Wikipedia
sowiki
https://so.wikipedia.org/wiki/Bogga_Hore
MediaWiki 1.48.0-wmf.1
first-letter
Media
Special
Talk
User
User talk
Wikipedia
Wikipedia talk
File
File talk
MediaWiki
MediaWiki talk
Template
Template talk
Help
Help talk
Category
Category talk
Portal
Portal talk
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
Template:If
10
7403
311536
161573
2026-10-31T10:24:46Z
Isma4l
41797
311536
wikitext
text/x-wiki
{{ safesubst:<noinclude/>p{{ safesubst:<noinclude/>#ifeq:{{{1}}}|eq|1|2}}|{{ safesubst:<noinclude/>p{{ safesubst:<noinclude/>#ifeq:{{{2}}}|{{{3}}}|1|2}}|{{{4|}}}|{{{5|}}}}}|{{ safesubst:<noinclude/>p{{ safesubst:<noinclude/>#if{{{1}}}:{{{2}}}|1|2}}|{{{3}}}|{{{4|}}}}}}}<noinclude>
{{Documentation}}
</noinclude>
f8ynzwax4uvhq0bvzgatn2t1xjeyefy
Template:Maamule
10
8332
311486
304474
2026-10-30T18:01:25Z
Isma4l
41797
/* */
311486
wikitext
text/x-wiki
{{Userbox
| id = {{{id|[[File:{{#if: {{{image|}}} | {{{image|}}} | {{#if:{{{noannounce|}}}|Badgev2-transbg.png|Wikipedia Administrator.svg}} }}|{{{logo-size|43x43px}}}]]}}}
| info-s = {{{info-s|{{{info-size|8}}}}}}
| info = Isticmaalahani {{#if:{{{noannounce|}}}|badal ma u baahna suuq-xumo.|{{#if:{{yesno|{{{former|}}}}}|wuxuu ahaa|waa}} '''[[Wikipedia:Maamulayaasha|maamule]]'''{{#if:{{{othertext|}}}| {{{othertext}}}|}} ka tirsan {{{1|[[Soomaali Wikipedia|Wikipedia Sooomaaliga]]}}}. {{#if:{{{1|}}}|<span style="font-size:0.9em;" class="plainlinks">([{{fullurl:{{{lang_code|so}}}:Special:UserRights|user={{urlencode:{{{username|{{BASEPAGENAME}}}}}}}&uselang=so}} <span style="color:var(--color-progressive, #36c);">hubi{{#if:{{{lang_code|}}}| {{{lang_code}}}|}}</span>])</span>|<span style="font-size:0.9em;" class="plainlinks">{{toolbar|separator=dot|[[Special:UserRights/{{{username|{{BASEPAGENAME}}}}}|<span style="color:var(--color-progressive, #36c);">hubi</span>]]|{{#if:{{{RFA|{{{RfA|{{{rfa|}}}}}}}}}|[[{{{RFA|{{{RfA|{{{rfa}}}}}}}}}|RfA]]}}}}</span>}}
}}}}<includeonly>{{#if:{{{1|}}}||{{category handler|user=[[Category:Wikipedia administrators]]|talk=[[Category:Wikipedia administrators]]|subpage=no|nocat={{{nocat|{{{former|}}}}}}}}}}<!--
-->{{#if:{{yesno|{{{recall|}}}}}| [[Category:Wikipedia administrators open to recall]]}}</includeonly><noinclude>
{{documentation}}
</noinclude>
bbw3s6egm286n9r2kd9z7wamzoqu35y
Wikipedia:Maamulayaasha
4
9881
311390
303345
2026-10-30T14:43:32Z
Isma4l
41797
311390
wikitext
text/x-wiki
{{Policy|WP:ADMIN|WP:SYSOP|WP:MOP}}
{{Ombox
|text = '''Kani ma aha bog lagu dhejiyo su'aalaha maamulayaasha.''' Taas beddelkeeda, isticmaal Codsashada dareenka maamulaha.|image=[[File:Symbol question.svg|link=|alt=|35px]]}}
{{Nutshell|Maamulayaashu waa tafatirayaal tabaruceyaal ah oo lagu qabo in lagu halbeero marin loo helo qalabka qaar ee Wikipedia Soomaaliga. Waxaa laga filayaa inay ilaalinayaan heer sare oo anshax ah, inay si caddaalad ah u adeegsadaan qalabka, isla markaana ay {{strong|marnaba}} u isticmaalin si ay faa'iido uga helaan khilaaf.}}
{{Enforcement policy list}}
[[File:Wikipedia Administrator.svg|thumb|Qalabka maamulka ee Wikipedia waxaa badanaa lagu barbar dhigaa mop-ka nadaafadda, taasoo keenta in maamulnimada mararka qaarkood lagu sifeeyo in "la siiyay mop-ka". Sida qof nadiifiye ah oo dhab ah laga yaabo inuu furayaal u haysto xafiisyo ay shaqaalaha kale ka reeban yihiin, maamulayaashu waxay leeyihiin awoodo gaar ah oo door ah, laakiin - sidoo kale sida nadiifiyaha dhabta ah - kama muhiimsana tifaftirayaasha kale.]]
'''Maamulayaasha''', oo si caadi ah loogu yaqaan '''admins''' ama '''sysops''' (hawl wadeenada nidaamka), waa tafaftirayaasha [[Wikipedia]] ee la siiyay awoodda farsamo si ay u qabtaan ficilro gaar ah oo ku saabsan Wikipedia Soomaaliga. Kuwani waxaa ka mid ah awoodda ay u leeyihiin inay [[WP:BLOCK|xiraan]] oo ay furaan akoonnada isticmaalaha, [[Ciwaanka IP-ga|cinwaannada IP]], iyo kala duwanaanshaha IP ee tifaftiridda, inay wax ka beddelaan bogagga si buuxda loo [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaaliyay]], inay codsadaan oo ay ka saaraan [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaalinta bogga]], inay [[WP:DELETE|tirtiraan]] oo ay soo celiyaan bogagga, inay wareejiyaan bogagga iyada oo aan la xaddidin, iyo inay isticmaalaan qalabka kale ee gaarka ah.
Maamulayaashu waxay qaataan mas'uuliyadahan iyagoo ah tabaruceyaal ka dib markii ay maraan habka dib u eegista bulshada ama iyagoo ay soo doorteen saaxiibadooda tafaftirayaasha ah. Uma dhaqmaan sidii shaqaale ka tirsan [[Wikimedia Foundation|Aasaaska Wikimedia]]. Weligood looma baahna inay isticmaalaan qalabkooda mana aha inay marnaba u isticmaalaan si ay faa'iido uga helaan khilaaf ay ku lug lahaayeen. Maamulayaasha waa inaan lagu khaldin [[m:System administrators|maamulayaasha nidaamka Wikimedia]] ("sysadmins").
Wikipedia-ha Ingiriiska wuxuu leeyahay {{NUMBEROFADMINS}} maamulayaal (fiiri {{Plainlink|url=//so.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ListUsers/sysop&limit=2000|name=liiska buuxa ee akoonnada leh mudnaanta maamulaha}} ama liisaska maamulayaasha ee heerka wax qabadka).
== <span class="anchor" id="POWERS"></span><span class="anchor" id="Powers"></span><span class="anchor" id="ABILITIES"></span><span class="anchor" id="Abilities"></span><span class="anchor" id="ADMINRIGHTS"></span><span class="anchor" id="MOPRIGHTS"></span>Awoodaha maamulayaasha ==
{{Shortcut|WP:MOPRIGHTS}}
Maamulayaashu waxay leeyihiin awoodda farsamo si ay u fuliyaan ficillada soo socda:
* [[Wikipedia:Xannibaadyo iyo mamnuucid|Xannib]] iyo furid akoonnada isticmaalaha, cinwaannada IP, iyo kala duwanaanshaha IP ee tifaftiridda<ref>Xiridmahan waxay diidi karaan tifaftiridda bogag ama magacyo gaar ah, ama waxaa lagu dabaqi karaa goobta oo dhan iyo {{em|dhammaan bogagga}}.</ref>
* Codsashada, wax ka beddelidda, iyo ka saaridda [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaalinta bogga]] ee bog gaar ah si loo xaddido ama loo oggolaado tafaftiridda, u guurista, abuurista, iyo/ama soo gelinta faylasha
* Wax ka beddelidda bogagga si buuxda loo ilaaliyay
* [[Wikipedia:Xeerka Tirtirka|Tirtiridda]] bogag leh 5,000 ama ka yar dib u eegisyo<ref>Bogagga leh in ka badan 5000 dib u eegis waxaa kaliya tirtiri kara [[WP:STEW|steward]].</ref>
* Daawashada iyo soo celinta bogagga la tirtiray
* [[Wikipedia:Tirtiridda taariikhda|Xaddididda iyo soo celinta muuqashada dadweynaha]] ee macluumaadka diiwaannada shakhsiga ah iyo dib u eegisyada bogga
* Bixinta iyo ka noqoshada ogolaanshaha isticmaale ee gaarka ah ee [[Wikipedia:Codsiga maamulka/Hordhac|ay codsadeen akoonnada isticmaalaha]]<ref>Maamulayaashu waxay bixin karaan oo ka noqon karaan abuuraha akoonka, confirmed, event rrganizer, IP block exempt. Waxay kaloo awood u leeyihiin inay bixiyaan oo ka noqdaan xuquuqaha been abuurka ah ee AutoWikiBrowser, AFC, maadaama ay awood u leeyihiin inay wax ka beddelaan bogagga si buuxda loo ilaaliyay.</ref>
* Wax ka beddelidda bogagga ku jira magaca MediaWiki, iyadoo laga reebo bogagga JavaScript iyo CSS<ref>Kaliya [[Wikipedia:Interface administrators|maamulayaasha interface-ka]] ayaa leh awoodda ay ku beddelaan bogagga JavaScript iyo CSS ee ku jira magaca MediaWiki.</ref>
* Fulinidda ficillo kale oo gaar ah sida lagu qoray {{Section link|Special:ListGroupRights#sysop}}
Sida caadada ah, maamulayaashu waxay badanaa mas'uuliyad ka saaraan xukunka natiijooyinka wadahadallada qaarkood, sida wadahadallada tirtiridda, wadahadallada dhaqdhaqaaqa, iyo wadahadallada dib-u eegista dhaqdhaqaaqa, laakiin tifaftirayaasha aan maamulaha ahayn ayaa iyaguna xiri kara wadahadallada
== Noqoshada maamulaha ==
{{Shortcut|WP:CANDIDATE|WP:BECOMEADMIN}}
Lagu jiro [[Soomaali Wikipedia|Wikipedia-ha Af-Soomaali]], waxaa jira laba hab oo lagu noqdo maamulaha: iyada oo la marayo is afgarad laga dhisay wadahadalka dadweynaha, ama cod sir ah. Wikipedia Soomaaliga wuxuu u baahan yahay in musharraxiinta maamulayaashu ay haystaan xaqqa isticmaale ee [[Wikipedia:Autoconfirmed users|Autoconfirmed user]]. ([[m:List of Wikipedias|Wikipedia-yada kale]] waxay leeyihiin siyaasadahooda gaarka ah ee bixinta maamulnimada.)
'''Kaliya hal akoon oo qof go'an ah ayaa yeelan kara qalabka maamulka'''. Reer-baxnimada kaliya ayaa ah in maamulayaashu ay shaqeyn karaan [[Wikipedia:Bots|botyada]] leh helitaanka maamulka.
Ogolaanshaha maamulaha waxaa la bixiyaa si aan xad lahayn, waxaana laga saarayaa kaliya marka la codsado, xaaladaha ku lug leh faragelinta heerka sarre ah, ama sabab la xiriirta shaqo la'aan.
=== <span class="anchor" id="Request for adminship"></span>Codsashada maamulnimada iyada oo la marayo is afgarad ===
Isticmaale kasta oo extended-confirmed ah wuxuu codsan karaa maamulnimo ("RfA") bulshada dhexdeeda. Si kastaba ha ahaatee, maamulayaasha waxaa laga filayaa inay yeeshaan heer sarre oo kalsooni iyo ammaan ah bulshada dhexdeeda, markaa codsiyada ka yimaada isticmaayaasha aan lahayn khibrad la taaban karo badanaa ma guuleystaan. Tafaftiraha kasta wuxuu ka faalloon karaa codsiga, tifaftire kastana wuxuu qiimayn doonaa musharrax kasta si uu u gaar ah. Si kastaba ha ahaatee, kaliya tifaftirayaasha haysta xaqqa isticmaale ee autoconfirmed user ayaa "codayn kara" codsiyada.
Kahor inta aan la codsan ama la aqbalin magacaabista, musharraxiinta waa inay guud ahaan ahaadaan tifaftirayaal Wikipedia ah oo firfircoon, joogto ah, mudnaan dheerna leh, aqoon u leh habraacyada iyo dhaqamada Wikipedia, ixtiraamaya oo fahmaya siyaasadahooda, isla markaana helay kalsoonida guud ee bulshada. Musharraxiinta waxaa kale oo looga baahan yahay inay soo bandhigaan haddii ay abid u tafatireen Wikipedia lacag. Su'aalaha la xiriira arrintaan waxaa loo oggol yahay in la waydiiyo musharrax kasta, tifaftire kasta oo bulshada ka tirsan, inta uu socdo habka RFA.
Wadahadal ayaa dhaca muddo todobo maalmood ah oo ku saabsan in musharraxgu uu noqdo maamule. Sida is-afgaradka bulshada, RfA-yada waxaa lagu xayaysiiyaa [[MediaWiki:Watchlist-messages|liisaska daawashada tafaftirayaasha]]. Bulshadu waxay dejisay xadka su'aasha: ma jiro tafaftire waydiin kara in ka badan laba su'aal musharrax. Sidoo kale lama oggola su'aallo qaybo badan ka kooban oo loo qaabeeyey sidii hal su'aal, laakiin dhab ahaantii waydiinaya su'aallo badan oo ka sarreeya xadka. [[Wikipedia:Bureaucrats|Bureaucrats]] iyo la socodayaasha loo qoondeeyey waxay "klerkin" karaan RfA-yada, iyagoo la tacaalaya faallooyinka iyo/ama codadka ay u arkaan inay yihiin kuwo aan habboonayn.
Habka RfA wuxuu u oggolaanayaa tifaftirayaasha kale inay bartaan musharraxka. Tifaftirayaashu waxay sahamiyaan ka-qaybgalka musharraxka iyo asalka uu u leeyahay tifaftire ahaan, waxay ku sameeyaan wadahadallo, iyo fahamka doorka ay codsanayaan. Tafaftirayaashu waxay sheegaan haddii ay taageerayaan ama ay ka soo horjeedaan codsiga, iyaga oo wata sababaha ay u arkaan iyo aragtidooda musharraxka. Sarkaalka aan ku lug lahayn bureaucrat ayaa markaas go'aaminaya haddii uu jiro [[Wikipedia:Is afgarad|is afgarad]] lagu oggolaanayo codsiga. Go'aankani kuma saleysna si gaar ah boqolleyda taageerada, laakiin ficil ahaan inta badan RfA-yada ka sarreeya 75% waa ay maraan. Bulshadu waxay go'aamisay in ''guud ahaan'', RfA-yada u dhexeeya 65 iyo 75% taageerada ay tahay inay hoos yimaadaan go'aanka bureaucrats-ka. (Sidaa darteed, waxay si macquul ah uga dhalaneysaa in ku dhowaad dhammaan RfA-yada ka hooseeya 65% taageerada ay guuldarraysan doonaan.)
In kasta oo RfA uu yahay hab xooggan, tayada jawaab-celinta iyo dib u eegista diyaargarowga musharraxka iyo dabeecaddiisa ee ay sameeyaan tifaftirayaasha khibradda leh ayaa inta badan aad u sarreeya. Codsadayaasha aan guuleysan laakiin qaada tillaabooyin ay kaga jawaabayaan dhibcaha la soo qaaday waxay badanaa ku guuleystaan codsi xiga bilo kadib. Haddii aad xiisaynayso codsashada maamulnimada, waa inaad marka hore akhrisaa hage ku saabsan codsashada maamulnimada iyo tilmaamaha magacaabista. Markaad diyaar u tahay inaad codsato, waxaad ku dari kartaa magacaabistaada bogga [[Wikipedia:Codsiga maamulka]] ("RfA"), si waafaqsan tilmaamaha boggaas.
=== Doorashooyinka maamulayaasha ===
Maamulayaasha waxaa kale oo lagu dooran karaa doorasho maamule oo leh cod sir ah. Doorashooyinka maamulayaasha, oo billowday 2024, ma beddelaan RfA, maamulayaasha soo socdaana waxay si xor ah u dooran karaan habka ay isticmaalayaan. Doorasho tijaabo ah ayaa lagu qabtay Oktoobar 2024. Doorashooyinka maamulayaasha waxaa si joogto ah loogu oggolaaday jadwalka 5-ta bilood ah ee RfC oo la qabtay horraantii 2025. Marka laga reebo daaqadaha doorashada ka horreeya ee magacaabista musharraxa iyo dejinta codadka, habka wuxuu qaadanayaa 12 maalmood: 5 maalmood oo wadahadal iyo su'aallo ah, waxaa ku xiga 7 maalmood oo cod sir ah. Wareegyada doorashada iyo xilliyada daaqad kasta iyo xilli kasta waxaa lagu xayaysiiyaa horay, oo ay ku jiraan ogeysiisyada liiska daawashada.
Ka dib marka codbixintu dhammaato, doorashada waxaa baaraya seddex [[Wikipedia:Check user|checkusers]] ama [[Wikipedia:Steward|stewards]] oo ka tirsan Wikipedia Soomaaliga. Waxay hubin doonaan wixii laba laab ah, aan u qalmin, ama codadka sockpuppeteer oo ay tirtiri doonaan sidii loo baahnaa. Marka baarista la dhammeeyo, codadka waa la tiririyaa, natiijooyinka waa la shaaciyaa, maamulayaasha cusubna waxaa la siiyaa mudnaanta maamulka. Si uu u guuleysto, musharraxgu waa inuu helaa boqolleyda taageerada oo ah 70% ama ka badan iyo kooram ah ugu yaraan 20 cod oo taageero ah. Tirinta codadka waxaa lagu xisaabiyaa Taageerada / (Taageero + Ka soo horjeed) musharrax kasta. Codadka "Neutral" lama isticmaalo xisaabinta boqolleyda taageerada ee musharraxka mana laha saameyn dhinacaas ah.
== Meelaha ay maamulayaasha si gaar ah uga caawin karaan ==
Xuquuqda maamulaha waxay noqon kartaa mid aad u waxtar leh meelaha qaarka ah ee Wikipedia:
* Kahortagga burburinta
* Dhibaatooyinka xuquuqda daabacaadda tilmaamaha
* Dhacdooyinka dareenka maamulaha
* [[Bogga Hore]] qaybaha, sida Wararka ku jira ama Ma ogtahay
* Socodka isbeddellada dhow
* Codsiyada tirtiridda degdegga ah
* Xeerka saddex-jeer dib u celinta iyo xad-gudubyada dagaalka tafaftiridda.
"Maamulayaasha aan lug ku lahayn" ayaa sidoo kale ka caawin kara maamulka Guddiga Garsoorka iyo xallinta khilaafaadka ee ku saabsan meelaha iyo xaaladaha dhibaatada leh. Maamulayaasha ka shaqeynaya doorkan waa ''dhexdhexaad''; ma laha wax lug ah oo toos ah arrimaha ay dadka ka caawinayaan. Liisaska cunaqabateynta ee ay tahay inay fuliyaan maamulayaasha dhexdhexaadka ah.
== <span class="anchor" id="anyuser"></span>Golayaasha ogeysiiska maamulayaasha ==
{{shortcut|WP:ANYUSER}}
Saddex golayaal ogeysiis oo waaweyn ayaa jira oo ay ka dhacaan wadahadallada maamulaha guud (isticmaale kasta wuxuu soo dhigi karaa ama ka qayb qaadan karaa wadahadallada halkaas):
* [[Wikipedia:Ogaysiiska Maamulka]] – Loo isticmaalo waxyaabaha ay maamulayaashu jeclaan karaan (ama u baahan karaan) inay ogaadaan, sida ogeysiisyada iyo macluumaadka guud.
– Loo isticmaalo arrimaha u baahan dareenka maamulayaasha soo maraya. In kasta oo mawduucyada halkan ay noqon karaan kuwo dhaadheer, golahan waxaa inta badan loogu talagalay dhacdooyinka iyo arrimaha kale ee u baahan talo ama dareen.
– Waa gole ogeysiis oo ficillada maamulka ee maamulayaasha lagaga wada hadli karo loona eegi karo bulshada ballaaran.
== Filashooyinka maamulnimada ==
{{shortcut|WP:ADMINEXPECT}}
=== Daryeelka iyo xukunka ===
Haddii la siiyo helitaanka, maamulayaashu waa inay daryeel ku muujiyaan isticmaalka hawlahan cusub, gaar ahaan awoodda ay u leeyihiin inay tirtiraan bogagga oo ay xiraan isticmaayaasha iyo cinwaannada IP (fiiri hage sida- loo sameeyo ee maamulayaasha]] si aad u barato sida loo sameeyo waxyaalahan). Maamulayaasha cusub waa inay sidoo kale eegaan bogagga ku xiran liiska akhriska maamulayaasha ka hor intaysan isticmaalin awoodahooda maamul. Khaladaadka marmarka qaarkood la sameeyo waa la aqbalaa laakiin khaladaadka halista ah ama soo noqnoqda, ama kuwa ku lug leh xad-gudubyada hab dhaqanka maamulaha 'ee lugta leh' marmarka qaarkood maaha.
Qalabka maamulaha sidoo kale waa in lagu isticmaalo xukun taxaddar leh; waxay qaadan kartaa xoogaa waqti ah maamulaha cusub inuu barto goorta ay ugu fiican tahay in la isticmaalo qalabka, waxayna qaadan kartaa bilo in la helo dareen wanaagsan oo ku saabsan inta muddada ah ee la dejinayo marka la isticmaalayo qalabka sida xiridda iyo ilaalinta bogga ee khilaafaadka adag. Maamulayaasha cusub waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay si tartiib ah u billaabaan oo ay ka dhistaan khibrad meelaha ay ku barteen, iyo inay dadka kale waydiiyaan haddii ay shaki qabaan.
=== Hab-dhaqanka maamulaha ===
{{shortcut|WP:ADMINCOND}}
Maamulayaashu waa inay ku hoggaamiyaan tusaale ahaan, isla markaana, sida ''dhammaan tifaftirayaasha'', ay ugu dhaqmaan si ixtiraam leh, rayid ah oo ay la falgalaan kuwa kale ''mar kasta''. Maamulayaasha kama xorooba {{em|wax kasta}} oo ka mid ah siyaasadaha la dhisay ee Wikipedia; waxaa laga filayaa inay raacaan oo ay gutaan waajibaadkooda sida ugu fiican ee awooddooda ah. Khaladaadka marmarka qaarkood waa kuwo si buuxda ula jaan qaadaya isticmaalka qalabka maamulaha; maamulayaasha looma filayo inay noqdaan kuwo kaamil ah. Si kastaba ha ahaatee, carqaladaynta joogtada ah ama halista ah ee Wikipedia iyada oo loo marayo dabeecad sida [[WP:CIVIL|aan rayid ahayn]] ama tafaftiridda niyad-xumada ah waa mid aan la jaanqaadi karin oo ah ''khilaaf toos ah'' oo lala leeyahay filashooyinka iyo mas'uuliyadaha maamulayaasha, iyo xukunka xun ee joogtada ah ama fool xun ayaa horseed u noqon kara in laga xayuubiyo qalabka maamulaha. Maamulayaashu waa inay ku dadaalaan inay tusaale u noqdaan heerarka sare ee ixtiraamka iyo rayidnimada, iyo tafaftiridkooda, wadahadalladooda, is-dhexgalkooda, iyo hab dhaqankooda waa inay dejiyaan tusaalaha dhammaan tafaftirayaasha kale ''mar kasta''. Tani waa labadaba ''shuruud'' iyo ''xaalad'' haysashada mudnaanta maamulaha.
Maamulayaashu waa inay maskaxda ku hayaan inay haystaan boqollaal saaxiibo ah. Sidaa darteed, haddii maamuluhu ausan u hoggaansami karin siyaasadaha goobta oo uusan nagaan rayid (xitaa xagga isticmaayaasha muujinaya dabeecadda dhibaatada leh) inta uu wax ka qabanayo arrin go'an, maamuluhu waa inuu arrinta u keenaa gole ogeysiis ama u gudbiyaa maamule kale si uu wax uga qabto, halkii uu ka darsan lahaa ama ka sii dari lahaa dhibaatada hab-dhaqan xumo.
=== Xisaabtanka ===
{{shortcut|WP:ADMINACCT}}
Maamulayaashu waxay ka xisaabtamaan ficilladooda ku lug leh qalabka maamulaha, maadaama ficillada maamulaha ee aan la sharaxin ay niyad-jabiso tafaftirayaasha kale. Iyadoo ku xiran kaliya xuduudaha [[Wikipedia:Anshax|rayidnimada]], [[Wikipedia:Ma jiraan weeraro shaqsiyeed|ka fogaanshaha weerarrada shakhsi ahaaneed]], iyo [[Wikipedia:U qaado niyad wanaagsan|u qaadashada wanaagsan]] ee macquulka ah, tafaftirayaashu waxay xor u yihiin inay wax ka weydiiyaan ama dhaleeceeyaan ficillada maamulaha. Maamulayaasha waxaa laga filayaa inay si degdeg ah oo rayid ah uga jawaabaan su'aalaha ku saabsan hab dhaqankooda Wikipedia-la xiriira iyo ficillada maamulka, gaar ahaan inta lagu jiro wadahadallada bulshada ee golayaasha ogeysiiska ama inta lagu jiro habsocodka Guddiga Garsoorka. Maamulayaashu waa inay caddeeyaan ficilladooda marka la codsado.
Maamulayaasha si halis ah ama soo noqnoqda ugu dhaqma si dhibaato leh, ama lumiyay kalsoonida ama kalsoonida bulshada, waxaa la cunaqabteyn karaa ama laga xayuubin karaa xuquuqdooda maamulaha Guddiga Garsoorka ama codsiga dib u yeerista. Tani waxay dhacday ama waxaa la soo jeediyay ficillada soo socda:
* Maamulnimo "niyad-xumo ah" ([[Wikipedia:Sock puppetry|sock puppetry]], xad gudub weyn oo kalsooni ah,
{{spaced ndash}}tani waxay noqon kartaa mid lala yeesho tifaftirayaasha (tusaale ahaan, la'aanta digniinaha habboon ama sharraxaadaha ficillada), ama si wax looga qabto welwelka bulshada (gaar ahaan marka la raadiyo sharraxaadyo ama faallooyin kale oo halis ah)
**In kasta oo hababka ugu wanaagsan ee maamulayaashu ay yihiin inay u suurtageliyaan iimaylka iyo ogeysiisyada, looma baahna inay sidaas sameeyaan, mana loo baahna inay akhriyaan ama ka jawaabaan haddii la suurtogeliyey. Maamulayaasha aan u suurtagelin ogeysiisyada waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay arrintan ku muujiyaan boggooda isticmaale.
* Xad gudub soo noqnoqda, joogto ah, ama fool xun oo ku saabsan qalab ama oggolaansho isticmaale oo la socota qalabka maamulaha (sida u guurista faylasha]] ama isticmaalka [[Wikipedia:Rollback|dib u celinta]]) {{endash}} maamulaha waxaa laga xayuubin karaa mudnaanta maamulka si buuxda oo kaliya si looga saaro helitaanka oggolaanshaha isticmaale ee la socota.
* Xukun xumo soo noqnoqda ama joogto ah.
=== Amniga ===
{{shortcut|WP:SECUREADMIN}}
Wikipedia siyaasadda shuruudaha xoogga erayga sirta ah waxay ka rabtaa maamulayaashu inay haystaan eryo sir ah oo xooggan iyo inay raacaan hababka amniga shakhsi ahaaneed ee habboon. Maadaama ay leeyihiin awood ay ku geystaan waxyeelo goobta oo dhan ah hal tafaftir, akoon admin ah oo la hareer maray ayaa la xiri doonaa mudnaantiisana waa laga saarayaa sababo amniga goobta awgeed. Xaaladaha qaarkood, ka noqoshada mudnaanta waxay noqon kartaa mid joogto ah. Maamul kasta oo la ogaado inuu haysto eray sir ah oo ka yar 8 xaraf dherer ahaan ama ka mid ah [https://github.com/danielmiessler/SecLists/blob/master/Passwords/Common-Credentials/10k-most-common.txt 10,000 erayada sirta ah ee ugu caansan] sidoo kale waa la desysopping karaa. Go'aanka ku saabsan dib u sysopping maamulayaasha ku meel gaar ahaan la desysopped waxaa loo daayay Guddiga Garsoorka, kuwaas oo tixgelin doona in mulkiilaha xaqqa leh si sax ah loo aqoonsaday, iyo aragtidooda ku saabsan dhacdada iyo maamulka iyo amniga (oo ay ku jiraan amniga mustaqbalka ee suurtogalka ah) ee akoonka.
Xaqiijinta laba tallaabo ah waa la heli karaa si loo sii sugo akoonnada isticmaalka aan la oggolayn.
Maamulayaashu waa inay '''marnaba''' la wadaagin eraygooda sirta ah ama akoonkooda qof kale, sabab kasta ha ahaatee. Haddii ay ogaadaan in eraygooda sirta ah la hareer maray, ama akoonkooda si kale loo hareer maray (xitaa tifaftire ama qof ay yaqaaniin oo ay aaminsan yihiin), waa inay isku dayaan inay beddelaan isla markiiba, ama haddii kale u sheegaan bureaucrat si ku meel gaar ah loo desysopping. Isticmaayaasha ku guuldareysamaya inay soo sheegaan isticmaalka aan la oggolayn ee akoonkooda waa la desysopping doonaa. Isticmaalka aan la oggolayn waxaa loo tixgeliyaa 'xaalado muran leh', mana soo celin doonto si otomaatig ah.
== <span class="anchor" id="INVOLVED"></span><span class="anchor" id="UNINVOLVED"></span><span class="anchor" id="involved"></span><span class="anchor" id="uninvolved"></span>Maamulayaasha lugta leh ==
{{shortcut|WP:INVOLVED|WP:UNINVOLVED}}
{{Quote box
| quote = "Ninna ma aha garsoore ku habboon kiisa u gaar ah"
| source = [[Thomas Hobbes]], ''Leviathan Leviathan''
}}
Guud ahaan, tafaftirayaashu waa aysan u dhaqmin maamulayaal ahaan khilaafaadka ay ku lug lahaayeen. Tani waa sababta oo ah maamulayaasha lugta leh waxay noqon karaan, ama u muuqan karaan, kuwo aan awood u lahayn inay gaaraan go'aanno ujeeddo leh khilaafaadka ay dhinac ka ahaayeen ama ay dareen xooggan ka qabaan. Lug lahaanshaha waxaa bulshadu si ballaaran u fasiraysaa inay ku jirto khilaafaadyo hadda jira ama la soo dhaafay oo lala yeeshay tifaftire (ama tafaftirayaal), iyo khilaafaadka mowduucyada, dhib ma laha dabeecadda ama da'da khilaafka.
Hal digniin oo muhiim ah ayaa ah in maamulaha la falgalay tafaftire ama goob mowduuc ah ''sii ahaan doona doorka maamulka oo kaliya'', ama kaasoo ka qaybgalkiisii hore uu ahaa mid yar ama tafaftirro cad oo aan muujin eex, waa {{em|aan lug lahayn}} mana laga horjoogsado inuu ka shaqeeyo awood maamul oo la xiriirta tafaftirahaas ama goobta mowduuca ah. Digniinaha, wadahadal deggan oo macquul ah iyo sharraxaadda digniinahaas, talada ku saabsan caadooyinka bulshada, iyo talooyinka ku saabsan erayada suurtogalka ah iyo hababka ma ka dhigayaan maamulaha mid lug leh.
Kiisaska tooska ah (tusaale ahaan, burburinta muuqata, bulshadu waxay taariikh ahaan taageertay ficilka cad ee maamulaha kasta - xitaa haddii uu lug leeyahay - iyadoo la saleynayo in maamule kasta oo macquul ah uu u badan yahay inuu gaari lahaa gabagabadaas oo kale. In kasta oo ay jiraan wax ka reebitaan ku saabsan mamnuucidda tafaftirayaasha lugta leh ee qaadaya ficil maamul, weli waa habka ugu wanaagsan ee kiisaska uu maamuluhu u muuqan karo inuu lug leeyahay in arrinta loo gudbiyo maamule kale iyada oo la marayo golayaasha ogeysiiska ee khuseeya.
Tafaftirayaasha aan maamulayaasha ahayn ee xiraya wadahadallada
iyo qiimaynta is-afgaradka waxaa lagu hayaa isla heerarkaas; tafaftirayaasha xiraya wadahadalladaas waa aysan ku lug lahaan wadahadalka laftiisa ama khilaafaadka la xiriira.
== <span class="anchor" id="Grievances by users"></span><span class="anchor" id='Grievances by users ("administrator abuse")'></span>Cabashooyinka ==
{{shortcut|WP:ADMINABUSE|WP:ADMINISTRATORABUSE}}
Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in maamuluhu u dhaqmay si aan habboonayn, waa inuu si toos ah u muujiyaa welwelkiisa maamulaha mas'uulka ka ah oo uu isku dayaa inay xal gaaraan si nidaamsan oo rayid ah. Haddii aan arrinta lagu xallin labada dhinac u dhexeeya, isticmaayaashu waxay ku sii wadi karaan xallinta khilaafka (fiiri qaybtan hoose wixii macluumaad dheeraad ah). Hal hab oo suurtagal ah waa in la bilaabo wadahadal dib u eegista ficilka maamulka]] ama golaha ogeysiiska maamulayaasha si loo codsado jawaab-celinta bulshada {{endash}} si kastaba ha ahaatee, cabasho-sidayaashu waa inay ogaadaan in hab-dhaqankooda la siman yahay oo la tixgeliyo sida isticmaalaha ay ka wada hadlayaan. Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in si aan habboonayn loo xiray, wuxuu mari karaa habka codsiga xiridda oo uu sharaxi karaa xaaladda iyo sababta ay u rumeysan yihiin in xiriddu ay tahay mid aan habboonayn ama aan la caddayn karin.
In kasta oo Guddiga Garsoorka ausan si caadi ah u eegin xiridaha gaagaaban ama caadiga ah, welwelka ku saabsan caafimaadka maamulaha iyo ku-habboonaanta doorka waxaa loo keeni karaa guddiga iyadoo lala wato Codsi Garsoor, badanaa marka hababka kale ee xallinta khilaafka ay guuldarraysanayaan iyo marka habkani yahay ikhtiyaarka ugu dambeeya.
== Xad-gudubka qalabka maamulka ==
{{shortcut|WP:TOOLMISUSE}}
Xad gudubka qalabka maamulka waxaa loo tixgeliyaa ''arrin aad u halis ah''; waxaa la siiyaa isticmaayaasha la aaminsan yahay ee loogu talagalay dayactirka iyo hawlaha kale, waana in mar walba la isticmaalaa iyadoo laga fikirayo, daryeel leh, dadaal habboon iyo xukun wanaagsan. Xad gudubka halista ah ee qalabka ayaa horseed u noqon kara cunaqabatayn ama xitaa ka saariddooda. Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in maamuluhu uusan isticmaalin qalabkiisa maamulka sida waafaqsan siyaasadaha iyo tilmaamaha Wikipedia ee la dhisay, markaa waa inay marka hore ka wada hadlaan welwelkooda iyo arrimahooda maamulaha la xiriira si toos ah. Kiisaska aysan arrintu ku xallin si toos ah loogana wada hadlo iyo/ama marka la go'aamiyo in gelitaanka bulshada ballaaran ay tahay mid lagama maarmaan ah ama loo baahan yahay, isticmaayaashu waxay soo dhigi karaan welwelkooda ku saabsan arrinta si ay u eegto bulshada ballaaran.
Xaaladaha caadiga ah ee ay badanaa lagama maarmaanka tahay in laga fogaado isticmaalka qalabka:
* ''Khilaaf dano ah ama aan dhexdhexaad ahayn'' – Maamulayaashu waa aysan caadi ahaan isticmaalin qalabkooda arrimaha ay si shakhsi ah ugu lug leeyihiin (tusaale ahaan, khilaaf nuxur ah oo ay dhinac ka yihiin).
* ''Caadooyinka bulshada ama siyaasadaha'' – Marka siyaasad ama caado bulsho ay caddahay in aysan aheyn in la isticmaalo qalabka, markaa qalabka waa aysan aheyn in la isticmaalo iyada oo aan la bixin sharraxaad muujineysa in arrinta la tixgeliyey, iyo sababta (dhif ah) reebitaanka loo arko mid macquul ah.
* ''Ficillada maamulaha ee la xiriira tifaftiridda lacagta la siiyo'' – Qalabka maamulka waxaa laga yaabaa inaan loo isticmaalin qayb ka mid ah hawl kasta oo tifaftirid lacag ah, marka laga reebo ama marka lacagta ay bixiso Aasaaska Wikimedia ama shirkad la xiriirta WMF.
* ''Dib u celinta ficillada maamulayaasha kale'' – Kaliya si ixtiraamaysa maamulaha ficilkiisa uu lug ku leeyahay, iyo (badanaa) ka dib wadahadal.
* ''Dib u soo celinta ficil maamul oo horay loo soo celiyey'' (mararka qaarkood loo yaqaan "dagaalka giraangiraha").
Fiiri hoos kuwan iyo wax ka reebitaanka aadka u yar.
Xitaa marka isticmaalka qalabku uu u muuqdo mid macquul ah, haddii uu jiro shaki waxaa fiican in la waydiiyo maamule kale oo madaxbannaan inuu dib u eego oo (haddii la caddayn karo) uu qaado ficilka.
=== Dib-u-celinta ficilka maamulaha kale ===
{{shortcut|WP:RAAA}}
Maamulayaasha waxaa laga filayaa inay yeeshaan xukun wanaagsan waxaana la rumeysan yahay inay si taxaddar leh u tixgeliyeen ficillada ama go'aannada ay fuliyaan maamulayaal ahaan. Maamulayaashu way is khilaafi karaan, laakiin ficillada maamulka waa aysan aheyn in la celiyo iyada oo aan lahayn sabab wanaagsan, feker taxaddar leh, iyo (haddii ay u badan tahay in laga soo horjeesto), halkaas oo maamuluhu uu hadda joogo, wadahadal gaaban oo lala yeesho maamulaha ficilkiisa la looltamayo.
==== Xaaladaha gaarka ah ====
Xaaladaha qaarkood, siyaasadda caadiga ah ee dib u celinta ficilka maamulaha kale ma khuseyso:
* '''Xiridaha ay sameeyeen Guddiga Garsoorka:''' Xiridaha ay oggolaadeen Guddiga Garsoorka waa inay ku jiraan tilmaan cad oo ah halka ay ka yimaadeen, sida "Guddiga Garsoorka awgeed", "Codsigu waa kaliya Guddiga Garsoorka", ama. Maamulayaashu waa inay kaliya dhigaan, yareeyaan, ama ka saaraan xiridahaas iyagoo haysta oggolaansho qoraal ah oo horudhac ah oo ka yimid guddiga.
* '''Xanibaha CheckUser:''' Xiridaha loo cayimay sida "Xannibaha CheckUser" (taas oo ah, xanibaad ku tiirsan natiijooyinka qarsoodiga ah ee CheckUser) waxaa laga yaabaa inaysan celin maamulayaasha aan lahayn helitaanka qalabka CheckUser. Cabashooyinka xiridahan waxaa inta badan la maqlayaa on-wiki, laakiin waxaa maqli kara Guddiga Garsoorka xaaladaha qasabka ah. Maamulayaasha waxaa la xusuusiyey bishii Luulyo 2010 inay aysan celin karin xiridaha CheckUser iyagoo aan haysan oggolaansho horudhac ah oo ka yimid Guddiga ama checkuser.
* '''Xiridaha Oversight:''' Xiridaha loo cayimay sida "Xiridaha Oversight" (taas oo ah, xiridaha ku tiirsan macluumaadka la xakameeyey) waxaa laga yaabaa inaysan celin maamulayaasha aan lahayn helitaanka oggolaanshaha oversight. Guddiga Garsoorka ayaa xukumay bishii Maarso 2013 in xiridaha oversight aan la celin karin iyadoo aan la haysan oggolaansho horudhac ah oo ka yimid Guddiga ama oversighter.
* '''Xiridaha safka VRT ee khilaafka danaha:''' Xiridaha la dhigay qayb ka mid ah safka VRT ee khilaafka danaha oo ay ku jirto nambarka tigidhka ee sababaynta xiridda waxaa laga yaabaa inaysan celin iyadoo aan la haysan oggolaanshaha maamule leh helitaanka safka ama Guddiga Garsoorka Dhaqdhaqaaqa Abriil 2026.
=== <span class="anchor" id="Wheel war"></span>Dib-u-soo-celinta ficil la celiyey ("wheel warring") ===
{{shortcut|WP:WHEEL|WP:WW}}
Marka maamule kale uu ''horay'' u celiyey ficil maamul, waxaa aad u dhif ah inuu jiro sabab kasta oo sharci ah oo loogu talagalay maamulaha asalka ah ama maamule kale inuu dib u soo celiyo ficilka la mid ah ama la mid ah mar nữa iyada oo aan lahayn wadahadal cad oo horseedaya go'aan ay gaareen is-afgarad. dagaalka giraangiraha waa marka ficilka maamulaha uu celiyo maamule kale, laakiin halkii laga wadahadli lahaa khilaafka, qalabka maamulka ayaa markaas loo isticmaalaa si dagaal ah si loo tirtiro ama loo dib u sameeyo ficilka. Iyadoo ay jiraan wax ka reebitaan aad u yar, marka ficil maamul la celiyo, waa aysan aheyn in la soo celiyo iyada oo aan la helin is-afgarad.
<div style="border: 2px solid #990000; background-color: #FF000030; border-radius: 1em; padding: 0.5em 1em; color:inherit;">
<strong style="font-weight:normal;">Ha ku celin ficil maamul oo la celiyey marka aad ogtahay in maamule kale uu ka soo horjeedo. Ha sii wadin silsilad dib-u celin maamul ah oo aan lahayn wadahadal. Xalli khilaafaadka maamulka {{underline|iyada oo la marayo wadahadalka}}.</strong>
</div>
Wheel warring waxay badanaa horseeddaa codsi garsoor oo degdeg ah. Cunaqabateynta wheel warring waxay ka timid canaan iyo digniin, ilaa xirid ku meel gaar ah, ilaa desysopping, xitaa kiisaska ugu horreeya ee markii ugu horreysay. Waxaa jiray dhowr garsoor kiisas oo khuseeya oo ku saabsan mawduuca dagaalka giraangiraha.
Erayada waxaa kale oo loo isticmaalay taariikh ahaan maamule si aan habboonayn u celinaya noocyada qaarkood ee ficil rasmi ah.
Wikipedia waxay ka shaqeysaa ruuxa [[Wikipedia:Is afgarad|is afgaradka]]; khilaafaadka waa in lagu dejiyaa wadahadal rayid ah halkii ay ka noqon lahaayeen halgan awoodeed. Waxaa jira dhowr arrimood oo muhiim ah oo dagaalku uu ka fiican yahay wadahadalka, ama u qalma in aad lumiso sharaftaada wanaagsan. Haddii aad dareento ''rabitaan'' ah in aad wheel war, isku day beddelladan:
* Raadi wadahadal wax dhisaya, oo ujeedkeedu yahay in la qaboojiyo xaaladda oo loo soo celiyo hababka caadiga ah. Qaadashada hab-dhaqan iyo hab qaboojin ah oo ula kac ah inta aad sharaxayso ayaa caawin karta. Xaaladaha qaarkood, iimaylka waxaa laga yaabaa inuu u oggolaado talo shakhsi ah oo qalbi ah in la bixiyo oo aan si fudud loogu soo dhajin karin on-wiki.
* Haddii aad ka walwalsan tahay hab-dhaqan xumo oo sug gelitaanka. Wixii <strong>xad gudub halis ah oo fool xun oo qalabka ah</strong> tixgeli in aad xareyso codsi kiis [[[[Wikipedia:Ogaysiiska Maamulka]]|Guddiga Garsoorka]].
* Haddii aad ka walwalsan tahay inaan la shaqayn (ama daahitaanka loo baahan yahay ee wada-hadalka) ay si dhakhso ah u keeni karti xaaladdu inay si xun u xumaato ama ay noqoto mid aan ku habboonayn, mararka qaarkood waxay noqon kartaa mid macquul ah in iimayl loo diro Guddiga Garsoorka oo loo sheego xaaladda ama loo codsado faragelin ama talo degdeg ah. Tani waxay noqon kartaa kiiska halkaasoo macluumaad aan dadweyne ahayn ama waxyeelo ay ka dhalan kartaan.
* Oo xusuusnow inaad haysato boqollaal saaxiibo ah: keligaa ma tihid inta badanna arrimaha waxaa ka sii dara xukunka xun. Haddii lagugu arko adigoo si wanaagsan u dhaqmaya, badanaa arrintu way dhammaan doontaa dhawaan, si kasta oo ay u muuqato mid xun. Mararka qaarkood waxaa ugu wanaagsan in si fudud loo qaato nasasho oo la dejiyo.
Erayada "wheel" waxay ka yimaadeen sharraxaadda akoonnada mudnaanta sare leh ee kombuyuutarrada weyn ee PDP-10 iyo TOPS-20, halkaas oo "wheel" loo isticmaalay sida "xidid" loogu isticmaalo nidaamyada Linux/Unix.<ref>{{cite web|title=Wheel |url=http://www.catb.org/jargon/html/W/wheel.html |access-date=8 June 2021|work= Jargon File 4.4.7 |publisher=Eric S. Raymond }}</ref><ref>{{cite web|title=Wheel bit |url=http://www.catb.org/jargon/html/W/wheel-bit.html |access-date=8 June 2021 |work= Jargon File 4.4.7 |publisher=E
==Tixraacyada==
{{Reflist}}
qf47wqtr8q6gymounb3pwikgh3qv7ui
311391
311390
2026-10-30T14:45:08Z
Isma4l
41797
/* Codsashada maamulnimada iyada oo la marayo is afgarad */
311391
wikitext
text/x-wiki
{{Policy|WP:ADMIN|WP:SYSOP|WP:MOP}}
{{Ombox
|text = '''Kani ma aha bog lagu dhejiyo su'aalaha maamulayaasha.''' Taas beddelkeeda, isticmaal Codsashada dareenka maamulaha.|image=[[File:Symbol question.svg|link=|alt=|35px]]}}
{{Nutshell|Maamulayaashu waa tafatirayaal tabaruceyaal ah oo lagu qabo in lagu halbeero marin loo helo qalabka qaar ee Wikipedia Soomaaliga. Waxaa laga filayaa inay ilaalinayaan heer sare oo anshax ah, inay si caddaalad ah u adeegsadaan qalabka, isla markaana ay {{strong|marnaba}} u isticmaalin si ay faa'iido uga helaan khilaaf.}}
{{Enforcement policy list}}
[[File:Wikipedia Administrator.svg|thumb|Qalabka maamulka ee Wikipedia waxaa badanaa lagu barbar dhigaa mop-ka nadaafadda, taasoo keenta in maamulnimada mararka qaarkood lagu sifeeyo in "la siiyay mop-ka". Sida qof nadiifiye ah oo dhab ah laga yaabo inuu furayaal u haysto xafiisyo ay shaqaalaha kale ka reeban yihiin, maamulayaashu waxay leeyihiin awoodo gaar ah oo door ah, laakiin - sidoo kale sida nadiifiyaha dhabta ah - kama muhiimsana tifaftirayaasha kale.]]
'''Maamulayaasha''', oo si caadi ah loogu yaqaan '''admins''' ama '''sysops''' (hawl wadeenada nidaamka), waa tafaftirayaasha [[Wikipedia]] ee la siiyay awoodda farsamo si ay u qabtaan ficilro gaar ah oo ku saabsan Wikipedia Soomaaliga. Kuwani waxaa ka mid ah awoodda ay u leeyihiin inay [[WP:BLOCK|xiraan]] oo ay furaan akoonnada isticmaalaha, [[Ciwaanka IP-ga|cinwaannada IP]], iyo kala duwanaanshaha IP ee tifaftiridda, inay wax ka beddelaan bogagga si buuxda loo [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaaliyay]], inay codsadaan oo ay ka saaraan [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaalinta bogga]], inay [[WP:DELETE|tirtiraan]] oo ay soo celiyaan bogagga, inay wareejiyaan bogagga iyada oo aan la xaddidin, iyo inay isticmaalaan qalabka kale ee gaarka ah.
Maamulayaashu waxay qaataan mas'uuliyadahan iyagoo ah tabaruceyaal ka dib markii ay maraan habka dib u eegista bulshada ama iyagoo ay soo doorteen saaxiibadooda tafaftirayaasha ah. Uma dhaqmaan sidii shaqaale ka tirsan [[Wikimedia Foundation|Aasaaska Wikimedia]]. Weligood looma baahna inay isticmaalaan qalabkooda mana aha inay marnaba u isticmaalaan si ay faa'iido uga helaan khilaaf ay ku lug lahaayeen. Maamulayaasha waa inaan lagu khaldin [[m:System administrators|maamulayaasha nidaamka Wikimedia]] ("sysadmins").
Wikipedia-ha Ingiriiska wuxuu leeyahay {{NUMBEROFADMINS}} maamulayaal (fiiri {{Plainlink|url=//so.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ListUsers/sysop&limit=2000|name=liiska buuxa ee akoonnada leh mudnaanta maamulaha}} ama liisaska maamulayaasha ee heerka wax qabadka).
== <span class="anchor" id="POWERS"></span><span class="anchor" id="Powers"></span><span class="anchor" id="ABILITIES"></span><span class="anchor" id="Abilities"></span><span class="anchor" id="ADMINRIGHTS"></span><span class="anchor" id="MOPRIGHTS"></span>Awoodaha maamulayaasha ==
{{Shortcut|WP:MOPRIGHTS}}
Maamulayaashu waxay leeyihiin awoodda farsamo si ay u fuliyaan ficillada soo socda:
* [[Wikipedia:Xannibaadyo iyo mamnuucid|Xannib]] iyo furid akoonnada isticmaalaha, cinwaannada IP, iyo kala duwanaanshaha IP ee tifaftiridda<ref>Xiridmahan waxay diidi karaan tifaftiridda bogag ama magacyo gaar ah, ama waxaa lagu dabaqi karaa goobta oo dhan iyo {{em|dhammaan bogagga}}.</ref>
* Codsashada, wax ka beddelidda, iyo ka saaridda [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaalinta bogga]] ee bog gaar ah si loo xaddido ama loo oggolaado tafaftiridda, u guurista, abuurista, iyo/ama soo gelinta faylasha
* Wax ka beddelidda bogagga si buuxda loo ilaaliyay
* [[Wikipedia:Xeerka Tirtirka|Tirtiridda]] bogag leh 5,000 ama ka yar dib u eegisyo<ref>Bogagga leh in ka badan 5000 dib u eegis waxaa kaliya tirtiri kara [[WP:STEW|steward]].</ref>
* Daawashada iyo soo celinta bogagga la tirtiray
* [[Wikipedia:Tirtiridda taariikhda|Xaddididda iyo soo celinta muuqashada dadweynaha]] ee macluumaadka diiwaannada shakhsiga ah iyo dib u eegisyada bogga
* Bixinta iyo ka noqoshada ogolaanshaha isticmaale ee gaarka ah ee [[Wikipedia:Codsiga maamulka/Hordhac|ay codsadeen akoonnada isticmaalaha]]<ref>Maamulayaashu waxay bixin karaan oo ka noqon karaan abuuraha akoonka, confirmed, event rrganizer, IP block exempt. Waxay kaloo awood u leeyihiin inay bixiyaan oo ka noqdaan xuquuqaha been abuurka ah ee AutoWikiBrowser, AFC, maadaama ay awood u leeyihiin inay wax ka beddelaan bogagga si buuxda loo ilaaliyay.</ref>
* Wax ka beddelidda bogagga ku jira magaca MediaWiki, iyadoo laga reebo bogagga JavaScript iyo CSS<ref>Kaliya [[Wikipedia:Interface administrators|maamulayaasha interface-ka]] ayaa leh awoodda ay ku beddelaan bogagga JavaScript iyo CSS ee ku jira magaca MediaWiki.</ref>
* Fulinidda ficillo kale oo gaar ah sida lagu qoray {{Section link|Special:ListGroupRights#sysop}}
Sida caadada ah, maamulayaashu waxay badanaa mas'uuliyad ka saaraan xukunka natiijooyinka wadahadallada qaarkood, sida wadahadallada tirtiridda, wadahadallada dhaqdhaqaaqa, iyo wadahadallada dib-u eegista dhaqdhaqaaqa, laakiin tifaftirayaasha aan maamulaha ahayn ayaa iyaguna xiri kara wadahadallada
== Noqoshada maamulaha ==
{{Shortcut|WP:CANDIDATE|WP:BECOMEADMIN}}
Lagu jiro [[Soomaali Wikipedia|Wikipedia-ha Af-Soomaali]], waxaa jira laba hab oo lagu noqdo maamulaha: iyada oo la marayo is afgarad laga dhisay wadahadalka dadweynaha, ama cod sir ah. Wikipedia Soomaaliga wuxuu u baahan yahay in musharraxiinta maamulayaashu ay haystaan xaqqa isticmaale ee [[Wikipedia:Autoconfirmed users|Autoconfirmed user]]. ([[m:List of Wikipedias|Wikipedia-yada kale]] waxay leeyihiin siyaasadahooda gaarka ah ee bixinta maamulnimada.)
'''Kaliya hal akoon oo qof go'an ah ayaa yeelan kara qalabka maamulka'''. Reer-baxnimada kaliya ayaa ah in maamulayaashu ay shaqeyn karaan [[Wikipedia:Bots|botyada]] leh helitaanka maamulka.
Ogolaanshaha maamulaha waxaa la bixiyaa si aan xad lahayn, waxaana laga saarayaa kaliya marka la codsado, xaaladaha ku lug leh faragelinta heerka sarre ah, ama sabab la xiriirta shaqo la'aan.
=== <span class="anchor" id="Request for adminship"></span>Codsashada maamulnimada iyada oo la marayo is afgarad ===
Isticmaale kasta oo extended-confirmed ah wuxuu codsan karaa maamulnimo ("RfA") bulshada dhexdeeda. Si kastaba ha ahaatee, maamulayaasha waxaa laga filayaa inay yeeshaan heer sarre oo kalsooni iyo ammaan ah bulshada dhexdeeda, markaa codsiyada ka yimaada isticmaayaasha aan lahayn khibrad la taaban karo badanaa ma guuleystaan. Tafaftiraha kasta wuxuu ka faalloon karaa codsiga, tifaftire kastana wuxuu qiimayn doonaa musharrax kasta si uu u gaar ah. Si kastaba ha ahaatee, kaliya tifaftirayaasha haysta xaqqa isticmaale ee autoconfirmed user ayaa "codayn kara" codsiyada.
Kahor inta aan la codsan ama la aqbalin magacaabista, musharraxiinta waa inay guud ahaan ahaadaan tifaftirayaal Wikipedia ah oo firfircoon, joogto ah, mudnaan dheerna leh, aqoon u leh habraacyada iyo dhaqamada Wikipedia, ixtiraamaya oo fahmaya siyaasadahooda, isla markaana helay kalsoonida guud ee bulshada. Musharraxiinta waxaa kale oo looga baahan yahay inay soo bandhigaan haddii ay abid u tafatireen Wikipedia lacag. Su'aalaha la xiriira arrintaan waxaa loo oggol yahay in la waydiiyo musharrax kasta, tifaftire kasta oo bulshada ka tirsan, inta uu socdo habka RFA.
Wadahadal ayaa dhaca muddo todobo maalmood ah oo ku saabsan in musharraxgu uu noqdo maamule. Sida is-afgaradka bulshada, RfA-yada waxaa lagu xayaysiiyaa [[:en:MediaWiki:Watchlist-messages|liisaska daawashada tafaftirayaasha]]. Bulshadu waxay dejisay xadka su'aasha: ma jiro tafaftire waydiin kara in ka badan laba su'aal musharrax. Sidoo kale lama oggola su'aallo qaybo badan ka kooban oo loo qaabeeyey sidii hal su'aal, laakiin dhab ahaantii waydiinaya su'aallo badan oo ka sarreeya xadka. [[Wikipedia:Bureaucrats|Bureaucrats]] iyo la socodayaasha loo qoondeeyey waxay "klerkin" karaan RfA-yada, iyagoo la tacaalaya faallooyinka iyo/ama codadka ay u arkaan inay yihiin kuwo aan habboonayn.
Habka RfA wuxuu u oggolaanayaa tifaftirayaasha kale inay bartaan musharraxka. Tifaftirayaashu waxay sahamiyaan ka-qaybgalka musharraxka iyo asalka uu u leeyahay tifaftire ahaan, waxay ku sameeyaan wadahadallo, iyo fahamka doorka ay codsanayaan. Tafaftirayaashu waxay sheegaan haddii ay taageerayaan ama ay ka soo horjeedaan codsiga, iyaga oo wata sababaha ay u arkaan iyo aragtidooda musharraxka. Sarkaalka aan ku lug lahayn bureaucrat ayaa markaas go'aaminaya haddii uu jiro [[Wikipedia:Is afgarad|is afgarad]] lagu oggolaanayo codsiga. Go'aankani kuma saleysna si gaar ah boqolleyda taageerada, laakiin ficil ahaan inta badan RfA-yada ka sarreeya 75% waa ay maraan. Bulshadu waxay go'aamisay in ''guud ahaan'', RfA-yada u dhexeeya 65 iyo 75% taageerada ay tahay inay hoos yimaadaan go'aanka bureaucrats-ka. (Sidaa darteed, waxay si macquul ah uga dhalaneysaa in ku dhowaad dhammaan RfA-yada ka hooseeya 65% taageerada ay guuldarraysan doonaan.)
In kasta oo RfA uu yahay hab xooggan, tayada jawaab-celinta iyo dib u eegista diyaargarowga musharraxka iyo dabeecaddiisa ee ay sameeyaan tifaftirayaasha khibradda leh ayaa inta badan aad u sarreeya. Codsadayaasha aan guuleysan laakiin qaada tillaabooyin ay kaga jawaabayaan dhibcaha la soo qaaday waxay badanaa ku guuleystaan codsi xiga bilo kadib. Haddii aad xiisaynayso codsashada maamulnimada, waa inaad marka hore akhrisaa hage ku saabsan codsashada maamulnimada iyo tilmaamaha magacaabista. Markaad diyaar u tahay inaad codsato, waxaad ku dari kartaa magacaabistaada bogga [[Wikipedia:Codsiga maamulka]] ("RfA"), si waafaqsan tilmaamaha boggaas.
=== Doorashooyinka maamulayaasha ===
Maamulayaasha waxaa kale oo lagu dooran karaa doorasho maamule oo leh cod sir ah. Doorashooyinka maamulayaasha, oo billowday 2024, ma beddelaan RfA, maamulayaasha soo socdaana waxay si xor ah u dooran karaan habka ay isticmaalayaan. Doorasho tijaabo ah ayaa lagu qabtay Oktoobar 2024. Doorashooyinka maamulayaasha waxaa si joogto ah loogu oggolaaday jadwalka 5-ta bilood ah ee RfC oo la qabtay horraantii 2025. Marka laga reebo daaqadaha doorashada ka horreeya ee magacaabista musharraxa iyo dejinta codadka, habka wuxuu qaadanayaa 12 maalmood: 5 maalmood oo wadahadal iyo su'aallo ah, waxaa ku xiga 7 maalmood oo cod sir ah. Wareegyada doorashada iyo xilliyada daaqad kasta iyo xilli kasta waxaa lagu xayaysiiyaa horay, oo ay ku jiraan ogeysiisyada liiska daawashada.
Ka dib marka codbixintu dhammaato, doorashada waxaa baaraya seddex [[Wikipedia:Check user|checkusers]] ama [[Wikipedia:Steward|stewards]] oo ka tirsan Wikipedia Soomaaliga. Waxay hubin doonaan wixii laba laab ah, aan u qalmin, ama codadka sockpuppeteer oo ay tirtiri doonaan sidii loo baahnaa. Marka baarista la dhammeeyo, codadka waa la tiririyaa, natiijooyinka waa la shaaciyaa, maamulayaasha cusubna waxaa la siiyaa mudnaanta maamulka. Si uu u guuleysto, musharraxgu waa inuu helaa boqolleyda taageerada oo ah 70% ama ka badan iyo kooram ah ugu yaraan 20 cod oo taageero ah. Tirinta codadka waxaa lagu xisaabiyaa Taageerada / (Taageero + Ka soo horjeed) musharrax kasta. Codadka "Neutral" lama isticmaalo xisaabinta boqolleyda taageerada ee musharraxka mana laha saameyn dhinacaas ah.
== Meelaha ay maamulayaasha si gaar ah uga caawin karaan ==
Xuquuqda maamulaha waxay noqon kartaa mid aad u waxtar leh meelaha qaarka ah ee Wikipedia:
* Kahortagga burburinta
* Dhibaatooyinka xuquuqda daabacaadda tilmaamaha
* Dhacdooyinka dareenka maamulaha
* [[Bogga Hore]] qaybaha, sida Wararka ku jira ama Ma ogtahay
* Socodka isbeddellada dhow
* Codsiyada tirtiridda degdegga ah
* Xeerka saddex-jeer dib u celinta iyo xad-gudubyada dagaalka tafaftiridda.
"Maamulayaasha aan lug ku lahayn" ayaa sidoo kale ka caawin kara maamulka Guddiga Garsoorka iyo xallinta khilaafaadka ee ku saabsan meelaha iyo xaaladaha dhibaatada leh. Maamulayaasha ka shaqeynaya doorkan waa ''dhexdhexaad''; ma laha wax lug ah oo toos ah arrimaha ay dadka ka caawinayaan. Liisaska cunaqabateynta ee ay tahay inay fuliyaan maamulayaasha dhexdhexaadka ah.
== <span class="anchor" id="anyuser"></span>Golayaasha ogeysiiska maamulayaasha ==
{{shortcut|WP:ANYUSER}}
Saddex golayaal ogeysiis oo waaweyn ayaa jira oo ay ka dhacaan wadahadallada maamulaha guud (isticmaale kasta wuxuu soo dhigi karaa ama ka qayb qaadan karaa wadahadallada halkaas):
* [[Wikipedia:Ogaysiiska Maamulka]] – Loo isticmaalo waxyaabaha ay maamulayaashu jeclaan karaan (ama u baahan karaan) inay ogaadaan, sida ogeysiisyada iyo macluumaadka guud.
– Loo isticmaalo arrimaha u baahan dareenka maamulayaasha soo maraya. In kasta oo mawduucyada halkan ay noqon karaan kuwo dhaadheer, golahan waxaa inta badan loogu talagalay dhacdooyinka iyo arrimaha kale ee u baahan talo ama dareen.
– Waa gole ogeysiis oo ficillada maamulka ee maamulayaasha lagaga wada hadli karo loona eegi karo bulshada ballaaran.
== Filashooyinka maamulnimada ==
{{shortcut|WP:ADMINEXPECT}}
=== Daryeelka iyo xukunka ===
Haddii la siiyo helitaanka, maamulayaashu waa inay daryeel ku muujiyaan isticmaalka hawlahan cusub, gaar ahaan awoodda ay u leeyihiin inay tirtiraan bogagga oo ay xiraan isticmaayaasha iyo cinwaannada IP (fiiri hage sida- loo sameeyo ee maamulayaasha]] si aad u barato sida loo sameeyo waxyaalahan). Maamulayaasha cusub waa inay sidoo kale eegaan bogagga ku xiran liiska akhriska maamulayaasha ka hor intaysan isticmaalin awoodahooda maamul. Khaladaadka marmarka qaarkood la sameeyo waa la aqbalaa laakiin khaladaadka halista ah ama soo noqnoqda, ama kuwa ku lug leh xad-gudubyada hab dhaqanka maamulaha 'ee lugta leh' marmarka qaarkood maaha.
Qalabka maamulaha sidoo kale waa in lagu isticmaalo xukun taxaddar leh; waxay qaadan kartaa xoogaa waqti ah maamulaha cusub inuu barto goorta ay ugu fiican tahay in la isticmaalo qalabka, waxayna qaadan kartaa bilo in la helo dareen wanaagsan oo ku saabsan inta muddada ah ee la dejinayo marka la isticmaalayo qalabka sida xiridda iyo ilaalinta bogga ee khilaafaadka adag. Maamulayaasha cusub waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay si tartiib ah u billaabaan oo ay ka dhistaan khibrad meelaha ay ku barteen, iyo inay dadka kale waydiiyaan haddii ay shaki qabaan.
=== Hab-dhaqanka maamulaha ===
{{shortcut|WP:ADMINCOND}}
Maamulayaashu waa inay ku hoggaamiyaan tusaale ahaan, isla markaana, sida ''dhammaan tifaftirayaasha'', ay ugu dhaqmaan si ixtiraam leh, rayid ah oo ay la falgalaan kuwa kale ''mar kasta''. Maamulayaasha kama xorooba {{em|wax kasta}} oo ka mid ah siyaasadaha la dhisay ee Wikipedia; waxaa laga filayaa inay raacaan oo ay gutaan waajibaadkooda sida ugu fiican ee awooddooda ah. Khaladaadka marmarka qaarkood waa kuwo si buuxda ula jaan qaadaya isticmaalka qalabka maamulaha; maamulayaasha looma filayo inay noqdaan kuwo kaamil ah. Si kastaba ha ahaatee, carqaladaynta joogtada ah ama halista ah ee Wikipedia iyada oo loo marayo dabeecad sida [[WP:CIVIL|aan rayid ahayn]] ama tafaftiridda niyad-xumada ah waa mid aan la jaanqaadi karin oo ah ''khilaaf toos ah'' oo lala leeyahay filashooyinka iyo mas'uuliyadaha maamulayaasha, iyo xukunka xun ee joogtada ah ama fool xun ayaa horseed u noqon kara in laga xayuubiyo qalabka maamulaha. Maamulayaashu waa inay ku dadaalaan inay tusaale u noqdaan heerarka sare ee ixtiraamka iyo rayidnimada, iyo tafaftiridkooda, wadahadalladooda, is-dhexgalkooda, iyo hab dhaqankooda waa inay dejiyaan tusaalaha dhammaan tafaftirayaasha kale ''mar kasta''. Tani waa labadaba ''shuruud'' iyo ''xaalad'' haysashada mudnaanta maamulaha.
Maamulayaashu waa inay maskaxda ku hayaan inay haystaan boqollaal saaxiibo ah. Sidaa darteed, haddii maamuluhu ausan u hoggaansami karin siyaasadaha goobta oo uusan nagaan rayid (xitaa xagga isticmaayaasha muujinaya dabeecadda dhibaatada leh) inta uu wax ka qabanayo arrin go'an, maamuluhu waa inuu arrinta u keenaa gole ogeysiis ama u gudbiyaa maamule kale si uu wax uga qabto, halkii uu ka darsan lahaa ama ka sii dari lahaa dhibaatada hab-dhaqan xumo.
=== Xisaabtanka ===
{{shortcut|WP:ADMINACCT}}
Maamulayaashu waxay ka xisaabtamaan ficilladooda ku lug leh qalabka maamulaha, maadaama ficillada maamulaha ee aan la sharaxin ay niyad-jabiso tafaftirayaasha kale. Iyadoo ku xiran kaliya xuduudaha [[Wikipedia:Anshax|rayidnimada]], [[Wikipedia:Ma jiraan weeraro shaqsiyeed|ka fogaanshaha weerarrada shakhsi ahaaneed]], iyo [[Wikipedia:U qaado niyad wanaagsan|u qaadashada wanaagsan]] ee macquulka ah, tafaftirayaashu waxay xor u yihiin inay wax ka weydiiyaan ama dhaleeceeyaan ficillada maamulaha. Maamulayaasha waxaa laga filayaa inay si degdeg ah oo rayid ah uga jawaabaan su'aalaha ku saabsan hab dhaqankooda Wikipedia-la xiriira iyo ficillada maamulka, gaar ahaan inta lagu jiro wadahadallada bulshada ee golayaasha ogeysiiska ama inta lagu jiro habsocodka Guddiga Garsoorka. Maamulayaashu waa inay caddeeyaan ficilladooda marka la codsado.
Maamulayaasha si halis ah ama soo noqnoqda ugu dhaqma si dhibaato leh, ama lumiyay kalsoonida ama kalsoonida bulshada, waxaa la cunaqabteyn karaa ama laga xayuubin karaa xuquuqdooda maamulaha Guddiga Garsoorka ama codsiga dib u yeerista. Tani waxay dhacday ama waxaa la soo jeediyay ficillada soo socda:
* Maamulnimo "niyad-xumo ah" ([[Wikipedia:Sock puppetry|sock puppetry]], xad gudub weyn oo kalsooni ah,
{{spaced ndash}}tani waxay noqon kartaa mid lala yeesho tifaftirayaasha (tusaale ahaan, la'aanta digniinaha habboon ama sharraxaadaha ficillada), ama si wax looga qabto welwelka bulshada (gaar ahaan marka la raadiyo sharraxaadyo ama faallooyin kale oo halis ah)
**In kasta oo hababka ugu wanaagsan ee maamulayaashu ay yihiin inay u suurtageliyaan iimaylka iyo ogeysiisyada, looma baahna inay sidaas sameeyaan, mana loo baahna inay akhriyaan ama ka jawaabaan haddii la suurtogeliyey. Maamulayaasha aan u suurtagelin ogeysiisyada waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay arrintan ku muujiyaan boggooda isticmaale.
* Xad gudub soo noqnoqda, joogto ah, ama fool xun oo ku saabsan qalab ama oggolaansho isticmaale oo la socota qalabka maamulaha (sida u guurista faylasha]] ama isticmaalka [[Wikipedia:Rollback|dib u celinta]]) {{endash}} maamulaha waxaa laga xayuubin karaa mudnaanta maamulka si buuxda oo kaliya si looga saaro helitaanka oggolaanshaha isticmaale ee la socota.
* Xukun xumo soo noqnoqda ama joogto ah.
=== Amniga ===
{{shortcut|WP:SECUREADMIN}}
Wikipedia siyaasadda shuruudaha xoogga erayga sirta ah waxay ka rabtaa maamulayaashu inay haystaan eryo sir ah oo xooggan iyo inay raacaan hababka amniga shakhsi ahaaneed ee habboon. Maadaama ay leeyihiin awood ay ku geystaan waxyeelo goobta oo dhan ah hal tafaftir, akoon admin ah oo la hareer maray ayaa la xiri doonaa mudnaantiisana waa laga saarayaa sababo amniga goobta awgeed. Xaaladaha qaarkood, ka noqoshada mudnaanta waxay noqon kartaa mid joogto ah. Maamul kasta oo la ogaado inuu haysto eray sir ah oo ka yar 8 xaraf dherer ahaan ama ka mid ah [https://github.com/danielmiessler/SecLists/blob/master/Passwords/Common-Credentials/10k-most-common.txt 10,000 erayada sirta ah ee ugu caansan] sidoo kale waa la desysopping karaa. Go'aanka ku saabsan dib u sysopping maamulayaasha ku meel gaar ahaan la desysopped waxaa loo daayay Guddiga Garsoorka, kuwaas oo tixgelin doona in mulkiilaha xaqqa leh si sax ah loo aqoonsaday, iyo aragtidooda ku saabsan dhacdada iyo maamulka iyo amniga (oo ay ku jiraan amniga mustaqbalka ee suurtogalka ah) ee akoonka.
Xaqiijinta laba tallaabo ah waa la heli karaa si loo sii sugo akoonnada isticmaalka aan la oggolayn.
Maamulayaashu waa inay '''marnaba''' la wadaagin eraygooda sirta ah ama akoonkooda qof kale, sabab kasta ha ahaatee. Haddii ay ogaadaan in eraygooda sirta ah la hareer maray, ama akoonkooda si kale loo hareer maray (xitaa tifaftire ama qof ay yaqaaniin oo ay aaminsan yihiin), waa inay isku dayaan inay beddelaan isla markiiba, ama haddii kale u sheegaan bureaucrat si ku meel gaar ah loo desysopping. Isticmaayaasha ku guuldareysamaya inay soo sheegaan isticmaalka aan la oggolayn ee akoonkooda waa la desysopping doonaa. Isticmaalka aan la oggolayn waxaa loo tixgeliyaa 'xaalado muran leh', mana soo celin doonto si otomaatig ah.
== <span class="anchor" id="INVOLVED"></span><span class="anchor" id="UNINVOLVED"></span><span class="anchor" id="involved"></span><span class="anchor" id="uninvolved"></span>Maamulayaasha lugta leh ==
{{shortcut|WP:INVOLVED|WP:UNINVOLVED}}
{{Quote box
| quote = "Ninna ma aha garsoore ku habboon kiisa u gaar ah"
| source = [[Thomas Hobbes]], ''Leviathan Leviathan''
}}
Guud ahaan, tafaftirayaashu waa aysan u dhaqmin maamulayaal ahaan khilaafaadka ay ku lug lahaayeen. Tani waa sababta oo ah maamulayaasha lugta leh waxay noqon karaan, ama u muuqan karaan, kuwo aan awood u lahayn inay gaaraan go'aanno ujeeddo leh khilaafaadka ay dhinac ka ahaayeen ama ay dareen xooggan ka qabaan. Lug lahaanshaha waxaa bulshadu si ballaaran u fasiraysaa inay ku jirto khilaafaadyo hadda jira ama la soo dhaafay oo lala yeeshay tifaftire (ama tafaftirayaal), iyo khilaafaadka mowduucyada, dhib ma laha dabeecadda ama da'da khilaafka.
Hal digniin oo muhiim ah ayaa ah in maamulaha la falgalay tafaftire ama goob mowduuc ah ''sii ahaan doona doorka maamulka oo kaliya'', ama kaasoo ka qaybgalkiisii hore uu ahaa mid yar ama tafaftirro cad oo aan muujin eex, waa {{em|aan lug lahayn}} mana laga horjoogsado inuu ka shaqeeyo awood maamul oo la xiriirta tafaftirahaas ama goobta mowduuca ah. Digniinaha, wadahadal deggan oo macquul ah iyo sharraxaadda digniinahaas, talada ku saabsan caadooyinka bulshada, iyo talooyinka ku saabsan erayada suurtogalka ah iyo hababka ma ka dhigayaan maamulaha mid lug leh.
Kiisaska tooska ah (tusaale ahaan, burburinta muuqata, bulshadu waxay taariikh ahaan taageertay ficilka cad ee maamulaha kasta - xitaa haddii uu lug leeyahay - iyadoo la saleynayo in maamule kasta oo macquul ah uu u badan yahay inuu gaari lahaa gabagabadaas oo kale. In kasta oo ay jiraan wax ka reebitaan ku saabsan mamnuucidda tafaftirayaasha lugta leh ee qaadaya ficil maamul, weli waa habka ugu wanaagsan ee kiisaska uu maamuluhu u muuqan karo inuu lug leeyahay in arrinta loo gudbiyo maamule kale iyada oo la marayo golayaasha ogeysiiska ee khuseeya.
Tafaftirayaasha aan maamulayaasha ahayn ee xiraya wadahadallada
iyo qiimaynta is-afgaradka waxaa lagu hayaa isla heerarkaas; tafaftirayaasha xiraya wadahadalladaas waa aysan ku lug lahaan wadahadalka laftiisa ama khilaafaadka la xiriira.
== <span class="anchor" id="Grievances by users"></span><span class="anchor" id='Grievances by users ("administrator abuse")'></span>Cabashooyinka ==
{{shortcut|WP:ADMINABUSE|WP:ADMINISTRATORABUSE}}
Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in maamuluhu u dhaqmay si aan habboonayn, waa inuu si toos ah u muujiyaa welwelkiisa maamulaha mas'uulka ka ah oo uu isku dayaa inay xal gaaraan si nidaamsan oo rayid ah. Haddii aan arrinta lagu xallin labada dhinac u dhexeeya, isticmaayaashu waxay ku sii wadi karaan xallinta khilaafka (fiiri qaybtan hoose wixii macluumaad dheeraad ah). Hal hab oo suurtagal ah waa in la bilaabo wadahadal dib u eegista ficilka maamulka]] ama golaha ogeysiiska maamulayaasha si loo codsado jawaab-celinta bulshada {{endash}} si kastaba ha ahaatee, cabasho-sidayaashu waa inay ogaadaan in hab-dhaqankooda la siman yahay oo la tixgeliyo sida isticmaalaha ay ka wada hadlayaan. Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in si aan habboonayn loo xiray, wuxuu mari karaa habka codsiga xiridda oo uu sharaxi karaa xaaladda iyo sababta ay u rumeysan yihiin in xiriddu ay tahay mid aan habboonayn ama aan la caddayn karin.
In kasta oo Guddiga Garsoorka ausan si caadi ah u eegin xiridaha gaagaaban ama caadiga ah, welwelka ku saabsan caafimaadka maamulaha iyo ku-habboonaanta doorka waxaa loo keeni karaa guddiga iyadoo lala wato Codsi Garsoor, badanaa marka hababka kale ee xallinta khilaafka ay guuldarraysanayaan iyo marka habkani yahay ikhtiyaarka ugu dambeeya.
== Xad-gudubka qalabka maamulka ==
{{shortcut|WP:TOOLMISUSE}}
Xad gudubka qalabka maamulka waxaa loo tixgeliyaa ''arrin aad u halis ah''; waxaa la siiyaa isticmaayaasha la aaminsan yahay ee loogu talagalay dayactirka iyo hawlaha kale, waana in mar walba la isticmaalaa iyadoo laga fikirayo, daryeel leh, dadaal habboon iyo xukun wanaagsan. Xad gudubka halista ah ee qalabka ayaa horseed u noqon kara cunaqabatayn ama xitaa ka saariddooda. Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in maamuluhu uusan isticmaalin qalabkiisa maamulka sida waafaqsan siyaasadaha iyo tilmaamaha Wikipedia ee la dhisay, markaa waa inay marka hore ka wada hadlaan welwelkooda iyo arrimahooda maamulaha la xiriira si toos ah. Kiisaska aysan arrintu ku xallin si toos ah loogana wada hadlo iyo/ama marka la go'aamiyo in gelitaanka bulshada ballaaran ay tahay mid lagama maarmaan ah ama loo baahan yahay, isticmaayaashu waxay soo dhigi karaan welwelkooda ku saabsan arrinta si ay u eegto bulshada ballaaran.
