aragto in maqaalkaagu ka kooban yahay macluumaad shakhsi ah ama hadallo keeni kara sumcad-dil, {{strong|[[WP:RFO|la xiriir kooxda indha-tirka (oversight team)]]}} si ay u qiimeeyaan arrinta oo laga yaabo inay [[WP:REVDEL|uga saaraan taariikhda bogga]].
Fadlan maskaxda ku hay in Wikipedia ay ku shaqeyso ku dhowaad dhammaan dad is-xilqaamay ; dhaqan kasta oo asluub-xumo ah ama dalab adag, xataa haddii la fahmi karo, inta badan wuxuu noqon doonaa mid waxtarkiisu yar yahay.
===Arrimaha sharciga===
Mowduucyada qaba walaac sharci ama walaac kale oo halis ah oo ku saabsan agabka ay ka helaan naftooda bogga Wikipedia, ha noqoto gudaha BLP ama meel kale, waxay la xiriiri karaan kooxda ka jawaabista is-xilqaamayaasha (oo loo yaqaan VRT). Fadlan iimayl u soo dir
{{strong|[mailto:info-en-q@wikimedia.org {{nospam|info-so-q|wikimedia.org}}]}} adigoo raacinaya link-ga maqaalka iyo faahfaahinta dhibaatada; wixii macluumaad dheeraad ah oo ku saabsan sida loo saxo qaladka, Badanaa way ka fiican tahay inaad caawimo weydiisato halkii aad isku dayi lahayd inaad adigu agabka wax ka beddesho.
Sida kor ku xusan, shakhsiyaadka ku lugta leh khilaaf sharci oo weyn ama khilaaf kale oo ka baxsan Wikipedia oo ay la leeyihiin qofka maqaalku ku saabsan yahay ayaa si adag looga niyad-jebiyaa inay wax ka beddelaan maqaalkaas.
===Sida loola xiriiro Wikimedia Foundation===
[[File:Contactus-wmcolors.svg|thumb|upright=0.68|{{strong|[https://wikimediafoundation.org/about/contact/ Nagala soo xiriir]}}]]
{{seealso|Wikimedia Foundation}}
Haddii aadan ku qanacsanayn jawaabta tifaftirayaasha iyo maamulayaasha ee ku saabsan walaac laga qabo agabka taariikh-nololeedka dadka nool, waxaad si toos ah ula xiriiri kartaa Wikimedia Foundation. Eeg {{strong|[[foundationsite:about/contact|Nagala soo xiriir]]}} wixii faahfaahin ah.
===Go'aanka Wikimedia Foundation===
{{see|Foundation:Resolution:Biographies of living people}}
Abriil 9, 2009, Guddiga Maamulka ee Wikimedia Foundation waxay ansixiyeen go'aan ku saabsan maaraynta Wikimedia ee agabka ku saabsan dadka nool. Waxay xustay inay jiraan dhibaatooyin ku saabsan BLPs qaarkood oo lagu buunbuuniyay qofka, la kharibay, laguna daray khaladaad iyo sumcad-dil. Ururku wuxuu ku boorinayaa in fiiro gaar ah loo yeesho dhexdhexaadnimada iyo xaqiijinta dadka nool; in karaamada bini'aadamka iyo sirta qofka lagu xisabtamo, gaar ahaan maqaallada leh danta ku meel-gaarka ah ama kuwa yaryar; iyo in qof kasta oo qaba cabasho ku saabsan sida loogu sharxay boggaga mashruuca loola dhaqmo dulqaad, naxariis, iyo ixtiraam.
==Kaalinta maamulayaasha==
{{Policy shortcut|WP:BLPADMINS}}
===Ilaalinta boga iyo xannibaadaha===
{{Anchor|Ilaalinta boga, xannibaadaha}}
Maamulayaasha ka shakiya wax ka beddel ula kac ah ama eex ku jirto, ama aaminsan in agab aan habboonayn lagu dari karo ama dib loo soo celin karo, waxay ilaalin karaan boggaga. Maamulayaasha waxaa loo oggol yahay inay dhaqan-geliyaan ka saarista xadgudubyada cad ee BLP iyagoo isticmaalaya ilaalinta bogga ama xannibaadda xadgudubyada sameeyay, xataa haddii ay iyagu laftoodu wax ka beddelayeen maqaalka ama ay si kale ugu lug leeyihiin. Xaaladaha aan caddeyn, waa inay codsadaan indha-indheynta maamule aan ku lug lahayn oo jooga
Eeg {{section link||Templates}} si aad u hesho qaababka habboon ee la isticmaalo marka digniin la siinayo ama la xannibayo xadgudubyada BLP.
===Mowduucyada muranka dhaliya===
{{anchor|Discretionary sanctions|Contentious topic}}
{{Policy shortcut|WP:BLPCT|WP:BLPDS}}
"Dhammaan dadka nool ama kuwa dhawaan dhintay ee nuxurka taariikh-nololeedkoodu ku jiro maqaallada Wikipedia" waxaa [[WP:Arbitration Committee|Guddiga Garqaadista]] u [[Wikipedia:NEWBLPBAN|u cayimeen]] inay yihiin [[WP:Contentious topics|mowduuc muran dhaliya]]. Meeshan, caadooyinka iyo siyaasadaha Wikipedia si aad u adag ayaa loo dhaqan-geliyaa, maamulayaasha Wikipedia-na waxay leeyihiin awood dheeri ah oo ay ku yareeyaan carqaladaynta mashruuca.
===Tirtirista===
{{Policy shortcut|WP:BLPDEL|WP:BLPDELETE}}{{Anchor|Tirtirista BLPs}}
====Tirtirista kooban, ka hortagga abuurista, iyo faaruqinta asluubta leh====
Agabka taariikh-nololeedka ee ku saabsan shakhsi nool oo aan waafaqsanayn siyaasaddan waa in la hagaajiyaa lana saxaa; haddii taasi suurtogal noqon weydo, markaas waa in meesha laga saaraa. Haddii bogga oo dhan uu u badan yahay tayo liidata, oo uu u horrayn ka kooban yahay agab muran dhaliya oo aan lahayn ilo-raac ama ilo-raacyadiisu liitaan, markaas waxaa laga yaabaa inay lagama maarmaan noqoto in bogga oo dhan la tirtiro iyadoo loo tusaale qaadanayo tallaabada koowaad, ka dibna wadahadal la sameeyo haddii la codsado.
Tirtirista bogga badanaa waa xalka u dambeeya. Haddii khilaafku ku saabsan yahay in bogga lagu daro iyo in kale (tusaale, sababtoo ah [[Wikipedia:Notability (people)|caanimadiisa]] oo la iska weydiinayo ama meesha uu qofku codsaday tirtirid), tan waxaa lagu xalliyaa wadahadallada tirtirista halkii laga tirtiri lahaa si kooban. Tirtirista kooban waxay habboon tahay marka boggu ka kooban yahay agab xun oo aan la xigashayn ama loo qoray si aan dhexdhexaad ahayn, marka aan si fudud dib loogu qori karin ama loogu soo celin karin nooc hore oo heerkiisu habboon yahay. Maamulaha tirtiraya waa inuu u diyaar garoobaa inuu tallaabada u sharxo dadka kale, isagoo isticmaalaya iimayl haddii agabku yahay mid xasaasi ah. Kuwa diidan tirtirista waa inay maskaxda ku hayaan in maamulaha tirtiray uu ka warqabi karo arrimo aysan kuwa kale ogeyn. Khilaafaadka waxaa loo gudbin karaa dib.u eegista tirtirista, laakiin wadahadalka dadweynaha ee daba-dheeraada waa in laga fogaadaa marka ay tirtiristu khuseyso agab shakhsi ah oo xasaasi ah oo ku saabsan dadka nool, gaar ahaan haddii uu yahay mid xun. Doodaha noocaas ah waa la faaruqin karaa ka dib marka la soo gebagebeeyo. Tirtirista ka dib, maamule kasta wuxuu dooran karaa inuu ka ilaaliyo dib-u-abuurista. Xataa haddii bogga aan laga ilaalinin dib-u-abuurista, waa inaan dib loo abuurin ilaa is-afgarad uu muujiyo taageerada dib-u-abuurista taasoo waafaqsan siyaasadahayaga.
====Mowduucyada aan aadka loo aqoon====
Qof kasta oo aan rabin inuu noqdo mowduuc BLP ah wuxuu u soo gudbin karaa tirtirid gudaha Maqaallada loo hayo tirtirista (ama Noocyada kale ee tirtirista ee qabyo qoraallada) ama wuxuu codsan karaa in xubin ka tirsan Kooxda Ka-jawaabista Is-xilqaamayaashanay u qabato. Ilaa uu mowduucu {{em|si cad}} u buuxiyo hab raaca guud ee caanimada {{efn|Ka soo horjeedda inuu noqdo mid ku dhow xadka, ama kaliya uu buuxiyo hab-raaca caanimada ee mowduuc gaar ah ama midna, xaaladdaas oo kale maqaalka waa in loo tirtiro sababo caannimo awgeed iyadoon loo eegin.}} ama uu yahay mid hadda xafiiska jooga ama hore loo soo doortay ama loo magacaabay masuul, tifaftirayaashu waa inay si dhab ah u tixgeliyaan sharfidda codsiyadaas. Qodobada u xaglaya tirtirista waxaa ka mid ah taariikhda maqaalka oo dhib leh, waxyeello dhab ah oo qofka maqaalku ku saabsan yahay uu sheegay, iyo qofka oo ah mid caanimadiisu aad u yar tahay ama loo yaqaan hal dhacdo oo keliya. Sida ku cad siyaasadda tirtirista, haddii uusan jirin is-afgarad lagu haynayo ama lagu tirtirayo ka dib markii uu codsaday qofka maqaalku ku saabsan yahay, maamuluhu wuxuu u xiri karaa tirtirid.{{pb}}Tirtirista qaybtan hoosteeda kama hor istaageyso in qofka lagu xuso maqaallo kale, sidoo kale kama hor istaageyso in la abuuro dib-u-hagaajin laga soo bilaabo magacooda ilaa meel lagu xusay, inkastoo qaybta qarsoodiga ee siyaasaddan laga yaabo inay khuseyso xaaladaha qaar.