Xaaladaha caadiga ah ee ay badanaa lagama maarmaanka tahay in laga fogaado isticmaalka qalabka:
* ''Khilaaf dano ah ama aan dhexdhexaad ahayn'' – Maamulayaashu waa aysan caadi ahaan isticmaalin qalabkooda arrimaha ay si shakhsi ah ugu lug leeyihiin (tusaale ahaan, khilaaf nuxur ah oo ay dhinac ka yihiin).
* ''Caadooyinka bulshada ama siyaasadaha'' – Marka siyaasad ama caado bulsho ay caddahay in aysan aheyn in la isticmaalo qalabka, markaa qalabka waa aysan aheyn in la isticmaalo iyada oo aan la bixin sharraxaad muujineysa in arrinta la tixgeliyey, iyo sababta (dhif ah) reebitaanka loo arko mid macquul ah.
* ''Ficillada maamulaha ee la xiriira tifaftiridda lacagta la siiyo'' – Qalabka maamulka waxaa laga yaabaa inaan loo isticmaalin qayb ka mid ah hawl kasta oo tifaftirid lacag ah, marka laga reebo ama marka lacagta ay bixiso Aasaaska Wikimedia ama shirkad la xiriirta WMF.
* ''Dib u celinta ficillada maamulayaasha kale'' – Kaliya si ixtiraamaysa maamulaha ficilkiisa uu lug ku leeyahay, iyo (badanaa) ka dib wadahadal.
* ''Dib u soo celinta ficil maamul oo horay loo soo celiyey'' (mararka qaarkood loo yaqaan "dagaalka giraangiraha").
Fiiri hoos kuwan iyo wax ka reebitaanka aadka u yar.
Xitaa marka isticmaalka qalabku uu u muuqdo mid macquul ah, haddii uu jiro shaki waxaa fiican in la waydiiyo maamule kale oo madaxbannaan inuu dib u eego oo (haddii la caddayn karo) uu qaado ficilka.
=== Dib-u-celinta ficilka maamulaha kale ===
{{shortcut|WP:RAAA}}
Maamulayaasha waxaa laga filayaa inay yeeshaan xukun wanaagsan waxaana la rumeysan yahay inay si taxaddar leh u tixgeliyeen ficillada ama go'aannada ay fuliyaan maamulayaal ahaan. Maamulayaashu way is khilaafi karaan, laakiin ficillada maamulka waa aysan aheyn in la celiyo iyada oo aan lahayn sabab wanaagsan, feker taxaddar leh, iyo (haddii ay u badan tahay in laga soo horjeesto), halkaas oo maamuluhu uu hadda joogo, wadahadal gaaban oo lala yeesho maamulaha ficilkiisa la looltamayo.
==== Xaaladaha gaarka ah ====
Xaaladaha qaarkood, siyaasadda caadiga ah ee dib u celinta ficilka maamulaha kale ma khuseyso:
* '''Xiridaha ay sameeyeen Guddiga Garsoorka:''' Xiridaha ay oggolaadeen Guddiga Garsoorka waa inay ku jiraan tilmaan cad oo ah halka ay ka yimaadeen, sida "Guddiga Garsoorka awgeed", "Codsigu waa kaliya Guddiga Garsoorka", ama. Maamulayaashu waa inay kaliya dhigaan, yareeyaan, ama ka saaraan xiridahaas iyagoo haysta oggolaansho qoraal ah oo horudhac ah oo ka yimid guddiga.
* '''Xanibaha CheckUser:''' Xiridaha loo cayimay sida "Xannibaha CheckUser" (taas oo ah, xanibaad ku tiirsan natiijooyinka qarsoodiga ah ee CheckUser) waxaa laga yaabaa inaysan celin maamulayaasha aan lahayn helitaanka qalabka CheckUser. Cabashooyinka xiridahan waxaa inta badan la maqlayaa on-wiki, laakiin waxaa maqli kara Guddiga Garsoorka xaaladaha qasabka ah. Maamulayaasha waxaa la xusuusiyey bishii Luulyo 2010 inay aysan celin karin xiridaha CheckUser iyagoo aan haysan oggolaansho horudhac ah oo ka yimid Guddiga ama checkuser.
* '''Xiridaha Oversight:''' Xiridaha loo cayimay sida "Xiridaha Oversight" (taas oo ah, xiridaha ku tiirsan macluumaadka la xakameeyey) waxaa laga yaabaa inaysan celin maamulayaasha aan lahayn helitaanka oggolaanshaha oversight. Guddiga Garsoorka ayaa xukumay bishii Maarso 2013 in xiridaha oversight aan la celin karin iyadoo aan la haysan oggolaansho horudhac ah oo ka yimid Guddiga ama oversighter.
* '''Xiridaha safka VRT ee khilaafka danaha:''' Xiridaha la dhigay qayb ka mid ah safka VRT ee khilaafka danaha oo ay ku jirto nambarka tigidhka ee sababaynta xiridda waxaa laga yaabaa inaysan celin iyadoo aan la haysan oggolaanshaha maamule leh helitaanka safka ama Guddiga Garsoorka Dhaqdhaqaaqa Abriil 2026.
=== <span class="anchor" id="Wheel war"></span>Dib-u-soo-celinta ficil la celiyey ("wheel warring") ===
{{shortcut|WP:WHEEL|WP:WW}}
Marka maamule kale uu ''horay'' u celiyey ficil maamul, waxaa aad u dhif ah inuu jiro sabab kasta oo sharci ah oo loogu talagalay maamulaha asalka ah ama maamule kale inuu dib u soo celiyo ficilka la mid ah ama la mid ah mar nữa iyada oo aan lahayn wadahadal cad oo horseedaya go'aan ay gaareen is-afgarad. dagaalka giraangiraha waa marka ficilka maamulaha uu celiyo maamule kale, laakiin halkii laga wadahadli lahaa khilaafka, qalabka maamulka ayaa markaas loo isticmaalaa si dagaal ah si loo tirtiro ama loo dib u sameeyo ficilka. Iyadoo ay jiraan wax ka reebitaan aad u yar, marka ficil maamul la celiyo, waa aysan aheyn in la soo celiyo iyada oo aan la helin is-afgarad.
<div style="border: 2px solid #990000; background-color: #FF000030; border-radius: 1em; padding: 0.5em 1em; color:inherit;">
<strong style="font-weight:normal;">Ha ku celin ficil maamul oo la celiyey marka aad ogtahay in maamule kale uu ka soo horjeedo. Ha sii wadin silsilad dib-u celin maamul ah oo aan lahayn wadahadal. Xalli khilaafaadka maamulka {{underline|iyada oo la marayo wadahadalka}}.</strong>
</div>
Wheel warring waxay badanaa horseeddaa codsi garsoor oo degdeg ah. Cunaqabateynta wheel warring waxay ka timid canaan iyo digniin, ilaa xirid ku meel gaar ah, ilaa desysopping, xitaa kiisaska ugu horreeya ee markii ugu horreysay. Waxaa jiray dhowr garsoor kiisas oo khuseeya oo ku saabsan mawduuca dagaalka giraangiraha.
Erayada waxaa kale oo loo isticmaalay taariikh ahaan maamule si aan habboonayn u celinaya noocyada qaarkood ee ficil rasmi ah.
Wikipedia waxay ka shaqeysaa ruuxa [[Wikipedia:Is afgarad|is afgaradka]]; khilaafaadka waa in lagu dejiyaa wadahadal rayid ah halkii ay ka noqon lahaayeen halgan awoodeed. Waxaa jira dhowr arrimood oo muhiim ah oo dagaalku uu ka fiican yahay wadahadalka, ama u qalma in aad lumiso sharaftaada wanaagsan. Haddii aad dareento ''rabitaan'' ah in aad wheel war, isku day beddelladan:
* Raadi wadahadal wax dhisaya, oo ujeedkeedu yahay in la qaboojiyo xaaladda oo loo soo celiyo hababka caadiga ah. Qaadashada hab-dhaqan iyo hab qaboojin ah oo ula kac ah inta aad sharaxayso ayaa caawin karta. Xaaladaha qaarkood, iimaylka waxaa laga yaabaa inuu u oggolaado talo shakhsi ah oo qalbi ah in la bixiyo oo aan si fudud loogu soo dhajin karin on-wiki.
* Haddii aad ka walwalsan tahay hab-dhaqan xumo oo sug gelitaanka. Wixii <strong>xad gudub halis ah oo fool xun oo qalabka ah</strong> tixgeli in aad xareyso codsi kiis [[[[Wikipedia:Ogaysiiska Maamulka]]|Guddiga Garsoorka]].
* Haddii aad ka walwalsan tahay inaan la shaqayn (ama daahitaanka loo baahan yahay ee wada-hadalka) ay si dhakhso ah u keeni karti xaaladdu inay si xun u xumaato ama ay noqoto mid aan ku habboonayn, mararka qaarkood waxay noqon kartaa mid macquul ah in iimayl loo diro Guddiga Garsoorka oo loo sheego xaaladda ama loo codsado faragelin ama talo degdeg ah. Tani waxay noqon kartaa kiiska halkaasoo macluumaad aan dadweyne ahayn ama waxyeelo ay ka dhalan kartaan.
* Oo xusuusnow inaad haysato boqollaal saaxiibo ah: keligaa ma tihid inta badanna arrimaha waxaa ka sii dara xukunka xun. Haddii lagugu arko adigoo si wanaagsan u dhaqmaya, badanaa arrintu way dhammaan doontaa dhawaan, si kasta oo ay u muuqato mid xun. Mararka qaarkood waxaa ugu wanaagsan in si fudud loo qaato nasasho oo la dejiyo.
Erayada "wheel" waxay ka yimaadeen sharraxaadda akoonnada mudnaanta sare leh ee kombuyuutarrada weyn ee PDP-10 iyo TOPS-20, halkaas oo "wheel" loo isticmaalay sida "xidid" loogu isticmaalo nidaamyada Linux/Unix.<ref>{{cite web|title=Wheel |url=http://www.catb.org/jargon/html/W/wheel.html |access-date=8 June 2021|work= Jargon File 4.4.7 |publisher=Eric S. Raymond }}</ref><ref>{{cite web|title=Wheel bit |url=http://www.catb.org/jargon/html/W/wheel-bit.html |access-date=8 June 2021 |work= Jargon File 4.4.7 |publisher=E
==Tixraacyada==
{{Reflist}}
konif4k04p1v3zug6q6rr1jkwxkj52r
311392
311391
2026-10-30T14:45:44Z
Isma4l
41797
Wax laga beddelay dejimaha ilaalinta ee "[[Wikipedia:Maamulka]]": Bog si weyn loo arko ([Wax ka badal=U ogolow kaliya isticmaalayaasha la xaqiijiyay] (aan xad lahayn) [Wareeji=U oggolow oo keliya maamulayaasha] (aan xad lahayn))
311391
wikitext
text/x-wiki
{{Policy|WP:ADMIN|WP:SYSOP|WP:MOP}}
{{Ombox
|text = '''Kani ma aha bog lagu dhejiyo su'aalaha maamulayaasha.''' Taas beddelkeeda, isticmaal Codsashada dareenka maamulaha.|image=[[File:Symbol question.svg|link=|alt=|35px]]}}
{{Nutshell|Maamulayaashu waa tafatirayaal tabaruceyaal ah oo lagu qabo in lagu halbeero marin loo helo qalabka qaar ee Wikipedia Soomaaliga. Waxaa laga filayaa inay ilaalinayaan heer sare oo anshax ah, inay si caddaalad ah u adeegsadaan qalabka, isla markaana ay {{strong|marnaba}} u isticmaalin si ay faa'iido uga helaan khilaaf.}}
{{Enforcement policy list}}
[[File:Wikipedia Administrator.svg|thumb|Qalabka maamulka ee Wikipedia waxaa badanaa lagu barbar dhigaa mop-ka nadaafadda, taasoo keenta in maamulnimada mararka qaarkood lagu sifeeyo in "la siiyay mop-ka". Sida qof nadiifiye ah oo dhab ah laga yaabo inuu furayaal u haysto xafiisyo ay shaqaalaha kale ka reeban yihiin, maamulayaashu waxay leeyihiin awoodo gaar ah oo door ah, laakiin - sidoo kale sida nadiifiyaha dhabta ah - kama muhiimsana tifaftirayaasha kale.]]
'''Maamulayaasha''', oo si caadi ah loogu yaqaan '''admins''' ama '''sysops''' (hawl wadeenada nidaamka), waa tafaftirayaasha [[Wikipedia]] ee la siiyay awoodda farsamo si ay u qabtaan ficilro gaar ah oo ku saabsan Wikipedia Soomaaliga. Kuwani waxaa ka mid ah awoodda ay u leeyihiin inay [[WP:BLOCK|xiraan]] oo ay furaan akoonnada isticmaalaha, [[Ciwaanka IP-ga|cinwaannada IP]], iyo kala duwanaanshaha IP ee tifaftiridda, inay wax ka beddelaan bogagga si buuxda loo [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaaliyay]], inay codsadaan oo ay ka saaraan [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaalinta bogga]], inay [[WP:DELETE|tirtiraan]] oo ay soo celiyaan bogagga, inay wareejiyaan bogagga iyada oo aan la xaddidin, iyo inay isticmaalaan qalabka kale ee gaarka ah.
Maamulayaashu waxay qaataan mas'uuliyadahan iyagoo ah tabaruceyaal ka dib markii ay maraan habka dib u eegista bulshada ama iyagoo ay soo doorteen saaxiibadooda tafaftirayaasha ah. Uma dhaqmaan sidii shaqaale ka tirsan [[Wikimedia Foundation|Aasaaska Wikimedia]]. Weligood looma baahna inay isticmaalaan qalabkooda mana aha inay marnaba u isticmaalaan si ay faa'iido uga helaan khilaaf ay ku lug lahaayeen. Maamulayaasha waa inaan lagu khaldin [[m:System administrators|maamulayaasha nidaamka Wikimedia]] ("sysadmins").
Wikipedia-ha Ingiriiska wuxuu leeyahay {{NUMBEROFADMINS}} maamulayaal (fiiri {{Plainlink|url=//so.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ListUsers/sysop&limit=2000|name=liiska buuxa ee akoonnada leh mudnaanta maamulaha}} ama liisaska maamulayaasha ee heerka wax qabadka).
== <span class="anchor" id="POWERS"></span><span class="anchor" id="Powers"></span><span class="anchor" id="ABILITIES"></span><span class="anchor" id="Abilities"></span><span class="anchor" id="ADMINRIGHTS"></span><span class="anchor" id="MOPRIGHTS"></span>Awoodaha maamulayaasha ==
{{Shortcut|WP:MOPRIGHTS}}
Maamulayaashu waxay leeyihiin awoodda farsamo si ay u fuliyaan ficillada soo socda:
* [[Wikipedia:Xannibaadyo iyo mamnuucid|Xannib]] iyo furid akoonnada isticmaalaha, cinwaannada IP, iyo kala duwanaanshaha IP ee tifaftiridda<ref>Xiridmahan waxay diidi karaan tifaftiridda bogag ama magacyo gaar ah, ama waxaa lagu dabaqi karaa goobta oo dhan iyo {{em|dhammaan bogagga}}.</ref>
* Codsashada, wax ka beddelidda, iyo ka saaridda [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaalinta bogga]] ee bog gaar ah si loo xaddido ama loo oggolaado tafaftiridda, u guurista, abuurista, iyo/ama soo gelinta faylasha
* Wax ka beddelidda bogagga si buuxda loo ilaaliyay
* [[Wikipedia:Xeerka Tirtirka|Tirtiridda]] bogag leh 5,000 ama ka yar dib u eegisyo<ref>Bogagga leh in ka badan 5000 dib u eegis waxaa kaliya tirtiri kara [[WP:STEW|steward]].</ref>
* Daawashada iyo soo celinta bogagga la tirtiray
* [[Wikipedia:Tirtiridda taariikhda|Xaddididda iyo soo celinta muuqashada dadweynaha]] ee macluumaadka diiwaannada shakhsiga ah iyo dib u eegisyada bogga
* Bixinta iyo ka noqoshada ogolaanshaha isticmaale ee gaarka ah ee [[Wikipedia:Codsiga maamulka/Hordhac|ay codsadeen akoonnada isticmaalaha]]<ref>Maamulayaashu waxay bixin karaan oo ka noqon karaan abuuraha akoonka, confirmed, event rrganizer, IP block exempt. Waxay kaloo awood u leeyihiin inay bixiyaan oo ka noqdaan xuquuqaha been abuurka ah ee AutoWikiBrowser, AFC, maadaama ay awood u leeyihiin inay wax ka beddelaan bogagga si buuxda loo ilaaliyay.</ref>
* Wax ka beddelidda bogagga ku jira magaca MediaWiki, iyadoo laga reebo bogagga JavaScript iyo CSS<ref>Kaliya [[Wikipedia:Interface administrators|maamulayaasha interface-ka]] ayaa leh awoodda ay ku beddelaan bogagga JavaScript iyo CSS ee ku jira magaca MediaWiki.</ref>
* Fulinidda ficillo kale oo gaar ah sida lagu qoray {{Section link|Special:ListGroupRights#sysop}}
Sida caadada ah, maamulayaashu waxay badanaa mas'uuliyad ka saaraan xukunka natiijooyinka wadahadallada qaarkood, sida wadahadallada tirtiridda, wadahadallada dhaqdhaqaaqa, iyo wadahadallada dib-u eegista dhaqdhaqaaqa, laakiin tifaftirayaasha aan maamulaha ahayn ayaa iyaguna xiri kara wadahadallada
== Noqoshada maamulaha ==
{{Shortcut|WP:CANDIDATE|WP:BECOMEADMIN}}
Lagu jiro [[Soomaali Wikipedia|Wikipedia-ha Af-Soomaali]], waxaa jira laba hab oo lagu noqdo maamulaha: iyada oo la marayo is afgarad laga dhisay wadahadalka dadweynaha, ama cod sir ah. Wikipedia Soomaaliga wuxuu u baahan yahay in musharraxiinta maamulayaashu ay haystaan xaqqa isticmaale ee [[Wikipedia:Autoconfirmed users|Autoconfirmed user]]. ([[m:List of Wikipedias|Wikipedia-yada kale]] waxay leeyihiin siyaasadahooda gaarka ah ee bixinta maamulnimada.)
'''Kaliya hal akoon oo qof go'an ah ayaa yeelan kara qalabka maamulka'''. Reer-baxnimada kaliya ayaa ah in maamulayaashu ay shaqeyn karaan [[Wikipedia:Bots|botyada]] leh helitaanka maamulka.
Ogolaanshaha maamulaha waxaa la bixiyaa si aan xad lahayn, waxaana laga saarayaa kaliya marka la codsado, xaaladaha ku lug leh faragelinta heerka sarre ah, ama sabab la xiriirta shaqo la'aan.
=== <span class="anchor" id="Request for adminship"></span>Codsashada maamulnimada iyada oo la marayo is afgarad ===
Isticmaale kasta oo extended-confirmed ah wuxuu codsan karaa maamulnimo ("RfA") bulshada dhexdeeda. Si kastaba ha ahaatee, maamulayaasha waxaa laga filayaa inay yeeshaan heer sarre oo kalsooni iyo ammaan ah bulshada dhexdeeda, markaa codsiyada ka yimaada isticmaayaasha aan lahayn khibrad la taaban karo badanaa ma guuleystaan. Tafaftiraha kasta wuxuu ka faalloon karaa codsiga, tifaftire kastana wuxuu qiimayn doonaa musharrax kasta si uu u gaar ah. Si kastaba ha ahaatee, kaliya tifaftirayaasha haysta xaqqa isticmaale ee autoconfirmed user ayaa "codayn kara" codsiyada.
Kahor inta aan la codsan ama la aqbalin magacaabista, musharraxiinta waa inay guud ahaan ahaadaan tifaftirayaal Wikipedia ah oo firfircoon, joogto ah, mudnaan dheerna leh, aqoon u leh habraacyada iyo dhaqamada Wikipedia, ixtiraamaya oo fahmaya siyaasadahooda, isla markaana helay kalsoonida guud ee bulshada. Musharraxiinta waxaa kale oo looga baahan yahay inay soo bandhigaan haddii ay abid u tafatireen Wikipedia lacag. Su'aalaha la xiriira arrintaan waxaa loo oggol yahay in la waydiiyo musharrax kasta, tifaftire kasta oo bulshada ka tirsan, inta uu socdo habka RFA.
Wadahadal ayaa dhaca muddo todobo maalmood ah oo ku saabsan in musharraxgu uu noqdo maamule. Sida is-afgaradka bulshada, RfA-yada waxaa lagu xayaysiiyaa [[:en:MediaWiki:Watchlist-messages|liisaska daawashada tafaftirayaasha]]. Bulshadu waxay dejisay xadka su'aasha: ma jiro tafaftire waydiin kara in ka badan laba su'aal musharrax. Sidoo kale lama oggola su'aallo qaybo badan ka kooban oo loo qaabeeyey sidii hal su'aal, laakiin dhab ahaantii waydiinaya su'aallo badan oo ka sarreeya xadka. [[Wikipedia:Bureaucrats|Bureaucrats]] iyo la socodayaasha loo qoondeeyey waxay "klerkin" karaan RfA-yada, iyagoo la tacaalaya faallooyinka iyo/ama codadka ay u arkaan inay yihiin kuwo aan habboonayn.
Habka RfA wuxuu u oggolaanayaa tifaftirayaasha kale inay bartaan musharraxka. Tifaftirayaashu waxay sahamiyaan ka-qaybgalka musharraxka iyo asalka uu u leeyahay tifaftire ahaan, waxay ku sameeyaan wadahadallo, iyo fahamka doorka ay codsanayaan. Tafaftirayaashu waxay sheegaan haddii ay taageerayaan ama ay ka soo horjeedaan codsiga, iyaga oo wata sababaha ay u arkaan iyo aragtidooda musharraxka. Sarkaalka aan ku lug lahayn bureaucrat ayaa markaas go'aaminaya haddii uu jiro [[Wikipedia:Is afgarad|is afgarad]] lagu oggolaanayo codsiga. Go'aankani kuma saleysna si gaar ah boqolleyda taageerada, laakiin ficil ahaan inta badan RfA-yada ka sarreeya 75% waa ay maraan. Bulshadu waxay go'aamisay in ''guud ahaan'', RfA-yada u dhexeeya 65 iyo 75% taageerada ay tahay inay hoos yimaadaan go'aanka bureaucrats-ka. (Sidaa darteed, waxay si macquul ah uga dhalaneysaa in ku dhowaad dhammaan RfA-yada ka hooseeya 65% taageerada ay guuldarraysan doonaan.)
In kasta oo RfA uu yahay hab xooggan, tayada jawaab-celinta iyo dib u eegista diyaargarowga musharraxka iyo dabeecaddiisa ee ay sameeyaan tifaftirayaasha khibradda leh ayaa inta badan aad u sarreeya. Codsadayaasha aan guuleysan laakiin qaada tillaabooyin ay kaga jawaabayaan dhibcaha la soo qaaday waxay badanaa ku guuleystaan codsi xiga bilo kadib. Haddii aad xiisaynayso codsashada maamulnimada, waa inaad marka hore akhrisaa hage ku saabsan codsashada maamulnimada iyo tilmaamaha magacaabista. Markaad diyaar u tahay inaad codsato, waxaad ku dari kartaa magacaabistaada bogga [[Wikipedia:Codsiga maamulka]] ("RfA"), si waafaqsan tilmaamaha boggaas.
=== Doorashooyinka maamulayaasha ===
Maamulayaasha waxaa kale oo lagu dooran karaa doorasho maamule oo leh cod sir ah. Doorashooyinka maamulayaasha, oo billowday 2024, ma beddelaan RfA, maamulayaasha soo socdaana waxay si xor ah u dooran karaan habka ay isticmaalayaan. Doorasho tijaabo ah ayaa lagu qabtay Oktoobar 2024. Doorashooyinka maamulayaasha waxaa si joogto ah loogu oggolaaday jadwalka 5-ta bilood ah ee RfC oo la qabtay horraantii 2025. Marka laga reebo daaqadaha doorashada ka horreeya ee magacaabista musharraxa iyo dejinta codadka, habka wuxuu qaadanayaa 12 maalmood: 5 maalmood oo wadahadal iyo su'aallo ah, waxaa ku xiga 7 maalmood oo cod sir ah. Wareegyada doorashada iyo xilliyada daaqad kasta iyo xilli kasta waxaa lagu xayaysiiyaa horay, oo ay ku jiraan ogeysiisyada liiska daawashada.
Ka dib marka codbixintu dhammaato, doorashada waxaa baaraya seddex [[Wikipedia:Check user|checkusers]] ama [[Wikipedia:Steward|stewards]] oo ka tirsan Wikipedia Soomaaliga. Waxay hubin doonaan wixii laba laab ah, aan u qalmin, ama codadka sockpuppeteer oo ay tirtiri doonaan sidii loo baahnaa. Marka baarista la dhammeeyo, codadka waa la tiririyaa, natiijooyinka waa la shaaciyaa, maamulayaasha cusubna waxaa la siiyaa mudnaanta maamulka. Si uu u guuleysto, musharraxgu waa inuu helaa boqolleyda taageerada oo ah 70% ama ka badan iyo kooram ah ugu yaraan 20 cod oo taageero ah. Tirinta codadka waxaa lagu xisaabiyaa Taageerada / (Taageero + Ka soo horjeed) musharrax kasta. Codadka "Neutral" lama isticmaalo xisaabinta boqolleyda taageerada ee musharraxka mana laha saameyn dhinacaas ah.
== Meelaha ay maamulayaasha si gaar ah uga caawin karaan ==
Xuquuqda maamulaha waxay noqon kartaa mid aad u waxtar leh meelaha qaarka ah ee Wikipedia:
* Kahortagga burburinta
* Dhibaatooyinka xuquuqda daabacaadda tilmaamaha
* Dhacdooyinka dareenka maamulaha
* [[Bogga Hore]] qaybaha, sida Wararka ku jira ama Ma ogtahay
* Socodka isbeddellada dhow
* Codsiyada tirtiridda degdegga ah
* Xeerka saddex-jeer dib u celinta iyo xad-gudubyada dagaalka tafaftiridda.
"Maamulayaasha aan lug ku lahayn" ayaa sidoo kale ka caawin kara maamulka Guddiga Garsoorka iyo xallinta khilaafaadka ee ku saabsan meelaha iyo xaaladaha dhibaatada leh. Maamulayaasha ka shaqeynaya doorkan waa ''dhexdhexaad''; ma laha wax lug ah oo toos ah arrimaha ay dadka ka caawinayaan. Liisaska cunaqabateynta ee ay tahay inay fuliyaan maamulayaasha dhexdhexaadka ah.
== <span class="anchor" id="anyuser"></span>Golayaasha ogeysiiska maamulayaasha ==
{{shortcut|WP:ANYUSER}}
Saddex golayaal ogeysiis oo waaweyn ayaa jira oo ay ka dhacaan wadahadallada maamulaha guud (isticmaale kasta wuxuu soo dhigi karaa ama ka qayb qaadan karaa wadahadallada halkaas):
* [[Wikipedia:Ogaysiiska Maamulka]] – Loo isticmaalo waxyaabaha ay maamulayaashu jeclaan karaan (ama u baahan karaan) inay ogaadaan, sida ogeysiisyada iyo macluumaadka guud.
– Loo isticmaalo arrimaha u baahan dareenka maamulayaasha soo maraya. In kasta oo mawduucyada halkan ay noqon karaan kuwo dhaadheer, golahan waxaa inta badan loogu talagalay dhacdooyinka iyo arrimaha kale ee u baahan talo ama dareen.
– Waa gole ogeysiis oo ficillada maamulka ee maamulayaasha lagaga wada hadli karo loona eegi karo bulshada ballaaran.
== Filashooyinka maamulnimada ==
{{shortcut|WP:ADMINEXPECT}}
=== Daryeelka iyo xukunka ===
Haddii la siiyo helitaanka, maamulayaashu waa inay daryeel ku muujiyaan isticmaalka hawlahan cusub, gaar ahaan awoodda ay u leeyihiin inay tirtiraan bogagga oo ay xiraan isticmaayaasha iyo cinwaannada IP (fiiri hage sida- loo sameeyo ee maamulayaasha]] si aad u barato sida loo sameeyo waxyaalahan). Maamulayaasha cusub waa inay sidoo kale eegaan bogagga ku xiran liiska akhriska maamulayaasha ka hor intaysan isticmaalin awoodahooda maamul. Khaladaadka marmarka qaarkood la sameeyo waa la aqbalaa laakiin khaladaadka halista ah ama soo noqnoqda, ama kuwa ku lug leh xad-gudubyada hab dhaqanka maamulaha 'ee lugta leh' marmarka qaarkood maaha.
Qalabka maamulaha sidoo kale waa in lagu isticmaalo xukun taxaddar leh; waxay qaadan kartaa xoogaa waqti ah maamulaha cusub inuu barto goorta ay ugu fiican tahay in la isticmaalo qalabka, waxayna qaadan kartaa bilo in la helo dareen wanaagsan oo ku saabsan inta muddada ah ee la dejinayo marka la isticmaalayo qalabka sida xiridda iyo ilaalinta bogga ee khilaafaadka adag. Maamulayaasha cusub waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay si tartiib ah u billaabaan oo ay ka dhistaan khibrad meelaha ay ku barteen, iyo inay dadka kale waydiiyaan haddii ay shaki qabaan.
=== Hab-dhaqanka maamulaha ===
{{shortcut|WP:ADMINCOND}}
Maamulayaashu waa inay ku hoggaamiyaan tusaale ahaan, isla markaana, sida ''dhammaan tifaftirayaasha'', ay ugu dhaqmaan si ixtiraam leh, rayid ah oo ay la falgalaan kuwa kale ''mar kasta''. Maamulayaasha kama xorooba {{em|wax kasta}} oo ka mid ah siyaasadaha la dhisay ee Wikipedia; waxaa laga filayaa inay raacaan oo ay gutaan waajibaadkooda sida ugu fiican ee awooddooda ah. Khaladaadka marmarka qaarkood waa kuwo si buuxda ula jaan qaadaya isticmaalka qalabka maamulaha; maamulayaasha looma filayo inay noqdaan kuwo kaamil ah. Si kastaba ha ahaatee, carqaladaynta joogtada ah ama halista ah ee Wikipedia iyada oo loo marayo dabeecad sida [[WP:CIVIL|aan rayid ahayn]] ama tafaftiridda niyad-xumada ah waa mid aan la jaanqaadi karin oo ah ''khilaaf toos ah'' oo lala leeyahay filashooyinka iyo mas'uuliyadaha maamulayaasha, iyo xukunka xun ee joogtada ah ama fool xun ayaa horseed u noqon kara in laga xayuubiyo qalabka maamulaha. Maamulayaashu waa inay ku dadaalaan inay tusaale u noqdaan heerarka sare ee ixtiraamka iyo rayidnimada, iyo tafaftiridkooda, wadahadalladooda, is-dhexgalkooda, iyo hab dhaqankooda waa inay dejiyaan tusaalaha dhammaan tafaftirayaasha kale ''mar kasta''. Tani waa labadaba ''shuruud'' iyo ''xaalad'' haysashada mudnaanta maamulaha.
Maamulayaashu waa inay maskaxda ku hayaan inay haystaan boqollaal saaxiibo ah. Sidaa darteed, haddii maamuluhu ausan u hoggaansami karin siyaasadaha goobta oo uusan nagaan rayid (xitaa xagga isticmaayaasha muujinaya dabeecadda dhibaatada leh) inta uu wax ka qabanayo arrin go'an, maamuluhu waa inuu arrinta u keenaa gole ogeysiis ama u gudbiyaa maamule kale si uu wax uga qabto, halkii uu ka darsan lahaa ama ka sii dari lahaa dhibaatada hab-dhaqan xumo.
=== Xisaabtanka ===
{{shortcut|WP:ADMINACCT}}
Maamulayaashu waxay ka xisaabtamaan ficilladooda ku lug leh qalabka maamulaha, maadaama ficillada maamulaha ee aan la sharaxin ay niyad-jabiso tafaftirayaasha kale. Iyadoo ku xiran kaliya xuduudaha [[Wikipedia:Anshax|rayidnimada]], [[Wikipedia:Ma jiraan weeraro shaqsiyeed|ka fogaanshaha weerarrada shakhsi ahaaneed]], iyo [[Wikipedia:U qaado niyad wanaagsan|u qaadashada wanaagsan]] ee macquulka ah, tafaftirayaashu waxay xor u yihiin inay wax ka weydiiyaan ama dhaleeceeyaan ficillada maamulaha. Maamulayaasha waxaa laga filayaa inay si degdeg ah oo rayid ah uga jawaabaan su'aalaha ku saabsan hab dhaqankooda Wikipedia-la xiriira iyo ficillada maamulka, gaar ahaan inta lagu jiro wadahadallada bulshada ee golayaasha ogeysiiska ama inta lagu jiro habsocodka Guddiga Garsoorka. Maamulayaashu waa inay caddeeyaan ficilladooda marka la codsado.
Maamulayaasha si halis ah ama soo noqnoqda ugu dhaqma si dhibaato leh, ama lumiyay kalsoonida ama kalsoonida bulshada, waxaa la cunaqabteyn karaa ama laga xayuubin karaa xuquuqdooda maamulaha Guddiga Garsoorka ama codsiga dib u yeerista. Tani waxay dhacday ama waxaa la soo jeediyay ficillada soo socda:
* Maamulnimo "niyad-xumo ah" ([[Wikipedia:Sock puppetry|sock puppetry]], xad gudub weyn oo kalsooni ah,
{{spaced ndash}}tani waxay noqon kartaa mid lala yeesho tifaftirayaasha (tusaale ahaan, la'aanta digniinaha habboon ama sharraxaadaha ficillada), ama si wax looga qabto welwelka bulshada (gaar ahaan marka la raadiyo sharraxaadyo ama faallooyin kale oo halis ah)
**In kasta oo hababka ugu wanaagsan ee maamulayaashu ay yihiin inay u suurtageliyaan iimaylka iyo ogeysiisyada, looma baahna inay sidaas sameeyaan, mana loo baahna inay akhriyaan ama ka jawaabaan haddii la suurtogeliyey. Maamulayaasha aan u suurtagelin ogeysiisyada waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay arrintan ku muujiyaan boggooda isticmaale.
* Xad gudub soo noqnoqda, joogto ah, ama fool xun oo ku saabsan qalab ama oggolaansho isticmaale oo la socota qalabka maamulaha (sida u guurista faylasha]] ama isticmaalka [[Wikipedia:Rollback|dib u celinta]]) {{endash}} maamulaha waxaa laga xayuubin karaa mudnaanta maamulka si buuxda oo kaliya si looga saaro helitaanka oggolaanshaha isticmaale ee la socota.
* Xukun xumo soo noqnoqda ama joogto ah.
=== Amniga ===
{{shortcut|WP:SECUREADMIN}}
Wikipedia siyaasadda shuruudaha xoogga erayga sirta ah waxay ka rabtaa maamulayaashu inay haystaan eryo sir ah oo xooggan iyo inay raacaan hababka amniga shakhsi ahaaneed ee habboon. Maadaama ay leeyihiin awood ay ku geystaan waxyeelo goobta oo dhan ah hal tafaftir, akoon admin ah oo la hareer maray ayaa la xiri doonaa mudnaantiisana waa laga saarayaa sababo amniga goobta awgeed. Xaaladaha qaarkood, ka noqoshada mudnaanta waxay noqon kartaa mid joogto ah. Maamul kasta oo la ogaado inuu haysto eray sir ah oo ka yar 8 xaraf dherer ahaan ama ka mid ah [https://github.com/danielmiessler/SecLists/blob/master/Passwords/Common-Credentials/10k-most-common.txt 10,000 erayada sirta ah ee ugu caansan] sidoo kale waa la desysopping karaa. Go'aanka ku saabsan dib u sysopping maamulayaasha ku meel gaar ahaan la desysopped waxaa loo daayay Guddiga Garsoorka, kuwaas oo tixgelin doona in mulkiilaha xaqqa leh si sax ah loo aqoonsaday, iyo aragtidooda ku saabsan dhacdada iyo maamulka iyo amniga (oo ay ku jiraan amniga mustaqbalka ee suurtogalka ah) ee akoonka.
Xaqiijinta laba tallaabo ah waa la heli karaa si loo sii sugo akoonnada isticmaalka aan la oggolayn.
Maamulayaashu waa inay '''marnaba''' la wadaagin eraygooda sirta ah ama akoonkooda qof kale, sabab kasta ha ahaatee. Haddii ay ogaadaan in eraygooda sirta ah la hareer maray, ama akoonkooda si kale loo hareer maray (xitaa tifaftire ama qof ay yaqaaniin oo ay aaminsan yihiin), waa inay isku dayaan inay beddelaan isla markiiba, ama haddii kale u sheegaan bureaucrat si ku meel gaar ah loo desysopping. Isticmaayaasha ku guuldareysamaya inay soo sheegaan isticmaalka aan la oggolayn ee akoonkooda waa la desysopping doonaa. Isticmaalka aan la oggolayn waxaa loo tixgeliyaa 'xaalado muran leh', mana soo celin doonto si otomaatig ah.
== <span class="anchor" id="INVOLVED"></span><span class="anchor" id="UNINVOLVED"></span><span class="anchor" id="involved"></span><span class="anchor" id="uninvolved"></span>Maamulayaasha lugta leh ==
{{shortcut|WP:INVOLVED|WP:UNINVOLVED}}
{{Quote box
| quote = "Ninna ma aha garsoore ku habboon kiisa u gaar ah"
| source = [[Thomas Hobbes]], ''Leviathan Leviathan''
}}
Guud ahaan, tafaftirayaashu waa aysan u dhaqmin maamulayaal ahaan khilaafaadka ay ku lug lahaayeen. Tani waa sababta oo ah maamulayaasha lugta leh waxay noqon karaan, ama u muuqan karaan, kuwo aan awood u lahayn inay gaaraan go'aanno ujeeddo leh khilaafaadka ay dhinac ka ahaayeen ama ay dareen xooggan ka qabaan. Lug lahaanshaha waxaa bulshadu si ballaaran u fasiraysaa inay ku jirto khilaafaadyo hadda jira ama la soo dhaafay oo lala yeeshay tifaftire (ama tafaftirayaal), iyo khilaafaadka mowduucyada, dhib ma laha dabeecadda ama da'da khilaafka.
Hal digniin oo muhiim ah ayaa ah in maamulaha la falgalay tafaftire ama goob mowduuc ah ''sii ahaan doona doorka maamulka oo kaliya'', ama kaasoo ka qaybgalkiisii hore uu ahaa mid yar ama tafaftirro cad oo aan muujin eex, waa {{em|aan lug lahayn}} mana laga horjoogsado inuu ka shaqeeyo awood maamul oo la xiriirta tafaftirahaas ama goobta mowduuca ah. Digniinaha, wadahadal deggan oo macquul ah iyo sharraxaadda digniinahaas, talada ku saabsan caadooyinka bulshada, iyo talooyinka ku saabsan erayada suurtogalka ah iyo hababka ma ka dhigayaan maamulaha mid lug leh.
Kiisaska tooska ah (tusaale ahaan, burburinta muuqata, bulshadu waxay taariikh ahaan taageertay ficilka cad ee maamulaha kasta - xitaa haddii uu lug leeyahay - iyadoo la saleynayo in maamule kasta oo macquul ah uu u badan yahay inuu gaari lahaa gabagabadaas oo kale. In kasta oo ay jiraan wax ka reebitaan ku saabsan mamnuucidda tafaftirayaasha lugta leh ee qaadaya ficil maamul, weli waa habka ugu wanaagsan ee kiisaska uu maamuluhu u muuqan karo inuu lug leeyahay in arrinta loo gudbiyo maamule kale iyada oo la marayo golayaasha ogeysiiska ee khuseeya.
Tafaftirayaasha aan maamulayaasha ahayn ee xiraya wadahadallada
iyo qiimaynta is-afgaradka waxaa lagu hayaa isla heerarkaas; tafaftirayaasha xiraya wadahadalladaas waa aysan ku lug lahaan wadahadalka laftiisa ama khilaafaadka la xiriira.
== <span class="anchor" id="Grievances by users"></span><span class="anchor" id='Grievances by users ("administrator abuse")'></span>Cabashooyinka ==
{{shortcut|WP:ADMINABUSE|WP:ADMINISTRATORABUSE}}
Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in maamuluhu u dhaqmay si aan habboonayn, waa inuu si toos ah u muujiyaa welwelkiisa maamulaha mas'uulka ka ah oo uu isku dayaa inay xal gaaraan si nidaamsan oo rayid ah. Haddii aan arrinta lagu xallin labada dhinac u dhexeeya, isticmaayaashu waxay ku sii wadi karaan xallinta khilaafka (fiiri qaybtan hoose wixii macluumaad dheeraad ah). Hal hab oo suurtagal ah waa in la bilaabo wadahadal dib u eegista ficilka maamulka]] ama golaha ogeysiiska maamulayaasha si loo codsado jawaab-celinta bulshada {{endash}} si kastaba ha ahaatee, cabasho-sidayaashu waa inay ogaadaan in hab-dhaqankooda la siman yahay oo la tixgeliyo sida isticmaalaha ay ka wada hadlayaan. Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in si aan habboonayn loo xiray, wuxuu mari karaa habka codsiga xiridda oo uu sharaxi karaa xaaladda iyo sababta ay u rumeysan yihiin in xiriddu ay tahay mid aan habboonayn ama aan la caddayn karin.
In kasta oo Guddiga Garsoorka ausan si caadi ah u eegin xiridaha gaagaaban ama caadiga ah, welwelka ku saabsan caafimaadka maamulaha iyo ku-habboonaanta doorka waxaa loo keeni karaa guddiga iyadoo lala wato Codsi Garsoor, badanaa marka hababka kale ee xallinta khilaafka ay guuldarraysanayaan iyo marka habkani yahay ikhtiyaarka ugu dambeeya.
== Xad-gudubka qalabka maamulka ==
{{shortcut|WP:TOOLMISUSE}}
Xad gudubka qalabka maamulka waxaa loo tixgeliyaa ''arrin aad u halis ah''; waxaa la siiyaa isticmaayaasha la aaminsan yahay ee loogu talagalay dayactirka iyo hawlaha kale, waana in mar walba la isticmaalaa iyadoo laga fikirayo, daryeel leh, dadaal habboon iyo xukun wanaagsan. Xad gudubka halista ah ee qalabka ayaa horseed u noqon kara cunaqabatayn ama xitaa ka saariddooda. Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in maamuluhu uusan isticmaalin qalabkiisa maamulka sida waafaqsan siyaasadaha iyo tilmaamaha Wikipedia ee la dhisay, markaa waa inay marka hore ka wada hadlaan welwelkooda iyo arrimahooda maamulaha la xiriira si toos ah. Kiisaska aysan arrintu ku xallin si toos ah loogana wada hadlo iyo/ama marka la go'aamiyo in gelitaanka bulshada ballaaran ay tahay mid lagama maarmaan ah ama loo baahan yahay, isticmaayaashu waxay soo dhigi karaan welwelkooda ku saabsan arrinta si ay u eegto bulshada ballaaran.
Xaaladaha caadiga ah ee ay badanaa lagama maarmaanka tahay in laga fogaado isticmaalka qalabka:
* ''Khilaaf dano ah ama aan dhexdhexaad ahayn'' – Maamulayaashu waa aysan caadi ahaan isticmaalin qalabkooda arrimaha ay si shakhsi ah ugu lug leeyihiin (tusaale ahaan, khilaaf nuxur ah oo ay dhinac ka yihiin).
* ''Caadooyinka bulshada ama siyaasadaha'' – Marka siyaasad ama caado bulsho ay caddahay in aysan aheyn in la isticmaalo qalabka, markaa qalabka waa aysan aheyn in la isticmaalo iyada oo aan la bixin sharraxaad muujineysa in arrinta la tixgeliyey, iyo sababta (dhif ah) reebitaanka loo arko mid macquul ah.
* ''Ficillada maamulaha ee la xiriira tifaftiridda lacagta la siiyo'' – Qalabka maamulka waxaa laga yaabaa inaan loo isticmaalin qayb ka mid ah hawl kasta oo tifaftirid lacag ah, marka laga reebo ama marka lacagta ay bixiso Aasaaska Wikimedia ama shirkad la xiriirta WMF.
* ''Dib u celinta ficillada maamulayaasha kale'' – Kaliya si ixtiraamaysa maamulaha ficilkiisa uu lug ku leeyahay, iyo (badanaa) ka dib wadahadal.
* ''Dib u soo celinta ficil maamul oo horay loo soo celiyey'' (mararka qaarkood loo yaqaan "dagaalka giraangiraha").
Fiiri hoos kuwan iyo wax ka reebitaanka aadka u yar.
Xitaa marka isticmaalka qalabku uu u muuqdo mid macquul ah, haddii uu jiro shaki waxaa fiican in la waydiiyo maamule kale oo madaxbannaan inuu dib u eego oo (haddii la caddayn karo) uu qaado ficilka.
=== Dib-u-celinta ficilka maamulaha kale ===
{{shortcut|WP:RAAA}}
Maamulayaasha waxaa laga filayaa inay yeeshaan xukun wanaagsan waxaana la rumeysan yahay inay si taxaddar leh u tixgeliyeen ficillada ama go'aannada ay fuliyaan maamulayaal ahaan. Maamulayaashu way is khilaafi karaan, laakiin ficillada maamulka waa aysan aheyn in la celiyo iyada oo aan lahayn sabab wanaagsan, feker taxaddar leh, iyo (haddii ay u badan tahay in laga soo horjeesto), halkaas oo maamuluhu uu hadda joogo, wadahadal gaaban oo lala yeesho maamulaha ficilkiisa la looltamayo.
==== Xaaladaha gaarka ah ====
Xaaladaha qaarkood, siyaasadda caadiga ah ee dib u celinta ficilka maamulaha kale ma khuseyso:
* '''Xiridaha ay sameeyeen Guddiga Garsoorka:''' Xiridaha ay oggolaadeen Guddiga Garsoorka waa inay ku jiraan tilmaan cad oo ah halka ay ka yimaadeen, sida "Guddiga Garsoorka awgeed", "Codsigu waa kaliya Guddiga Garsoorka", ama. Maamulayaashu waa inay kaliya dhigaan, yareeyaan, ama ka saaraan xiridahaas iyagoo haysta oggolaansho qoraal ah oo horudhac ah oo ka yimid guddiga.
* '''Xanibaha CheckUser:''' Xiridaha loo cayimay sida "Xannibaha CheckUser" (taas oo ah, xanibaad ku tiirsan natiijooyinka qarsoodiga ah ee CheckUser) waxaa laga yaabaa inaysan celin maamulayaasha aan lahayn helitaanka qalabka CheckUser. Cabashooyinka xiridahan waxaa inta badan la maqlayaa on-wiki, laakiin waxaa maqli kara Guddiga Garsoorka xaaladaha qasabka ah. Maamulayaasha waxaa la xusuusiyey bishii Luulyo 2010 inay aysan celin karin xiridaha CheckUser iyagoo aan haysan oggolaansho horudhac ah oo ka yimid Guddiga ama checkuser.
* '''Xiridaha Oversight:''' Xiridaha loo cayimay sida "Xiridaha Oversight" (taas oo ah, xiridaha ku tiirsan macluumaadka la xakameeyey) waxaa laga yaabaa inaysan celin maamulayaasha aan lahayn helitaanka oggolaanshaha oversight. Guddiga Garsoorka ayaa xukumay bishii Maarso 2013 in xiridaha oversight aan la celin karin iyadoo aan la haysan oggolaansho horudhac ah oo ka yimid Guddiga ama oversighter.
* '''Xiridaha safka VRT ee khilaafka danaha:''' Xiridaha la dhigay qayb ka mid ah safka VRT ee khilaafka danaha oo ay ku jirto nambarka tigidhka ee sababaynta xiridda waxaa laga yaabaa inaysan celin iyadoo aan la haysan oggolaanshaha maamule leh helitaanka safka ama Guddiga Garsoorka Dhaqdhaqaaqa Abriil 2026.
=== <span class="anchor" id="Wheel war"></span>Dib-u-soo-celinta ficil la celiyey ("wheel warring") ===
{{shortcut|WP:WHEEL|WP:WW}}
Marka maamule kale uu ''horay'' u celiyey ficil maamul, waxaa aad u dhif ah inuu jiro sabab kasta oo sharci ah oo loogu talagalay maamulaha asalka ah ama maamule kale inuu dib u soo celiyo ficilka la mid ah ama la mid ah mar nữa iyada oo aan lahayn wadahadal cad oo horseedaya go'aan ay gaareen is-afgarad. dagaalka giraangiraha waa marka ficilka maamulaha uu celiyo maamule kale, laakiin halkii laga wadahadli lahaa khilaafka, qalabka maamulka ayaa markaas loo isticmaalaa si dagaal ah si loo tirtiro ama loo dib u sameeyo ficilka. Iyadoo ay jiraan wax ka reebitaan aad u yar, marka ficil maamul la celiyo, waa aysan aheyn in la soo celiyo iyada oo aan la helin is-afgarad.
<div style="border: 2px solid #990000; background-color: #FF000030; border-radius: 1em; padding: 0.5em 1em; color:inherit;">
<strong style="font-weight:normal;">Ha ku celin ficil maamul oo la celiyey marka aad ogtahay in maamule kale uu ka soo horjeedo. Ha sii wadin silsilad dib-u celin maamul ah oo aan lahayn wadahadal. Xalli khilaafaadka maamulka {{underline|iyada oo la marayo wadahadalka}}.</strong>
</div>
Wheel warring waxay badanaa horseeddaa codsi garsoor oo degdeg ah. Cunaqabateynta wheel warring waxay ka timid canaan iyo digniin, ilaa xirid ku meel gaar ah, ilaa desysopping, xitaa kiisaska ugu horreeya ee markii ugu horreysay. Waxaa jiray dhowr garsoor kiisas oo khuseeya oo ku saabsan mawduuca dagaalka giraangiraha.
Erayada waxaa kale oo loo isticmaalay taariikh ahaan maamule si aan habboonayn u celinaya noocyada qaarkood ee ficil rasmi ah.
Wikipedia waxay ka shaqeysaa ruuxa [[Wikipedia:Is afgarad|is afgaradka]]; khilaafaadka waa in lagu dejiyaa wadahadal rayid ah halkii ay ka noqon lahaayeen halgan awoodeed. Waxaa jira dhowr arrimood oo muhiim ah oo dagaalku uu ka fiican yahay wadahadalka, ama u qalma in aad lumiso sharaftaada wanaagsan. Haddii aad dareento ''rabitaan'' ah in aad wheel war, isku day beddelladan:
* Raadi wadahadal wax dhisaya, oo ujeedkeedu yahay in la qaboojiyo xaaladda oo loo soo celiyo hababka caadiga ah. Qaadashada hab-dhaqan iyo hab qaboojin ah oo ula kac ah inta aad sharaxayso ayaa caawin karta. Xaaladaha qaarkood, iimaylka waxaa laga yaabaa inuu u oggolaado talo shakhsi ah oo qalbi ah in la bixiyo oo aan si fudud loogu soo dhajin karin on-wiki.
* Haddii aad ka walwalsan tahay hab-dhaqan xumo oo sug gelitaanka. Wixii <strong>xad gudub halis ah oo fool xun oo qalabka ah</strong> tixgeli in aad xareyso codsi kiis [[[[Wikipedia:Ogaysiiska Maamulka]]|Guddiga Garsoorka]].
* Haddii aad ka walwalsan tahay inaan la shaqayn (ama daahitaanka loo baahan yahay ee wada-hadalka) ay si dhakhso ah u keeni karti xaaladdu inay si xun u xumaato ama ay noqoto mid aan ku habboonayn, mararka qaarkood waxay noqon kartaa mid macquul ah in iimayl loo diro Guddiga Garsoorka oo loo sheego xaaladda ama loo codsado faragelin ama talo degdeg ah. Tani waxay noqon kartaa kiiska halkaasoo macluumaad aan dadweyne ahayn ama waxyeelo ay ka dhalan kartaan.
* Oo xusuusnow inaad haysato boqollaal saaxiibo ah: keligaa ma tihid inta badanna arrimaha waxaa ka sii dara xukunka xun. Haddii lagugu arko adigoo si wanaagsan u dhaqmaya, badanaa arrintu way dhammaan doontaa dhawaan, si kasta oo ay u muuqato mid xun. Mararka qaarkood waxaa ugu wanaagsan in si fudud loo qaato nasasho oo la dejiyo.
Erayada "wheel" waxay ka yimaadeen sharraxaadda akoonnada mudnaanta sare leh ee kombuyuutarrada weyn ee PDP-10 iyo TOPS-20, halkaas oo "wheel" loo isticmaalay sida "xidid" loogu isticmaalo nidaamyada Linux/Unix.<ref>{{cite web|title=Wheel |url=http://www.catb.org/jargon/html/W/wheel.html |access-date=8 June 2021|work= Jargon File 4.4.7 |publisher=Eric S. Raymond }}</ref><ref>{{cite web|title=Wheel bit |url=http://www.catb.org/jargon/html/W/wheel-bit.html |access-date=8 June 2021 |work= Jargon File 4.4.7 |publisher=E
==Tixraacyada==
{{Reflist}}
konif4k04p1v3zug6q6rr1jkwxkj52r
311394
311392
2026-10-30T14:49:40Z
Isma4l
41797
Isma4l la wareejiyay bogga [[Wikipedia:Maamulka]] ilaa [[Wikipedia:Maamulayaasha]]: Sixida magaca
311391
wikitext
text/x-wiki
{{Policy|WP:ADMIN|WP:SYSOP|WP:MOP}}
{{Ombox
|text = '''Kani ma aha bog lagu dhejiyo su'aalaha maamulayaasha.''' Taas beddelkeeda, isticmaal Codsashada dareenka maamulaha.|image=[[File:Symbol question.svg|link=|alt=|35px]]}}
{{Nutshell|Maamulayaashu waa tafatirayaal tabaruceyaal ah oo lagu qabo in lagu halbeero marin loo helo qalabka qaar ee Wikipedia Soomaaliga. Waxaa laga filayaa inay ilaalinayaan heer sare oo anshax ah, inay si caddaalad ah u adeegsadaan qalabka, isla markaana ay {{strong|marnaba}} u isticmaalin si ay faa'iido uga helaan khilaaf.}}
{{Enforcement policy list}}
[[File:Wikipedia Administrator.svg|thumb|Qalabka maamulka ee Wikipedia waxaa badanaa lagu barbar dhigaa mop-ka nadaafadda, taasoo keenta in maamulnimada mararka qaarkood lagu sifeeyo in "la siiyay mop-ka". Sida qof nadiifiye ah oo dhab ah laga yaabo inuu furayaal u haysto xafiisyo ay shaqaalaha kale ka reeban yihiin, maamulayaashu waxay leeyihiin awoodo gaar ah oo door ah, laakiin - sidoo kale sida nadiifiyaha dhabta ah - kama muhiimsana tifaftirayaasha kale.]]
'''Maamulayaasha''', oo si caadi ah loogu yaqaan '''admins''' ama '''sysops''' (hawl wadeenada nidaamka), waa tafaftirayaasha [[Wikipedia]] ee la siiyay awoodda farsamo si ay u qabtaan ficilro gaar ah oo ku saabsan Wikipedia Soomaaliga. Kuwani waxaa ka mid ah awoodda ay u leeyihiin inay [[WP:BLOCK|xiraan]] oo ay furaan akoonnada isticmaalaha, [[Ciwaanka IP-ga|cinwaannada IP]], iyo kala duwanaanshaha IP ee tifaftiridda, inay wax ka beddelaan bogagga si buuxda loo [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaaliyay]], inay codsadaan oo ay ka saaraan [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaalinta bogga]], inay [[WP:DELETE|tirtiraan]] oo ay soo celiyaan bogagga, inay wareejiyaan bogagga iyada oo aan la xaddidin, iyo inay isticmaalaan qalabka kale ee gaarka ah.
Maamulayaashu waxay qaataan mas'uuliyadahan iyagoo ah tabaruceyaal ka dib markii ay maraan habka dib u eegista bulshada ama iyagoo ay soo doorteen saaxiibadooda tafaftirayaasha ah. Uma dhaqmaan sidii shaqaale ka tirsan [[Wikimedia Foundation|Aasaaska Wikimedia]]. Weligood looma baahna inay isticmaalaan qalabkooda mana aha inay marnaba u isticmaalaan si ay faa'iido uga helaan khilaaf ay ku lug lahaayeen. Maamulayaasha waa inaan lagu khaldin [[m:System administrators|maamulayaasha nidaamka Wikimedia]] ("sysadmins").
Wikipedia-ha Ingiriiska wuxuu leeyahay {{NUMBEROFADMINS}} maamulayaal (fiiri {{Plainlink|url=//so.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ListUsers/sysop&limit=2000|name=liiska buuxa ee akoonnada leh mudnaanta maamulaha}} ama liisaska maamulayaasha ee heerka wax qabadka).
== <span class="anchor" id="POWERS"></span><span class="anchor" id="Powers"></span><span class="anchor" id="ABILITIES"></span><span class="anchor" id="Abilities"></span><span class="anchor" id="ADMINRIGHTS"></span><span class="anchor" id="MOPRIGHTS"></span>Awoodaha maamulayaasha ==
{{Shortcut|WP:MOPRIGHTS}}
Maamulayaashu waxay leeyihiin awoodda farsamo si ay u fuliyaan ficillada soo socda:
* [[Wikipedia:Xannibaadyo iyo mamnuucid|Xannib]] iyo furid akoonnada isticmaalaha, cinwaannada IP, iyo kala duwanaanshaha IP ee tifaftiridda<ref>Xiridmahan waxay diidi karaan tifaftiridda bogag ama magacyo gaar ah, ama waxaa lagu dabaqi karaa goobta oo dhan iyo {{em|dhammaan bogagga}}.</ref>
* Codsashada, wax ka beddelidda, iyo ka saaridda [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaalinta bogga]] ee bog gaar ah si loo xaddido ama loo oggolaado tafaftiridda, u guurista, abuurista, iyo/ama soo gelinta faylasha
* Wax ka beddelidda bogagga si buuxda loo ilaaliyay
* [[Wikipedia:Xeerka Tirtirka|Tirtiridda]] bogag leh 5,000 ama ka yar dib u eegisyo<ref>Bogagga leh in ka badan 5000 dib u eegis waxaa kaliya tirtiri kara [[WP:STEW|steward]].</ref>
* Daawashada iyo soo celinta bogagga la tirtiray
* [[Wikipedia:Tirtiridda taariikhda|Xaddididda iyo soo celinta muuqashada dadweynaha]] ee macluumaadka diiwaannada shakhsiga ah iyo dib u eegisyada bogga
* Bixinta iyo ka noqoshada ogolaanshaha isticmaale ee gaarka ah ee [[Wikipedia:Codsiga maamulka/Hordhac|ay codsadeen akoonnada isticmaalaha]]<ref>Maamulayaashu waxay bixin karaan oo ka noqon karaan abuuraha akoonka, confirmed, event rrganizer, IP block exempt. Waxay kaloo awood u leeyihiin inay bixiyaan oo ka noqdaan xuquuqaha been abuurka ah ee AutoWikiBrowser, AFC, maadaama ay awood u leeyihiin inay wax ka beddelaan bogagga si buuxda loo ilaaliyay.</ref>
* Wax ka beddelidda bogagga ku jira magaca MediaWiki, iyadoo laga reebo bogagga JavaScript iyo CSS<ref>Kaliya [[Wikipedia:Interface administrators|maamulayaasha interface-ka]] ayaa leh awoodda ay ku beddelaan bogagga JavaScript iyo CSS ee ku jira magaca MediaWiki.</ref>
* Fulinidda ficillo kale oo gaar ah sida lagu qoray {{Section link|Special:ListGroupRights#sysop}}
Sida caadada ah, maamulayaashu waxay badanaa mas'uuliyad ka saaraan xukunka natiijooyinka wadahadallada qaarkood, sida wadahadallada tirtiridda, wadahadallada dhaqdhaqaaqa, iyo wadahadallada dib-u eegista dhaqdhaqaaqa, laakiin tifaftirayaasha aan maamulaha ahayn ayaa iyaguna xiri kara wadahadallada
== Noqoshada maamulaha ==
{{Shortcut|WP:CANDIDATE|WP:BECOMEADMIN}}
Lagu jiro [[Soomaali Wikipedia|Wikipedia-ha Af-Soomaali]], waxaa jira laba hab oo lagu noqdo maamulaha: iyada oo la marayo is afgarad laga dhisay wadahadalka dadweynaha, ama cod sir ah. Wikipedia Soomaaliga wuxuu u baahan yahay in musharraxiinta maamulayaashu ay haystaan xaqqa isticmaale ee [[Wikipedia:Autoconfirmed users|Autoconfirmed user]]. ([[m:List of Wikipedias|Wikipedia-yada kale]] waxay leeyihiin siyaasadahooda gaarka ah ee bixinta maamulnimada.)
'''Kaliya hal akoon oo qof go'an ah ayaa yeelan kara qalabka maamulka'''. Reer-baxnimada kaliya ayaa ah in maamulayaashu ay shaqeyn karaan [[Wikipedia:Bots|botyada]] leh helitaanka maamulka.
Ogolaanshaha maamulaha waxaa la bixiyaa si aan xad lahayn, waxaana laga saarayaa kaliya marka la codsado, xaaladaha ku lug leh faragelinta heerka sarre ah, ama sabab la xiriirta shaqo la'aan.
=== <span class="anchor" id="Request for adminship"></span>Codsashada maamulnimada iyada oo la marayo is afgarad ===
Isticmaale kasta oo extended-confirmed ah wuxuu codsan karaa maamulnimo ("RfA") bulshada dhexdeeda. Si kastaba ha ahaatee, maamulayaasha waxaa laga filayaa inay yeeshaan heer sarre oo kalsooni iyo ammaan ah bulshada dhexdeeda, markaa codsiyada ka yimaada isticmaayaasha aan lahayn khibrad la taaban karo badanaa ma guuleystaan. Tafaftiraha kasta wuxuu ka faalloon karaa codsiga, tifaftire kastana wuxuu qiimayn doonaa musharrax kasta si uu u gaar ah. Si kastaba ha ahaatee, kaliya tifaftirayaasha haysta xaqqa isticmaale ee autoconfirmed user ayaa "codayn kara" codsiyada.
Kahor inta aan la codsan ama la aqbalin magacaabista, musharraxiinta waa inay guud ahaan ahaadaan tifaftirayaal Wikipedia ah oo firfircoon, joogto ah, mudnaan dheerna leh, aqoon u leh habraacyada iyo dhaqamada Wikipedia, ixtiraamaya oo fahmaya siyaasadahooda, isla markaana helay kalsoonida guud ee bulshada. Musharraxiinta waxaa kale oo looga baahan yahay inay soo bandhigaan haddii ay abid u tafatireen Wikipedia lacag. Su'aalaha la xiriira arrintaan waxaa loo oggol yahay in la waydiiyo musharrax kasta, tifaftire kasta oo bulshada ka tirsan, inta uu socdo habka RFA.
Wadahadal ayaa dhaca muddo todobo maalmood ah oo ku saabsan in musharraxgu uu noqdo maamule. Sida is-afgaradka bulshada, RfA-yada waxaa lagu xayaysiiyaa [[:en:MediaWiki:Watchlist-messages|liisaska daawashada tafaftirayaasha]]. Bulshadu waxay dejisay xadka su'aasha: ma jiro tafaftire waydiin kara in ka badan laba su'aal musharrax. Sidoo kale lama oggola su'aallo qaybo badan ka kooban oo loo qaabeeyey sidii hal su'aal, laakiin dhab ahaantii waydiinaya su'aallo badan oo ka sarreeya xadka. [[Wikipedia:Bureaucrats|Bureaucrats]] iyo la socodayaasha loo qoondeeyey waxay "klerkin" karaan RfA-yada, iyagoo la tacaalaya faallooyinka iyo/ama codadka ay u arkaan inay yihiin kuwo aan habboonayn.
Habka RfA wuxuu u oggolaanayaa tifaftirayaasha kale inay bartaan musharraxka. Tifaftirayaashu waxay sahamiyaan ka-qaybgalka musharraxka iyo asalka uu u leeyahay tifaftire ahaan, waxay ku sameeyaan wadahadallo, iyo fahamka doorka ay codsanayaan. Tafaftirayaashu waxay sheegaan haddii ay taageerayaan ama ay ka soo horjeedaan codsiga, iyaga oo wata sababaha ay u arkaan iyo aragtidooda musharraxka. Sarkaalka aan ku lug lahayn bureaucrat ayaa markaas go'aaminaya haddii uu jiro [[Wikipedia:Is afgarad|is afgarad]] lagu oggolaanayo codsiga. Go'aankani kuma saleysna si gaar ah boqolleyda taageerada, laakiin ficil ahaan inta badan RfA-yada ka sarreeya 75% waa ay maraan. Bulshadu waxay go'aamisay in ''guud ahaan'', RfA-yada u dhexeeya 65 iyo 75% taageerada ay tahay inay hoos yimaadaan go'aanka bureaucrats-ka. (Sidaa darteed, waxay si macquul ah uga dhalaneysaa in ku dhowaad dhammaan RfA-yada ka hooseeya 65% taageerada ay guuldarraysan doonaan.)
In kasta oo RfA uu yahay hab xooggan, tayada jawaab-celinta iyo dib u eegista diyaargarowga musharraxka iyo dabeecaddiisa ee ay sameeyaan tifaftirayaasha khibradda leh ayaa inta badan aad u sarreeya. Codsadayaasha aan guuleysan laakiin qaada tillaabooyin ay kaga jawaabayaan dhibcaha la soo qaaday waxay badanaa ku guuleystaan codsi xiga bilo kadib. Haddii aad xiisaynayso codsashada maamulnimada, waa inaad marka hore akhrisaa hage ku saabsan codsashada maamulnimada iyo tilmaamaha magacaabista. Markaad diyaar u tahay inaad codsato, waxaad ku dari kartaa magacaabistaada bogga [[Wikipedia:Codsiga maamulka]] ("RfA"), si waafaqsan tilmaamaha boggaas.
=== Doorashooyinka maamulayaasha ===
Maamulayaasha waxaa kale oo lagu dooran karaa doorasho maamule oo leh cod sir ah. Doorashooyinka maamulayaasha, oo billowday 2024, ma beddelaan RfA, maamulayaasha soo socdaana waxay si xor ah u dooran karaan habka ay isticmaalayaan. Doorasho tijaabo ah ayaa lagu qabtay Oktoobar 2024. Doorashooyinka maamulayaasha waxaa si joogto ah loogu oggolaaday jadwalka 5-ta bilood ah ee RfC oo la qabtay horraantii 2025. Marka laga reebo daaqadaha doorashada ka horreeya ee magacaabista musharraxa iyo dejinta codadka, habka wuxuu qaadanayaa 12 maalmood: 5 maalmood oo wadahadal iyo su'aallo ah, waxaa ku xiga 7 maalmood oo cod sir ah. Wareegyada doorashada iyo xilliyada daaqad kasta iyo xilli kasta waxaa lagu xayaysiiyaa horay, oo ay ku jiraan ogeysiisyada liiska daawashada.
Ka dib marka codbixintu dhammaato, doorashada waxaa baaraya seddex [[Wikipedia:Check user|checkusers]] ama [[Wikipedia:Steward|stewards]] oo ka tirsan Wikipedia Soomaaliga. Waxay hubin doonaan wixii laba laab ah, aan u qalmin, ama codadka sockpuppeteer oo ay tirtiri doonaan sidii loo baahnaa. Marka baarista la dhammeeyo, codadka waa la tiririyaa, natiijooyinka waa la shaaciyaa, maamulayaasha cusubna waxaa la siiyaa mudnaanta maamulka. Si uu u guuleysto, musharraxgu waa inuu helaa boqolleyda taageerada oo ah 70% ama ka badan iyo kooram ah ugu yaraan 20 cod oo taageero ah. Tirinta codadka waxaa lagu xisaabiyaa Taageerada / (Taageero + Ka soo horjeed) musharrax kasta. Codadka "Neutral" lama isticmaalo xisaabinta boqolleyda taageerada ee musharraxka mana laha saameyn dhinacaas ah.
== Meelaha ay maamulayaasha si gaar ah uga caawin karaan ==
Xuquuqda maamulaha waxay noqon kartaa mid aad u waxtar leh meelaha qaarka ah ee Wikipedia:
* Kahortagga burburinta
* Dhibaatooyinka xuquuqda daabacaadda tilmaamaha
* Dhacdooyinka dareenka maamulaha
* [[Bogga Hore]] qaybaha, sida Wararka ku jira ama Ma ogtahay
* Socodka isbeddellada dhow
* Codsiyada tirtiridda degdegga ah
* Xeerka saddex-jeer dib u celinta iyo xad-gudubyada dagaalka tafaftiridda.
"Maamulayaasha aan lug ku lahayn" ayaa sidoo kale ka caawin kara maamulka Guddiga Garsoorka iyo xallinta khilaafaadka ee ku saabsan meelaha iyo xaaladaha dhibaatada leh. Maamulayaasha ka shaqeynaya doorkan waa ''dhexdhexaad''; ma laha wax lug ah oo toos ah arrimaha ay dadka ka caawinayaan. Liisaska cunaqabateynta ee ay tahay inay fuliyaan maamulayaasha dhexdhexaadka ah.
== <span class="anchor" id="anyuser"></span>Golayaasha ogeysiiska maamulayaasha ==
{{shortcut|WP:ANYUSER}}
Saddex golayaal ogeysiis oo waaweyn ayaa jira oo ay ka dhacaan wadahadallada maamulaha guud (isticmaale kasta wuxuu soo dhigi karaa ama ka qayb qaadan karaa wadahadallada halkaas):
* [[Wikipedia:Ogaysiiska Maamulka]] – Loo isticmaalo waxyaabaha ay maamulayaashu jeclaan karaan (ama u baahan karaan) inay ogaadaan, sida ogeysiisyada iyo macluumaadka guud.
– Loo isticmaalo arrimaha u baahan dareenka maamulayaasha soo maraya. In kasta oo mawduucyada halkan ay noqon karaan kuwo dhaadheer, golahan waxaa inta badan loogu talagalay dhacdooyinka iyo arrimaha kale ee u baahan talo ama dareen.
– Waa gole ogeysiis oo ficillada maamulka ee maamulayaasha lagaga wada hadli karo loona eegi karo bulshada ballaaran.
== Filashooyinka maamulnimada ==
{{shortcut|WP:ADMINEXPECT}}
=== Daryeelka iyo xukunka ===
Haddii la siiyo helitaanka, maamulayaashu waa inay daryeel ku muujiyaan isticmaalka hawlahan cusub, gaar ahaan awoodda ay u leeyihiin inay tirtiraan bogagga oo ay xiraan isticmaayaasha iyo cinwaannada IP (fiiri hage sida- loo sameeyo ee maamulayaasha]] si aad u barato sida loo sameeyo waxyaalahan). Maamulayaasha cusub waa inay sidoo kale eegaan bogagga ku xiran liiska akhriska maamulayaasha ka hor intaysan isticmaalin awoodahooda maamul. Khaladaadka marmarka qaarkood la sameeyo waa la aqbalaa laakiin khaladaadka halista ah ama soo noqnoqda, ama kuwa ku lug leh xad-gudubyada hab dhaqanka maamulaha 'ee lugta leh' marmarka qaarkood maaha.
Qalabka maamulaha sidoo kale waa in lagu isticmaalo xukun taxaddar leh; waxay qaadan kartaa xoogaa waqti ah maamulaha cusub inuu barto goorta ay ugu fiican tahay in la isticmaalo qalabka, waxayna qaadan kartaa bilo in la helo dareen wanaagsan oo ku saabsan inta muddada ah ee la dejinayo marka la isticmaalayo qalabka sida xiridda iyo ilaalinta bogga ee khilaafaadka adag. Maamulayaasha cusub waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay si tartiib ah u billaabaan oo ay ka dhistaan khibrad meelaha ay ku barteen, iyo inay dadka kale waydiiyaan haddii ay shaki qabaan.
=== Hab-dhaqanka maamulaha ===
{{shortcut|WP:ADMINCOND}}
Maamulayaashu waa inay ku hoggaamiyaan tusaale ahaan, isla markaana, sida ''dhammaan tifaftirayaasha'', ay ugu dhaqmaan si ixtiraam leh, rayid ah oo ay la falgalaan kuwa kale ''mar kasta''. Maamulayaasha kama xorooba {{em|wax kasta}} oo ka mid ah siyaasadaha la dhisay ee Wikipedia; waxaa laga filayaa inay raacaan oo ay gutaan waajibaadkooda sida ugu fiican ee awooddooda ah. Khaladaadka marmarka qaarkood waa kuwo si buuxda ula jaan qaadaya isticmaalka qalabka maamulaha; maamulayaasha looma filayo inay noqdaan kuwo kaamil ah. Si kastaba ha ahaatee, carqaladaynta joogtada ah ama halista ah ee Wikipedia iyada oo loo marayo dabeecad sida [[WP:CIVIL|aan rayid ahayn]] ama tafaftiridda niyad-xumada ah waa mid aan la jaanqaadi karin oo ah ''khilaaf toos ah'' oo lala leeyahay filashooyinka iyo mas'uuliyadaha maamulayaasha, iyo xukunka xun ee joogtada ah ama fool xun ayaa horseed u noqon kara in laga xayuubiyo qalabka maamulaha. Maamulayaashu waa inay ku dadaalaan inay tusaale u noqdaan heerarka sare ee ixtiraamka iyo rayidnimada, iyo tafaftiridkooda, wadahadalladooda, is-dhexgalkooda, iyo hab dhaqankooda waa inay dejiyaan tusaalaha dhammaan tafaftirayaasha kale ''mar kasta''. Tani waa labadaba ''shuruud'' iyo ''xaalad'' haysashada mudnaanta maamulaha.
Maamulayaashu waa inay maskaxda ku hayaan inay haystaan boqollaal saaxiibo ah. Sidaa darteed, haddii maamuluhu ausan u hoggaansami karin siyaasadaha goobta oo uusan nagaan rayid (xitaa xagga isticmaayaasha muujinaya dabeecadda dhibaatada leh) inta uu wax ka qabanayo arrin go'an, maamuluhu waa inuu arrinta u keenaa gole ogeysiis ama u gudbiyaa maamule kale si uu wax uga qabto, halkii uu ka darsan lahaa ama ka sii dari lahaa dhibaatada hab-dhaqan xumo.
=== Xisaabtanka ===
{{shortcut|WP:ADMINACCT}}
Maamulayaashu waxay ka xisaabtamaan ficilladooda ku lug leh qalabka maamulaha, maadaama ficillada maamulaha ee aan la sharaxin ay niyad-jabiso tafaftirayaasha kale. Iyadoo ku xiran kaliya xuduudaha [[Wikipedia:Anshax|rayidnimada]], [[Wikipedia:Ma jiraan weeraro shaqsiyeed|ka fogaanshaha weerarrada shakhsi ahaaneed]], iyo [[Wikipedia:U qaado niyad wanaagsan|u qaadashada wanaagsan]] ee macquulka ah, tafaftirayaashu waxay xor u yihiin inay wax ka weydiiyaan ama dhaleeceeyaan ficillada maamulaha. Maamulayaasha waxaa laga filayaa inay si degdeg ah oo rayid ah uga jawaabaan su'aalaha ku saabsan hab dhaqankooda Wikipedia-la xiriira iyo ficillada maamulka, gaar ahaan inta lagu jiro wadahadallada bulshada ee golayaasha ogeysiiska ama inta lagu jiro habsocodka Guddiga Garsoorka. Maamulayaashu waa inay caddeeyaan ficilladooda marka la codsado.
Maamulayaasha si halis ah ama soo noqnoqda ugu dhaqma si dhibaato leh, ama lumiyay kalsoonida ama kalsoonida bulshada, waxaa la cunaqabteyn karaa ama laga xayuubin karaa xuquuqdooda maamulaha Guddiga Garsoorka ama codsiga dib u yeerista. Tani waxay dhacday ama waxaa la soo jeediyay ficillada soo socda:
* Maamulnimo "niyad-xumo ah" ([[Wikipedia:Sock puppetry|sock puppetry]], xad gudub weyn oo kalsooni ah,
{{spaced ndash}}tani waxay noqon kartaa mid lala yeesho tifaftirayaasha (tusaale ahaan, la'aanta digniinaha habboon ama sharraxaadaha ficillada), ama si wax looga qabto welwelka bulshada (gaar ahaan marka la raadiyo sharraxaadyo ama faallooyin kale oo halis ah)
**In kasta oo hababka ugu wanaagsan ee maamulayaashu ay yihiin inay u suurtageliyaan iimaylka iyo ogeysiisyada, looma baahna inay sidaas sameeyaan, mana loo baahna inay akhriyaan ama ka jawaabaan haddii la suurtogeliyey. Maamulayaasha aan u suurtagelin ogeysiisyada waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay arrintan ku muujiyaan boggooda isticmaale.
* Xad gudub soo noqnoqda, joogto ah, ama fool xun oo ku saabsan qalab ama oggolaansho isticmaale oo la socota qalabka maamulaha (sida u guurista faylasha]] ama isticmaalka [[Wikipedia:Rollback|dib u celinta]]) {{endash}} maamulaha waxaa laga xayuubin karaa mudnaanta maamulka si buuxda oo kaliya si looga saaro helitaanka oggolaanshaha isticmaale ee la socota.
* Xukun xumo soo noqnoqda ama joogto ah.