====Dib-u-soo-celinta====
Si loo xaqiijiyo in agabka ku saabsan dadka nool loo qoro si dhexdhexaad ah oo heerkiisu sarreeyo, laguna salaynayo ilo-raacyo tayo leh oo la isku halleyn karo, masuuliyadda caddaynta waxay saaran tahay kuwa raba inay haystaan, soo celiyaan, ama ka noqdaan tirtirista agabka lagu muransan yahay. Marka agabka ku saabsan dadka nool meesha laga saaro iyadoo loo haysto diidmo BLP oo niyad-sami ah, tifaftire kasta oo raba inuu ku daro, dib u soo celiyo, ama ka noqdo tirtirista waa inuu xaqiijiyaa inay waafaqsan tahay siyaasadaha nuxurka ee Wikipedia. Haddii dib loo soo celinayo iyadoo aan wax weyn laga beddelin, waa in marka hore la helaa is-afgarad . Agabka la hagaajiyay si wax looga qabto walaacyada waa in lagu xukumaa xaalad kasta goonideeda.
Xaaladda uu maamule tirtiro maqaal dhammaystiran, meel kasta oo ay suurtogal tahay tirtiristaas lagu muransan yahay waa in marka hore lagala hadlaa maamulihii tirtiray maqaalka.
====Soo-jeedinnada====
Dhammaan BLPs waa inay lahaadaan ugu yaraan hal ilo-raac oo taageeraya ugu yaraan hal hadal oo laga yiri qofka maqaalka ku jira, haddii kalena waxaa loo soo jeedin karaa tirtirid. Summadda lagama saari karo ilaa ilo-raac la isku halleyn karo la keeno, haddii la keeni waayana, maqaalka waa la tirtiri karaa toddobo maalmood ka dib. Tani ma saameynayso hababka kale ee tirtirista ee lagu xusay siyaasadda BLP iyo meelo kale.
==Habka wax u qorista==
{{Policy shortcut|WP:BLPSTYLE}}
===Codka===
BLPs waa in loo qoraa si mas'uuliyadi ku jirto, si taxaddar leh, iyo cod aan xamaasad lahayn, iyadoo laga fogaanayo hoos u dhigista iyo buunbuuninta labadaba. Maqaalladu waa inay si aan eex lahayn u diiwaangeliyaan waxa ilaha labaad ee lagu kalsoonaan karo ay ka daabaceen mawduucyada, iyo xaaladaha qaarkood waxa mawduucyadu naftooda ka daabaceen. Soo koob sida ficillada iyo guulaha loogu tilmaamay ilo lagu kalsoonaan karo adigoon miisaan aan loo baahnayn siin dhacdooyinka dhow. Ha ugu yeerin dadka sumado muran dhaliya, luqad rarreyn ah, ama ereyo aan sax ahayn, ilaa qofkaas si caadi ah loogu tilmaamo habkaas ilo lagu kalsoonaan karo. Beddelkeeda isticmaal luqad cad, toos ah oo u oggol xaqiiqooyinka inay iyagu hadlaan.
===<span class="anchor" id="BALANCE"></span> Isu-dheelitirka===
{{Policy shortcut|WP:BLPBALANCE}}
{{further|Wikipedia:Coatrack articles}}
Naqdiga iyo ammaanta waa in lagu daro haddii laga heli karo ilo labaad oo lagu kalsoonaan karo, ilaa inta agabka loo soo bandhigayo si mas'uuliyadi ku jirto, si taxaddar leh, iyo cod aan dano gaar ah lahayn. Ha siin meel aan loo dhigmin aragtiyo gaar ah; aragtida dadka tirada yar waa in aan lagu darin gabi ahaanba. Waa in daryeel laga yeeshaa qaabdhismeedka maqaalka si loo xaqiijiyo soo bandhigida guud iyo cinwaannada qaybaha inay yihiin kuwo dhex-dhexaad ah. Ka digtoonaan sheegashooyinka ku tiirsan dembi-u-saarista urur kale, iyo nuxurka eexda leh, xumaanta wata ama xayeysiiska xad-dhaafka ah ah.
Fikradda lagu sheegay [[meta:Eventualism|Eventualism]]—in maqaal kasta oo Wikipedia ah uu yahay shaqo socota, iyo in sidaas darteed ay caadi tahay in maqaalku noqdo mid ''si ku-meel-gaar ah'' u dheelitiran sababtoo ah ugu dambeyntii wuxuu imaan doonaa qaabkiisa saxda ah—tan {{em|ma khuseyso}} taariikh nololeedka. Iyadoo la tixgelinayo saameynta ay ku yeelan karaan nolosha mawduucyada taariikh nololeedka, taariikh nololeedka waa inuu ahaado mid u caddaalad fala mawduucyada mar walba.
===Boggaga weerarka===
Boggaga aan xigashada lahayn ee leh cod taban, gaar ahaan marka ay u muuqdaan in loo sameeyay ugu horreyn si loo bahdilo qofka, waa in isla markiiba la tirtiro haddii uusan jirin nooc waafaqsan xeerka oo lagu laaban karo; {{xref|eeg {{section link ||Summary deletion, creation prevention, and courtesy blanking}}, hoos}}. Kuwa aan maamulayaasha ahayn waa inay ku calaamadiyaan {{tl|db-attack}} ama {{tl|db-negublp}}. Samaynta boggaga noocaas ah, gaar ahaan marka lagu celceliyo ama si xun loo sameeyo, waa sabab keeni karta xannibaad degdeg ah.
==Ilo lagu kalsoonaan karo==
{{Policy shortcut|WP:BLPRS|WP:BLPSOURCES|WP:BLPSOURCE}}
===<span class="anchor" id="CHALLENGE"></span> La loolamay ama ay u badan tahay in la loolamo===
Xeerka xigashada ee Wikipedia, Xaqiijinta, wuxuu leeyahay dhammaan xigashooyinka iyo agab kasta oo {{strong|la loolamay ama ay u badan tahay in la loolamo}} waa in loo aaneeyaa ilo lagu kalsoonaan karo oo la daabacay iyadoo la isticmaalayo xigasho dhexda ah; agabka aan buuxin heerkan waa laga saari karaa. Xeerkani wuxuu ballaarinayaa mabda'aas, isagoo ku daraya in {{strong|agabka muranka dhaliya ee ku saabsan dadka nool ee aan xigashada lahayn ama xigashadiisu liidato waa in si degdeg ah looga saaraa iyada oo aan wadahadal la gelin}}. Tan waxay khuseysaa haddii agabku yahay mid taban, mid togan, mid dhex-dhexaad ah, ama mid la iswaydiin karo, iyo haddii agabku ku jiro taariikh nololeed ama maqaal kale. Agabka noocaas ah waa in aan lagu darin maqaal marka ilaha kaliya ee la heli karo ay yihiin [[tabloid journalism]]. Marka agabku yahay mid la xaqiijin karo oo muhiim ah, wuxuu ka muuqan doonaa ilo kale oo lagu kalsoonaan karo.
==Tixraacyo==
{{Reflist}}
mqyramlfdr36ubz4ll3f39u3v63r134
297340
297338
2026-05-13T13:44:50Z
Isma4l
41797
/* */
297340
wikitext
text/x-wiki
{{policy|WP:BLP}}
{{notice|{{strong|U soo sheeg dhibaatooyinka ku saabsan agab taariikheed oo gaar ah Wikipedia}} guddi-hoosaadka ogeysiinta taariikh nololeedka dadka nool. {{xref|Sidoo kale eeg {{section link ||Ka shaqaynta maqaallada kusaabsan naftaada}}, hoos.}}}}
{{nutshell|Agabka ku saabsan dadka nool ee lagu daro {{em|bog kasta}} oo Wikipedia ah waa in lagu qoraa daryeelka iyo dareenka ugu weyn ee ku aaddan [[Wikipedia:Xaqiijin|xaqiijinta]], [[Wikipedia:Aragtida dhexdhexaadka ah|dhex-dhexaadnimada]], iyo [[Wikipedia:Ma jiro cilmi-baaris asal ah|ka fogaanshaha cilmi-baarista asalka ah]].}}
[[File:Contactus-wmcolors.svg|thumb|Haddii aad cabasho ka qabto taariikh nololeedka qof nool, oo aad rabto inaad la xiriirto [[Wikimedia Foundation]], eeg {{strong|[[foundationsite:about/contact|nala soo xiriir]]}}.]]
Tifaftirayaashu waa inay si gaar ah u daryeelaan marka ay ku darayaan '''macluumaadka ku saabsan dadka nool Ama dadka dhowaan dhintay''' bog kasta oo [[Wikipedia]] ah, oo ay ku jiraan laakiin aan ku xaddidnayn maqaallada, bogga wadahadalka, bogga mashruuca, iyo qoraallada qabyada ah. Dadka waxaa loo oggol yahay inay nool yihiin ilaa laga helayo sabab kale oo loo rumeysto. Xeerkani ma khuseeyo dadka loo dhawaaqay inay dhinteen {{lang|la|in absentia}}. Agabka noocaas ah wuxuu u baahan yahay dareen sare, waana inuu u hoggaansamaa {{em|si adag}} dhammaan sharciyada khuseeya gudaha Mareykanka, xeerkan, iyo saddexda xeer ee asaasiga ah ee Wikipedia:
* [[Wikipedia:Aragtida dhexdhexaadka ah|Aragti dhex-dhexaad ah]] (NPOV)
* [[Wikipedia:Xaqiijinta|Xaqiijinta]] (V)
* [[Wikipedia:Ma jiro cilmi-baaris asal ah|Ma jirto cilmi-baaris asal ah]] (NOR)
Wikipedia waa inay maqaalka ka dhigtaa mid {{em|sax ah}}. Aad u adkee isticmaalka tayada sare leh ee [[Wikipedia:Verifiability|ilo lagu kalsoonaan karo]]. <section begin=BLPRV />Dhammaan xigashooyinka iyo agab kasta oo {{strong|la loolamay ama ay u badan tahay in la loolamo}} waa in lagu taageeraa xigasho dhexda ah oo laga soo qaatay ilo lagu kalsoonaan karo oo la daabacay. Agabka muranka dhaliya ee ku saabsan dadka nool (ama, xaaladaha qaarkood, kuwa dhowaan dhintay) ee aan lahayn ilo ama ilahoodu liitaan—haddiiba agabku yahay mid taban, mid togan, mid dhex-dhexaad ah, ama mid la iswaydiin karo—waa in {{strong|si degdeg ah looga saaraa iyada oo aan la sugin wadahadal}}.
==Khuseynta==
{{Anchor|Khuseynta siyaasadda}}
BLP waxay khuseysaa dhammaan agabyada ku saabsan dadka nool meel kasta oo Wikipedia ka mid ah, oo ay ku jiraan [[WP:talk pages|bogga wadahadalka]], [[WP:edit summaries|koobitaanka wax ka beddelka]], [[WP:user pages|bogga isticmaalaha]], [[WP:images|sawirrada]], [[WP:categories|qaybaha]], [[WP:List articles|liisaska]], [[WP:article titles|ciwaannada maqaalka]] iyo qabyo-qoraallada.
===Goobaha ka baxsan maqaallada===
{{Policy shortcut|WP:BLPTALK}}
Agabka muranka dhaliya ee ku saabsan dadka nool oo aan lahayn ilo-raac ama ilo-raacyadoodu liitaan, isla markaana aan la xiriirin xulashada nuxurka, waa in meesha laga saaraa, la tirtiraa, ama la is-indha-tiray (oversighted), sida ay ku habboon tahay. Markaad raadinayso talo ku saabsan inay habboon tahay in wax laga daabaco qof nool, ka taxadar inaadan dhigin macluumaad badan bogga wadahadalka si aysan weydiintu u noqon mid micno weysa. Tusaale ahaan, waxay noqon kartaa mid habboon in wadahadalka lagu bilaabo: {{tq|[https://www.example.com Link-gan] wuxuu xambaarsan yahay eedeymo halis ah oo ku saabsan mowduuca; miyaan meel uga soo koobnaa maqaalka?}} Isla mabda'aas ayaa khuseeya sawirrada dhibka leh. Sheegashooyinka shakiga leh ee horay looga wadahadlay waa lala bixi karaa iyadoo la tixraacayo wadahadalkii hore.
Siyaasadda BLP waxay sidoo kale khuseysaa isticmaalaha iyo boggaga wadahadalka isticmaalaha. Midda kaliya ee ka reeban ayaa ah in isticmaalayaashu ay samayn karaan sheegasho kasta oo ay rabaan oo ku saabsan naftooda meesha ay ku leeyihiin (user space), ilaa inta aysan ku jirin iska-dhigid qof kale, ayna waafaqsan tahay waxa Wikipedia aysan ahayn. Si kastaba ha ahaatee, carruurta waa laga niyad-jebiyaa inay soo bandhigaan macluumaadka shakhsi ahaaneed ee lagu aqoonsan karo boggaga isticmaalahooda.{{efn|Eeg [[Wikipedia:Credentials]] iyo boggeeda wadahadalka.}} In kasta oo siyaasaddani khuseyso qoraallada ku saabsan Wikipedians-ka ee ku jira bannaanka mashruuca (project space), haddana xoogaa dabacsanaan ah ayaa loo oggol yahay si bulshadu u maarayso arrimaha maamulka, laakiin maamulayaasha waxaa loo oggol yahay inay tirtiraan agabkaas haddii uu gaaro heer sumcad-dil ah, ama haddii uu ka hor imaanayo weerarka shakhsiga ah.
===<span class="anchor" id="BLPABUSE"></span>Magacyada isticmaalaha===
<!--Don't remove [[Template:Anchor|anchor template]] (or edit the name within their doubled, curly brackets).-->
{{see also|Wikipedia:Siyaasada magaca adeegsadaha}}{{shortcut|WP:BLPNAMEABUSE}}
Magacyada isticmaalaha ee ka kooban aflagaaddo, been cad, ama hadallo muran dhaliya ama agab ku saabsan dadka nool waa in {{strong|si degdeg ah loo xannibaa}} laguna cabbiyaa dhammaan dib u eegista iyo diiwaannada]]. Tan waxaa ku jira magacyada isticmaalaha ee soo bandhigaya nooc kasta oo macluumaad aan guud ahayn, mid gaar ah, ama macluumaadka lagu aqoonsan karo dadka nool, iyadoon loo eegin sharciyadda macluumaadka iyo haddii macluumaadku sax yahay iyo haddii kaleba. Codsiyada looga saarayo magacyadaas diiwaannada waa in lagu [[Special:EmailUser/Oversight|warbiyaa]] kooxda Oversight si loo qiimeeyo.
===Sawirrada===
{{see|Wikipedia:Ma jiro cilmi-baaris asal ah}}
{{Policy shortcut|WP:BLPIMAGE|WP:MUG}}
Sawirrada dadka nool waa in aan loo isticmaalin meel ka baxsan macnaha guud si qofka loogu soo bandhigo si been ah ama meel ka dhac ah. Tani waxay si gaar ah muhiim ugu tahay sawirrada booliisku ka qaado dadka la qabto , ama xaaladaha uusan qofku filanayn in sawir laga qaado. Sababtoo ah sawirka booliisku wuxuu muujin karaa in qofka sawiran lagu soo eedeeyay ama lagu xukumay dembi gaar ah, waa in la soo xigto [[WP:RS|ilo-raac la isku halleyn karo]] oo leh sumcad ballaaran oo xaqiiqo-baaris iyo saxnaan ah kaas oo sawirka ku xiraya dhacdada ama dembiga gaarka ah ee laga hadlayo.
Sawirrada dadka nool ee ay dejiyeen Wikipedians-ka ama kuwa kale waxaa loo isticmaali karaa oo keliya haddii lagu soo saaray shatiga xuquuqda daabacaadda oo la jaanqaadi kara [[Wikipedia:Xeerka adeegsiga sawirada]].
{{shortcut|WP:AIIMGBLP}}{{Vanchor|AI generated images|text=
Sawirrada ay soo saartay AI (garaadka macmalka ah), kartoonnada ama caricatures-ka waa in aan loo isticmaalin in lagu sawiro mowduucyada BLP. Xaaladaha kooban (sida haddii sawir AI laga sameeyay oo qof nool ah uu isagu laftiisu caan yahay) waxay ku xiran yihiin is-afgaradka xaalad kasta goonideeda. Sawirrada faahfaahintooda si weyn loogu cusboonaysiiyay AI-da wax soo saarta (tusaale, si loo abuuro sawir midab leh ama leh tayo sare) waa in aan loo isticmaalin, iyadoo la raacayo isla ka-reebitaannada khuseeya sawirrada ay si buuxda AI u soo saartay. Guud ahaan, waa in la isticmaalaa nooca asalka ah ee sawirka, sida ku cad [[WP:AIGI]]. <!--See [[Wikipedia:Requests for comment/AI images#BLPs]]-->}}
===Qaybaha, liisaska, iyo qaababka hagidda===
{{Policy shortcut|WP:BLPCAT|WP:BLPLIST}}
{{See also|Wikipedia:Categorizing articles about people|Wikipedia:Categories, lists, and navigation templates}}
[[Wikipedia:Categorization|Magacyada qaybaha]] ma xambaarsana masuuliyad-ka-fogaansho ama wax ka beddelayaal, markaa kiiska qayb kasta oo nuxur ah waa in lagu caddeeyaa qoraalka maqaalka iyo [[Wikipedia:Citing sources|ilo-raacyada la soo xigtay]]. Kala-qaybinta iyadoo loo eegayo [[WP:CATREL|caqiidooyinka diimeed]] (ama la'aantood) ama [[WP:CATLGBTQ|u-janjeerka galmada]] waa in aan la samayn ilaa qofka mowduuca laga qoraa uu si guud u sheegay aaminsanaantiisa ama u-janjeerkiisa, iyo in caqiidada qofka ama u-janjeerkiisa galmo ay la xiriirto noloshooda guud ama [[Wikipedia:Notability (people)|caanimadooda]], marka loo eego ilo-raacyo la isku halleyn karo oo la daabacay.