=== Amniga ===
{{shortcut|WP:SECUREADMIN}}
Wikipedia siyaasadda shuruudaha xoogga erayga sirta ah waxay ka rabtaa maamulayaashu inay haystaan eryo sir ah oo xooggan iyo inay raacaan hababka amniga shakhsi ahaaneed ee habboon. Maadaama ay leeyihiin awood ay ku geystaan waxyeelo goobta oo dhan ah hal tafaftir, akoon admin ah oo la hareer maray ayaa la xiri doonaa mudnaantiisana waa laga saarayaa sababo amniga goobta awgeed. Xaaladaha qaarkood, ka noqoshada mudnaanta waxay noqon kartaa mid joogto ah. Maamul kasta oo la ogaado inuu haysto eray sir ah oo ka yar 8 xaraf dherer ahaan ama ka mid ah [https://github.com/danielmiessler/SecLists/blob/master/Passwords/Common-Credentials/10k-most-common.txt 10,000 erayada sirta ah ee ugu caansan] sidoo kale waa la desysopping karaa. Go'aanka ku saabsan dib u sysopping maamulayaasha ku meel gaar ahaan la desysopped waxaa loo daayay Guddiga Garsoorka, kuwaas oo tixgelin doona in mulkiilaha xaqqa leh si sax ah loo aqoonsaday, iyo aragtidooda ku saabsan dhacdada iyo maamulka iyo amniga (oo ay ku jiraan amniga mustaqbalka ee suurtogalka ah) ee akoonka.
Xaqiijinta laba tallaabo ah waa la heli karaa si loo sii sugo akoonnada isticmaalka aan la oggolayn.
Maamulayaashu waa inay '''marnaba''' la wadaagin eraygooda sirta ah ama akoonkooda qof kale, sabab kasta ha ahaatee. Haddii ay ogaadaan in eraygooda sirta ah la hareer maray, ama akoonkooda si kale loo hareer maray (xitaa tifaftire ama qof ay yaqaaniin oo ay aaminsan yihiin), waa inay isku dayaan inay beddelaan isla markiiba, ama haddii kale u sheegaan bureaucrat si ku meel gaar ah loo desysopping. Isticmaayaasha ku guuldareysamaya inay soo sheegaan isticmaalka aan la oggolayn ee akoonkooda waa la desysopping doonaa. Isticmaalka aan la oggolayn waxaa loo tixgeliyaa 'xaalado muran leh', mana soo celin doonto si otomaatig ah.
== <span class="anchor" id="INVOLVED"></span><span class="anchor" id="UNINVOLVED"></span><span class="anchor" id="involved"></span><span class="anchor" id="uninvolved"></span>Maamulayaasha lugta leh ==
{{shortcut|WP:INVOLVED|WP:UNINVOLVED}}
{{Quote box
| quote = "Ninna ma aha garsoore ku habboon kiisa u gaar ah"
| source = [[Thomas Hobbes]], ''Leviathan Leviathan''
}}
Guud ahaan, tafaftirayaashu waa aysan u dhaqmin maamulayaal ahaan khilaafaadka ay ku lug lahaayeen. Tani waa sababta oo ah maamulayaasha lugta leh waxay noqon karaan, ama u muuqan karaan, kuwo aan awood u lahayn inay gaaraan go'aanno ujeeddo leh khilaafaadka ay dhinac ka ahaayeen ama ay dareen xooggan ka qabaan. Lug lahaanshaha waxaa bulshadu si ballaaran u fasiraysaa inay ku jirto khilaafaadyo hadda jira ama la soo dhaafay oo lala yeeshay tifaftire (ama tafaftirayaal), iyo khilaafaadka mowduucyada, dhib ma laha dabeecadda ama da'da khilaafka.
Hal digniin oo muhiim ah ayaa ah in maamulaha la falgalay tafaftire ama goob mowduuc ah ''sii ahaan doona doorka maamulka oo kaliya'', ama kaasoo ka qaybgalkiisii hore uu ahaa mid yar ama tafaftirro cad oo aan muujin eex, waa {{em|aan lug lahayn}} mana laga horjoogsado inuu ka shaqeeyo awood maamul oo la xiriirta tafaftirahaas ama goobta mowduuca ah. Digniinaha, wadahadal deggan oo macquul ah iyo sharraxaadda digniinahaas, talada ku saabsan caadooyinka bulshada, iyo talooyinka ku saabsan erayada suurtogalka ah iyo hababka ma ka dhigayaan maamulaha mid lug leh.
Kiisaska tooska ah (tusaale ahaan, burburinta muuqata, bulshadu waxay taariikh ahaan taageertay ficilka cad ee maamulaha kasta - xitaa haddii uu lug leeyahay - iyadoo la saleynayo in maamule kasta oo macquul ah uu u badan yahay inuu gaari lahaa gabagabadaas oo kale. In kasta oo ay jiraan wax ka reebitaan ku saabsan mamnuucidda tafaftirayaasha lugta leh ee qaadaya ficil maamul, weli waa habka ugu wanaagsan ee kiisaska uu maamuluhu u muuqan karo inuu lug leeyahay in arrinta loo gudbiyo maamule kale iyada oo la marayo golayaasha ogeysiiska ee khuseeya.
Tafaftirayaasha aan maamulayaasha ahayn ee xiraya wadahadallada
iyo qiimaynta is-afgaradka waxaa lagu hayaa isla heerarkaas; tafaftirayaasha xiraya wadahadalladaas waa aysan ku lug lahaan wadahadalka laftiisa ama khilaafaadka la xiriira.
== <span class="anchor" id="Grievances by users"></span><span class="anchor" id='Grievances by users ("administrator abuse")'></span>Cabashooyinka ==
{{shortcut|WP:ADMINABUSE|WP:ADMINISTRATORABUSE}}
Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in maamuluhu u dhaqmay si aan habboonayn, waa inuu si toos ah u muujiyaa welwelkiisa maamulaha mas'uulka ka ah oo uu isku dayaa inay xal gaaraan si nidaamsan oo rayid ah. Haddii aan arrinta lagu xallin labada dhinac u dhexeeya, isticmaayaashu waxay ku sii wadi karaan xallinta khilaafka (fiiri qaybtan hoose wixii macluumaad dheeraad ah). Hal hab oo suurtagal ah waa in la bilaabo wadahadal dib u eegista ficilka maamulka]] ama golaha ogeysiiska maamulayaasha si loo codsado jawaab-celinta bulshada {{endash}} si kastaba ha ahaatee, cabasho-sidayaashu waa inay ogaadaan in hab-dhaqankooda la siman yahay oo la tixgeliyo sida isticmaalaha ay ka wada hadlayaan. Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in si aan habboonayn loo xiray, wuxuu mari karaa habka codsiga xiridda oo uu sharaxi karaa xaaladda iyo sababta ay u rumeysan yihiin in xiriddu ay tahay mid aan habboonayn ama aan la caddayn karin.
In kasta oo Guddiga Garsoorka ausan si caadi ah u eegin xiridaha gaagaaban ama caadiga ah, welwelka ku saabsan caafimaadka maamulaha iyo ku-habboonaanta doorka waxaa loo keeni karaa guddiga iyadoo lala wato Codsi Garsoor, badanaa marka hababka kale ee xallinta khilaafka ay guuldarraysanayaan iyo marka habkani yahay ikhtiyaarka ugu dambeeya.
== Xad-gudubka qalabka maamulka ==
{{shortcut|WP:TOOLMISUSE}}
Xad gudubka qalabka maamulka waxaa loo tixgeliyaa ''arrin aad u halis ah''; waxaa la siiyaa isticmaayaasha la aaminsan yahay ee loogu talagalay dayactirka iyo hawlaha kale, waana in mar walba la isticmaalaa iyadoo laga fikirayo, daryeel leh, dadaal habboon iyo xukun wanaagsan. Xad gudubka halista ah ee qalabka ayaa horseed u noqon kara cunaqabatayn ama xitaa ka saariddooda. Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in maamuluhu uusan isticmaalin qalabkiisa maamulka sida waafaqsan siyaasadaha iyo tilmaamaha Wikipedia ee la dhisay, markaa waa inay marka hore ka wada hadlaan welwelkooda iyo arrimahooda maamulaha la xiriira si toos ah. Kiisaska aysan arrintu ku xallin si toos ah loogana wada hadlo iyo/ama marka la go'aamiyo in gelitaanka bulshada ballaaran ay tahay mid lagama maarmaan ah ama loo baahan yahay, isticmaayaashu waxay soo dhigi karaan welwelkooda ku saabsan arrinta si ay u eegto bulshada ballaaran.
Xaaladaha caadiga ah ee ay badanaa lagama maarmaanka tahay in laga fogaado isticmaalka qalabka:
* ''Khilaaf dano ah ama aan dhexdhexaad ahayn'' – Maamulayaashu waa aysan caadi ahaan isticmaalin qalabkooda arrimaha ay si shakhsi ah ugu lug leeyihiin (tusaale ahaan, khilaaf nuxur ah oo ay dhinac ka yihiin).
* ''Caadooyinka bulshada ama siyaasadaha'' – Marka siyaasad ama caado bulsho ay caddahay in aysan aheyn in la isticmaalo qalabka, markaa qalabka waa aysan aheyn in la isticmaalo iyada oo aan la bixin sharraxaad muujineysa in arrinta la tixgeliyey, iyo sababta (dhif ah) reebitaanka loo arko mid macquul ah.
* ''Ficillada maamulaha ee la xiriira tifaftiridda lacagta la siiyo'' – Qalabka maamulka waxaa laga yaabaa inaan loo isticmaalin qayb ka mid ah hawl kasta oo tifaftirid lacag ah, marka laga reebo ama marka lacagta ay bixiso Aasaaska Wikimedia ama shirkad la xiriirta WMF.
* ''Dib u celinta ficillada maamulayaasha kale'' – Kaliya si ixtiraamaysa maamulaha ficilkiisa uu lug ku leeyahay, iyo (badanaa) ka dib wadahadal.
* ''Dib u soo celinta ficil maamul oo horay loo soo celiyey'' (mararka qaarkood loo yaqaan "dagaalka giraangiraha").
Fiiri hoos kuwan iyo wax ka reebitaanka aadka u yar.
Xitaa marka isticmaalka qalabku uu u muuqdo mid macquul ah, haddii uu jiro shaki waxaa fiican in la waydiiyo maamule kale oo madaxbannaan inuu dib u eego oo (haddii la caddayn karo) uu qaado ficilka.
=== Dib-u-celinta ficilka maamulaha kale ===
{{shortcut|WP:RAAA}}
Maamulayaasha waxaa laga filayaa inay yeeshaan xukun wanaagsan waxaana la rumeysan yahay inay si taxaddar leh u tixgeliyeen ficillada ama go'aannada ay fuliyaan maamulayaal ahaan. Maamulayaashu way is khilaafi karaan, laakiin ficillada maamulka waa aysan aheyn in la celiyo iyada oo aan lahayn sabab wanaagsan, feker taxaddar leh, iyo (haddii ay u badan tahay in laga soo horjeesto), halkaas oo maamuluhu uu hadda joogo, wadahadal gaaban oo lala yeesho maamulaha ficilkiisa la looltamayo.
==== Xaaladaha gaarka ah ====
Xaaladaha qaarkood, siyaasadda caadiga ah ee dib u celinta ficilka maamulaha kale ma khuseyso:
* '''Xiridaha ay sameeyeen Guddiga Garsoorka:''' Xiridaha ay oggolaadeen Guddiga Garsoorka waa inay ku jiraan tilmaan cad oo ah halka ay ka yimaadeen, sida "Guddiga Garsoorka awgeed", "Codsigu waa kaliya Guddiga Garsoorka", ama. Maamulayaashu waa inay kaliya dhigaan, yareeyaan, ama ka saaraan xiridahaas iyagoo haysta oggolaansho qoraal ah oo horudhac ah oo ka yimid guddiga.
* '''Xanibaha CheckUser:''' Xiridaha loo cayimay sida "Xannibaha CheckUser" (taas oo ah, xanibaad ku tiirsan natiijooyinka qarsoodiga ah ee CheckUser) waxaa laga yaabaa inaysan celin maamulayaasha aan lahayn helitaanka qalabka CheckUser. Cabashooyinka xiridahan waxaa inta badan la maqlayaa on-wiki, laakiin waxaa maqli kara Guddiga Garsoorka xaaladaha qasabka ah. Maamulayaasha waxaa la xusuusiyey bishii Luulyo 2010 inay aysan celin karin xiridaha CheckUser iyagoo aan haysan oggolaansho horudhac ah oo ka yimid Guddiga ama checkuser.
* '''Xiridaha Oversight:''' Xiridaha loo cayimay sida "Xiridaha Oversight" (taas oo ah, xiridaha ku tiirsan macluumaadka la xakameeyey) waxaa laga yaabaa inaysan celin maamulayaasha aan lahayn helitaanka oggolaanshaha oversight. Guddiga Garsoorka ayaa xukumay bishii Maarso 2013 in xiridaha oversight aan la celin karin iyadoo aan la haysan oggolaansho horudhac ah oo ka yimid Guddiga ama oversighter.
* '''Xiridaha safka VRT ee khilaafka danaha:''' Xiridaha la dhigay qayb ka mid ah safka VRT ee khilaafka danaha oo ay ku jirto nambarka tigidhka ee sababaynta xiridda waxaa laga yaabaa inaysan celin iyadoo aan la haysan oggolaanshaha maamule leh helitaanka safka ama Guddiga Garsoorka Dhaqdhaqaaqa Abriil 2026.
=== <span class="anchor" id="Wheel war"></span>Dib-u-soo-celinta ficil la celiyey ("wheel warring") ===
{{shortcut|WP:WHEEL|WP:WW}}
Marka maamule kale uu ''horay'' u celiyey ficil maamul, waxaa aad u dhif ah inuu jiro sabab kasta oo sharci ah oo loogu talagalay maamulaha asalka ah ama maamule kale inuu dib u soo celiyo ficilka la mid ah ama la mid ah mar nữa iyada oo aan lahayn wadahadal cad oo horseedaya go'aan ay gaareen is-afgarad. dagaalka giraangiraha waa marka ficilka maamulaha uu celiyo maamule kale, laakiin halkii laga wadahadli lahaa khilaafka, qalabka maamulka ayaa markaas loo isticmaalaa si dagaal ah si loo tirtiro ama loo dib u sameeyo ficilka. Iyadoo ay jiraan wax ka reebitaan aad u yar, marka ficil maamul la celiyo, waa aysan aheyn in la soo celiyo iyada oo aan la helin is-afgarad.
<div style="border: 2px solid #990000; background-color: #FF000030; border-radius: 1em; padding: 0.5em 1em; color:inherit;">
<strong style="font-weight:normal;">Ha ku celin ficil maamul oo la celiyey marka aad ogtahay in maamule kale uu ka soo horjeedo. Ha sii wadin silsilad dib-u celin maamul ah oo aan lahayn wadahadal. Xalli khilaafaadka maamulka {{underline|iyada oo la marayo wadahadalka}}.</strong>
</div>
Wheel warring waxay badanaa horseeddaa codsi garsoor oo degdeg ah. Cunaqabateynta wheel warring waxay ka timid canaan iyo digniin, ilaa xirid ku meel gaar ah, ilaa desysopping, xitaa kiisaska ugu horreeya ee markii ugu horreysay. Waxaa jiray dhowr garsoor kiisas oo khuseeya oo ku saabsan mawduuca dagaalka giraangiraha.
Erayada waxaa kale oo loo isticmaalay taariikh ahaan maamule si aan habboonayn u celinaya noocyada qaarkood ee ficil rasmi ah.
Wikipedia waxay ka shaqeysaa ruuxa [[Wikipedia:Is afgarad|is afgaradka]]; khilaafaadka waa in lagu dejiyaa wadahadal rayid ah halkii ay ka noqon lahaayeen halgan awoodeed. Waxaa jira dhowr arrimood oo muhiim ah oo dagaalku uu ka fiican yahay wadahadalka, ama u qalma in aad lumiso sharaftaada wanaagsan. Haddii aad dareento ''rabitaan'' ah in aad wheel war, isku day beddelladan:
* Raadi wadahadal wax dhisaya, oo ujeedkeedu yahay in la qaboojiyo xaaladda oo loo soo celiyo hababka caadiga ah. Qaadashada hab-dhaqan iyo hab qaboojin ah oo ula kac ah inta aad sharaxayso ayaa caawin karta. Xaaladaha qaarkood, iimaylka waxaa laga yaabaa inuu u oggolaado talo shakhsi ah oo qalbi ah in la bixiyo oo aan si fudud loogu soo dhajin karin on-wiki.
* Haddii aad ka walwalsan tahay hab-dhaqan xumo oo sug gelitaanka. Wixii <strong>xad gudub halis ah oo fool xun oo qalabka ah</strong> tixgeli in aad xareyso codsi kiis [[[[Wikipedia:Ogaysiiska Maamulka]]|Guddiga Garsoorka]].
* Haddii aad ka walwalsan tahay inaan la shaqayn (ama daahitaanka loo baahan yahay ee wada-hadalka) ay si dhakhso ah u keeni karti xaaladdu inay si xun u xumaato ama ay noqoto mid aan ku habboonayn, mararka qaarkood waxay noqon kartaa mid macquul ah in iimayl loo diro Guddiga Garsoorka oo loo sheego xaaladda ama loo codsado faragelin ama talo degdeg ah. Tani waxay noqon kartaa kiiska halkaasoo macluumaad aan dadweyne ahayn ama waxyeelo ay ka dhalan kartaan.
* Oo xusuusnow inaad haysato boqollaal saaxiibo ah: keligaa ma tihid inta badanna arrimaha waxaa ka sii dara xukunka xun. Haddii lagugu arko adigoo si wanaagsan u dhaqmaya, badanaa arrintu way dhammaan doontaa dhawaan, si kasta oo ay u muuqato mid xun. Mararka qaarkood waxaa ugu wanaagsan in si fudud loo qaato nasasho oo la dejiyo.
Erayada "wheel" waxay ka yimaadeen sharraxaadda akoonnada mudnaanta sare leh ee kombuyuutarrada weyn ee PDP-10 iyo TOPS-20, halkaas oo "wheel" loo isticmaalay sida "xidid" loogu isticmaalo nidaamyada Linux/Unix.<ref>{{cite web|title=Wheel |url=http://www.catb.org/jargon/html/W/wheel.html |access-date=8 June 2021|work= Jargon File 4.4.7 |publisher=Eric S. Raymond }}</ref><ref>{{cite web|title=Wheel bit |url=http://www.catb.org/jargon/html/W/wheel-bit.html |access-date=8 June 2021 |work= Jargon File 4.4.7 |publisher=E
==Tixraacyada==
{{Reflist}}
konif4k04p1v3zug6q6rr1jkwxkj52r
311405
311394
2026-10-30T14:53:43Z
Isma4l
41797
/* Filashooyinka maamulnimada */
311405
wikitext
text/x-wiki
{{Policy|WP:ADMIN|WP:SYSOP|WP:MOP}}
{{Ombox
|text = '''Kani ma aha bog lagu dhejiyo su'aalaha maamulayaasha.''' Taas beddelkeeda, isticmaal Codsashada dareenka maamulaha.|image=[[File:Symbol question.svg|link=|alt=|35px]]}}
{{Nutshell|Maamulayaashu waa tafatirayaal tabaruceyaal ah oo lagu qabo in lagu halbeero marin loo helo qalabka qaar ee Wikipedia Soomaaliga. Waxaa laga filayaa inay ilaalinayaan heer sare oo anshax ah, inay si caddaalad ah u adeegsadaan qalabka, isla markaana ay {{strong|marnaba}} u isticmaalin si ay faa'iido uga helaan khilaaf.}}
{{Enforcement policy list}}
[[File:Wikipedia Administrator.svg|thumb|Qalabka maamulka ee Wikipedia waxaa badanaa lagu barbar dhigaa mop-ka nadaafadda, taasoo keenta in maamulnimada mararka qaarkood lagu sifeeyo in "la siiyay mop-ka". Sida qof nadiifiye ah oo dhab ah laga yaabo inuu furayaal u haysto xafiisyo ay shaqaalaha kale ka reeban yihiin, maamulayaashu waxay leeyihiin awoodo gaar ah oo door ah, laakiin - sidoo kale sida nadiifiyaha dhabta ah - kama muhiimsana tifaftirayaasha kale.]]
'''Maamulayaasha''', oo si caadi ah loogu yaqaan '''admins''' ama '''sysops''' (hawl wadeenada nidaamka), waa tafaftirayaasha [[Wikipedia]] ee la siiyay awoodda farsamo si ay u qabtaan ficilro gaar ah oo ku saabsan Wikipedia Soomaaliga. Kuwani waxaa ka mid ah awoodda ay u leeyihiin inay [[WP:BLOCK|xiraan]] oo ay furaan akoonnada isticmaalaha, [[Ciwaanka IP-ga|cinwaannada IP]], iyo kala duwanaanshaha IP ee tifaftiridda, inay wax ka beddelaan bogagga si buuxda loo [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaaliyay]], inay codsadaan oo ay ka saaraan [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaalinta bogga]], inay [[WP:DELETE|tirtiraan]] oo ay soo celiyaan bogagga, inay wareejiyaan bogagga iyada oo aan la xaddidin, iyo inay isticmaalaan qalabka kale ee gaarka ah.
Maamulayaashu waxay qaataan mas'uuliyadahan iyagoo ah tabaruceyaal ka dib markii ay maraan habka dib u eegista bulshada ama iyagoo ay soo doorteen saaxiibadooda tafaftirayaasha ah. Uma dhaqmaan sidii shaqaale ka tirsan [[Wikimedia Foundation|Aasaaska Wikimedia]]. Weligood looma baahna inay isticmaalaan qalabkooda mana aha inay marnaba u isticmaalaan si ay faa'iido uga helaan khilaaf ay ku lug lahaayeen. Maamulayaasha waa inaan lagu khaldin [[m:System administrators|maamulayaasha nidaamka Wikimedia]] ("sysadmins").
Wikipedia-ha Ingiriiska wuxuu leeyahay {{NUMBEROFADMINS}} maamulayaal (fiiri {{Plainlink|url=//so.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ListUsers/sysop&limit=2000|name=liiska buuxa ee akoonnada leh mudnaanta maamulaha}} ama liisaska maamulayaasha ee heerka wax qabadka).
== <span class="anchor" id="POWERS"></span><span class="anchor" id="Powers"></span><span class="anchor" id="ABILITIES"></span><span class="anchor" id="Abilities"></span><span class="anchor" id="ADMINRIGHTS"></span><span class="anchor" id="MOPRIGHTS"></span>Awoodaha maamulayaasha ==
{{Shortcut|WP:MOPRIGHTS}}
Maamulayaashu waxay leeyihiin awoodda farsamo si ay u fuliyaan ficillada soo socda:
* [[Wikipedia:Xannibaadyo iyo mamnuucid|Xannib]] iyo furid akoonnada isticmaalaha, cinwaannada IP, iyo kala duwanaanshaha IP ee tifaftiridda<ref>Xiridmahan waxay diidi karaan tifaftiridda bogag ama magacyo gaar ah, ama waxaa lagu dabaqi karaa goobta oo dhan iyo {{em|dhammaan bogagga}}.</ref>
* Codsashada, wax ka beddelidda, iyo ka saaridda [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaalinta bogga]] ee bog gaar ah si loo xaddido ama loo oggolaado tafaftiridda, u guurista, abuurista, iyo/ama soo gelinta faylasha
* Wax ka beddelidda bogagga si buuxda loo ilaaliyay
* [[Wikipedia:Xeerka Tirtirka|Tirtiridda]] bogag leh 5,000 ama ka yar dib u eegisyo<ref>Bogagga leh in ka badan 5000 dib u eegis waxaa kaliya tirtiri kara [[WP:STEW|steward]].</ref>
* Daawashada iyo soo celinta bogagga la tirtiray
* [[Wikipedia:Tirtiridda taariikhda|Xaddididda iyo soo celinta muuqashada dadweynaha]] ee macluumaadka diiwaannada shakhsiga ah iyo dib u eegisyada bogga
* Bixinta iyo ka noqoshada ogolaanshaha isticmaale ee gaarka ah ee [[Wikipedia:Codsiga maamulka/Hordhac|ay codsadeen akoonnada isticmaalaha]]<ref>Maamulayaashu waxay bixin karaan oo ka noqon karaan abuuraha akoonka, confirmed, event rrganizer, IP block exempt. Waxay kaloo awood u leeyihiin inay bixiyaan oo ka noqdaan xuquuqaha been abuurka ah ee AutoWikiBrowser, AFC, maadaama ay awood u leeyihiin inay wax ka beddelaan bogagga si buuxda loo ilaaliyay.</ref>
* Wax ka beddelidda bogagga ku jira magaca MediaWiki, iyadoo laga reebo bogagga JavaScript iyo CSS<ref>Kaliya [[Wikipedia:Interface administrators|maamulayaasha interface-ka]] ayaa leh awoodda ay ku beddelaan bogagga JavaScript iyo CSS ee ku jira magaca MediaWiki.</ref>
* Fulinidda ficillo kale oo gaar ah sida lagu qoray {{Section link|Special:ListGroupRights#sysop}}
Sida caadada ah, maamulayaashu waxay badanaa mas'uuliyad ka saaraan xukunka natiijooyinka wadahadallada qaarkood, sida wadahadallada tirtiridda, wadahadallada dhaqdhaqaaqa, iyo wadahadallada dib-u eegista dhaqdhaqaaqa, laakiin tifaftirayaasha aan maamulaha ahayn ayaa iyaguna xiri kara wadahadallada
== Noqoshada maamulaha ==
{{Shortcut|WP:CANDIDATE|WP:BECOMEADMIN}}
Lagu jiro [[Soomaali Wikipedia|Wikipedia-ha Af-Soomaali]], waxaa jira laba hab oo lagu noqdo maamulaha: iyada oo la marayo is afgarad laga dhisay wadahadalka dadweynaha, ama cod sir ah. Wikipedia Soomaaliga wuxuu u baahan yahay in musharraxiinta maamulayaashu ay haystaan xaqqa isticmaale ee [[Wikipedia:Autoconfirmed users|Autoconfirmed user]]. ([[m:List of Wikipedias|Wikipedia-yada kale]] waxay leeyihiin siyaasadahooda gaarka ah ee bixinta maamulnimada.)
'''Kaliya hal akoon oo qof go'an ah ayaa yeelan kara qalabka maamulka'''. Reer-baxnimada kaliya ayaa ah in maamulayaashu ay shaqeyn karaan [[Wikipedia:Bots|botyada]] leh helitaanka maamulka.
Ogolaanshaha maamulaha waxaa la bixiyaa si aan xad lahayn, waxaana laga saarayaa kaliya marka la codsado, xaaladaha ku lug leh faragelinta heerka sarre ah, ama sabab la xiriirta shaqo la'aan.
=== <span class="anchor" id="Request for adminship"></span>Codsashada maamulnimada iyada oo la marayo is afgarad ===
Isticmaale kasta oo extended-confirmed ah wuxuu codsan karaa maamulnimo ("RfA") bulshada dhexdeeda. Si kastaba ha ahaatee, maamulayaasha waxaa laga filayaa inay yeeshaan heer sarre oo kalsooni iyo ammaan ah bulshada dhexdeeda, markaa codsiyada ka yimaada isticmaayaasha aan lahayn khibrad la taaban karo badanaa ma guuleystaan. Tafaftiraha kasta wuxuu ka faalloon karaa codsiga, tifaftire kastana wuxuu qiimayn doonaa musharrax kasta si uu u gaar ah. Si kastaba ha ahaatee, kaliya tifaftirayaasha haysta xaqqa isticmaale ee autoconfirmed user ayaa "codayn kara" codsiyada.
Kahor inta aan la codsan ama la aqbalin magacaabista, musharraxiinta waa inay guud ahaan ahaadaan tifaftirayaal Wikipedia ah oo firfircoon, joogto ah, mudnaan dheerna leh, aqoon u leh habraacyada iyo dhaqamada Wikipedia, ixtiraamaya oo fahmaya siyaasadahooda, isla markaana helay kalsoonida guud ee bulshada. Musharraxiinta waxaa kale oo looga baahan yahay inay soo bandhigaan haddii ay abid u tafatireen Wikipedia lacag. Su'aalaha la xiriira arrintaan waxaa loo oggol yahay in la waydiiyo musharrax kasta, tifaftire kasta oo bulshada ka tirsan, inta uu socdo habka RFA.
Wadahadal ayaa dhaca muddo todobo maalmood ah oo ku saabsan in musharraxgu uu noqdo maamule. Sida is-afgaradka bulshada, RfA-yada waxaa lagu xayaysiiyaa [[:en:MediaWiki:Watchlist-messages|liisaska daawashada tafaftirayaasha]]. Bulshadu waxay dejisay xadka su'aasha: ma jiro tafaftire waydiin kara in ka badan laba su'aal musharrax. Sidoo kale lama oggola su'aallo qaybo badan ka kooban oo loo qaabeeyey sidii hal su'aal, laakiin dhab ahaantii waydiinaya su'aallo badan oo ka sarreeya xadka. [[Wikipedia:Bureaucrats|Bureaucrats]] iyo la socodayaasha loo qoondeeyey waxay "klerkin" karaan RfA-yada, iyagoo la tacaalaya faallooyinka iyo/ama codadka ay u arkaan inay yihiin kuwo aan habboonayn.
Habka RfA wuxuu u oggolaanayaa tifaftirayaasha kale inay bartaan musharraxka. Tifaftirayaashu waxay sahamiyaan ka-qaybgalka musharraxka iyo asalka uu u leeyahay tifaftire ahaan, waxay ku sameeyaan wadahadallo, iyo fahamka doorka ay codsanayaan. Tafaftirayaashu waxay sheegaan haddii ay taageerayaan ama ay ka soo horjeedaan codsiga, iyaga oo wata sababaha ay u arkaan iyo aragtidooda musharraxka. Sarkaalka aan ku lug lahayn bureaucrat ayaa markaas go'aaminaya haddii uu jiro [[Wikipedia:Is afgarad|is afgarad]] lagu oggolaanayo codsiga. Go'aankani kuma saleysna si gaar ah boqolleyda taageerada, laakiin ficil ahaan inta badan RfA-yada ka sarreeya 75% waa ay maraan. Bulshadu waxay go'aamisay in ''guud ahaan'', RfA-yada u dhexeeya 65 iyo 75% taageerada ay tahay inay hoos yimaadaan go'aanka bureaucrats-ka. (Sidaa darteed, waxay si macquul ah uga dhalaneysaa in ku dhowaad dhammaan RfA-yada ka hooseeya 65% taageerada ay guuldarraysan doonaan.)
In kasta oo RfA uu yahay hab xooggan, tayada jawaab-celinta iyo dib u eegista diyaargarowga musharraxka iyo dabeecaddiisa ee ay sameeyaan tifaftirayaasha khibradda leh ayaa inta badan aad u sarreeya. Codsadayaasha aan guuleysan laakiin qaada tillaabooyin ay kaga jawaabayaan dhibcaha la soo qaaday waxay badanaa ku guuleystaan codsi xiga bilo kadib. Haddii aad xiisaynayso codsashada maamulnimada, waa inaad marka hore akhrisaa hage ku saabsan codsashada maamulnimada iyo tilmaamaha magacaabista. Markaad diyaar u tahay inaad codsato, waxaad ku dari kartaa magacaabistaada bogga [[Wikipedia:Codsiga maamulka]] ("RfA"), si waafaqsan tilmaamaha boggaas.
=== Doorashooyinka maamulayaasha ===
Maamulayaasha waxaa kale oo lagu dooran karaa doorasho maamule oo leh cod sir ah. Doorashooyinka maamulayaasha, oo billowday 2024, ma beddelaan RfA, maamulayaasha soo socdaana waxay si xor ah u dooran karaan habka ay isticmaalayaan. Doorasho tijaabo ah ayaa lagu qabtay Oktoobar 2024. Doorashooyinka maamulayaasha waxaa si joogto ah loogu oggolaaday jadwalka 5-ta bilood ah ee RfC oo la qabtay horraantii 2025. Marka laga reebo daaqadaha doorashada ka horreeya ee magacaabista musharraxa iyo dejinta codadka, habka wuxuu qaadanayaa 12 maalmood: 5 maalmood oo wadahadal iyo su'aallo ah, waxaa ku xiga 7 maalmood oo cod sir ah. Wareegyada doorashada iyo xilliyada daaqad kasta iyo xilli kasta waxaa lagu xayaysiiyaa horay, oo ay ku jiraan ogeysiisyada liiska daawashada.
Ka dib marka codbixintu dhammaato, doorashada waxaa baaraya seddex [[Wikipedia:Check user|checkusers]] ama [[Wikipedia:Steward|stewards]] oo ka tirsan Wikipedia Soomaaliga. Waxay hubin doonaan wixii laba laab ah, aan u qalmin, ama codadka sockpuppeteer oo ay tirtiri doonaan sidii loo baahnaa. Marka baarista la dhammeeyo, codadka waa la tiririyaa, natiijooyinka waa la shaaciyaa, maamulayaasha cusubna waxaa la siiyaa mudnaanta maamulka. Si uu u guuleysto, musharraxgu waa inuu helaa boqolleyda taageerada oo ah 70% ama ka badan iyo kooram ah ugu yaraan 20 cod oo taageero ah. Tirinta codadka waxaa lagu xisaabiyaa Taageerada / (Taageero + Ka soo horjeed) musharrax kasta. Codadka "Neutral" lama isticmaalo xisaabinta boqolleyda taageerada ee musharraxka mana laha saameyn dhinacaas ah.
== Meelaha ay maamulayaasha si gaar ah uga caawin karaan ==
Xuquuqda maamulaha waxay noqon kartaa mid aad u waxtar leh meelaha qaarka ah ee Wikipedia:
* Kahortagga burburinta
* Dhibaatooyinka xuquuqda daabacaadda tilmaamaha
* Dhacdooyinka dareenka maamulaha
* [[Bogga Hore]] qaybaha, sida Wararka ku jira ama Ma ogtahay
* Socodka isbeddellada dhow
* Codsiyada tirtiridda degdegga ah
* Xeerka saddex-jeer dib u celinta iyo xad-gudubyada dagaalka tafaftiridda.
"Maamulayaasha aan lug ku lahayn" ayaa sidoo kale ka caawin kara maamulka Guddiga Garsoorka iyo xallinta khilaafaadka ee ku saabsan meelaha iyo xaaladaha dhibaatada leh. Maamulayaasha ka shaqeynaya doorkan waa ''dhexdhexaad''; ma laha wax lug ah oo toos ah arrimaha ay dadka ka caawinayaan. Liisaska cunaqabateynta ee ay tahay inay fuliyaan maamulayaasha dhexdhexaadka ah.
== <span class="anchor" id="anyuser"></span>Golayaasha ogeysiiska maamulayaasha ==
{{shortcut|WP:ANYUSER}}
Saddex golayaal ogeysiis oo waaweyn ayaa jira oo ay ka dhacaan wadahadallada maamulaha guud (isticmaale kasta wuxuu soo dhigi karaa ama ka qayb qaadan karaa wadahadallada halkaas):
* [[Wikipedia:Ogaysiiska Maamulka]] – Loo isticmaalo waxyaabaha ay maamulayaashu jeclaan karaan (ama u baahan karaan) inay ogaadaan, sida ogeysiisyada iyo macluumaadka guud.
– Loo isticmaalo arrimaha u baahan dareenka maamulayaasha soo maraya. In kasta oo mawduucyada halkan ay noqon karaan kuwo dhaadheer, golahan waxaa inta badan loogu talagalay dhacdooyinka iyo arrimaha kale ee u baahan talo ama dareen.
– Waa gole ogeysiis oo ficillada maamulka ee maamulayaasha lagaga wada hadli karo loona eegi karo bulshada ballaaran.
== Filashooyinka maamulnimada ==
{{shortcut|WP:ADMINEXPECT}}
=== Daryeelka iyo xukunka ===
Haddii la siiyo helitaanka, maamulayaashu waa inay daryeel ku muujiyaan isticmaalka hawlahan cusub, gaar ahaan awoodda ay u leeyihiin inay tirtiraan bogagga oo ay xiraan isticmaayaasha iyo cinwaannada IP (fiiri hage sida- loo sameeyo ee maamulayaasha si aad u barato sida loo sameeyo waxyaalahan). Maamulayaasha cusub waa inay sidoo kale eegaan bogagga ku xiran liiska akhriska maamulayaasha ka hor intaysan isticmaalin awoodahooda maamul. Khaladaadka marmarka qaarkood la sameeyo waa la aqbalaa laakiin khaladaadka halista ah ama soo noqnoqda, ama kuwa ku lug leh xad-gudubyada hab dhaqanka maamulaha 'ee lugta leh' marmarka qaarkood maaha.
Qalabka maamulaha sidoo kale waa in lagu isticmaalo xukun taxaddar leh; waxay qaadan kartaa xoogaa waqti ah maamulaha cusub inuu barto goorta ay ugu fiican tahay in la isticmaalo qalabka, waxayna qaadan kartaa bilo in la helo dareen wanaagsan oo ku saabsan inta muddada ah ee la dejinayo marka la isticmaalayo qalabka sida xiridda iyo ilaalinta bogga ee khilaafaadka adag. Maamulayaasha cusub waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay si tartiib ah u billaabaan oo ay ka dhistaan khibrad meelaha ay ku barteen, iyo inay dadka kale waydiiyaan haddii ay shaki qabaan.
=== Hab-dhaqanka maamulaha ===
{{shortcut|WP:ADMINCOND}}
Maamulayaashu waa inay ku hoggaamiyaan tusaale ahaan, isla markaana, sida ''dhammaan tifaftirayaasha'', ay ugu dhaqmaan si ixtiraam leh, rayid ah oo ay la falgalaan kuwa kale ''mar kasta''. Maamulayaasha kama xorooba {{em|wax kasta}} oo ka mid ah siyaasadaha la dhisay ee Wikipedia; waxaa laga filayaa inay raacaan oo ay gutaan waajibaadkooda sida ugu fiican ee awooddooda ah. Khaladaadka marmarka qaarkood waa kuwo si buuxda ula jaan qaadaya isticmaalka qalabka maamulaha; maamulayaasha looma filayo inay noqdaan kuwo kaamil ah. Si kastaba ha ahaatee, carqaladaynta joogtada ah ama halista ah ee Wikipedia iyada oo loo marayo dabeecad sida [[Wikipedia:Anshax|aan rayid ahayn]] ama tafaftiridda niyad-xumada ah waa mid aan la jaanqaadi karin oo ah ''khilaaf toos ah'' oo lala leeyahay filashooyinka iyo mas'uuliyadaha maamulayaasha, iyo xukunka xun ee joogtada ah ama fool xun ayaa horseed u noqon kara in laga xayuubiyo qalabka maamulaha. Maamulayaashu waa inay ku dadaalaan inay tusaale u noqdaan heerarka sare ee ixtiraamka iyo rayidnimada, iyo tafaftiridkooda, wadahadalladooda, is-dhexgalkooda, iyo hab dhaqankooda waa inay dejiyaan tusaalaha dhammaan tafaftirayaasha kale ''mar kasta''. Tani waa labadaba ''shuruud'' iyo ''xaalad'' haysashada mudnaanta maamulaha.
Maamulayaashu waa inay maskaxda ku hayaan inay haystaan boqollaal saaxiibo ah. Sidaa darteed, haddii maamuluhu ausan u hoggaansami karin siyaasadaha goobta oo uusan nagaan rayid (xitaa xagga isticmaayaasha muujinaya dabeecadda dhibaatada leh) inta uu wax ka qabanayo arrin go'an, maamuluhu waa inuu arrinta u keenaa gole ogeysiis ama u gudbiyaa maamule kale si uu wax uga qabto, halkii uu ka darsan lahaa ama ka sii dari lahaa dhibaatada hab-dhaqan xumo.
=== Xisaabtanka ===
{{shortcut|WP:ADMINACCT}}
Maamulayaashu waxay ka xisaabtamaan ficilladooda ku lug leh qalabka maamulaha, maadaama ficillada maamulaha ee aan la sharaxin ay niyad-jabiso tafaftirayaasha kale. Iyadoo ku xiran kaliya xuduudaha [[Wikipedia:Anshax|rayidnimada]], [[Wikipedia:Ma jiraan weeraro shaqsiyeed|ka fogaanshaha weerarrada shakhsi ahaaneed]], iyo [[Wikipedia:U qaado niyad wanaagsan|u qaadashada wanaagsan]] ee macquulka ah, tafaftirayaashu waxay xor u yihiin inay wax ka weydiiyaan ama dhaleeceeyaan ficillada maamulaha. Maamulayaasha waxaa laga filayaa inay si degdeg ah oo rayid ah uga jawaabaan su'aalaha ku saabsan hab dhaqankooda Wikipedia-la xiriira iyo ficillada maamulka, gaar ahaan inta lagu jiro wadahadallada bulshada ee golayaasha ogeysiiska ama inta lagu jiro habsocodka Guddiga Garsoorka. Maamulayaashu waa inay caddeeyaan ficilladooda marka la codsado.
Maamulayaasha si halis ah ama soo noqnoqda ugu dhaqma si dhibaato leh, ama lumiyay kalsoonida ama kalsoonida bulshada, waxaa la cunaqabteyn karaa ama laga xayuubin karaa xuquuqdooda maamulaha Guddiga Garsoorka ama codsiga dib u yeerista. Tani waxay dhacday ama waxaa la soo jeediyay ficillada soo socda:
* Maamulnimo "niyad-xumo ah" ([[Wikipedia:Sock puppetry|sock puppetry]], xad gudub weyn oo kalsooni ah,
{{spaced ndash}}tani waxay noqon kartaa mid lala yeesho tifaftirayaasha (tusaale ahaan, la'aanta digniinaha habboon ama sharraxaadaha ficillada), ama si wax looga qabto welwelka bulshada (gaar ahaan marka la raadiyo sharraxaadyo ama faallooyin kale oo halis ah)
**In kasta oo hababka ugu wanaagsan ee maamulayaashu ay yihiin inay u suurtageliyaan iimaylka iyo ogeysiisyada, looma baahna inay sidaas sameeyaan, mana loo baahna inay akhriyaan ama ka jawaabaan haddii la suurtogeliyey. Maamulayaasha aan u suurtagelin ogeysiisyada waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay arrintan ku muujiyaan boggooda isticmaale.
* Xad gudub soo noqnoqda, joogto ah, ama fool xun oo ku saabsan qalab ama oggolaansho isticmaale oo la socota qalabka maamulaha (sida u guurista faylasha]] ama isticmaalka [[Wikipedia:Rollback|dib u celinta]]) {{endash}} maamulaha waxaa laga xayuubin karaa mudnaanta maamulka si buuxda oo kaliya si looga saaro helitaanka oggolaanshaha isticmaale ee la socota.
* Xukun xumo soo noqnoqda ama joogto ah.
=== Amniga ===
{{shortcut|WP:SECUREADMIN}}
Wikipedia siyaasadda shuruudaha xoogga erayga sirta ah waxay ka rabtaa maamulayaashu inay haystaan eryo sir ah oo xooggan iyo inay raacaan hababka amniga shakhsi ahaaneed ee habboon. Maadaama ay leeyihiin awood ay ku geystaan waxyeelo goobta oo dhan ah hal tafaftir, akoon admin ah oo la hareer maray ayaa la xiri doonaa mudnaantiisana waa laga saarayaa sababo amniga goobta awgeed. Xaaladaha qaarkood, ka noqoshada mudnaanta waxay noqon kartaa mid joogto ah. Maamul kasta oo la ogaado inuu haysto eray sir ah oo ka yar 8 xaraf dherer ahaan ama ka mid ah [https://github.com/danielmiessler/SecLists/blob/master/Passwords/Common-Credentials/10k-most-common.txt 10,000 erayada sirta ah ee ugu caansan] sidoo kale waa la desysopping karaa. Go'aanka ku saabsan dib u sysopping maamulayaasha ku meel gaar ahaan la desysopped waxaa loo daayay Guddiga Garsoorka, kuwaas oo tixgelin doona in mulkiilaha xaqqa leh si sax ah loo aqoonsaday, iyo aragtidooda ku saabsan dhacdada iyo maamulka iyo amniga (oo ay ku jiraan amniga mustaqbalka ee suurtogalka ah) ee akoonka.
Xaqiijinta laba tallaabo ah waa la heli karaa si loo sii sugo akoonnada isticmaalka aan la oggolayn.
Maamulayaashu waa inay '''marnaba''' la wadaagin eraygooda sirta ah ama akoonkooda qof kale, sabab kasta ha ahaatee. Haddii ay ogaadaan in eraygooda sirta ah la hareer maray, ama akoonkooda si kale loo hareer maray (xitaa tifaftire ama qof ay yaqaaniin oo ay aaminsan yihiin), waa inay isku dayaan inay beddelaan isla markiiba, ama haddii kale u sheegaan bureaucrat si ku meel gaar ah loo desysopping. Isticmaayaasha ku guuldareysamaya inay soo sheegaan isticmaalka aan la oggolayn ee akoonkooda waa la desysopping doonaa. Isticmaalka aan la oggolayn waxaa loo tixgeliyaa 'xaalado muran leh', mana soo celin doonto si otomaatig ah.
== <span class="anchor" id="INVOLVED"></span><span class="anchor" id="UNINVOLVED"></span><span class="anchor" id="involved"></span><span class="anchor" id="uninvolved"></span>Maamulayaasha lugta leh ==
{{shortcut|WP:INVOLVED|WP:UNINVOLVED}}
{{Quote box
| quote = "Ninna ma aha garsoore ku habboon kiisa u gaar ah"
| source = [[Thomas Hobbes]], ''Leviathan Leviathan''
}}
Guud ahaan, tafaftirayaashu waa aysan u dhaqmin maamulayaal ahaan khilaafaadka ay ku lug lahaayeen. Tani waa sababta oo ah maamulayaasha lugta leh waxay noqon karaan, ama u muuqan karaan, kuwo aan awood u lahayn inay gaaraan go'aanno ujeeddo leh khilaafaadka ay dhinac ka ahaayeen ama ay dareen xooggan ka qabaan. Lug lahaanshaha waxaa bulshadu si ballaaran u fasiraysaa inay ku jirto khilaafaadyo hadda jira ama la soo dhaafay oo lala yeeshay tifaftire (ama tafaftirayaal), iyo khilaafaadka mowduucyada, dhib ma laha dabeecadda ama da'da khilaafka.
Hal digniin oo muhiim ah ayaa ah in maamulaha la falgalay tafaftire ama goob mowduuc ah ''sii ahaan doona doorka maamulka oo kaliya'', ama kaasoo ka qaybgalkiisii hore uu ahaa mid yar ama tafaftirro cad oo aan muujin eex, waa {{em|aan lug lahayn}} mana laga horjoogsado inuu ka shaqeeyo awood maamul oo la xiriirta tafaftirahaas ama goobta mowduuca ah. Digniinaha, wadahadal deggan oo macquul ah iyo sharraxaadda digniinahaas, talada ku saabsan caadooyinka bulshada, iyo talooyinka ku saabsan erayada suurtogalka ah iyo hababka ma ka dhigayaan maamulaha mid lug leh.
Kiisaska tooska ah (tusaale ahaan, burburinta muuqata, bulshadu waxay taariikh ahaan taageertay ficilka cad ee maamulaha kasta - xitaa haddii uu lug leeyahay - iyadoo la saleynayo in maamule kasta oo macquul ah uu u badan yahay inuu gaari lahaa gabagabadaas oo kale. In kasta oo ay jiraan wax ka reebitaan ku saabsan mamnuucidda tafaftirayaasha lugta leh ee qaadaya ficil maamul, weli waa habka ugu wanaagsan ee kiisaska uu maamuluhu u muuqan karo inuu lug leeyahay in arrinta loo gudbiyo maamule kale iyada oo la marayo golayaasha ogeysiiska ee khuseeya.
Tafaftirayaasha aan maamulayaasha ahayn ee xiraya wadahadallada
iyo qiimaynta is-afgaradka waxaa lagu hayaa isla heerarkaas; tafaftirayaasha xiraya wadahadalladaas waa aysan ku lug lahaan wadahadalka laftiisa ama khilaafaadka la xiriira.
== <span class="anchor" id="Grievances by users"></span><span class="anchor" id='Grievances by users ("administrator abuse")'></span>Cabashooyinka ==
{{shortcut|WP:ADMINABUSE|WP:ADMINISTRATORABUSE}}
Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in maamuluhu u dhaqmay si aan habboonayn, waa inuu si toos ah u muujiyaa welwelkiisa maamulaha mas'uulka ka ah oo uu isku dayaa inay xal gaaraan si nidaamsan oo rayid ah. Haddii aan arrinta lagu xallin labada dhinac u dhexeeya, isticmaayaashu waxay ku sii wadi karaan xallinta khilaafka (fiiri qaybtan hoose wixii macluumaad dheeraad ah). Hal hab oo suurtagal ah waa in la bilaabo wadahadal dib u eegista ficilka maamulka]] ama golaha ogeysiiska maamulayaasha si loo codsado jawaab-celinta bulshada {{endash}} si kastaba ha ahaatee, cabasho-sidayaashu waa inay ogaadaan in hab-dhaqankooda la siman yahay oo la tixgeliyo sida isticmaalaha ay ka wada hadlayaan. Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in si aan habboonayn loo xiray, wuxuu mari karaa habka codsiga xiridda oo uu sharaxi karaa xaaladda iyo sababta ay u rumeysan yihiin in xiriddu ay tahay mid aan habboonayn ama aan la caddayn karin.
In kasta oo Guddiga Garsoorka ausan si caadi ah u eegin xiridaha gaagaaban ama caadiga ah, welwelka ku saabsan caafimaadka maamulaha iyo ku-habboonaanta doorka waxaa loo keeni karaa guddiga iyadoo lala wato Codsi Garsoor, badanaa marka hababka kale ee xallinta khilaafka ay guuldarraysanayaan iyo marka habkani yahay ikhtiyaarka ugu dambeeya.
== Xad-gudubka qalabka maamulka ==
{{shortcut|WP:TOOLMISUSE}}
Xad gudubka qalabka maamulka waxaa loo tixgeliyaa ''arrin aad u halis ah''; waxaa la siiyaa isticmaayaasha la aaminsan yahay ee loogu talagalay dayactirka iyo hawlaha kale, waana in mar walba la isticmaalaa iyadoo laga fikirayo, daryeel leh, dadaal habboon iyo xukun wanaagsan. Xad gudubka halista ah ee qalabka ayaa horseed u noqon kara cunaqabatayn ama xitaa ka saariddooda. Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in maamuluhu uusan isticmaalin qalabkiisa maamulka sida waafaqsan siyaasadaha iyo tilmaamaha Wikipedia ee la dhisay, markaa waa inay marka hore ka wada hadlaan welwelkooda iyo arrimahooda maamulaha la xiriira si toos ah. Kiisaska aysan arrintu ku xallin si toos ah loogana wada hadlo iyo/ama marka la go'aamiyo in gelitaanka bulshada ballaaran ay tahay mid lagama maarmaan ah ama loo baahan yahay, isticmaayaashu waxay soo dhigi karaan welwelkooda ku saabsan arrinta si ay u eegto bulshada ballaaran.
Xaaladaha caadiga ah ee ay badanaa lagama maarmaanka tahay in laga fogaado isticmaalka qalabka:
* ''Khilaaf dano ah ama aan dhexdhexaad ahayn'' – Maamulayaashu waa aysan caadi ahaan isticmaalin qalabkooda arrimaha ay si shakhsi ah ugu lug leeyihiin (tusaale ahaan, khilaaf nuxur ah oo ay dhinac ka yihiin).
* ''Caadooyinka bulshada ama siyaasadaha'' – Marka siyaasad ama caado bulsho ay caddahay in aysan aheyn in la isticmaalo qalabka, markaa qalabka waa aysan aheyn in la isticmaalo iyada oo aan la bixin sharraxaad muujineysa in arrinta la tixgeliyey, iyo sababta (dhif ah) reebitaanka loo arko mid macquul ah.
* ''Ficillada maamulaha ee la xiriira tifaftiridda lacagta la siiyo'' – Qalabka maamulka waxaa laga yaabaa inaan loo isticmaalin qayb ka mid ah hawl kasta oo tifaftirid lacag ah, marka laga reebo ama marka lacagta ay bixiso Aasaaska Wikimedia ama shirkad la xiriirta WMF.
* ''Dib u celinta ficillada maamulayaasha kale'' – Kaliya si ixtiraamaysa maamulaha ficilkiisa uu lug ku leeyahay, iyo (badanaa) ka dib wadahadal.
* ''Dib u soo celinta ficil maamul oo horay loo soo celiyey'' (mararka qaarkood loo yaqaan "dagaalka giraangiraha").
Fiiri hoos kuwan iyo wax ka reebitaanka aadka u yar.
Xitaa marka isticmaalka qalabku uu u muuqdo mid macquul ah, haddii uu jiro shaki waxaa fiican in la waydiiyo maamule kale oo madaxbannaan inuu dib u eego oo (haddii la caddayn karo) uu qaado ficilka.
=== Dib-u-celinta ficilka maamulaha kale ===
{{shortcut|WP:RAAA}}
Maamulayaasha waxaa laga filayaa inay yeeshaan xukun wanaagsan waxaana la rumeysan yahay inay si taxaddar leh u tixgeliyeen ficillada ama go'aannada ay fuliyaan maamulayaal ahaan. Maamulayaashu way is khilaafi karaan, laakiin ficillada maamulka waa aysan aheyn in la celiyo iyada oo aan lahayn sabab wanaagsan, feker taxaddar leh, iyo (haddii ay u badan tahay in laga soo horjeesto), halkaas oo maamuluhu uu hadda joogo, wadahadal gaaban oo lala yeesho maamulaha ficilkiisa la looltamayo.
==== Xaaladaha gaarka ah ====
Xaaladaha qaarkood, siyaasadda caadiga ah ee dib u celinta ficilka maamulaha kale ma khuseyso:
* '''Xiridaha ay sameeyeen Guddiga Garsoorka:''' Xiridaha ay oggolaadeen Guddiga Garsoorka waa inay ku jiraan tilmaan cad oo ah halka ay ka yimaadeen, sida "Guddiga Garsoorka awgeed", "Codsigu waa kaliya Guddiga Garsoorka", ama. Maamulayaashu waa inay kaliya dhigaan, yareeyaan, ama ka saaraan xiridahaas iyagoo haysta oggolaansho qoraal ah oo horudhac ah oo ka yimid guddiga.
* '''Xanibaha CheckUser:''' Xiridaha loo cayimay sida "Xannibaha CheckUser" (taas oo ah, xanibaad ku tiirsan natiijooyinka qarsoodiga ah ee CheckUser) waxaa laga yaabaa inaysan celin maamulayaasha aan lahayn helitaanka qalabka CheckUser. Cabashooyinka xiridahan waxaa inta badan la maqlayaa on-wiki, laakiin waxaa maqli kara Guddiga Garsoorka xaaladaha qasabka ah. Maamulayaasha waxaa la xusuusiyey bishii Luulyo 2010 inay aysan celin karin xiridaha CheckUser iyagoo aan haysan oggolaansho horudhac ah oo ka yimid Guddiga ama checkuser.
* '''Xiridaha Oversight:''' Xiridaha loo cayimay sida "Xiridaha Oversight" (taas oo ah, xiridaha ku tiirsan macluumaadka la xakameeyey) waxaa laga yaabaa inaysan celin maamulayaasha aan lahayn helitaanka oggolaanshaha oversight. Guddiga Garsoorka ayaa xukumay bishii Maarso 2013 in xiridaha oversight aan la celin karin iyadoo aan la haysan oggolaansho horudhac ah oo ka yimid Guddiga ama oversighter.
* '''Xiridaha safka VRT ee khilaafka danaha:''' Xiridaha la dhigay qayb ka mid ah safka VRT ee khilaafka danaha oo ay ku jirto nambarka tigidhka ee sababaynta xiridda waxaa laga yaabaa inaysan celin iyadoo aan la haysan oggolaanshaha maamule leh helitaanka safka ama Guddiga Garsoorka Dhaqdhaqaaqa Abriil 2026.
=== <span class="anchor" id="Wheel war"></span>Dib-u-soo-celinta ficil la celiyey ("wheel warring") ===
{{shortcut|WP:WHEEL|WP:WW}}
Marka maamule kale uu ''horay'' u celiyey ficil maamul, waxaa aad u dhif ah inuu jiro sabab kasta oo sharci ah oo loogu talagalay maamulaha asalka ah ama maamule kale inuu dib u soo celiyo ficilka la mid ah ama la mid ah mar nữa iyada oo aan lahayn wadahadal cad oo horseedaya go'aan ay gaareen is-afgarad. dagaalka giraangiraha waa marka ficilka maamulaha uu celiyo maamule kale, laakiin halkii laga wadahadli lahaa khilaafka, qalabka maamulka ayaa markaas loo isticmaalaa si dagaal ah si loo tirtiro ama loo dib u sameeyo ficilka. Iyadoo ay jiraan wax ka reebitaan aad u yar, marka ficil maamul la celiyo, waa aysan aheyn in la soo celiyo iyada oo aan la helin is-afgarad.
<div style="border: 2px solid #990000; background-color: #FF000030; border-radius: 1em; padding: 0.5em 1em; color:inherit;">
<strong style="font-weight:normal;">Ha ku celin ficil maamul oo la celiyey marka aad ogtahay in maamule kale uu ka soo horjeedo. Ha sii wadin silsilad dib-u celin maamul ah oo aan lahayn wadahadal. Xalli khilaafaadka maamulka {{underline|iyada oo la marayo wadahadalka}}.</strong>
</div>
Wheel warring waxay badanaa horseeddaa codsi garsoor oo degdeg ah. Cunaqabateynta wheel warring waxay ka timid canaan iyo digniin, ilaa xirid ku meel gaar ah, ilaa desysopping, xitaa kiisaska ugu horreeya ee markii ugu horreysay. Waxaa jiray dhowr garsoor kiisas oo khuseeya oo ku saabsan mawduuca dagaalka giraangiraha.
Erayada waxaa kale oo loo isticmaalay taariikh ahaan maamule si aan habboonayn u celinaya noocyada qaarkood ee ficil rasmi ah.
Wikipedia waxay ka shaqeysaa ruuxa [[Wikipedia:Is afgarad|is afgaradka]]; khilaafaadka waa in lagu dejiyaa wadahadal rayid ah halkii ay ka noqon lahaayeen halgan awoodeed. Waxaa jira dhowr arrimood oo muhiim ah oo dagaalku uu ka fiican yahay wadahadalka, ama u qalma in aad lumiso sharaftaada wanaagsan. Haddii aad dareento ''rabitaan'' ah in aad wheel war, isku day beddelladan:
* Raadi wadahadal wax dhisaya, oo ujeedkeedu yahay in la qaboojiyo xaaladda oo loo soo celiyo hababka caadiga ah. Qaadashada hab-dhaqan iyo hab qaboojin ah oo ula kac ah inta aad sharaxayso ayaa caawin karta. Xaaladaha qaarkood, iimaylka waxaa laga yaabaa inuu u oggolaado talo shakhsi ah oo qalbi ah in la bixiyo oo aan si fudud loogu soo dhajin karin on-wiki.
* Haddii aad ka walwalsan tahay hab-dhaqan xumo oo sug gelitaanka. Wixii <strong>xad gudub halis ah oo fool xun oo qalabka ah</strong> tixgeli in aad xareyso codsi kiis [[[[Wikipedia:Ogaysiiska Maamulka]]|Guddiga Garsoorka]].
* Haddii aad ka walwalsan tahay inaan la shaqayn (ama daahitaanka loo baahan yahay ee wada-hadalka) ay si dhakhso ah u keeni karti xaaladdu inay si xun u xumaato ama ay noqoto mid aan ku habboonayn, mararka qaarkood waxay noqon kartaa mid macquul ah in iimayl loo diro Guddiga Garsoorka oo loo sheego xaaladda ama loo codsado faragelin ama talo degdeg ah. Tani waxay noqon kartaa kiiska halkaasoo macluumaad aan dadweyne ahayn ama waxyeelo ay ka dhalan kartaan.
* Oo xusuusnow inaad haysato boqollaal saaxiibo ah: keligaa ma tihid inta badanna arrimaha waxaa ka sii dara xukunka xun. Haddii lagugu arko adigoo si wanaagsan u dhaqmaya, badanaa arrintu way dhammaan doontaa dhawaan, si kasta oo ay u muuqato mid xun. Mararka qaarkood waxaa ugu wanaagsan in si fudud loo qaato nasasho oo la dejiyo.
Erayada "wheel" waxay ka yimaadeen sharraxaadda akoonnada mudnaanta sare leh ee kombuyuutarrada weyn ee PDP-10 iyo TOPS-20, halkaas oo "wheel" loo isticmaalay sida "xidid" loogu isticmaalo nidaamyada Linux/Unix.<ref>{{cite web|title=Wheel |url=http://www.catb.org/jargon/html/W/wheel.html |access-date=8 June 2021|work= Jargon File 4.4.7 |publisher=Eric S. Raymond }}</ref><ref>{{cite web|title=Wheel bit |url=http://www.catb.org/jargon/html/W/wheel-bit.html |access-date=8 June 2021 |work= Jargon File 4.4.7 |publisher=E
==Tixraacyada==
{{Reflist}}
20g0ocd6kcmbz0jy3wc620wxvf8kc8n
311408
311405
2026-10-30T14:54:12Z
Isma4l
41797
311408
wikitext
text/x-wiki
{{Policy|WP:ADMIN|WP:SYSOP|WP:MOP}}
{{Ombox
|text = '''Kani ma aha bog lagu dhejiyo su'aalaha maamulayaasha.''' Taas beddelkeeda, isticmaal Codsashada dareenka maamulaha.|image=[[File:Symbol question.svg|link=|alt=|35px]]}}
{{Nutshell|Maamulayaashu waa tafatirayaal tabaruceyaal ah oo lagu qabo in lagu halbeero marin loo helo qalabka qaar ee Wikipedia Soomaaliga. Waxaa laga filayaa inay ilaalinayaan heer sare oo anshax ah, inay si caddaalad ah u adeegsadaan qalabka, isla markaana ay {{strong|marnaba}} u isticmaalin si ay faa'iido uga helaan khilaaf.}}
{{Enforcement policy list}}
[[File:Wikipedia Administrator.svg|thumb|Qalabka maamulka ee Wikipedia waxaa badanaa lagu barbar dhigaa mop-ka nadaafadda, taasoo keenta in maamulnimada mararka qaarkood lagu sifeeyo in "la siiyay mop-ka". Sida qof nadiifiye ah oo dhab ah laga yaabo inuu furayaal u haysto xafiisyo ay shaqaalaha kale ka reeban yihiin, maamulayaashu waxay leeyihiin awoodo gaar ah oo door ah, laakiin - sidoo kale sida nadiifiyaha dhabta ah - kama muhiimsana tifaftirayaasha kale.]]
'''Maamulayaasha''', oo si caadi ah loogu yaqaan '''admins''' ama '''sysops''' (hawl wadeenada nidaamka), waa tafaftirayaasha [[Wikipedia]] ee la siiyay awoodda farsamo si ay u qabtaan ficilro gaar ah oo ku saabsan Wikipedia Soomaaliga. Kuwani waxaa ka mid ah awoodda ay u leeyihiin inay [[WP:BLOCK|xiraan]] oo ay furaan akoonnada isticmaalaha, [[Ciwaanka IP-ga|cinwaannada IP]], iyo kala duwanaanshaha IP ee tifaftiridda, inay wax ka beddelaan bogagga si buuxda loo [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaaliyay]], inay codsadaan oo ay ka saaraan [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaalinta bogga]], inay [[WP:DELETE|tirtiraan]] oo ay soo celiyaan bogagga, inay wareejiyaan bogagga iyada oo aan la xaddidin, iyo inay isticmaalaan qalabka kale ee gaarka ah.
Maamulayaashu waxay qaataan mas'uuliyadahan iyagoo ah tabaruceyaal ka dib markii ay maraan habka dib u eegista bulshada ama iyagoo ay soo doorteen saaxiibadooda tafaftirayaasha ah. Uma dhaqmaan sidii shaqaale ka tirsan [[Wikimedia Foundation|Aasaaska Wikimedia]]. Weligood looma baahna inay isticmaalaan qalabkooda mana aha inay marnaba u isticmaalaan si ay faa'iido uga helaan khilaaf ay ku lug lahaayeen. Maamulayaasha waa inaan lagu khaldin [[m:System administrators|maamulayaasha nidaamka Wikimedia]] ("sysadmins").
Wikipedia-ha Ingiriiska wuxuu leeyahay {{NUMBEROFADMINS}} maamulayaal (fiiri {{Plainlink|url=//so.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ListUsers/sysop&limit=2000|name=liiska buuxa ee akoonnada leh mudnaanta maamulaha}} ama liisaska maamulayaasha ee heerka wax qabadka).
== <span class="anchor" id="POWERS"></span><span class="anchor" id="Powers"></span><span class="anchor" id="ABILITIES"></span><span class="anchor" id="Abilities"></span><span class="anchor" id="ADMINRIGHTS"></span><span class="anchor" id="MOPRIGHTS"></span>Awoodaha maamulayaasha ==
{{Shortcut|WP:MOPRIGHTS}}
Maamulayaashu waxay leeyihiin awoodda farsamo si ay u fuliyaan ficillada soo socda:
* [[Wikipedia:Xannibaadyo iyo mamnuucid|Xannib]] iyo furid akoonnada isticmaalaha, cinwaannada IP, iyo kala duwanaanshaha IP ee tifaftiridda<ref>Xiridmahan waxay diidi karaan tifaftiridda bogag ama magacyo gaar ah, ama waxaa lagu dabaqi karaa goobta oo dhan iyo {{em|dhammaan bogagga}}.</ref>
* Codsashada, wax ka beddelidda, iyo ka saaridda [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaalinta bogga]] ee bog gaar ah si loo xaddido ama loo oggolaado tafaftiridda, u guurista, abuurista, iyo/ama soo gelinta faylasha
* Wax ka beddelidda bogagga si buuxda loo ilaaliyay
* [[Wikipedia:Xeerka Tirtirka|Tirtiridda]] bogag leh 5,000 ama ka yar dib u eegisyo<ref>Bogagga leh in ka badan 5000 dib u eegis waxaa kaliya tirtiri kara [[WP:STEW|steward]].</ref>
* Daawashada iyo soo celinta bogagga la tirtiray
* [[Wikipedia:Tirtiridda taariikhda|Xaddididda iyo soo celinta muuqashada dadweynaha]] ee macluumaadka diiwaannada shakhsiga ah iyo dib u eegisyada bogga
* Bixinta iyo ka noqoshada ogolaanshaha isticmaale ee gaarka ah ee [[Wikipedia:Codsiga maamulka/Hordhac|ay codsadeen akoonnada isticmaalaha]]<ref>Maamulayaashu waxay bixin karaan oo ka noqon karaan abuuraha akoonka, confirmed, event rrganizer, IP block exempt. Waxay kaloo awood u leeyihiin inay bixiyaan oo ka noqdaan xuquuqaha been abuurka ah ee AutoWikiBrowser, AFC, maadaama ay awood u leeyihiin inay wax ka beddelaan bogagga si buuxda loo ilaaliyay.</ref>
* Wax ka beddelidda bogagga ku jira magaca MediaWiki, iyadoo laga reebo bogagga JavaScript iyo CSS<ref>Kaliya [[Wikipedia:Interface administrators|maamulayaasha interface-ka]] ayaa leh awoodda ay ku beddelaan bogagga JavaScript iyo CSS ee ku jira magaca MediaWiki.</ref>
* Fulinidda ficillo kale oo gaar ah sida lagu qoray {{Section link|Special:ListGroupRights#sysop}}
Sida caadada ah, maamulayaashu waxay badanaa mas'uuliyad ka saaraan xukunka natiijooyinka wadahadallada qaarkood, sida wadahadallada tirtiridda, wadahadallada dhaqdhaqaaqa, iyo wadahadallada dib-u eegista dhaqdhaqaaqa, laakiin tifaftirayaasha aan maamulaha ahayn ayaa iyaguna xiri kara wadahadallada
== Noqoshada maamulaha ==
{{Shortcut|WP:CANDIDATE|WP:BECOMEADMIN}}
Lagu jiro [[Soomaali Wikipedia|Wikipedia-ha Af-Soomaali]], waxaa jira laba hab oo lagu noqdo maamulaha: iyada oo la marayo is afgarad laga dhisay wadahadalka dadweynaha, ama cod sir ah. Wikipedia Soomaaliga wuxuu u baahan yahay in musharraxiinta maamulayaashu ay haystaan xaqqa isticmaale ee [[Wikipedia:Autoconfirmed users|Autoconfirmed user]]. ([[m:List of Wikipedias|Wikipedia-yada kale]] waxay leeyihiin siyaasadahooda gaarka ah ee bixinta maamulnimada.)
'''Kaliya hal akoon oo qof go'an ah ayaa yeelan kara qalabka maamulka'''. Reer-baxnimada kaliya ayaa ah in maamulayaashu ay shaqeyn karaan [[Wikipedia:Bots|botyada]] leh helitaanka maamulka.
Ogolaanshaha maamulaha waxaa la bixiyaa si aan xad lahayn, waxaana laga saarayaa kaliya marka la codsado, xaaladaha ku lug leh faragelinta heerka sarre ah, ama sabab la xiriirta shaqo la'aan.
=== <span class="anchor" id="Request for adminship"></span>Codsashada maamulnimada iyada oo la marayo is afgarad ===
Isticmaale kasta oo extended-confirmed ah wuxuu codsan karaa maamulnimo ("RfA") bulshada dhexdeeda. Si kastaba ha ahaatee, maamulayaasha waxaa laga filayaa inay yeeshaan heer sarre oo kalsooni iyo ammaan ah bulshada dhexdeeda, markaa codsiyada ka yimaada isticmaayaasha aan lahayn khibrad la taaban karo badanaa ma guuleystaan. Tafaftiraha kasta wuxuu ka faalloon karaa codsiga, tifaftire kastana wuxuu qiimayn doonaa musharrax kasta si uu u gaar ah. Si kastaba ha ahaatee, kaliya tifaftirayaasha haysta xaqqa isticmaale ee autoconfirmed user ayaa "codayn kara" codsiyada.
Kahor inta aan la codsan ama la aqbalin magacaabista, musharraxiinta waa inay guud ahaan ahaadaan tifaftirayaal Wikipedia ah oo firfircoon, joogto ah, mudnaan dheerna leh, aqoon u leh habraacyada iyo dhaqamada Wikipedia, ixtiraamaya oo fahmaya siyaasadahooda, isla markaana helay kalsoonida guud ee bulshada. Musharraxiinta waxaa kale oo looga baahan yahay inay soo bandhigaan haddii ay abid u tafatireen Wikipedia lacag. Su'aalaha la xiriira arrintaan waxaa loo oggol yahay in la waydiiyo musharrax kasta, tifaftire kasta oo bulshada ka tirsan, inta uu socdo habka RFA.
Wadahadal ayaa dhaca muddo todobo maalmood ah oo ku saabsan in musharraxgu uu noqdo maamule. Sida is-afgaradka bulshada, RfA-yada waxaa lagu xayaysiiyaa [[:en:MediaWiki:Watchlist-messages|liisaska daawashada tafaftirayaasha]]. Bulshadu waxay dejisay xadka su'aasha: ma jiro tafaftire waydiin kara in ka badan laba su'aal musharrax. Sidoo kale lama oggola su'aallo qaybo badan ka kooban oo loo qaabeeyey sidii hal su'aal, laakiin dhab ahaantii waydiinaya su'aallo badan oo ka sarreeya xadka. [[Wikipedia:Bureaucrats|Bureaucrats]] iyo la socodayaasha loo qoondeeyey waxay "klerkin" karaan RfA-yada, iyagoo la tacaalaya faallooyinka iyo/ama codadka ay u arkaan inay yihiin kuwo aan habboonayn.
Habka RfA wuxuu u oggolaanayaa tifaftirayaasha kale inay bartaan musharraxka. Tifaftirayaashu waxay sahamiyaan ka-qaybgalka musharraxka iyo asalka uu u leeyahay tifaftire ahaan, waxay ku sameeyaan wadahadallo, iyo fahamka doorka ay codsanayaan. Tafaftirayaashu waxay sheegaan haddii ay taageerayaan ama ay ka soo horjeedaan codsiga, iyaga oo wata sababaha ay u arkaan iyo aragtidooda musharraxka. Sarkaalka aan ku lug lahayn bureaucrat ayaa markaas go'aaminaya haddii uu jiro [[Wikipedia:Is afgarad|is afgarad]] lagu oggolaanayo codsiga. Go'aankani kuma saleysna si gaar ah boqolleyda taageerada, laakiin ficil ahaan inta badan RfA-yada ka sarreeya 75% waa ay maraan. Bulshadu waxay go'aamisay in ''guud ahaan'', RfA-yada u dhexeeya 65 iyo 75% taageerada ay tahay inay hoos yimaadaan go'aanka bureaucrats-ka. (Sidaa darteed, waxay si macquul ah uga dhalaneysaa in ku dhowaad dhammaan RfA-yada ka hooseeya 65% taageerada ay guuldarraysan doonaan.)
In kasta oo RfA uu yahay hab xooggan, tayada jawaab-celinta iyo dib u eegista diyaargarowga musharraxka iyo dabeecaddiisa ee ay sameeyaan tifaftirayaasha khibradda leh ayaa inta badan aad u sarreeya. Codsadayaasha aan guuleysan laakiin qaada tillaabooyin ay kaga jawaabayaan dhibcaha la soo qaaday waxay badanaa ku guuleystaan codsi xiga bilo kadib. Haddii aad xiisaynayso codsashada maamulnimada, waa inaad marka hore akhrisaa hage ku saabsan codsashada maamulnimada iyo tilmaamaha magacaabista. Markaad diyaar u tahay inaad codsato, waxaad ku dari kartaa magacaabistaada bogga [[Wikipedia:Codsiga maamulka]] ("RfA"), si waafaqsan tilmaamaha boggaas.
=== Doorashooyinka maamulayaasha ===
Maamulayaasha waxaa kale oo lagu dooran karaa doorasho maamule oo leh cod sir ah. Doorashooyinka maamulayaasha, oo billowday 2024, ma beddelaan RfA, maamulayaasha soo socdaana waxay si xor ah u dooran karaan habka ay isticmaalayaan. Doorasho tijaabo ah ayaa lagu qabtay Oktoobar 2024. Doorashooyinka maamulayaasha waxaa si joogto ah loogu oggolaaday jadwalka 5-ta bilood ah ee RfC oo la qabtay horraantii 2025. Marka laga reebo daaqadaha doorashada ka horreeya ee magacaabista musharraxa iyo dejinta codadka, habka wuxuu qaadanayaa 12 maalmood: 5 maalmood oo wadahadal iyo su'aallo ah, waxaa ku xiga 7 maalmood oo cod sir ah. Wareegyada doorashada iyo xilliyada daaqad kasta iyo xilli kasta waxaa lagu xayaysiiyaa horay, oo ay ku jiraan ogeysiisyada liiska daawashada.
Ka dib marka codbixintu dhammaato, doorashada waxaa baaraya seddex [[Wikipedia:Check user|checkusers]] ama [[Wikipedia:Steward|stewards]] oo ka tirsan Wikipedia Soomaaliga. Waxay hubin doonaan wixii laba laab ah, aan u qalmin, ama codadka sockpuppeteer oo ay tirtiri doonaan sidii loo baahnaa. Marka baarista la dhammeeyo, codadka waa la tiririyaa, natiijooyinka waa la shaaciyaa, maamulayaasha cusubna waxaa la siiyaa mudnaanta maamulka. Si uu u guuleysto, musharraxgu waa inuu helaa boqolleyda taageerada oo ah 70% ama ka badan iyo kooram ah ugu yaraan 20 cod oo taageero ah. Tirinta codadka waxaa lagu xisaabiyaa Taageerada / (Taageero + Ka soo horjeed) musharrax kasta. Codadka "Neutral" lama isticmaalo xisaabinta boqolleyda taageerada ee musharraxka mana laha saameyn dhinacaas ah.
== Meelaha ay maamulayaasha si gaar ah uga caawin karaan ==
Xuquuqda maamulaha waxay noqon kartaa mid aad u waxtar leh meelaha qaarka ah ee Wikipedia:
* Kahortagga burburinta
* Dhibaatooyinka xuquuqda daabacaadda tilmaamaha
* Dhacdooyinka dareenka maamulaha
* [[Bogga Hore]] qaybaha, sida Wararka ku jira ama Ma ogtahay
* Socodka isbeddellada dhow
* Codsiyada tirtiridda degdegga ah
* Xeerka saddex-jeer dib u celinta iyo xad-gudubyada dagaalka tafaftiridda.
"Maamulayaasha aan lug ku lahayn" ayaa sidoo kale ka caawin kara maamulka Guddiga Garsoorka iyo xallinta khilaafaadka ee ku saabsan meelaha iyo xaaladaha dhibaatada leh. Maamulayaasha ka shaqeynaya doorkan waa ''dhexdhexaad''; ma laha wax lug ah oo toos ah arrimaha ay dadka ka caawinayaan. Liisaska cunaqabateynta ee ay tahay inay fuliyaan maamulayaasha dhexdhexaadka ah.
== <span class="anchor" id="anyuser"></span>Golayaasha ogeysiiska maamulayaasha ==
{{shortcut|WP:ANYUSER}}
Saddex golayaal ogeysiis oo waaweyn ayaa jira oo ay ka dhacaan wadahadallada maamulaha guud (isticmaale kasta wuxuu soo dhigi karaa ama ka qayb qaadan karaa wadahadallada halkaas):
* [[Wikipedia:Ogaysiiska Maamulka]] – Loo isticmaalo waxyaabaha ay maamulayaashu jeclaan karaan (ama u baahan karaan) inay ogaadaan, sida ogeysiisyada iyo macluumaadka guud.
– Loo isticmaalo arrimaha u baahan dareenka maamulayaasha soo maraya. In kasta oo mawduucyada halkan ay noqon karaan kuwo dhaadheer, golahan waxaa inta badan loogu talagalay dhacdooyinka iyo arrimaha kale ee u baahan talo ama dareen.
– Waa gole ogeysiis oo ficillada maamulka ee maamulayaasha lagaga wada hadli karo loona eegi karo bulshada ballaaran.
== Filashooyinka maamulnimada ==
{{shortcut|WP:ADMINEXPECT}}
=== Daryeelka iyo xukunka ===
Haddii la siiyo helitaanka, maamulayaashu waa inay daryeel ku muujiyaan isticmaalka hawlahan cusub, gaar ahaan awoodda ay u leeyihiin inay tirtiraan bogagga oo ay xiraan isticmaayaasha iyo cinwaannada IP (fiiri hage sida- loo sameeyo ee maamulayaasha si aad u barato sida loo sameeyo waxyaalahan). Maamulayaasha cusub waa inay sidoo kale eegaan bogagga ku xiran liiska akhriska maamulayaasha ka hor intaysan isticmaalin awoodahooda maamul. Khaladaadka marmarka qaarkood la sameeyo waa la aqbalaa laakiin khaladaadka halista ah ama soo noqnoqda, ama kuwa ku lug leh xad-gudubyada hab dhaqanka maamulaha 'ee lugta leh' marmarka qaarkood maaha.