{{Policy shortcut|WP:BLPCRIMINAL|WP:BLPRACIST}}
{{Anchor|CRIMINAL|RACIST|SEXIST|EXTREMIST}}
Waa in taxadar la muujiyaa marka la isticmaalayo qaybaha nuxurka ee tilmaamaya in qofku leeyahay sumcad xumo (eeg [[false light]]). Tusaale ahaan, iyo qaybaheeda hoose waa in lagu daraa oo keliya dhacdo la xiriirta caanimada qofka; dhacdadaasna ay daabaceen ilo-raacyo madax-bannaan oo la isku halleyn karo; qofkana lagu xukumay; xukunkana aan racfaan looga soo celin. Ha ku darin taariikhda dadka nool qaybaha muranka dhaliya sida, iyo wixii la mid ah, maadaama kuwani ay la mid yihiin summaynta qofka sidii midab-takori, takoor-jinsi, ama xagjir. {{Crossref |(Eeg sidoo kale {{slink|Wikipedia:Overcategorization|Subjective inclusion criteria}} iyo {{slink|Wikipedia:Overcategorization|Opinion about a question or issue}}.)}}
Mabaadi'dan waxay si isku mid ah u khuseeyaan {{strong|liisaska, qaababka hagidda (navigation templates), iyo weedhaha {{Tl|Infobox}} (ee tixraacaya dadka nool gudaha {{em|bog kasta}} oo Wikipedia ah)}} kuwaas oo ku salaysan caqiido diimeed (ama la'aantood) ama u-janjeer galmo ama tilmaamaya in qof kasta oo nool uu leeyahay sumcad xumo. Siyaasaddani ma xaddidayso isticmaalka qaybaha maamulka ee WikiProjects, nadiifinta maqaalka, ama hawlaha kale ee caadiga ah ee tifaftiraha.
===Dadka dhawaan dhintay ama ay u badan tahay inay dhinteen===
{{Policy shortcut|WP:BDP}}
Qof kasta oo dhashay 115-kii sano ee la soo dhaafay (ama wixii ka dambeeyay {{date|}} {{LASTYEAR|115}} <small>[{{Purge|cusboonaysii}}]</small>) waxaa daboolaya siyaasaddan ilaa ilo-raac la isku halleyn karo uu xaqiijiyo dhimashadooda. Guud ahaan, siyaasaddani <em><strong>ma khuseyso agabka khuseeya dadka la xaqiijiyay inay dhinteen iyadoo loo eegayo ilo-raacyo la isku halleyn karo.</strong></em> Midda kaliya ee ka reeban waxay noqonaysaa dadka dhawaan dhintay, markaasoo siyaasadda loo kordhin karo muddo aan la cayimin oo ka dambaysa taariikhda dhimashada—lix bilood, hal sano, laba sano ugu badnaan. Kordhinta noocaas ah waxay si gaar ah u khuseysaa agabka muranka dhaliya ama shakiga leh ee ku saabsan mowduuca ee saamaynta ku leh eheladooda iyo saaxiibadooda nool, sida xaaladaha is-dilaaca ee suurtagalka ah ama dembi gaar ah oo naxdin leh.
Xataa haddii aan dhimashada la xaqiijin, ujeeddooyinka siyaasaddan, qof kasta oo dhashay in ka badan 115 sano ka hor waxaa loo qaatay inuu dhintay {{em|haddii aysan}} ilo-raacyo la isku halleyn karo xaqiijin in qofku noolaa labadii sano ee la soo dhaafay. Haddii taariikhda dhalashada aan la aqoon, tifaftirayaashu waa inay isticmaalaan xukunnada macquulka ah si ay u ogaadaan—marka la eego taariikhaha dhacdooyinka lagu xusay maqaalka haddii ay u muuqato in qofku dhashay 115-kii sano ee u dambeeyay, sidaas darteedna ay daboolayso siyaasaddan.
===Dadka sharciga ah iyo kooxaha===
{{Policy shortcut|WP:BLPGROUP}}
Siyaasaddani sida caadiga ah ma khuseyso agabka ku saabsan shirkadaha, ama hay'adaha kale ee loo tixgeliyo [[legal person|dad sharciga ah]], in kasta oo agab kasta oo noocaas ah loo qoro si waafaqsan siyaasadaha kale ee nuxurka. Heerka ay siyaasadda BLP u khuseyso wax ka beddelka ku saabsan kooxaha waa mid adag waana in lagu xukumaa xaalad kasta goonideeda. Hadal waxyeello leh oo ku saabsan koox yar ama urur ayaa u dhow inuu noqdo dhibaatada BLP marka loo eego hadal la mid ah oo ku saabsan koox weyn; marka kooxdu aad u yar tahay, waxaa laga yaabaa inay suurtogal noqon weydo in la kala saaro kooxda iyo shakhsiyaadka ka kooban kooxda. Markaad shakido, iska xaqiiji inaad isticmaalayso ilo-raacyo tayo sare leh]].
==Xiriirka ka dhexeeya mowduuca, maqaalka, iyo Wikipedia==
===La tacaalidda wax ka beddelka uu sameeyo qofka maqaalku ku saabsan yahay===
{{Further|Wikipedia:Don't overlook legal threats}}
{{shortcut|WP:BLPEDIT|WP:BLPKIND}}
Mowduucyada (dadka maqaalka laga qoray) mararka qaarkood waxay ku lug yeeshaan wax ka beddelka agabka iyaga ku saabsan, ha noqoto si toos ah ama iyagoo wakiil soo dirsada. Guddiga Garqaadista (Arbitration Committee wuxuu go'aamiyay in loo tanaasulo mowduucyada BLP ee isku daya inay saxaan waxa ay u arkaan khaladaad ama agab aan caddaalad ahayn. {{strong|Tifaftirayaashu waa inay sameeyaan dadaal kasta si ay ugu dhaqmaan naxariis iyo tixgelin ku aaddan mowduucyada taariikh-nololeedka marka ay yimaadaan si ay u muujiyaan walaacooda.}}
In kasta oo Wikipedia ay ka niyad-jebiso dadka inay naftooda wax ka qoraan, haddana ka saarista agabka aan la xigashayn ama ilo-raaciiseydu liitaan waa la oggol yahay. Marka tifaftire aan soo gelin magaciisa uu tirtiro dhammaan ama qayb ka mid ah BLP, tani waxay noqon kartaa qofka maqaalku ku saabsan yahay oo isku dayaya inuu ka saaro agab dhib leh. Wax ka beddelka noocan oo kale ah ee ay sameeyaan mowduucyada waa in aan loola dhaqmin sidii xumaan ; beddelkeeda, kharibaad qofka waa in lagu martiqaadaa inuu sharxo walaaciisa. Guddiga Garqaadista waxay dejiyeen mabda'a soo socda bishii Diseembar 2005:
{{Quote box
|bgcolor=#F8F8FF
|salign=center
|width=70%
|align=center
|fontsize= 98%
| quote=[[Wikipedia:Please do not bite the newcomers]], oo ah hab-raac, wuxuu kula talinayaa isticmaalayaasha Wikipedia inay tixgeliyaan xaqiiqda cad ee ah in isticmaalayaasha cusub ee Wikipedia ay mararka qaarkood samayn doonaan waxyaabo khaldan. Dadka leh ama laga yaabo inay yeeshaan maqaal iyaga ku saabsan, waxaa jira jirrab—gaar ahaan haddii macluumaad u muuqda mid khaldan ama aad u xun lagu daro maqaalkooda—inay ku lug yeeshaan su'aalaha ku saabsan maqaalkooda. Tani waxay albaabka u furi kartaa dhaqan qaan-gaarnimo ka fog iyo luminta sharafta isticmaalaha cusub. Waa xad-gudub ka dhan ah ha qaniinin kuwa ku cusub in si adag loo naqdiyo isticmaalayaasha ku dhaca dabinkaas, halkii loo arki lahaa dhacdadan inay tahay qalad tifaftire cusub.<ref>{{Section link|Wikipedia:Requests for arbitration/Rangerdude#Mercy}}. Lagu ansixiyay 6-0-1.</ref>
}}
===La tacaalidda maqaallada kusaabsan naftaada===
{{shortcut|WP:BLPSELF|WP:BLPCOMPLAIN}}
Wikipedia waxay leedahay siyaasado tifaftir oo inta badan kaa caawin doona xallinta walaacaaga, iyo sidoo kale isticmaalayaal badan oo diyaar u ah inay ku caawiyaan iyo habab kala duwan oo xallinta cabashada ah. Khaladaadka aadka u cad waa la sixi karaa si degdeg ah, xataa adiga laftaadu waad u samayn kartaa. Laakiin intaas wixii ka baxsan, ku qor soo-jeedinnadaada bogga wadahadalka maqaalka (''eeg [[Help:Talk pages]]''), ama dhig {{tl|help me}} boggaaga [[Special:MyTalk|wadahadalka isticmaalaha]]. Waxaad sidoo kale ku qori kartaa sharraxaadda walaacaaga looxa ogeysiiska taariikh-nololeedka dadka nool oo aad weydiisataa in tifaftirayaal aan ku lug lahayn ay qiimeeyaan maqaalka si loo hubiyo in si caddaalad ah loo qoray loona xigtay si habboon.