Qalabka maamulaha sidoo kale waa in lagu isticmaalo xukun taxaddar leh; waxay qaadan kartaa xoogaa waqti ah maamulaha cusub inuu barto goorta ay ugu fiican tahay in la isticmaalo qalabka, waxayna qaadan kartaa bilo in la helo dareen wanaagsan oo ku saabsan inta muddada ah ee la dejinayo marka la isticmaalayo qalabka sida xiridda iyo ilaalinta bogga ee khilaafaadka adag. Maamulayaasha cusub waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay si tartiib ah u billaabaan oo ay ka dhistaan khibrad meelaha ay ku barteen, iyo inay dadka kale waydiiyaan haddii ay shaki qabaan.
=== Hab dhaqanka maamulaha ===
{{shortcut|WP:ADMINCOND}}
Maamulayaashu waa inay ku hoggaamiyaan tusaale ahaan, isla markaana, sida ''dhammaan tifaftirayaasha'', ay ugu dhaqmaan si ixtiraam leh, rayid ah oo ay la falgalaan kuwa kale ''mar kasta''. Maamulayaasha kama xorooba {{em|wax kasta}} oo ka mid ah siyaasadaha la dhisay ee Wikipedia; waxaa laga filayaa inay raacaan oo ay gutaan waajibaadkooda sida ugu fiican ee awooddooda ah. Khaladaadka marmarka qaarkood waa kuwo si buuxda ula jaan qaadaya isticmaalka qalabka maamulaha; maamulayaasha looma filayo inay noqdaan kuwo kaamil ah. Si kastaba ha ahaatee, carqaladaynta joogtada ah ama halista ah ee Wikipedia iyada oo loo marayo dabeecad sida [[Wikipedia:Anshax|aan rayid ahayn]] ama tafaftiridda niyad-xumada ah waa mid aan la jaanqaadi karin oo ah ''khilaaf toos ah'' oo lala leeyahay filashooyinka iyo mas'uuliyadaha maamulayaasha, iyo xukunka xun ee joogtada ah ama fool xun ayaa horseed u noqon kara in laga xayuubiyo qalabka maamulaha. Maamulayaashu waa inay ku dadaalaan inay tusaale u noqdaan heerarka sare ee ixtiraamka iyo rayidnimada, iyo tafaftiridkooda, wadahadalladooda, is-dhexgalkooda, iyo hab dhaqankooda waa inay dejiyaan tusaalaha dhammaan tafaftirayaasha kale ''mar kasta''. Tani waa labadaba ''shuruud'' iyo ''xaalad'' haysashada mudnaanta maamulaha.
Maamulayaashu waa inay maskaxda ku hayaan inay haystaan boqollaal saaxiibo ah. Sidaa darteed, haddii maamuluhu ausan u hoggaansami karin siyaasadaha goobta oo uusan nagaan rayid (xitaa xagga isticmaayaasha muujinaya dabeecadda dhibaatada leh) inta uu wax ka qabanayo arrin go'an, maamuluhu waa inuu arrinta u keenaa gole ogeysiis ama u gudbiyaa maamule kale si uu wax uga qabto, halkii uu ka darsan lahaa ama ka sii dari lahaa dhibaatada hab-dhaqan xumo.
=== Xisaabtanka ===
{{shortcut|WP:ADMINACCT}}
Maamulayaashu waxay ka xisaabtamaan ficilladooda ku lug leh qalabka maamulaha, maadaama ficillada maamulaha ee aan la sharaxin ay niyad-jabiso tafaftirayaasha kale. Iyadoo ku xiran kaliya xuduudaha [[Wikipedia:Anshax|rayidnimada]], [[Wikipedia:Ma jiraan weeraro shaqsiyeed|ka fogaanshaha weerarrada shakhsi ahaaneed]], iyo [[Wikipedia:U qaado niyad wanaagsan|u qaadashada wanaagsan]] ee macquulka ah, tafaftirayaashu waxay xor u yihiin inay wax ka weydiiyaan ama dhaleeceeyaan ficillada maamulaha. Maamulayaasha waxaa laga filayaa inay si degdeg ah oo rayid ah uga jawaabaan su'aalaha ku saabsan hab dhaqankooda Wikipedia-la xiriira iyo ficillada maamulka, gaar ahaan inta lagu jiro wadahadallada bulshada ee golayaasha ogeysiiska ama inta lagu jiro habsocodka Guddiga Garsoorka. Maamulayaashu waa inay caddeeyaan ficilladooda marka la codsado.
Maamulayaasha si halis ah ama soo noqnoqda ugu dhaqma si dhibaato leh, ama lumiyay kalsoonida ama kalsoonida bulshada, waxaa la cunaqabteyn karaa ama laga xayuubin karaa xuquuqdooda maamulaha Guddiga Garsoorka ama codsiga dib u yeerista. Tani waxay dhacday ama waxaa la soo jeediyay ficillada soo socda:
* Maamulnimo "niyad-xumo ah" ([[Wikipedia:Sock puppetry|sock puppetry]], xad gudub weyn oo kalsooni ah,
{{spaced ndash}}tani waxay noqon kartaa mid lala yeesho tifaftirayaasha (tusaale ahaan, la'aanta digniinaha habboon ama sharraxaadaha ficillada), ama si wax looga qabto welwelka bulshada (gaar ahaan marka la raadiyo sharraxaadyo ama faallooyin kale oo halis ah)
**In kasta oo hababka ugu wanaagsan ee maamulayaashu ay yihiin inay u suurtageliyaan iimaylka iyo ogeysiisyada, looma baahna inay sidaas sameeyaan, mana loo baahna inay akhriyaan ama ka jawaabaan haddii la suurtogeliyey. Maamulayaasha aan u suurtagelin ogeysiisyada waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay arrintan ku muujiyaan boggooda isticmaale.
* Xad gudub soo noqnoqda, joogto ah, ama fool xun oo ku saabsan qalab ama oggolaansho isticmaale oo la socota qalabka maamulaha (sida u guurista faylasha]] ama isticmaalka [[Wikipedia:Rollback|dib u celinta]]) {{endash}} maamulaha waxaa laga xayuubin karaa mudnaanta maamulka si buuxda oo kaliya si looga saaro helitaanka oggolaanshaha isticmaale ee la socota.
* Xukun xumo soo noqnoqda ama joogto ah.
=== Amniga ===
{{shortcut|WP:SECUREADMIN}}
Wikipedia siyaasadda shuruudaha xoogga erayga sirta ah waxay ka rabtaa maamulayaashu inay haystaan eryo sir ah oo xooggan iyo inay raacaan hababka amniga shakhsi ahaaneed ee habboon. Maadaama ay leeyihiin awood ay ku geystaan waxyeelo goobta oo dhan ah hal tafaftir, akoon admin ah oo la hareer maray ayaa la xiri doonaa mudnaantiisana waa laga saarayaa sababo amniga goobta awgeed. Xaaladaha qaarkood, ka noqoshada mudnaanta waxay noqon kartaa mid joogto ah. Maamul kasta oo la ogaado inuu haysto eray sir ah oo ka yar 8 xaraf dherer ahaan ama ka mid ah [https://github.com/danielmiessler/SecLists/blob/master/Passwords/Common-Credentials/10k-most-common.txt 10,000 erayada sirta ah ee ugu caansan] sidoo kale waa la desysopping karaa. Go'aanka ku saabsan dib u sysopping maamulayaasha ku meel gaar ahaan la desysopped waxaa loo daayay Guddiga Garsoorka, kuwaas oo tixgelin doona in mulkiilaha xaqqa leh si sax ah loo aqoonsaday, iyo aragtidooda ku saabsan dhacdada iyo maamulka iyo amniga (oo ay ku jiraan amniga mustaqbalka ee suurtogalka ah) ee akoonka.
Xaqiijinta laba tallaabo ah waa la heli karaa si loo sii sugo akoonnada isticmaalka aan la oggolayn.
Maamulayaashu waa inay '''marnaba''' la wadaagin eraygooda sirta ah ama akoonkooda qof kale, sabab kasta ha ahaatee. Haddii ay ogaadaan in eraygooda sirta ah la hareer maray, ama akoonkooda si kale loo hareer maray (xitaa tifaftire ama qof ay yaqaaniin oo ay aaminsan yihiin), waa inay isku dayaan inay beddelaan isla markiiba, ama haddii kale u sheegaan bureaucrat si ku meel gaar ah loo desysopping. Isticmaayaasha ku guuldareysamaya inay soo sheegaan isticmaalka aan la oggolayn ee akoonkooda waa la desysopping doonaa. Isticmaalka aan la oggolayn waxaa loo tixgeliyaa 'xaalado muran leh', mana soo celin doonto si otomaatig ah.
== <span class="anchor" id="INVOLVED"></span><span class="anchor" id="UNINVOLVED"></span><span class="anchor" id="involved"></span><span class="anchor" id="uninvolved"></span>Maamulayaasha lugta leh ==
{{shortcut|WP:INVOLVED|WP:UNINVOLVED}}
{{Quote box
| quote = "Ninna ma aha garsoore ku habboon kiisa u gaar ah"
| source = [[Thomas Hobbes]], ''Leviathan Leviathan''
}}
Guud ahaan, tafaftirayaashu waa aysan u dhaqmin maamulayaal ahaan khilaafaadka ay ku lug lahaayeen. Tani waa sababta oo ah maamulayaasha lugta leh waxay noqon karaan, ama u muuqan karaan, kuwo aan awood u lahayn inay gaaraan go'aanno ujeeddo leh khilaafaadka ay dhinac ka ahaayeen ama ay dareen xooggan ka qabaan. Lug lahaanshaha waxaa bulshadu si ballaaran u fasiraysaa inay ku jirto khilaafaadyo hadda jira ama la soo dhaafay oo lala yeeshay tifaftire (ama tafaftirayaal), iyo khilaafaadka mowduucyada, dhib ma laha dabeecadda ama da'da khilaafka.
Hal digniin oo muhiim ah ayaa ah in maamulaha la falgalay tafaftire ama goob mowduuc ah ''sii ahaan doona doorka maamulka oo kaliya'', ama kaasoo ka qaybgalkiisii hore uu ahaa mid yar ama tafaftirro cad oo aan muujin eex, waa {{em|aan lug lahayn}} mana laga horjoogsado inuu ka shaqeeyo awood maamul oo la xiriirta tafaftirahaas ama goobta mowduuca ah. Digniinaha, wadahadal deggan oo macquul ah iyo sharraxaadda digniinahaas, talada ku saabsan caadooyinka bulshada, iyo talooyinka ku saabsan erayada suurtogalka ah iyo hababka ma ka dhigayaan maamulaha mid lug leh.
Kiisaska tooska ah (tusaale ahaan, burburinta muuqata, bulshadu waxay taariikh ahaan taageertay ficilka cad ee maamulaha kasta - xitaa haddii uu lug leeyahay - iyadoo la saleynayo in maamule kasta oo macquul ah uu u badan yahay inuu gaari lahaa gabagabadaas oo kale. In kasta oo ay jiraan wax ka reebitaan ku saabsan mamnuucidda tafaftirayaasha lugta leh ee qaadaya ficil maamul, weli waa habka ugu wanaagsan ee kiisaska uu maamuluhu u muuqan karo inuu lug leeyahay in arrinta loo gudbiyo maamule kale iyada oo la marayo golayaasha ogeysiiska ee khuseeya.
Tafaftirayaasha aan maamulayaasha ahayn ee xiraya wadahadallada
iyo qiimaynta is-afgaradka waxaa lagu hayaa isla heerarkaas; tafaftirayaasha xiraya wadahadalladaas waa aysan ku lug lahaan wadahadalka laftiisa ama khilaafaadka la xiriira.
== <span class="anchor" id="Grievances by users"></span><span class="anchor" id='Grievances by users ("administrator abuse")'></span>Cabashooyinka ==
{{shortcut|WP:ADMINABUSE|WP:ADMINISTRATORABUSE}}
Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in maamuluhu u dhaqmay si aan habboonayn, waa inuu si toos ah u muujiyaa welwelkiisa maamulaha mas'uulka ka ah oo uu isku dayaa inay xal gaaraan si nidaamsan oo rayid ah. Haddii aan arrinta lagu xallin labada dhinac u dhexeeya, isticmaayaashu waxay ku sii wadi karaan xallinta khilaafka (fiiri qaybtan hoose wixii macluumaad dheeraad ah). Hal hab oo suurtagal ah waa in la bilaabo wadahadal dib u eegista ficilka maamulka]] ama golaha ogeysiiska maamulayaasha si loo codsado jawaab-celinta bulshada {{endash}} si kastaba ha ahaatee, cabasho-sidayaashu waa inay ogaadaan in hab-dhaqankooda la siman yahay oo la tixgeliyo sida isticmaalaha ay ka wada hadlayaan. Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in si aan habboonayn loo xiray, wuxuu mari karaa habka codsiga xiridda oo uu sharaxi karaa xaaladda iyo sababta ay u rumeysan yihiin in xiriddu ay tahay mid aan habboonayn ama aan la caddayn karin.
In kasta oo Guddiga Garsoorka ausan si caadi ah u eegin xiridaha gaagaaban ama caadiga ah, welwelka ku saabsan caafimaadka maamulaha iyo ku-habboonaanta doorka waxaa loo keeni karaa guddiga iyadoo lala wato Codsi Garsoor, badanaa marka hababka kale ee xallinta khilaafka ay guuldarraysanayaan iyo marka habkani yahay ikhtiyaarka ugu dambeeya.
== Xad-gudubka qalabka maamulka ==
{{shortcut|WP:TOOLMISUSE}}
Xad gudubka qalabka maamulka waxaa loo tixgeliyaa ''arrin aad u halis ah''; waxaa la siiyaa isticmaayaasha la aaminsan yahay ee loogu talagalay dayactirka iyo hawlaha kale, waana in mar walba la isticmaalaa iyadoo laga fikirayo, daryeel leh, dadaal habboon iyo xukun wanaagsan. Xad gudubka halista ah ee qalabka ayaa horseed u noqon kara cunaqabatayn ama xitaa ka saariddooda. Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in maamuluhu uusan isticmaalin qalabkiisa maamulka sida waafaqsan siyaasadaha iyo tilmaamaha Wikipedia ee la dhisay, markaa waa inay marka hore ka wada hadlaan welwelkooda iyo arrimahooda maamulaha la xiriira si toos ah. Kiisaska aysan arrintu ku xallin si toos ah loogana wada hadlo iyo/ama marka la go'aamiyo in gelitaanka bulshada ballaaran ay tahay mid lagama maarmaan ah ama loo baahan yahay, isticmaayaashu waxay soo dhigi karaan welwelkooda ku saabsan arrinta si ay u eegto bulshada ballaaran.
Xaaladaha caadiga ah ee ay badanaa lagama maarmaanka tahay in laga fogaado isticmaalka qalabka:
* ''Khilaaf dano ah ama aan dhexdhexaad ahayn'' – Maamulayaashu waa aysan caadi ahaan isticmaalin qalabkooda arrimaha ay si shakhsi ah ugu lug leeyihiin (tusaale ahaan, khilaaf nuxur ah oo ay dhinac ka yihiin).
* ''Caadooyinka bulshada ama siyaasadaha'' – Marka siyaasad ama caado bulsho ay caddahay in aysan aheyn in la isticmaalo qalabka, markaa qalabka waa aysan aheyn in la isticmaalo iyada oo aan la bixin sharraxaad muujineysa in arrinta la tixgeliyey, iyo sababta (dhif ah) reebitaanka loo arko mid macquul ah.
* ''Ficillada maamulaha ee la xiriira tifaftiridda lacagta la siiyo'' – Qalabka maamulka waxaa laga yaabaa inaan loo isticmaalin qayb ka mid ah hawl kasta oo tifaftirid lacag ah, marka laga reebo ama marka lacagta ay bixiso Aasaaska Wikimedia ama shirkad la xiriirta WMF.
* ''Dib u celinta ficillada maamulayaasha kale'' – Kaliya si ixtiraamaysa maamulaha ficilkiisa uu lug ku leeyahay, iyo (badanaa) ka dib wadahadal.
* ''Dib u soo celinta ficil maamul oo horay loo soo celiyey'' (mararka qaarkood loo yaqaan "dagaalka giraangiraha").
Fiiri hoos kuwan iyo wax ka reebitaanka aadka u yar.
Xitaa marka isticmaalka qalabku uu u muuqdo mid macquul ah, haddii uu jiro shaki waxaa fiican in la waydiiyo maamule kale oo madaxbannaan inuu dib u eego oo (haddii la caddayn karo) uu qaado ficilka.
=== Dib-u-celinta ficilka maamulaha kale ===
{{shortcut|WP:RAAA}}
Maamulayaasha waxaa laga filayaa inay yeeshaan xukun wanaagsan waxaana la rumeysan yahay inay si taxaddar leh u tixgeliyeen ficillada ama go'aannada ay fuliyaan maamulayaal ahaan. Maamulayaashu way is khilaafi karaan, laakiin ficillada maamulka waa aysan aheyn in la celiyo iyada oo aan lahayn sabab wanaagsan, feker taxaddar leh, iyo (haddii ay u badan tahay in laga soo horjeesto), halkaas oo maamuluhu uu hadda joogo, wadahadal gaaban oo lala yeesho maamulaha ficilkiisa la looltamayo.
==== Xaaladaha gaarka ah ====
Xaaladaha qaarkood, siyaasadda caadiga ah ee dib u celinta ficilka maamulaha kale ma khuseyso:
* '''Xiridaha ay sameeyeen Guddiga Garsoorka:''' Xiridaha ay oggolaadeen Guddiga Garsoorka waa inay ku jiraan tilmaan cad oo ah halka ay ka yimaadeen, sida "Guddiga Garsoorka awgeed", "Codsigu waa kaliya Guddiga Garsoorka", ama. Maamulayaashu waa inay kaliya dhigaan, yareeyaan, ama ka saaraan xiridahaas iyagoo haysta oggolaansho qoraal ah oo horudhac ah oo ka yimid guddiga.
* '''Xanibaha CheckUser:''' Xiridaha loo cayimay sida "Xannibaha CheckUser" (taas oo ah, xanibaad ku tiirsan natiijooyinka qarsoodiga ah ee CheckUser) waxaa laga yaabaa inaysan celin maamulayaasha aan lahayn helitaanka qalabka CheckUser. Cabashooyinka xiridahan waxaa inta badan la maqlayaa on-wiki, laakiin waxaa maqli kara Guddiga Garsoorka xaaladaha qasabka ah. Maamulayaasha waxaa la xusuusiyey bishii Luulyo 2010 inay aysan celin karin xiridaha CheckUser iyagoo aan haysan oggolaansho horudhac ah oo ka yimid Guddiga ama checkuser.
* '''Xiridaha Oversight:''' Xiridaha loo cayimay sida "Xiridaha Oversight" (taas oo ah, xiridaha ku tiirsan macluumaadka la xakameeyey) waxaa laga yaabaa inaysan celin maamulayaasha aan lahayn helitaanka oggolaanshaha oversight. Guddiga Garsoorka ayaa xukumay bishii Maarso 2013 in xiridaha oversight aan la celin karin iyadoo aan la haysan oggolaansho horudhac ah oo ka yimid Guddiga ama oversighter.
* '''Xiridaha safka VRT ee khilaafka danaha:''' Xiridaha la dhigay qayb ka mid ah safka VRT ee khilaafka danaha oo ay ku jirto nambarka tigidhka ee sababaynta xiridda waxaa laga yaabaa inaysan celin iyadoo aan la haysan oggolaanshaha maamule leh helitaanka safka ama Guddiga Garsoorka Dhaqdhaqaaqa Abriil 2026.
=== <span class="anchor" id="Wheel war"></span>Dib-u-soo-celinta ficil la celiyey ("wheel warring") ===
{{shortcut|WP:WHEEL|WP:WW}}
Marka maamule kale uu ''horay'' u celiyey ficil maamul, waxaa aad u dhif ah inuu jiro sabab kasta oo sharci ah oo loogu talagalay maamulaha asalka ah ama maamule kale inuu dib u soo celiyo ficilka la mid ah ama la mid ah mar nữa iyada oo aan lahayn wadahadal cad oo horseedaya go'aan ay gaareen is-afgarad. dagaalka giraangiraha waa marka ficilka maamulaha uu celiyo maamule kale, laakiin halkii laga wadahadli lahaa khilaafka, qalabka maamulka ayaa markaas loo isticmaalaa si dagaal ah si loo tirtiro ama loo dib u sameeyo ficilka. Iyadoo ay jiraan wax ka reebitaan aad u yar, marka ficil maamul la celiyo, waa aysan aheyn in la soo celiyo iyada oo aan la helin is-afgarad.
<div style="border: 2px solid #990000; background-color: #FF000030; border-radius: 1em; padding: 0.5em 1em; color:inherit;">
<strong style="font-weight:normal;">Ha ku celin ficil maamul oo la celiyey marka aad ogtahay in maamule kale uu ka soo horjeedo. Ha sii wadin silsilad dib-u celin maamul ah oo aan lahayn wadahadal. Xalli khilaafaadka maamulka {{underline|iyada oo la marayo wadahadalka}}.</strong>
</div>
Wheel warring waxay badanaa horseeddaa codsi garsoor oo degdeg ah. Cunaqabateynta wheel warring waxay ka timid canaan iyo digniin, ilaa xirid ku meel gaar ah, ilaa desysopping, xitaa kiisaska ugu horreeya ee markii ugu horreysay. Waxaa jiray dhowr garsoor kiisas oo khuseeya oo ku saabsan mawduuca dagaalka giraangiraha.
Erayada waxaa kale oo loo isticmaalay taariikh ahaan maamule si aan habboonayn u celinaya noocyada qaarkood ee ficil rasmi ah.
Wikipedia waxay ka shaqeysaa ruuxa [[Wikipedia:Is afgarad|is afgaradka]]; khilaafaadka waa in lagu dejiyaa wadahadal rayid ah halkii ay ka noqon lahaayeen halgan awoodeed. Waxaa jira dhowr arrimood oo muhiim ah oo dagaalku uu ka fiican yahay wadahadalka, ama u qalma in aad lumiso sharaftaada wanaagsan. Haddii aad dareento ''rabitaan'' ah in aad wheel war, isku day beddelladan:
* Raadi wadahadal wax dhisaya, oo ujeedkeedu yahay in la qaboojiyo xaaladda oo loo soo celiyo hababka caadiga ah. Qaadashada hab-dhaqan iyo hab qaboojin ah oo ula kac ah inta aad sharaxayso ayaa caawin karta. Xaaladaha qaarkood, iimaylka waxaa laga yaabaa inuu u oggolaado talo shakhsi ah oo qalbi ah in la bixiyo oo aan si fudud loogu soo dhajin karin on-wiki.
* Haddii aad ka walwalsan tahay hab-dhaqan xumo oo sug gelitaanka. Wixii <strong>xad gudub halis ah oo fool xun oo qalabka ah</strong> tixgeli in aad xareyso codsi kiis [[[[Wikipedia:Ogaysiiska Maamulka]]|Guddiga Garsoorka]].
* Haddii aad ka walwalsan tahay inaan la shaqayn (ama daahitaanka loo baahan yahay ee wada-hadalka) ay si dhakhso ah u keeni karti xaaladdu inay si xun u xumaato ama ay noqoto mid aan ku habboonayn, mararka qaarkood waxay noqon kartaa mid macquul ah in iimayl loo diro Guddiga Garsoorka oo loo sheego xaaladda ama loo codsado faragelin ama talo degdeg ah. Tani waxay noqon kartaa kiiska halkaasoo macluumaad aan dadweyne ahayn ama waxyeelo ay ka dhalan kartaan.
* Oo xusuusnow inaad haysato boqollaal saaxiibo ah: keligaa ma tihid inta badanna arrimaha waxaa ka sii dara xukunka xun. Haddii lagugu arko adigoo si wanaagsan u dhaqmaya, badanaa arrintu way dhammaan doontaa dhawaan, si kasta oo ay u muuqato mid xun. Mararka qaarkood waxaa ugu wanaagsan in si fudud loo qaato nasasho oo la dejiyo.
Erayada "wheel" waxay ka yimaadeen sharraxaadda akoonnada mudnaanta sare leh ee kombuyuutarrada weyn ee PDP-10 iyo TOPS-20, halkaas oo "wheel" loo isticmaalay sida "xidid" loogu isticmaalo nidaamyada Linux/Unix.<ref>{{cite web|title=Wheel |url=http://www.catb.org/jargon/html/W/wheel.html |access-date=8 June 2021|work= Jargon File 4.4.7 |publisher=Eric S. Raymond }}</ref><ref>{{cite web|title=Wheel bit |url=http://www.catb.org/jargon/html/W/wheel-bit.html |access-date=8 June 2021 |work= Jargon File 4.4.7 |publisher=E
==Tixraacyada==
{{Reflist}}
owawb7inh2p1fudn393iy719sqq6rdj
311409
311408
2026-10-30T14:54:23Z
Isma4l
41797
311409
wikitext
text/x-wiki
{{Policy|WP:ADMIN|WP:SYSOP|WP:MOP}}
{{Ombox
|text = '''Kani ma aha bog lagu dhejiyo su'aalaha maamulayaasha.''' Taas beddelkeeda, isticmaal Codsashada dareenka maamulaha.|image=[[File:Symbol question.svg|link=|alt=|35px]]}}
{{Nutshell|Maamulayaashu waa tafatirayaal tabaruceyaal ah oo lagu qabo in lagu halbeero marin loo helo qalabka qaar ee Wikipedia Soomaaliga. Waxaa laga filayaa inay ilaalinayaan heer sare oo anshax ah, inay si caddaalad ah u adeegsadaan qalabka, isla markaana ay {{strong|marnaba}} u isticmaalin si ay faa'iido uga helaan khilaaf.}}
{{Enforcement policy list}}
[[File:Wikipedia Administrator.svg|thumb|Qalabka maamulka ee Wikipedia waxaa badanaa lagu barbar dhigaa mop-ka nadaafadda, taasoo keenta in maamulnimada mararka qaarkood lagu sifeeyo in "la siiyay mop-ka". Sida qof nadiifiye ah oo dhab ah laga yaabo inuu furayaal u haysto xafiisyo ay shaqaalaha kale ka reeban yihiin, maamulayaashu waxay leeyihiin awoodo gaar ah oo door ah, laakiin - sidoo kale sida nadiifiyaha dhabta ah - kama muhiimsana tifaftirayaasha kale.]]
'''Maamulayaasha''', oo si caadi ah loogu yaqaan '''admins''' ama '''sysops''' (hawl wadeenada nidaamka), waa tafaftirayaasha [[Wikipedia]] ee la siiyay awoodda farsamo si ay u qabtaan ficilro gaar ah oo ku saabsan Wikipedia Soomaaliga. Kuwani waxaa ka mid ah awoodda ay u leeyihiin inay [[WP:BLOCK|xiraan]] oo ay furaan akoonnada isticmaalaha, [[Ciwaanka IP-ga|cinwaannada IP]], iyo kala duwanaanshaha IP ee tifaftiridda, inay wax ka beddelaan bogagga si buuxda loo [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaaliyay]], inay codsadaan oo ay ka saaraan [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaalinta bogga]], inay [[WP:DELETE|tirtiraan]] oo ay soo celiyaan bogagga, inay wareejiyaan bogagga iyada oo aan la xaddidin, iyo inay isticmaalaan qalabka kale ee gaarka ah.
Maamulayaashu waxay qaataan mas'uuliyadahan iyagoo ah tabaruceyaal ka dib markii ay maraan habka dib u eegista bulshada ama iyagoo ay soo doorteen saaxiibadooda tafaftirayaasha ah. Uma dhaqmaan sidii shaqaale ka tirsan [[Wikimedia Foundation|Aasaaska Wikimedia]]. Weligood looma baahna inay isticmaalaan qalabkooda mana aha inay marnaba u isticmaalaan si ay faa'iido uga helaan khilaaf ay ku lug lahaayeen. Maamulayaasha waa inaan lagu khaldin [[m:System administrators|maamulayaasha nidaamka Wikimedia]] ("sysadmins").
Wikipedia-ha Ingiriiska wuxuu leeyahay {{NUMBEROFADMINS}} maamulayaal (fiiri {{Plainlink|url=//so.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ListUsers/sysop&limit=2000|name=liiska buuxa ee akoonnada leh mudnaanta maamulaha}} ama liisaska maamulayaasha ee heerka wax qabadka).
== <span class="anchor" id="POWERS"></span><span class="anchor" id="Powers"></span><span class="anchor" id="ABILITIES"></span><span class="anchor" id="Abilities"></span><span class="anchor" id="ADMINRIGHTS"></span><span class="anchor" id="MOPRIGHTS"></span>Awoodaha maamulayaasha ==
{{Shortcut|WP:MOPRIGHTS}}
Maamulayaashu waxay leeyihiin awoodda farsamo si ay u fuliyaan ficillada soo socda:
* [[Wikipedia:Xannibaadyo iyo mamnuucid|Xannib]] iyo furid akoonnada isticmaalaha, cinwaannada IP, iyo kala duwanaanshaha IP ee tifaftiridda<ref>Xiridmahan waxay diidi karaan tifaftiridda bogag ama magacyo gaar ah, ama waxaa lagu dabaqi karaa goobta oo dhan iyo {{em|dhammaan bogagga}}.</ref>
* Codsashada, wax ka beddelidda, iyo ka saaridda [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaalinta bogga]] ee bog gaar ah si loo xaddido ama loo oggolaado tafaftiridda, u guurista, abuurista, iyo/ama soo gelinta faylasha
* Wax ka beddelidda bogagga si buuxda loo ilaaliyay
* [[Wikipedia:Xeerka Tirtirka|Tirtiridda]] bogag leh 5,000 ama ka yar dib u eegisyo<ref>Bogagga leh in ka badan 5000 dib u eegis waxaa kaliya tirtiri kara [[WP:STEW|steward]].</ref>
* Daawashada iyo soo celinta bogagga la tirtiray
* [[Wikipedia:Tirtiridda taariikhda|Xaddididda iyo soo celinta muuqashada dadweynaha]] ee macluumaadka diiwaannada shakhsiga ah iyo dib u eegisyada bogga
* Bixinta iyo ka noqoshada ogolaanshaha isticmaale ee gaarka ah ee [[Wikipedia:Codsiga maamulka/Hordhac|ay codsadeen akoonnada isticmaalaha]]<ref>Maamulayaashu waxay bixin karaan oo ka noqon karaan abuuraha akoonka, confirmed, event rrganizer, IP block exempt. Waxay kaloo awood u leeyihiin inay bixiyaan oo ka noqdaan xuquuqaha been abuurka ah ee AutoWikiBrowser, AFC, maadaama ay awood u leeyihiin inay wax ka beddelaan bogagga si buuxda loo ilaaliyay.</ref>
* Wax ka beddelidda bogagga ku jira magaca MediaWiki, iyadoo laga reebo bogagga JavaScript iyo CSS<ref>Kaliya [[Wikipedia:Interface administrators|maamulayaasha interface-ka]] ayaa leh awoodda ay ku beddelaan bogagga JavaScript iyo CSS ee ku jira magaca MediaWiki.</ref>
* Fulinidda ficillo kale oo gaar ah sida lagu qoray {{Section link|Special:ListGroupRights#sysop}}
Sida caadada ah, maamulayaashu waxay badanaa mas'uuliyad ka saaraan xukunka natiijooyinka wadahadallada qaarkood, sida wadahadallada tirtiridda, wadahadallada dhaqdhaqaaqa, iyo wadahadallada dib-u eegista dhaqdhaqaaqa, laakiin tifaftirayaasha aan maamulaha ahayn ayaa iyaguna xiri kara wadahadallada
== Noqoshada maamulaha ==
{{Shortcut|WP:CANDIDATE|WP:BECOMEADMIN}}
Lagu jiro [[Soomaali Wikipedia|Wikipedia-ha Af-Soomaali]], waxaa jira laba hab oo lagu noqdo maamulaha: iyada oo la marayo is afgarad laga dhisay wadahadalka dadweynaha, ama cod sir ah. Wikipedia Soomaaliga wuxuu u baahan yahay in musharraxiinta maamulayaashu ay haystaan xaqqa isticmaale ee [[Wikipedia:Autoconfirmed users|Autoconfirmed user]]. ([[m:List of Wikipedias|Wikipedia-yada kale]] waxay leeyihiin siyaasadahooda gaarka ah ee bixinta maamulnimada.)
'''Kaliya hal akoon oo qof go'an ah ayaa yeelan kara qalabka maamulka'''. Reer-baxnimada kaliya ayaa ah in maamulayaashu ay shaqeyn karaan [[Wikipedia:Bots|botyada]] leh helitaanka maamulka.
Ogolaanshaha maamulaha waxaa la bixiyaa si aan xad lahayn, waxaana laga saarayaa kaliya marka la codsado, xaaladaha ku lug leh faragelinta heerka sarre ah, ama sabab la xiriirta shaqo la'aan.
=== <span class="anchor" id="Request for adminship"></span>Codsashada maamulnimada iyada oo la marayo is afgarad ===
Isticmaale kasta oo extended-confirmed ah wuxuu codsan karaa maamulnimo ("RfA") bulshada dhexdeeda. Si kastaba ha ahaatee, maamulayaasha waxaa laga filayaa inay yeeshaan heer sarre oo kalsooni iyo ammaan ah bulshada dhexdeeda, markaa codsiyada ka yimaada isticmaayaasha aan lahayn khibrad la taaban karo badanaa ma guuleystaan. Tafaftiraha kasta wuxuu ka faalloon karaa codsiga, tifaftire kastana wuxuu qiimayn doonaa musharrax kasta si uu u gaar ah. Si kastaba ha ahaatee, kaliya tifaftirayaasha haysta xaqqa isticmaale ee autoconfirmed user ayaa "codayn kara" codsiyada.
Kahor inta aan la codsan ama la aqbalin magacaabista, musharraxiinta waa inay guud ahaan ahaadaan tifaftirayaal Wikipedia ah oo firfircoon, joogto ah, mudnaan dheerna leh, aqoon u leh habraacyada iyo dhaqamada Wikipedia, ixtiraamaya oo fahmaya siyaasadahooda, isla markaana helay kalsoonida guud ee bulshada. Musharraxiinta waxaa kale oo looga baahan yahay inay soo bandhigaan haddii ay abid u tafatireen Wikipedia lacag. Su'aalaha la xiriira arrintaan waxaa loo oggol yahay in la waydiiyo musharrax kasta, tifaftire kasta oo bulshada ka tirsan, inta uu socdo habka RFA.
Wadahadal ayaa dhaca muddo todobo maalmood ah oo ku saabsan in musharraxgu uu noqdo maamule. Sida is-afgaradka bulshada, RfA-yada waxaa lagu xayaysiiyaa [[:en:MediaWiki:Watchlist-messages|liisaska daawashada tafaftirayaasha]]. Bulshadu waxay dejisay xadka su'aasha: ma jiro tafaftire waydiin kara in ka badan laba su'aal musharrax. Sidoo kale lama oggola su'aallo qaybo badan ka kooban oo loo qaabeeyey sidii hal su'aal, laakiin dhab ahaantii waydiinaya su'aallo badan oo ka sarreeya xadka. [[Wikipedia:Bureaucrats|Bureaucrats]] iyo la socodayaasha loo qoondeeyey waxay "klerkin" karaan RfA-yada, iyagoo la tacaalaya faallooyinka iyo/ama codadka ay u arkaan inay yihiin kuwo aan habboonayn.
Habka RfA wuxuu u oggolaanayaa tifaftirayaasha kale inay bartaan musharraxka. Tifaftirayaashu waxay sahamiyaan ka-qaybgalka musharraxka iyo asalka uu u leeyahay tifaftire ahaan, waxay ku sameeyaan wadahadallo, iyo fahamka doorka ay codsanayaan. Tafaftirayaashu waxay sheegaan haddii ay taageerayaan ama ay ka soo horjeedaan codsiga, iyaga oo wata sababaha ay u arkaan iyo aragtidooda musharraxka. Sarkaalka aan ku lug lahayn bureaucrat ayaa markaas go'aaminaya haddii uu jiro [[Wikipedia:Is afgarad|is afgarad]] lagu oggolaanayo codsiga. Go'aankani kuma saleysna si gaar ah boqolleyda taageerada, laakiin ficil ahaan inta badan RfA-yada ka sarreeya 75% waa ay maraan. Bulshadu waxay go'aamisay in ''guud ahaan'', RfA-yada u dhexeeya 65 iyo 75% taageerada ay tahay inay hoos yimaadaan go'aanka bureaucrats-ka. (Sidaa darteed, waxay si macquul ah uga dhalaneysaa in ku dhowaad dhammaan RfA-yada ka hooseeya 65% taageerada ay guuldarraysan doonaan.)
In kasta oo RfA uu yahay hab xooggan, tayada jawaab-celinta iyo dib u eegista diyaargarowga musharraxka iyo dabeecaddiisa ee ay sameeyaan tifaftirayaasha khibradda leh ayaa inta badan aad u sarreeya. Codsadayaasha aan guuleysan laakiin qaada tillaabooyin ay kaga jawaabayaan dhibcaha la soo qaaday waxay badanaa ku guuleystaan codsi xiga bilo kadib. Haddii aad xiisaynayso codsashada maamulnimada, waa inaad marka hore akhrisaa hage ku saabsan codsashada maamulnimada iyo tilmaamaha magacaabista. Markaad diyaar u tahay inaad codsato, waxaad ku dari kartaa magacaabistaada bogga [[Wikipedia:Codsiga maamulka]] ("RfA"), si waafaqsan tilmaamaha boggaas.
=== Doorashooyinka maamulayaasha ===
Maamulayaasha waxaa kale oo lagu dooran karaa doorasho maamule oo leh cod sir ah. Doorashooyinka maamulayaasha, oo billowday 2024, ma beddelaan RfA, maamulayaasha soo socdaana waxay si xor ah u dooran karaan habka ay isticmaalayaan. Doorasho tijaabo ah ayaa lagu qabtay Oktoobar 2024. Doorashooyinka maamulayaasha waxaa si joogto ah loogu oggolaaday jadwalka 5-ta bilood ah ee RfC oo la qabtay horraantii 2025. Marka laga reebo daaqadaha doorashada ka horreeya ee magacaabista musharraxa iyo dejinta codadka, habka wuxuu qaadanayaa 12 maalmood: 5 maalmood oo wadahadal iyo su'aallo ah, waxaa ku xiga 7 maalmood oo cod sir ah. Wareegyada doorashada iyo xilliyada daaqad kasta iyo xilli kasta waxaa lagu xayaysiiyaa horay, oo ay ku jiraan ogeysiisyada liiska daawashada.
Ka dib marka codbixintu dhammaato, doorashada waxaa baaraya seddex [[Wikipedia:Check user|checkusers]] ama [[Wikipedia:Steward|stewards]] oo ka tirsan Wikipedia Soomaaliga. Waxay hubin doonaan wixii laba laab ah, aan u qalmin, ama codadka sockpuppeteer oo ay tirtiri doonaan sidii loo baahnaa. Marka baarista la dhammeeyo, codadka waa la tiririyaa, natiijooyinka waa la shaaciyaa, maamulayaasha cusubna waxaa la siiyaa mudnaanta maamulka. Si uu u guuleysto, musharraxgu waa inuu helaa boqolleyda taageerada oo ah 70% ama ka badan iyo kooram ah ugu yaraan 20 cod oo taageero ah. Tirinta codadka waxaa lagu xisaabiyaa Taageerada / (Taageero + Ka soo horjeed) musharrax kasta. Codadka "Neutral" lama isticmaalo xisaabinta boqolleyda taageerada ee musharraxka mana laha saameyn dhinacaas ah.
== Meelaha ay maamulayaasha si gaar ah uga caawin karaan ==
Xuquuqda maamulaha waxay noqon kartaa mid aad u waxtar leh meelaha qaarka ah ee Wikipedia:
* Kahortagga burburinta
* Dhibaatooyinka xuquuqda daabacaadda tilmaamaha
* Dhacdooyinka dareenka maamulaha
* [[Bogga Hore]] qaybaha, sida Wararka ku jira ama Ma ogtahay
* Socodka isbeddellada dhow
* Codsiyada tirtiridda degdegga ah
* Xeerka saddex-jeer dib u celinta iyo xad-gudubyada dagaalka tafaftiridda.
"Maamulayaasha aan lug ku lahayn" ayaa sidoo kale ka caawin kara maamulka Guddiga Garsoorka iyo xallinta khilaafaadka ee ku saabsan meelaha iyo xaaladaha dhibaatada leh. Maamulayaasha ka shaqeynaya doorkan waa ''dhexdhexaad''; ma laha wax lug ah oo toos ah arrimaha ay dadka ka caawinayaan. Liisaska cunaqabateynta ee ay tahay inay fuliyaan maamulayaasha dhexdhexaadka ah.
== <span class="anchor" id="anyuser"></span>Golayaasha ogeysiiska maamulayaasha ==
{{shortcut|WP:ANYUSER}}
Saddex golayaal ogeysiis oo waaweyn ayaa jira oo ay ka dhacaan wadahadallada maamulaha guud (isticmaale kasta wuxuu soo dhigi karaa ama ka qayb qaadan karaa wadahadallada halkaas):
* [[Wikipedia:Ogaysiiska Maamulka]] – Loo isticmaalo waxyaabaha ay maamulayaashu jeclaan karaan (ama u baahan karaan) inay ogaadaan, sida ogeysiisyada iyo macluumaadka guud.
– Loo isticmaalo arrimaha u baahan dareenka maamulayaasha soo maraya. In kasta oo mawduucyada halkan ay noqon karaan kuwo dhaadheer, golahan waxaa inta badan loogu talagalay dhacdooyinka iyo arrimaha kale ee u baahan talo ama dareen.
– Waa gole ogeysiis oo ficillada maamulka ee maamulayaasha lagaga wada hadli karo loona eegi karo bulshada ballaaran.
== Filashooyinka maamulnimada ==
{{shortcut|WP:ADMINEXPECT}}
=== Daryeelka iyo xukunka ===
Haddii la siiyo helitaanka, maamulayaashu waa inay daryeel ku muujiyaan isticmaalka hawlahan cusub, gaar ahaan awoodda ay u leeyihiin inay tirtiraan bogagga oo ay xiraan isticmaayaasha iyo cinwaannada IP (fiiri hage sida- loo sameeyo ee maamulayaasha si aad u barato sida loo sameeyo waxyaalahan). Maamulayaasha cusub waa inay sidoo kale eegaan bogagga ku xiran liiska akhriska maamulayaasha ka hor intaysan isticmaalin awoodahooda maamul. Khaladaadka marmarka qaarkood la sameeyo waa la aqbalaa laakiin khaladaadka halista ah ama soo noqnoqda, ama kuwa ku lug leh xad-gudubyada hab dhaqanka maamulaha 'ee lugta leh' marmarka qaarkood maaha.
Qalabka maamulaha sidoo kale waa in lagu isticmaalo xukun taxaddar leh; waxay qaadan kartaa xoogaa waqti ah maamulaha cusub inuu barto goorta ay ugu fiican tahay in la isticmaalo qalabka, waxayna qaadan kartaa bilo in la helo dareen wanaagsan oo ku saabsan inta muddada ah ee la dejinayo marka la isticmaalayo qalabka sida xiridda iyo ilaalinta bogga ee khilaafaadka adag. Maamulayaasha cusub waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay si tartiib ah u billaabaan oo ay ka dhistaan khibrad meelaha ay ku barteen, iyo inay dadka kale waydiiyaan haddii ay shaki qabaan.
=== Hab dhaqanka maamulaha ===
{{shortcut|WP:ADMINCOND}}
Maamulayaashu waa inay ku hoggaamiyaan tusaale ahaan, isla markaana, sida ''dhammaan tafaftirayaasha'', ay ugu dhaqmaan si ixtiraam leh, rayid ah oo ay la falgalaan kuwa kale ''mar kasta''. Maamulayaasha kama xorooba {{em|wax kasta}} oo ka mid ah siyaasadaha la dhisay ee Wikipedia; waxaa laga filayaa inay raacaan oo ay gutaan waajibaadkooda sida ugu fiican ee awooddooda ah. Khaladaadka marmarka qaarkood waa kuwo si buuxda ula jaan qaadaya isticmaalka qalabka maamulaha; maamulayaasha looma filayo inay noqdaan kuwo kaamil ah. Si kastaba ha ahaatee, carqaladaynta joogtada ah ama halista ah ee Wikipedia iyada oo loo marayo dabeecad sida [[Wikipedia:Anshax|aan rayid ahayn]] ama tafaftiridda niyad-xumada ah waa mid aan la jaanqaadi karin oo ah ''khilaaf toos ah'' oo lala leeyahay filashooyinka iyo mas'uuliyadaha maamulayaasha, iyo xukunka xun ee joogtada ah ama fool xun ayaa horseed u noqon kara in laga xayuubiyo qalabka maamulaha. Maamulayaashu waa inay ku dadaalaan inay tusaale u noqdaan heerarka sare ee ixtiraamka iyo rayidnimada, iyo tafaftiridkooda, wadahadalladooda, is-dhexgalkooda, iyo hab dhaqankooda waa inay dejiyaan tusaalaha dhammaan tafaftirayaasha kale ''mar kasta''. Tani waa labadaba ''shuruud'' iyo ''xaalad'' haysashada mudnaanta maamulaha.
Maamulayaashu waa inay maskaxda ku hayaan inay haystaan boqollaal saaxiibo ah. Sidaa darteed, haddii maamuluhu ausan u hoggaansami karin siyaasadaha goobta oo uusan nagaan rayid (xitaa xagga isticmaayaasha muujinaya dabeecadda dhibaatada leh) inta uu wax ka qabanayo arrin go'an, maamuluhu waa inuu arrinta u keenaa gole ogeysiis ama u gudbiyaa maamule kale si uu wax uga qabto, halkii uu ka darsan lahaa ama ka sii dari lahaa dhibaatada hab-dhaqan xumo.
=== Xisaabtanka ===
{{shortcut|WP:ADMINACCT}}
Maamulayaashu waxay ka xisaabtamaan ficilladooda ku lug leh qalabka maamulaha, maadaama ficillada maamulaha ee aan la sharaxin ay niyad-jabiso tafaftirayaasha kale. Iyadoo ku xiran kaliya xuduudaha [[Wikipedia:Anshax|rayidnimada]], [[Wikipedia:Ma jiraan weeraro shaqsiyeed|ka fogaanshaha weerarrada shakhsi ahaaneed]], iyo [[Wikipedia:U qaado niyad wanaagsan|u qaadashada wanaagsan]] ee macquulka ah, tafaftirayaashu waxay xor u yihiin inay wax ka weydiiyaan ama dhaleeceeyaan ficillada maamulaha. Maamulayaasha waxaa laga filayaa inay si degdeg ah oo rayid ah uga jawaabaan su'aalaha ku saabsan hab dhaqankooda Wikipedia-la xiriira iyo ficillada maamulka, gaar ahaan inta lagu jiro wadahadallada bulshada ee golayaasha ogeysiiska ama inta lagu jiro habsocodka Guddiga Garsoorka. Maamulayaashu waa inay caddeeyaan ficilladooda marka la codsado.
Maamulayaasha si halis ah ama soo noqnoqda ugu dhaqma si dhibaato leh, ama lumiyay kalsoonida ama kalsoonida bulshada, waxaa la cunaqabteyn karaa ama laga xayuubin karaa xuquuqdooda maamulaha Guddiga Garsoorka ama codsiga dib u yeerista. Tani waxay dhacday ama waxaa la soo jeediyay ficillada soo socda:
* Maamulnimo "niyad-xumo ah" ([[Wikipedia:Sock puppetry|sock puppetry]], xad gudub weyn oo kalsooni ah,
{{spaced ndash}}tani waxay noqon kartaa mid lala yeesho tifaftirayaasha (tusaale ahaan, la'aanta digniinaha habboon ama sharraxaadaha ficillada), ama si wax looga qabto welwelka bulshada (gaar ahaan marka la raadiyo sharraxaadyo ama faallooyin kale oo halis ah)
**In kasta oo hababka ugu wanaagsan ee maamulayaashu ay yihiin inay u suurtageliyaan iimaylka iyo ogeysiisyada, looma baahna inay sidaas sameeyaan, mana loo baahna inay akhriyaan ama ka jawaabaan haddii la suurtogeliyey. Maamulayaasha aan u suurtagelin ogeysiisyada waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay arrintan ku muujiyaan boggooda isticmaale.
* Xad gudub soo noqnoqda, joogto ah, ama fool xun oo ku saabsan qalab ama oggolaansho isticmaale oo la socota qalabka maamulaha (sida u guurista faylasha]] ama isticmaalka [[Wikipedia:Rollback|dib u celinta]]) {{endash}} maamulaha waxaa laga xayuubin karaa mudnaanta maamulka si buuxda oo kaliya si looga saaro helitaanka oggolaanshaha isticmaale ee la socota.
* Xukun xumo soo noqnoqda ama joogto ah.
=== Amniga ===
{{shortcut|WP:SECUREADMIN}}
Wikipedia siyaasadda shuruudaha xoogga erayga sirta ah waxay ka rabtaa maamulayaashu inay haystaan eryo sir ah oo xooggan iyo inay raacaan hababka amniga shakhsi ahaaneed ee habboon. Maadaama ay leeyihiin awood ay ku geystaan waxyeelo goobta oo dhan ah hal tafaftir, akoon admin ah oo la hareer maray ayaa la xiri doonaa mudnaantiisana waa laga saarayaa sababo amniga goobta awgeed. Xaaladaha qaarkood, ka noqoshada mudnaanta waxay noqon kartaa mid joogto ah. Maamul kasta oo la ogaado inuu haysto eray sir ah oo ka yar 8 xaraf dherer ahaan ama ka mid ah [https://github.com/danielmiessler/SecLists/blob/master/Passwords/Common-Credentials/10k-most-common.txt 10,000 erayada sirta ah ee ugu caansan] sidoo kale waa la desysopping karaa. Go'aanka ku saabsan dib u sysopping maamulayaasha ku meel gaar ahaan la desysopped waxaa loo daayay Guddiga Garsoorka, kuwaas oo tixgelin doona in mulkiilaha xaqqa leh si sax ah loo aqoonsaday, iyo aragtidooda ku saabsan dhacdada iyo maamulka iyo amniga (oo ay ku jiraan amniga mustaqbalka ee suurtogalka ah) ee akoonka.
Xaqiijinta laba tallaabo ah waa la heli karaa si loo sii sugo akoonnada isticmaalka aan la oggolayn.
Maamulayaashu waa inay '''marnaba''' la wadaagin eraygooda sirta ah ama akoonkooda qof kale, sabab kasta ha ahaatee. Haddii ay ogaadaan in eraygooda sirta ah la hareer maray, ama akoonkooda si kale loo hareer maray (xitaa tifaftire ama qof ay yaqaaniin oo ay aaminsan yihiin), waa inay isku dayaan inay beddelaan isla markiiba, ama haddii kale u sheegaan bureaucrat si ku meel gaar ah loo desysopping. Isticmaayaasha ku guuldareysamaya inay soo sheegaan isticmaalka aan la oggolayn ee akoonkooda waa la desysopping doonaa. Isticmaalka aan la oggolayn waxaa loo tixgeliyaa 'xaalado muran leh', mana soo celin doonto si otomaatig ah.
== <span class="anchor" id="INVOLVED"></span><span class="anchor" id="UNINVOLVED"></span><span class="anchor" id="involved"></span><span class="anchor" id="uninvolved"></span>Maamulayaasha lugta leh ==
{{shortcut|WP:INVOLVED|WP:UNINVOLVED}}
{{Quote box
| quote = "Ninna ma aha garsoore ku habboon kiisa u gaar ah"
| source = [[Thomas Hobbes]], ''Leviathan Leviathan''
}}
Guud ahaan, tafaftirayaashu waa aysan u dhaqmin maamulayaal ahaan khilaafaadka ay ku lug lahaayeen. Tani waa sababta oo ah maamulayaasha lugta leh waxay noqon karaan, ama u muuqan karaan, kuwo aan awood u lahayn inay gaaraan go'aanno ujeeddo leh khilaafaadka ay dhinac ka ahaayeen ama ay dareen xooggan ka qabaan. Lug lahaanshaha waxaa bulshadu si ballaaran u fasiraysaa inay ku jirto khilaafaadyo hadda jira ama la soo dhaafay oo lala yeeshay tifaftire (ama tafaftirayaal), iyo khilaafaadka mowduucyada, dhib ma laha dabeecadda ama da'da khilaafka.
Hal digniin oo muhiim ah ayaa ah in maamulaha la falgalay tafaftire ama goob mowduuc ah ''sii ahaan doona doorka maamulka oo kaliya'', ama kaasoo ka qaybgalkiisii hore uu ahaa mid yar ama tafaftirro cad oo aan muujin eex, waa {{em|aan lug lahayn}} mana laga horjoogsado inuu ka shaqeeyo awood maamul oo la xiriirta tafaftirahaas ama goobta mowduuca ah. Digniinaha, wadahadal deggan oo macquul ah iyo sharraxaadda digniinahaas, talada ku saabsan caadooyinka bulshada, iyo talooyinka ku saabsan erayada suurtogalka ah iyo hababka ma ka dhigayaan maamulaha mid lug leh.
Kiisaska tooska ah (tusaale ahaan, burburinta muuqata, bulshadu waxay taariikh ahaan taageertay ficilka cad ee maamulaha kasta - xitaa haddii uu lug leeyahay - iyadoo la saleynayo in maamule kasta oo macquul ah uu u badan yahay inuu gaari lahaa gabagabadaas oo kale. In kasta oo ay jiraan wax ka reebitaan ku saabsan mamnuucidda tafaftirayaasha lugta leh ee qaadaya ficil maamul, weli waa habka ugu wanaagsan ee kiisaska uu maamuluhu u muuqan karo inuu lug leeyahay in arrinta loo gudbiyo maamule kale iyada oo la marayo golayaasha ogeysiiska ee khuseeya.
Tafaftirayaasha aan maamulayaasha ahayn ee xiraya wadahadallada
iyo qiimaynta is-afgaradka waxaa lagu hayaa isla heerarkaas; tafaftirayaasha xiraya wadahadalladaas waa aysan ku lug lahaan wadahadalka laftiisa ama khilaafaadka la xiriira.
== <span class="anchor" id="Grievances by users"></span><span class="anchor" id='Grievances by users ("administrator abuse")'></span>Cabashooyinka ==
{{shortcut|WP:ADMINABUSE|WP:ADMINISTRATORABUSE}}
Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in maamuluhu u dhaqmay si aan habboonayn, waa inuu si toos ah u muujiyaa welwelkiisa maamulaha mas'uulka ka ah oo uu isku dayaa inay xal gaaraan si nidaamsan oo rayid ah. Haddii aan arrinta lagu xallin labada dhinac u dhexeeya, isticmaayaashu waxay ku sii wadi karaan xallinta khilaafka (fiiri qaybtan hoose wixii macluumaad dheeraad ah). Hal hab oo suurtagal ah waa in la bilaabo wadahadal dib u eegista ficilka maamulka]] ama golaha ogeysiiska maamulayaasha si loo codsado jawaab-celinta bulshada {{endash}} si kastaba ha ahaatee, cabasho-sidayaashu waa inay ogaadaan in hab-dhaqankooda la siman yahay oo la tixgeliyo sida isticmaalaha ay ka wada hadlayaan. Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in si aan habboonayn loo xiray, wuxuu mari karaa habka codsiga xiridda oo uu sharaxi karaa xaaladda iyo sababta ay u rumeysan yihiin in xiriddu ay tahay mid aan habboonayn ama aan la caddayn karin.
In kasta oo Guddiga Garsoorka ausan si caadi ah u eegin xiridaha gaagaaban ama caadiga ah, welwelka ku saabsan caafimaadka maamulaha iyo ku-habboonaanta doorka waxaa loo keeni karaa guddiga iyadoo lala wato Codsi Garsoor, badanaa marka hababka kale ee xallinta khilaafka ay guuldarraysanayaan iyo marka habkani yahay ikhtiyaarka ugu dambeeya.
== Xad-gudubka qalabka maamulka ==
{{shortcut|WP:TOOLMISUSE}}
Xad gudubka qalabka maamulka waxaa loo tixgeliyaa ''arrin aad u halis ah''; waxaa la siiyaa isticmaayaasha la aaminsan yahay ee loogu talagalay dayactirka iyo hawlaha kale, waana in mar walba la isticmaalaa iyadoo laga fikirayo, daryeel leh, dadaal habboon iyo xukun wanaagsan. Xad gudubka halista ah ee qalabka ayaa horseed u noqon kara cunaqabatayn ama xitaa ka saariddooda. Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in maamuluhu uusan isticmaalin qalabkiisa maamulka sida waafaqsan siyaasadaha iyo tilmaamaha Wikipedia ee la dhisay, markaa waa inay marka hore ka wada hadlaan welwelkooda iyo arrimahooda maamulaha la xiriira si toos ah. Kiisaska aysan arrintu ku xallin si toos ah loogana wada hadlo iyo/ama marka la go'aamiyo in gelitaanka bulshada ballaaran ay tahay mid lagama maarmaan ah ama loo baahan yahay, isticmaayaashu waxay soo dhigi karaan welwelkooda ku saabsan arrinta si ay u eegto bulshada ballaaran.
Xaaladaha caadiga ah ee ay badanaa lagama maarmaanka tahay in laga fogaado isticmaalka qalabka:
* ''Khilaaf dano ah ama aan dhexdhexaad ahayn'' – Maamulayaashu waa aysan caadi ahaan isticmaalin qalabkooda arrimaha ay si shakhsi ah ugu lug leeyihiin (tusaale ahaan, khilaaf nuxur ah oo ay dhinac ka yihiin).
* ''Caadooyinka bulshada ama siyaasadaha'' – Marka siyaasad ama caado bulsho ay caddahay in aysan aheyn in la isticmaalo qalabka, markaa qalabka waa aysan aheyn in la isticmaalo iyada oo aan la bixin sharraxaad muujineysa in arrinta la tixgeliyey, iyo sababta (dhif ah) reebitaanka loo arko mid macquul ah.
* ''Ficillada maamulaha ee la xiriira tifaftiridda lacagta la siiyo'' – Qalabka maamulka waxaa laga yaabaa inaan loo isticmaalin qayb ka mid ah hawl kasta oo tifaftirid lacag ah, marka laga reebo ama marka lacagta ay bixiso Aasaaska Wikimedia ama shirkad la xiriirta WMF.
* ''Dib u celinta ficillada maamulayaasha kale'' – Kaliya si ixtiraamaysa maamulaha ficilkiisa uu lug ku leeyahay, iyo (badanaa) ka dib wadahadal.
* ''Dib u soo celinta ficil maamul oo horay loo soo celiyey'' (mararka qaarkood loo yaqaan "dagaalka giraangiraha").
Fiiri hoos kuwan iyo wax ka reebitaanka aadka u yar.
Xitaa marka isticmaalka qalabku uu u muuqdo mid macquul ah, haddii uu jiro shaki waxaa fiican in la waydiiyo maamule kale oo madaxbannaan inuu dib u eego oo (haddii la caddayn karo) uu qaado ficilka.
=== Dib-u-celinta ficilka maamulaha kale ===
{{shortcut|WP:RAAA}}
Maamulayaasha waxaa laga filayaa inay yeeshaan xukun wanaagsan waxaana la rumeysan yahay inay si taxaddar leh u tixgeliyeen ficillada ama go'aannada ay fuliyaan maamulayaal ahaan. Maamulayaashu way is khilaafi karaan, laakiin ficillada maamulka waa aysan aheyn in la celiyo iyada oo aan lahayn sabab wanaagsan, feker taxaddar leh, iyo (haddii ay u badan tahay in laga soo horjeesto), halkaas oo maamuluhu uu hadda joogo, wadahadal gaaban oo lala yeesho maamulaha ficilkiisa la looltamayo.
==== Xaaladaha gaarka ah ====
Xaaladaha qaarkood, siyaasadda caadiga ah ee dib u celinta ficilka maamulaha kale ma khuseyso:
* '''Xiridaha ay sameeyeen Guddiga Garsoorka:''' Xiridaha ay oggolaadeen Guddiga Garsoorka waa inay ku jiraan tilmaan cad oo ah halka ay ka yimaadeen, sida "Guddiga Garsoorka awgeed", "Codsigu waa kaliya Guddiga Garsoorka", ama. Maamulayaashu waa inay kaliya dhigaan, yareeyaan, ama ka saaraan xiridahaas iyagoo haysta oggolaansho qoraal ah oo horudhac ah oo ka yimid guddiga.
* '''Xanibaha CheckUser:''' Xiridaha loo cayimay sida "Xannibaha CheckUser" (taas oo ah, xanibaad ku tiirsan natiijooyinka qarsoodiga ah ee CheckUser) waxaa laga yaabaa inaysan celin maamulayaasha aan lahayn helitaanka qalabka CheckUser. Cabashooyinka xiridahan waxaa inta badan la maqlayaa on-wiki, laakiin waxaa maqli kara Guddiga Garsoorka xaaladaha qasabka ah. Maamulayaasha waxaa la xusuusiyey bishii Luulyo 2010 inay aysan celin karin xiridaha CheckUser iyagoo aan haysan oggolaansho horudhac ah oo ka yimid Guddiga ama checkuser.
* '''Xiridaha Oversight:''' Xiridaha loo cayimay sida "Xiridaha Oversight" (taas oo ah, xiridaha ku tiirsan macluumaadka la xakameeyey) waxaa laga yaabaa inaysan celin maamulayaasha aan lahayn helitaanka oggolaanshaha oversight. Guddiga Garsoorka ayaa xukumay bishii Maarso 2013 in xiridaha oversight aan la celin karin iyadoo aan la haysan oggolaansho horudhac ah oo ka yimid Guddiga ama oversighter.
* '''Xiridaha safka VRT ee khilaafka danaha:''' Xiridaha la dhigay qayb ka mid ah safka VRT ee khilaafka danaha oo ay ku jirto nambarka tigidhka ee sababaynta xiridda waxaa laga yaabaa inaysan celin iyadoo aan la haysan oggolaanshaha maamule leh helitaanka safka ama Guddiga Garsoorka Dhaqdhaqaaqa Abriil 2026.
=== <span class="anchor" id="Wheel war"></span>Dib-u-soo-celinta ficil la celiyey ("wheel warring") ===
{{shortcut|WP:WHEEL|WP:WW}}
Marka maamule kale uu ''horay'' u celiyey ficil maamul, waxaa aad u dhif ah inuu jiro sabab kasta oo sharci ah oo loogu talagalay maamulaha asalka ah ama maamule kale inuu dib u soo celiyo ficilka la mid ah ama la mid ah mar nữa iyada oo aan lahayn wadahadal cad oo horseedaya go'aan ay gaareen is-afgarad. dagaalka giraangiraha waa marka ficilka maamulaha uu celiyo maamule kale, laakiin halkii laga wadahadli lahaa khilaafka, qalabka maamulka ayaa markaas loo isticmaalaa si dagaal ah si loo tirtiro ama loo dib u sameeyo ficilka. Iyadoo ay jiraan wax ka reebitaan aad u yar, marka ficil maamul la celiyo, waa aysan aheyn in la soo celiyo iyada oo aan la helin is-afgarad.
<div style="border: 2px solid #990000; background-color: #FF000030; border-radius: 1em; padding: 0.5em 1em; color:inherit;">
<strong style="font-weight:normal;">Ha ku celin ficil maamul oo la celiyey marka aad ogtahay in maamule kale uu ka soo horjeedo. Ha sii wadin silsilad dib-u celin maamul ah oo aan lahayn wadahadal. Xalli khilaafaadka maamulka {{underline|iyada oo la marayo wadahadalka}}.</strong>
</div>
Wheel warring waxay badanaa horseeddaa codsi garsoor oo degdeg ah. Cunaqabateynta wheel warring waxay ka timid canaan iyo digniin, ilaa xirid ku meel gaar ah, ilaa desysopping, xitaa kiisaska ugu horreeya ee markii ugu horreysay. Waxaa jiray dhowr garsoor kiisas oo khuseeya oo ku saabsan mawduuca dagaalka giraangiraha.
Erayada waxaa kale oo loo isticmaalay taariikh ahaan maamule si aan habboonayn u celinaya noocyada qaarkood ee ficil rasmi ah.
Wikipedia waxay ka shaqeysaa ruuxa [[Wikipedia:Is afgarad|is afgaradka]]; khilaafaadka waa in lagu dejiyaa wadahadal rayid ah halkii ay ka noqon lahaayeen halgan awoodeed. Waxaa jira dhowr arrimood oo muhiim ah oo dagaalku uu ka fiican yahay wadahadalka, ama u qalma in aad lumiso sharaftaada wanaagsan. Haddii aad dareento ''rabitaan'' ah in aad wheel war, isku day beddelladan:
* Raadi wadahadal wax dhisaya, oo ujeedkeedu yahay in la qaboojiyo xaaladda oo loo soo celiyo hababka caadiga ah. Qaadashada hab-dhaqan iyo hab qaboojin ah oo ula kac ah inta aad sharaxayso ayaa caawin karta. Xaaladaha qaarkood, iimaylka waxaa laga yaabaa inuu u oggolaado talo shakhsi ah oo qalbi ah in la bixiyo oo aan si fudud loogu soo dhajin karin on-wiki.
* Haddii aad ka walwalsan tahay hab-dhaqan xumo oo sug gelitaanka. Wixii <strong>xad gudub halis ah oo fool xun oo qalabka ah</strong> tixgeli in aad xareyso codsi kiis [[[[Wikipedia:Ogaysiiska Maamulka]]|Guddiga Garsoorka]].
* Haddii aad ka walwalsan tahay inaan la shaqayn (ama daahitaanka loo baahan yahay ee wada-hadalka) ay si dhakhso ah u keeni karti xaaladdu inay si xun u xumaato ama ay noqoto mid aan ku habboonayn, mararka qaarkood waxay noqon kartaa mid macquul ah in iimayl loo diro Guddiga Garsoorka oo loo sheego xaaladda ama loo codsado faragelin ama talo degdeg ah. Tani waxay noqon kartaa kiiska halkaasoo macluumaad aan dadweyne ahayn ama waxyeelo ay ka dhalan kartaan.
* Oo xusuusnow inaad haysato boqollaal saaxiibo ah: keligaa ma tihid inta badanna arrimaha waxaa ka sii dara xukunka xun. Haddii lagugu arko adigoo si wanaagsan u dhaqmaya, badanaa arrintu way dhammaan doontaa dhawaan, si kasta oo ay u muuqato mid xun. Mararka qaarkood waxaa ugu wanaagsan in si fudud loo qaato nasasho oo la dejiyo.
Erayada "wheel" waxay ka yimaadeen sharraxaadda akoonnada mudnaanta sare leh ee kombuyuutarrada weyn ee PDP-10 iyo TOPS-20, halkaas oo "wheel" loo isticmaalay sida "xidid" loogu isticmaalo nidaamyada Linux/Unix.<ref>{{cite web|title=Wheel |url=http://www.catb.org/jargon/html/W/wheel.html |access-date=8 June 2021|work= Jargon File 4.4.7 |publisher=Eric S. Raymond }}</ref><ref>{{cite web|title=Wheel bit |url=http://www.catb.org/jargon/html/W/wheel-bit.html |access-date=8 June 2021 |work= Jargon File 4.4.7 |publisher=E
==Tixraacyada==
{{Reflist}}
f86twebqpp6j808mqzlvpbetd0ybvor
311412
311409
2026-10-30T14:55:32Z
Isma4l
41797
/* Maamulayaasha lugta leh */
311412
wikitext
text/x-wiki
{{Policy|WP:ADMIN|WP:SYSOP|WP:MOP}}
{{Ombox
|text = '''Kani ma aha bog lagu dhejiyo su'aalaha maamulayaasha.''' Taas beddelkeeda, isticmaal Codsashada dareenka maamulaha.|image=[[File:Symbol question.svg|link=|alt=|35px]]}}
{{Nutshell|Maamulayaashu waa tafatirayaal tabaruceyaal ah oo lagu qabo in lagu halbeero marin loo helo qalabka qaar ee Wikipedia Soomaaliga. Waxaa laga filayaa inay ilaalinayaan heer sare oo anshax ah, inay si caddaalad ah u adeegsadaan qalabka, isla markaana ay {{strong|marnaba}} u isticmaalin si ay faa'iido uga helaan khilaaf.}}
{{Enforcement policy list}}
[[File:Wikipedia Administrator.svg|thumb|Qalabka maamulka ee Wikipedia waxaa badanaa lagu barbar dhigaa mop-ka nadaafadda, taasoo keenta in maamulnimada mararka qaarkood lagu sifeeyo in "la siiyay mop-ka". Sida qof nadiifiye ah oo dhab ah laga yaabo inuu furayaal u haysto xafiisyo ay shaqaalaha kale ka reeban yihiin, maamulayaashu waxay leeyihiin awoodo gaar ah oo door ah, laakiin - sidoo kale sida nadiifiyaha dhabta ah - kama muhiimsana tifaftirayaasha kale.]]
'''Maamulayaasha''', oo si caadi ah loogu yaqaan '''admins''' ama '''sysops''' (hawl wadeenada nidaamka), waa tafaftirayaasha [[Wikipedia]] ee la siiyay awoodda farsamo si ay u qabtaan ficilro gaar ah oo ku saabsan Wikipedia Soomaaliga. Kuwani waxaa ka mid ah awoodda ay u leeyihiin inay [[WP:BLOCK|xiraan]] oo ay furaan akoonnada isticmaalaha, [[Ciwaanka IP-ga|cinwaannada IP]], iyo kala duwanaanshaha IP ee tifaftiridda, inay wax ka beddelaan bogagga si buuxda loo [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaaliyay]], inay codsadaan oo ay ka saaraan [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaalinta bogga]], inay [[WP:DELETE|tirtiraan]] oo ay soo celiyaan bogagga, inay wareejiyaan bogagga iyada oo aan la xaddidin, iyo inay isticmaalaan qalabka kale ee gaarka ah.
Maamulayaashu waxay qaataan mas'uuliyadahan iyagoo ah tabaruceyaal ka dib markii ay maraan habka dib u eegista bulshada ama iyagoo ay soo doorteen saaxiibadooda tafaftirayaasha ah. Uma dhaqmaan sidii shaqaale ka tirsan [[Wikimedia Foundation|Aasaaska Wikimedia]]. Weligood looma baahna inay isticmaalaan qalabkooda mana aha inay marnaba u isticmaalaan si ay faa'iido uga helaan khilaaf ay ku lug lahaayeen. Maamulayaasha waa inaan lagu khaldin [[m:System administrators|maamulayaasha nidaamka Wikimedia]] ("sysadmins").
Wikipedia-ha Ingiriiska wuxuu leeyahay {{NUMBEROFADMINS}} maamulayaal (fiiri {{Plainlink|url=//so.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ListUsers/sysop&limit=2000|name=liiska buuxa ee akoonnada leh mudnaanta maamulaha}} ama liisaska maamulayaasha ee heerka wax qabadka).
== <span class="anchor" id="POWERS"></span><span class="anchor" id="Powers"></span><span class="anchor" id="ABILITIES"></span><span class="anchor" id="Abilities"></span><span class="anchor" id="ADMINRIGHTS"></span><span class="anchor" id="MOPRIGHTS"></span>Awoodaha maamulayaasha ==
{{Shortcut|WP:MOPRIGHTS}}
Maamulayaashu waxay leeyihiin awoodda farsamo si ay u fuliyaan ficillada soo socda:
* [[Wikipedia:Xannibaadyo iyo mamnuucid|Xannib]] iyo furid akoonnada isticmaalaha, cinwaannada IP, iyo kala duwanaanshaha IP ee tifaftiridda<ref>Xiridmahan waxay diidi karaan tifaftiridda bogag ama magacyo gaar ah, ama waxaa lagu dabaqi karaa goobta oo dhan iyo {{em|dhammaan bogagga}}.</ref>
* Codsashada, wax ka beddelidda, iyo ka saaridda [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaalinta bogga]] ee bog gaar ah si loo xaddido ama loo oggolaado tafaftiridda, u guurista, abuurista, iyo/ama soo gelinta faylasha
* Wax ka beddelidda bogagga si buuxda loo ilaaliyay
* [[Wikipedia:Xeerka Tirtirka|Tirtiridda]] bogag leh 5,000 ama ka yar dib u eegisyo<ref>Bogagga leh in ka badan 5000 dib u eegis waxaa kaliya tirtiri kara [[WP:STEW|steward]].</ref>
* Daawashada iyo soo celinta bogagga la tirtiray
* [[Wikipedia:Tirtiridda taariikhda|Xaddididda iyo soo celinta muuqashada dadweynaha]] ee macluumaadka diiwaannada shakhsiga ah iyo dib u eegisyada bogga
* Bixinta iyo ka noqoshada ogolaanshaha isticmaale ee gaarka ah ee [[Wikipedia:Codsiga maamulka/Hordhac|ay codsadeen akoonnada isticmaalaha]]<ref>Maamulayaashu waxay bixin karaan oo ka noqon karaan abuuraha akoonka, confirmed, event rrganizer, IP block exempt. Waxay kaloo awood u leeyihiin inay bixiyaan oo ka noqdaan xuquuqaha been abuurka ah ee AutoWikiBrowser, AFC, maadaama ay awood u leeyihiin inay wax ka beddelaan bogagga si buuxda loo ilaaliyay.</ref>
* Wax ka beddelidda bogagga ku jira magaca MediaWiki, iyadoo laga reebo bogagga JavaScript iyo CSS<ref>Kaliya [[Wikipedia:Interface administrators|maamulayaasha interface-ka]] ayaa leh awoodda ay ku beddelaan bogagga JavaScript iyo CSS ee ku jira magaca MediaWiki.</ref>
* Fulinidda ficillo kale oo gaar ah sida lagu qoray {{Section link|Special:ListGroupRights#sysop}}
Sida caadada ah, maamulayaashu waxay badanaa mas'uuliyad ka saaraan xukunka natiijooyinka wadahadallada qaarkood, sida wadahadallada tirtiridda, wadahadallada dhaqdhaqaaqa, iyo wadahadallada dib-u eegista dhaqdhaqaaqa, laakiin tifaftirayaasha aan maamulaha ahayn ayaa iyaguna xiri kara wadahadallada
== Noqoshada maamulaha ==
{{Shortcut|WP:CANDIDATE|WP:BECOMEADMIN}}
Lagu jiro [[Soomaali Wikipedia|Wikipedia-ha Af-Soomaali]], waxaa jira laba hab oo lagu noqdo maamulaha: iyada oo la marayo is afgarad laga dhisay wadahadalka dadweynaha, ama cod sir ah. Wikipedia Soomaaliga wuxuu u baahan yahay in musharraxiinta maamulayaashu ay haystaan xaqqa isticmaale ee [[Wikipedia:Autoconfirmed users|Autoconfirmed user]]. ([[m:List of Wikipedias|Wikipedia-yada kale]] waxay leeyihiin siyaasadahooda gaarka ah ee bixinta maamulnimada.)
'''Kaliya hal akoon oo qof go'an ah ayaa yeelan kara qalabka maamulka'''. Reer-baxnimada kaliya ayaa ah in maamulayaashu ay shaqeyn karaan [[Wikipedia:Bots|botyada]] leh helitaanka maamulka.
Ogolaanshaha maamulaha waxaa la bixiyaa si aan xad lahayn, waxaana laga saarayaa kaliya marka la codsado, xaaladaha ku lug leh faragelinta heerka sarre ah, ama sabab la xiriirta shaqo la'aan.
=== <span class="anchor" id="Request for adminship"></span>Codsashada maamulnimada iyada oo la marayo is afgarad ===
Isticmaale kasta oo extended-confirmed ah wuxuu codsan karaa maamulnimo ("RfA") bulshada dhexdeeda. Si kastaba ha ahaatee, maamulayaasha waxaa laga filayaa inay yeeshaan heer sarre oo kalsooni iyo ammaan ah bulshada dhexdeeda, markaa codsiyada ka yimaada isticmaayaasha aan lahayn khibrad la taaban karo badanaa ma guuleystaan. Tafaftiraha kasta wuxuu ka faalloon karaa codsiga, tifaftire kastana wuxuu qiimayn doonaa musharrax kasta si uu u gaar ah. Si kastaba ha ahaatee, kaliya tifaftirayaasha haysta xaqqa isticmaale ee autoconfirmed user ayaa "codayn kara" codsiyada.
Kahor inta aan la codsan ama la aqbalin magacaabista, musharraxiinta waa inay guud ahaan ahaadaan tifaftirayaal Wikipedia ah oo firfircoon, joogto ah, mudnaan dheerna leh, aqoon u leh habraacyada iyo dhaqamada Wikipedia, ixtiraamaya oo fahmaya siyaasadahooda, isla markaana helay kalsoonida guud ee bulshada. Musharraxiinta waxaa kale oo looga baahan yahay inay soo bandhigaan haddii ay abid u tafatireen Wikipedia lacag. Su'aalaha la xiriira arrintaan waxaa loo oggol yahay in la waydiiyo musharrax kasta, tifaftire kasta oo bulshada ka tirsan, inta uu socdo habka RFA.
Wadahadal ayaa dhaca muddo todobo maalmood ah oo ku saabsan in musharraxgu uu noqdo maamule. Sida is-afgaradka bulshada, RfA-yada waxaa lagu xayaysiiyaa [[:en:MediaWiki:Watchlist-messages|liisaska daawashada tafaftirayaasha]]. Bulshadu waxay dejisay xadka su'aasha: ma jiro tafaftire waydiin kara in ka badan laba su'aal musharrax. Sidoo kale lama oggola su'aallo qaybo badan ka kooban oo loo qaabeeyey sidii hal su'aal, laakiin dhab ahaantii waydiinaya su'aallo badan oo ka sarreeya xadka. [[Wikipedia:Bureaucrats|Bureaucrats]] iyo la socodayaasha loo qoondeeyey waxay "klerkin" karaan RfA-yada, iyagoo la tacaalaya faallooyinka iyo/ama codadka ay u arkaan inay yihiin kuwo aan habboonayn.
Habka RfA wuxuu u oggolaanayaa tifaftirayaasha kale inay bartaan musharraxka. Tifaftirayaashu waxay sahamiyaan ka-qaybgalka musharraxka iyo asalka uu u leeyahay tifaftire ahaan, waxay ku sameeyaan wadahadallo, iyo fahamka doorka ay codsanayaan. Tafaftirayaashu waxay sheegaan haddii ay taageerayaan ama ay ka soo horjeedaan codsiga, iyaga oo wata sababaha ay u arkaan iyo aragtidooda musharraxka. Sarkaalka aan ku lug lahayn bureaucrat ayaa markaas go'aaminaya haddii uu jiro [[Wikipedia:Is afgarad|is afgarad]] lagu oggolaanayo codsiga. Go'aankani kuma saleysna si gaar ah boqolleyda taageerada, laakiin ficil ahaan inta badan RfA-yada ka sarreeya 75% waa ay maraan. Bulshadu waxay go'aamisay in ''guud ahaan'', RfA-yada u dhexeeya 65 iyo 75% taageerada ay tahay inay hoos yimaadaan go'aanka bureaucrats-ka. (Sidaa darteed, waxay si macquul ah uga dhalaneysaa in ku dhowaad dhammaan RfA-yada ka hooseeya 65% taageerada ay guuldarraysan doonaan.)
In kasta oo RfA uu yahay hab xooggan, tayada jawaab-celinta iyo dib u eegista diyaargarowga musharraxka iyo dabeecaddiisa ee ay sameeyaan tifaftirayaasha khibradda leh ayaa inta badan aad u sarreeya. Codsadayaasha aan guuleysan laakiin qaada tillaabooyin ay kaga jawaabayaan dhibcaha la soo qaaday waxay badanaa ku guuleystaan codsi xiga bilo kadib. Haddii aad xiisaynayso codsashada maamulnimada, waa inaad marka hore akhrisaa hage ku saabsan codsashada maamulnimada iyo tilmaamaha magacaabista. Markaad diyaar u tahay inaad codsato, waxaad ku dari kartaa magacaabistaada bogga [[Wikipedia:Codsiga maamulka]] ("RfA"), si waafaqsan tilmaamaha boggaas.
=== Doorashooyinka maamulayaasha ===
Maamulayaasha waxaa kale oo lagu dooran karaa doorasho maamule oo leh cod sir ah. Doorashooyinka maamulayaasha, oo billowday 2024, ma beddelaan RfA, maamulayaasha soo socdaana waxay si xor ah u dooran karaan habka ay isticmaalayaan. Doorasho tijaabo ah ayaa lagu qabtay Oktoobar 2024. Doorashooyinka maamulayaasha waxaa si joogto ah loogu oggolaaday jadwalka 5-ta bilood ah ee RfC oo la qabtay horraantii 2025. Marka laga reebo daaqadaha doorashada ka horreeya ee magacaabista musharraxa iyo dejinta codadka, habka wuxuu qaadanayaa 12 maalmood: 5 maalmood oo wadahadal iyo su'aallo ah, waxaa ku xiga 7 maalmood oo cod sir ah. Wareegyada doorashada iyo xilliyada daaqad kasta iyo xilli kasta waxaa lagu xayaysiiyaa horay, oo ay ku jiraan ogeysiisyada liiska daawashada.
Ka dib marka codbixintu dhammaato, doorashada waxaa baaraya seddex [[Wikipedia:Check user|checkusers]] ama [[Wikipedia:Steward|stewards]] oo ka tirsan Wikipedia Soomaaliga. Waxay hubin doonaan wixii laba laab ah, aan u qalmin, ama codadka sockpuppeteer oo ay tirtiri doonaan sidii loo baahnaa. Marka baarista la dhammeeyo, codadka waa la tiririyaa, natiijooyinka waa la shaaciyaa, maamulayaasha cusubna waxaa la siiyaa mudnaanta maamulka. Si uu u guuleysto, musharraxgu waa inuu helaa boqolleyda taageerada oo ah 70% ama ka badan iyo kooram ah ugu yaraan 20 cod oo taageero ah. Tirinta codadka waxaa lagu xisaabiyaa Taageerada / (Taageero + Ka soo horjeed) musharrax kasta. Codadka "Neutral" lama isticmaalo xisaabinta boqolleyda taageerada ee musharraxka mana laha saameyn dhinacaas ah.
== Meelaha ay maamulayaasha si gaar ah uga caawin karaan ==
Xuquuqda maamulaha waxay noqon kartaa mid aad u waxtar leh meelaha qaarka ah ee Wikipedia:
* Kahortagga burburinta
* Dhibaatooyinka xuquuqda daabacaadda tilmaamaha
* Dhacdooyinka dareenka maamulaha
* [[Bogga Hore]] qaybaha, sida Wararka ku jira ama Ma ogtahay
* Socodka isbeddellada dhow
* Codsiyada tirtiridda degdegga ah
* Xeerka saddex-jeer dib u celinta iyo xad-gudubyada dagaalka tafaftiridda.
"Maamulayaasha aan lug ku lahayn" ayaa sidoo kale ka caawin kara maamulka Guddiga Garsoorka iyo xallinta khilaafaadka ee ku saabsan meelaha iyo xaaladaha dhibaatada leh. Maamulayaasha ka shaqeynaya doorkan waa ''dhexdhexaad''; ma laha wax lug ah oo toos ah arrimaha ay dadka ka caawinayaan. Liisaska cunaqabateynta ee ay tahay inay fuliyaan maamulayaasha dhexdhexaadka ah.
== <span class="anchor" id="anyuser"></span>Golayaasha ogeysiiska maamulayaasha ==
{{shortcut|WP:ANYUSER}}
Saddex golayaal ogeysiis oo waaweyn ayaa jira oo ay ka dhacaan wadahadallada maamulaha guud (isticmaale kasta wuxuu soo dhigi karaa ama ka qayb qaadan karaa wadahadallada halkaas):
* [[Wikipedia:Ogaysiiska Maamulka]] – Loo isticmaalo waxyaabaha ay maamulayaashu jeclaan karaan (ama u baahan karaan) inay ogaadaan, sida ogeysiisyada iyo macluumaadka guud.
– Loo isticmaalo arrimaha u baahan dareenka maamulayaasha soo maraya. In kasta oo mawduucyada halkan ay noqon karaan kuwo dhaadheer, golahan waxaa inta badan loogu talagalay dhacdooyinka iyo arrimaha kale ee u baahan talo ama dareen.
– Waa gole ogeysiis oo ficillada maamulka ee maamulayaasha lagaga wada hadli karo loona eegi karo bulshada ballaaran.
== Filashooyinka maamulnimada ==
{{shortcut|WP:ADMINEXPECT}}
=== Daryeelka iyo xukunka ===
Haddii la siiyo helitaanka, maamulayaashu waa inay daryeel ku muujiyaan isticmaalka hawlahan cusub, gaar ahaan awoodda ay u leeyihiin inay tirtiraan bogagga oo ay xiraan isticmaayaasha iyo cinwaannada IP (fiiri hage sida- loo sameeyo ee maamulayaasha si aad u barato sida loo sameeyo waxyaalahan). Maamulayaasha cusub waa inay sidoo kale eegaan bogagga ku xiran liiska akhriska maamulayaasha ka hor intaysan isticmaalin awoodahooda maamul. Khaladaadka marmarka qaarkood la sameeyo waa la aqbalaa laakiin khaladaadka halista ah ama soo noqnoqda, ama kuwa ku lug leh xad-gudubyada hab dhaqanka maamulaha 'ee lugta leh' marmarka qaarkood maaha.
Qalabka maamulaha sidoo kale waa in lagu isticmaalo xukun taxaddar leh; waxay qaadan kartaa xoogaa waqti ah maamulaha cusub inuu barto goorta ay ugu fiican tahay in la isticmaalo qalabka, waxayna qaadan kartaa bilo in la helo dareen wanaagsan oo ku saabsan inta muddada ah ee la dejinayo marka la isticmaalayo qalabka sida xiridda iyo ilaalinta bogga ee khilaafaadka adag. Maamulayaasha cusub waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay si tartiib ah u billaabaan oo ay ka dhistaan khibrad meelaha ay ku barteen, iyo inay dadka kale waydiiyaan haddii ay shaki qabaan.
=== Hab dhaqanka maamulaha ===
{{shortcut|WP:ADMINCOND}}
Maamulayaashu waa inay ku hoggaamiyaan tusaale ahaan, isla markaana, sida ''dhammaan tafaftirayaasha'', ay ugu dhaqmaan si ixtiraam leh, rayid ah oo ay la falgalaan kuwa kale ''mar kasta''. Maamulayaasha kama xorooba {{em|wax kasta}} oo ka mid ah siyaasadaha la dhisay ee Wikipedia; waxaa laga filayaa inay raacaan oo ay gutaan waajibaadkooda sida ugu fiican ee awooddooda ah. Khaladaadka marmarka qaarkood waa kuwo si buuxda ula jaan qaadaya isticmaalka qalabka maamulaha; maamulayaasha looma filayo inay noqdaan kuwo kaamil ah. Si kastaba ha ahaatee, carqaladaynta joogtada ah ama halista ah ee Wikipedia iyada oo loo marayo dabeecad sida [[Wikipedia:Anshax|aan rayid ahayn]] ama tafaftiridda niyad-xumada ah waa mid aan la jaanqaadi karin oo ah ''khilaaf toos ah'' oo lala leeyahay filashooyinka iyo mas'uuliyadaha maamulayaasha, iyo xukunka xun ee joogtada ah ama fool xun ayaa horseed u noqon kara in laga xayuubiyo qalabka maamulaha. Maamulayaashu waa inay ku dadaalaan inay tusaale u noqdaan heerarka sare ee ixtiraamka iyo rayidnimada, iyo tafaftiridkooda, wadahadalladooda, is-dhexgalkooda, iyo hab dhaqankooda waa inay dejiyaan tusaalaha dhammaan tafaftirayaasha kale ''mar kasta''. Tani waa labadaba ''shuruud'' iyo ''xaalad'' haysashada mudnaanta maamulaha.
Maamulayaashu waa inay maskaxda ku hayaan inay haystaan boqollaal saaxiibo ah. Sidaa darteed, haddii maamuluhu ausan u hoggaansami karin siyaasadaha goobta oo uusan nagaan rayid (xitaa xagga isticmaayaasha muujinaya dabeecadda dhibaatada leh) inta uu wax ka qabanayo arrin go'an, maamuluhu waa inuu arrinta u keenaa gole ogeysiis ama u gudbiyaa maamule kale si uu wax uga qabto, halkii uu ka darsan lahaa ama ka sii dari lahaa dhibaatada hab-dhaqan xumo.
=== Xisaabtanka ===
{{shortcut|WP:ADMINACCT}}
Maamulayaashu waxay ka xisaabtamaan ficilladooda ku lug leh qalabka maamulaha, maadaama ficillada maamulaha ee aan la sharaxin ay niyad-jabiso tafaftirayaasha kale. Iyadoo ku xiran kaliya xuduudaha [[Wikipedia:Anshax|rayidnimada]], [[Wikipedia:Ma jiraan weeraro shaqsiyeed|ka fogaanshaha weerarrada shakhsi ahaaneed]], iyo [[Wikipedia:U qaado niyad wanaagsan|u qaadashada wanaagsan]] ee macquulka ah, tafaftirayaashu waxay xor u yihiin inay wax ka weydiiyaan ama dhaleeceeyaan ficillada maamulaha. Maamulayaasha waxaa laga filayaa inay si degdeg ah oo rayid ah uga jawaabaan su'aalaha ku saabsan hab dhaqankooda Wikipedia-la xiriira iyo ficillada maamulka, gaar ahaan inta lagu jiro wadahadallada bulshada ee golayaasha ogeysiiska ama inta lagu jiro habsocodka Guddiga Garsoorka. Maamulayaashu waa inay caddeeyaan ficilladooda marka la codsado.
Maamulayaasha si halis ah ama soo noqnoqda ugu dhaqma si dhibaato leh, ama lumiyay kalsoonida ama kalsoonida bulshada, waxaa la cunaqabteyn karaa ama laga xayuubin karaa xuquuqdooda maamulaha Guddiga Garsoorka ama codsiga dib u yeerista. Tani waxay dhacday ama waxaa la soo jeediyay ficillada soo socda:
* Maamulnimo "niyad-xumo ah" ([[Wikipedia:Sock puppetry|sock puppetry]], xad gudub weyn oo kalsooni ah,
{{spaced ndash}}tani waxay noqon kartaa mid lala yeesho tifaftirayaasha (tusaale ahaan, la'aanta digniinaha habboon ama sharraxaadaha ficillada), ama si wax looga qabto welwelka bulshada (gaar ahaan marka la raadiyo sharraxaadyo ama faallooyin kale oo halis ah)
**In kasta oo hababka ugu wanaagsan ee maamulayaashu ay yihiin inay u suurtageliyaan iimaylka iyo ogeysiisyada, looma baahna inay sidaas sameeyaan, mana loo baahna inay akhriyaan ama ka jawaabaan haddii la suurtogeliyey. Maamulayaasha aan u suurtagelin ogeysiisyada waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay arrintan ku muujiyaan boggooda isticmaale.
* Xad gudub soo noqnoqda, joogto ah, ama fool xun oo ku saabsan qalab ama oggolaansho isticmaale oo la socota qalabka maamulaha (sida u guurista faylasha]] ama isticmaalka [[Wikipedia:Rollback|dib u celinta]]) {{endash}} maamulaha waxaa laga xayuubin karaa mudnaanta maamulka si buuxda oo kaliya si looga saaro helitaanka oggolaanshaha isticmaale ee la socota.
* Xukun xumo soo noqnoqda ama joogto ah.
=== Amniga ===
{{shortcut|WP:SECUREADMIN}}
Wikipedia siyaasadda shuruudaha xoogga erayga sirta ah waxay ka rabtaa maamulayaashu inay haystaan eryo sir ah oo xooggan iyo inay raacaan hababka amniga shakhsi ahaaneed ee habboon. Maadaama ay leeyihiin awood ay ku geystaan waxyeelo goobta oo dhan ah hal tafaftir, akoon admin ah oo la hareer maray ayaa la xiri doonaa mudnaantiisana waa laga saarayaa sababo amniga goobta awgeed. Xaaladaha qaarkood, ka noqoshada mudnaanta waxay noqon kartaa mid joogto ah. Maamul kasta oo la ogaado inuu haysto eray sir ah oo ka yar 8 xaraf dherer ahaan ama ka mid ah [https://github.com/danielmiessler/SecLists/blob/master/Passwords/Common-Credentials/10k-most-common.txt 10,000 erayada sirta ah ee ugu caansan] sidoo kale waa la desysopping karaa. Go'aanka ku saabsan dib u sysopping maamulayaasha ku meel gaar ahaan la desysopped waxaa loo daayay Guddiga Garsoorka, kuwaas oo tixgelin doona in mulkiilaha xaqqa leh si sax ah loo aqoonsaday, iyo aragtidooda ku saabsan dhacdada iyo maamulka iyo amniga (oo ay ku jiraan amniga mustaqbalka ee suurtogalka ah) ee akoonka.
Xaqiijinta laba tallaabo ah waa la heli karaa si loo sii sugo akoonnada isticmaalka aan la oggolayn.
Maamulayaashu waa inay '''marnaba''' la wadaagin eraygooda sirta ah ama akoonkooda qof kale, sabab kasta ha ahaatee. Haddii ay ogaadaan in eraygooda sirta ah la hareer maray, ama akoonkooda si kale loo hareer maray (xitaa tifaftire ama qof ay yaqaaniin oo ay aaminsan yihiin), waa inay isku dayaan inay beddelaan isla markiiba, ama haddii kale u sheegaan bureaucrat si ku meel gaar ah loo desysopping. Isticmaayaasha ku guuldareysamaya inay soo sheegaan isticmaalka aan la oggolayn ee akoonkooda waa la desysopping doonaa. Isticmaalka aan la oggolayn waxaa loo tixgeliyaa 'xaalado muran leh', mana soo celin doonto si otomaatig ah.
== <span class="anchor" id="INVOLVED"></span><span class="anchor" id="UNINVOLVED"></span><span class="anchor" id="involved"></span><span class="anchor" id="uninvolved"></span>Maamulayaasha lugta leh ==
{{shortcut|WP:INVOLVED|WP:UNINVOLVED}}
{{Quote box
| quote = "Ninna ma aha garsoore ku habboon kiisa u gaar ah"
| source = Thomas Hobbes, ''Leviathan Leviathan''
}}
Guud ahaan, tafaftirayaashu waa aysan u dhaqmin maamulayaal ahaan khilaafaadka ay ku lug lahaayeen. Tani waa sababta oo ah maamulayaasha lugta leh waxay noqon karaan, ama u muuqan karaan, kuwo aan awood u lahayn inay gaaraan go'aanno ujeeddo leh khilaafaadka ay dhinac ka ahaayeen ama ay dareen xooggan ka qabaan. Lug lahaanshaha waxaa bulshadu si ballaaran u fasiraysaa inay ku jirto khilaafaadyo hadda jira ama la soo dhaafay oo lala yeeshay tifaftire (ama tafaftirayaal), iyo khilaafaadka mowduucyada, dhib ma laha dabeecadda ama da'da khilaafka.
Hal digniin oo muhiim ah ayaa ah in maamulaha la falgalay tafaftire ama goob mowduuc ah ''sii ahaan doona doorka maamulka oo kaliya'', ama kaasoo ka qaybgalkiisii hore uu ahaa mid yar ama tafaftirro cad oo aan muujin eex, waa {{em|aan lug lahayn}} mana laga horjoogsado inuu ka shaqeeyo awood maamul oo la xiriirta tafaftirahaas ama goobta mowduuca ah. Digniinaha, wadahadal deggan oo macquul ah iyo sharraxaadda digniinahaas, talada ku saabsan caadooyinka bulshada, iyo talooyinka ku saabsan erayada suurtogalka ah iyo hababka ma ka dhigayaan maamulaha mid lug leh.
Kiisaska tooska ah (tusaale ahaan, burburinta muuqata, bulshadu waxay taariikh ahaan taageertay ficilka cad ee maamulaha kasta - xitaa haddii uu lug leeyahay - iyadoo la saleynayo in maamule kasta oo macquul ah uu u badan yahay inuu gaari lahaa gabagabadaas oo kale. In kasta oo ay jiraan wax ka reebitaan ku saabsan mamnuucidda tafaftirayaasha lugta leh ee qaadaya ficil maamul, weli waa habka ugu wanaagsan ee kiisaska uu maamuluhu u muuqan karo inuu lug leeyahay in arrinta loo gudbiyo maamule kale iyada oo la marayo golayaasha ogeysiiska ee khuseeya.
Tafaftirayaasha aan maamulayaasha ahayn ee xiraya wadahadallada
iyo qiimaynta is-afgaradka waxaa lagu hayaa isla heerarkaas; tafaftirayaasha xiraya wadahadalladaas waa aysan ku lug lahaan wadahadalka laftiisa ama khilaafaadka la xiriira.
== <span class="anchor" id="Grievances by users"></span><span class="anchor" id='Grievances by users ("administrator abuse")'></span>Cabashooyinka ==
{{shortcut|WP:ADMINABUSE|WP:ADMINISTRATORABUSE}}
Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in maamuluhu u dhaqmay si aan habboonayn, waa inuu si toos ah u muujiyaa welwelkiisa maamulaha mas'uulka ka ah oo uu isku dayaa inay xal gaaraan si nidaamsan oo rayid ah. Haddii aan arrinta lagu xallin labada dhinac u dhexeeya, isticmaayaashu waxay ku sii wadi karaan xallinta khilaafka (fiiri qaybtan hoose wixii macluumaad dheeraad ah). Hal hab oo suurtagal ah waa in la bilaabo wadahadal dib u eegista ficilka maamulka]] ama golaha ogeysiiska maamulayaasha si loo codsado jawaab-celinta bulshada {{endash}} si kastaba ha ahaatee, cabasho-sidayaashu waa inay ogaadaan in hab-dhaqankooda la siman yahay oo la tixgeliyo sida isticmaalaha ay ka wada hadlayaan. Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in si aan habboonayn loo xiray, wuxuu mari karaa habka codsiga xiridda oo uu sharaxi karaa xaaladda iyo sababta ay u rumeysan yihiin in xiriddu ay tahay mid aan habboonayn ama aan la caddayn karin.
In kasta oo Guddiga Garsoorka ausan si caadi ah u eegin xiridaha gaagaaban ama caadiga ah, welwelka ku saabsan caafimaadka maamulaha iyo ku-habboonaanta doorka waxaa loo keeni karaa guddiga iyadoo lala wato Codsi Garsoor, badanaa marka hababka kale ee xallinta khilaafka ay guuldarraysanayaan iyo marka habkani yahay ikhtiyaarka ugu dambeeya.
== Xad-gudubka qalabka maamulka ==
{{shortcut|WP:TOOLMISUSE}}
Xad gudubka qalabka maamulka waxaa loo tixgeliyaa ''arrin aad u halis ah''; waxaa la siiyaa isticmaayaasha la aaminsan yahay ee loogu talagalay dayactirka iyo hawlaha kale, waana in mar walba la isticmaalaa iyadoo laga fikirayo, daryeel leh, dadaal habboon iyo xukun wanaagsan. Xad gudubka halista ah ee qalabka ayaa horseed u noqon kara cunaqabatayn ama xitaa ka saariddooda. Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in maamuluhu uusan isticmaalin qalabkiisa maamulka sida waafaqsan siyaasadaha iyo tilmaamaha Wikipedia ee la dhisay, markaa waa inay marka hore ka wada hadlaan welwelkooda iyo arrimahooda maamulaha la xiriira si toos ah. Kiisaska aysan arrintu ku xallin si toos ah loogana wada hadlo iyo/ama marka la go'aamiyo in gelitaanka bulshada ballaaran ay tahay mid lagama maarmaan ah ama loo baahan yahay, isticmaayaashu waxay soo dhigi karaan welwelkooda ku saabsan arrinta si ay u eegto bulshada ballaaran.
Xaaladaha caadiga ah ee ay badanaa lagama maarmaanka tahay in laga fogaado isticmaalka qalabka:
* ''Khilaaf dano ah ama aan dhexdhexaad ahayn'' – Maamulayaashu waa aysan caadi ahaan isticmaalin qalabkooda arrimaha ay si shakhsi ah ugu lug leeyihiin (tusaale ahaan, khilaaf nuxur ah oo ay dhinac ka yihiin).
* ''Caadooyinka bulshada ama siyaasadaha'' – Marka siyaasad ama caado bulsho ay caddahay in aysan aheyn in la isticmaalo qalabka, markaa qalabka waa aysan aheyn in la isticmaalo iyada oo aan la bixin sharraxaad muujineysa in arrinta la tixgeliyey, iyo sababta (dhif ah) reebitaanka loo arko mid macquul ah.
* ''Ficillada maamulaha ee la xiriira tifaftiridda lacagta la siiyo'' – Qalabka maamulka waxaa laga yaabaa inaan loo isticmaalin qayb ka mid ah hawl kasta oo tifaftirid lacag ah, marka laga reebo ama marka lacagta ay bixiso Aasaaska Wikimedia ama shirkad la xiriirta WMF.
* ''Dib u celinta ficillada maamulayaasha kale'' – Kaliya si ixtiraamaysa maamulaha ficilkiisa uu lug ku leeyahay, iyo (badanaa) ka dib wadahadal.
* ''Dib u soo celinta ficil maamul oo horay loo soo celiyey'' (mararka qaarkood loo yaqaan "dagaalka giraangiraha").
Fiiri hoos kuwan iyo wax ka reebitaanka aadka u yar.
Xitaa marka isticmaalka qalabku uu u muuqdo mid macquul ah, haddii uu jiro shaki waxaa fiican in la waydiiyo maamule kale oo madaxbannaan inuu dib u eego oo (haddii la caddayn karo) uu qaado ficilka.
=== Dib-u-celinta ficilka maamulaha kale ===
{{shortcut|WP:RAAA}}
Maamulayaasha waxaa laga filayaa inay yeeshaan xukun wanaagsan waxaana la rumeysan yahay inay si taxaddar leh u tixgeliyeen ficillada ama go'aannada ay fuliyaan maamulayaal ahaan. Maamulayaashu way is khilaafi karaan, laakiin ficillada maamulka waa aysan aheyn in la celiyo iyada oo aan lahayn sabab wanaagsan, feker taxaddar leh, iyo (haddii ay u badan tahay in laga soo horjeesto), halkaas oo maamuluhu uu hadda joogo, wadahadal gaaban oo lala yeesho maamulaha ficilkiisa la looltamayo.
==== Xaaladaha gaarka ah ====
Xaaladaha qaarkood, siyaasadda caadiga ah ee dib u celinta ficilka maamulaha kale ma khuseyso:
* '''Xiridaha ay sameeyeen Guddiga Garsoorka:''' Xiridaha ay oggolaadeen Guddiga Garsoorka waa inay ku jiraan tilmaan cad oo ah halka ay ka yimaadeen, sida "Guddiga Garsoorka awgeed", "Codsigu waa kaliya Guddiga Garsoorka", ama. Maamulayaashu waa inay kaliya dhigaan, yareeyaan, ama ka saaraan xiridahaas iyagoo haysta oggolaansho qoraal ah oo horudhac ah oo ka yimid guddiga.
* '''Xanibaha CheckUser:''' Xiridaha loo cayimay sida "Xannibaha CheckUser" (taas oo ah, xanibaad ku tiirsan natiijooyinka qarsoodiga ah ee CheckUser) waxaa laga yaabaa inaysan celin maamulayaasha aan lahayn helitaanka qalabka CheckUser. Cabashooyinka xiridahan waxaa inta badan la maqlayaa on-wiki, laakiin waxaa maqli kara Guddiga Garsoorka xaaladaha qasabka ah. Maamulayaasha waxaa la xusuusiyey bishii Luulyo 2010 inay aysan celin karin xiridaha CheckUser iyagoo aan haysan oggolaansho horudhac ah oo ka yimid Guddiga ama checkuser.
* '''Xiridaha Oversight:''' Xiridaha loo cayimay sida "Xiridaha Oversight" (taas oo ah, xiridaha ku tiirsan macluumaadka la xakameeyey) waxaa laga yaabaa inaysan celin maamulayaasha aan lahayn helitaanka oggolaanshaha oversight. Guddiga Garsoorka ayaa xukumay bishii Maarso 2013 in xiridaha oversight aan la celin karin iyadoo aan la haysan oggolaansho horudhac ah oo ka yimid Guddiga ama oversighter.
* '''Xiridaha safka VRT ee khilaafka danaha:''' Xiridaha la dhigay qayb ka mid ah safka VRT ee khilaafka danaha oo ay ku jirto nambarka tigidhka ee sababaynta xiridda waxaa laga yaabaa inaysan celin iyadoo aan la haysan oggolaanshaha maamule leh helitaanka safka ama Guddiga Garsoorka Dhaqdhaqaaqa Abriil 2026.
=== <span class="anchor" id="Wheel war"></span>Dib-u-soo-celinta ficil la celiyey ("wheel warring") ===
{{shortcut|WP:WHEEL|WP:WW}}
Marka maamule kale uu ''horay'' u celiyey ficil maamul, waxaa aad u dhif ah inuu jiro sabab kasta oo sharci ah oo loogu talagalay maamulaha asalka ah ama maamule kale inuu dib u soo celiyo ficilka la mid ah ama la mid ah mar nữa iyada oo aan lahayn wadahadal cad oo horseedaya go'aan ay gaareen is-afgarad. dagaalka giraangiraha waa marka ficilka maamulaha uu celiyo maamule kale, laakiin halkii laga wadahadli lahaa khilaafka, qalabka maamulka ayaa markaas loo isticmaalaa si dagaal ah si loo tirtiro ama loo dib u sameeyo ficilka. Iyadoo ay jiraan wax ka reebitaan aad u yar, marka ficil maamul la celiyo, waa aysan aheyn in la soo celiyo iyada oo aan la helin is-afgarad.
<div style="border: 2px solid #990000; background-color: #FF000030; border-radius: 1em; padding: 0.5em 1em; color:inherit;">
<strong style="font-weight:normal;">Ha ku celin ficil maamul oo la celiyey marka aad ogtahay in maamule kale uu ka soo horjeedo. Ha sii wadin silsilad dib-u celin maamul ah oo aan lahayn wadahadal. Xalli khilaafaadka maamulka {{underline|iyada oo la marayo wadahadalka}}.</strong>
</div>
Wheel warring waxay badanaa horseeddaa codsi garsoor oo degdeg ah. Cunaqabateynta wheel warring waxay ka timid canaan iyo digniin, ilaa xirid ku meel gaar ah, ilaa desysopping, xitaa kiisaska ugu horreeya ee markii ugu horreysay. Waxaa jiray dhowr garsoor kiisas oo khuseeya oo ku saabsan mawduuca dagaalka giraangiraha.
Erayada waxaa kale oo loo isticmaalay taariikh ahaan maamule si aan habboonayn u celinaya noocyada qaarkood ee ficil rasmi ah.
Wikipedia waxay ka shaqeysaa ruuxa [[Wikipedia:Is afgarad|is afgaradka]]; khilaafaadka waa in lagu dejiyaa wadahadal rayid ah halkii ay ka noqon lahaayeen halgan awoodeed. Waxaa jira dhowr arrimood oo muhiim ah oo dagaalku uu ka fiican yahay wadahadalka, ama u qalma in aad lumiso sharaftaada wanaagsan. Haddii aad dareento ''rabitaan'' ah in aad wheel war, isku day beddelladan:
* Raadi wadahadal wax dhisaya, oo ujeedkeedu yahay in la qaboojiyo xaaladda oo loo soo celiyo hababka caadiga ah. Qaadashada hab-dhaqan iyo hab qaboojin ah oo ula kac ah inta aad sharaxayso ayaa caawin karta. Xaaladaha qaarkood, iimaylka waxaa laga yaabaa inuu u oggolaado talo shakhsi ah oo qalbi ah in la bixiyo oo aan si fudud loogu soo dhajin karin on-wiki.
* Haddii aad ka walwalsan tahay hab-dhaqan xumo oo sug gelitaanka. Wixii <strong>xad gudub halis ah oo fool xun oo qalabka ah</strong> tixgeli in aad xareyso codsi kiis [[[[Wikipedia:Ogaysiiska Maamulka]]|Guddiga Garsoorka]].
* Haddii aad ka walwalsan tahay inaan la shaqayn (ama daahitaanka loo baahan yahay ee wada-hadalka) ay si dhakhso ah u keeni karti xaaladdu inay si xun u xumaato ama ay noqoto mid aan ku habboonayn, mararka qaarkood waxay noqon kartaa mid macquul ah in iimayl loo diro Guddiga Garsoorka oo loo sheego xaaladda ama loo codsado faragelin ama talo degdeg ah. Tani waxay noqon kartaa kiiska halkaasoo macluumaad aan dadweyne ahayn ama waxyeelo ay ka dhalan kartaan.
* Oo xusuusnow inaad haysato boqollaal saaxiibo ah: keligaa ma tihid inta badanna arrimaha waxaa ka sii dara xukunka xun. Haddii lagugu arko adigoo si wanaagsan u dhaqmaya, badanaa arrintu way dhammaan doontaa dhawaan, si kasta oo ay u muuqato mid xun. Mararka qaarkood waxaa ugu wanaagsan in si fudud loo qaato nasasho oo la dejiyo.
Erayada "wheel" waxay ka yimaadeen sharraxaadda akoonnada mudnaanta sare leh ee kombuyuutarrada weyn ee PDP-10 iyo TOPS-20, halkaas oo "wheel" loo isticmaalay sida "xidid" loogu isticmaalo nidaamyada Linux/Unix.<ref>{{cite web|title=Wheel |url=http://www.catb.org/jargon/html/W/wheel.html |access-date=8 June 2021|work= Jargon File 4.4.7 |publisher=Eric S. Raymond }}</ref><ref>{{cite web|title=Wheel bit |url=http://www.catb.org/jargon/html/W/wheel-bit.html |access-date=8 June 2021 |work= Jargon File 4.4.7 |publisher=E
==Tixraacyada==
{{Reflist}}
4zkv9bor64p9sghthz87cfcpmuepnao
311413
311412
2026-10-30T14:55:50Z
Isma4l
41797
311413
wikitext
text/x-wiki
{{Policy|WP:ADMIN|WP:SYSOP|WP:MOP}}
{{Ombox
|text = '''Kani ma aha bog lagu dhejiyo su'aalaha maamulayaasha.''' Taas beddelkeeda, isticmaal Codsashada dareenka maamulaha.|image=[[File:Symbol question.svg|link=|alt=|35px]]}}
{{Nutshell|Maamulayaashu waa tafatirayaal tabaruceyaal ah oo lagu qabo in lagu halbeero marin loo helo qalabka qaar ee Wikipedia Soomaaliga. Waxaa laga filayaa inay ilaalinayaan heer sare oo anshax ah, inay si caddaalad ah u adeegsadaan qalabka, isla markaana ay {{strong|marnaba}} u isticmaalin si ay faa'iido uga helaan khilaaf.}}
{{Enforcement policy list}}
[[File:Wikipedia Administrator.svg|thumb|Qalabka maamulka ee Wikipedia waxaa badanaa lagu barbar dhigaa mop-ka nadaafadda, taasoo keenta in maamulnimada mararka qaarkood lagu sifeeyo in "la siiyay mop-ka". Sida qof nadiifiye ah oo dhab ah laga yaabo inuu furayaal u haysto xafiisyo ay shaqaalaha kale ka reeban yihiin, maamulayaashu waxay leeyihiin awoodo gaar ah oo door ah, laakiin - sidoo kale sida nadiifiyaha dhabta ah - kama muhiimsana tifaftirayaasha kale.]]
'''Maamulayaasha''', oo si caadi ah loogu yaqaan '''admins''' ama '''sysops''' (hawl wadeenada nidaamka), waa tafaftirayaasha [[Wikipedia]] ee la siiyay awoodda farsamo si ay u qabtaan ficilro gaar ah oo ku saabsan Wikipedia Soomaaliga. Kuwani waxaa ka mid ah awoodda ay u leeyihiin inay [[WP:BLOCK|xiraan]] oo ay furaan akoonnada isticmaalaha, [[Ciwaanka IP-ga|cinwaannada IP]], iyo kala duwanaanshaha IP ee tifaftiridda, inay wax ka beddelaan bogagga si buuxda loo [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaaliyay]], inay codsadaan oo ay ka saaraan [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaalinta bogga]], inay [[WP:DELETE|tirtiraan]] oo ay soo celiyaan bogagga, inay wareejiyaan bogagga iyada oo aan la xaddidin, iyo inay isticmaalaan qalabka kale ee gaarka ah.
Maamulayaashu waxay qaataan mas'uuliyadahan iyagoo ah tabaruceyaal ka dib markii ay maraan habka dib u eegista bulshada ama iyagoo ay soo doorteen saaxiibadooda tafaftirayaasha ah. Uma dhaqmaan sidii shaqaale ka tirsan [[Wikimedia Foundation|Aasaaska Wikimedia]]. Weligood looma baahna inay isticmaalaan qalabkooda mana aha inay marnaba u isticmaalaan si ay faa'iido uga helaan khilaaf ay ku lug lahaayeen. Maamulayaasha waa inaan lagu khaldin [[m:System administrators|maamulayaasha nidaamka Wikimedia]] ("sysadmins").
Wikipedia-ha Ingiriiska wuxuu leeyahay {{NUMBEROFADMINS}} maamulayaal (fiiri {{Plainlink|url=//so.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ListUsers/sysop&limit=2000|name=liiska buuxa ee akoonnada leh mudnaanta maamulaha}} ama liisaska maamulayaasha ee heerka wax qabadka).
== <span class="anchor" id="POWERS"></span><span class="anchor" id="Powers"></span><span class="anchor" id="ABILITIES"></span><span class="anchor" id="Abilities"></span><span class="anchor" id="ADMINRIGHTS"></span><span class="anchor" id="MOPRIGHTS"></span>Awoodaha maamulayaasha ==
{{Shortcut|WP:MOPRIGHTS}}
Maamulayaashu waxay leeyihiin awoodda farsamo si ay u fuliyaan ficillada soo socda:
* [[Wikipedia:Xannibaadyo iyo mamnuucid|Xannib]] iyo furid akoonnada isticmaalaha, cinwaannada IP, iyo kala duwanaanshaha IP ee tifaftiridda<ref>Xiridmahan waxay diidi karaan tifaftiridda bogag ama magacyo gaar ah, ama waxaa lagu dabaqi karaa goobta oo dhan iyo {{em|dhammaan bogagga}}.</ref>
* Codsashada, wax ka beddelidda, iyo ka saaridda [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaalinta bogga]] ee bog gaar ah si loo xaddido ama loo oggolaado tafaftiridda, u guurista, abuurista, iyo/ama soo gelinta faylasha
* Wax ka beddelidda bogagga si buuxda loo ilaaliyay
* [[Wikipedia:Xeerka Tirtirka|Tirtiridda]] bogag leh 5,000 ama ka yar dib u eegisyo<ref>Bogagga leh in ka badan 5000 dib u eegis waxaa kaliya tirtiri kara [[WP:STEW|steward]].</ref>
* Daawashada iyo soo celinta bogagga la tirtiray
* [[Wikipedia:Tirtiridda taariikhda|Xaddididda iyo soo celinta muuqashada dadweynaha]] ee macluumaadka diiwaannada shakhsiga ah iyo dib u eegisyada bogga
* Bixinta iyo ka noqoshada ogolaanshaha isticmaale ee gaarka ah ee [[Wikipedia:Codsiga maamulka/Hordhac|ay codsadeen akoonnada isticmaalaha]]<ref>Maamulayaashu waxay bixin karaan oo ka noqon karaan abuuraha akoonka, confirmed, event rrganizer, IP block exempt. Waxay kaloo awood u leeyihiin inay bixiyaan oo ka noqdaan xuquuqaha been abuurka ah ee AutoWikiBrowser, AFC, maadaama ay awood u leeyihiin inay wax ka beddelaan bogagga si buuxda loo ilaaliyay.</ref>
* Wax ka beddelidda bogagga ku jira magaca MediaWiki, iyadoo laga reebo bogagga JavaScript iyo CSS<ref>Kaliya [[Wikipedia:Interface administrators|maamulayaasha interface-ka]] ayaa leh awoodda ay ku beddelaan bogagga JavaScript iyo CSS ee ku jira magaca MediaWiki.</ref>
* Fulinidda ficillo kale oo gaar ah sida lagu qoray {{Section link|Special:ListGroupRights#sysop}}
Sida caadada ah, maamulayaashu waxay badanaa mas'uuliyad ka saaraan xukunka natiijooyinka wadahadallada qaarkood, sida wadahadallada tirtiridda, wadahadallada dhaqdhaqaaqa, iyo wadahadallada dib-u eegista dhaqdhaqaaqa, laakiin tifaftirayaasha aan maamulaha ahayn ayaa iyaguna xiri kara wadahadallada
== Noqoshada maamulaha ==
{{Shortcut|WP:CANDIDATE|WP:BECOMEADMIN}}
Lagu jiro [[Soomaali Wikipedia|Wikipedia-ha Af-Soomaali]], waxaa jira laba hab oo lagu noqdo maamulaha: iyada oo la marayo is afgarad laga dhisay wadahadalka dadweynaha, ama cod sir ah. Wikipedia Soomaaliga wuxuu u baahan yahay in musharraxiinta maamulayaashu ay haystaan xaqqa isticmaale ee [[Wikipedia:Autoconfirmed users|Autoconfirmed user]]. ([[m:List of Wikipedias|Wikipedia-yada kale]] waxay leeyihiin siyaasadahooda gaarka ah ee bixinta maamulnimada.)
'''Kaliya hal akoon oo qof go'an ah ayaa yeelan kara qalabka maamulka'''. Reer-baxnimada kaliya ayaa ah in maamulayaashu ay shaqeyn karaan [[Wikipedia:Bots|botyada]] leh helitaanka maamulka.
Ogolaanshaha maamulaha waxaa la bixiyaa si aan xad lahayn, waxaana laga saarayaa kaliya marka la codsado, xaaladaha ku lug leh faragelinta heerka sarre ah, ama sabab la xiriirta shaqo la'aan.
=== <span class="anchor" id="Request for adminship"></span>Codsashada maamulnimada iyada oo la marayo is afgarad ===
Isticmaale kasta oo extended-confirmed ah wuxuu codsan karaa maamulnimo ("RfA") bulshada dhexdeeda. Si kastaba ha ahaatee, maamulayaasha waxaa laga filayaa inay yeeshaan heer sarre oo kalsooni iyo ammaan ah bulshada dhexdeeda, markaa codsiyada ka yimaada isticmaayaasha aan lahayn khibrad la taaban karo badanaa ma guuleystaan. Tafaftiraha kasta wuxuu ka faalloon karaa codsiga, tifaftire kastana wuxuu qiimayn doonaa musharrax kasta si uu u gaar ah. Si kastaba ha ahaatee, kaliya tifaftirayaasha haysta xaqqa isticmaale ee autoconfirmed user ayaa "codayn kara" codsiyada.
Kahor inta aan la codsan ama la aqbalin magacaabista, musharraxiinta waa inay guud ahaan ahaadaan tifaftirayaal Wikipedia ah oo firfircoon, joogto ah, mudnaan dheerna leh, aqoon u leh habraacyada iyo dhaqamada Wikipedia, ixtiraamaya oo fahmaya siyaasadahooda, isla markaana helay kalsoonida guud ee bulshada. Musharraxiinta waxaa kale oo looga baahan yahay inay soo bandhigaan haddii ay abid u tafatireen Wikipedia lacag. Su'aalaha la xiriira arrintaan waxaa loo oggol yahay in la waydiiyo musharrax kasta, tifaftire kasta oo bulshada ka tirsan, inta uu socdo habka RFA.
Wadahadal ayaa dhaca muddo todobo maalmood ah oo ku saabsan in musharraxgu uu noqdo maamule. Sida is-afgaradka bulshada, RfA-yada waxaa lagu xayaysiiyaa [[:en:MediaWiki:Watchlist-messages|liisaska daawashada tafaftirayaasha]]. Bulshadu waxay dejisay xadka su'aasha: ma jiro tafaftire waydiin kara in ka badan laba su'aal musharrax. Sidoo kale lama oggola su'aallo qaybo badan ka kooban oo loo qaabeeyey sidii hal su'aal, laakiin dhab ahaantii waydiinaya su'aallo badan oo ka sarreeya xadka. [[Wikipedia:Bureaucrats|Bureaucrats]] iyo la socodayaasha loo qoondeeyey waxay "klerkin" karaan RfA-yada, iyagoo la tacaalaya faallooyinka iyo/ama codadka ay u arkaan inay yihiin kuwo aan habboonayn.
Habka RfA wuxuu u oggolaanayaa tifaftirayaasha kale inay bartaan musharraxka. Tifaftirayaashu waxay sahamiyaan ka-qaybgalka musharraxka iyo asalka uu u leeyahay tifaftire ahaan, waxay ku sameeyaan wadahadallo, iyo fahamka doorka ay codsanayaan. Tafaftirayaashu waxay sheegaan haddii ay taageerayaan ama ay ka soo horjeedaan codsiga, iyaga oo wata sababaha ay u arkaan iyo aragtidooda musharraxka. Sarkaalka aan ku lug lahayn bureaucrat ayaa markaas go'aaminaya haddii uu jiro [[Wikipedia:Is afgarad|is afgarad]] lagu oggolaanayo codsiga. Go'aankani kuma saleysna si gaar ah boqolleyda taageerada, laakiin ficil ahaan inta badan RfA-yada ka sarreeya 75% waa ay maraan. Bulshadu waxay go'aamisay in ''guud ahaan'', RfA-yada u dhexeeya 65 iyo 75% taageerada ay tahay inay hoos yimaadaan go'aanka bureaucrats-ka. (Sidaa darteed, waxay si macquul ah uga dhalaneysaa in ku dhowaad dhammaan RfA-yada ka hooseeya 65% taageerada ay guuldarraysan doonaan.)
In kasta oo RfA uu yahay hab xooggan, tayada jawaab-celinta iyo dib u eegista diyaargarowga musharraxka iyo dabeecaddiisa ee ay sameeyaan tifaftirayaasha khibradda leh ayaa inta badan aad u sarreeya. Codsadayaasha aan guuleysan laakiin qaada tillaabooyin ay kaga jawaabayaan dhibcaha la soo qaaday waxay badanaa ku guuleystaan codsi xiga bilo kadib. Haddii aad xiisaynayso codsashada maamulnimada, waa inaad marka hore akhrisaa hage ku saabsan codsashada maamulnimada iyo tilmaamaha magacaabista. Markaad diyaar u tahay inaad codsato, waxaad ku dari kartaa magacaabistaada bogga [[Wikipedia:Codsiga maamulka]] ("RfA"), si waafaqsan tilmaamaha boggaas.
=== Doorashooyinka maamulayaasha ===
Maamulayaasha waxaa kale oo lagu dooran karaa doorasho maamule oo leh cod sir ah. Doorashooyinka maamulayaasha, oo billowday 2024, ma beddelaan RfA, maamulayaasha soo socdaana waxay si xor ah u dooran karaan habka ay isticmaalayaan. Doorasho tijaabo ah ayaa lagu qabtay Oktoobar 2024. Doorashooyinka maamulayaasha waxaa si joogto ah loogu oggolaaday jadwalka 5-ta bilood ah ee RfC oo la qabtay horraantii 2025. Marka laga reebo daaqadaha doorashada ka horreeya ee magacaabista musharraxa iyo dejinta codadka, habka wuxuu qaadanayaa 12 maalmood: 5 maalmood oo wadahadal iyo su'aallo ah, waxaa ku xiga 7 maalmood oo cod sir ah. Wareegyada doorashada iyo xilliyada daaqad kasta iyo xilli kasta waxaa lagu xayaysiiyaa horay, oo ay ku jiraan ogeysiisyada liiska daawashada.
Ka dib marka codbixintu dhammaato, doorashada waxaa baaraya seddex [[Wikipedia:Check user|checkusers]] ama [[Wikipedia:Steward|stewards]] oo ka tirsan Wikipedia Soomaaliga. Waxay hubin doonaan wixii laba laab ah, aan u qalmin, ama codadka sockpuppeteer oo ay tirtiri doonaan sidii loo baahnaa. Marka baarista la dhammeeyo, codadka waa la tiririyaa, natiijooyinka waa la shaaciyaa, maamulayaasha cusubna waxaa la siiyaa mudnaanta maamulka. Si uu u guuleysto, musharraxgu waa inuu helaa boqolleyda taageerada oo ah 70% ama ka badan iyo kooram ah ugu yaraan 20 cod oo taageero ah. Tirinta codadka waxaa lagu xisaabiyaa Taageerada / (Taageero + Ka soo horjeed) musharrax kasta. Codadka "Neutral" lama isticmaalo xisaabinta boqolleyda taageerada ee musharraxka mana laha saameyn dhinacaas ah.
== Meelaha ay maamulayaasha si gaar ah uga caawin karaan ==
Xuquuqda maamulaha waxay noqon kartaa mid aad u waxtar leh meelaha qaarka ah ee Wikipedia:
* Kahortagga burburinta
* Dhibaatooyinka xuquuqda daabacaadda tilmaamaha
* Dhacdooyinka dareenka maamulaha
* [[Bogga Hore]] qaybaha, sida Wararka ku jira ama Ma ogtahay
* Socodka isbeddellada dhow
* Codsiyada tirtiridda degdegga ah
* Xeerka saddex-jeer dib u celinta iyo xad-gudubyada dagaalka tafaftiridda.
"Maamulayaasha aan lug ku lahayn" ayaa sidoo kale ka caawin kara maamulka Guddiga Garsoorka iyo xallinta khilaafaadka ee ku saabsan meelaha iyo xaaladaha dhibaatada leh. Maamulayaasha ka shaqeynaya doorkan waa ''dhexdhexaad''; ma laha wax lug ah oo toos ah arrimaha ay dadka ka caawinayaan. Liisaska cunaqabateynta ee ay tahay inay fuliyaan maamulayaasha dhexdhexaadka ah.
== <span class="anchor" id="anyuser"></span>Golayaasha ogeysiiska maamulayaasha ==
{{shortcut|WP:ANYUSER}}
Saddex golayaal ogeysiis oo waaweyn ayaa jira oo ay ka dhacaan wadahadallada maamulaha guud (isticmaale kasta wuxuu soo dhigi karaa ama ka qayb qaadan karaa wadahadallada halkaas):
* [[Wikipedia:Ogaysiiska Maamulka]] – Loo isticmaalo waxyaabaha ay maamulayaashu jeclaan karaan (ama u baahan karaan) inay ogaadaan, sida ogeysiisyada iyo macluumaadka guud.
– Loo isticmaalo arrimaha u baahan dareenka maamulayaasha soo maraya. In kasta oo mawduucyada halkan ay noqon karaan kuwo dhaadheer, golahan waxaa inta badan loogu talagalay dhacdooyinka iyo arrimaha kale ee u baahan talo ama dareen.
– Waa gole ogeysiis oo ficillada maamulka ee maamulayaasha lagaga wada hadli karo loona eegi karo bulshada ballaaran.
== Filashooyinka maamulnimada ==
{{shortcut|WP:ADMINEXPECT}}
=== Daryeelka iyo xukunka ===
Haddii la siiyo helitaanka, maamulayaashu waa inay daryeel ku muujiyaan isticmaalka hawlahan cusub, gaar ahaan awoodda ay u leeyihiin inay tirtiraan bogagga oo ay xiraan isticmaayaasha iyo cinwaannada IP (fiiri hage sida- loo sameeyo ee maamulayaasha si aad u barato sida loo sameeyo waxyaalahan). Maamulayaasha cusub waa inay sidoo kale eegaan bogagga ku xiran liiska akhriska maamulayaasha ka hor intaysan isticmaalin awoodahooda maamul. Khaladaadka marmarka qaarkood la sameeyo waa la aqbalaa laakiin khaladaadka halista ah ama soo noqnoqda, ama kuwa ku lug leh xad-gudubyada hab dhaqanka maamulaha 'ee lugta leh' marmarka qaarkood maaha.
Qalabka maamulaha sidoo kale waa in lagu isticmaalo xukun taxaddar leh; waxay qaadan kartaa xoogaa waqti ah maamulaha cusub inuu barto goorta ay ugu fiican tahay in la isticmaalo qalabka, waxayna qaadan kartaa bilo in la helo dareen wanaagsan oo ku saabsan inta muddada ah ee la dejinayo marka la isticmaalayo qalabka sida xiridda iyo ilaalinta bogga ee khilaafaadka adag. Maamulayaasha cusub waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay si tartiib ah u billaabaan oo ay ka dhistaan khibrad meelaha ay ku barteen, iyo inay dadka kale waydiiyaan haddii ay shaki qabaan.
=== Hab dhaqanka maamulaha ===
{{shortcut|WP:ADMINCOND}}
Maamulayaashu waa inay ku hoggaamiyaan tusaale ahaan, isla markaana, sida ''dhammaan tafaftirayaasha'', ay ugu dhaqmaan si ixtiraam leh, rayid ah oo ay la falgalaan kuwa kale ''mar kasta''. Maamulayaasha kama xorooba {{em|wax kasta}} oo ka mid ah siyaasadaha la dhisay ee Wikipedia; waxaa laga filayaa inay raacaan oo ay gutaan waajibaadkooda sida ugu fiican ee awooddooda ah. Khaladaadka marmarka qaarkood waa kuwo si buuxda ula jaan qaadaya isticmaalka qalabka maamulaha; maamulayaasha looma filayo inay noqdaan kuwo kaamil ah. Si kastaba ha ahaatee, carqaladaynta joogtada ah ama halista ah ee Wikipedia iyada oo loo marayo dabeecad sida [[Wikipedia:Anshax|aan rayid ahayn]] ama tafaftiridda niyad-xumada ah waa mid aan la jaanqaadi karin oo ah ''khilaaf toos ah'' oo lala leeyahay filashooyinka iyo mas'uuliyadaha maamulayaasha, iyo xukunka xun ee joogtada ah ama fool xun ayaa horseed u noqon kara in laga xayuubiyo qalabka maamulaha. Maamulayaashu waa inay ku dadaalaan inay tusaale u noqdaan heerarka sare ee ixtiraamka iyo rayidnimada, iyo tafaftiridkooda, wadahadalladooda, is-dhexgalkooda, iyo hab dhaqankooda waa inay dejiyaan tusaalaha dhammaan tafaftirayaasha kale ''mar kasta''. Tani waa labadaba ''shuruud'' iyo ''xaalad'' haysashada mudnaanta maamulaha.
Maamulayaashu waa inay maskaxda ku hayaan inay haystaan boqollaal saaxiibo ah. Sidaa darteed, haddii maamuluhu ausan u hoggaansami karin siyaasadaha goobta oo uusan nagaan rayid (xitaa xagga isticmaayaasha muujinaya dabeecadda dhibaatada leh) inta uu wax ka qabanayo arrin go'an, maamuluhu waa inuu arrinta u keenaa gole ogeysiis ama u gudbiyaa maamule kale si uu wax uga qabto, halkii uu ka darsan lahaa ama ka sii dari lahaa dhibaatada hab-dhaqan xumo.
=== Xisaabtanka ===
{{shortcut|WP:ADMINACCT}}
Maamulayaashu waxay ka xisaabtamaan ficilladooda ku lug leh qalabka maamulaha, maadaama ficillada maamulaha ee aan la sharaxin ay niyad-jabiso tafaftirayaasha kale. Iyadoo ku xiran kaliya xuduudaha [[Wikipedia:Anshax|rayidnimada]], [[Wikipedia:Ma jiraan weeraro shaqsiyeed|ka fogaanshaha weerarrada shakhsi ahaaneed]], iyo [[Wikipedia:U qaado niyad wanaagsan|u qaadashada wanaagsan]] ee macquulka ah, tafaftirayaashu waxay xor u yihiin inay wax ka weydiiyaan ama dhaleeceeyaan ficillada maamulaha. Maamulayaasha waxaa laga filayaa inay si degdeg ah oo rayid ah uga jawaabaan su'aalaha ku saabsan hab dhaqankooda Wikipedia-la xiriira iyo ficillada maamulka, gaar ahaan inta lagu jiro wadahadallada bulshada ee golayaasha ogeysiiska ama inta lagu jiro habsocodka Guddiga Garsoorka. Maamulayaashu waa inay caddeeyaan ficilladooda marka la codsado.
Maamulayaasha si halis ah ama soo noqnoqda ugu dhaqma si dhibaato leh, ama lumiyay kalsoonida ama kalsoonida bulshada, waxaa la cunaqabteyn karaa ama laga xayuubin karaa xuquuqdooda maamulaha Guddiga Garsoorka ama codsiga dib u yeerista. Tani waxay dhacday ama waxaa la soo jeediyay ficillada soo socda:
* Maamulnimo "niyad-xumo ah" ([[Wikipedia:Sock puppetry|sock puppetry]], xad gudub weyn oo kalsooni ah,
{{spaced ndash}}tani waxay noqon kartaa mid lala yeesho tifaftirayaasha (tusaale ahaan, la'aanta digniinaha habboon ama sharraxaadaha ficillada), ama si wax looga qabto welwelka bulshada (gaar ahaan marka la raadiyo sharraxaadyo ama faallooyin kale oo halis ah)
**In kasta oo hababka ugu wanaagsan ee maamulayaashu ay yihiin inay u suurtageliyaan iimaylka iyo ogeysiisyada, looma baahna inay sidaas sameeyaan, mana loo baahna inay akhriyaan ama ka jawaabaan haddii la suurtogeliyey. Maamulayaasha aan u suurtagelin ogeysiisyada waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay arrintan ku muujiyaan boggooda isticmaale.
* Xad gudub soo noqnoqda, joogto ah, ama fool xun oo ku saabsan qalab ama oggolaansho isticmaale oo la socota qalabka maamulaha (sida u guurista faylasha]] ama isticmaalka [[Wikipedia:Rollback|dib u celinta]]) {{endash}} maamulaha waxaa laga xayuubin karaa mudnaanta maamulka si buuxda oo kaliya si looga saaro helitaanka oggolaanshaha isticmaale ee la socota.
* Xukun xumo soo noqnoqda ama joogto ah.
=== Amniga ===
{{shortcut|WP:SECUREADMIN}}
Wikipedia siyaasadda shuruudaha xoogga erayga sirta ah waxay ka rabtaa maamulayaashu inay haystaan eryo sir ah oo xooggan iyo inay raacaan hababka amniga shakhsi ahaaneed ee habboon. Maadaama ay leeyihiin awood ay ku geystaan waxyeelo goobta oo dhan ah hal tafaftir, akoon admin ah oo la hareer maray ayaa la xiri doonaa mudnaantiisana waa laga saarayaa sababo amniga goobta awgeed. Xaaladaha qaarkood, ka noqoshada mudnaanta waxay noqon kartaa mid joogto ah. Maamul kasta oo la ogaado inuu haysto eray sir ah oo ka yar 8 xaraf dherer ahaan ama ka mid ah [https://github.com/danielmiessler/SecLists/blob/master/Passwords/Common-Credentials/10k-most-common.txt 10,000 erayada sirta ah ee ugu caansan] sidoo kale waa la desysopping karaa. Go'aanka ku saabsan dib u sysopping maamulayaasha ku meel gaar ahaan la desysopped waxaa loo daayay Guddiga Garsoorka, kuwaas oo tixgelin doona in mulkiilaha xaqqa leh si sax ah loo aqoonsaday, iyo aragtidooda ku saabsan dhacdada iyo maamulka iyo amniga (oo ay ku jiraan amniga mustaqbalka ee suurtogalka ah) ee akoonka.
Xaqiijinta laba tallaabo ah waa la heli karaa si loo sii sugo akoonnada isticmaalka aan la oggolayn.
Maamulayaashu waa inay '''marnaba''' la wadaagin eraygooda sirta ah ama akoonkooda qof kale, sabab kasta ha ahaatee. Haddii ay ogaadaan in eraygooda sirta ah la hareer maray, ama akoonkooda si kale loo hareer maray (xitaa tifaftire ama qof ay yaqaaniin oo ay aaminsan yihiin), waa inay isku dayaan inay beddelaan isla markiiba, ama haddii kale u sheegaan bureaucrat si ku meel gaar ah loo desysopping. Isticmaayaasha ku guuldareysamaya inay soo sheegaan isticmaalka aan la oggolayn ee akoonkooda waa la desysopping doonaa. Isticmaalka aan la oggolayn waxaa loo tixgeliyaa 'xaalado muran leh', mana soo celin doonto si otomaatig ah.
== <span class="anchor" id="INVOLVED"></span><span class="anchor" id="UNINVOLVED"></span><span class="anchor" id="involved"></span><span class="anchor" id="uninvolved"></span>Maamulayaasha ku lugta leh ==
{{shortcut|WP:INVOLVED|WP:UNINVOLVED}}
{{Quote box
| quote = "Ninna ma aha garsoore ku habboon kiisa u gaar ah"
| source = Thomas Hobbes, ''Leviathan Leviathan''
}}
Guud ahaan, tafaftirayaashu waa aysan u dhaqmin maamulayaal ahaan khilaafaadka ay ku lug lahaayeen. Tani waa sababta oo ah maamulayaasha lugta leh waxay noqon karaan, ama u muuqan karaan, kuwo aan awood u lahayn inay gaaraan go'aanno ujeeddo leh khilaafaadka ay dhinac ka ahaayeen ama ay dareen xooggan ka qabaan. Lug lahaanshaha waxaa bulshadu si ballaaran u fasiraysaa inay ku jirto khilaafaadyo hadda jira ama la soo dhaafay oo lala yeeshay tifaftire (ama tafaftirayaal), iyo khilaafaadka mowduucyada, dhib ma laha dabeecadda ama da'da khilaafka.
Hal digniin oo muhiim ah ayaa ah in maamulaha la falgalay tafaftire ama goob mowduuc ah ''sii ahaan doona doorka maamulka oo kaliya'', ama kaasoo ka qaybgalkiisii hore uu ahaa mid yar ama tafaftirro cad oo aan muujin eex, waa {{em|aan lug lahayn}} mana laga horjoogsado inuu ka shaqeeyo awood maamul oo la xiriirta tafaftirahaas ama goobta mowduuca ah. Digniinaha, wadahadal deggan oo macquul ah iyo sharraxaadda digniinahaas, talada ku saabsan caadooyinka bulshada, iyo talooyinka ku saabsan erayada suurtogalka ah iyo hababka ma ka dhigayaan maamulaha mid lug leh.
Kiisaska tooska ah (tusaale ahaan, burburinta muuqata, bulshadu waxay taariikh ahaan taageertay ficilka cad ee maamulaha kasta - xitaa haddii uu lug leeyahay - iyadoo la saleynayo in maamule kasta oo macquul ah uu u badan yahay inuu gaari lahaa gabagabadaas oo kale. In kasta oo ay jiraan wax ka reebitaan ku saabsan mamnuucidda tafaftirayaasha lugta leh ee qaadaya ficil maamul, weli waa habka ugu wanaagsan ee kiisaska uu maamuluhu u muuqan karo inuu lug leeyahay in arrinta loo gudbiyo maamule kale iyada oo la marayo golayaasha ogeysiiska ee khuseeya.
Tafaftirayaasha aan maamulayaasha ahayn ee xiraya wadahadallada
iyo qiimaynta is-afgaradka waxaa lagu hayaa isla heerarkaas; tafaftirayaasha xiraya wadahadalladaas waa aysan ku lug lahaan wadahadalka laftiisa ama khilaafaadka la xiriira.
== <span class="anchor" id="Grievances by users"></span><span class="anchor" id='Grievances by users ("administrator abuse")'></span>Cabashooyinka ==
{{shortcut|WP:ADMINABUSE|WP:ADMINISTRATORABUSE}}
Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in maamuluhu u dhaqmay si aan habboonayn, waa inuu si toos ah u muujiyaa welwelkiisa maamulaha mas'uulka ka ah oo uu isku dayaa inay xal gaaraan si nidaamsan oo rayid ah. Haddii aan arrinta lagu xallin labada dhinac u dhexeeya, isticmaayaashu waxay ku sii wadi karaan xallinta khilaafka (fiiri qaybtan hoose wixii macluumaad dheeraad ah). Hal hab oo suurtagal ah waa in la bilaabo wadahadal dib u eegista ficilka maamulka]] ama golaha ogeysiiska maamulayaasha si loo codsado jawaab-celinta bulshada {{endash}} si kastaba ha ahaatee, cabasho-sidayaashu waa inay ogaadaan in hab-dhaqankooda la siman yahay oo la tixgeliyo sida isticmaalaha ay ka wada hadlayaan. Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in si aan habboonayn loo xiray, wuxuu mari karaa habka codsiga xiridda oo uu sharaxi karaa xaaladda iyo sababta ay u rumeysan yihiin in xiriddu ay tahay mid aan habboonayn ama aan la caddayn karin.
In kasta oo Guddiga Garsoorka ausan si caadi ah u eegin xiridaha gaagaaban ama caadiga ah, welwelka ku saabsan caafimaadka maamulaha iyo ku-habboonaanta doorka waxaa loo keeni karaa guddiga iyadoo lala wato Codsi Garsoor, badanaa marka hababka kale ee xallinta khilaafka ay guuldarraysanayaan iyo marka habkani yahay ikhtiyaarka ugu dambeeya.
== Xad-gudubka qalabka maamulka ==
{{shortcut|WP:TOOLMISUSE}}
Xad gudubka qalabka maamulka waxaa loo tixgeliyaa ''arrin aad u halis ah''; waxaa la siiyaa isticmaayaasha la aaminsan yahay ee loogu talagalay dayactirka iyo hawlaha kale, waana in mar walba la isticmaalaa iyadoo laga fikirayo, daryeel leh, dadaal habboon iyo xukun wanaagsan. Xad gudubka halista ah ee qalabka ayaa horseed u noqon kara cunaqabatayn ama xitaa ka saariddooda. Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in maamuluhu uusan isticmaalin qalabkiisa maamulka sida waafaqsan siyaasadaha iyo tilmaamaha Wikipedia ee la dhisay, markaa waa inay marka hore ka wada hadlaan welwelkooda iyo arrimahooda maamulaha la xiriira si toos ah. Kiisaska aysan arrintu ku xallin si toos ah loogana wada hadlo iyo/ama marka la go'aamiyo in gelitaanka bulshada ballaaran ay tahay mid lagama maarmaan ah ama loo baahan yahay, isticmaayaashu waxay soo dhigi karaan welwelkooda ku saabsan arrinta si ay u eegto bulshada ballaaran.
Xaaladaha caadiga ah ee ay badanaa lagama maarmaanka tahay in laga fogaado isticmaalka qalabka:
* ''Khilaaf dano ah ama aan dhexdhexaad ahayn'' – Maamulayaashu waa aysan caadi ahaan isticmaalin qalabkooda arrimaha ay si shakhsi ah ugu lug leeyihiin (tusaale ahaan, khilaaf nuxur ah oo ay dhinac ka yihiin).
* ''Caadooyinka bulshada ama siyaasadaha'' – Marka siyaasad ama caado bulsho ay caddahay in aysan aheyn in la isticmaalo qalabka, markaa qalabka waa aysan aheyn in la isticmaalo iyada oo aan la bixin sharraxaad muujineysa in arrinta la tixgeliyey, iyo sababta (dhif ah) reebitaanka loo arko mid macquul ah.
* ''Ficillada maamulaha ee la xiriira tifaftiridda lacagta la siiyo'' – Qalabka maamulka waxaa laga yaabaa inaan loo isticmaalin qayb ka mid ah hawl kasta oo tifaftirid lacag ah, marka laga reebo ama marka lacagta ay bixiso Aasaaska Wikimedia ama shirkad la xiriirta WMF.
* ''Dib u celinta ficillada maamulayaasha kale'' – Kaliya si ixtiraamaysa maamulaha ficilkiisa uu lug ku leeyahay, iyo (badanaa) ka dib wadahadal.
* ''Dib u soo celinta ficil maamul oo horay loo soo celiyey'' (mararka qaarkood loo yaqaan "dagaalka giraangiraha").
Fiiri hoos kuwan iyo wax ka reebitaanka aadka u yar.
Xitaa marka isticmaalka qalabku uu u muuqdo mid macquul ah, haddii uu jiro shaki waxaa fiican in la waydiiyo maamule kale oo madaxbannaan inuu dib u eego oo (haddii la caddayn karo) uu qaado ficilka.
=== Dib-u-celinta ficilka maamulaha kale ===
{{shortcut|WP:RAAA}}
Maamulayaasha waxaa laga filayaa inay yeeshaan xukun wanaagsan waxaana la rumeysan yahay inay si taxaddar leh u tixgeliyeen ficillada ama go'aannada ay fuliyaan maamulayaal ahaan. Maamulayaashu way is khilaafi karaan, laakiin ficillada maamulka waa aysan aheyn in la celiyo iyada oo aan lahayn sabab wanaagsan, feker taxaddar leh, iyo (haddii ay u badan tahay in laga soo horjeesto), halkaas oo maamuluhu uu hadda joogo, wadahadal gaaban oo lala yeesho maamulaha ficilkiisa la looltamayo.
==== Xaaladaha gaarka ah ====
Xaaladaha qaarkood, siyaasadda caadiga ah ee dib u celinta ficilka maamulaha kale ma khuseyso:
* '''Xiridaha ay sameeyeen Guddiga Garsoorka:''' Xiridaha ay oggolaadeen Guddiga Garsoorka waa inay ku jiraan tilmaan cad oo ah halka ay ka yimaadeen, sida "Guddiga Garsoorka awgeed", "Codsigu waa kaliya Guddiga Garsoorka", ama. Maamulayaashu waa inay kaliya dhigaan, yareeyaan, ama ka saaraan xiridahaas iyagoo haysta oggolaansho qoraal ah oo horudhac ah oo ka yimid guddiga.
* '''Xanibaha CheckUser:''' Xiridaha loo cayimay sida "Xannibaha CheckUser" (taas oo ah, xanibaad ku tiirsan natiijooyinka qarsoodiga ah ee CheckUser) waxaa laga yaabaa inaysan celin maamulayaasha aan lahayn helitaanka qalabka CheckUser. Cabashooyinka xiridahan waxaa inta badan la maqlayaa on-wiki, laakiin waxaa maqli kara Guddiga Garsoorka xaaladaha qasabka ah. Maamulayaasha waxaa la xusuusiyey bishii Luulyo 2010 inay aysan celin karin xiridaha CheckUser iyagoo aan haysan oggolaansho horudhac ah oo ka yimid Guddiga ama checkuser.
* '''Xiridaha Oversight:''' Xiridaha loo cayimay sida "Xiridaha Oversight" (taas oo ah, xiridaha ku tiirsan macluumaadka la xakameeyey) waxaa laga yaabaa inaysan celin maamulayaasha aan lahayn helitaanka oggolaanshaha oversight. Guddiga Garsoorka ayaa xukumay bishii Maarso 2013 in xiridaha oversight aan la celin karin iyadoo aan la haysan oggolaansho horudhac ah oo ka yimid Guddiga ama oversighter.
* '''Xiridaha safka VRT ee khilaafka danaha:''' Xiridaha la dhigay qayb ka mid ah safka VRT ee khilaafka danaha oo ay ku jirto nambarka tigidhka ee sababaynta xiridda waxaa laga yaabaa inaysan celin iyadoo aan la haysan oggolaanshaha maamule leh helitaanka safka ama Guddiga Garsoorka Dhaqdhaqaaqa Abriil 2026.
=== <span class="anchor" id="Wheel war"></span>Dib-u-soo-celinta ficil la celiyey ("wheel warring") ===
{{shortcut|WP:WHEEL|WP:WW}}
Marka maamule kale uu ''horay'' u celiyey ficil maamul, waxaa aad u dhif ah inuu jiro sabab kasta oo sharci ah oo loogu talagalay maamulaha asalka ah ama maamule kale inuu dib u soo celiyo ficilka la mid ah ama la mid ah mar nữa iyada oo aan lahayn wadahadal cad oo horseedaya go'aan ay gaareen is-afgarad. dagaalka giraangiraha waa marka ficilka maamulaha uu celiyo maamule kale, laakiin halkii laga wadahadli lahaa khilaafka, qalabka maamulka ayaa markaas loo isticmaalaa si dagaal ah si loo tirtiro ama loo dib u sameeyo ficilka. Iyadoo ay jiraan wax ka reebitaan aad u yar, marka ficil maamul la celiyo, waa aysan aheyn in la soo celiyo iyada oo aan la helin is-afgarad.
<div style="border: 2px solid #990000; background-color: #FF000030; border-radius: 1em; padding: 0.5em 1em; color:inherit;">
<strong style="font-weight:normal;">Ha ku celin ficil maamul oo la celiyey marka aad ogtahay in maamule kale uu ka soo horjeedo. Ha sii wadin silsilad dib-u celin maamul ah oo aan lahayn wadahadal. Xalli khilaafaadka maamulka {{underline|iyada oo la marayo wadahadalka}}.</strong>
</div>
Wheel warring waxay badanaa horseeddaa codsi garsoor oo degdeg ah. Cunaqabateynta wheel warring waxay ka timid canaan iyo digniin, ilaa xirid ku meel gaar ah, ilaa desysopping, xitaa kiisaska ugu horreeya ee markii ugu horreysay. Waxaa jiray dhowr garsoor kiisas oo khuseeya oo ku saabsan mawduuca dagaalka giraangiraha.
Erayada waxaa kale oo loo isticmaalay taariikh ahaan maamule si aan habboonayn u celinaya noocyada qaarkood ee ficil rasmi ah.
Wikipedia waxay ka shaqeysaa ruuxa [[Wikipedia:Is afgarad|is afgaradka]]; khilaafaadka waa in lagu dejiyaa wadahadal rayid ah halkii ay ka noqon lahaayeen halgan awoodeed. Waxaa jira dhowr arrimood oo muhiim ah oo dagaalku uu ka fiican yahay wadahadalka, ama u qalma in aad lumiso sharaftaada wanaagsan. Haddii aad dareento ''rabitaan'' ah in aad wheel war, isku day beddelladan:
* Raadi wadahadal wax dhisaya, oo ujeedkeedu yahay in la qaboojiyo xaaladda oo loo soo celiyo hababka caadiga ah. Qaadashada hab-dhaqan iyo hab qaboojin ah oo ula kac ah inta aad sharaxayso ayaa caawin karta. Xaaladaha qaarkood, iimaylka waxaa laga yaabaa inuu u oggolaado talo shakhsi ah oo qalbi ah in la bixiyo oo aan si fudud loogu soo dhajin karin on-wiki.
* Haddii aad ka walwalsan tahay hab-dhaqan xumo oo sug gelitaanka. Wixii <strong>xad gudub halis ah oo fool xun oo qalabka ah</strong> tixgeli in aad xareyso codsi kiis [[[[Wikipedia:Ogaysiiska Maamulka]]|Guddiga Garsoorka]].
* Haddii aad ka walwalsan tahay inaan la shaqayn (ama daahitaanka loo baahan yahay ee wada-hadalka) ay si dhakhso ah u keeni karti xaaladdu inay si xun u xumaato ama ay noqoto mid aan ku habboonayn, mararka qaarkood waxay noqon kartaa mid macquul ah in iimayl loo diro Guddiga Garsoorka oo loo sheego xaaladda ama loo codsado faragelin ama talo degdeg ah. Tani waxay noqon kartaa kiiska halkaasoo macluumaad aan dadweyne ahayn ama waxyeelo ay ka dhalan kartaan.
* Oo xusuusnow inaad haysato boqollaal saaxiibo ah: keligaa ma tihid inta badanna arrimaha waxaa ka sii dara xukunka xun. Haddii lagugu arko adigoo si wanaagsan u dhaqmaya, badanaa arrintu way dhammaan doontaa dhawaan, si kasta oo ay u muuqato mid xun. Mararka qaarkood waxaa ugu wanaagsan in si fudud loo qaato nasasho oo la dejiyo.
Erayada "wheel" waxay ka yimaadeen sharraxaadda akoonnada mudnaanta sare leh ee kombuyuutarrada weyn ee PDP-10 iyo TOPS-20, halkaas oo "wheel" loo isticmaalay sida "xidid" loogu isticmaalo nidaamyada Linux/Unix.<ref>{{cite web|title=Wheel |url=http://www.catb.org/jargon/html/W/wheel.html |access-date=8 June 2021|work= Jargon File 4.4.7 |publisher=Eric S. Raymond }}</ref><ref>{{cite web|title=Wheel bit |url=http://www.catb.org/jargon/html/W/wheel-bit.html |access-date=8 June 2021 |work= Jargon File 4.4.7 |publisher=E
==Tixraacyada==
{{Reflist}}
80sdwi6qk6wqa7s4v11u0nw9wqev9ws
311418
311413
2026-10-30T14:57:21Z
Isma4l
41797
311418
wikitext
text/x-wiki
{{Policy|WP:ADMIN|WP:SYSOP|WP:MOP}}
{{Ombox
|text = '''Kani ma aha bog lagu dhejiyo su'aalaha maamulayaasha.''' Taas beddelkeeda, isticmaal Codsashada dareenka maamulaha.|image=[[File:Symbol question.svg|link=|alt=|35px]]}}
{{Nutshell|Maamulayaashu waa tafatirayaal tabaruceyaal ah oo lagu qabo in lagu halbeero marin loo helo qalabka qaar ee Wikipedia Soomaaliga. Waxaa laga filayaa inay ilaalinayaan heer sare oo anshax ah, inay si caddaalad ah u adeegsadaan qalabka, isla markaana ay {{strong|marnaba}} u isticmaalin si ay faa'iido uga helaan khilaaf.}}
{{Enforcement policy list}}
[[File:Wikipedia Administrator.svg|thumb|Qalabka maamulka ee Wikipedia waxaa badanaa lagu barbar dhigaa mop-ka nadaafadda, taasoo keenta in maamulnimada mararka qaarkood lagu sifeeyo in "la siiyay mop-ka". Sida qof nadiifiye ah oo dhab ah laga yaabo inuu furayaal u haysto xafiisyo ay shaqaalaha kale ka reeban yihiin, maamulayaashu waxay leeyihiin awoodo gaar ah oo door ah, laakiin - sidoo kale sida nadiifiyaha dhabta ah - kama muhiimsana tifaftirayaasha kale.]]
'''Maamulayaasha''', oo si caadi ah loogu yaqaan '''admins''' ama '''sysops''' (hawl wadeenada nidaamka), waa tafaftirayaasha [[Wikipedia]] ee la siiyay awoodda farsamo si ay u qabtaan ficilro gaar ah oo ku saabsan Wikipedia Soomaaliga. Kuwani waxaa ka mid ah awoodda ay u leeyihiin inay [[WP:BLOCK|xiraan]] oo ay furaan akoonnada isticmaalaha, [[Ciwaanka IP-ga|cinwaannada IP]], iyo kala duwanaanshaha IP ee tifaftiridda, inay wax ka beddelaan bogagga si buuxda loo [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaaliyay]], inay codsadaan oo ay ka saaraan [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaalinta bogga]], inay [[WP:DELETE|tirtiraan]] oo ay soo celiyaan bogagga, inay wareejiyaan bogagga iyada oo aan la xaddidin, iyo inay isticmaalaan qalabka kale ee gaarka ah.
Maamulayaashu waxay qaataan mas'uuliyadahan iyagoo ah tabaruceyaal ka dib markii ay maraan habka dib u eegista bulshada ama iyagoo ay soo doorteen saaxiibadooda tafaftirayaasha ah. Uma dhaqmaan sidii shaqaale ka tirsan [[Wikimedia Foundation|Aasaaska Wikimedia]]. Weligood looma baahna inay isticmaalaan qalabkooda mana aha inay marnaba u isticmaalaan si ay faa'iido uga helaan khilaaf ay ku lug lahaayeen. Maamulayaasha waa inaan lagu khaldin [[m:System administrators|maamulayaasha nidaamka Wikimedia]] ("sysadmins").
Wikipedia-ha Ingiriiska wuxuu leeyahay {{NUMBEROFADMINS}} maamulayaal (fiiri {{Plainlink|url=//so.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ListUsers/sysop&limit=2000|name=liiska buuxa ee akoonnada leh mudnaanta maamulaha}} ama liisaska maamulayaasha ee heerka wax qabadka).