Haddii aad tahay qofka maqaalku ku saabsan yahay oo aad aragto in maqaalkaagu ka kooban yahay macluumaad shakhsi ah ama hadallo keeni kara sumcad-dil, {{strong|[[WP:RFO|la xiriir kooxda indha-tirka (oversight team)]]}} si ay u qiimeeyaan arrinta oo laga yaabo inay [[WP:REVDEL|uga saaraan taariikhda bogga]].
Fadlan maskaxda ku hay in Wikipedia ay ku shaqeyso ku dhowaad dhammaan dad is-xilqaamay ; dhaqan kasta oo asluub-xumo ah ama dalab adag, xataa haddii la fahmi karo, inta badan wuxuu noqon doonaa mid waxtarkiisu yar yahay.
===Arrimaha sharciga===
Mowduucyada qaba walaac sharci ama walaac kale oo halis ah oo ku saabsan agabka ay ka helaan naftooda bogga Wikipedia, ha noqoto gudaha BLP ama meel kale, waxay la xiriiri karaan kooxda ka jawaabista is-xilqaamayaasha (oo loo yaqaan VRT). Fadlan iimayl u soo dir
{{strong|[mailto:info-en-q@wikimedia.org {{nospam|info-so-q|wikimedia.org}}]}} adigoo raacinaya link-ga maqaalka iyo faahfaahinta dhibaatada; wixii macluumaad dheeraad ah oo ku saabsan sida loo saxo qaladka, Badanaa way ka fiican tahay inaad caawimo weydiisato halkii aad isku dayi lahayd inaad adigu agabka wax ka beddesho.
Sida kor ku xusan, shakhsiyaadka ku lugta leh khilaaf sharci oo weyn ama khilaaf kale oo ka baxsan Wikipedia oo ay la leeyihiin qofka maqaalku ku saabsan yahay ayaa si adag looga niyad-jebiyaa inay wax ka beddelaan maqaalkaas.
===Sida loola xiriiro Wikimedia Foundation===
[[File:Contactus-wmcolors.svg|thumb|upright=0.68|{{strong|[https://wikimediafoundation.org/about/contact/ Nagala soo xiriir]}}]]
{{seealso|Wikimedia Foundation}}
Haddii aadan ku qanacsanayn jawaabta tifaftirayaasha iyo maamulayaasha ee ku saabsan walaac laga qabo agabka taariikh-nololeedka dadka nool, waxaad si toos ah ula xiriiri kartaa Wikimedia Foundation. Eeg {{strong|[[foundationsite:about/contact|Nagala soo xiriir]]}} wixii faahfaahin ah.
===Go'aanka Wikimedia Foundation===
{{see|Foundation:Resolution:Biographies of living people}}
Abriil 9, 2009, Guddiga Maamulka ee Wikimedia Foundation waxay ansixiyeen go'aan ku saabsan maaraynta Wikimedia ee agabka ku saabsan dadka nool. Waxay xustay inay jiraan dhibaatooyin ku saabsan BLPs qaarkood oo lagu buunbuuniyay qofka, la kharibay, laguna daray khaladaad iyo sumcad-dil. Ururku wuxuu ku boorinayaa in fiiro gaar ah loo yeesho dhexdhexaadnimada iyo xaqiijinta dadka nool; in karaamada bini'aadamka iyo sirta qofka lagu xisabtamo, gaar ahaan maqaallada leh danta ku meel-gaarka ah ama kuwa yaryar; iyo in qof kasta oo qaba cabasho ku saabsan sida loogu sharxay boggaga mashruuca loola dhaqmo dulqaad, naxariis, iyo ixtiraam.
==Kaalinta maamulayaasha==
{{Policy shortcut|WP:BLPADMINS}}
===Ilaalinta boga iyo xannibaadaha===
{{Anchor|Ilaalinta boga, xannibaadaha}}
Maamulayaasha ka shakiya wax ka beddel ula kac ah ama eex ku jirto, ama aaminsan in agab aan habboonayn lagu dari karo ama dib loo soo celin karo, waxay ilaalin karaan boggaga. Maamulayaasha waxaa loo oggol yahay inay dhaqan-geliyaan ka saarista xadgudubyada cad ee BLP iyagoo isticmaalaya ilaalinta bogga ama xannibaadda xadgudubyada sameeyay, xataa haddii ay iyagu laftoodu wax ka beddelayeen maqaalka ama ay si kale ugu lug leeyihiin. Xaaladaha aan caddeyn, waa inay codsadaan indha-indheynta maamule aan ku lug lahayn oo jooga
Eeg {{section link||Templates}} si aad u hesho qaababka habboon ee la isticmaalo marka digniin la siinayo ama la xannibayo xadgudubyada BLP.
===Mowduucyada muranka dhaliya===
{{anchor|Discretionary sanctions|Contentious topic}}
{{Policy shortcut|WP:BLPCT|WP:BLPDS}}
"Dhammaan dadka nool ama kuwa dhawaan dhintay ee nuxurka taariikh-nololeedkoodu ku jiro maqaallada Wikipedia" waxaa [[WP:Arbitration Committee|Guddiga Garqaadista]] u [[Wikipedia:NEWBLPBAN|u cayimeen]] inay yihiin [[WP:Contentious topics|mowduuc muran dhaliya]]. Meeshan, caadooyinka iyo siyaasadaha Wikipedia si aad u adag ayaa loo dhaqan-geliyaa, maamulayaasha Wikipedia-na waxay leeyihiin awood dheeri ah oo ay ku yareeyaan carqaladaynta mashruuca.
===Tirtirista===
{{Policy shortcut|WP:BLPDEL|WP:BLPDELETE}}{{Anchor|Tirtirista BLPs}}
====Tirtirista kooban, ka hortagga abuurista, iyo faaruqinta asluubta leh====
Agabka taariikh-nololeedka ee ku saabsan shakhsi nool oo aan waafaqsanayn siyaasaddan waa in la hagaajiyaa lana saxaa; haddii taasi suurtogal noqon weydo, markaas waa in meesha laga saaraa. Haddii bogga oo dhan uu u badan yahay tayo liidata, oo uu u horrayn ka kooban yahay agab muran dhaliya oo aan lahayn ilo-raac ama ilo-raacyadiisu liitaan, markaas waxaa laga yaabaa inay lagama maarmaan noqoto in bogga oo dhan la tirtiro iyadoo loo tusaale qaadanayo tallaabada koowaad, ka dibna wadahadal la sameeyo haddii la codsado.
Tirtirista bogga badanaa waa xalka u dambeeya. Haddii khilaafku ku saabsan yahay in bogga lagu daro iyo in kale (tusaale, sababtoo ah [[Wikipedia:Notability (people)|caanimadiisa]] oo la iska weydiinayo ama meesha uu qofku codsaday tirtirid), tan waxaa lagu xalliyaa wadahadallada tirtirista halkii laga tirtiri lahaa si kooban. Tirtirista kooban waxay habboon tahay marka boggu ka kooban yahay agab xun oo aan la xigashayn ama loo qoray si aan dhexdhexaad ahayn, marka aan si fudud dib loogu qori karin ama loogu soo celin karin nooc hore oo heerkiisu habboon yahay. Maamulaha tirtiraya waa inuu u diyaar garoobaa inuu tallaabada u sharxo dadka kale, isagoo isticmaalaya iimayl haddii agabku yahay mid xasaasi ah. Kuwa diidan tirtirista waa inay maskaxda ku hayaan in maamulaha tirtiray uu ka warqabi karo arrimo aysan kuwa kale ogeyn. Khilaafaadka waxaa loo gudbin karaa dib.u eegista tirtirista, laakiin wadahadalka dadweynaha ee daba-dheeraada waa in laga fogaadaa marka ay tirtiristu khuseyso agab shakhsi ah oo xasaasi ah oo ku saabsan dadka nool, gaar ahaan haddii uu yahay mid xun. Doodaha noocaas ah waa la faaruqin karaa ka dib marka la soo gebagebeeyo. Tirtirista ka dib, maamule kasta wuxuu dooran karaa inuu ka ilaaliyo dib-u-abuurista. Xataa haddii bogga aan laga ilaalinin dib-u-abuurista, waa inaan dib loo abuurin ilaa is-afgarad uu muujiyo taageerada dib-u-abuurista taasoo waafaqsan siyaasadahayaga.