== <span class="anchor" id="POWERS"></span><span class="anchor" id="Powers"></span><span class="anchor" id="ABILITIES"></span><span class="anchor" id="Abilities"></span><span class="anchor" id="ADMINRIGHTS"></span><span class="anchor" id="MOPRIGHTS"></span>Awoodaha maamulayaasha ==
{{Shortcut|WP:MOPRIGHTS}}
Maamulayaashu waxay leeyihiin awoodda farsamo si ay u fuliyaan ficillada soo socda:
* [[Wikipedia:Xannibaadyo iyo mamnuucid|Xannib]] iyo furid akoonnada isticmaalaha, cinwaannada IP, iyo kala duwanaanshaha IP ee tifaftiridda<ref>Xiridmahan waxay diidi karaan tifaftiridda bogag ama magacyo gaar ah, ama waxaa lagu dabaqi karaa goobta oo dhan iyo {{em|dhammaan bogagga}}.</ref>
* Codsashada, wax ka beddelidda, iyo ka saaridda [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaalinta bogga]] ee bog gaar ah si loo xaddido ama loo oggolaado tafaftiridda, u guurista, abuurista, iyo/ama soo gelinta faylasha
* Wax ka beddelidda bogagga si buuxda loo ilaaliyay
* [[Wikipedia:Xeerka Tirtirka|Tirtiridda]] bogag leh 5,000 ama ka yar dib u eegisyo<ref>Bogagga leh in ka badan 5000 dib u eegis waxaa kaliya tirtiri kara [[WP:STEW|steward]].</ref>
* Daawashada iyo soo celinta bogagga la tirtiray
* [[Wikipedia:Tirtiridda taariikhda|Xaddididda iyo soo celinta muuqashada dadweynaha]] ee macluumaadka diiwaannada shakhsiga ah iyo dib u eegisyada bogga
* Bixinta iyo ka noqoshada ogolaanshaha isticmaale ee gaarka ah ee [[Wikipedia:Codsiga maamulka/Hordhac|ay codsadeen akoonnada isticmaalaha]]<ref>Maamulayaashu waxay bixin karaan oo ka noqon karaan abuuraha akoonka, confirmed, event rrganizer, IP block exempt. Waxay kaloo awood u leeyihiin inay bixiyaan oo ka noqdaan xuquuqaha been abuurka ah ee AutoWikiBrowser, AFC, maadaama ay awood u leeyihiin inay wax ka beddelaan bogagga si buuxda loo ilaaliyay.</ref>
* Wax ka beddelidda bogagga ku jira magaca MediaWiki, iyadoo laga reebo bogagga JavaScript iyo CSS<ref>Kaliya [[Wikipedia:Interface administrators|maamulayaasha interface-ka]] ayaa leh awoodda ay ku beddelaan bogagga JavaScript iyo CSS ee ku jira magaca MediaWiki.</ref>
* Fulinidda ficillo kale oo gaar ah sida lagu qoray {{Section link|Special:ListGroupRights#sysop}}
Sida caadada ah, maamulayaashu waxay badanaa mas'uuliyad ka saaraan xukunka natiijooyinka wadahadallada qaarkood, sida wadahadallada tirtiridda, wadahadallada dhaqdhaqaaqa, iyo wadahadallada dib-u eegista dhaqdhaqaaqa, laakiin tifaftirayaasha aan maamulaha ahayn ayaa iyaguna xiri kara wadahadallada
== Noqoshada maamulaha ==
{{Shortcut|WP:CANDIDATE|WP:BECOMEADMIN}}
Lagu jiro [[Soomaali Wikipedia|Wikipedia-ha Af-Soomaali]], waxaa jira laba hab oo lagu noqdo maamulaha: iyada oo la marayo is afgarad laga dhisay wadahadalka dadweynaha, ama cod sir ah. Wikipedia Soomaaliga wuxuu u baahan yahay in musharraxiinta maamulayaashu ay haystaan xaqqa isticmaale ee [[Wikipedia:Autoconfirmed users|Autoconfirmed user]]. ([[m:List of Wikipedias|Wikipedia-yada kale]] waxay leeyihiin siyaasadahooda gaarka ah ee bixinta maamulnimada.)
'''Kaliya hal akoon oo qof go'an ah ayaa yeelan kara qalabka maamulka'''. Reer-baxnimada kaliya ayaa ah in maamulayaashu ay shaqeyn karaan [[Wikipedia:Bots|botyada]] leh helitaanka maamulka.
Ogolaanshaha maamulaha waxaa la bixiyaa si aan xad lahayn, waxaana laga saarayaa kaliya marka la codsado, xaaladaha ku lug leh faragelinta heerka sarre ah, ama sabab la xiriirta shaqo la'aan.
=== <span class="anchor" id="Request for adminship"></span>Codsashada maamulnimada iyada oo la marayo is afgarad ===
Isticmaale kasta oo extended-confirmed ah wuxuu codsan karaa maamulnimo ("RfA") bulshada dhexdeeda. Si kastaba ha ahaatee, maamulayaasha waxaa laga filayaa inay yeeshaan heer sarre oo kalsooni iyo ammaan ah bulshada dhexdeeda, markaa codsiyada ka yimaada isticmaayaasha aan lahayn khibrad la taaban karo badanaa ma guuleystaan. Tafaftiraha kasta wuxuu ka faalloon karaa codsiga, tifaftire kastana wuxuu qiimayn doonaa musharrax kasta si uu u gaar ah. Si kastaba ha ahaatee, kaliya tifaftirayaasha haysta xaqqa isticmaale ee autoconfirmed user ayaa "codayn kara" codsiyada.
Kahor inta aan la codsan ama la aqbalin magacaabista, musharraxiinta waa inay guud ahaan ahaadaan tifaftirayaal Wikipedia ah oo firfircoon, joogto ah, mudnaan dheerna leh, aqoon u leh habraacyada iyo dhaqamada Wikipedia, ixtiraamaya oo fahmaya siyaasadahooda, isla markaana helay kalsoonida guud ee bulshada. Musharraxiinta waxaa kale oo looga baahan yahay inay soo bandhigaan haddii ay abid u tafatireen Wikipedia lacag. Su'aalaha la xiriira arrintaan waxaa loo oggol yahay in la waydiiyo musharrax kasta, tifaftire kasta oo bulshada ka tirsan, inta uu socdo habka RFA.
Wadahadal ayaa dhaca muddo todobo maalmood ah oo ku saabsan in musharraxgu uu noqdo maamule. Sida is-afgaradka bulshada, RfA-yada waxaa lagu xayaysiiyaa [[:en:MediaWiki:Watchlist-messages|liisaska daawashada tafaftirayaasha]]. Bulshadu waxay dejisay xadka su'aasha: ma jiro tafaftire waydiin kara in ka badan laba su'aal musharrax. Sidoo kale lama oggola su'aallo qaybo badan ka kooban oo loo qaabeeyey sidii hal su'aal, laakiin dhab ahaantii waydiinaya su'aallo badan oo ka sarreeya xadka. [[Wikipedia:Bureaucrats|Bureaucrats]] iyo la socodayaasha loo qoondeeyey waxay "klerkin" karaan RfA-yada, iyagoo la tacaalaya faallooyinka iyo/ama codadka ay u arkaan inay yihiin kuwo aan habboonayn.
Habka RfA wuxuu u oggolaanayaa tifaftirayaasha kale inay bartaan musharraxka. Tifaftirayaashu waxay sahamiyaan ka-qaybgalka musharraxka iyo asalka uu u leeyahay tifaftire ahaan, waxay ku sameeyaan wadahadallo, iyo fahamka doorka ay codsanayaan. Tafaftirayaashu waxay sheegaan haddii ay taageerayaan ama ay ka soo horjeedaan codsiga, iyaga oo wata sababaha ay u arkaan iyo aragtidooda musharraxka. Sarkaalka aan ku lug lahayn bureaucrat ayaa markaas go'aaminaya haddii uu jiro [[Wikipedia:Is afgarad|is afgarad]] lagu oggolaanayo codsiga. Go'aankani kuma saleysna si gaar ah boqolleyda taageerada, laakiin ficil ahaan inta badan RfA-yada ka sarreeya 75% waa ay maraan. Bulshadu waxay go'aamisay in ''guud ahaan'', RfA-yada u dhexeeya 65 iyo 75% taageerada ay tahay inay hoos yimaadaan go'aanka bureaucrats-ka. (Sidaa darteed, waxay si macquul ah uga dhalaneysaa in ku dhowaad dhammaan RfA-yada ka hooseeya 65% taageerada ay guuldarraysan doonaan.)
In kasta oo RfA uu yahay hab xooggan, tayada jawaab-celinta iyo dib u eegista diyaargarowga musharraxka iyo dabeecaddiisa ee ay sameeyaan tifaftirayaasha khibradda leh ayaa inta badan aad u sarreeya. Codsadayaasha aan guuleysan laakiin qaada tillaabooyin ay kaga jawaabayaan dhibcaha la soo qaaday waxay badanaa ku guuleystaan codsi xiga bilo kadib. Haddii aad xiisaynayso codsashada maamulnimada, waa inaad marka hore akhrisaa hage ku saabsan codsashada maamulnimada iyo tilmaamaha magacaabista. Markaad diyaar u tahay inaad codsato, waxaad ku dari kartaa magacaabistaada bogga [[Wikipedia:Codsiga maamulka]] ("RfA"), si waafaqsan tilmaamaha boggaas.
=== Doorashooyinka maamulayaasha ===
Maamulayaasha waxaa kale oo lagu dooran karaa doorasho maamule oo leh cod sir ah. Doorashooyinka maamulayaasha, oo billowday 2024, ma beddelaan RfA, maamulayaasha soo socdaana waxay si xor ah u dooran karaan habka ay isticmaalayaan. Doorasho tijaabo ah ayaa lagu qabtay Oktoobar 2024. Doorashooyinka maamulayaasha waxaa si joogto ah loogu oggolaaday jadwalka 5-ta bilood ah ee RfC oo la qabtay horraantii 2025. Marka laga reebo daaqadaha doorashada ka horreeya ee magacaabista musharraxa iyo dejinta codadka, habka wuxuu qaadanayaa 12 maalmood: 5 maalmood oo wadahadal iyo su'aallo ah, waxaa ku xiga 7 maalmood oo cod sir ah. Wareegyada doorashada iyo xilliyada daaqad kasta iyo xilli kasta waxaa lagu xayaysiiyaa horay, oo ay ku jiraan ogeysiisyada liiska daawashada.
Ka dib marka codbixintu dhammaato, doorashada waxaa baaraya seddex [[Wikipedia:Check user|checkusers]] ama [[Wikipedia:Steward|stewards]] oo ka tirsan Wikipedia Soomaaliga. Waxay hubin doonaan wixii laba laab ah, aan u qalmin, ama codadka sockpuppeteer oo ay tirtiri doonaan sidii loo baahnaa. Marka baarista la dhammeeyo, codadka waa la tiririyaa, natiijooyinka waa la shaaciyaa, maamulayaasha cusubna waxaa la siiyaa mudnaanta maamulka. Si uu u guuleysto, musharraxgu waa inuu helaa boqolleyda taageerada oo ah 70% ama ka badan iyo kooram ah ugu yaraan 20 cod oo taageero ah. Tirinta codadka waxaa lagu xisaabiyaa Taageerada / (Taageero + Ka soo horjeed) musharrax kasta. Codadka "Neutral" lama isticmaalo xisaabinta boqolleyda taageerada ee musharraxka mana laha saameyn dhinacaas ah.
== Meelaha ay maamulayaasha si gaar ah uga caawin karaan ==
Xuquuqda maamulaha waxay noqon kartaa mid aad u waxtar leh meelaha qaarka ah ee Wikipedia:
* Kahortagga burburinta
* Dhibaatooyinka xuquuqda daabacaadda tilmaamaha
* Dhacdooyinka dareenka maamulaha
* [[Bogga Hore]] qaybaha, sida Wararka ku jira ama Ma ogtahay
* Socodka isbeddellada dhow
* Codsiyada tirtiridda degdegga ah
* Xeerka saddex-jeer dib u celinta iyo xad-gudubyada dagaalka tafaftiridda.
"Maamulayaasha aan lug ku lahayn" ayaa sidoo kale ka caawin kara maamulka Guddiga Garsoorka iyo xallinta khilaafaadka ee ku saabsan meelaha iyo xaaladaha dhibaatada leh. Maamulayaasha ka shaqeynaya doorkan waa ''dhexdhexaad''; ma laha wax lug ah oo toos ah arrimaha ay dadka ka caawinayaan. Liisaska cunaqabateynta ee ay tahay inay fuliyaan maamulayaasha dhexdhexaadka ah.
== <span class="anchor" id="anyuser"></span>Golayaasha ogeysiiska maamulayaasha ==
{{shortcut|WP:ANYUSER}}
Saddex golayaal ogeysiis oo waaweyn ayaa jira oo ay ka dhacaan wadahadallada maamulaha guud (isticmaale kasta wuxuu soo dhigi karaa ama ka qayb qaadan karaa wadahadallada halkaas):
* [[Wikipedia:Ogaysiiska Maamulka]] – Loo isticmaalo waxyaabaha ay maamulayaashu jeclaan karaan (ama u baahan karaan) inay ogaadaan, sida ogeysiisyada iyo macluumaadka guud.
– Loo isticmaalo arrimaha u baahan dareenka maamulayaasha soo maraya. In kasta oo mawduucyada halkan ay noqon karaan kuwo dhaadheer, golahan waxaa inta badan loogu talagalay dhacdooyinka iyo arrimaha kale ee u baahan talo ama dareen.
– Waa gole ogeysiis oo ficillada maamulka ee maamulayaasha lagaga wada hadli karo loona eegi karo bulshada ballaaran.
== Filashooyinka maamulnimada ==
{{shortcut|WP:ADMINEXPECT}}
=== Daryeelka iyo xukunka ===
Haddii la siiyo helitaanka, maamulayaashu waa inay daryeel ku muujiyaan isticmaalka hawlahan cusub, gaar ahaan awoodda ay u leeyihiin inay tirtiraan bogagga oo ay xiraan isticmaayaasha iyo cinwaannada IP (fiiri hage sida- loo sameeyo ee maamulayaasha si aad u barato sida loo sameeyo waxyaalahan). Maamulayaasha cusub waa inay sidoo kale eegaan bogagga ku xiran liiska akhriska maamulayaasha ka hor intaysan isticmaalin awoodahooda maamul. Khaladaadka marmarka qaarkood la sameeyo waa la aqbalaa laakiin khaladaadka halista ah ama soo noqnoqda, ama kuwa ku lug leh xad-gudubyada hab dhaqanka maamulaha 'ee lugta leh' marmarka qaarkood maaha.
Qalabka maamulaha sidoo kale waa in lagu isticmaalo xukun taxaddar leh; waxay qaadan kartaa xoogaa waqti ah maamulaha cusub inuu barto goorta ay ugu fiican tahay in la isticmaalo qalabka, waxayna qaadan kartaa bilo in la helo dareen wanaagsan oo ku saabsan inta muddada ah ee la dejinayo marka la isticmaalayo qalabka sida xiridda iyo ilaalinta bogga ee khilaafaadka adag. Maamulayaasha cusub waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay si tartiib ah u billaabaan oo ay ka dhistaan khibrad meelaha ay ku barteen, iyo inay dadka kale waydiiyaan haddii ay shaki qabaan.
=== Hab dhaqanka maamulaha ===
{{shortcut|WP:ADMINCOND}}
Maamulayaashu waa inay ku hoggaamiyaan tusaale ahaan, isla markaana, sida ''dhammaan tafaftirayaasha'', ay ugu dhaqmaan si ixtiraam leh, rayid ah oo ay la falgalaan kuwa kale ''mar kasta''. Maamulayaasha kama xorooba {{em|wax kasta}} oo ka mid ah siyaasadaha la dhisay ee Wikipedia; waxaa laga filayaa inay raacaan oo ay gutaan waajibaadkooda sida ugu fiican ee awooddooda ah. Khaladaadka marmarka qaarkood waa kuwo si buuxda ula jaan qaadaya isticmaalka qalabka maamulaha; maamulayaasha looma filayo inay noqdaan kuwo kaamil ah. Si kastaba ha ahaatee, carqaladaynta joogtada ah ama halista ah ee Wikipedia iyada oo loo marayo dabeecad sida [[Wikipedia:Anshax|aan rayid ahayn]] ama tafaftiridda niyad-xumada ah waa mid aan la jaanqaadi karin oo ah ''khilaaf toos ah'' oo lala leeyahay filashooyinka iyo mas'uuliyadaha maamulayaasha, iyo xukunka xun ee joogtada ah ama fool xun ayaa horseed u noqon kara in laga xayuubiyo qalabka maamulaha. Maamulayaashu waa inay ku dadaalaan inay tusaale u noqdaan heerarka sare ee ixtiraamka iyo rayidnimada, iyo tafaftiridkooda, wadahadalladooda, is-dhexgalkooda, iyo hab dhaqankooda waa inay dejiyaan tusaalaha dhammaan tafaftirayaasha kale ''mar kasta''. Tani waa labadaba ''shuruud'' iyo ''xaalad'' haysashada mudnaanta maamulaha.
Maamulayaashu waa inay maskaxda ku hayaan inay haystaan boqollaal saaxiibo ah. Sidaa darteed, haddii maamuluhu ausan u hoggaansami karin siyaasadaha goobta oo uusan nagaan rayid (xitaa xagga isticmaayaasha muujinaya dabeecadda dhibaatada leh) inta uu wax ka qabanayo arrin go'an, maamuluhu waa inuu arrinta u keenaa gole ogeysiis ama u gudbiyaa maamule kale si uu wax uga qabto, halkii uu ka darsan lahaa ama ka sii dari lahaa dhibaatada hab-dhaqan xumo.
=== Xisaabtanka ===
{{shortcut|WP:ADMINACCT}}
Maamulayaashu waxay ka xisaabtamaan ficilladooda ku lug leh qalabka maamulaha, maadaama ficillada maamulaha ee aan la sharaxin ay niyad-jabiso tafaftirayaasha kale. Iyadoo ku xiran kaliya xuduudaha [[Wikipedia:Anshax|rayidnimada]], [[Wikipedia:Ma jiraan weeraro shaqsiyeed|ka fogaanshaha weerarrada shakhsi ahaaneed]], iyo [[Wikipedia:U qaado niyad wanaagsan|u qaadashada wanaagsan]] ee macquulka ah, tafaftirayaashu waxay xor u yihiin inay wax ka weydiiyaan ama dhaleeceeyaan ficillada maamulaha. Maamulayaasha waxaa laga filayaa inay si degdeg ah oo rayid ah uga jawaabaan su'aalaha ku saabsan hab dhaqankooda Wikipedia-la xiriira iyo ficillada maamulka, gaar ahaan inta lagu jiro wadahadallada bulshada ee golayaasha ogeysiiska ama inta lagu jiro habsocodka Guddiga Garsoorka. Maamulayaashu waa inay caddeeyaan ficilladooda marka la codsado.
Maamulayaasha si halis ah ama soo noqnoqda ugu dhaqma si dhibaato leh, ama lumiyay kalsoonida ama kalsoonida bulshada, waxaa la cunaqabteyn karaa ama laga xayuubin karaa xuquuqdooda maamulaha Guddiga Garsoorka ama codsiga dib u yeerista. Tani waxay dhacday ama waxaa la soo jeediyay ficillada soo socda:
* Maamulnimo "niyad-xumo ah" ([[Wikipedia:Sock puppetry|sock puppetry]], xad gudub weyn oo kalsooni ah,
{{spaced ndash}}tani waxay noqon kartaa mid lala yeesho tifaftirayaasha (tusaale ahaan, la'aanta digniinaha habboon ama sharraxaadaha ficillada), ama si wax looga qabto welwelka bulshada (gaar ahaan marka la raadiyo sharraxaadyo ama faallooyin kale oo halis ah)
**In kasta oo hababka ugu wanaagsan ee maamulayaashu ay yihiin inay u suurtageliyaan iimaylka iyo ogeysiisyada, looma baahna inay sidaas sameeyaan, mana loo baahna inay akhriyaan ama ka jawaabaan haddii la suurtogeliyey. Maamulayaasha aan u suurtagelin ogeysiisyada waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay arrintan ku muujiyaan boggooda isticmaale.
* Xad gudub soo noqnoqda, joogto ah, ama fool xun oo ku saabsan qalab ama oggolaansho isticmaale oo la socota qalabka maamulaha (sida u guurista faylasha]] ama isticmaalka [[Wikipedia:Rollback|dib u celinta]]) {{endash}} maamulaha waxaa laga xayuubin karaa mudnaanta maamulka si buuxda oo kaliya si looga saaro helitaanka oggolaanshaha isticmaale ee la socota.
* Xukun xumo soo noqnoqda ama joogto ah.
=== Amniga ===
{{shortcut|WP:SECUREADMIN}}
Wikipedia siyaasadda shuruudaha xoogga erayga sirta ah waxay ka rabtaa maamulayaashu inay haystaan eryo sir ah oo xooggan iyo inay raacaan hababka amniga shakhsi ahaaneed ee habboon. Maadaama ay leeyihiin awood ay ku geystaan waxyeelo goobta oo dhan ah hal tafaftir, akoon admin ah oo la hareer maray ayaa la xiri doonaa mudnaantiisana waa laga saarayaa sababo amniga goobta awgeed. Xaaladaha qaarkood, ka noqoshada mudnaanta waxay noqon kartaa mid joogto ah. Maamul kasta oo la ogaado inuu haysto eray sir ah oo ka yar 8 xaraf dherer ahaan ama ka mid ah [https://github.com/danielmiessler/SecLists/blob/master/Passwords/Common-Credentials/10k-most-common.txt 10,000 erayada sirta ah ee ugu caansan] sidoo kale waa la desysopping karaa. Go'aanka ku saabsan dib u sysopping maamulayaasha ku meel gaar ahaan la desysopped waxaa loo daayay Guddiga Garsoorka, kuwaas oo tixgelin doona in mulkiilaha xaqqa leh si sax ah loo aqoonsaday, iyo aragtidooda ku saabsan dhacdada iyo maamulka iyo amniga (oo ay ku jiraan amniga mustaqbalka ee suurtogalka ah) ee akoonka.
Xaqiijinta laba tallaabo ah waa la heli karaa si loo sii sugo akoonnada isticmaalka aan la oggolayn.
Maamulayaashu waa inay '''marnaba''' la wadaagin eraygooda sirta ah ama akoonkooda qof kale, sabab kasta ha ahaatee. Haddii ay ogaadaan in eraygooda sirta ah la hareer maray, ama akoonkooda si kale loo hareer maray (xitaa tifaftire ama qof ay yaqaaniin oo ay aaminsan yihiin), waa inay isku dayaan inay beddelaan isla markiiba, ama haddii kale u sheegaan bureaucrat si ku meel gaar ah loo desysopping. Isticmaayaasha ku guuldareysamaya inay soo sheegaan isticmaalka aan la oggolayn ee akoonkooda waa la desysopping doonaa. Isticmaalka aan la oggolayn waxaa loo tixgeliyaa 'xaalado muran leh', mana soo celin doonto si otomaatig ah.
== <span class="anchor" id="INVOLVED"></span><span class="anchor" id="UNINVOLVED"></span><span class="anchor" id="involved"></span><span class="anchor" id="uninvolved"></span>Maamulayaasha ku lugta leh ==
{{shortcut|WP:INVOLVED|WP:UNINVOLVED}}
{{Quote box
| quote = "Ninna ma aha garsoore ku habboon kiisa u gaar ah"
| source = Thomas Hobbes, ''Leviathan Leviathan''
}}
Guud ahaan, tafaftirayaashu waa aysan u dhaqmin maamulayaal ahaan khilaafaadka ay ku lug lahaayeen. Tani waa sababta oo ah maamulayaasha lugta leh waxay noqon karaan, ama u muuqan karaan, kuwo aan awood u lahayn inay gaaraan go'aanno ujeeddo leh khilaafaadka ay dhinac ka ahaayeen ama ay dareen xooggan ka qabaan. Lug lahaanshaha waxaa bulshadu si ballaaran u fasiraysaa inay ku jirto khilaafaadyo hadda jira ama la soo dhaafay oo lala yeeshay tifaftire (ama tafaftirayaal), iyo khilaafaadka mowduucyada, dhib ma laha dabeecadda ama da'da khilaafka.
Hal digniin oo muhiim ah ayaa ah in maamulaha la falgalay tafaftire ama goob mowduuc ah ''sii ahaan doona doorka maamulka oo kaliya'', ama kaasoo ka qaybgalkiisii hore uu ahaa mid yar ama tafaftirro cad oo aan muujin eex, waa {{em|aan lug lahayn}} mana laga horjoogsado inuu ka shaqeeyo awood maamul oo la xiriirta tafaftirahaas ama goobta mowduuca ah. Digniinaha, wadahadal deggan oo macquul ah iyo sharraxaadda digniinahaas, talada ku saabsan caadooyinka bulshada, iyo talooyinka ku saabsan erayada suurtogalka ah iyo hababka ma ka dhigayaan maamulaha mid lug leh.
Kiisaska tooska ah (tusaale ahaan, burburinta muuqata, bulshadu waxay taariikh ahaan taageertay ficilka cad ee maamulaha kasta - xitaa haddii uu lug leeyahay - iyadoo la saleynayo in maamule kasta oo macquul ah uu u badan yahay inuu gaari lahaa gabagabadaas oo kale. In kasta oo ay jiraan wax ka reebitaan ku saabsan mamnuucidda tafaftirayaasha lugta leh ee qaadaya ficil maamul, weli waa habka ugu wanaagsan ee kiisaska uu maamuluhu u muuqan karo inuu lug leeyahay in arrinta loo gudbiyo maamule kale iyada oo la marayo golayaasha ogeysiiska ee khuseeya.
Tafaftirayaasha aan maamulayaasha ahayn ee xiraya wadahadallada
iyo qiimaynta is-afgaradka waxaa lagu hayaa isla heerarkaas; tafaftirayaasha xiraya wadahadalladaas waa aysan ku lug lahaan wadahadalka laftiisa ama khilaafaadka la xiriira.
== <span class="anchor" id="Grievances by users"></span><span class="anchor" id='Grievances by users ("administrator abuse")'></span>Cabashooyinka ==
{{shortcut|WP:ADMINABUSE|WP:ADMINISTRATORABUSE}}
Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in maamuluhu u dhaqmay si aan habboonayn, waa inuu si toos ah u muujiyaa welwelkiisa maamulaha mas'uulka ka ah oo uu isku dayaa inay xal gaaraan si nidaamsan oo rayid ah. Haddii aan arrinta lagu xallin labada dhinac u dhexeeya, isticmaayaashu waxay ku sii wadi karaan xallinta khilaafka (fiiri qaybtan hoose wixii macluumaad dheeraad ah). Hal hab oo suurtagal ah waa in la bilaabo wadahadal dib u eegista ficilka maamulka]] ama golaha ogeysiiska maamulayaasha si loo codsado jawaab-celinta bulshada {{endash}} si kastaba ha ahaatee, cabasho-sidayaashu waa inay ogaadaan in hab-dhaqankooda la siman yahay oo la tixgeliyo sida isticmaalaha ay ka wada hadlayaan. Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in si aan habboonayn loo xiray, wuxuu mari karaa habka codsiga xiridda oo uu sharaxi karaa xaaladda iyo sababta ay u rumeysan yihiin in xiriddu ay tahay mid aan habboonayn ama aan la caddayn karin.
In kasta oo Guddiga Garsoorka ausan si caadi ah u eegin xiridaha gaagaaban ama caadiga ah, welwelka ku saabsan caafimaadka maamulaha iyo ku-habboonaanta doorka waxaa loo keeni karaa guddiga iyadoo lala wato Codsi Garsoor, badanaa marka hababka kale ee xallinta khilaafka ay guuldarraysanayaan iyo marka habkani yahay ikhtiyaarka ugu dambeeya.
== Xad gudubka qalabka maamulka ==
{{shortcut|WP:TOOLMISUSE}}
Xad gudubka qalabka maamulka waxaa loo tixgeliyaa ''arrin aad u halis ah''; waxaa la siiyaa isticmaayaasha la aaminsan yahay ee loogu talagalay dayactirka iyo hawlaha kale, waana in mar walba la isticmaalaa iyadoo laga fikirayo, daryeel leh, dadaal habboon iyo xukun wanaagsan. Xad gudubka halista ah ee qalabka ayaa horseed u noqon kara cunaqabatayn ama xitaa ka saariddooda. Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in maamuluhu uusan isticmaalin qalabkiisa maamulka sida waafaqsan siyaasadaha iyo tilmaamaha Wikipedia ee la dhisay, markaa waa inay marka hore ka wada hadlaan welwelkooda iyo arrimahooda maamulaha la xiriira si toos ah. Kiisaska aysan arrintu ku xallin si toos ah loogana wada hadlo iyo/ama marka la go'aamiyo in gelitaanka bulshada ballaaran ay tahay mid lagama maarmaan ah ama loo baahan yahay, isticmaayaashu waxay soo dhigi karaan welwelkooda ku saabsan arrinta si ay u eegto bulshada ballaaran.
Xaaladaha caadiga ah ee ay badanaa lagama maarmaanka tahay in laga fogaado isticmaalka qalabka:
* ''Khilaaf dano ah ama aan dhexdhexaad ahayn'' – Maamulayaashu waa aysan caadi ahaan isticmaalin qalabkooda arrimaha ay si shakhsi ah ugu lug leeyihiin (tusaale ahaan, khilaaf nuxur ah oo ay dhinac ka yihiin).
* ''Caadooyinka bulshada ama siyaasadaha'' – Marka siyaasad ama caado bulsho ay caddahay in aysan aheyn in la isticmaalo qalabka, markaa qalabka waa aysan aheyn in la isticmaalo iyada oo aan la bixin sharraxaad muujineysa in arrinta la tixgeliyey, iyo sababta (dhif ah) reebitaanka loo arko mid macquul ah.
* ''Ficillada maamulaha ee la xiriira tifaftiridda lacagta la siiyo'' – Qalabka maamulka waxaa laga yaabaa inaan loo isticmaalin qayb ka mid ah hawl kasta oo tifaftirid lacag ah, marka laga reebo ama marka lacagta ay bixiso Aasaaska Wikimedia ama shirkad la xiriirta WMF.
* ''Dib u celinta ficillada maamulayaasha kale'' – Kaliya si ixtiraamaysa maamulaha ficilkiisa uu lug ku leeyahay, iyo (badanaa) ka dib wadahadal.
* ''Dib u soo celinta ficil maamul oo horay loo soo celiyey'' (mararka qaarkood loo yaqaan "dagaalka giraangiraha").
Fiiri hoos kuwan iyo wax ka reebitaanka aadka u yar.
Xitaa marka isticmaalka qalabku uu u muuqdo mid macquul ah, haddii uu jiro shaki waxaa fiican in la waydiiyo maamule kale oo madaxbannaan inuu dib u eego oo (haddii la caddayn karo) uu qaado ficilka.
=== Dib-u-celinta ficilka maamulaha kale ===
{{shortcut|WP:RAAA}}
Maamulayaasha waxaa laga filayaa inay yeeshaan xukun wanaagsan waxaana la rumeysan yahay inay si taxaddar leh u tixgeliyeen ficillada ama go'aannada ay fuliyaan maamulayaal ahaan. Maamulayaashu way is khilaafi karaan, laakiin ficillada maamulka waa aysan aheyn in la celiyo iyada oo aan lahayn sabab wanaagsan, feker taxaddar leh, iyo (haddii ay u badan tahay in laga soo horjeesto), halkaas oo maamuluhu uu hadda joogo, wadahadal gaaban oo lala yeesho maamulaha ficilkiisa la looltamayo.
==== Xaaladaha gaarka ah ====
Xaaladaha qaarkood, siyaasadda caadiga ah ee dib u celinta ficilka maamulaha kale ma khuseyso:
* '''Xiridaha ay sameeyeen Guddiga Garsoorka:''' Xiridaha ay oggolaadeen Guddiga Garsoorka waa inay ku jiraan tilmaan cad oo ah halka ay ka yimaadeen, sida "Guddiga Garsoorka awgeed", "Codsigu waa kaliya Guddiga Garsoorka", ama. Maamulayaashu waa inay kaliya dhigaan, yareeyaan, ama ka saaraan xiridahaas iyagoo haysta oggolaansho qoraal ah oo horudhac ah oo ka yimid guddiga.
* '''Xanibaha CheckUser:''' Xiridaha loo cayimay sida "Xannibaha CheckUser" (taas oo ah, xanibaad ku tiirsan natiijooyinka qarsoodiga ah ee CheckUser) waxaa laga yaabaa inaysan celin maamulayaasha aan lahayn helitaanka qalabka CheckUser. Cabashooyinka xiridahan waxaa inta badan la maqlayaa on-wiki, laakiin waxaa maqli kara Guddiga Garsoorka xaaladaha qasabka ah. Maamulayaasha waxaa la xusuusiyey bishii Luulyo 2010 inay aysan celin karin xiridaha CheckUser iyagoo aan haysan oggolaansho horudhac ah oo ka yimid Guddiga ama checkuser.
* '''Xiridaha Oversight:''' Xiridaha loo cayimay sida "Xiridaha Oversight" (taas oo ah, xiridaha ku tiirsan macluumaadka la xakameeyey) waxaa laga yaabaa inaysan celin maamulayaasha aan lahayn helitaanka oggolaanshaha oversight. Guddiga Garsoorka ayaa xukumay bishii Maarso 2013 in xiridaha oversight aan la celin karin iyadoo aan la haysan oggolaansho horudhac ah oo ka yimid Guddiga ama oversighter.
* '''Xiridaha safka VRT ee khilaafka danaha:''' Xiridaha la dhigay qayb ka mid ah safka VRT ee khilaafka danaha oo ay ku jirto nambarka tigidhka ee sababaynta xiridda waxaa laga yaabaa inaysan celin iyadoo aan la haysan oggolaanshaha maamule leh helitaanka safka ama Guddiga Garsoorka Dhaqdhaqaaqa Abriil 2026.
=== <span class="anchor" id="Wheel war"></span>Dib-u-soo-celinta ficil la celiyey ("wheel warring") ===
{{shortcut|WP:WHEEL|WP:WW}}
Marka maamule kale uu ''horay'' u celiyey ficil maamul, waxaa aad u dhif ah inuu jiro sabab kasta oo sharci ah oo loogu talagalay maamulaha asalka ah ama maamule kale inuu dib u soo celiyo ficilka la mid ah ama la mid ah mar nữa iyada oo aan lahayn wadahadal cad oo horseedaya go'aan ay gaareen is-afgarad. dagaalka giraangiraha waa marka ficilka maamulaha uu celiyo maamule kale, laakiin halkii laga wadahadli lahaa khilaafka, qalabka maamulka ayaa markaas loo isticmaalaa si dagaal ah si loo tirtiro ama loo dib u sameeyo ficilka. Iyadoo ay jiraan wax ka reebitaan aad u yar, marka ficil maamul la celiyo, waa aysan aheyn in la soo celiyo iyada oo aan la helin is-afgarad.
<div style="border: 2px solid #990000; background-color: #FF000030; border-radius: 1em; padding: 0.5em 1em; color:inherit;">
<strong style="font-weight:normal;">Ha ku celin ficil maamul oo la celiyey marka aad ogtahay in maamule kale uu ka soo horjeedo. Ha sii wadin silsilad dib-u celin maamul ah oo aan lahayn wadahadal. Xalli khilaafaadka maamulka {{underline|iyada oo la marayo wadahadalka}}.</strong>
</div>
Wheel warring waxay badanaa horseeddaa codsi garsoor oo degdeg ah. Cunaqabateynta wheel warring waxay ka timid canaan iyo digniin, ilaa xirid ku meel gaar ah, ilaa desysopping, xitaa kiisaska ugu horreeya ee markii ugu horreysay. Waxaa jiray dhowr garsoor kiisas oo khuseeya oo ku saabsan mawduuca dagaalka giraangiraha.
Erayada waxaa kale oo loo isticmaalay taariikh ahaan maamule si aan habboonayn u celinaya noocyada qaarkood ee ficil rasmi ah.
Wikipedia waxay ka shaqeysaa ruuxa [[Wikipedia:Is afgarad|is afgaradka]]; khilaafaadka waa in lagu dejiyaa wadahadal rayid ah halkii ay ka noqon lahaayeen halgan awoodeed. Waxaa jira dhowr arrimood oo muhiim ah oo dagaalku uu ka fiican yahay wadahadalka, ama u qalma in aad lumiso sharaftaada wanaagsan. Haddii aad dareento ''rabitaan'' ah in aad wheel war, isku day beddelladan:
* Raadi wadahadal wax dhisaya, oo ujeedkeedu yahay in la qaboojiyo xaaladda oo loo soo celiyo hababka caadiga ah. Qaadashada hab-dhaqan iyo hab qaboojin ah oo ula kac ah inta aad sharaxayso ayaa caawin karta. Xaaladaha qaarkood, iimaylka waxaa laga yaabaa inuu u oggolaado talo shakhsi ah oo qalbi ah in la bixiyo oo aan si fudud loogu soo dhajin karin on-wiki.
* Haddii aad ka walwalsan tahay hab-dhaqan xumo oo sug gelitaanka. Wixii <strong>xad gudub halis ah oo fool xun oo qalabka ah</strong> tixgeli in aad xareyso codsi kiis [[[[Wikipedia:Ogaysiiska Maamulka]]|Guddiga Garsoorka]].
* Haddii aad ka walwalsan tahay inaan la shaqayn (ama daahitaanka loo baahan yahay ee wada-hadalka) ay si dhakhso ah u keeni karti xaaladdu inay si xun u xumaato ama ay noqoto mid aan ku habboonayn, mararka qaarkood waxay noqon kartaa mid macquul ah in iimayl loo diro Guddiga Garsoorka oo loo sheego xaaladda ama loo codsado faragelin ama talo degdeg ah. Tani waxay noqon kartaa kiiska halkaasoo macluumaad aan dadweyne ahayn ama waxyeelo ay ka dhalan kartaan.
* Oo xusuusnow inaad haysato boqollaal saaxiibo ah: keligaa ma tihid inta badanna arrimaha waxaa ka sii dara xukunka xun. Haddii lagugu arko adigoo si wanaagsan u dhaqmaya, badanaa arrintu way dhammaan doontaa dhawaan, si kasta oo ay u muuqato mid xun. Mararka qaarkood waxaa ugu wanaagsan in si fudud loo qaato nasasho oo la dejiyo.
Erayada "wheel" waxay ka yimaadeen sharraxaadda akoonnada mudnaanta sare leh ee kombuyuutarrada weyn ee PDP-10 iyo TOPS-20, halkaas oo "wheel" loo isticmaalay sida "xidid" loogu isticmaalo nidaamyada Linux/Unix.<ref>{{cite web|title=Wheel |url=http://www.catb.org/jargon/html/W/wheel.html |access-date=8 June 2021|work= Jargon File 4.4.7 |publisher=Eric S. Raymond }}</ref><ref>{{cite web|title=Wheel bit |url=http://www.catb.org/jargon/html/W/wheel-bit.html |access-date=8 June 2021 |work= Jargon File 4.4.7 |publisher=E
==Tixraacyada==
{{Reflist}}
4of5b04ojakstq7s5rw32ewe2bwfg3j
311419
311418
2026-10-30T14:58:01Z
Isma4l
41797
/* Dib u soo-celinta ficil la celiyey ("dagaalka giraangiraha") */
311419
wikitext
text/x-wiki
{{Policy|WP:ADMIN|WP:SYSOP|WP:MOP}}
{{Ombox
|text = '''Kani ma aha bog lagu dhejiyo su'aalaha maamulayaasha.''' Taas beddelkeeda, isticmaal Codsashada dareenka maamulaha.|image=[[File:Symbol question.svg|link=|alt=|35px]]}}
{{Nutshell|Maamulayaashu waa tafatirayaal tabaruceyaal ah oo lagu qabo in lagu halbeero marin loo helo qalabka qaar ee Wikipedia Soomaaliga. Waxaa laga filayaa inay ilaalinayaan heer sare oo anshax ah, inay si caddaalad ah u adeegsadaan qalabka, isla markaana ay {{strong|marnaba}} u isticmaalin si ay faa'iido uga helaan khilaaf.}}
{{Enforcement policy list}}
[[File:Wikipedia Administrator.svg|thumb|Qalabka maamulka ee Wikipedia waxaa badanaa lagu barbar dhigaa mop-ka nadaafadda, taasoo keenta in maamulnimada mararka qaarkood lagu sifeeyo in "la siiyay mop-ka". Sida qof nadiifiye ah oo dhab ah laga yaabo inuu furayaal u haysto xafiisyo ay shaqaalaha kale ka reeban yihiin, maamulayaashu waxay leeyihiin awoodo gaar ah oo door ah, laakiin - sidoo kale sida nadiifiyaha dhabta ah - kama muhiimsana tifaftirayaasha kale.]]
'''Maamulayaasha''', oo si caadi ah loogu yaqaan '''admins''' ama '''sysops''' (hawl wadeenada nidaamka), waa tafaftirayaasha [[Wikipedia]] ee la siiyay awoodda farsamo si ay u qabtaan ficilro gaar ah oo ku saabsan Wikipedia Soomaaliga. Kuwani waxaa ka mid ah awoodda ay u leeyihiin inay [[WP:BLOCK|xiraan]] oo ay furaan akoonnada isticmaalaha, [[Ciwaanka IP-ga|cinwaannada IP]], iyo kala duwanaanshaha IP ee tifaftiridda, inay wax ka beddelaan bogagga si buuxda loo [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaaliyay]], inay codsadaan oo ay ka saaraan [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaalinta bogga]], inay [[WP:DELETE|tirtiraan]] oo ay soo celiyaan bogagga, inay wareejiyaan bogagga iyada oo aan la xaddidin, iyo inay isticmaalaan qalabka kale ee gaarka ah.
Maamulayaashu waxay qaataan mas'uuliyadahan iyagoo ah tabaruceyaal ka dib markii ay maraan habka dib u eegista bulshada ama iyagoo ay soo doorteen saaxiibadooda tafaftirayaasha ah. Uma dhaqmaan sidii shaqaale ka tirsan [[Wikimedia Foundation|Aasaaska Wikimedia]]. Weligood looma baahna inay isticmaalaan qalabkooda mana aha inay marnaba u isticmaalaan si ay faa'iido uga helaan khilaaf ay ku lug lahaayeen. Maamulayaasha waa inaan lagu khaldin [[m:System administrators|maamulayaasha nidaamka Wikimedia]] ("sysadmins").
Wikipedia-ha Ingiriiska wuxuu leeyahay {{NUMBEROFADMINS}} maamulayaal (fiiri {{Plainlink|url=//so.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ListUsers/sysop&limit=2000|name=liiska buuxa ee akoonnada leh mudnaanta maamulaha}} ama liisaska maamulayaasha ee heerka wax qabadka).
== <span class="anchor" id="POWERS"></span><span class="anchor" id="Powers"></span><span class="anchor" id="ABILITIES"></span><span class="anchor" id="Abilities"></span><span class="anchor" id="ADMINRIGHTS"></span><span class="anchor" id="MOPRIGHTS"></span>Awoodaha maamulayaasha ==
{{Shortcut|WP:MOPRIGHTS}}
Maamulayaashu waxay leeyihiin awoodda farsamo si ay u fuliyaan ficillada soo socda:
* [[Wikipedia:Xannibaadyo iyo mamnuucid|Xannib]] iyo furid akoonnada isticmaalaha, cinwaannada IP, iyo kala duwanaanshaha IP ee tifaftiridda<ref>Xiridmahan waxay diidi karaan tifaftiridda bogag ama magacyo gaar ah, ama waxaa lagu dabaqi karaa goobta oo dhan iyo {{em|dhammaan bogagga}}.</ref>
* Codsashada, wax ka beddelidda, iyo ka saaridda [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaalinta bogga]] ee bog gaar ah si loo xaddido ama loo oggolaado tafaftiridda, u guurista, abuurista, iyo/ama soo gelinta faylasha
* Wax ka beddelidda bogagga si buuxda loo ilaaliyay
* [[Wikipedia:Xeerka Tirtirka|Tirtiridda]] bogag leh 5,000 ama ka yar dib u eegisyo<ref>Bogagga leh in ka badan 5000 dib u eegis waxaa kaliya tirtiri kara [[WP:STEW|steward]].</ref>
* Daawashada iyo soo celinta bogagga la tirtiray
* [[Wikipedia:Tirtiridda taariikhda|Xaddididda iyo soo celinta muuqashada dadweynaha]] ee macluumaadka diiwaannada shakhsiga ah iyo dib u eegisyada bogga
* Bixinta iyo ka noqoshada ogolaanshaha isticmaale ee gaarka ah ee [[Wikipedia:Codsiga maamulka/Hordhac|ay codsadeen akoonnada isticmaalaha]]<ref>Maamulayaashu waxay bixin karaan oo ka noqon karaan abuuraha akoonka, confirmed, event rrganizer, IP block exempt. Waxay kaloo awood u leeyihiin inay bixiyaan oo ka noqdaan xuquuqaha been abuurka ah ee AutoWikiBrowser, AFC, maadaama ay awood u leeyihiin inay wax ka beddelaan bogagga si buuxda loo ilaaliyay.</ref>
* Wax ka beddelidda bogagga ku jira magaca MediaWiki, iyadoo laga reebo bogagga JavaScript iyo CSS<ref>Kaliya [[Wikipedia:Interface administrators|maamulayaasha interface-ka]] ayaa leh awoodda ay ku beddelaan bogagga JavaScript iyo CSS ee ku jira magaca MediaWiki.</ref>
* Fulinidda ficillo kale oo gaar ah sida lagu qoray {{Section link|Special:ListGroupRights#sysop}}
Sida caadada ah, maamulayaashu waxay badanaa mas'uuliyad ka saaraan xukunka natiijooyinka wadahadallada qaarkood, sida wadahadallada tirtiridda, wadahadallada dhaqdhaqaaqa, iyo wadahadallada dib-u eegista dhaqdhaqaaqa, laakiin tifaftirayaasha aan maamulaha ahayn ayaa iyaguna xiri kara wadahadallada
== Noqoshada maamulaha ==
{{Shortcut|WP:CANDIDATE|WP:BECOMEADMIN}}
Lagu jiro [[Soomaali Wikipedia|Wikipedia-ha Af-Soomaali]], waxaa jira laba hab oo lagu noqdo maamulaha: iyada oo la marayo is afgarad laga dhisay wadahadalka dadweynaha, ama cod sir ah. Wikipedia Soomaaliga wuxuu u baahan yahay in musharraxiinta maamulayaashu ay haystaan xaqqa isticmaale ee [[Wikipedia:Autoconfirmed users|Autoconfirmed user]]. ([[m:List of Wikipedias|Wikipedia-yada kale]] waxay leeyihiin siyaasadahooda gaarka ah ee bixinta maamulnimada.)
'''Kaliya hal akoon oo qof go'an ah ayaa yeelan kara qalabka maamulka'''. Reer-baxnimada kaliya ayaa ah in maamulayaashu ay shaqeyn karaan [[Wikipedia:Bots|botyada]] leh helitaanka maamulka.
Ogolaanshaha maamulaha waxaa la bixiyaa si aan xad lahayn, waxaana laga saarayaa kaliya marka la codsado, xaaladaha ku lug leh faragelinta heerka sarre ah, ama sabab la xiriirta shaqo la'aan.
=== <span class="anchor" id="Request for adminship"></span>Codsashada maamulnimada iyada oo la marayo is afgarad ===
Isticmaale kasta oo extended-confirmed ah wuxuu codsan karaa maamulnimo ("RfA") bulshada dhexdeeda. Si kastaba ha ahaatee, maamulayaasha waxaa laga filayaa inay yeeshaan heer sarre oo kalsooni iyo ammaan ah bulshada dhexdeeda, markaa codsiyada ka yimaada isticmaayaasha aan lahayn khibrad la taaban karo badanaa ma guuleystaan. Tafaftiraha kasta wuxuu ka faalloon karaa codsiga, tifaftire kastana wuxuu qiimayn doonaa musharrax kasta si uu u gaar ah. Si kastaba ha ahaatee, kaliya tifaftirayaasha haysta xaqqa isticmaale ee autoconfirmed user ayaa "codayn kara" codsiyada.
Kahor inta aan la codsan ama la aqbalin magacaabista, musharraxiinta waa inay guud ahaan ahaadaan tifaftirayaal Wikipedia ah oo firfircoon, joogto ah, mudnaan dheerna leh, aqoon u leh habraacyada iyo dhaqamada Wikipedia, ixtiraamaya oo fahmaya siyaasadahooda, isla markaana helay kalsoonida guud ee bulshada. Musharraxiinta waxaa kale oo looga baahan yahay inay soo bandhigaan haddii ay abid u tafatireen Wikipedia lacag. Su'aalaha la xiriira arrintaan waxaa loo oggol yahay in la waydiiyo musharrax kasta, tifaftire kasta oo bulshada ka tirsan, inta uu socdo habka RFA.
Wadahadal ayaa dhaca muddo todobo maalmood ah oo ku saabsan in musharraxgu uu noqdo maamule. Sida is-afgaradka bulshada, RfA-yada waxaa lagu xayaysiiyaa [[:en:MediaWiki:Watchlist-messages|liisaska daawashada tafaftirayaasha]]. Bulshadu waxay dejisay xadka su'aasha: ma jiro tafaftire waydiin kara in ka badan laba su'aal musharrax. Sidoo kale lama oggola su'aallo qaybo badan ka kooban oo loo qaabeeyey sidii hal su'aal, laakiin dhab ahaantii waydiinaya su'aallo badan oo ka sarreeya xadka. [[Wikipedia:Bureaucrats|Bureaucrats]] iyo la socodayaasha loo qoondeeyey waxay "klerkin" karaan RfA-yada, iyagoo la tacaalaya faallooyinka iyo/ama codadka ay u arkaan inay yihiin kuwo aan habboonayn.
Habka RfA wuxuu u oggolaanayaa tifaftirayaasha kale inay bartaan musharraxka. Tifaftirayaashu waxay sahamiyaan ka-qaybgalka musharraxka iyo asalka uu u leeyahay tifaftire ahaan, waxay ku sameeyaan wadahadallo, iyo fahamka doorka ay codsanayaan. Tafaftirayaashu waxay sheegaan haddii ay taageerayaan ama ay ka soo horjeedaan codsiga, iyaga oo wata sababaha ay u arkaan iyo aragtidooda musharraxka. Sarkaalka aan ku lug lahayn bureaucrat ayaa markaas go'aaminaya haddii uu jiro [[Wikipedia:Is afgarad|is afgarad]] lagu oggolaanayo codsiga. Go'aankani kuma saleysna si gaar ah boqolleyda taageerada, laakiin ficil ahaan inta badan RfA-yada ka sarreeya 75% waa ay maraan. Bulshadu waxay go'aamisay in ''guud ahaan'', RfA-yada u dhexeeya 65 iyo 75% taageerada ay tahay inay hoos yimaadaan go'aanka bureaucrats-ka. (Sidaa darteed, waxay si macquul ah uga dhalaneysaa in ku dhowaad dhammaan RfA-yada ka hooseeya 65% taageerada ay guuldarraysan doonaan.)
In kasta oo RfA uu yahay hab xooggan, tayada jawaab-celinta iyo dib u eegista diyaargarowga musharraxka iyo dabeecaddiisa ee ay sameeyaan tifaftirayaasha khibradda leh ayaa inta badan aad u sarreeya. Codsadayaasha aan guuleysan laakiin qaada tillaabooyin ay kaga jawaabayaan dhibcaha la soo qaaday waxay badanaa ku guuleystaan codsi xiga bilo kadib. Haddii aad xiisaynayso codsashada maamulnimada, waa inaad marka hore akhrisaa hage ku saabsan codsashada maamulnimada iyo tilmaamaha magacaabista. Markaad diyaar u tahay inaad codsato, waxaad ku dari kartaa magacaabistaada bogga [[Wikipedia:Codsiga maamulka]] ("RfA"), si waafaqsan tilmaamaha boggaas.
=== Doorashooyinka maamulayaasha ===
Maamulayaasha waxaa kale oo lagu dooran karaa doorasho maamule oo leh cod sir ah. Doorashooyinka maamulayaasha, oo billowday 2024, ma beddelaan RfA, maamulayaasha soo socdaana waxay si xor ah u dooran karaan habka ay isticmaalayaan. Doorasho tijaabo ah ayaa lagu qabtay Oktoobar 2024. Doorashooyinka maamulayaasha waxaa si joogto ah loogu oggolaaday jadwalka 5-ta bilood ah ee RfC oo la qabtay horraantii 2025. Marka laga reebo daaqadaha doorashada ka horreeya ee magacaabista musharraxa iyo dejinta codadka, habka wuxuu qaadanayaa 12 maalmood: 5 maalmood oo wadahadal iyo su'aallo ah, waxaa ku xiga 7 maalmood oo cod sir ah. Wareegyada doorashada iyo xilliyada daaqad kasta iyo xilli kasta waxaa lagu xayaysiiyaa horay, oo ay ku jiraan ogeysiisyada liiska daawashada.
Ka dib marka codbixintu dhammaato, doorashada waxaa baaraya seddex [[Wikipedia:Check user|checkusers]] ama [[Wikipedia:Steward|stewards]] oo ka tirsan Wikipedia Soomaaliga. Waxay hubin doonaan wixii laba laab ah, aan u qalmin, ama codadka sockpuppeteer oo ay tirtiri doonaan sidii loo baahnaa. Marka baarista la dhammeeyo, codadka waa la tiririyaa, natiijooyinka waa la shaaciyaa, maamulayaasha cusubna waxaa la siiyaa mudnaanta maamulka. Si uu u guuleysto, musharraxgu waa inuu helaa boqolleyda taageerada oo ah 70% ama ka badan iyo kooram ah ugu yaraan 20 cod oo taageero ah. Tirinta codadka waxaa lagu xisaabiyaa Taageerada / (Taageero + Ka soo horjeed) musharrax kasta. Codadka "Neutral" lama isticmaalo xisaabinta boqolleyda taageerada ee musharraxka mana laha saameyn dhinacaas ah.
== Meelaha ay maamulayaasha si gaar ah uga caawin karaan ==
Xuquuqda maamulaha waxay noqon kartaa mid aad u waxtar leh meelaha qaarka ah ee Wikipedia:
* Kahortagga burburinta
* Dhibaatooyinka xuquuqda daabacaadda tilmaamaha
* Dhacdooyinka dareenka maamulaha
* [[Bogga Hore]] qaybaha, sida Wararka ku jira ama Ma ogtahay
* Socodka isbeddellada dhow
* Codsiyada tirtiridda degdegga ah
* Xeerka saddex-jeer dib u celinta iyo xad-gudubyada dagaalka tafaftiridda.
"Maamulayaasha aan lug ku lahayn" ayaa sidoo kale ka caawin kara maamulka Guddiga Garsoorka iyo xallinta khilaafaadka ee ku saabsan meelaha iyo xaaladaha dhibaatada leh. Maamulayaasha ka shaqeynaya doorkan waa ''dhexdhexaad''; ma laha wax lug ah oo toos ah arrimaha ay dadka ka caawinayaan. Liisaska cunaqabateynta ee ay tahay inay fuliyaan maamulayaasha dhexdhexaadka ah.
== <span class="anchor" id="anyuser"></span>Golayaasha ogeysiiska maamulayaasha ==
{{shortcut|WP:ANYUSER}}
Saddex golayaal ogeysiis oo waaweyn ayaa jira oo ay ka dhacaan wadahadallada maamulaha guud (isticmaale kasta wuxuu soo dhigi karaa ama ka qayb qaadan karaa wadahadallada halkaas):
* [[Wikipedia:Ogaysiiska Maamulka]] – Loo isticmaalo waxyaabaha ay maamulayaashu jeclaan karaan (ama u baahan karaan) inay ogaadaan, sida ogeysiisyada iyo macluumaadka guud.
– Loo isticmaalo arrimaha u baahan dareenka maamulayaasha soo maraya. In kasta oo mawduucyada halkan ay noqon karaan kuwo dhaadheer, golahan waxaa inta badan loogu talagalay dhacdooyinka iyo arrimaha kale ee u baahan talo ama dareen.
– Waa gole ogeysiis oo ficillada maamulka ee maamulayaasha lagaga wada hadli karo loona eegi karo bulshada ballaaran.
== Filashooyinka maamulnimada ==
{{shortcut|WP:ADMINEXPECT}}
=== Daryeelka iyo xukunka ===
Haddii la siiyo helitaanka, maamulayaashu waa inay daryeel ku muujiyaan isticmaalka hawlahan cusub, gaar ahaan awoodda ay u leeyihiin inay tirtiraan bogagga oo ay xiraan isticmaayaasha iyo cinwaannada IP (fiiri hage sida- loo sameeyo ee maamulayaasha si aad u barato sida loo sameeyo waxyaalahan). Maamulayaasha cusub waa inay sidoo kale eegaan bogagga ku xiran liiska akhriska maamulayaasha ka hor intaysan isticmaalin awoodahooda maamul. Khaladaadka marmarka qaarkood la sameeyo waa la aqbalaa laakiin khaladaadka halista ah ama soo noqnoqda, ama kuwa ku lug leh xad-gudubyada hab dhaqanka maamulaha 'ee lugta leh' marmarka qaarkood maaha.
Qalabka maamulaha sidoo kale waa in lagu isticmaalo xukun taxaddar leh; waxay qaadan kartaa xoogaa waqti ah maamulaha cusub inuu barto goorta ay ugu fiican tahay in la isticmaalo qalabka, waxayna qaadan kartaa bilo in la helo dareen wanaagsan oo ku saabsan inta muddada ah ee la dejinayo marka la isticmaalayo qalabka sida xiridda iyo ilaalinta bogga ee khilaafaadka adag. Maamulayaasha cusub waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay si tartiib ah u billaabaan oo ay ka dhistaan khibrad meelaha ay ku barteen, iyo inay dadka kale waydiiyaan haddii ay shaki qabaan.
=== Hab dhaqanka maamulaha ===
{{shortcut|WP:ADMINCOND}}
Maamulayaashu waa inay ku hoggaamiyaan tusaale ahaan, isla markaana, sida ''dhammaan tafaftirayaasha'', ay ugu dhaqmaan si ixtiraam leh, rayid ah oo ay la falgalaan kuwa kale ''mar kasta''. Maamulayaasha kama xorooba {{em|wax kasta}} oo ka mid ah siyaasadaha la dhisay ee Wikipedia; waxaa laga filayaa inay raacaan oo ay gutaan waajibaadkooda sida ugu fiican ee awooddooda ah. Khaladaadka marmarka qaarkood waa kuwo si buuxda ula jaan qaadaya isticmaalka qalabka maamulaha; maamulayaasha looma filayo inay noqdaan kuwo kaamil ah. Si kastaba ha ahaatee, carqaladaynta joogtada ah ama halista ah ee Wikipedia iyada oo loo marayo dabeecad sida [[Wikipedia:Anshax|aan rayid ahayn]] ama tafaftiridda niyad-xumada ah waa mid aan la jaanqaadi karin oo ah ''khilaaf toos ah'' oo lala leeyahay filashooyinka iyo mas'uuliyadaha maamulayaasha, iyo xukunka xun ee joogtada ah ama fool xun ayaa horseed u noqon kara in laga xayuubiyo qalabka maamulaha. Maamulayaashu waa inay ku dadaalaan inay tusaale u noqdaan heerarka sare ee ixtiraamka iyo rayidnimada, iyo tafaftiridkooda, wadahadalladooda, is-dhexgalkooda, iyo hab dhaqankooda waa inay dejiyaan tusaalaha dhammaan tafaftirayaasha kale ''mar kasta''. Tani waa labadaba ''shuruud'' iyo ''xaalad'' haysashada mudnaanta maamulaha.
Maamulayaashu waa inay maskaxda ku hayaan inay haystaan boqollaal saaxiibo ah. Sidaa darteed, haddii maamuluhu ausan u hoggaansami karin siyaasadaha goobta oo uusan nagaan rayid (xitaa xagga isticmaayaasha muujinaya dabeecadda dhibaatada leh) inta uu wax ka qabanayo arrin go'an, maamuluhu waa inuu arrinta u keenaa gole ogeysiis ama u gudbiyaa maamule kale si uu wax uga qabto, halkii uu ka darsan lahaa ama ka sii dari lahaa dhibaatada hab-dhaqan xumo.
=== Xisaabtanka ===
{{shortcut|WP:ADMINACCT}}
Maamulayaashu waxay ka xisaabtamaan ficilladooda ku lug leh qalabka maamulaha, maadaama ficillada maamulaha ee aan la sharaxin ay niyad-jabiso tafaftirayaasha kale. Iyadoo ku xiran kaliya xuduudaha [[Wikipedia:Anshax|rayidnimada]], [[Wikipedia:Ma jiraan weeraro shaqsiyeed|ka fogaanshaha weerarrada shakhsi ahaaneed]], iyo [[Wikipedia:U qaado niyad wanaagsan|u qaadashada wanaagsan]] ee macquulka ah, tafaftirayaashu waxay xor u yihiin inay wax ka weydiiyaan ama dhaleeceeyaan ficillada maamulaha. Maamulayaasha waxaa laga filayaa inay si degdeg ah oo rayid ah uga jawaabaan su'aalaha ku saabsan hab dhaqankooda Wikipedia-la xiriira iyo ficillada maamulka, gaar ahaan inta lagu jiro wadahadallada bulshada ee golayaasha ogeysiiska ama inta lagu jiro habsocodka Guddiga Garsoorka. Maamulayaashu waa inay caddeeyaan ficilladooda marka la codsado.
Maamulayaasha si halis ah ama soo noqnoqda ugu dhaqma si dhibaato leh, ama lumiyay kalsoonida ama kalsoonida bulshada, waxaa la cunaqabteyn karaa ama laga xayuubin karaa xuquuqdooda maamulaha Guddiga Garsoorka ama codsiga dib u yeerista. Tani waxay dhacday ama waxaa la soo jeediyay ficillada soo socda:
* Maamulnimo "niyad-xumo ah" ([[Wikipedia:Sock puppetry|sock puppetry]], xad gudub weyn oo kalsooni ah,
{{spaced ndash}}tani waxay noqon kartaa mid lala yeesho tifaftirayaasha (tusaale ahaan, la'aanta digniinaha habboon ama sharraxaadaha ficillada), ama si wax looga qabto welwelka bulshada (gaar ahaan marka la raadiyo sharraxaadyo ama faallooyin kale oo halis ah)
**In kasta oo hababka ugu wanaagsan ee maamulayaashu ay yihiin inay u suurtageliyaan iimaylka iyo ogeysiisyada, looma baahna inay sidaas sameeyaan, mana loo baahna inay akhriyaan ama ka jawaabaan haddii la suurtogeliyey. Maamulayaasha aan u suurtagelin ogeysiisyada waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay arrintan ku muujiyaan boggooda isticmaale.
* Xad gudub soo noqnoqda, joogto ah, ama fool xun oo ku saabsan qalab ama oggolaansho isticmaale oo la socota qalabka maamulaha (sida u guurista faylasha]] ama isticmaalka [[Wikipedia:Rollback|dib u celinta]]) {{endash}} maamulaha waxaa laga xayuubin karaa mudnaanta maamulka si buuxda oo kaliya si looga saaro helitaanka oggolaanshaha isticmaale ee la socota.
* Xukun xumo soo noqnoqda ama joogto ah.
=== Amniga ===
{{shortcut|WP:SECUREADMIN}}
Wikipedia siyaasadda shuruudaha xoogga erayga sirta ah waxay ka rabtaa maamulayaashu inay haystaan eryo sir ah oo xooggan iyo inay raacaan hababka amniga shakhsi ahaaneed ee habboon. Maadaama ay leeyihiin awood ay ku geystaan waxyeelo goobta oo dhan ah hal tafaftir, akoon admin ah oo la hareer maray ayaa la xiri doonaa mudnaantiisana waa laga saarayaa sababo amniga goobta awgeed. Xaaladaha qaarkood, ka noqoshada mudnaanta waxay noqon kartaa mid joogto ah. Maamul kasta oo la ogaado inuu haysto eray sir ah oo ka yar 8 xaraf dherer ahaan ama ka mid ah [https://github.com/danielmiessler/SecLists/blob/master/Passwords/Common-Credentials/10k-most-common.txt 10,000 erayada sirta ah ee ugu caansan] sidoo kale waa la desysopping karaa. Go'aanka ku saabsan dib u sysopping maamulayaasha ku meel gaar ahaan la desysopped waxaa loo daayay Guddiga Garsoorka, kuwaas oo tixgelin doona in mulkiilaha xaqqa leh si sax ah loo aqoonsaday, iyo aragtidooda ku saabsan dhacdada iyo maamulka iyo amniga (oo ay ku jiraan amniga mustaqbalka ee suurtogalka ah) ee akoonka.
Xaqiijinta laba tallaabo ah waa la heli karaa si loo sii sugo akoonnada isticmaalka aan la oggolayn.
Maamulayaashu waa inay '''marnaba''' la wadaagin eraygooda sirta ah ama akoonkooda qof kale, sabab kasta ha ahaatee. Haddii ay ogaadaan in eraygooda sirta ah la hareer maray, ama akoonkooda si kale loo hareer maray (xitaa tifaftire ama qof ay yaqaaniin oo ay aaminsan yihiin), waa inay isku dayaan inay beddelaan isla markiiba, ama haddii kale u sheegaan bureaucrat si ku meel gaar ah loo desysopping. Isticmaayaasha ku guuldareysamaya inay soo sheegaan isticmaalka aan la oggolayn ee akoonkooda waa la desysopping doonaa. Isticmaalka aan la oggolayn waxaa loo tixgeliyaa 'xaalado muran leh', mana soo celin doonto si otomaatig ah.
== <span class="anchor" id="INVOLVED"></span><span class="anchor" id="UNINVOLVED"></span><span class="anchor" id="involved"></span><span class="anchor" id="uninvolved"></span>Maamulayaasha ku lugta leh ==
{{shortcut|WP:INVOLVED|WP:UNINVOLVED}}
{{Quote box
| quote = "Ninna ma aha garsoore ku habboon kiisa u gaar ah"
| source = Thomas Hobbes, ''Leviathan Leviathan''
}}
Guud ahaan, tafaftirayaashu waa aysan u dhaqmin maamulayaal ahaan khilaafaadka ay ku lug lahaayeen. Tani waa sababta oo ah maamulayaasha lugta leh waxay noqon karaan, ama u muuqan karaan, kuwo aan awood u lahayn inay gaaraan go'aanno ujeeddo leh khilaafaadka ay dhinac ka ahaayeen ama ay dareen xooggan ka qabaan. Lug lahaanshaha waxaa bulshadu si ballaaran u fasiraysaa inay ku jirto khilaafaadyo hadda jira ama la soo dhaafay oo lala yeeshay tifaftire (ama tafaftirayaal), iyo khilaafaadka mowduucyada, dhib ma laha dabeecadda ama da'da khilaafka.
Hal digniin oo muhiim ah ayaa ah in maamulaha la falgalay tafaftire ama goob mowduuc ah ''sii ahaan doona doorka maamulka oo kaliya'', ama kaasoo ka qaybgalkiisii hore uu ahaa mid yar ama tafaftirro cad oo aan muujin eex, waa {{em|aan lug lahayn}} mana laga horjoogsado inuu ka shaqeeyo awood maamul oo la xiriirta tafaftirahaas ama goobta mowduuca ah. Digniinaha, wadahadal deggan oo macquul ah iyo sharraxaadda digniinahaas, talada ku saabsan caadooyinka bulshada, iyo talooyinka ku saabsan erayada suurtogalka ah iyo hababka ma ka dhigayaan maamulaha mid lug leh.
Kiisaska tooska ah (tusaale ahaan, burburinta muuqata, bulshadu waxay taariikh ahaan taageertay ficilka cad ee maamulaha kasta - xitaa haddii uu lug leeyahay - iyadoo la saleynayo in maamule kasta oo macquul ah uu u badan yahay inuu gaari lahaa gabagabadaas oo kale. In kasta oo ay jiraan wax ka reebitaan ku saabsan mamnuucidda tafaftirayaasha lugta leh ee qaadaya ficil maamul, weli waa habka ugu wanaagsan ee kiisaska uu maamuluhu u muuqan karo inuu lug leeyahay in arrinta loo gudbiyo maamule kale iyada oo la marayo golayaasha ogeysiiska ee khuseeya.
Tafaftirayaasha aan maamulayaasha ahayn ee xiraya wadahadallada
iyo qiimaynta is-afgaradka waxaa lagu hayaa isla heerarkaas; tafaftirayaasha xiraya wadahadalladaas waa aysan ku lug lahaan wadahadalka laftiisa ama khilaafaadka la xiriira.
== <span class="anchor" id="Grievances by users"></span><span class="anchor" id='Grievances by users ("administrator abuse")'></span>Cabashooyinka ==
{{shortcut|WP:ADMINABUSE|WP:ADMINISTRATORABUSE}}
Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in maamuluhu u dhaqmay si aan habboonayn, waa inuu si toos ah u muujiyaa welwelkiisa maamulaha mas'uulka ka ah oo uu isku dayaa inay xal gaaraan si nidaamsan oo rayid ah. Haddii aan arrinta lagu xallin labada dhinac u dhexeeya, isticmaayaashu waxay ku sii wadi karaan xallinta khilaafka (fiiri qaybtan hoose wixii macluumaad dheeraad ah). Hal hab oo suurtagal ah waa in la bilaabo wadahadal dib u eegista ficilka maamulka]] ama golaha ogeysiiska maamulayaasha si loo codsado jawaab-celinta bulshada {{endash}} si kastaba ha ahaatee, cabasho-sidayaashu waa inay ogaadaan in hab-dhaqankooda la siman yahay oo la tixgeliyo sida isticmaalaha ay ka wada hadlayaan. Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in si aan habboonayn loo xiray, wuxuu mari karaa habka codsiga xiridda oo uu sharaxi karaa xaaladda iyo sababta ay u rumeysan yihiin in xiriddu ay tahay mid aan habboonayn ama aan la caddayn karin.
In kasta oo Guddiga Garsoorka ausan si caadi ah u eegin xiridaha gaagaaban ama caadiga ah, welwelka ku saabsan caafimaadka maamulaha iyo ku-habboonaanta doorka waxaa loo keeni karaa guddiga iyadoo lala wato Codsi Garsoor, badanaa marka hababka kale ee xallinta khilaafka ay guuldarraysanayaan iyo marka habkani yahay ikhtiyaarka ugu dambeeya.
== Xad gudubka qalabka maamulka ==
{{shortcut|WP:TOOLMISUSE}}
Xad gudubka qalabka maamulka waxaa loo tixgeliyaa ''arrin aad u halis ah''; waxaa la siiyaa isticmaayaasha la aaminsan yahay ee loogu talagalay dayactirka iyo hawlaha kale, waana in mar walba la isticmaalaa iyadoo laga fikirayo, daryeel leh, dadaal habboon iyo xukun wanaagsan. Xad gudubka halista ah ee qalabka ayaa horseed u noqon kara cunaqabatayn ama xitaa ka saariddooda. Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in maamuluhu uusan isticmaalin qalabkiisa maamulka sida waafaqsan siyaasadaha iyo tilmaamaha Wikipedia ee la dhisay, markaa waa inay marka hore ka wada hadlaan welwelkooda iyo arrimahooda maamulaha la xiriira si toos ah. Kiisaska aysan arrintu ku xallin si toos ah loogana wada hadlo iyo/ama marka la go'aamiyo in gelitaanka bulshada ballaaran ay tahay mid lagama maarmaan ah ama loo baahan yahay, isticmaayaashu waxay soo dhigi karaan welwelkooda ku saabsan arrinta si ay u eegto bulshada ballaaran.
Xaaladaha caadiga ah ee ay badanaa lagama maarmaanka tahay in laga fogaado isticmaalka qalabka:
* ''Khilaaf dano ah ama aan dhexdhexaad ahayn'' – Maamulayaashu waa aysan caadi ahaan isticmaalin qalabkooda arrimaha ay si shakhsi ah ugu lug leeyihiin (tusaale ahaan, khilaaf nuxur ah oo ay dhinac ka yihiin).
* ''Caadooyinka bulshada ama siyaasadaha'' – Marka siyaasad ama caado bulsho ay caddahay in aysan aheyn in la isticmaalo qalabka, markaa qalabka waa aysan aheyn in la isticmaalo iyada oo aan la bixin sharraxaad muujineysa in arrinta la tixgeliyey, iyo sababta (dhif ah) reebitaanka loo arko mid macquul ah.
* ''Ficillada maamulaha ee la xiriira tifaftiridda lacagta la siiyo'' – Qalabka maamulka waxaa laga yaabaa inaan loo isticmaalin qayb ka mid ah hawl kasta oo tifaftirid lacag ah, marka laga reebo ama marka lacagta ay bixiso Aasaaska Wikimedia ama shirkad la xiriirta WMF.
* ''Dib u celinta ficillada maamulayaasha kale'' – Kaliya si ixtiraamaysa maamulaha ficilkiisa uu lug ku leeyahay, iyo (badanaa) ka dib wadahadal.
* ''Dib u soo celinta ficil maamul oo horay loo soo celiyey'' (mararka qaarkood loo yaqaan "dagaalka giraangiraha").
Fiiri hoos kuwan iyo wax ka reebitaanka aadka u yar.
Xitaa marka isticmaalka qalabku uu u muuqdo mid macquul ah, haddii uu jiro shaki waxaa fiican in la waydiiyo maamule kale oo madaxbannaan inuu dib u eego oo (haddii la caddayn karo) uu qaado ficilka.
=== Dib-u-celinta ficilka maamulaha kale ===
{{shortcut|WP:RAAA}}
Maamulayaasha waxaa laga filayaa inay yeeshaan xukun wanaagsan waxaana la rumeysan yahay inay si taxaddar leh u tixgeliyeen ficillada ama go'aannada ay fuliyaan maamulayaal ahaan. Maamulayaashu way is khilaafi karaan, laakiin ficillada maamulka waa aysan aheyn in la celiyo iyada oo aan lahayn sabab wanaagsan, feker taxaddar leh, iyo (haddii ay u badan tahay in laga soo horjeesto), halkaas oo maamuluhu uu hadda joogo, wadahadal gaaban oo lala yeesho maamulaha ficilkiisa la looltamayo.
==== Xaaladaha gaarka ah ====
Xaaladaha qaarkood, siyaasadda caadiga ah ee dib u celinta ficilka maamulaha kale ma khuseyso:
* '''Xiridaha ay sameeyeen Guddiga Garsoorka:''' Xiridaha ay oggolaadeen Guddiga Garsoorka waa inay ku jiraan tilmaan cad oo ah halka ay ka yimaadeen, sida "Guddiga Garsoorka awgeed", "Codsigu waa kaliya Guddiga Garsoorka", ama. Maamulayaashu waa inay kaliya dhigaan, yareeyaan, ama ka saaraan xiridahaas iyagoo haysta oggolaansho qoraal ah oo horudhac ah oo ka yimid guddiga.
* '''Xanibaha CheckUser:''' Xiridaha loo cayimay sida "Xannibaha CheckUser" (taas oo ah, xanibaad ku tiirsan natiijooyinka qarsoodiga ah ee CheckUser) waxaa laga yaabaa inaysan celin maamulayaasha aan lahayn helitaanka qalabka CheckUser. Cabashooyinka xiridahan waxaa inta badan la maqlayaa on-wiki, laakiin waxaa maqli kara Guddiga Garsoorka xaaladaha qasabka ah. Maamulayaasha waxaa la xusuusiyey bishii Luulyo 2010 inay aysan celin karin xiridaha CheckUser iyagoo aan haysan oggolaansho horudhac ah oo ka yimid Guddiga ama checkuser.
* '''Xiridaha Oversight:''' Xiridaha loo cayimay sida "Xiridaha Oversight" (taas oo ah, xiridaha ku tiirsan macluumaadka la xakameeyey) waxaa laga yaabaa inaysan celin maamulayaasha aan lahayn helitaanka oggolaanshaha oversight. Guddiga Garsoorka ayaa xukumay bishii Maarso 2013 in xiridaha oversight aan la celin karin iyadoo aan la haysan oggolaansho horudhac ah oo ka yimid Guddiga ama oversighter.
* '''Xiridaha safka VRT ee khilaafka danaha:''' Xiridaha la dhigay qayb ka mid ah safka VRT ee khilaafka danaha oo ay ku jirto nambarka tigidhka ee sababaynta xiridda waxaa laga yaabaa inaysan celin iyadoo aan la haysan oggolaanshaha maamule leh helitaanka safka ama Guddiga Garsoorka Dhaqdhaqaaqa Abriil 2026.
=== <span class="anchor" id="Wheel war"></span>Dib u soo-celinta ficil la celiyey ("dagaalka giraangiraha") ===
{{shortcut|WP:WHEEL|WP:WW}}
Marka maamule kale uu ''horay'' u celiyey ficil maamul, waxaa aad u dhif ah inuu jiro sabab kasta oo sharci ah oo loogu talagalay maamulaha asalka ah ama maamule kale inuu dib u soo celiyo ficilka la mid ah ama la mid ah mar nữa iyada oo aan lahayn wadahadal cad oo horseedaya go'aan ay gaareen is-afgarad. dagaalka giraangiraha waa marka ficilka maamulaha uu celiyo maamule kale, laakiin halkii laga wadahadli lahaa khilaafka, qalabka maamulka ayaa markaas loo isticmaalaa si dagaal ah si loo tirtiro ama loo dib u sameeyo ficilka. Iyadoo ay jiraan wax ka reebitaan aad u yar, marka ficil maamul la celiyo, waa aysan aheyn in la soo celiyo iyada oo aan la helin is-afgarad.
<div style="border: 2px solid #990000; background-color: #FF000030; border-radius: 1em; padding: 0.5em 1em; color:inherit;">
<strong style="font-weight:normal;">Ha ku celin ficil maamul oo la celiyey marka aad ogtahay in maamule kale uu ka soo horjeedo. Ha sii wadin silsilad dib-u celin maamul ah oo aan lahayn wadahadal. Xalli khilaafaadka maamulka {{underline|iyada oo la marayo wadahadalka}}.</strong>
</div>
Wheel warring waxay badanaa horseeddaa codsi garsoor oo degdeg ah. Cunaqabateynta wheel warring waxay ka timid canaan iyo digniin, ilaa xirid ku meel gaar ah, ilaa desysopping, xitaa kiisaska ugu horreeya ee markii ugu horreysay. Waxaa jiray dhowr garsoor kiisas oo khuseeya oo ku saabsan mawduuca dagaalka giraangiraha.
Erayada waxaa kale oo loo isticmaalay taariikh ahaan maamule si aan habboonayn u celinaya noocyada qaarkood ee ficil rasmi ah.
Wikipedia waxay ka shaqeysaa ruuxa [[Wikipedia:Is afgarad|is afgaradka]]; khilaafaadka waa in lagu dejiyaa wadahadal rayid ah halkii ay ka noqon lahaayeen halgan awoodeed. Waxaa jira dhowr arrimood oo muhiim ah oo dagaalku uu ka fiican yahay wadahadalka, ama u qalma in aad lumiso sharaftaada wanaagsan. Haddii aad dareento ''rabitaan'' ah in aad wheel war, isku day beddelladan:
* Raadi wadahadal wax dhisaya, oo ujeedkeedu yahay in la qaboojiyo xaaladda oo loo soo celiyo hababka caadiga ah. Qaadashada hab-dhaqan iyo hab qaboojin ah oo ula kac ah inta aad sharaxayso ayaa caawin karta. Xaaladaha qaarkood, iimaylka waxaa laga yaabaa inuu u oggolaado talo shakhsi ah oo qalbi ah in la bixiyo oo aan si fudud loogu soo dhajin karin on-wiki.
* Haddii aad ka walwalsan tahay hab-dhaqan xumo oo sug gelitaanka. Wixii <strong>xad gudub halis ah oo fool xun oo qalabka ah</strong> tixgeli in aad xareyso codsi kiis [[[[Wikipedia:Ogaysiiska Maamulka]]|Guddiga Garsoorka]].
* Haddii aad ka walwalsan tahay inaan la shaqayn (ama daahitaanka loo baahan yahay ee wada-hadalka) ay si dhakhso ah u keeni karti xaaladdu inay si xun u xumaato ama ay noqoto mid aan ku habboonayn, mararka qaarkood waxay noqon kartaa mid macquul ah in iimayl loo diro Guddiga Garsoorka oo loo sheego xaaladda ama loo codsado faragelin ama talo degdeg ah. Tani waxay noqon kartaa kiiska halkaasoo macluumaad aan dadweyne ahayn ama waxyeelo ay ka dhalan kartaan.
* Oo xusuusnow inaad haysato boqollaal saaxiibo ah: keligaa ma tihid inta badanna arrimaha waxaa ka sii dara xukunka xun. Haddii lagugu arko adigoo si wanaagsan u dhaqmaya, badanaa arrintu way dhammaan doontaa dhawaan, si kasta oo ay u muuqato mid xun. Mararka qaarkood waxaa ugu wanaagsan in si fudud loo qaato nasasho oo la dejiyo.
Erayada "wheel" waxay ka yimaadeen sharraxaadda akoonnada mudnaanta sare leh ee kombuyuutarrada weyn ee PDP-10 iyo TOPS-20, halkaas oo "wheel" loo isticmaalay sida "xidid" loogu isticmaalo nidaamyada Linux/Unix.<ref>{{cite web|title=Wheel |url=http://www.catb.org/jargon/html/W/wheel.html |access-date=8 June 2021|work= Jargon File 4.4.7 |publisher=Eric S. Raymond }}</ref><ref>{{cite web|title=Wheel bit |url=http://www.catb.org/jargon/html/W/wheel-bit.html |access-date=8 June 2021 |work= Jargon File 4.4.7 |publisher=E
==Tixraacyada==
{{Reflist}}
t0pz60ug7zj7no20be21mzcia10vajg
311420
311419
2026-10-30T14:58:33Z
Isma4l
41797
311420
wikitext
text/x-wiki
{{Policy|WP:ADMIN|WP:SYSOP|WP:MOP}}
{{Ombox
|text = '''Kani ma aha bog lagu dhejiyo su'aalaha maamulayaasha.''' Taas beddelkeeda, isticmaal Codsashada dareenka maamulaha.|image=[[File:Symbol question.svg|link=|alt=|35px]]}}
{{Nutshell|Maamulayaashu waa tafatirayaal tabaruceyaal ah oo lagu qabo in lagu halbeero marin loo helo qalabka qaar ee Wikipedia Soomaaliga. Waxaa laga filayaa inay ilaalinayaan heer sare oo anshax ah, inay si caddaalad ah u adeegsadaan qalabka, isla markaana ay {{strong|marnaba}} u isticmaalin si ay faa'iido uga helaan khilaaf.}}
{{Enforcement policy list}}
[[File:Wikipedia Administrator.svg|thumb|Qalabka maamulka ee Wikipedia waxaa badanaa lagu barbar dhigaa mop-ka nadaafadda, taasoo keenta in maamulnimada mararka qaarkood lagu sifeeyo in "la siiyay mop-ka". Sida qof nadiifiye ah oo dhab ah laga yaabo inuu furayaal u haysto xafiisyo ay shaqaalaha kale ka reeban yihiin, maamulayaashu waxay leeyihiin awoodo gaar ah oo door ah, laakiin - sidoo kale sida nadiifiyaha dhabta ah - kama muhiimsana tifaftirayaasha kale.]]
'''Maamulayaasha''', oo si caadi ah loogu yaqaan '''admins''' ama '''sysops''' (hawl wadeenada nidaamka), waa tafaftirayaasha [[Wikipedia]] ee la siiyay awoodda farsamo si ay u qabtaan ficilro gaar ah oo ku saabsan Wikipedia Soomaaliga. Kuwani waxaa ka mid ah awoodda ay u leeyihiin inay [[WP:BLOCK|xiraan]] oo ay furaan akoonnada isticmaalaha, [[Ciwaanka IP-ga|cinwaannada IP]], iyo kala duwanaanshaha IP ee tifaftiridda, inay wax ka beddelaan bogagga si buuxda loo [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaaliyay]], inay codsadaan oo ay ka saaraan [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaalinta bogga]], inay [[WP:DELETE|tirtiraan]] oo ay soo celiyaan bogagga, inay wareejiyaan bogagga iyada oo aan la xaddidin, iyo inay isticmaalaan qalabka kale ee gaarka ah.
Maamulayaashu waxay qaataan mas'uuliyadahan iyagoo ah tabaruceyaal ka dib markii ay maraan habka dib u eegista bulshada ama iyagoo ay soo doorteen saaxiibadooda tafaftirayaasha ah. Uma dhaqmaan sidii shaqaale ka tirsan [[Wikimedia Foundation|Aasaaska Wikimedia]]. Weligood looma baahna inay isticmaalaan qalabkooda mana aha inay marnaba u isticmaalaan si ay faa'iido uga helaan khilaaf ay ku lug lahaayeen. Maamulayaasha waa inaan lagu khaldin [[m:System administrators|maamulayaasha nidaamka Wikimedia]] ("sysadmins").
Wikipedia-ha Ingiriiska wuxuu leeyahay {{NUMBEROFADMINS}} maamulayaal (fiiri {{Plainlink|url=//so.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ListUsers/sysop&limit=2000|name=liiska buuxa ee akoonnada leh mudnaanta maamulaha}} ama liisaska maamulayaasha ee heerka wax qabadka).
== <span class="anchor" id="POWERS"></span><span class="anchor" id="Powers"></span><span class="anchor" id="ABILITIES"></span><span class="anchor" id="Abilities"></span><span class="anchor" id="ADMINRIGHTS"></span><span class="anchor" id="MOPRIGHTS"></span>Awoodaha maamulayaasha ==
{{Shortcut|WP:MOPRIGHTS}}
Maamulayaashu waxay leeyihiin awoodda farsamo si ay u fuliyaan ficillada soo socda:
* [[Wikipedia:Xannibaadyo iyo mamnuucid|Xannib]] iyo furid akoonnada isticmaalaha, cinwaannada IP, iyo kala duwanaanshaha IP ee tifaftiridda<ref>Xiridmahan waxay diidi karaan tifaftiridda bogag ama magacyo gaar ah, ama waxaa lagu dabaqi karaa goobta oo dhan iyo {{em|dhammaan bogagga}}.</ref>
* Codsashada, wax ka beddelidda, iyo ka saaridda [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaalinta bogga]] ee bog gaar ah si loo xaddido ama loo oggolaado tafaftiridda, u guurista, abuurista, iyo/ama soo gelinta faylasha
* Wax ka beddelidda bogagga si buuxda loo ilaaliyay
* [[Wikipedia:Xeerka Tirtirka|Tirtiridda]] bogag leh 5,000 ama ka yar dib u eegisyo<ref>Bogagga leh in ka badan 5000 dib u eegis waxaa kaliya tirtiri kara [[WP:STEW|steward]].</ref>
* Daawashada iyo soo celinta bogagga la tirtiray
* [[Wikipedia:Tirtiridda taariikhda|Xaddididda iyo soo celinta muuqashada dadweynaha]] ee macluumaadka diiwaannada shakhsiga ah iyo dib u eegisyada bogga
* Bixinta iyo ka noqoshada ogolaanshaha isticmaale ee gaarka ah ee [[Wikipedia:Codsiga maamulka/Hordhac|ay codsadeen akoonnada isticmaalaha]]<ref>Maamulayaashu waxay bixin karaan oo ka noqon karaan abuuraha akoonka, confirmed, event rrganizer, IP block exempt. Waxay kaloo awood u leeyihiin inay bixiyaan oo ka noqdaan xuquuqaha been abuurka ah ee AutoWikiBrowser, AFC, maadaama ay awood u leeyihiin inay wax ka beddelaan bogagga si buuxda loo ilaaliyay.</ref>
* Wax ka beddelidda bogagga ku jira magaca MediaWiki, iyadoo laga reebo bogagga JavaScript iyo CSS<ref>Kaliya [[Wikipedia:Interface administrators|maamulayaasha interface-ka]] ayaa leh awoodda ay ku beddelaan bogagga JavaScript iyo CSS ee ku jira magaca MediaWiki.</ref>
* Fulinidda ficillo kale oo gaar ah sida lagu qoray {{Section link|Special:ListGroupRights#sysop}}
Sida caadada ah, maamulayaashu waxay badanaa mas'uuliyad ka saaraan xukunka natiijooyinka wadahadallada qaarkood, sida wadahadallada tirtiridda, wadahadallada dhaqdhaqaaqa, iyo wadahadallada dib-u eegista dhaqdhaqaaqa, laakiin tifaftirayaasha aan maamulaha ahayn ayaa iyaguna xiri kara wadahadallada
== Noqoshada maamulaha ==
{{Shortcut|WP:CANDIDATE|WP:BECOMEADMIN}}
Lagu jiro [[Soomaali Wikipedia|Wikipedia-ha Af-Soomaali]], waxaa jira laba hab oo lagu noqdo maamulaha: iyada oo la marayo is afgarad laga dhisay wadahadalka dadweynaha, ama cod sir ah. Wikipedia Soomaaliga wuxuu u baahan yahay in musharraxiinta maamulayaashu ay haystaan xaqqa isticmaale ee [[Wikipedia:Autoconfirmed users|Autoconfirmed user]]. ([[m:List of Wikipedias|Wikipedia-yada kale]] waxay leeyihiin siyaasadahooda gaarka ah ee bixinta maamulnimada.)
'''Kaliya hal akoon oo qof go'an ah ayaa yeelan kara qalabka maamulka'''. Reer-baxnimada kaliya ayaa ah in maamulayaashu ay shaqeyn karaan [[Wikipedia:Bots|botyada]] leh helitaanka maamulka.
Ogolaanshaha maamulaha waxaa la bixiyaa si aan xad lahayn, waxaana laga saarayaa kaliya marka la codsado, xaaladaha ku lug leh faragelinta heerka sarre ah, ama sabab la xiriirta shaqo la'aan.
=== <span class="anchor" id="Request for adminship"></span>Codsashada maamulnimada iyada oo la marayo is afgarad ===
Isticmaale kasta oo extended-confirmed ah wuxuu codsan karaa maamulnimo ("RfA") bulshada dhexdeeda. Si kastaba ha ahaatee, maamulayaasha waxaa laga filayaa inay yeeshaan heer sarre oo kalsooni iyo ammaan ah bulshada dhexdeeda, markaa codsiyada ka yimaada isticmaayaasha aan lahayn khibrad la taaban karo badanaa ma guuleystaan. Tafaftiraha kasta wuxuu ka faalloon karaa codsiga, tifaftire kastana wuxuu qiimayn doonaa musharrax kasta si uu u gaar ah. Si kastaba ha ahaatee, kaliya tifaftirayaasha haysta xaqqa isticmaale ee autoconfirmed user ayaa "codayn kara" codsiyada.
Kahor inta aan la codsan ama la aqbalin magacaabista, musharraxiinta waa inay guud ahaan ahaadaan tifaftirayaal Wikipedia ah oo firfircoon, joogto ah, mudnaan dheerna leh, aqoon u leh habraacyada iyo dhaqamada Wikipedia, ixtiraamaya oo fahmaya siyaasadahooda, isla markaana helay kalsoonida guud ee bulshada. Musharraxiinta waxaa kale oo looga baahan yahay inay soo bandhigaan haddii ay abid u tafatireen Wikipedia lacag. Su'aalaha la xiriira arrintaan waxaa loo oggol yahay in la waydiiyo musharrax kasta, tifaftire kasta oo bulshada ka tirsan, inta uu socdo habka RFA.
Wadahadal ayaa dhaca muddo todobo maalmood ah oo ku saabsan in musharraxgu uu noqdo maamule. Sida is-afgaradka bulshada, RfA-yada waxaa lagu xayaysiiyaa [[:en:MediaWiki:Watchlist-messages|liisaska daawashada tafaftirayaasha]]. Bulshadu waxay dejisay xadka su'aasha: ma jiro tafaftire waydiin kara in ka badan laba su'aal musharrax. Sidoo kale lama oggola su'aallo qaybo badan ka kooban oo loo qaabeeyey sidii hal su'aal, laakiin dhab ahaantii waydiinaya su'aallo badan oo ka sarreeya xadka. [[Wikipedia:Bureaucrats|Bureaucrats]] iyo la socodayaasha loo qoondeeyey waxay "klerkin" karaan RfA-yada, iyagoo la tacaalaya faallooyinka iyo/ama codadka ay u arkaan inay yihiin kuwo aan habboonayn.
Habka RfA wuxuu u oggolaanayaa tifaftirayaasha kale inay bartaan musharraxka. Tifaftirayaashu waxay sahamiyaan ka-qaybgalka musharraxka iyo asalka uu u leeyahay tifaftire ahaan, waxay ku sameeyaan wadahadallo, iyo fahamka doorka ay codsanayaan. Tafaftirayaashu waxay sheegaan haddii ay taageerayaan ama ay ka soo horjeedaan codsiga, iyaga oo wata sababaha ay u arkaan iyo aragtidooda musharraxka. Sarkaalka aan ku lug lahayn bureaucrat ayaa markaas go'aaminaya haddii uu jiro [[Wikipedia:Is afgarad|is afgarad]] lagu oggolaanayo codsiga. Go'aankani kuma saleysna si gaar ah boqolleyda taageerada, laakiin ficil ahaan inta badan RfA-yada ka sarreeya 75% waa ay maraan. Bulshadu waxay go'aamisay in ''guud ahaan'', RfA-yada u dhexeeya 65 iyo 75% taageerada ay tahay inay hoos yimaadaan go'aanka bureaucrats-ka. (Sidaa darteed, waxay si macquul ah uga dhalaneysaa in ku dhowaad dhammaan RfA-yada ka hooseeya 65% taageerada ay guuldarraysan doonaan.)
In kasta oo RfA uu yahay hab xooggan, tayada jawaab-celinta iyo dib u eegista diyaargarowga musharraxka iyo dabeecaddiisa ee ay sameeyaan tifaftirayaasha khibradda leh ayaa inta badan aad u sarreeya. Codsadayaasha aan guuleysan laakiin qaada tillaabooyin ay kaga jawaabayaan dhibcaha la soo qaaday waxay badanaa ku guuleystaan codsi xiga bilo kadib. Haddii aad xiisaynayso codsashada maamulnimada, waa inaad marka hore akhrisaa hage ku saabsan codsashada maamulnimada iyo tilmaamaha magacaabista. Markaad diyaar u tahay inaad codsato, waxaad ku dari kartaa magacaabistaada bogga [[Wikipedia:Codsiga maamulka]] ("RfA"), si waafaqsan tilmaamaha boggaas.
=== Doorashooyinka maamulayaasha ===
Maamulayaasha waxaa kale oo lagu dooran karaa doorasho maamule oo leh cod sir ah. Doorashooyinka maamulayaasha, oo billowday 2024, ma beddelaan RfA, maamulayaasha soo socdaana waxay si xor ah u dooran karaan habka ay isticmaalayaan. Doorasho tijaabo ah ayaa lagu qabtay Oktoobar 2024. Doorashooyinka maamulayaasha waxaa si joogto ah loogu oggolaaday jadwalka 5-ta bilood ah ee RfC oo la qabtay horraantii 2025. Marka laga reebo daaqadaha doorashada ka horreeya ee magacaabista musharraxa iyo dejinta codadka, habka wuxuu qaadanayaa 12 maalmood: 5 maalmood oo wadahadal iyo su'aallo ah, waxaa ku xiga 7 maalmood oo cod sir ah. Wareegyada doorashada iyo xilliyada daaqad kasta iyo xilli kasta waxaa lagu xayaysiiyaa horay, oo ay ku jiraan ogeysiisyada liiska daawashada.
Ka dib marka codbixintu dhammaato, doorashada waxaa baaraya seddex [[Wikipedia:Check user|checkusers]] ama [[Wikipedia:Steward|stewards]] oo ka tirsan Wikipedia Soomaaliga. Waxay hubin doonaan wixii laba laab ah, aan u qalmin, ama codadka sockpuppeteer oo ay tirtiri doonaan sidii loo baahnaa. Marka baarista la dhammeeyo, codadka waa la tiririyaa, natiijooyinka waa la shaaciyaa, maamulayaasha cusubna waxaa la siiyaa mudnaanta maamulka. Si uu u guuleysto, musharraxgu waa inuu helaa boqolleyda taageerada oo ah 70% ama ka badan iyo kooram ah ugu yaraan 20 cod oo taageero ah. Tirinta codadka waxaa lagu xisaabiyaa Taageerada / (Taageero + Ka soo horjeed) musharrax kasta. Codadka "Neutral" lama isticmaalo xisaabinta boqolleyda taageerada ee musharraxka mana laha saameyn dhinacaas ah.
== Meelaha ay maamulayaasha si gaar ah uga caawin karaan ==
Xuquuqda maamulaha waxay noqon kartaa mid aad u waxtar leh meelaha qaarka ah ee Wikipedia:
* Kahortagga burburinta
* Dhibaatooyinka xuquuqda daabacaadda tilmaamaha
* Dhacdooyinka dareenka maamulaha
* [[Bogga Hore]] qaybaha, sida Wararka ku jira ama Ma ogtahay
* Socodka isbeddellada dhow
* Codsiyada tirtiridda degdegga ah
* Xeerka saddex-jeer dib u celinta iyo xad-gudubyada dagaalka tafaftiridda.
"Maamulayaasha aan lug ku lahayn" ayaa sidoo kale ka caawin kara maamulka Guddiga Garsoorka iyo xallinta khilaafaadka ee ku saabsan meelaha iyo xaaladaha dhibaatada leh. Maamulayaasha ka shaqeynaya doorkan waa ''dhexdhexaad''; ma laha wax lug ah oo toos ah arrimaha ay dadka ka caawinayaan. Liisaska cunaqabateynta ee ay tahay inay fuliyaan maamulayaasha dhexdhexaadka ah.
== <span class="anchor" id="anyuser"></span>Golayaasha ogeysiiska maamulayaasha ==
{{shortcut|WP:ANYUSER}}
Saddex golayaal ogeysiis oo waaweyn ayaa jira oo ay ka dhacaan wadahadallada maamulaha guud (isticmaale kasta wuxuu soo dhigi karaa ama ka qayb qaadan karaa wadahadallada halkaas):
* [[Wikipedia:Ogaysiiska Maamulka]] – Loo isticmaalo waxyaabaha ay maamulayaashu jeclaan karaan (ama u baahan karaan) inay ogaadaan, sida ogeysiisyada iyo macluumaadka guud.
– Loo isticmaalo arrimaha u baahan dareenka maamulayaasha soo maraya. In kasta oo mawduucyada halkan ay noqon karaan kuwo dhaadheer, golahan waxaa inta badan loogu talagalay dhacdooyinka iyo arrimaha kale ee u baahan talo ama dareen.
– Waa gole ogeysiis oo ficillada maamulka ee maamulayaasha lagaga wada hadli karo loona eegi karo bulshada ballaaran.
== Filashooyinka maamulnimada ==
{{shortcut|WP:ADMINEXPECT}}
=== Daryeelka iyo xukunka ===
Haddii la siiyo helitaanka, maamulayaashu waa inay daryeel ku muujiyaan isticmaalka hawlahan cusub, gaar ahaan awoodda ay u leeyihiin inay tirtiraan bogagga oo ay xiraan isticmaayaasha iyo cinwaannada IP (fiiri hage sida- loo sameeyo ee maamulayaasha si aad u barato sida loo sameeyo waxyaalahan). Maamulayaasha cusub waa inay sidoo kale eegaan bogagga ku xiran liiska akhriska maamulayaasha ka hor intaysan isticmaalin awoodahooda maamul. Khaladaadka marmarka qaarkood la sameeyo waa la aqbalaa laakiin khaladaadka halista ah ama soo noqnoqda, ama kuwa ku lug leh xad-gudubyada hab dhaqanka maamulaha 'ee lugta leh' marmarka qaarkood maaha.
Qalabka maamulaha sidoo kale waa in lagu isticmaalo xukun taxaddar leh; waxay qaadan kartaa xoogaa waqti ah maamulaha cusub inuu barto goorta ay ugu fiican tahay in la isticmaalo qalabka, waxayna qaadan kartaa bilo in la helo dareen wanaagsan oo ku saabsan inta muddada ah ee la dejinayo marka la isticmaalayo qalabka sida xiridda iyo ilaalinta bogga ee khilaafaadka adag. Maamulayaasha cusub waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay si tartiib ah u billaabaan oo ay ka dhistaan khibrad meelaha ay ku barteen, iyo inay dadka kale waydiiyaan haddii ay shaki qabaan.
=== Hab dhaqanka maamulaha ===
{{shortcut|WP:ADMINCOND}}
Maamulayaashu waa inay ku hoggaamiyaan tusaale ahaan, isla markaana, sida ''dhammaan tafaftirayaasha'', ay ugu dhaqmaan si ixtiraam leh, rayid ah oo ay la falgalaan kuwa kale ''mar kasta''. Maamulayaasha kama xorooba {{em|wax kasta}} oo ka mid ah siyaasadaha la dhisay ee Wikipedia; waxaa laga filayaa inay raacaan oo ay gutaan waajibaadkooda sida ugu fiican ee awooddooda ah. Khaladaadka marmarka qaarkood waa kuwo si buuxda ula jaan qaadaya isticmaalka qalabka maamulaha; maamulayaasha looma filayo inay noqdaan kuwo kaamil ah. Si kastaba ha ahaatee, carqaladaynta joogtada ah ama halista ah ee Wikipedia iyada oo loo marayo dabeecad sida [[Wikipedia:Anshax|aan rayid ahayn]] ama tafaftiridda niyad-xumada ah waa mid aan la jaanqaadi karin oo ah ''khilaaf toos ah'' oo lala leeyahay filashooyinka iyo mas'uuliyadaha maamulayaasha, iyo xukunka xun ee joogtada ah ama fool xun ayaa horseed u noqon kara in laga xayuubiyo qalabka maamulaha. Maamulayaashu waa inay ku dadaalaan inay tusaale u noqdaan heerarka sare ee ixtiraamka iyo rayidnimada, iyo tafaftiridkooda, wadahadalladooda, is-dhexgalkooda, iyo hab dhaqankooda waa inay dejiyaan tusaalaha dhammaan tafaftirayaasha kale ''mar kasta''. Tani waa labadaba ''shuruud'' iyo ''xaalad'' haysashada mudnaanta maamulaha.
Maamulayaashu waa inay maskaxda ku hayaan inay haystaan boqollaal saaxiibo ah. Sidaa darteed, haddii maamuluhu ausan u hoggaansami karin siyaasadaha goobta oo uusan nagaan rayid (xitaa xagga isticmaayaasha muujinaya dabeecadda dhibaatada leh) inta uu wax ka qabanayo arrin go'an, maamuluhu waa inuu arrinta u keenaa gole ogeysiis ama u gudbiyaa maamule kale si uu wax uga qabto, halkii uu ka darsan lahaa ama ka sii dari lahaa dhibaatada hab-dhaqan xumo.
=== Xisaabtanka ===
{{shortcut|WP:ADMINACCT}}
Maamulayaashu waxay ka xisaabtamaan ficilladooda ku lug leh qalabka maamulaha, maadaama ficillada maamulaha ee aan la sharaxin ay niyad-jabiso tafaftirayaasha kale. Iyadoo ku xiran kaliya xuduudaha [[Wikipedia:Anshax|rayidnimada]], [[Wikipedia:Ma jiraan weeraro shaqsiyeed|ka fogaanshaha weerarrada shakhsi ahaaneed]], iyo [[Wikipedia:U qaado niyad wanaagsan|u qaadashada wanaagsan]] ee macquulka ah, tafaftirayaashu waxay xor u yihiin inay wax ka weydiiyaan ama dhaleeceeyaan ficillada maamulaha. Maamulayaasha waxaa laga filayaa inay si degdeg ah oo rayid ah uga jawaabaan su'aalaha ku saabsan hab dhaqankooda Wikipedia-la xiriira iyo ficillada maamulka, gaar ahaan inta lagu jiro wadahadallada bulshada ee golayaasha ogeysiiska ama inta lagu jiro habsocodka Guddiga Garsoorka. Maamulayaashu waa inay caddeeyaan ficilladooda marka la codsado.
Maamulayaasha si halis ah ama soo noqnoqda ugu dhaqma si dhibaato leh, ama lumiyay kalsoonida ama kalsoonida bulshada, waxaa la cunaqabteyn karaa ama laga xayuubin karaa xuquuqdooda maamulaha Guddiga Garsoorka ama codsiga dib u yeerista. Tani waxay dhacday ama waxaa la soo jeediyay ficillada soo socda:
* Maamulnimo "niyad-xumo ah" ([[Wikipedia:Sock puppetry|sock puppetry]], xad gudub weyn oo kalsooni ah,
{{spaced ndash}}tani waxay noqon kartaa mid lala yeesho tifaftirayaasha (tusaale ahaan, la'aanta digniinaha habboon ama sharraxaadaha ficillada), ama si wax looga qabto welwelka bulshada (gaar ahaan marka la raadiyo sharraxaadyo ama faallooyin kale oo halis ah)
**In kasta oo hababka ugu wanaagsan ee maamulayaashu ay yihiin inay u suurtageliyaan iimaylka iyo ogeysiisyada, looma baahna inay sidaas sameeyaan, mana loo baahna inay akhriyaan ama ka jawaabaan haddii la suurtogeliyey. Maamulayaasha aan u suurtagelin ogeysiisyada waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay arrintan ku muujiyaan boggooda isticmaale.
* Xad gudub soo noqnoqda, joogto ah, ama fool xun oo ku saabsan qalab ama oggolaansho isticmaale oo la socota qalabka maamulaha (sida u guurista faylasha]] ama isticmaalka [[Wikipedia:Rollback|dib u celinta]]) {{endash}} maamulaha waxaa laga xayuubin karaa mudnaanta maamulka si buuxda oo kaliya si looga saaro helitaanka oggolaanshaha isticmaale ee la socota.
* Xukun xumo soo noqnoqda ama joogto ah.
=== Amniga ===
{{shortcut|WP:SECUREADMIN}}
Wikipedia siyaasadda shuruudaha xoogga erayga sirta ah waxay ka rabtaa maamulayaashu inay haystaan eryo sir ah oo xooggan iyo inay raacaan hababka amniga shakhsi ahaaneed ee habboon. Maadaama ay leeyihiin awood ay ku geystaan waxyeelo goobta oo dhan ah hal tafaftir, akoon admin ah oo la hareer maray ayaa la xiri doonaa mudnaantiisana waa laga saarayaa sababo amniga goobta awgeed. Xaaladaha qaarkood, ka noqoshada mudnaanta waxay noqon kartaa mid joogto ah. Maamul kasta oo la ogaado inuu haysto eray sir ah oo ka yar 8 xaraf dherer ahaan ama ka mid ah [https://github.com/danielmiessler/SecLists/blob/master/Passwords/Common-Credentials/10k-most-common.txt 10,000 erayada sirta ah ee ugu caansan] sidoo kale waa la desysopping karaa. Go'aanka ku saabsan dib u sysopping maamulayaasha ku meel gaar ahaan la desysopped waxaa loo daayay Guddiga Garsoorka, kuwaas oo tixgelin doona in mulkiilaha xaqqa leh si sax ah loo aqoonsaday, iyo aragtidooda ku saabsan dhacdada iyo maamulka iyo amniga (oo ay ku jiraan amniga mustaqbalka ee suurtogalka ah) ee akoonka.
Xaqiijinta laba tallaabo ah waa la heli karaa si loo sii sugo akoonnada isticmaalka aan la oggolayn.
Maamulayaashu waa inay '''marnaba''' la wadaagin eraygooda sirta ah ama akoonkooda qof kale, sabab kasta ha ahaatee. Haddii ay ogaadaan in eraygooda sirta ah la hareer maray, ama akoonkooda si kale loo hareer maray (xitaa tifaftire ama qof ay yaqaaniin oo ay aaminsan yihiin), waa inay isku dayaan inay beddelaan isla markiiba, ama haddii kale u sheegaan bureaucrat si ku meel gaar ah loo desysopping. Isticmaayaasha ku guuldareysamaya inay soo sheegaan isticmaalka aan la oggolayn ee akoonkooda waa la desysopping doonaa. Isticmaalka aan la oggolayn waxaa loo tixgeliyaa 'xaalado muran leh', mana soo celin doonto si otomaatig ah.
== <span class="anchor" id="INVOLVED"></span><span class="anchor" id="UNINVOLVED"></span><span class="anchor" id="involved"></span><span class="anchor" id="uninvolved"></span>Maamulayaasha ku lugta leh ==
{{shortcut|WP:INVOLVED|WP:UNINVOLVED}}
{{Quote box
| quote = "Ninna ma aha garsoore ku habboon kiisa u gaar ah"
| source = Thomas Hobbes, ''Leviathan Leviathan''
}}
Guud ahaan, tafaftirayaashu waa aysan u dhaqmin maamulayaal ahaan khilaafaadka ay ku lug lahaayeen. Tani waa sababta oo ah maamulayaasha lugta leh waxay noqon karaan, ama u muuqan karaan, kuwo aan awood u lahayn inay gaaraan go'aanno ujeeddo leh khilaafaadka ay dhinac ka ahaayeen ama ay dareen xooggan ka qabaan. Lug lahaanshaha waxaa bulshadu si ballaaran u fasiraysaa inay ku jirto khilaafaadyo hadda jira ama la soo dhaafay oo lala yeeshay tifaftire (ama tafaftirayaal), iyo khilaafaadka mowduucyada, dhib ma laha dabeecadda ama da'da khilaafka.
Hal digniin oo muhiim ah ayaa ah in maamulaha la falgalay tafaftire ama goob mowduuc ah ''sii ahaan doona doorka maamulka oo kaliya'', ama kaasoo ka qaybgalkiisii hore uu ahaa mid yar ama tafaftirro cad oo aan muujin eex, waa {{em|aan lug lahayn}} mana laga horjoogsado inuu ka shaqeeyo awood maamul oo la xiriirta tafaftirahaas ama goobta mowduuca ah. Digniinaha, wadahadal deggan oo macquul ah iyo sharraxaadda digniinahaas, talada ku saabsan caadooyinka bulshada, iyo talooyinka ku saabsan erayada suurtogalka ah iyo hababka ma ka dhigayaan maamulaha mid lug leh.
Kiisaska tooska ah (tusaale ahaan, burburinta muuqata, bulshadu waxay taariikh ahaan taageertay ficilka cad ee maamulaha kasta - xitaa haddii uu lug leeyahay - iyadoo la saleynayo in maamule kasta oo macquul ah uu u badan yahay inuu gaari lahaa gabagabadaas oo kale. In kasta oo ay jiraan wax ka reebitaan ku saabsan mamnuucidda tafaftirayaasha lugta leh ee qaadaya ficil maamul, weli waa habka ugu wanaagsan ee kiisaska uu maamuluhu u muuqan karo inuu lug leeyahay in arrinta loo gudbiyo maamule kale iyada oo la marayo golayaasha ogeysiiska ee khuseeya.
Tafaftirayaasha aan maamulayaasha ahayn ee xiraya wadahadallada
iyo qiimaynta is-afgaradka waxaa lagu hayaa isla heerarkaas; tafaftirayaasha xiraya wadahadalladaas waa aysan ku lug lahaan wadahadalka laftiisa ama khilaafaadka la xiriira.
== <span class="anchor" id="Grievances by users"></span><span class="anchor" id='Grievances by users ("administrator abuse")'></span>Cabashooyinka ==
{{shortcut|WP:ADMINABUSE|WP:ADMINISTRATORABUSE}}
Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in maamuluhu u dhaqmay si aan habboonayn, waa inuu si toos ah u muujiyaa welwelkiisa maamulaha mas'uulka ka ah oo uu isku dayaa inay xal gaaraan si nidaamsan oo rayid ah. Haddii aan arrinta lagu xallin labada dhinac u dhexeeya, isticmaayaashu waxay ku sii wadi karaan xallinta khilaafka (fiiri qaybtan hoose wixii macluumaad dheeraad ah). Hal hab oo suurtagal ah waa in la bilaabo wadahadal dib u eegista ficilka maamulka]] ama golaha ogeysiiska maamulayaasha si loo codsado jawaab-celinta bulshada {{endash}} si kastaba ha ahaatee, cabasho-sidayaashu waa inay ogaadaan in hab-dhaqankooda la siman yahay oo la tixgeliyo sida isticmaalaha ay ka wada hadlayaan. Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in si aan habboonayn loo xiray, wuxuu mari karaa habka codsiga xiridda oo uu sharaxi karaa xaaladda iyo sababta ay u rumeysan yihiin in xiriddu ay tahay mid aan habboonayn ama aan la caddayn karin.
In kasta oo Guddiga Garsoorka ausan si caadi ah u eegin xiridaha gaagaaban ama caadiga ah, welwelka ku saabsan caafimaadka maamulaha iyo ku-habboonaanta doorka waxaa loo keeni karaa guddiga iyadoo lala wato Codsi Garsoor, badanaa marka hababka kale ee xallinta khilaafka ay guuldarraysanayaan iyo marka habkani yahay ikhtiyaarka ugu dambeeya.
== Xad gudubka qalabka maamulka ==
{{shortcut|WP:TOOLMISUSE}}
Xad gudubka qalabka maamulka waxaa loo tixgeliyaa ''arrin aad u halis ah''; waxaa la siiyaa isticmaayaasha la aaminsan yahay ee loogu talagalay dayactirka iyo hawlaha kale, waana in mar walba la isticmaalaa iyadoo laga fikirayo, daryeel leh, dadaal habboon iyo xukun wanaagsan. Xad gudubka halista ah ee qalabka ayaa horseed u noqon kara cunaqabatayn ama xitaa ka saariddooda. Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in maamuluhu uusan isticmaalin qalabkiisa maamulka sida waafaqsan siyaasadaha iyo tilmaamaha Wikipedia ee la dhisay, markaa waa inay marka hore ka wada hadlaan welwelkooda iyo arrimahooda maamulaha la xiriira si toos ah. Kiisaska aysan arrintu ku xallin si toos ah loogana wada hadlo iyo/ama marka la go'aamiyo in gelitaanka bulshada ballaaran ay tahay mid lagama maarmaan ah ama loo baahan yahay, isticmaayaashu waxay soo dhigi karaan welwelkooda ku saabsan arrinta si ay u eegto bulshada ballaaran.
Xaaladaha caadiga ah ee ay badanaa lagama maarmaanka tahay in laga fogaado isticmaalka qalabka:
* ''Khilaaf dano ah ama aan dhexdhexaad ahayn'' – Maamulayaashu waa aysan caadi ahaan isticmaalin qalabkooda arrimaha ay si shakhsi ah ugu lug leeyihiin (tusaale ahaan, khilaaf nuxur ah oo ay dhinac ka yihiin).
* ''Caadooyinka bulshada ama siyaasadaha'' – Marka siyaasad ama caado bulsho ay caddahay in aysan aheyn in la isticmaalo qalabka, markaa qalabka waa aysan aheyn in la isticmaalo iyada oo aan la bixin sharraxaad muujineysa in arrinta la tixgeliyey, iyo sababta (dhif ah) reebitaanka loo arko mid macquul ah.
* ''Ficillada maamulaha ee la xiriira tifaftiridda lacagta la siiyo'' – Qalabka maamulka waxaa laga yaabaa inaan loo isticmaalin qayb ka mid ah hawl kasta oo tifaftirid lacag ah, marka laga reebo ama marka lacagta ay bixiso Aasaaska Wikimedia ama shirkad la xiriirta WMF.
* ''Dib u celinta ficillada maamulayaasha kale'' – Kaliya si ixtiraamaysa maamulaha ficilkiisa uu lug ku leeyahay, iyo (badanaa) ka dib wadahadal.
* ''Dib u soo celinta ficil maamul oo horay loo soo celiyey'' (mararka qaarkood loo yaqaan "dagaalka giraangiraha").
Fiiri hoos kuwan iyo wax ka reebitaanka aadka u yar.
Xitaa marka isticmaalka qalabku uu u muuqdo mid macquul ah, haddii uu jiro shaki waxaa fiican in la waydiiyo maamule kale oo madaxbannaan inuu dib u eego oo (haddii la caddayn karo) uu qaado ficilka.
=== Dib u celinta ficilka maamulaha kale ===
{{shortcut|WP:RAAA}}
Maamulayaasha waxaa laga filayaa inay yeeshaan xukun wanaagsan waxaana la rumeysan yahay inay si taxaddar leh u tixgeliyeen ficillada ama go'aannada ay fuliyaan maamulayaal ahaan. Maamulayaashu way is khilaafi karaan, laakiin ficillada maamulka waa aysan aheyn in la celiyo iyada oo aan lahayn sabab wanaagsan, feker taxaddar leh, iyo (haddii ay u badan tahay in laga soo horjeesto), halkaas oo maamuluhu uu hadda joogo, wadahadal gaaban oo lala yeesho maamulaha ficilkiisa la looltamayo.
==== Xaaladaha gaarka ah ====
Xaaladaha qaarkood, siyaasadda caadiga ah ee dib u celinta ficilka maamulaha kale ma khuseyso:
* '''Xiridaha ay sameeyeen Guddiga Garsoorka:''' Xiridaha ay oggolaadeen Guddiga Garsoorka waa inay ku jiraan tilmaan cad oo ah halka ay ka yimaadeen, sida "Guddiga Garsoorka awgeed", "Codsigu waa kaliya Guddiga Garsoorka", ama. Maamulayaashu waa inay kaliya dhigaan, yareeyaan, ama ka saaraan xiridahaas iyagoo haysta oggolaansho qoraal ah oo horudhac ah oo ka yimid guddiga.
* '''Xanibaha CheckUser:''' Xiridaha loo cayimay sida "Xannibaha CheckUser" (taas oo ah, xanibaad ku tiirsan natiijooyinka qarsoodiga ah ee CheckUser) waxaa laga yaabaa inaysan celin maamulayaasha aan lahayn helitaanka qalabka CheckUser. Cabashooyinka xiridahan waxaa inta badan la maqlayaa on-wiki, laakiin waxaa maqli kara Guddiga Garsoorka xaaladaha qasabka ah. Maamulayaasha waxaa la xusuusiyey bishii Luulyo 2010 inay aysan celin karin xiridaha CheckUser iyagoo aan haysan oggolaansho horudhac ah oo ka yimid Guddiga ama checkuser.
* '''Xiridaha Oversight:''' Xiridaha loo cayimay sida "Xiridaha Oversight" (taas oo ah, xiridaha ku tiirsan macluumaadka la xakameeyey) waxaa laga yaabaa inaysan celin maamulayaasha aan lahayn helitaanka oggolaanshaha oversight. Guddiga Garsoorka ayaa xukumay bishii Maarso 2013 in xiridaha oversight aan la celin karin iyadoo aan la haysan oggolaansho horudhac ah oo ka yimid Guddiga ama oversighter.
* '''Xiridaha safka VRT ee khilaafka danaha:''' Xiridaha la dhigay qayb ka mid ah safka VRT ee khilaafka danaha oo ay ku jirto nambarka tigidhka ee sababaynta xiridda waxaa laga yaabaa inaysan celin iyadoo aan la haysan oggolaanshaha maamule leh helitaanka safka ama Guddiga Garsoorka Dhaqdhaqaaqa Abriil 2026.
=== <span class="anchor" id="Wheel war"></span>Dib u soo-celinta ficil la celiyey ("dagaalka giraangiraha") ===
{{shortcut|WP:WHEEL|WP:WW}}
Marka maamule kale uu ''horay'' u celiyey ficil maamul, waxaa aad u dhif ah inuu jiro sabab kasta oo sharci ah oo loogu talagalay maamulaha asalka ah ama maamule kale inuu dib u soo celiyo ficilka la mid ah ama la mid ah mar nữa iyada oo aan lahayn wadahadal cad oo horseedaya go'aan ay gaareen is-afgarad. dagaalka giraangiraha waa marka ficilka maamulaha uu celiyo maamule kale, laakiin halkii laga wadahadli lahaa khilaafka, qalabka maamulka ayaa markaas loo isticmaalaa si dagaal ah si loo tirtiro ama loo dib u sameeyo ficilka. Iyadoo ay jiraan wax ka reebitaan aad u yar, marka ficil maamul la celiyo, waa aysan aheyn in la soo celiyo iyada oo aan la helin is-afgarad.
<div style="border: 2px solid #990000; background-color: #FF000030; border-radius: 1em; padding: 0.5em 1em; color:inherit;">
<strong style="font-weight:normal;">Ha ku celin ficil maamul oo la celiyey marka aad ogtahay in maamule kale uu ka soo horjeedo. Ha sii wadin silsilad dib-u celin maamul ah oo aan lahayn wadahadal. Xalli khilaafaadka maamulka {{underline|iyada oo la marayo wadahadalka}}.</strong>
</div>
Wheel warring waxay badanaa horseeddaa codsi garsoor oo degdeg ah. Cunaqabateynta wheel warring waxay ka timid canaan iyo digniin, ilaa xirid ku meel gaar ah, ilaa desysopping, xitaa kiisaska ugu horreeya ee markii ugu horreysay. Waxaa jiray dhowr garsoor kiisas oo khuseeya oo ku saabsan mawduuca dagaalka giraangiraha.
Erayada waxaa kale oo loo isticmaalay taariikh ahaan maamule si aan habboonayn u celinaya noocyada qaarkood ee ficil rasmi ah.
Wikipedia waxay ka shaqeysaa ruuxa [[Wikipedia:Is afgarad|is afgaradka]]; khilaafaadka waa in lagu dejiyaa wadahadal rayid ah halkii ay ka noqon lahaayeen halgan awoodeed. Waxaa jira dhowr arrimood oo muhiim ah oo dagaalku uu ka fiican yahay wadahadalka, ama u qalma in aad lumiso sharaftaada wanaagsan. Haddii aad dareento ''rabitaan'' ah in aad wheel war, isku day beddelladan:
* Raadi wadahadal wax dhisaya, oo ujeedkeedu yahay in la qaboojiyo xaaladda oo loo soo celiyo hababka caadiga ah. Qaadashada hab-dhaqan iyo hab qaboojin ah oo ula kac ah inta aad sharaxayso ayaa caawin karta. Xaaladaha qaarkood, iimaylka waxaa laga yaabaa inuu u oggolaado talo shakhsi ah oo qalbi ah in la bixiyo oo aan si fudud loogu soo dhajin karin on-wiki.
* Haddii aad ka walwalsan tahay hab-dhaqan xumo oo sug gelitaanka. Wixii <strong>xad gudub halis ah oo fool xun oo qalabka ah</strong> tixgeli in aad xareyso codsi kiis [[[[Wikipedia:Ogaysiiska Maamulka]]|Guddiga Garsoorka]].
* Haddii aad ka walwalsan tahay inaan la shaqayn (ama daahitaanka loo baahan yahay ee wada-hadalka) ay si dhakhso ah u keeni karti xaaladdu inay si xun u xumaato ama ay noqoto mid aan ku habboonayn, mararka qaarkood waxay noqon kartaa mid macquul ah in iimayl loo diro Guddiga Garsoorka oo loo sheego xaaladda ama loo codsado faragelin ama talo degdeg ah. Tani waxay noqon kartaa kiiska halkaasoo macluumaad aan dadweyne ahayn ama waxyeelo ay ka dhalan kartaan.
* Oo xusuusnow inaad haysato boqollaal saaxiibo ah: keligaa ma tihid inta badanna arrimaha waxaa ka sii dara xukunka xun. Haddii lagugu arko adigoo si wanaagsan u dhaqmaya, badanaa arrintu way dhammaan doontaa dhawaan, si kasta oo ay u muuqato mid xun. Mararka qaarkood waxaa ugu wanaagsan in si fudud loo qaato nasasho oo la dejiyo.
Erayada "wheel" waxay ka yimaadeen sharraxaadda akoonnada mudnaanta sare leh ee kombuyuutarrada weyn ee PDP-10 iyo TOPS-20, halkaas oo "wheel" loo isticmaalay sida "xidid" loogu isticmaalo nidaamyada Linux/Unix.<ref>{{cite web|title=Wheel |url=http://www.catb.org/jargon/html/W/wheel.html |access-date=8 June 2021|work= Jargon File 4.4.7 |publisher=Eric S. Raymond }}</ref><ref>{{cite web|title=Wheel bit |url=http://www.catb.org/jargon/html/W/wheel-bit.html |access-date=8 June 2021 |work= Jargon File 4.4.7 |publisher=E
==Tixraacyada==
{{Reflist}}
7bj961oxi8kpz89vaka5bh9n0yxfk5p
311421
311420
2026-10-30T14:59:43Z
Isma4l
41797
311421
wikitext
text/x-wiki
{{Policy|WP:ADMIN|WP:SYSOP|WP:MOP}}
{{Ombox
|text = '''Kani ma aha bog lagu dhejiyo su'aalaha maamulayaasha.''' Taas beddelkeeda, isticmaal Codsashada dareenka maamulaha.|image=[[File:Symbol question.svg|link=|alt=|35px]]}}
{{Nutshell|Maamulayaashu waa tafatirayaal tabaruceyaal ah oo lagu qabo in lagu halbeero marin loo helo qalabka qaar ee Wikipedia Soomaaliga. Waxaa laga filayaa inay ilaalinayaan heer sare oo anshax ah, inay si caddaalad ah u adeegsadaan qalabka, isla markaana ay {{strong|marnaba}} u isticmaalin si ay faa'iido uga helaan khilaaf.}}
{{Enforcement policy list}}
[[File:Wikipedia Administrator.svg|thumb|Qalabka maamulka ee Wikipedia waxaa badanaa lagu barbar dhigaa mop-ka nadaafadda, taasoo keenta in maamulnimada mararka qaarkood lagu sifeeyo in "la siiyay mop-ka". Sida qof nadiifiye ah oo dhab ah laga yaabo inuu furayaal u haysto xafiisyo ay shaqaalaha kale ka reeban yihiin, maamulayaashu waxay leeyihiin awoodo gaar ah oo door ah, laakiin - sidoo kale sida nadiifiyaha dhabta ah - kama muhiimsana tifaftirayaasha kale.]]
'''Maamulayaasha''', oo si caadi ah loogu yaqaan '''admins''' ama '''sysops''' (hawl wadeenada nidaamka), waa tafaftirayaasha [[Wikipedia]] ee la siiyay awoodda farsamo si ay u qabtaan ficilro gaar ah oo ku saabsan Wikipedia Soomaaliga. Kuwani waxaa ka mid ah awoodda ay u leeyihiin inay [[WP:BLOCK|xiraan]] oo ay furaan akoonnada isticmaalaha, [[Ciwaanka IP-ga|cinwaannada IP]], iyo kala duwanaanshaha IP ee tifaftiridda, inay wax ka beddelaan bogagga si buuxda loo [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaaliyay]], inay codsadaan oo ay ka saaraan [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaalinta bogga]], inay [[WP:DELETE|tirtiraan]] oo ay soo celiyaan bogagga, inay wareejiyaan bogagga iyada oo aan la xaddidin, iyo inay isticmaalaan qalabka kale ee gaarka ah.
Maamulayaashu waxay qaataan mas'uuliyadahan iyagoo ah tabaruceyaal ka dib markii ay maraan habka dib u eegista bulshada ama iyagoo ay soo doorteen saaxiibadooda tafaftirayaasha ah. Uma dhaqmaan sidii shaqaale ka tirsan [[Wikimedia Foundation|Aasaaska Wikimedia]]. Weligood looma baahna inay isticmaalaan qalabkooda mana aha inay marnaba u isticmaalaan si ay faa'iido uga helaan khilaaf ay ku lug lahaayeen. Maamulayaasha waa inaan lagu khaldin [[m:System administrators|maamulayaasha nidaamka Wikimedia]] ("sysadmins").
Wikipedia-ha Ingiriiska wuxuu leeyahay {{NUMBEROFADMINS}} maamulayaal (fiiri {{Plainlink|url=//so.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ListUsers/sysop&limit=2000|name=liiska buuxa ee akoonnada leh mudnaanta maamulaha}} ama liisaska maamulayaasha ee heerka wax qabadka).
== <span class="anchor" id="POWERS"></span><span class="anchor" id="Powers"></span><span class="anchor" id="ABILITIES"></span><span class="anchor" id="Abilities"></span><span class="anchor" id="ADMINRIGHTS"></span><span class="anchor" id="MOPRIGHTS"></span>Awoodaha maamulayaasha ==
{{Shortcut|WP:MOPRIGHTS}}
Maamulayaashu waxay leeyihiin awoodda farsamo si ay u fuliyaan ficillada soo socda:
* [[Wikipedia:Xannibaadyo iyo mamnuucid|Xannib]] iyo furid akoonnada isticmaalaha, cinwaannada IP, iyo kala duwanaanshaha IP ee tifaftiridda<ref>Xiridmahan waxay diidi karaan tifaftiridda bogag ama magacyo gaar ah, ama waxaa lagu dabaqi karaa goobta oo dhan iyo {{em|dhammaan bogagga}}.</ref>
* Codsashada, wax ka beddelidda, iyo ka saaridda [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaalinta bogga]] ee bog gaar ah si loo xaddido ama loo oggolaado tafaftiridda, u guurista, abuurista, iyo/ama soo gelinta faylasha
* Wax ka beddelidda bogagga si buuxda loo ilaaliyay
* [[Wikipedia:Xeerka Tirtirka|Tirtiridda]] bogag leh 5,000 ama ka yar dib u eegisyo<ref>Bogagga leh in ka badan 5000 dib u eegis waxaa kaliya tirtiri kara [[WP:STEW|steward]].</ref>
* Daawashada iyo soo celinta bogagga la tirtiray
* [[Wikipedia:Tirtiridda taariikhda|Xaddididda iyo soo celinta muuqashada dadweynaha]] ee macluumaadka diiwaannada shakhsiga ah iyo dib u eegisyada bogga
* Bixinta iyo ka noqoshada ogolaanshaha isticmaale ee gaarka ah ee [[Wikipedia:Codsiga maamulka/Hordhac|ay codsadeen akoonnada isticmaalaha]]<ref>Maamulayaashu waxay bixin karaan oo ka noqon karaan abuuraha akoonka, confirmed, event rrganizer, IP block exempt. Waxay kaloo awood u leeyihiin inay bixiyaan oo ka noqdaan xuquuqaha been abuurka ah ee AutoWikiBrowser, AFC, maadaama ay awood u leeyihiin inay wax ka beddelaan bogagga si buuxda loo ilaaliyay.</ref>
* Wax ka beddelidda bogagga ku jira magaca MediaWiki, iyadoo laga reebo bogagga JavaScript iyo CSS<ref>Kaliya [[Wikipedia:Interface administrators|maamulayaasha interface-ka]] ayaa leh awoodda ay ku beddelaan bogagga JavaScript iyo CSS ee ku jira magaca MediaWiki.</ref>
* Fulinidda ficillo kale oo gaar ah sida lagu qoray {{Section link|Special:ListGroupRights#sysop}}
Sida caadada ah, maamulayaashu waxay badanaa mas'uuliyad ka saaraan xukunka natiijooyinka wadahadallada qaarkood, sida wadahadallada tirtiridda, wadahadallada dhaqdhaqaaqa, iyo wadahadallada dib-u eegista dhaqdhaqaaqa, laakiin tifaftirayaasha aan maamulaha ahayn ayaa iyaguna xiri kara wadahadallada
== Noqoshada maamulaha ==
{{Shortcut|WP:CANDIDATE|WP:BECOMEADMIN}}
Lagu jiro [[Soomaali Wikipedia|Wikipedia-ha Af-Soomaali]], waxaa jira laba hab oo lagu noqdo maamulaha: iyada oo la marayo is afgarad laga dhisay wadahadalka dadweynaha, ama cod sir ah. Wikipedia Soomaaliga wuxuu u baahan yahay in musharraxiinta maamulayaashu ay haystaan xaqqa isticmaale ee [[Wikipedia:Autoconfirmed users|Autoconfirmed user]]. ([[m:List of Wikipedias|Wikipedia-yada kale]] waxay leeyihiin siyaasadahooda gaarka ah ee bixinta maamulnimada.)
'''Kaliya hal akoon oo qof go'an ah ayaa yeelan kara qalabka maamulka'''. Reer-baxnimada kaliya ayaa ah in maamulayaashu ay shaqeyn karaan [[Wikipedia:Bots|botyada]] leh helitaanka maamulka.
Ogolaanshaha maamulaha waxaa la bixiyaa si aan xad lahayn, waxaana laga saarayaa kaliya marka la codsado, xaaladaha ku lug leh faragelinta heerka sarre ah, ama sabab la xiriirta shaqo la'aan.
=== <span class="anchor" id="Request for adminship"></span>Codsashada maamulnimada iyada oo la marayo is afgarad ===
Isticmaale kasta oo extended-confirmed ah wuxuu codsan karaa maamulnimo ("RfA") bulshada dhexdeeda. Si kastaba ha ahaatee, maamulayaasha waxaa laga filayaa inay yeeshaan heer sarre oo kalsooni iyo ammaan ah bulshada dhexdeeda, markaa codsiyada ka yimaada isticmaayaasha aan lahayn khibrad la taaban karo badanaa ma guuleystaan. Tafaftiraha kasta wuxuu ka faalloon karaa codsiga, tifaftire kastana wuxuu qiimayn doonaa musharrax kasta si uu u gaar ah. Si kastaba ha ahaatee, kaliya tifaftirayaasha haysta xaqqa isticmaale ee autoconfirmed user ayaa "codayn kara" codsiyada.
Kahor inta aan la codsan ama la aqbalin magacaabista, musharraxiinta waa inay guud ahaan ahaadaan tifaftirayaal Wikipedia ah oo firfircoon, joogto ah, mudnaan dheerna leh, aqoon u leh habraacyada iyo dhaqamada Wikipedia, ixtiraamaya oo fahmaya siyaasadahooda, isla markaana helay kalsoonida guud ee bulshada. Musharraxiinta waxaa kale oo looga baahan yahay inay soo bandhigaan haddii ay abid u tafatireen Wikipedia lacag. Su'aalaha la xiriira arrintaan waxaa loo oggol yahay in la waydiiyo musharrax kasta, tifaftire kasta oo bulshada ka tirsan, inta uu socdo habka RFA.
Wadahadal ayaa dhaca muddo todobo maalmood ah oo ku saabsan in musharraxgu uu noqdo maamule. Sida is-afgaradka bulshada, RfA-yada waxaa lagu xayaysiiyaa [[:en:MediaWiki:Watchlist-messages|liisaska daawashada tafaftirayaasha]]. Bulshadu waxay dejisay xadka su'aasha: ma jiro tafaftire waydiin kara in ka badan laba su'aal musharrax. Sidoo kale lama oggola su'aallo qaybo badan ka kooban oo loo qaabeeyey sidii hal su'aal, laakiin dhab ahaantii waydiinaya su'aallo badan oo ka sarreeya xadka. [[Wikipedia:Bureaucrats|Bureaucrats]] iyo la socodayaasha loo qoondeeyey waxay "klerkin" karaan RfA-yada, iyagoo la tacaalaya faallooyinka iyo/ama codadka ay u arkaan inay yihiin kuwo aan habboonayn.
Habka RfA wuxuu u oggolaanayaa tifaftirayaasha kale inay bartaan musharraxka. Tifaftirayaashu waxay sahamiyaan ka-qaybgalka musharraxka iyo asalka uu u leeyahay tifaftire ahaan, waxay ku sameeyaan wadahadallo, iyo fahamka doorka ay codsanayaan. Tafaftirayaashu waxay sheegaan haddii ay taageerayaan ama ay ka soo horjeedaan codsiga, iyaga oo wata sababaha ay u arkaan iyo aragtidooda musharraxka. Sarkaalka aan ku lug lahayn bureaucrat ayaa markaas go'aaminaya haddii uu jiro [[Wikipedia:Is afgarad|is afgarad]] lagu oggolaanayo codsiga. Go'aankani kuma saleysna si gaar ah boqolleyda taageerada, laakiin ficil ahaan inta badan RfA-yada ka sarreeya 75% waa ay maraan. Bulshadu waxay go'aamisay in ''guud ahaan'', RfA-yada u dhexeeya 65 iyo 75% taageerada ay tahay inay hoos yimaadaan go'aanka bureaucrats-ka. (Sidaa darteed, waxay si macquul ah uga dhalaneysaa in ku dhowaad dhammaan RfA-yada ka hooseeya 65% taageerada ay guuldarraysan doonaan.)
In kasta oo RfA uu yahay hab xooggan, tayada jawaab-celinta iyo dib u eegista diyaargarowga musharraxka iyo dabeecaddiisa ee ay sameeyaan tifaftirayaasha khibradda leh ayaa inta badan aad u sarreeya. Codsadayaasha aan guuleysan laakiin qaada tillaabooyin ay kaga jawaabayaan dhibcaha la soo qaaday waxay badanaa ku guuleystaan codsi xiga bilo kadib. Haddii aad xiisaynayso codsashada maamulnimada, waa inaad marka hore akhrisaa hage ku saabsan codsashada maamulnimada iyo tilmaamaha magacaabista. Markaad diyaar u tahay inaad codsato, waxaad ku dari kartaa magacaabistaada bogga [[Wikipedia:Codsiga maamulka]] ("RfA"), si waafaqsan tilmaamaha boggaas.
=== Doorashooyinka maamulayaasha ===
Maamulayaasha waxaa kale oo lagu dooran karaa doorasho maamule oo leh cod sir ah. Doorashooyinka maamulayaasha, oo billowday 2024, ma beddelaan RfA, maamulayaasha soo socdaana waxay si xor ah u dooran karaan habka ay isticmaalayaan. Doorasho tijaabo ah ayaa lagu qabtay Oktoobar 2024. Doorashooyinka maamulayaasha waxaa si joogto ah loogu oggolaaday jadwalka 5-ta bilood ah ee RfC oo la qabtay horraantii 2025. Marka laga reebo daaqadaha doorashada ka horreeya ee magacaabista musharraxa iyo dejinta codadka, habka wuxuu qaadanayaa 12 maalmood: 5 maalmood oo wadahadal iyo su'aallo ah, waxaa ku xiga 7 maalmood oo cod sir ah. Wareegyada doorashada iyo xilliyada daaqad kasta iyo xilli kasta waxaa lagu xayaysiiyaa horay, oo ay ku jiraan ogeysiisyada liiska daawashada.
Ka dib marka codbixintu dhammaato, doorashada waxaa baaraya seddex [[Wikipedia:Check user|checkusers]] ama [[Wikipedia:Steward|stewards]] oo ka tirsan Wikipedia Soomaaliga. Waxay hubin doonaan wixii laba laab ah, aan u qalmin, ama codadka sockpuppeteer oo ay tirtiri doonaan sidii loo baahnaa. Marka baarista la dhammeeyo, codadka waa la tiririyaa, natiijooyinka waa la shaaciyaa, maamulayaasha cusubna waxaa la siiyaa mudnaanta maamulka. Si uu u guuleysto, musharraxgu waa inuu helaa boqolleyda taageerada oo ah 70% ama ka badan iyo kooram ah ugu yaraan 20 cod oo taageero ah. Tirinta codadka waxaa lagu xisaabiyaa Taageerada / (Taageero + Ka soo horjeed) musharrax kasta. Codadka "Neutral" lama isticmaalo xisaabinta boqolleyda taageerada ee musharraxka mana laha saameyn dhinacaas ah.
== Meelaha ay maamulayaasha si gaar ah uga caawin karaan ==
Xuquuqda maamulaha waxay noqon kartaa mid aad u waxtar leh meelaha qaarka ah ee Wikipedia:
* Kahortagga burburinta
* Dhibaatooyinka xuquuqda daabacaadda tilmaamaha
* Dhacdooyinka dareenka maamulaha
* [[Bogga Hore]] qaybaha, sida Wararka ku jira ama Ma ogtahay
* Socodka isbeddellada dhow
* Codsiyada tirtiridda degdegga ah
* Xeerka saddex-jeer dib u celinta iyo xad-gudubyada dagaalka tafaftiridda.
"Maamulayaasha aan lug ku lahayn" ayaa sidoo kale ka caawin kara maamulka Guddiga Garsoorka iyo xallinta khilaafaadka ee ku saabsan meelaha iyo xaaladaha dhibaatada leh. Maamulayaasha ka shaqeynaya doorkan waa ''dhexdhexaad''; ma laha wax lug ah oo toos ah arrimaha ay dadka ka caawinayaan. Liisaska cunaqabateynta ee ay tahay inay fuliyaan maamulayaasha dhexdhexaadka ah.
== <span class="anchor" id="anyuser"></span>Golayaasha ogeysiiska maamulayaasha ==
{{shortcut|WP:ANYUSER}}
Saddex golayaal ogeysiis oo waaweyn ayaa jira oo ay ka dhacaan wadahadallada maamulaha guud (isticmaale kasta wuxuu soo dhigi karaa ama ka qayb qaadan karaa wadahadallada halkaas):
* [[Wikipedia:Ogaysiiska Maamulka]] – Loo isticmaalo waxyaabaha ay maamulayaashu jeclaan karaan (ama u baahan karaan) inay ogaadaan, sida ogeysiisyada iyo macluumaadka guud.
– Loo isticmaalo arrimaha u baahan dareenka maamulayaasha soo maraya. In kasta oo mawduucyada halkan ay noqon karaan kuwo dhaadheer, golahan waxaa inta badan loogu talagalay dhacdooyinka iyo arrimaha kale ee u baahan talo ama dareen.
– Waa gole ogeysiis oo ficillada maamulka ee maamulayaasha lagaga wada hadli karo loona eegi karo bulshada ballaaran.
== Filashooyinka maamulnimada ==
{{shortcut|WP:ADMINEXPECT}}
=== Daryeelka iyo xukunka ===
Haddii la siiyo helitaanka, maamulayaashu waa inay daryeel ku muujiyaan isticmaalka hawlahan cusub, gaar ahaan awoodda ay u leeyihiin inay tirtiraan bogagga oo ay xiraan isticmaayaasha iyo cinwaannada IP (fiiri hage sida- loo sameeyo ee maamulayaasha si aad u barato sida loo sameeyo waxyaalahan). Maamulayaasha cusub waa inay sidoo kale eegaan bogagga ku xiran liiska akhriska maamulayaasha ka hor intaysan isticmaalin awoodahooda maamul. Khaladaadka marmarka qaarkood la sameeyo waa la aqbalaa laakiin khaladaadka halista ah ama soo noqnoqda, ama kuwa ku lug leh xad-gudubyada hab dhaqanka maamulaha 'ee lugta leh' marmarka qaarkood maaha.
Qalabka maamulaha sidoo kale waa in lagu isticmaalo xukun taxaddar leh; waxay qaadan kartaa xoogaa waqti ah maamulaha cusub inuu barto goorta ay ugu fiican tahay in la isticmaalo qalabka, waxayna qaadan kartaa bilo in la helo dareen wanaagsan oo ku saabsan inta muddada ah ee la dejinayo marka la isticmaalayo qalabka sida xiridda iyo ilaalinta bogga ee khilaafaadka adag. Maamulayaasha cusub waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay si tartiib ah u billaabaan oo ay ka dhistaan khibrad meelaha ay ku barteen, iyo inay dadka kale waydiiyaan haddii ay shaki qabaan.
=== Hab dhaqanka maamulaha ===
{{shortcut|WP:ADMINCOND}}
Maamulayaashu waa inay ku hoggaamiyaan tusaale ahaan, isla markaana, sida ''dhammaan tafaftirayaasha'', ay ugu dhaqmaan si ixtiraam leh, rayid ah oo ay la falgalaan kuwa kale ''mar kasta''. Maamulayaasha kama xorooba {{em|wax kasta}} oo ka mid ah siyaasadaha la dhisay ee Wikipedia; waxaa laga filayaa inay raacaan oo ay gutaan waajibaadkooda sida ugu fiican ee awooddooda ah. Khaladaadka marmarka qaarkood waa kuwo si buuxda ula jaan qaadaya isticmaalka qalabka maamulaha; maamulayaasha looma filayo inay noqdaan kuwo kaamil ah. Si kastaba ha ahaatee, carqaladaynta joogtada ah ama halista ah ee Wikipedia iyada oo loo marayo dabeecad sida [[Wikipedia:Anshax|aan rayid ahayn]] ama tafaftiridda niyad-xumada ah waa mid aan la jaanqaadi karin oo ah ''khilaaf toos ah'' oo lala leeyahay filashooyinka iyo mas'uuliyadaha maamulayaasha, iyo xukunka xun ee joogtada ah ama fool xun ayaa horseed u noqon kara in laga xayuubiyo qalabka maamulaha. Maamulayaashu waa inay ku dadaalaan inay tusaale u noqdaan heerarka sare ee ixtiraamka iyo rayidnimada, iyo tafaftiridkooda, wadahadalladooda, is-dhexgalkooda, iyo hab dhaqankooda waa inay dejiyaan tusaalaha dhammaan tafaftirayaasha kale ''mar kasta''. Tani waa labadaba ''shuruud'' iyo ''xaalad'' haysashada mudnaanta maamulaha.
Maamulayaashu waa inay maskaxda ku hayaan inay haystaan boqollaal saaxiibo ah. Sidaa darteed, haddii maamuluhu ausan u hoggaansami karin siyaasadaha goobta oo uusan nagaan rayid (xitaa xagga isticmaayaasha muujinaya dabeecadda dhibaatada leh) inta uu wax ka qabanayo arrin go'an, maamuluhu waa inuu arrinta u keenaa gole ogeysiis ama u gudbiyaa maamule kale si uu wax uga qabto, halkii uu ka darsan lahaa ama ka sii dari lahaa dhibaatada hab-dhaqan xumo.
=== Xisaabtanka ===
{{shortcut|WP:ADMINACCT}}
Maamulayaashu waxay ka xisaabtamaan ficilladooda ku lug leh qalabka maamulaha, maadaama ficillada maamulaha ee aan la sharaxin ay niyad-jabiso tafaftirayaasha kale. Iyadoo ku xiran kaliya xuduudaha [[Wikipedia:Anshax|rayidnimada]], [[Wikipedia:Ma jiraan weeraro shaqsiyeed|ka fogaanshaha weerarrada shakhsi ahaaneed]], iyo [[Wikipedia:U qaado niyad wanaagsan|u qaadashada wanaagsan]] ee macquulka ah, tafaftirayaashu waxay xor u yihiin inay wax ka weydiiyaan ama dhaleeceeyaan ficillada maamulaha. Maamulayaasha waxaa laga filayaa inay si degdeg ah oo rayid ah uga jawaabaan su'aalaha ku saabsan hab dhaqankooda Wikipedia-la xiriira iyo ficillada maamulka, gaar ahaan inta lagu jiro wadahadallada bulshada ee golayaasha ogeysiiska ama inta lagu jiro habsocodka Guddiga Garsoorka. Maamulayaashu waa inay caddeeyaan ficilladooda marka la codsado.
Maamulayaasha si halis ah ama soo noqnoqda ugu dhaqma si dhibaato leh, ama lumiyay kalsoonida ama kalsoonida bulshada, waxaa la cunaqabteyn karaa ama laga xayuubin karaa xuquuqdooda maamulaha Guddiga Garsoorka ama codsiga dib u yeerista. Tani waxay dhacday ama waxaa la soo jeediyay ficillada soo socda:
* Maamulnimo "niyad-xumo ah" ([[Wikipedia:Sock puppetry|sock puppetry]], xad gudub weyn oo kalsooni ah,
{{spaced ndash}}tani waxay noqon kartaa mid lala yeesho tifaftirayaasha (tusaale ahaan, la'aanta digniinaha habboon ama sharraxaadaha ficillada), ama si wax looga qabto welwelka bulshada (gaar ahaan marka la raadiyo sharraxaadyo ama faallooyin kale oo halis ah)
**In kasta oo hababka ugu wanaagsan ee maamulayaashu ay yihiin inay u suurtageliyaan iimaylka iyo ogeysiisyada, looma baahna inay sidaas sameeyaan, mana loo baahna inay akhriyaan ama ka jawaabaan haddii la suurtogeliyey. Maamulayaasha aan u suurtagelin ogeysiisyada waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay arrintan ku muujiyaan boggooda isticmaale.
* Xad gudub soo noqnoqda, joogto ah, ama fool xun oo ku saabsan qalab ama oggolaansho isticmaale oo la socota qalabka maamulaha (sida u guurista faylasha]] ama isticmaalka [[Wikipedia:Rollback|dib u celinta]]) {{endash}} maamulaha waxaa laga xayuubin karaa mudnaanta maamulka si buuxda oo kaliya si looga saaro helitaanka oggolaanshaha isticmaale ee la socota.
* Xukun xumo soo noqnoqda ama joogto ah.
=== Amniga ===
{{shortcut|WP:SECUREADMIN}}
Wikipedia siyaasadda shuruudaha xoogga erayga sirta ah waxay ka rabtaa maamulayaashu inay haystaan eryo sir ah oo xooggan iyo inay raacaan hababka amniga shakhsi ahaaneed ee habboon. Maadaama ay leeyihiin awood ay ku geystaan waxyeelo goobta oo dhan ah hal tafaftir, akoon admin ah oo la hareer maray ayaa la xiri doonaa mudnaantiisana waa laga saarayaa sababo amniga goobta awgeed. Xaaladaha qaarkood, ka noqoshada mudnaanta waxay noqon kartaa mid joogto ah. Maamul kasta oo la ogaado inuu haysto eray sir ah oo ka yar 8 xaraf dherer ahaan ama ka mid ah [https://github.com/danielmiessler/SecLists/blob/master/Passwords/Common-Credentials/10k-most-common.txt 10,000 erayada sirta ah ee ugu caansan] sidoo kale waa la desysopping karaa. Go'aanka ku saabsan dib u sysopping maamulayaasha ku meel gaar ahaan la desysopped waxaa loo daayay Guddiga Garsoorka, kuwaas oo tixgelin doona in mulkiilaha xaqqa leh si sax ah loo aqoonsaday, iyo aragtidooda ku saabsan dhacdada iyo maamulka iyo amniga (oo ay ku jiraan amniga mustaqbalka ee suurtogalka ah) ee akoonka.
Xaqiijinta laba tallaabo ah waa la heli karaa si loo sii sugo akoonnada isticmaalka aan la oggolayn.
Maamulayaashu waa inay '''marnaba''' la wadaagin eraygooda sirta ah ama akoonkooda qof kale, sabab kasta ha ahaatee. Haddii ay ogaadaan in eraygooda sirta ah la hareer maray, ama akoonkooda si kale loo hareer maray (xitaa tifaftire ama qof ay yaqaaniin oo ay aaminsan yihiin), waa inay isku dayaan inay beddelaan isla markiiba, ama haddii kale u sheegaan bureaucrat si ku meel gaar ah loo desysopping. Isticmaayaasha ku guuldareysamaya inay soo sheegaan isticmaalka aan la oggolayn ee akoonkooda waa la desysopping doonaa. Isticmaalka aan la oggolayn waxaa loo tixgeliyaa 'xaalado muran leh', mana soo celin doonto si otomaatig ah.
== <span class="anchor" id="INVOLVED"></span><span class="anchor" id="UNINVOLVED"></span><span class="anchor" id="involved"></span><span class="anchor" id="uninvolved"></span>Maamulayaasha ku lugta leh ==
{{shortcut|WP:INVOLVED|WP:UNINVOLVED}}
{{Quote box
| quote = "Ninna ma aha garsoore ku habboon kiisa u gaar ah"
| source = Thomas Hobbes, ''Leviathan Leviathan''
}}
Guud ahaan, tafaftirayaashu waa aysan u dhaqmin maamulayaal ahaan khilaafaadka ay ku lug lahaayeen. Tani waa sababta oo ah maamulayaasha lugta leh waxay noqon karaan, ama u muuqan karaan, kuwo aan awood u lahayn inay gaaraan go'aanno ujeeddo leh khilaafaadka ay dhinac ka ahaayeen ama ay dareen xooggan ka qabaan. Lug lahaanshaha waxaa bulshadu si ballaaran u fasiraysaa inay ku jirto khilaafaadyo hadda jira ama la soo dhaafay oo lala yeeshay tifaftire (ama tafaftirayaal), iyo khilaafaadka mowduucyada, dhib ma laha dabeecadda ama da'da khilaafka.
Hal digniin oo muhiim ah ayaa ah in maamulaha la falgalay tafaftire ama goob mowduuc ah ''sii ahaan doona doorka maamulka oo kaliya'', ama kaasoo ka qaybgalkiisii hore uu ahaa mid yar ama tafaftirro cad oo aan muujin eex, waa {{em|aan lug lahayn}} mana laga horjoogsado inuu ka shaqeeyo awood maamul oo la xiriirta tafaftirahaas ama goobta mowduuca ah. Digniinaha, wadahadal deggan oo macquul ah iyo sharraxaadda digniinahaas, talada ku saabsan caadooyinka bulshada, iyo talooyinka ku saabsan erayada suurtogalka ah iyo hababka ma ka dhigayaan maamulaha mid lug leh.
Kiisaska tooska ah (tusaale ahaan, burburinta muuqata, bulshadu waxay taariikh ahaan taageertay ficilka cad ee maamulaha kasta - xitaa haddii uu lug leeyahay - iyadoo la saleynayo in maamule kasta oo macquul ah uu u badan yahay inuu gaari lahaa gabagabadaas oo kale. In kasta oo ay jiraan wax ka reebitaan ku saabsan mamnuucidda tafaftirayaasha lugta leh ee qaadaya ficil maamul, weli waa habka ugu wanaagsan ee kiisaska uu maamuluhu u muuqan karo inuu lug leeyahay in arrinta loo gudbiyo maamule kale iyada oo la marayo golayaasha ogeysiiska ee khuseeya.
Tafaftirayaasha aan maamulayaasha ahayn ee xiraya wadahadallada
iyo qiimaynta is-afgaradka waxaa lagu hayaa isla heerarkaas; tafaftirayaasha xiraya wadahadalladaas waa aysan ku lug lahaan wadahadalka laftiisa ama khilaafaadka la xiriira.
== <span class="anchor" id="Grievances by users"></span><span class="anchor" id='Grievances by users ("administrator abuse")'></span>Cabashooyinka ==
{{shortcut|WP:ADMINABUSE|WP:ADMINISTRATORABUSE}}
Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in maamuluhu u dhaqmay si aan habboonayn, waa inuu si toos ah u muujiyaa welwelkiisa maamulaha mas'uulka ka ah oo uu isku dayaa inay xal gaaraan si nidaamsan oo rayid ah. Haddii aan arrinta lagu xallin labada dhinac u dhexeeya, isticmaayaashu waxay ku sii wadi karaan xallinta khilaafka (fiiri qaybtan hoose wixii macluumaad dheeraad ah). Hal hab oo suurtagal ah waa in la bilaabo wadahadal dib u eegista ficilka maamulka]] ama golaha ogeysiiska maamulayaasha si loo codsado jawaab-celinta bulshada {{endash}} si kastaba ha ahaatee, cabasho-sidayaashu waa inay ogaadaan in hab-dhaqankooda la siman yahay oo la tixgeliyo sida isticmaalaha ay ka wada hadlayaan. Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in si aan habboonayn loo xiray, wuxuu mari karaa habka codsiga xiridda oo uu sharaxi karaa xaaladda iyo sababta ay u rumeysan yihiin in xiriddu ay tahay mid aan habboonayn ama aan la caddayn karin.
In kasta oo Guddiga Garsoorka ausan si caadi ah u eegin xiridaha gaagaaban ama caadiga ah, welwelka ku saabsan caafimaadka maamulaha iyo ku-habboonaanta doorka waxaa loo keeni karaa guddiga iyadoo lala wato Codsi Garsoor, badanaa marka hababka kale ee xallinta khilaafka ay guuldarraysanayaan iyo marka habkani yahay ikhtiyaarka ugu dambeeya.
== Xad gudubka qalabka maamulka ==
{{shortcut|WP:TOOLMISUSE}}
Xad gudubka qalabka maamulka waxaa loo tixgeliyaa ''arrin aad u halis ah''; waxaa la siiyaa isticmaayaasha la aaminsan yahay ee loogu talagalay dayactirka iyo hawlaha kale, waana in mar walba la isticmaalaa iyadoo laga fikirayo, daryeel leh, dadaal habboon iyo xukun wanaagsan. Xad gudubka halista ah ee qalabka ayaa horseed u noqon kara cunaqabatayn ama xitaa ka saariddooda. Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in maamuluhu uusan isticmaalin qalabkiisa maamulka sida waafaqsan siyaasadaha iyo tilmaamaha Wikipedia ee la dhisay, markaa waa inay marka hore ka wada hadlaan welwelkooda iyo arrimahooda maamulaha la xiriira si toos ah. Kiisaska aysan arrintu ku xallin si toos ah loogana wada hadlo iyo/ama marka la go'aamiyo in gelitaanka bulshada ballaaran ay tahay mid lagama maarmaan ah ama loo baahan yahay, isticmaayaashu waxay soo dhigi karaan welwelkooda ku saabsan arrinta si ay u eegto bulshada ballaaran.