====Mowduucyada aan aadka loo aqoon====
Qof kasta oo aan rabin inuu noqdo mowduuc BLP ah wuxuu u soo gudbin karaa tirtirid gudaha Maqaallada loo hayo tirtirista (ama Noocyada kale ee tirtirista ee qabyo qoraallada) ama wuxuu codsan karaa in xubin ka tirsan Kooxda Ka-jawaabista Is-xilqaamayaashanay u qabato. Ilaa uu mowduucu {{em|si cad}} u buuxiyo hab raaca guud ee caanimada {{efn|Ka soo horjeedda inuu noqdo mid ku dhow xadka, ama kaliya uu buuxiyo hab-raaca caanimada ee mowduuc gaar ah ama midna, xaaladdaas oo kale maqaalka waa in loo tirtiro sababo caannimo awgeed iyadoon loo eegin.}} ama uu yahay mid hadda xafiiska jooga ama hore loo soo doortay ama loo magacaabay masuul, tifaftirayaashu waa inay si dhab ah u tixgeliyaan sharfidda codsiyadaas. Qodobada u xaglaya tirtirista waxaa ka mid ah taariikhda maqaalka oo dhib leh, waxyeello dhab ah oo qofka maqaalku ku saabsan yahay uu sheegay, iyo qofka oo ah mid caanimadiisu aad u yar tahay ama loo yaqaan hal dhacdo oo keliya. Sida ku cad siyaasadda tirtirista, haddii uusan jirin is-afgarad lagu haynayo ama lagu tirtirayo ka dib markii uu codsaday qofka maqaalku ku saabsan yahay, maamuluhu wuxuu u xiri karaa tirtirid.{{pb}}Tirtirista qaybtan hoosteeda kama hor istaageyso in qofka lagu xuso maqaallo kale, sidoo kale kama hor istaageyso in la abuuro dib-u-hagaajin laga soo bilaabo magacooda ilaa meel lagu xusay, inkastoo qaybta qarsoodiga ee siyaasaddan laga yaabo inay khuseyso xaaladaha qaar.
====Dib-u-soo-celinta====
Si loo xaqiijiyo in agabka ku saabsan dadka nool loo qoro si dhexdhexaad ah oo heerkiisu sarreeyo, laguna salaynayo ilo-raacyo tayo leh oo la isku halleyn karo, masuuliyadda caddaynta waxay saaran tahay kuwa raba inay haystaan, soo celiyaan, ama ka noqdaan tirtirista agabka lagu muransan yahay. Marka agabka ku saabsan dadka nool meesha laga saaro iyadoo loo haysto diidmo BLP oo niyad-sami ah, tifaftire kasta oo raba inuu ku daro, dib u soo celiyo, ama ka noqdo tirtirista waa inuu xaqiijiyaa inay waafaqsan tahay siyaasadaha nuxurka ee Wikipedia. Haddii dib loo soo celinayo iyadoo aan wax weyn laga beddelin, waa in marka hore la helaa is-afgarad . Agabka la hagaajiyay si wax looga qabto walaacyada waa in lagu xukumaa xaalad kasta goonideeda.
Xaaladda uu maamule tirtiro maqaal dhammaystiran, meel kasta oo ay suurtogal tahay tirtiristaas lagu muransan yahay waa in marka hore lagala hadlaa maamulihii tirtiray maqaalka.
====Soo-jeedinnada====
Dhammaan BLPs waa inay lahaadaan ugu yaraan hal ilo-raac oo taageeraya ugu yaraan hal hadal oo laga yiri qofka maqaalka ku jira, haddii kalena waxaa loo soo jeedin karaa tirtirid. Summadda lagama saari karo ilaa ilo-raac la isku halleyn karo la keeno, haddii la keeni waayana, maqaalka waa la tirtiri karaa toddobo maalmood ka dib. Tani ma saameynayso hababka kale ee tirtirista ee lagu xusay siyaasadda BLP iyo meelo kale.
==Habka wax u qorista==
{{Policy shortcut|WP:BLPSTYLE}}
===Codka===
BLPs waa in loo qoraa si mas'uuliyadi ku jirto, si taxaddar leh, iyo cod aan xamaasad lahayn, iyadoo laga fogaanayo hoos u dhigista iyo buunbuuninta labadaba. Maqaalladu waa inay si aan eex lahayn u diiwaangeliyaan waxa ilaha labaad ee lagu kalsoonaan karo ay ka daabaceen mawduucyada, iyo xaaladaha qaarkood waxa mawduucyadu naftooda ka daabaceen. Soo koob sida ficillada iyo guulaha loogu tilmaamay ilo lagu kalsoonaan karo adigoon miisaan aan loo baahnayn siin dhacdooyinka dhow. Ha ugu yeerin dadka sumado muran dhaliya, luqad rarreyn ah, ama ereyo aan sax ahayn, ilaa qofkaas si caadi ah loogu tilmaamo habkaas ilo lagu kalsoonaan karo. Beddelkeeda isticmaal luqad cad, toos ah oo u oggol xaqiiqooyinka inay iyagu hadlaan.
===<span class="anchor" id="BALANCE"></span> Isu-dheelitirka===
{{Policy shortcut|WP:BLPBALANCE}}
{{further|Wikipedia:Coatrack articles}}
Naqdiga iyo ammaanta waa in lagu daro haddii laga heli karo ilo labaad oo lagu kalsoonaan karo, ilaa inta agabka loo soo bandhigayo si mas'uuliyadi ku jirto, si taxaddar leh, iyo cod aan dano gaar ah lahayn. Ha siin meel aan loo dhigmin aragtiyo gaar ah; aragtida dadka tirada yar waa in aan lagu darin gabi ahaanba. Waa in daryeel laga yeeshaa qaabdhismeedka maqaalka si loo xaqiijiyo soo bandhigida guud iyo cinwaannada qaybaha inay yihiin kuwo dhex-dhexaad ah. Ka digtoonaan sheegashooyinka ku tiirsan dembi-u-saarista urur kale, iyo nuxurka eexda leh, xumaanta wata ama xayeysiiska xad-dhaafka ah ah.
Fikradda lagu sheegay [[meta:Eventualism|Eventualism]]—in maqaal kasta oo Wikipedia ah uu yahay shaqo socota, iyo in sidaas darteed ay caadi tahay in maqaalku noqdo mid ''si ku-meel-gaar ah'' u dheelitiran sababtoo ah ugu dambeyntii wuxuu imaan doonaa qaabkiisa saxda ah—tan {{em|ma khuseyso}} taariikh nololeedka. Iyadoo la tixgelinayo saameynta ay ku yeelan karaan nolosha mawduucyada taariikh nololeedka, taariikh nololeedka waa inuu ahaado mid u caddaalad fala mawduucyada mar walba.
===Boggaga weerarka===
Boggaga aan xigashada lahayn ee leh cod taban, gaar ahaan marka ay u muuqdaan in loo sameeyay ugu horreyn si loo bahdilo qofka, waa in isla markiiba la tirtiro haddii uusan jirin nooc waafaqsan xeerka oo lagu laaban karo; {{xref|eeg {{section link ||Summary deletion, creation prevention, and courtesy blanking}}, hoos}}. Kuwa aan maamulayaasha ahayn waa inay ku calaamadiyaan {{tl|db-attack}} ama {{tl|db-negublp}}. Samaynta boggaga noocaas ah, gaar ahaan marka lagu celceliyo ama si xun loo sameeyo, waa sabab keeni karta xannibaad degdeg ah.
==Ilo lagu kalsoonaan karo==
{{Policy shortcut|WP:BLPRS|WP:BLPSOURCES|WP:BLPSOURCE}}
===<span class="anchor" id="CHALLENGE"></span> La loolamay ama ay u badan tahay in la loolamo===
Xeerka xigashada ee Wikipedia, Xaqiijinta, wuxuu leeyahay dhammaan xigashooyinka iyo agab kasta oo {{strong|la loolamay ama ay u badan tahay in la loolamo}} waa in loo aaneeyaa ilo lagu kalsoonaan karo oo la daabacay iyadoo la isticmaalayo xigasho dhexda ah; agabka aan buuxin heerkan waa laga saari karaa. Xeerkani wuxuu ballaarinayaa mabda'aas, isagoo ku daraya in {{strong|agabka muranka dhaliya ee ku saabsan dadka nool ee aan xigashada lahayn ama xigashadiisu liidato waa in si degdeg ah looga saaraa iyada oo aan wadahadal la gelin}}. Tan waxay khuseysaa haddii agabku yahay mid taban, mid togan, mid dhex-dhexaad ah, ama mid la iswaydiin karo, iyo haddii agabku ku jiro taariikh nololeed ama maqaal kale. Agabka noocaas ah waa in aan lagu darin maqaal marka ilaha kaliya ee la heli karo ay yihiin [[tabloid journalism]]. Marka agabku yahay mid la xaqiijin karo oo muhiim ah, wuxuu ka muuqan doonaa ilo kale oo lagu kalsoonaan karo.
==Tixraacyo==
{{Reflist}}
oezopbx9veviljxgyy75s8xf94sgnr3
Template:Policy shortcut
10
47492
297291
2026-05-13T12:01:05Z
Isma4l
41797
/* */
297291
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Template:Shortcut]]
pul8ew4dlsui3eusj3pxwhvfdlo4dj9
Wikipedia:BLP
4
47493
297292
2026-05-13T12:02:22Z
Isma4l
41797
Bog loo bedeley [[Wikipedia:Taariikh nololeedka dadka nool]]
297292
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Wikipedia:Taariikh nololeedka dadka nool]]
2kbz29evf27030pywkcuu5l3x65o3ir
Template:Xref
10
47494
297293
2026-05-13T12:03:32Z
Isma4l
41797
/* */
297293
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Template:Crossreference]]
lgjlrzmuk2vk5k5fv6tulftpvgbl3mj
Template:Crossreference/doc
10
47495
297295
2026-05-13T12:08:53Z
Isma4l
41797
/* */
297295
wikitext
text/x-wiki
{{Documentation subpage}}
<!--Categories where indicated at the bottom of this page, please; interwikis at Wikidata (see [[Wikipedia:Wikidata]])-->
{{Template shortcut|Xref|Crossref}}
{{lua|Module:Hatnote inline}}
{{Uses TemplateStyles|{{NAMESPACE}}:{{ROOTPAGENAME}}/styles.css}}
jlwqgejj1e2uh6jgho012o9lnxtgmvw
Wikipedia:BLPRS
4
47496
297303
2026-05-13T13:14:02Z
Isma4l
41797
Bog loo bedeley [[Wikipedia:Taariikh nololeedka dadka nool]]
297303
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Wikipedia:Taariikh nololeedka dadka nool]]
2kbz29evf27030pywkcuu5l3x65o3ir
Wikipedia:BLPSOURCES
4
47497
297304
2026-05-13T13:15:00Z
Isma4l
41797
Bog loo bedeley [[Wikipedia:Taariikh nololeedka dadka nool]]
297304
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Wikipedia:Taariikh nololeedka dadka nool]]
2kbz29evf27030pywkcuu5l3x65o3ir
Wikipedia:BLPSOURCE
4
47498
297305
2026-05-13T13:15:13Z
Isma4l
41797
Bog loo bedeley [[Wikipedia:Taariikh nololeedka dadka nool]]
297305
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Wikipedia:Taariikh nololeedka dadka nool]]
2kbz29evf27030pywkcuu5l3x65o3ir
Wikipedia:BLPSTYLE
4
47499
297306
2026-05-13T13:15:27Z
Isma4l
41797
Bog loo bedeley [[Wikipedia:Taariikh nololeedka dadka nool]]
297306
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Wikipedia:Taariikh nololeedka dadka nool]]
2kbz29evf27030pywkcuu5l3x65o3ir
Wikipedia:BLPADMINS
4
47500
297307
2026-05-13T13:15:42Z
Isma4l
41797
Bog loo bedeley [[Wikipedia:Taariikh nololeedka dadka nool]]
297307
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Wikipedia:Taariikh nololeedka dadka nool]]
2kbz29evf27030pywkcuu5l3x65o3ir
Wikipedia:BLPEDIT
4
47501
297308
2026-05-13T13:15:55Z
Isma4l
41797
Bog loo bedeley [[Wikipedia:Taariikh nololeedka dadka nool]]
297308
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Wikipedia:Taariikh nololeedka dadka nool]]
2kbz29evf27030pywkcuu5l3x65o3ir
Wikipedia:BLPKIND
4
47502
297309
2026-05-13T13:16:10Z
Isma4l
41797
Bog loo bedeley [[Wikipedia:Taariikh nololeedka dadka nool]]
297309
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Wikipedia:Taariikh nololeedka dadka nool]]
2kbz29evf27030pywkcuu5l3x65o3ir
Wikipedia:BLPTALK
4
47503
297310
2026-05-13T13:16:31Z
Isma4l
41797
Bog loo bedeley [[Wikipedia:Taariikh nololeedka dadka nool]]
297310
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Wikipedia:Taariikh nololeedka dadka nool]]
2kbz29evf27030pywkcuu5l3x65o3ir
Wikipedia:BLPNAMEABUSE
4
47504
297311
2026-05-13T13:16:46Z
Isma4l
41797
Bog loo bedeley [[Wikipedia:Taariikh nololeedka dadka nool]]
297311
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Wikipedia:Taariikh nololeedka dadka nool]]
2kbz29evf27030pywkcuu5l3x65o3ir
Wikipedia:BLPIMAGE
4
47505
297312
2026-05-13T13:17:01Z
Isma4l
41797
Bog loo bedeley [[Wikipedia:Taariikh nololeedka dadka nool]]
297312
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Wikipedia:Taariikh nololeedka dadka nool]]
2kbz29evf27030pywkcuu5l3x65o3ir
Wikipedia:MUG
4
47506
297313
2026-05-13T13:17:17Z
Isma4l
41797
Bog loo bedeley [[Wikipedia:Taariikh nololeedka dadka nool]]
297313
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Wikipedia:Taariikh nololeedka dadka nool]]
2kbz29evf27030pywkcuu5l3x65o3ir
Wikipedia:AIIMGBLP
4
47507
297314
2026-05-13T13:17:36Z
Isma4l
41797
Bog loo bedeley [[Wikipedia:Taariikh nololeedka dadka nool]]
297314
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Wikipedia:Taariikh nololeedka dadka nool]]
2kbz29evf27030pywkcuu5l3x65o3ir
Wikipedia:BLPSELF
4
47508
297316
2026-05-13T13:18:45Z
Isma4l
41797
Bog loo bedeley [[Wikipedia:Taariikh nololeedka dadka nool]]
297316
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Wikipedia:Taariikh nololeedka dadka nool]]
2kbz29evf27030pywkcuu5l3x65o3ir
Wikipedia:BLPCOMPLAIN
4
47509
297317
2026-05-13T13:19:13Z
Isma4l
41797
Bog loo bedeley [[Wikipedia:Taariikh nololeedka dadka nool]]
297317
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Wikipedia:Taariikh nololeedka dadka nool]]
2kbz29evf27030pywkcuu5l3x65o3ir
Wikipedia:BLPCAT
4
47510
297318
2026-05-13T13:19:28Z
Isma4l
41797
Bog loo bedeley [[Wikipedia:Taariikh nololeedka dadka nool]]
297318
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Wikipedia:Taariikh nololeedka dadka nool]]
2kbz29evf27030pywkcuu5l3x65o3ir
Wikipedia:BLPLIST
4
47511
297319
2026-05-13T13:19:41Z
Isma4l
41797
Bog loo bedeley [[Wikipedia:Taariikh nololeedka dadka nool]]
297319
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Wikipedia:Taariikh nololeedka dadka nool]]
2kbz29evf27030pywkcuu5l3x65o3ir
Wikipedia:BLPCRIMINAL
4
47512
297320
2026-05-13T13:19:54Z
Isma4l
41797
Bog loo bedeley [[Wikipedia:Taariikh nololeedka dadka nool]]
297320
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Wikipedia:Taariikh nololeedka dadka nool]]
2kbz29evf27030pywkcuu5l3x65o3ir
Wikipedia:BLPRACIST
4
47513
297321
2026-05-13T13:20:07Z
Isma4l
41797
Bog loo bedeley [[Wikipedia:Taariikh nololeedka dadka nool]]
297321
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Wikipedia:Taariikh nololeedka dadka nool]]
2kbz29evf27030pywkcuu5l3x65o3ir
Wikipedia:BDP
4
47514
297322
2026-05-13T13:20:32Z
Isma4l
41797
Bog loo bedeley [[Wikipedia:Taariikh nololeedka dadka nool]]
297322
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Wikipedia:Taariikh nololeedka dadka nool]]
2kbz29evf27030pywkcuu5l3x65o3ir
Wikipedia:BLPGROUP
4
47515
297323
2026-05-13T13:20:47Z
Isma4l
41797
Bog loo bedeley [[Wikipedia:Taariikh nololeedka dadka nool]]
297323
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Wikipedia:Taariikh nololeedka dadka nool]]
2kbz29evf27030pywkcuu5l3x65o3ir
Wikipedia:BLPCT
4
47516
297324
2026-05-13T13:21:21Z
Isma4l
41797
Bog loo bedeley [[Wikipedia:Taariikh nololeedka dadka nool]]
297324
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Wikipedia:Taariikh nololeedka dadka nool]]
2kbz29evf27030pywkcuu5l3x65o3ir
Wikipedia:BLPDEL
4
47517
297325
2026-05-13T13:22:14Z
Isma4l
41797
Bog loo bedeley [[Wikipedia:Taariikh nololeedka dadka nool]]
297325
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Wikipedia:Taariikh nololeedka dadka nool]]
2kbz29evf27030pywkcuu5l3x65o3ir
Wikipedia:BLPDELETE
4
47518
297326
2026-05-13T13:22:29Z
Isma4l
41797
Bog loo bedeley [[Wikipedia:Taariikh nololeedka dadka nool]]
297326
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Wikipedia:Taariikh nololeedka dadka nool]]
2kbz29evf27030pywkcuu5l3x65o3ir
Wikipedia:BLPBALANCE
4
47519
297327
2026-05-13T13:22:48Z
Isma4l
41797
Bog loo bedeley [[Wikipedia:Taariikh nololeedka dadka nool]]
297327
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Wikipedia:Taariikh nololeedka dadka nool]]
2kbz29evf27030pywkcuu5l3x65o3ir
Template:Talk quote inline
10
47520
297329
2026-05-13T13:28:19Z
Isma4l
41797
/* */
297329
wikitext
text/x-wiki
<templatestyles src="Talk quote inline/styles.css" />{{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{ns:0}}|{{FormattingError|Template:Tq is only for quoting in talk and project pages. Do not use it in actual articles.}}|<!--
--><q {{#if: {{{title|}}} | title="{{{title}}}"}} class="inline-quote-talk {{#if: {{{i|{{{italic|}}}}}} | inline-quote-talk-italic}} {{#if: {{{q|{{{quotes|}}}}}}|inline-quote-talk-marks}}">{{Encodefirst|{{trim|{{{1|<includeonly>{{error|Error: No text given for quotation (or equals sign used in the actual argument to an unnamed parameter)}}[[Category:Pages incorrectly using the talk quote inline template]]</includeonly><noinclude>Qoraal tusaale ah</noinclude>}}}}}}}</q><!--
-->}}{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown=[[Category:Pages using talk quote inline with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]|preview=Page using [[Template:Talk quote inline]] with unknown parameter "_VALUE_"|ignoreblank=y| 1 | i | italic | q | quotes | title }}<noinclude>
{{Documentation}}
</noinclude>
iz5wl3bm07hzznajj7jm03242rzk0nr
Template:Talk quote inline/styles.css
10
47521
297330
2026-05-13T13:29:18Z
Isma4l
41797
Bog cusub: /* {{pp-template}} */ @media screen { html.skin-theme-clientpref-night .inline-quote-talk { color: #00B785; } } @media screen and ( prefers-color-scheme: dark) { html.skin-theme-clientpref-os .inline-quote-talk { color: #00B785; } } .inline-quote-talk { font-family: Georgia, 'DejaVu Serif', serif; color: #008560; quotes: none; } .inline-quote-talk-italic { font-family: inherit; font-style: italic; } .inline-quote-talk-marks { quotes: '"' '"'; }
297330
sanitized-css
text/css
/* {{pp-template}} */
@media screen {
html.skin-theme-clientpref-night .inline-quote-talk {
color: #00B785;
}
}
@media screen and ( prefers-color-scheme: dark) {
html.skin-theme-clientpref-os .inline-quote-talk {
color: #00B785;
}
}
.inline-quote-talk {
font-family: Georgia, 'DejaVu Serif', serif;
color: #008560;
quotes: none;
}
.inline-quote-talk-italic {
font-family: inherit;
font-style: italic;
}
.inline-quote-talk-marks {
quotes: '"' '"';
}
3233eyyxk9r6bbf2t05p3a5vwty8pjc
Template:Tq
10
47522
297331
2026-05-13T13:29:51Z
Isma4l
41797
/* */
297331
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Template:Talk quote inline]]
s35ssk0bnepjsbirj4h8qljz4etak9t
Template:See
10
47523
297332
2026-05-13T13:31:00Z
Isma4l
41797
/* */
297332
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Template:Further]]
av4m7u5e2k4xmrwdrm0zo3bi5s6lwhj
297379
297332
2026-05-14T08:14:39Z
EmausBot
2224
Hagaajin u rogid labalaaban ee [[Template:Faahfaahin]]
297379
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Template:Faahfaahin]]
jogyskr6v4lrq80m2dav3y4p2zj7cdm
Template:Visible anchor
10
47524
297333
2026-05-13T13:32:01Z
Isma4l
41797
/* */
297333
wikitext
text/x-wiki
<templatestyles src="Template:Visible anchor/styles.css" /><span class="vanchor"><!--
-->{{#if:{{{1|}}}|<span id="{{plain text|{{{1}}}}}"></span>}}<!--
-->{{#if:{{{2|}}}|<span id="{{plain text|{{{2}}}}}"></span>}}<!--
-->{{#if:{{{3|}}}|<span id="{{plain text|{{{3}}}}}"></span>}}<!--
-->{{#if:{{{4|}}}|<span id="{{plain text|{{{4}}}}}"></span>}}<!--
-->{{#if:{{{5|}}}|<span id="{{plain text|{{{5}}}}}"></span>}}<!--
-->{{#if:{{{6|}}}|<span id="{{plain text|{{{6}}}}}"></span>}}<!--
-->{{#if:{{{7|}}}|<span id="{{plain text|{{{7}}}}}"></span>}}<!--
-->{{#if:{{{8|}}}|<span id="{{plain text|{{{8}}}}}"></span>}}<!--
-->{{#if:{{{9|}}}|<span id="{{plain text|{{{9}}}}}"></span>}}<!--
-->{{#if:{{{10|}}}|<span id="{{plain text|{{{10}}}}}"></span>}}<!--
-->{{#if:{{{11|}}}|<span id="{{plain text|{{{11}}}}}"></span>}}<!--
-->{{#if:{{{12|}}}|<span id="{{plain text|{{{12}}}}}"></span>}}<!--
-->{{#if:{{{13|}}}|<span id="{{plain text|{{{13}}}}}"></span>}}<!--
-->{{#if:{{{14|}}}|<span id="{{plain text|{{{14}}}}}"></span>}}<!--
-->{{#if:{{{15|}}}|<span id="{{plain text|{{{15}}}}}"></span>}}<!--
-->{{#if:{{{16|}}}|<span id="{{plain text|{{{16}}}}}"></span>}}<!--
-->{{#if:{{{17|}}}|<span id="{{plain text|{{{17}}}}}"></span>}}<!--
-->{{#if:{{{18|}}}|<span id="{{plain text|{{{18}}}}}"></span>}}<!--
-->{{#if:{{{19|}}}|<span id="{{plain text|{{{19}}}}}"></span>}}<!--
-->{{#if:{{{20|}}}|<span id="{{plain text|{{{20}}}}}"></span>}}<!--
-->{{#if:{{{21|}}}|<span id="{{plain text|{{{21}}}}}"></span>}}<!--
-->{{#if:{{{22|}}}|<span id="{{plain text|{{{22}}}}}"></span>}}<!--
-->{{#if:{{{23|}}}|<span id="{{plain text|{{{23}}}}}"></span>}}<!--
-->{{#if:{{{24|}}}|<span id="{{plain text|{{{24}}}}}"></span>}}<!--
-->{{#if:{{{25|}}}|<span id="{{plain text|{{{25}}}}}"></span>}}<!--
-->{{#if:{{{26|}}}|<span id="{{plain text|{{{26}}}}}"></span>}}<!--
-->{{#if:{{{27|}}}|<span id="{{plain text|{{{27}}}}}"></span>}}<!--
-->{{#if:{{{28|}}}|<span id="{{plain text|{{{28}}}}}"></span>}}<!--
-->{{#if:{{{29|}}}|<span id="{{plain text|{{{29}}}}}"></span>}}<!--
-->{{#if:{{{30|}}}|<span id="{{plain text|{{{30}}}}}"></span>}}<!--
--><span class="vanchor-text">{{{text|{{{1}}}}}}</span><!--
-->{{#if:{{{31|}}}|<span class="error">{{Tl|Visible anchor}}: too many anchors, maximum is 30.</span>}}<!--
--></span><noinclude>
{{Documentation}}
<!-- PLEASE ADD CATEGORIES TO THE /doc SUBPAGE; INTERWIKIS GO TO WIKIDATA, THANK YOU! -->
</noinclude>
58aqwrtkzmllytfdj3hsoehrnukolpr
Template:Visible anchor/styles.css
10
47525
297334
2026-05-13T13:32:28Z
Isma4l
41797
Bog cusub: /* {{pp-template}} */ .vanchor > :target ~ .vanchor-text { background-color: #ebf4ff; } @media screen { html.skin-theme-clientpref-night .vanchor > :target ~ .vanchor-text { background-color: #0f4dc9; } } @media screen and (prefers-color-scheme: dark) { html.skin-theme-clientpref-os .vanchor > :target ~ .vanchor-text { background-color: #0f4dc9; } }
297334
sanitized-css
text/css
/* {{pp-template}} */
.vanchor > :target ~ .vanchor-text {
background-color: #ebf4ff;
}
@media screen {
html.skin-theme-clientpref-night .vanchor > :target ~ .vanchor-text {
background-color: #0f4dc9;
}
}
@media screen and (prefers-color-scheme: dark) {
html.skin-theme-clientpref-os .vanchor > :target ~ .vanchor-text {
background-color: #0f4dc9;
}
}
juuzxupy5l70okszqohfudkmnjxa092
Template:Vanchor
10
47526
297335
2026-05-13T13:33:29Z
Isma4l
41797
/* */
297335
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Template:Visible_anchor]]
9w29406gzxpn4l85kxzvrq1htezqafy
Template:No spam
10
47527
297336
2026-05-13T13:34:29Z
Isma4l
41797
/* */
297336
wikitext
text/x-wiki
<span class="nowrap">{{{1|<noinclude>account</noinclude>}}}<span class="mw-no-invert">[[File:At sign.svg|15px|@|link=|class=skin-invert]]</span>{{{2|<noinclude>example.com</noinclude>}}}</span><noinclude>
{{Documentation}}
<!-- PLEASE ADD THIS TEMPLATE'S CATEGORIES TO THE /doc SUBPAGE; INTERWIKIS GO TO WIKIDATA, THANK YOU! -->
</noinclude>
lph6m450jq4go6ukwvb11fg5umj9f9h
Template:Nospam
10
47528
297337
2026-05-13T13:34:57Z
Isma4l
41797
/* */
297337
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Template:No spam]]
9j35q11us8uwwqaxv1b19v3v0n63b82
Template:Seealso
10
47529
297339
2026-05-13T13:36:35Z
Isma4l
41797
/* */
297339
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Template:See also]]
majhp6tqqq1q1ktyvlkslw83nsppv7m