Xaaladaha caadiga ah ee ay badanaa lagama maarmaanka tahay in laga fogaado isticmaalka qalabka:
* ''Khilaaf dano ah ama aan dhexdhexaad ahayn'' – Maamulayaashu waa aysan caadi ahaan isticmaalin qalabkooda arrimaha ay si shakhsi ah ugu lug leeyihiin (tusaale ahaan, khilaaf nuxur ah oo ay dhinac ka yihiin).
* ''Caadooyinka bulshada ama siyaasadaha'' – Marka siyaasad ama caado bulsho ay caddahay in aysan aheyn in la isticmaalo qalabka, markaa qalabka waa aysan aheyn in la isticmaalo iyada oo aan la bixin sharraxaad muujineysa in arrinta la tixgeliyey, iyo sababta (dhif ah) reebitaanka loo arko mid macquul ah.
* ''Ficillada maamulaha ee la xiriira tifaftiridda lacagta la siiyo'' – Qalabka maamulka waxaa laga yaabaa inaan loo isticmaalin qayb ka mid ah hawl kasta oo tifaftirid lacag ah, marka laga reebo ama marka lacagta ay bixiso Aasaaska Wikimedia ama shirkad la xiriirta WMF.
* ''Dib u celinta ficillada maamulayaasha kale'' – Kaliya si ixtiraamaysa maamulaha ficilkiisa uu lug ku leeyahay, iyo (badanaa) ka dib wadahadal.
* ''Dib u soo celinta ficil maamul oo horay loo soo celiyey'' (mararka qaarkood loo yaqaan "dagaalka giraangiraha").
Fiiri hoos kuwan iyo wax ka reebitaanka aadka u yar.
Xitaa marka isticmaalka qalabku uu u muuqdo mid macquul ah, haddii uu jiro shaki waxaa fiican in la waydiiyo maamule kale oo madaxbannaan inuu dib u eego oo (haddii la caddayn karo) uu qaado ficilka.
=== Dib u celinta ficilka maamulaha kale ===
{{shortcut|WP:RAAA}}
Maamulayaasha waxaa laga filayaa inay yeeshaan xukun wanaagsan waxaana la rumeysan yahay inay si taxaddar leh u tixgeliyeen ficillada ama go'aannada ay fuliyaan maamulayaal ahaan. Maamulayaashu way is khilaafi karaan, laakiin ficillada maamulka waa aysan aheyn in la celiyo iyada oo aan lahayn sabab wanaagsan, feker taxaddar leh, iyo (haddii ay u badan tahay in laga soo horjeesto), halkaas oo maamuluhu uu hadda joogo, wadahadal gaaban oo lala yeesho maamulaha ficilkiisa la looltamayo.
==== Xaaladaha gaarka ah ====
Xaaladaha qaarkood, siyaasadda caadiga ah ee dib u celinta ficilka maamulaha kale ma khuseyso:
* '''Xiridaha ay sameeyeen Guddiga Garsoorka:''' Xiridaha ay oggolaadeen Guddiga Garsoorka waa inay ku jiraan tilmaan cad oo ah halka ay ka yimaadeen, sida "Guddiga Garsoorka awgeed", "Codsigu waa kaliya Guddiga Garsoorka", ama. Maamulayaashu waa inay kaliya dhigaan, yareeyaan, ama ka saaraan xiridahaas iyagoo haysta oggolaansho qoraal ah oo horudhac ah oo ka yimid guddiga.
* '''Xanibaha CheckUser:''' Xiridaha loo cayimay sida "Xannibaha CheckUser" (taas oo ah, xanibaad ku tiirsan natiijooyinka qarsoodiga ah ee CheckUser) waxaa laga yaabaa inaysan celin maamulayaasha aan lahayn helitaanka qalabka CheckUser. Cabashooyinka xiridahan waxaa inta badan la maqlayaa on-wiki, laakiin waxaa maqli kara Guddiga Garsoorka xaaladaha qasabka ah. Maamulayaasha waxaa la xusuusiyey bishii Luulyo 2010 inay aysan celin karin xiridaha CheckUser iyagoo aan haysan oggolaansho horudhac ah oo ka yimid Guddiga ama checkuser.
* '''Xiridaha Oversight:''' Xiridaha loo cayimay sida "Xiridaha Oversight" (taas oo ah, xiridaha ku tiirsan macluumaadka la xakameeyey) waxaa laga yaabaa inaysan celin maamulayaasha aan lahayn helitaanka oggolaanshaha oversight. Guddiga Garsoorka ayaa xukumay bishii Maarso 2013 in xiridaha oversight aan la celin karin iyadoo aan la haysan oggolaansho horudhac ah oo ka yimid Guddiga ama oversighter.
* '''Xiridaha safka VRT ee khilaafka danaha:''' Xiridaha la dhigay qayb ka mid ah safka VRT ee khilaafka danaha oo ay ku jirto nambarka tigidhka ee sababaynta xiridda waxaa laga yaabaa inaysan celin iyadoo aan la haysan oggolaanshaha maamule leh helitaanka safka ama Guddiga Garsoorka Dhaqdhaqaaqa Abriil 2026.
=== <span class="anchor" id="Wheel war"></span>Dib u soo-celinta ficil la celiyey ("dagaalka giraangiraha") ===
{{shortcut|WP:WHEEL|WP:WW}}
Marka maamule kale uu ''horay'' u celiyey ficil maamul, waxaa aad u dhif ah inuu jiro sabab kasta oo sharci ah oo loogu talagalay maamulaha asalka ah ama maamule kale inuu dib u soo celiyo ficilka la mid ah ama la mid ah mar nữa iyada oo aan lahayn wadahadal cad oo horseedaya go'aan ay gaareen is-afgarad. dagaalka giraangiraha waa marka ficilka maamulaha uu celiyo maamule kale, laakiin halkii laga wadahadli lahaa khilaafka, qalabka maamulka ayaa markaas loo isticmaalaa si dagaal ah si loo tirtiro ama loo dib u sameeyo ficilka. Iyadoo ay jiraan wax ka reebitaan aad u yar, marka ficil maamul la celiyo, waa aysan aheyn in la soo celiyo iyada oo aan la helin is-afgarad.
<div style="border: 2px solid #990000; background-color: #FF000030; border-radius: 1em; padding: 0.5em 1em; color:inherit;">
<strong style="font-weight:normal;">Ha ku celin ficil maamul oo la celiyey marka aad ogtahay in maamule kale uu ka soo horjeedo. Ha sii wadin silsilad dib-u celin maamul ah oo aan lahayn wadahadal. Xalli khilaafaadka maamulka {{underline|iyada oo la marayo wadahadalka}}.</strong>
</div>
Wheel warring waxay badanaa horseeddaa codsi garsoor oo degdeg ah. Cunaqabateynta wheel warring waxay ka timid canaan iyo digniin, ilaa xirid ku meel gaar ah, ilaa desysopping, xitaa kiisaska ugu horreeya ee markii ugu horreysay. Waxaa jiray dhowr garsoor kiisas oo khuseeya oo ku saabsan mawduuca dagaalka giraangiraha.
Erayada waxaa kale oo loo isticmaalay taariikh ahaan maamule si aan habboonayn u celinaya noocyada qaarkood ee ficil rasmi ah.
Wikipedia waxay ka shaqeysaa ruuxa [[Wikipedia:Is afgarad|is afgaradka]]; khilaafaadka waa in lagu dejiyaa wadahadal rayid ah halkii ay ka noqon lahaayeen halgan awoodeed. Waxaa jira dhowr arrimood oo muhiim ah oo dagaalku uu ka fiican yahay wadahadalka, ama u qalma in aad lumiso sharaftaada wanaagsan. Haddii aad dareento ''rabitaan'' ah in aad wheel war, isku day beddelladan:
* Raadi wadahadal wax dhisaya, oo ujeedkeedu yahay in la qaboojiyo xaaladda oo loo soo celiyo hababka caadiga ah. Qaadashada hab-dhaqan iyo hab qaboojin ah oo ula kac ah inta aad sharaxayso ayaa caawin karta. Xaaladaha qaarkood, iimaylka waxaa laga yaabaa inuu u oggolaado talo shakhsi ah oo qalbi ah in la bixiyo oo aan si fudud loogu soo dhajin karin wiki-gan.
* Haddii aad ka walwalsan tahay hab-dhaqan xumo oo sug gelitaanka. Wixii <strong>xad gudub halis ah oo fool xun oo qalabka ah</strong> tixgeli in aad xareyso codsi kiis [[Wikipedia:Ogaysiiska Maamulka|Guddiga Garsoorka]].
* Haddii aad ka walwalsan tahay inaan la shaqayn (ama daahitaanka loo baahan yahay ee wada-hadalka) ay si dhakhso ah u keeni karti xaaladdu inay si xun u xumaato ama ay noqoto mid aan ku habboonayn, mararka qaarkood waxay noqon kartaa mid macquul ah in iimayl loo diro Guddiga Garsoorka oo loo sheego xaaladda ama loo codsado faragelin ama talo degdeg ah. Tani waxay noqon kartaa kiiska halkaasoo macluumaad aan dadweyne ahayn ama waxyeelo ay ka dhalan kartaan.
* Oo xusuusnow inaad haysato boqollaal saaxiibo ah: keligaa ma tihid inta badanna arrimaha waxaa ka sii dara xukunka xun. Haddii lagugu arko adigoo si wanaagsan u dhaqmaya, badanaa arrintu way dhammaan doontaa dhawaan, si kasta oo ay u muuqato mid xun. Mararka qaarkood waxaa ugu wanaagsan in si fudud loo qaato nasasho oo la dejiyo.
Erayada "wheel" waxay ka yimaadeen sharraxaadda akoonnada mudnaanta sare leh ee kombuyuutarrada weyn ee PDP-10 iyo TOPS-20, halkaas oo "wheel" loo isticmaalay sida "xidid" loogu isticmaalo nidaamyada Linux/Unix.<ref>{{cite web|title=Wheel |url=http://www.catb.org/jargon/html/W/wheel.html |access-date=8 June 2021|work= Jargon File 4.4.7 |publisher=Eric S. Raymond }}</ref><ref>{{cite web|title=Wheel bit |url=http://www.catb.org/jargon/html/W/wheel-bit.html |access-date=8 June 2021 |work= Jargon File 4.4.7 |publisher=E
==Tixraacyada==
{{Reflist}}
ri3e0galhua477io1mqq1m1p1qp78yi
311422
311421
2026-10-30T15:00:41Z
Isma4l
41797
311422
wikitext
text/x-wiki
{{Policy|WP:ADMIN|WP:SYSOP|WP:MOP}}
{{Ombox
|text = '''Kani ma aha bog lagu dhejiyo su'aalaha maamulayaasha.''' Taas beddelkeeda, isticmaal Codsashada dareenka maamulaha.|image=[[File:Symbol question.svg|link=|alt=|35px]]}}
{{Nutshell|Maamulayaashu waa tafatirayaal tabaruceyaal ah oo lagu qabo in lagu halbeero marin loo helo qalabka qaar ee Wikipedia Soomaaliga. Waxaa laga filayaa inay ilaalinayaan heer sare oo anshax ah, inay si caddaalad ah u adeegsadaan qalabka, isla markaana ay {{strong|marnaba}} u isticmaalin si ay faa'iido uga helaan khilaaf.}}
{{Enforcement policy list}}
[[File:Wikipedia Administrator.svg|thumb|Qalabka maamulka ee Wikipedia waxaa badanaa lagu barbar dhigaa mop-ka nadaafadda, taasoo keenta in maamulnimada mararka qaarkood lagu sifeeyo in "la siiyay mop-ka". Sida qof nadiifiye ah oo dhab ah laga yaabo inuu furayaal u haysto xafiisyo ay shaqaalaha kale ka reeban yihiin, maamulayaashu waxay leeyihiin awoodo gaar ah oo door ah, laakiin - sidoo kale sida nadiifiyaha dhabta ah - kama muhiimsana tifaftirayaasha kale.]]
'''Maamulayaasha''', oo si caadi ah loogu yaqaan '''admins''' ama '''sysops''' (hawl wadeenada nidaamka), waa tafaftirayaasha [[Wikipedia]] ee la siiyay awoodda farsamo si ay u qabtaan ficilro gaar ah oo ku saabsan Wikipedia Soomaaliga. Kuwani waxaa ka mid ah awoodda ay u leeyihiin inay [[WP:BLOCK|xiraan]] oo ay furaan akoonnada isticmaalaha, [[Ciwaanka IP-ga|cinwaannada IP]], iyo kala duwanaanshaha IP ee tifaftiridda, inay wax ka beddelaan bogagga si buuxda loo [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaaliyay]], inay codsadaan oo ay ka saaraan [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaalinta bogga]], inay [[WP:DELETE|tirtiraan]] oo ay soo celiyaan bogagga, inay wareejiyaan bogagga iyada oo aan la xaddidin, iyo inay isticmaalaan qalabka kale ee gaarka ah.
Maamulayaashu waxay qaataan mas'uuliyadahan iyagoo ah tabaruceyaal ka dib markii ay maraan habka dib u eegista bulshada ama iyagoo ay soo doorteen saaxiibadooda tafaftirayaasha ah. Uma dhaqmaan sidii shaqaale ka tirsan [[Wikimedia Foundation|Aasaaska Wikimedia]]. Weligood looma baahna inay isticmaalaan qalabkooda mana aha inay marnaba u isticmaalaan si ay faa'iido uga helaan khilaaf ay ku lug lahaayeen. Maamulayaasha waa inaan lagu khaldin [[m:System administrators|maamulayaasha nidaamka Wikimedia]] ("sysadmins").
Wikipedia-ha Ingiriiska wuxuu leeyahay {{NUMBEROFADMINS}} maamulayaal (fiiri {{Plainlink|url=//so.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ListUsers/sysop&limit=2000|name=liiska buuxa ee akoonnada leh mudnaanta maamulaha}} ama liisaska maamulayaasha ee heerka wax qabadka).
== <span class="anchor" id="POWERS"></span><span class="anchor" id="Powers"></span><span class="anchor" id="ABILITIES"></span><span class="anchor" id="Abilities"></span><span class="anchor" id="ADMINRIGHTS"></span><span class="anchor" id="MOPRIGHTS"></span>Awoodaha maamulayaasha ==
{{Shortcut|WP:MOPRIGHTS}}
Maamulayaashu waxay leeyihiin awoodda farsamo si ay u fuliyaan ficillada soo socda:
* [[Wikipedia:Xannibaadyo iyo mamnuucid|Xannib]] iyo furid akoonnada isticmaalaha, cinwaannada IP, iyo kala duwanaanshaha IP ee tifaftiridda<ref>Xiridmahan waxay diidi karaan tifaftiridda bogag ama magacyo gaar ah, ama waxaa lagu dabaqi karaa goobta oo dhan iyo {{em|dhammaan bogagga}}.</ref>
* Codsashada, wax ka beddelidda, iyo ka saaridda [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaalinta bogga]] ee bog gaar ah si loo xaddido ama loo oggolaado tafaftiridda, u guurista, abuurista, iyo/ama soo gelinta faylasha
* Wax ka beddelidda bogagga si buuxda loo ilaaliyay
* [[Wikipedia:Xeerka Tirtirka|Tirtiridda]] bogag leh 5,000 ama ka yar dib u eegisyo<ref>Bogagga leh in ka badan 5000 dib u eegis waxaa kaliya tirtiri kara [[WP:STEW|steward]].</ref>
* Daawashada iyo soo celinta bogagga la tirtiray
* [[Wikipedia:Tirtiridda taariikhda|Xaddididda iyo soo celinta muuqashada dadweynaha]] ee macluumaadka diiwaannada shakhsiga ah iyo dib u eegisyada bogga
* Bixinta iyo ka noqoshada ogolaanshaha isticmaale ee gaarka ah ee [[Wikipedia:Codsiga maamulka/Hordhac|ay codsadeen akoonnada isticmaalaha]]<ref>Maamulayaashu waxay bixin karaan oo ka noqon karaan abuuraha akoonka, confirmed, event rrganizer, IP block exempt. Waxay kaloo awood u leeyihiin inay bixiyaan oo ka noqdaan xuquuqaha been abuurka ah ee AutoWikiBrowser, AFC, maadaama ay awood u leeyihiin inay wax ka beddelaan bogagga si buuxda loo ilaaliyay.</ref>
* Wax ka beddelidda bogagga ku jira magaca MediaWiki, iyadoo laga reebo bogagga JavaScript iyo CSS<ref>Kaliya [[Wikipedia:Interface administrators|maamulayaasha interface-ka]] ayaa leh awoodda ay ku beddelaan bogagga JavaScript iyo CSS ee ku jira magaca MediaWiki.</ref>
* Fulinidda ficillo kale oo gaar ah sida lagu qoray {{Section link|Special:ListGroupRights#sysop}}
Sida caadada ah, maamulayaashu waxay badanaa mas'uuliyad ka saaraan xukunka natiijooyinka wadahadallada qaarkood, sida wadahadallada tirtiridda, wadahadallada dhaqdhaqaaqa, iyo wadahadallada dib-u eegista dhaqdhaqaaqa, laakiin tifaftirayaasha aan maamulaha ahayn ayaa iyaguna xiri kara wadahadallada
== Noqoshada maamulaha ==
{{Shortcut|WP:CANDIDATE|WP:BECOMEADMIN}}
Lagu jiro [[Soomaali Wikipedia|Wikipedia-ha Af-Soomaali]], waxaa jira laba hab oo lagu noqdo maamulaha: iyada oo la marayo is afgarad laga dhisay wadahadalka dadweynaha, ama cod sir ah. Wikipedia Soomaaliga wuxuu u baahan yahay in musharraxiinta maamulayaashu ay haystaan xaqqa isticmaale ee [[Wikipedia:Autoconfirmed users|Autoconfirmed user]]. ([[m:List of Wikipedias|Wikipedia-yada kale]] waxay leeyihiin siyaasadahooda gaarka ah ee bixinta maamulnimada.)
'''Kaliya hal akoon oo qof go'an ah ayaa yeelan kara qalabka maamulka'''. Reer-baxnimada kaliya ayaa ah in maamulayaashu ay shaqeyn karaan [[Wikipedia:Bots|botyada]] leh helitaanka maamulka.
Ogolaanshaha maamulaha waxaa la bixiyaa si aan xad lahayn, waxaana laga saarayaa kaliya marka la codsado, xaaladaha ku lug leh faragelinta heerka sarre ah, ama sabab la xiriirta shaqo la'aan.
=== <span class="anchor" id="Request for adminship"></span>Codsashada maamulnimada iyada oo la marayo is afgarad ===
Isticmaale kasta oo extended-confirmed ah wuxuu codsan karaa maamulnimo ("RfA") bulshada dhexdeeda. Si kastaba ha ahaatee, maamulayaasha waxaa laga filayaa inay yeeshaan heer sarre oo kalsooni iyo ammaan ah bulshada dhexdeeda, markaa codsiyada ka yimaada isticmaayaasha aan lahayn khibrad la taaban karo badanaa ma guuleystaan. Tafaftiraha kasta wuxuu ka faalloon karaa codsiga, tifaftire kastana wuxuu qiimayn doonaa musharrax kasta si uu u gaar ah. Si kastaba ha ahaatee, kaliya tifaftirayaasha haysta xaqqa isticmaale ee autoconfirmed user ayaa "codayn kara" codsiyada.
Kahor inta aan la codsan ama la aqbalin magacaabista, musharraxiinta waa inay guud ahaan ahaadaan tifaftirayaal Wikipedia ah oo firfircoon, joogto ah, mudnaan dheerna leh, aqoon u leh habraacyada iyo dhaqamada Wikipedia, ixtiraamaya oo fahmaya siyaasadahooda, isla markaana helay kalsoonida guud ee bulshada. Musharraxiinta waxaa kale oo looga baahan yahay inay soo bandhigaan haddii ay abid u tafatireen Wikipedia lacag. Su'aalaha la xiriira arrintaan waxaa loo oggol yahay in la waydiiyo musharrax kasta, tifaftire kasta oo bulshada ka tirsan, inta uu socdo habka RFA.
Wadahadal ayaa dhaca muddo todobo maalmood ah oo ku saabsan in musharraxgu uu noqdo maamule. Sida is-afgaradka bulshada, RfA-yada waxaa lagu xayaysiiyaa [[:en:MediaWiki:Watchlist-messages|liisaska daawashada tafaftirayaasha]]. Bulshadu waxay dejisay xadka su'aasha: ma jiro tafaftire waydiin kara in ka badan laba su'aal musharrax. Sidoo kale lama oggola su'aallo qaybo badan ka kooban oo loo qaabeeyey sidii hal su'aal, laakiin dhab ahaantii waydiinaya su'aallo badan oo ka sarreeya xadka. [[Wikipedia:Bureaucrats|Bureaucrats]] iyo la socodayaasha loo qoondeeyey waxay "klerkin" karaan RfA-yada, iyagoo la tacaalaya faallooyinka iyo/ama codadka ay u arkaan inay yihiin kuwo aan habboonayn.
Habka RfA wuxuu u oggolaanayaa tifaftirayaasha kale inay bartaan musharraxka. Tifaftirayaashu waxay sahamiyaan ka-qaybgalka musharraxka iyo asalka uu u leeyahay tifaftire ahaan, waxay ku sameeyaan wadahadallo, iyo fahamka doorka ay codsanayaan. Tafaftirayaashu waxay sheegaan haddii ay taageerayaan ama ay ka soo horjeedaan codsiga, iyaga oo wata sababaha ay u arkaan iyo aragtidooda musharraxka. Sarkaalka aan ku lug lahayn bureaucrat ayaa markaas go'aaminaya haddii uu jiro [[Wikipedia:Is afgarad|is afgarad]] lagu oggolaanayo codsiga. Go'aankani kuma saleysna si gaar ah boqolleyda taageerada, laakiin ficil ahaan inta badan RfA-yada ka sarreeya 75% waa ay maraan. Bulshadu waxay go'aamisay in ''guud ahaan'', RfA-yada u dhexeeya 65 iyo 75% taageerada ay tahay inay hoos yimaadaan go'aanka bureaucrats-ka. (Sidaa darteed, waxay si macquul ah uga dhalaneysaa in ku dhowaad dhammaan RfA-yada ka hooseeya 65% taageerada ay guuldarraysan doonaan.)
In kasta oo RfA uu yahay hab xooggan, tayada jawaab-celinta iyo dib u eegista diyaargarowga musharraxka iyo dabeecaddiisa ee ay sameeyaan tifaftirayaasha khibradda leh ayaa inta badan aad u sarreeya. Codsadayaasha aan guuleysan laakiin qaada tillaabooyin ay kaga jawaabayaan dhibcaha la soo qaaday waxay badanaa ku guuleystaan codsi xiga bilo kadib. Haddii aad xiisaynayso codsashada maamulnimada, waa inaad marka hore akhrisaa hage ku saabsan codsashada maamulnimada iyo tilmaamaha magacaabista. Markaad diyaar u tahay inaad codsato, waxaad ku dari kartaa magacaabistaada bogga [[Wikipedia:Codsiga maamulka]] ("RfA"), si waafaqsan tilmaamaha boggaas.
=== Doorashooyinka maamulayaasha ===
Maamulayaasha waxaa kale oo lagu dooran karaa doorasho maamule oo leh cod sir ah. Doorashooyinka maamulayaasha, oo billowday 2024, ma beddelaan RfA, maamulayaasha soo socdaana waxay si xor ah u dooran karaan habka ay isticmaalayaan. Doorasho tijaabo ah ayaa lagu qabtay Oktoobar 2024. Doorashooyinka maamulayaasha waxaa si joogto ah loogu oggolaaday jadwalka 5-ta bilood ah ee RfC oo la qabtay horraantii 2025. Marka laga reebo daaqadaha doorashada ka horreeya ee magacaabista musharraxa iyo dejinta codadka, habka wuxuu qaadanayaa 12 maalmood: 5 maalmood oo wadahadal iyo su'aallo ah, waxaa ku xiga 7 maalmood oo cod sir ah. Wareegyada doorashada iyo xilliyada daaqad kasta iyo xilli kasta waxaa lagu xayaysiiyaa horay, oo ay ku jiraan ogeysiisyada liiska daawashada.
Ka dib marka codbixintu dhammaato, doorashada waxaa baaraya seddex [[Wikipedia:Check user|checkusers]] ama [[Wikipedia:Steward|stewards]] oo ka tirsan Wikipedia Soomaaliga. Waxay hubin doonaan wixii laba laab ah, aan u qalmin, ama codadka sockpuppeteer oo ay tirtiri doonaan sidii loo baahnaa. Marka baarista la dhammeeyo, codadka waa la tiririyaa, natiijooyinka waa la shaaciyaa, maamulayaasha cusubna waxaa la siiyaa mudnaanta maamulka. Si uu u guuleysto, musharraxgu waa inuu helaa boqolleyda taageerada oo ah 70% ama ka badan iyo kooram ah ugu yaraan 20 cod oo taageero ah. Tirinta codadka waxaa lagu xisaabiyaa Taageerada / (Taageero + Ka soo horjeed) musharrax kasta. Codadka "Neutral" lama isticmaalo xisaabinta boqolleyda taageerada ee musharraxka mana laha saameyn dhinacaas ah.
== Meelaha ay maamulayaasha si gaar ah uga caawin karaan ==
Xuquuqda maamulaha waxay noqon kartaa mid aad u waxtar leh meelaha qaarka ah ee Wikipedia:
* Kahortagga burburinta
* Dhibaatooyinka xuquuqda daabacaadda tilmaamaha
* Dhacdooyinka dareenka maamulaha
* [[Bogga Hore]] qaybaha, sida Wararka ku jira ama Ma ogtahay
* Socodka isbeddellada dhow
* Codsiyada tirtiridda degdegga ah
* Xeerka saddex-jeer dib u celinta iyo xad-gudubyada dagaalka tafaftiridda.
"Maamulayaasha aan lug ku lahayn" ayaa sidoo kale ka caawin kara maamulka Guddiga Garsoorka iyo xallinta khilaafaadka ee ku saabsan meelaha iyo xaaladaha dhibaatada leh. Maamulayaasha ka shaqeynaya doorkan waa ''dhexdhexaad''; ma laha wax lug ah oo toos ah arrimaha ay dadka ka caawinayaan. Liisaska cunaqabateynta ee ay tahay inay fuliyaan maamulayaasha dhexdhexaadka ah.
== <span class="anchor" id="anyuser"></span>Golayaasha ogeysiiska maamulayaasha ==
{{shortcut|WP:ANYUSER}}
Saddex golayaal ogeysiis oo waaweyn ayaa jira oo ay ka dhacaan wadahadallada maamulaha guud (isticmaale kasta wuxuu soo dhigi karaa ama ka qayb qaadan karaa wadahadallada halkaas):
* [[Wikipedia:Ogaysiiska Maamulka]] – Loo isticmaalo waxyaabaha ay maamulayaashu jeclaan karaan (ama u baahan karaan) inay ogaadaan, sida ogeysiisyada iyo macluumaadka guud.
– Loo isticmaalo arrimaha u baahan dareenka maamulayaasha soo maraya. In kasta oo mawduucyada halkan ay noqon karaan kuwo dhaadheer, golahan waxaa inta badan loogu talagalay dhacdooyinka iyo arrimaha kale ee u baahan talo ama dareen.
– Waa gole ogeysiis oo ficillada maamulka ee maamulayaasha lagaga wada hadli karo loona eegi karo bulshada ballaaran.
== Filashooyinka maamulnimada ==
{{shortcut|WP:ADMINEXPECT}}
=== Daryeelka iyo xukunka ===
Haddii la siiyo helitaanka, maamulayaashu waa inay daryeel ku muujiyaan isticmaalka hawlahan cusub, gaar ahaan awoodda ay u leeyihiin inay tirtiraan bogagga oo ay xiraan isticmaayaasha iyo cinwaannada IP (fiiri hage sida- loo sameeyo ee maamulayaasha si aad u barato sida loo sameeyo waxyaalahan). Maamulayaasha cusub waa inay sidoo kale eegaan bogagga ku xiran liiska akhriska maamulayaasha ka hor intaysan isticmaalin awoodahooda maamul. Khaladaadka marmarka qaarkood la sameeyo waa la aqbalaa laakiin khaladaadka halista ah ama soo noqnoqda, ama kuwa ku lug leh xad-gudubyada hab dhaqanka maamulaha 'ee lugta leh' marmarka qaarkood maaha.
Qalabka maamulaha sidoo kale waa in lagu isticmaalo xukun taxaddar leh; waxay qaadan kartaa xoogaa waqti ah maamulaha cusub inuu barto goorta ay ugu fiican tahay in la isticmaalo qalabka, waxayna qaadan kartaa bilo in la helo dareen wanaagsan oo ku saabsan inta muddada ah ee la dejinayo marka la isticmaalayo qalabka sida xiridda iyo ilaalinta bogga ee khilaafaadka adag. Maamulayaasha cusub waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay si tartiib ah u billaabaan oo ay ka dhistaan khibrad meelaha ay ku barteen, iyo inay dadka kale waydiiyaan haddii ay shaki qabaan.
=== Hab dhaqanka maamulaha ===
{{shortcut|WP:ADMINCOND}}
Maamulayaashu waa inay ku hoggaamiyaan tusaale ahaan, isla markaana, sida ''dhammaan tafaftirayaasha'', ay ugu dhaqmaan si ixtiraam leh, rayid ah oo ay la falgalaan kuwa kale ''mar kasta''. Maamulayaasha kama xorooba {{em|wax kasta}} oo ka mid ah siyaasadaha la dhisay ee Wikipedia; waxaa laga filayaa inay raacaan oo ay gutaan waajibaadkooda sida ugu fiican ee awooddooda ah. Khaladaadka marmarka qaarkood waa kuwo si buuxda ula jaan qaadaya isticmaalka qalabka maamulaha; maamulayaasha looma filayo inay noqdaan kuwo kaamil ah. Si kastaba ha ahaatee, carqaladaynta joogtada ah ama halista ah ee Wikipedia iyada oo loo marayo dabeecad sida [[Wikipedia:Anshax|aan rayid ahayn]] ama tafaftiridda niyad-xumada ah waa mid aan la jaanqaadi karin oo ah ''khilaaf toos ah'' oo lala leeyahay filashooyinka iyo mas'uuliyadaha maamulayaasha, iyo xukunka xun ee joogtada ah ama fool xun ayaa horseed u noqon kara in laga xayuubiyo qalabka maamulaha. Maamulayaashu waa inay ku dadaalaan inay tusaale u noqdaan heerarka sare ee ixtiraamka iyo rayidnimada, iyo tafaftiridkooda, wadahadalladooda, is-dhexgalkooda, iyo hab dhaqankooda waa inay dejiyaan tusaalaha dhammaan tafaftirayaasha kale ''mar kasta''. Tani waa labadaba ''shuruud'' iyo ''xaalad'' haysashada mudnaanta maamulaha.
Maamulayaashu waa inay maskaxda ku hayaan inay haystaan boqollaal saaxiibo ah. Sidaa darteed, haddii maamuluhu ausan u hoggaansami karin siyaasadaha goobta oo uusan nagaan rayid (xitaa xagga isticmaayaasha muujinaya dabeecadda dhibaatada leh) inta uu wax ka qabanayo arrin go'an, maamuluhu waa inuu arrinta u keenaa gole ogeysiis ama u gudbiyaa maamule kale si uu wax uga qabto, halkii uu ka darsan lahaa ama ka sii dari lahaa dhibaatada hab-dhaqan xumo.
=== Xisaabtanka ===
{{shortcut|WP:ADMINACCT}}
Maamulayaashu waxay ka xisaabtamaan ficilladooda ku lug leh qalabka maamulaha, maadaama ficillada maamulaha ee aan la sharaxin ay niyad-jabiso tafaftirayaasha kale. Iyadoo ku xiran kaliya xuduudaha [[Wikipedia:Anshax|rayidnimada]], [[Wikipedia:Ma jiraan weeraro shaqsiyeed|ka fogaanshaha weerarrada shakhsi ahaaneed]], iyo [[Wikipedia:U qaado niyad wanaagsan|u qaadashada wanaagsan]] ee macquulka ah, tafaftirayaashu waxay xor u yihiin inay wax ka weydiiyaan ama dhaleeceeyaan ficillada maamulaha. Maamulayaasha waxaa laga filayaa inay si degdeg ah oo rayid ah uga jawaabaan su'aalaha ku saabsan hab dhaqankooda Wikipedia-la xiriira iyo ficillada maamulka, gaar ahaan inta lagu jiro wadahadallada bulshada ee golayaasha ogeysiiska ama inta lagu jiro habsocodka Guddiga Garsoorka. Maamulayaashu waa inay caddeeyaan ficilladooda marka la codsado.
Maamulayaasha si halis ah ama soo noqnoqda ugu dhaqma si dhibaato leh, ama lumiyay kalsoonida ama kalsoonida bulshada, waxaa la cunaqabteyn karaa ama laga xayuubin karaa xuquuqdooda maamulaha Guddiga Garsoorka ama codsiga dib u yeerista. Tani waxay dhacday ama waxaa la soo jeediyay ficillada soo socda:
* Maamulnimo "niyad-xumo ah" ([[Wikipedia:Sock puppetry|sock puppetry]], xad gudub weyn oo kalsooni ah,
{{spaced ndash}}tani waxay noqon kartaa mid lala yeesho tifaftirayaasha (tusaale ahaan, la'aanta digniinaha habboon ama sharraxaadaha ficillada), ama si wax looga qabto welwelka bulshada (gaar ahaan marka la raadiyo sharraxaadyo ama faallooyin kale oo halis ah)
**In kasta oo hababka ugu wanaagsan ee maamulayaashu ay yihiin inay u suurtageliyaan iimaylka iyo ogeysiisyada, looma baahna inay sidaas sameeyaan, mana loo baahna inay akhriyaan ama ka jawaabaan haddii la suurtogeliyey. Maamulayaasha aan u suurtagelin ogeysiisyada waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay arrintan ku muujiyaan boggooda isticmaale.
* Xad gudub soo noqnoqda, joogto ah, ama fool xun oo ku saabsan qalab ama oggolaansho isticmaale oo la socota qalabka maamulaha (sida u guurista faylasha]] ama isticmaalka [[Wikipedia:Rollback|dib u celinta]]) {{endash}} maamulaha waxaa laga xayuubin karaa mudnaanta maamulka si buuxda oo kaliya si looga saaro helitaanka oggolaanshaha isticmaale ee la socota.
* Xukun xumo soo noqnoqda ama joogto ah.
=== Amniga ===
{{shortcut|WP:SECUREADMIN}}
Wikipedia siyaasadda shuruudaha xoogga erayga sirta ah waxay ka rabtaa maamulayaashu inay haystaan eryo sir ah oo xooggan iyo inay raacaan hababka amniga shakhsi ahaaneed ee habboon. Maadaama ay leeyihiin awood ay ku geystaan waxyeelo goobta oo dhan ah hal tafaftir, akoon admin ah oo la hareer maray ayaa la xiri doonaa mudnaantiisana waa laga saarayaa sababo amniga goobta awgeed. Xaaladaha qaarkood, ka noqoshada mudnaanta waxay noqon kartaa mid joogto ah. Maamul kasta oo la ogaado inuu haysto eray sir ah oo ka yar 8 xaraf dherer ahaan ama ka mid ah [https://github.com/danielmiessler/SecLists/blob/master/Passwords/Common-Credentials/10k-most-common.txt 10,000 erayada sirta ah ee ugu caansan] sidoo kale waa la desysopping karaa. Go'aanka ku saabsan dib u sysopping maamulayaasha ku meel gaar ahaan la desysopped waxaa loo daayay Guddiga Garsoorka, kuwaas oo tixgelin doona in mulkiilaha xaqqa leh si sax ah loo aqoonsaday, iyo aragtidooda ku saabsan dhacdada iyo maamulka iyo amniga (oo ay ku jiraan amniga mustaqbalka ee suurtogalka ah) ee akoonka.
Xaqiijinta laba tallaabo ah waa la heli karaa si loo sii sugo akoonnada isticmaalka aan la oggolayn.
Maamulayaashu waa inay '''marnaba''' la wadaagin eraygooda sirta ah ama akoonkooda qof kale, sabab kasta ha ahaatee. Haddii ay ogaadaan in eraygooda sirta ah la hareer maray, ama akoonkooda si kale loo hareer maray (xitaa tifaftire ama qof ay yaqaaniin oo ay aaminsan yihiin), waa inay isku dayaan inay beddelaan isla markiiba, ama haddii kale u sheegaan bureaucrat si ku meel gaar ah loo desysopping. Isticmaayaasha ku guuldareysamaya inay soo sheegaan isticmaalka aan la oggolayn ee akoonkooda waa la desysopping doonaa. Isticmaalka aan la oggolayn waxaa loo tixgeliyaa 'xaalado muran leh', mana soo celin doonto si otomaatig ah.
== <span class="anchor" id="INVOLVED"></span><span class="anchor" id="UNINVOLVED"></span><span class="anchor" id="involved"></span><span class="anchor" id="uninvolved"></span>Maamulayaasha ku lugta leh ==
{{shortcut|WP:INVOLVED|WP:UNINVOLVED}}
{{Quote box
| quote = "Ninna ma aha garsoore ku habboon kiisa u gaar ah"
| source = Thomas Hobbes, ''Leviathan Leviathan''
}}
Guud ahaan, tafaftirayaashu waa aysan u dhaqmin maamulayaal ahaan khilaafaadka ay ku lug lahaayeen. Tani waa sababta oo ah maamulayaasha lugta leh waxay noqon karaan, ama u muuqan karaan, kuwo aan awood u lahayn inay gaaraan go'aanno ujeeddo leh khilaafaadka ay dhinac ka ahaayeen ama ay dareen xooggan ka qabaan. Lug lahaanshaha waxaa bulshadu si ballaaran u fasiraysaa inay ku jirto khilaafaadyo hadda jira ama la soo dhaafay oo lala yeeshay tifaftire (ama tafaftirayaal), iyo khilaafaadka mowduucyada, dhib ma laha dabeecadda ama da'da khilaafka.
Hal digniin oo muhiim ah ayaa ah in maamulaha la falgalay tafaftire ama goob mowduuc ah ''sii ahaan doona doorka maamulka oo kaliya'', ama kaasoo ka qaybgalkiisii hore uu ahaa mid yar ama tafaftirro cad oo aan muujin eex, waa {{em|aan lug lahayn}} mana laga horjoogsado inuu ka shaqeeyo awood maamul oo la xiriirta tafaftirahaas ama goobta mowduuca ah. Digniinaha, wadahadal deggan oo macquul ah iyo sharraxaadda digniinahaas, talada ku saabsan caadooyinka bulshada, iyo talooyinka ku saabsan erayada suurtogalka ah iyo hababka ma ka dhigayaan maamulaha mid lug leh.
Kiisaska tooska ah (tusaale ahaan, burburinta muuqata, bulshadu waxay taariikh ahaan taageertay ficilka cad ee maamulaha kasta - xitaa haddii uu lug leeyahay - iyadoo la saleynayo in maamule kasta oo macquul ah uu u badan yahay inuu gaari lahaa gabagabadaas oo kale. In kasta oo ay jiraan wax ka reebitaan ku saabsan mamnuucidda tafaftirayaasha lugta leh ee qaadaya ficil maamul, weli waa habka ugu wanaagsan ee kiisaska uu maamuluhu u muuqan karo inuu lug leeyahay in arrinta loo gudbiyo maamule kale iyada oo la marayo golayaasha ogeysiiska ee khuseeya.
Tafaftirayaasha aan maamulayaasha ahayn ee xiraya wadahadallada
iyo qiimaynta is-afgaradka waxaa lagu hayaa isla heerarkaas; tafaftirayaasha xiraya wadahadalladaas waa aysan ku lug lahaan wadahadalka laftiisa ama khilaafaadka la xiriira.
== <span class="anchor" id="Grievances by users"></span><span class="anchor" id='Grievances by users ("administrator abuse")'></span>Cabashooyinka ==
{{shortcut|WP:ADMINABUSE|WP:ADMINISTRATORABUSE}}
Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in maamuluhu u dhaqmay si aan habboonayn, waa inuu si toos ah u muujiyaa welwelkiisa maamulaha mas'uulka ka ah oo uu isku dayaa inay xal gaaraan si nidaamsan oo rayid ah. Haddii aan arrinta lagu xallin labada dhinac u dhexeeya, isticmaayaashu waxay ku sii wadi karaan xallinta khilaafka (fiiri qaybtan hoose wixii macluumaad dheeraad ah). Hal hab oo suurtagal ah waa in la bilaabo wadahadal dib u eegista ficilka maamulka]] ama golaha ogeysiiska maamulayaasha si loo codsado jawaab-celinta bulshada {{endash}} si kastaba ha ahaatee, cabasho-sidayaashu waa inay ogaadaan in hab-dhaqankooda la siman yahay oo la tixgeliyo sida isticmaalaha ay ka wada hadlayaan. Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in si aan habboonayn loo xiray, wuxuu mari karaa habka codsiga xiridda oo uu sharaxi karaa xaaladda iyo sababta ay u rumeysan yihiin in xiriddu ay tahay mid aan habboonayn ama aan la caddayn karin.
In kasta oo Guddiga Garsoorka ausan si caadi ah u eegin xiridaha gaagaaban ama caadiga ah, welwelka ku saabsan caafimaadka maamulaha iyo ku-habboonaanta doorka waxaa loo keeni karaa guddiga iyadoo lala wato Codsi Garsoor, badanaa marka hababka kale ee xallinta khilaafka ay guuldarraysanayaan iyo marka habkani yahay ikhtiyaarka ugu dambeeya.
== Xad gudubka qalabka maamulka ==
{{shortcut|WP:TOOLMISUSE}}
Xad gudubka qalabka maamulka waxaa loo tixgeliyaa ''arrin aad u halis ah''; waxaa la siiyaa isticmaayaasha la aaminsan yahay ee loogu talagalay dayactirka iyo hawlaha kale, waana in mar walba la isticmaalaa iyadoo laga fikirayo, daryeel leh, dadaal habboon iyo xukun wanaagsan. Xad gudubka halista ah ee qalabka ayaa horseed u noqon kara cunaqabatayn ama xitaa ka saariddooda. Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in maamuluhu uusan isticmaalin qalabkiisa maamulka sida waafaqsan siyaasadaha iyo tilmaamaha Wikipedia ee la dhisay, markaa waa inay marka hore ka wada hadlaan welwelkooda iyo arrimahooda maamulaha la xiriira si toos ah. Kiisaska aysan arrintu ku xallin si toos ah loogana wada hadlo iyo/ama marka la go'aamiyo in gelitaanka bulshada ballaaran ay tahay mid lagama maarmaan ah ama loo baahan yahay, isticmaayaashu waxay soo dhigi karaan welwelkooda ku saabsan arrinta si ay u eegto bulshada ballaaran.
Xaaladaha caadiga ah ee ay badanaa lagama maarmaanka tahay in laga fogaado isticmaalka qalabka:
* ''Khilaaf dano ah ama aan dhexdhexaad ahayn'' – Maamulayaashu waa aysan caadi ahaan isticmaalin qalabkooda arrimaha ay si shakhsi ah ugu lug leeyihiin (tusaale ahaan, khilaaf nuxur ah oo ay dhinac ka yihiin).
* ''Caadooyinka bulshada ama siyaasadaha'' – Marka siyaasad ama caado bulsho ay caddahay in aysan aheyn in la isticmaalo qalabka, markaa qalabka waa aysan aheyn in la isticmaalo iyada oo aan la bixin sharraxaad muujineysa in arrinta la tixgeliyey, iyo sababta (dhif ah) reebitaanka loo arko mid macquul ah.
* ''Ficillada maamulaha ee la xiriira tifaftiridda lacagta la siiyo'' – Qalabka maamulka waxaa laga yaabaa inaan loo isticmaalin qayb ka mid ah hawl kasta oo tifaftirid lacag ah, marka laga reebo ama marka lacagta ay bixiso Aasaaska Wikimedia ama shirkad la xiriirta WMF.
* ''Dib u celinta ficillada maamulayaasha kale'' – Kaliya si ixtiraamaysa maamulaha ficilkiisa uu lug ku leeyahay, iyo (badanaa) ka dib wadahadal.
* ''Dib u soo celinta ficil maamul oo horay loo soo celiyey'' (mararka qaarkood loo yaqaan "dagaalka giraangiraha").
Fiiri hoos kuwan iyo wax ka reebitaanka aadka u yar.
Xitaa marka isticmaalka qalabku uu u muuqdo mid macquul ah, haddii uu jiro shaki waxaa fiican in la waydiiyo maamule kale oo madaxbannaan inuu dib u eego oo (haddii la caddayn karo) uu qaado ficilka.
=== Dib u celinta ficilka maamulaha kale ===
{{shortcut|WP:RAAA}}
Maamulayaasha waxaa laga filayaa inay yeeshaan xukun wanaagsan waxaana la rumeysan yahay inay si taxaddar leh u tixgeliyeen ficillada ama go'aannada ay fuliyaan maamulayaal ahaan. Maamulayaashu way is khilaafi karaan, laakiin ficillada maamulka waa aysan aheyn in la celiyo iyada oo aan lahayn sabab wanaagsan, feker taxaddar leh, iyo (haddii ay u badan tahay in laga soo horjeesto), halkaas oo maamuluhu uu hadda joogo, wadahadal gaaban oo lala yeesho maamulaha ficilkiisa la looltamayo.
==== Xaaladaha gaarka ah ====
Xaaladaha qaarkood, siyaasadda caadiga ah ee dib u celinta ficilka maamulaha kale ma khuseyso:
* '''Xiridaha ay sameeyeen Guddiga Garsoorka:''' Xiridaha ay oggolaadeen Guddiga Garsoorka waa inay ku jiraan tilmaan cad oo ah halka ay ka yimaadeen, sida "Guddiga Garsoorka awgeed", "Codsigu waa kaliya Guddiga Garsoorka", ama. Maamulayaashu waa inay kaliya dhigaan, yareeyaan, ama ka saaraan xiridahaas iyagoo haysta oggolaansho qoraal ah oo horudhac ah oo ka yimid guddiga.
* '''Xanibaha CheckUser:''' Xiridaha loo cayimay sida "Xannibaha CheckUser" (taas oo ah, xanibaad ku tiirsan natiijooyinka qarsoodiga ah ee CheckUser) waxaa laga yaabaa inaysan celin maamulayaasha aan lahayn helitaanka qalabka CheckUser. Cabashooyinka xiridahan waxaa inta badan la maqlayaa on-wiki, laakiin waxaa maqli kara Guddiga Garsoorka xaaladaha qasabka ah. Maamulayaasha waxaa la xusuusiyey bishii Luulyo 2010 inay aysan celin karin xiridaha CheckUser iyagoo aan haysan oggolaansho horudhac ah oo ka yimid Guddiga ama checkuser.
* '''Xiridaha Oversight:''' Xiridaha loo cayimay sida "Xiridaha Oversight" (taas oo ah, xiridaha ku tiirsan macluumaadka la xakameeyey) waxaa laga yaabaa inaysan celin maamulayaasha aan lahayn helitaanka oggolaanshaha oversight. Guddiga Garsoorka ayaa xukumay bishii Maarso 2013 in xiridaha oversight aan la celin karin iyadoo aan la haysan oggolaansho horudhac ah oo ka yimid Guddiga ama oversighter.
* '''Xiridaha safka VRT ee khilaafka danaha:''' Xiridaha la dhigay qayb ka mid ah safka VRT ee khilaafka danaha oo ay ku jirto nambarka tigidhka ee sababaynta xiridda waxaa laga yaabaa inaysan celin iyadoo aan la haysan oggolaanshaha maamule leh helitaanka safka ama Guddiga Garsoorka Dhaqdhaqaaqa Abriil 2026.
=== <span class="anchor" id="Wheel war"></span>Dib u soo-celinta ficil la celiyey ("dagaalka giraangiraha") ===
{{shortcut|WP:WHEEL|WP:WW}}
Marka maamule kale uu ''horay'' u celiyey ficil maamul, waxaa aad u dhif ah inuu jiro sabab kasta oo sharci ah oo loogu talagalay maamulaha asalka ah ama maamule kale inuu dib u soo celiyo ficilka la mid ah ama la mid ah mar nữa iyada oo aan lahayn wadahadal cad oo horseedaya go'aan ay gaareen is-afgarad. dagaalka giraangiraha waa marka ficilka maamulaha uu celiyo maamule kale, laakiin halkii laga wadahadli lahaa khilaafka, qalabka maamulka ayaa markaas loo isticmaalaa si dagaal ah si loo tirtiro ama loo dib u sameeyo ficilka. Iyadoo ay jiraan wax ka reebitaan aad u yar, marka ficil maamul la celiyo, waa aysan aheyn in la soo celiyo iyada oo aan la helin is-afgarad.
<div style="border: 2px solid #990000; background-color: #FF000030; border-radius: 1em; padding: 0.5em 1em; color:inherit;">
<strong style="font-weight:normal;">Ha ku celin ficil maamul oo la celiyey marka aad ogtahay in maamule kale uu ka soo horjeedo. Ha sii wadin silsilad dib-u celin maamul ah oo aan lahayn wadahadal. Xalli khilaafaadka maamulka {{underline|iyada oo la marayo wadahadalka}}.</strong>
</div>
Wheel warring waxay badanaa horseeddaa codsi garsoor oo degdeg ah. Cunaqabateynta wheel warring waxay ka timid canaan iyo digniin, ilaa xirid ku meel gaar ah, ilaa desysopping, xitaa kiisaska ugu horreeya ee markii ugu horreysay. Waxaa jiray dhowr garsoor kiisas oo khuseeya oo ku saabsan mawduuca dagaalka giraangiraha.
Erayada waxaa kale oo loo isticmaalay taariikh ahaan maamule si aan habboonayn u celinaya noocyada qaarkood ee ficil rasmi ah.
Wikipedia waxay ka shaqeysaa ruuxa [[Wikipedia:Is afgarad|is afgaradka]]; khilaafaadka waa in lagu dejiyaa wadahadal rayid ah halkii ay ka noqon lahaayeen halgan awoodeed. Waxaa jira dhowr arrimood oo muhiim ah oo dagaalku uu ka fiican yahay wadahadalka, ama u qalma in aad lumiso sharaftaada wanaagsan. Haddii aad dareento ''rabitaan'' ah in aad wheel war, isku day beddelladan:
* Raadi wadahadal wax dhisaya, oo ujeedkeedu yahay in la qaboojiyo xaaladda oo loo soo celiyo hababka caadiga ah. Qaadashada hab-dhaqan iyo hab qaboojin ah oo ula kac ah inta aad sharaxayso ayaa caawin karta. Xaaladaha qaarkood, iimaylka waxaa laga yaabaa inuu u oggolaado talo shakhsi ah oo qalbi ah in la bixiyo oo aan si fudud loogu soo dhajin karin wiki-gan.
* Haddii aad ka walwalsan tahay hab-dhaqan xumo oo sug gelitaanka. Wixii <strong>xad gudub halis ah oo fool xun oo qalabka ah</strong> tixgeli in aad xareyso codsi kiis [[Wikipedia:Ogaysiiska Maamulka|Guddiga Garsoorka]].
* Haddii aad ka walwalsan tahay inaan la shaqayn (ama daahitaanka loo baahan yahay ee wada-hadalka) ay si dhakhso ah u keeni karti xaaladdu inay si xun u xumaato ama ay noqoto mid aan ku habboonayn, mararka qaarkood waxay noqon kartaa mid macquul ah in iimayl loo diro Guddiga Garsoorka oo loo sheego xaaladda ama loo codsado faragelin ama talo degdeg ah. Tani waxay noqon kartaa kiiska halkaasoo macluumaad aan dadweyne ahayn ama waxyeelo ay ka dhalan kartaan.
* Oo xusuusnow inaad haysato boqollaal saaxiibo ah: keligaa ma tihid inta badanna arrimaha waxaa ka sii dara xukunka xun. Haddii lagugu arko adigoo si wanaagsan u dhaqmaya, badanaa arrintu way dhammaan doontaa dhawaan, si kasta oo ay u muuqato mid xun. Mararka qaarkood waxaa ugu wanaagsan in si fudud loo qaato nasasho oo la dejiyo.
Erayada "wheel" waxay ka yimaadeen sharraxaadda akoonnada mudnaanta sare leh ee kombuyuutarrada weyn ee PDP-10 iyo TOPS-20, halkaas oo "wheel" loo isticmaalay sida "xidid" loogu isticmaalo nidaamyada Linux/Unix.<ref>{{cite web|title=Wheel |url=http://www.catb.org/jargon/html/W/wheel.html |access-date=8 June 2021 |work=Jargon File 4.4.7 |publisher=Eric S. Raymond}}</ref>
<ref>{{cite web|title=Wheel bit |url=http://www.catb.org/jargon/html/W/wheel-bit.html |access-date=8 June 2021 |work=Jargon File 4.4.7 |publisher=Eric S. Raymond}}</ref>
==Tixraacyada==
{{Reflist}}
ad4xdt1yxc76mn2ebenxv3ajjhir1zp
311427
311422
2026-10-30T15:02:42Z
Isma4l
41797
/* Awoodaha maamulayaasha */
311427
wikitext
text/x-wiki
{{Policy|WP:ADMIN|WP:SYSOP|WP:MOP}}
{{Ombox
|text = '''Kani ma aha bog lagu dhejiyo su'aalaha maamulayaasha.''' Taas beddelkeeda, isticmaal Codsashada dareenka maamulaha.|image=[[File:Symbol question.svg|link=|alt=|35px]]}}
{{Nutshell|Maamulayaashu waa tafatirayaal tabaruceyaal ah oo lagu qabo in lagu halbeero marin loo helo qalabka qaar ee Wikipedia Soomaaliga. Waxaa laga filayaa inay ilaalinayaan heer sare oo anshax ah, inay si caddaalad ah u adeegsadaan qalabka, isla markaana ay {{strong|marnaba}} u isticmaalin si ay faa'iido uga helaan khilaaf.}}
{{Enforcement policy list}}
[[File:Wikipedia Administrator.svg|thumb|Qalabka maamulka ee Wikipedia waxaa badanaa lagu barbar dhigaa mop-ka nadaafadda, taasoo keenta in maamulnimada mararka qaarkood lagu sifeeyo in "la siiyay mop-ka". Sida qof nadiifiye ah oo dhab ah laga yaabo inuu furayaal u haysto xafiisyo ay shaqaalaha kale ka reeban yihiin, maamulayaashu waxay leeyihiin awoodo gaar ah oo door ah, laakiin - sidoo kale sida nadiifiyaha dhabta ah - kama muhiimsana tifaftirayaasha kale.]]
'''Maamulayaasha''', oo si caadi ah loogu yaqaan '''admins''' ama '''sysops''' (hawl wadeenada nidaamka), waa tafaftirayaasha [[Wikipedia]] ee la siiyay awoodda farsamo si ay u qabtaan ficilro gaar ah oo ku saabsan Wikipedia Soomaaliga. Kuwani waxaa ka mid ah awoodda ay u leeyihiin inay [[WP:BLOCK|xiraan]] oo ay furaan akoonnada isticmaalaha, [[Ciwaanka IP-ga|cinwaannada IP]], iyo kala duwanaanshaha IP ee tifaftiridda, inay wax ka beddelaan bogagga si buuxda loo [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaaliyay]], inay codsadaan oo ay ka saaraan [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaalinta bogga]], inay [[WP:DELETE|tirtiraan]] oo ay soo celiyaan bogagga, inay wareejiyaan bogagga iyada oo aan la xaddidin, iyo inay isticmaalaan qalabka kale ee gaarka ah.
Maamulayaashu waxay qaataan mas'uuliyadahan iyagoo ah tabaruceyaal ka dib markii ay maraan habka dib u eegista bulshada ama iyagoo ay soo doorteen saaxiibadooda tafaftirayaasha ah. Uma dhaqmaan sidii shaqaale ka tirsan [[Wikimedia Foundation|Aasaaska Wikimedia]]. Weligood looma baahna inay isticmaalaan qalabkooda mana aha inay marnaba u isticmaalaan si ay faa'iido uga helaan khilaaf ay ku lug lahaayeen. Maamulayaasha waa inaan lagu khaldin [[m:System administrators|maamulayaasha nidaamka Wikimedia]] ("sysadmins").
Wikipedia-ha Ingiriiska wuxuu leeyahay {{NUMBEROFADMINS}} maamulayaal (fiiri {{Plainlink|url=//so.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ListUsers/sysop&limit=2000|name=liiska buuxa ee akoonnada leh mudnaanta maamulaha}} ama liisaska maamulayaasha ee heerka wax qabadka).
== <span class="anchor" id="POWERS"></span><span class="anchor" id="Powers"></span><span class="anchor" id="ABILITIES"></span><span class="anchor" id="Abilities"></span><span class="anchor" id="ADMINRIGHTS"></span><span class="anchor" id="MOPRIGHTS"></span>Awoodaha maamulayaasha ==
{{Shortcut|WP:MOPRIGHTS}}
Maamulayaashu waxay leeyihiin awoodda farsamo si ay u fuliyaan ficillada soo socda:
* [[Wikipedia:Xannibaadyo iyo mamnuucid|Xannib]] iyo furid akoonnada isticmaalaha, cinwaannada IP, iyo kala duwanaanshaha IP ee tifaftiridda<ref>Xiridmahan waxay diidi karaan tifaftiridda bogag ama magacyo gaar ah, ama waxaa lagu dabaqi karaa goobta oo dhan iyo {{em|dhammaan bogagga}}.</ref>
* Codsashada, wax ka beddelidda, iyo ka saaridda [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaalinta bogga]] ee bog gaar ah si loo xaddido ama loo oggolaado tafaftiridda, u guurista, abuurista, iyo/ama soo gelinta faylasha
* Wax ka beddelidda bogagga si buuxda loo ilaaliyay
* [[Wikipedia:Xeerka Tirtirka|Tirtiridda]] bogag leh 5,000 ama ka yar dib u eegisyo<ref>Bogagga leh in ka badan 5000 dib u eegis waxaa kaliya tirtiri kara [[Wikipedia:Steward|steward]].</ref>
* Daawashada iyo soo celinta bogagga la tirtiray
* [[Wikipedia:Tirtiridda taariikhda|Xaddididda iyo soo celinta muuqashada dadweynaha]] ee macluumaadka diiwaannada shakhsiga ah iyo dib u eegisyada bogga
* Bixinta iyo ka noqoshada ogolaanshaha isticmaale ee gaarka ah ee [[Wikipedia:Codsiga maamulka/Hordhac|ay codsadeen akoonnada isticmaalaha]]<ref>Maamulayaashu waxay bixin karaan oo ka noqon karaan abuuraha akoonka, confirmed, event rrganizer, IP block exempt. Waxay kaloo awood u leeyihiin inay bixiyaan oo ka noqdaan xuquuqaha been abuurka ah ee AutoWikiBrowser, AFC, maadaama ay awood u leeyihiin inay wax ka beddelaan bogagga si buuxda loo ilaaliyay.</ref>
* Wax ka beddelidda bogagga ku jira magaca MediaWiki, iyadoo laga reebo bogagga JavaScript iyo CSS<ref>Kaliya [[Wikipedia:Interface administrators|maamulayaasha interface-ka]] ayaa leh awoodda ay ku beddelaan bogagga JavaScript iyo CSS ee ku jira magaca MediaWiki.</ref>
* Fulinidda ficillo kale oo gaar ah sida lagu qoray {{Section link|Special:ListGroupRights#sysop}}
Sida caadada ah, maamulayaashu waxay badanaa mas'uuliyad ka saaraan xukunka natiijooyinka wadahadallada qaarkood, sida wadahadallada tirtiridda, wadahadallada dhaqdhaqaaqa, iyo wadahadallada dib-u eegista dhaqdhaqaaqa, laakiin tifaftirayaasha aan maamulaha ahayn ayaa iyaguna xiri kara wadahadallada
== Noqoshada maamulaha ==
{{Shortcut|WP:CANDIDATE|WP:BECOMEADMIN}}
Lagu jiro [[Soomaali Wikipedia|Wikipedia-ha Af-Soomaali]], waxaa jira laba hab oo lagu noqdo maamulaha: iyada oo la marayo is afgarad laga dhisay wadahadalka dadweynaha, ama cod sir ah. Wikipedia Soomaaliga wuxuu u baahan yahay in musharraxiinta maamulayaashu ay haystaan xaqqa isticmaale ee [[Wikipedia:Autoconfirmed users|Autoconfirmed user]]. ([[m:List of Wikipedias|Wikipedia-yada kale]] waxay leeyihiin siyaasadahooda gaarka ah ee bixinta maamulnimada.)
'''Kaliya hal akoon oo qof go'an ah ayaa yeelan kara qalabka maamulka'''. Reer-baxnimada kaliya ayaa ah in maamulayaashu ay shaqeyn karaan [[Wikipedia:Bots|botyada]] leh helitaanka maamulka.
Ogolaanshaha maamulaha waxaa la bixiyaa si aan xad lahayn, waxaana laga saarayaa kaliya marka la codsado, xaaladaha ku lug leh faragelinta heerka sarre ah, ama sabab la xiriirta shaqo la'aan.
=== <span class="anchor" id="Request for adminship"></span>Codsashada maamulnimada iyada oo la marayo is afgarad ===
Isticmaale kasta oo extended-confirmed ah wuxuu codsan karaa maamulnimo ("RfA") bulshada dhexdeeda. Si kastaba ha ahaatee, maamulayaasha waxaa laga filayaa inay yeeshaan heer sarre oo kalsooni iyo ammaan ah bulshada dhexdeeda, markaa codsiyada ka yimaada isticmaayaasha aan lahayn khibrad la taaban karo badanaa ma guuleystaan. Tafaftiraha kasta wuxuu ka faalloon karaa codsiga, tifaftire kastana wuxuu qiimayn doonaa musharrax kasta si uu u gaar ah. Si kastaba ha ahaatee, kaliya tifaftirayaasha haysta xaqqa isticmaale ee autoconfirmed user ayaa "codayn kara" codsiyada.
Kahor inta aan la codsan ama la aqbalin magacaabista, musharraxiinta waa inay guud ahaan ahaadaan tifaftirayaal Wikipedia ah oo firfircoon, joogto ah, mudnaan dheerna leh, aqoon u leh habraacyada iyo dhaqamada Wikipedia, ixtiraamaya oo fahmaya siyaasadahooda, isla markaana helay kalsoonida guud ee bulshada. Musharraxiinta waxaa kale oo looga baahan yahay inay soo bandhigaan haddii ay abid u tafatireen Wikipedia lacag. Su'aalaha la xiriira arrintaan waxaa loo oggol yahay in la waydiiyo musharrax kasta, tifaftire kasta oo bulshada ka tirsan, inta uu socdo habka RFA.
Wadahadal ayaa dhaca muddo todobo maalmood ah oo ku saabsan in musharraxgu uu noqdo maamule. Sida is-afgaradka bulshada, RfA-yada waxaa lagu xayaysiiyaa [[:en:MediaWiki:Watchlist-messages|liisaska daawashada tafaftirayaasha]]. Bulshadu waxay dejisay xadka su'aasha: ma jiro tafaftire waydiin kara in ka badan laba su'aal musharrax. Sidoo kale lama oggola su'aallo qaybo badan ka kooban oo loo qaabeeyey sidii hal su'aal, laakiin dhab ahaantii waydiinaya su'aallo badan oo ka sarreeya xadka. [[Wikipedia:Bureaucrats|Bureaucrats]] iyo la socodayaasha loo qoondeeyey waxay "klerkin" karaan RfA-yada, iyagoo la tacaalaya faallooyinka iyo/ama codadka ay u arkaan inay yihiin kuwo aan habboonayn.
Habka RfA wuxuu u oggolaanayaa tifaftirayaasha kale inay bartaan musharraxka. Tifaftirayaashu waxay sahamiyaan ka-qaybgalka musharraxka iyo asalka uu u leeyahay tifaftire ahaan, waxay ku sameeyaan wadahadallo, iyo fahamka doorka ay codsanayaan. Tafaftirayaashu waxay sheegaan haddii ay taageerayaan ama ay ka soo horjeedaan codsiga, iyaga oo wata sababaha ay u arkaan iyo aragtidooda musharraxka. Sarkaalka aan ku lug lahayn bureaucrat ayaa markaas go'aaminaya haddii uu jiro [[Wikipedia:Is afgarad|is afgarad]] lagu oggolaanayo codsiga. Go'aankani kuma saleysna si gaar ah boqolleyda taageerada, laakiin ficil ahaan inta badan RfA-yada ka sarreeya 75% waa ay maraan. Bulshadu waxay go'aamisay in ''guud ahaan'', RfA-yada u dhexeeya 65 iyo 75% taageerada ay tahay inay hoos yimaadaan go'aanka bureaucrats-ka. (Sidaa darteed, waxay si macquul ah uga dhalaneysaa in ku dhowaad dhammaan RfA-yada ka hooseeya 65% taageerada ay guuldarraysan doonaan.)
In kasta oo RfA uu yahay hab xooggan, tayada jawaab-celinta iyo dib u eegista diyaargarowga musharraxka iyo dabeecaddiisa ee ay sameeyaan tifaftirayaasha khibradda leh ayaa inta badan aad u sarreeya. Codsadayaasha aan guuleysan laakiin qaada tillaabooyin ay kaga jawaabayaan dhibcaha la soo qaaday waxay badanaa ku guuleystaan codsi xiga bilo kadib. Haddii aad xiisaynayso codsashada maamulnimada, waa inaad marka hore akhrisaa hage ku saabsan codsashada maamulnimada iyo tilmaamaha magacaabista. Markaad diyaar u tahay inaad codsato, waxaad ku dari kartaa magacaabistaada bogga [[Wikipedia:Codsiga maamulka]] ("RfA"), si waafaqsan tilmaamaha boggaas.
=== Doorashooyinka maamulayaasha ===
Maamulayaasha waxaa kale oo lagu dooran karaa doorasho maamule oo leh cod sir ah. Doorashooyinka maamulayaasha, oo billowday 2024, ma beddelaan RfA, maamulayaasha soo socdaana waxay si xor ah u dooran karaan habka ay isticmaalayaan. Doorasho tijaabo ah ayaa lagu qabtay Oktoobar 2024. Doorashooyinka maamulayaasha waxaa si joogto ah loogu oggolaaday jadwalka 5-ta bilood ah ee RfC oo la qabtay horraantii 2025. Marka laga reebo daaqadaha doorashada ka horreeya ee magacaabista musharraxa iyo dejinta codadka, habka wuxuu qaadanayaa 12 maalmood: 5 maalmood oo wadahadal iyo su'aallo ah, waxaa ku xiga 7 maalmood oo cod sir ah. Wareegyada doorashada iyo xilliyada daaqad kasta iyo xilli kasta waxaa lagu xayaysiiyaa horay, oo ay ku jiraan ogeysiisyada liiska daawashada.
Ka dib marka codbixintu dhammaato, doorashada waxaa baaraya seddex [[Wikipedia:Check user|checkusers]] ama [[Wikipedia:Steward|stewards]] oo ka tirsan Wikipedia Soomaaliga. Waxay hubin doonaan wixii laba laab ah, aan u qalmin, ama codadka sockpuppeteer oo ay tirtiri doonaan sidii loo baahnaa. Marka baarista la dhammeeyo, codadka waa la tiririyaa, natiijooyinka waa la shaaciyaa, maamulayaasha cusubna waxaa la siiyaa mudnaanta maamulka. Si uu u guuleysto, musharraxgu waa inuu helaa boqolleyda taageerada oo ah 70% ama ka badan iyo kooram ah ugu yaraan 20 cod oo taageero ah. Tirinta codadka waxaa lagu xisaabiyaa Taageerada / (Taageero + Ka soo horjeed) musharrax kasta. Codadka "Neutral" lama isticmaalo xisaabinta boqolleyda taageerada ee musharraxka mana laha saameyn dhinacaas ah.
== Meelaha ay maamulayaasha si gaar ah uga caawin karaan ==
Xuquuqda maamulaha waxay noqon kartaa mid aad u waxtar leh meelaha qaarka ah ee Wikipedia:
* Kahortagga burburinta
* Dhibaatooyinka xuquuqda daabacaadda tilmaamaha
* Dhacdooyinka dareenka maamulaha
* [[Bogga Hore]] qaybaha, sida Wararka ku jira ama Ma ogtahay
* Socodka isbeddellada dhow
* Codsiyada tirtiridda degdegga ah
* Xeerka saddex-jeer dib u celinta iyo xad-gudubyada dagaalka tafaftiridda.
"Maamulayaasha aan lug ku lahayn" ayaa sidoo kale ka caawin kara maamulka Guddiga Garsoorka iyo xallinta khilaafaadka ee ku saabsan meelaha iyo xaaladaha dhibaatada leh. Maamulayaasha ka shaqeynaya doorkan waa ''dhexdhexaad''; ma laha wax lug ah oo toos ah arrimaha ay dadka ka caawinayaan. Liisaska cunaqabateynta ee ay tahay inay fuliyaan maamulayaasha dhexdhexaadka ah.
== <span class="anchor" id="anyuser"></span>Golayaasha ogeysiiska maamulayaasha ==
{{shortcut|WP:ANYUSER}}
Saddex golayaal ogeysiis oo waaweyn ayaa jira oo ay ka dhacaan wadahadallada maamulaha guud (isticmaale kasta wuxuu soo dhigi karaa ama ka qayb qaadan karaa wadahadallada halkaas):
* [[Wikipedia:Ogaysiiska Maamulka]] – Loo isticmaalo waxyaabaha ay maamulayaashu jeclaan karaan (ama u baahan karaan) inay ogaadaan, sida ogeysiisyada iyo macluumaadka guud.
– Loo isticmaalo arrimaha u baahan dareenka maamulayaasha soo maraya. In kasta oo mawduucyada halkan ay noqon karaan kuwo dhaadheer, golahan waxaa inta badan loogu talagalay dhacdooyinka iyo arrimaha kale ee u baahan talo ama dareen.
– Waa gole ogeysiis oo ficillada maamulka ee maamulayaasha lagaga wada hadli karo loona eegi karo bulshada ballaaran.
== Filashooyinka maamulnimada ==
{{shortcut|WP:ADMINEXPECT}}
=== Daryeelka iyo xukunka ===
Haddii la siiyo helitaanka, maamulayaashu waa inay daryeel ku muujiyaan isticmaalka hawlahan cusub, gaar ahaan awoodda ay u leeyihiin inay tirtiraan bogagga oo ay xiraan isticmaayaasha iyo cinwaannada IP (fiiri hage sida- loo sameeyo ee maamulayaasha si aad u barato sida loo sameeyo waxyaalahan). Maamulayaasha cusub waa inay sidoo kale eegaan bogagga ku xiran liiska akhriska maamulayaasha ka hor intaysan isticmaalin awoodahooda maamul. Khaladaadka marmarka qaarkood la sameeyo waa la aqbalaa laakiin khaladaadka halista ah ama soo noqnoqda, ama kuwa ku lug leh xad-gudubyada hab dhaqanka maamulaha 'ee lugta leh' marmarka qaarkood maaha.
Qalabka maamulaha sidoo kale waa in lagu isticmaalo xukun taxaddar leh; waxay qaadan kartaa xoogaa waqti ah maamulaha cusub inuu barto goorta ay ugu fiican tahay in la isticmaalo qalabka, waxayna qaadan kartaa bilo in la helo dareen wanaagsan oo ku saabsan inta muddada ah ee la dejinayo marka la isticmaalayo qalabka sida xiridda iyo ilaalinta bogga ee khilaafaadka adag. Maamulayaasha cusub waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay si tartiib ah u billaabaan oo ay ka dhistaan khibrad meelaha ay ku barteen, iyo inay dadka kale waydiiyaan haddii ay shaki qabaan.
=== Hab dhaqanka maamulaha ===
{{shortcut|WP:ADMINCOND}}
Maamulayaashu waa inay ku hoggaamiyaan tusaale ahaan, isla markaana, sida ''dhammaan tafaftirayaasha'', ay ugu dhaqmaan si ixtiraam leh, rayid ah oo ay la falgalaan kuwa kale ''mar kasta''. Maamulayaasha kama xorooba {{em|wax kasta}} oo ka mid ah siyaasadaha la dhisay ee Wikipedia; waxaa laga filayaa inay raacaan oo ay gutaan waajibaadkooda sida ugu fiican ee awooddooda ah. Khaladaadka marmarka qaarkood waa kuwo si buuxda ula jaan qaadaya isticmaalka qalabka maamulaha; maamulayaasha looma filayo inay noqdaan kuwo kaamil ah. Si kastaba ha ahaatee, carqaladaynta joogtada ah ama halista ah ee Wikipedia iyada oo loo marayo dabeecad sida [[Wikipedia:Anshax|aan rayid ahayn]] ama tafaftiridda niyad-xumada ah waa mid aan la jaanqaadi karin oo ah ''khilaaf toos ah'' oo lala leeyahay filashooyinka iyo mas'uuliyadaha maamulayaasha, iyo xukunka xun ee joogtada ah ama fool xun ayaa horseed u noqon kara in laga xayuubiyo qalabka maamulaha. Maamulayaashu waa inay ku dadaalaan inay tusaale u noqdaan heerarka sare ee ixtiraamka iyo rayidnimada, iyo tafaftiridkooda, wadahadalladooda, is-dhexgalkooda, iyo hab dhaqankooda waa inay dejiyaan tusaalaha dhammaan tafaftirayaasha kale ''mar kasta''. Tani waa labadaba ''shuruud'' iyo ''xaalad'' haysashada mudnaanta maamulaha.
Maamulayaashu waa inay maskaxda ku hayaan inay haystaan boqollaal saaxiibo ah. Sidaa darteed, haddii maamuluhu ausan u hoggaansami karin siyaasadaha goobta oo uusan nagaan rayid (xitaa xagga isticmaayaasha muujinaya dabeecadda dhibaatada leh) inta uu wax ka qabanayo arrin go'an, maamuluhu waa inuu arrinta u keenaa gole ogeysiis ama u gudbiyaa maamule kale si uu wax uga qabto, halkii uu ka darsan lahaa ama ka sii dari lahaa dhibaatada hab-dhaqan xumo.
=== Xisaabtanka ===
{{shortcut|WP:ADMINACCT}}
Maamulayaashu waxay ka xisaabtamaan ficilladooda ku lug leh qalabka maamulaha, maadaama ficillada maamulaha ee aan la sharaxin ay niyad-jabiso tafaftirayaasha kale. Iyadoo ku xiran kaliya xuduudaha [[Wikipedia:Anshax|rayidnimada]], [[Wikipedia:Ma jiraan weeraro shaqsiyeed|ka fogaanshaha weerarrada shakhsi ahaaneed]], iyo [[Wikipedia:U qaado niyad wanaagsan|u qaadashada wanaagsan]] ee macquulka ah, tafaftirayaashu waxay xor u yihiin inay wax ka weydiiyaan ama dhaleeceeyaan ficillada maamulaha. Maamulayaasha waxaa laga filayaa inay si degdeg ah oo rayid ah uga jawaabaan su'aalaha ku saabsan hab dhaqankooda Wikipedia-la xiriira iyo ficillada maamulka, gaar ahaan inta lagu jiro wadahadallada bulshada ee golayaasha ogeysiiska ama inta lagu jiro habsocodka Guddiga Garsoorka. Maamulayaashu waa inay caddeeyaan ficilladooda marka la codsado.
Maamulayaasha si halis ah ama soo noqnoqda ugu dhaqma si dhibaato leh, ama lumiyay kalsoonida ama kalsoonida bulshada, waxaa la cunaqabteyn karaa ama laga xayuubin karaa xuquuqdooda maamulaha Guddiga Garsoorka ama codsiga dib u yeerista. Tani waxay dhacday ama waxaa la soo jeediyay ficillada soo socda:
* Maamulnimo "niyad-xumo ah" ([[Wikipedia:Sock puppetry|sock puppetry]], xad gudub weyn oo kalsooni ah,
{{spaced ndash}}tani waxay noqon kartaa mid lala yeesho tifaftirayaasha (tusaale ahaan, la'aanta digniinaha habboon ama sharraxaadaha ficillada), ama si wax looga qabto welwelka bulshada (gaar ahaan marka la raadiyo sharraxaadyo ama faallooyin kale oo halis ah)
**In kasta oo hababka ugu wanaagsan ee maamulayaashu ay yihiin inay u suurtageliyaan iimaylka iyo ogeysiisyada, looma baahna inay sidaas sameeyaan, mana loo baahna inay akhriyaan ama ka jawaabaan haddii la suurtogeliyey. Maamulayaasha aan u suurtagelin ogeysiisyada waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay arrintan ku muujiyaan boggooda isticmaale.
* Xad gudub soo noqnoqda, joogto ah, ama fool xun oo ku saabsan qalab ama oggolaansho isticmaale oo la socota qalabka maamulaha (sida u guurista faylasha]] ama isticmaalka [[Wikipedia:Rollback|dib u celinta]]) {{endash}} maamulaha waxaa laga xayuubin karaa mudnaanta maamulka si buuxda oo kaliya si looga saaro helitaanka oggolaanshaha isticmaale ee la socota.
* Xukun xumo soo noqnoqda ama joogto ah.
=== Amniga ===
{{shortcut|WP:SECUREADMIN}}
Wikipedia siyaasadda shuruudaha xoogga erayga sirta ah waxay ka rabtaa maamulayaashu inay haystaan eryo sir ah oo xooggan iyo inay raacaan hababka amniga shakhsi ahaaneed ee habboon. Maadaama ay leeyihiin awood ay ku geystaan waxyeelo goobta oo dhan ah hal tafaftir, akoon admin ah oo la hareer maray ayaa la xiri doonaa mudnaantiisana waa laga saarayaa sababo amniga goobta awgeed. Xaaladaha qaarkood, ka noqoshada mudnaanta waxay noqon kartaa mid joogto ah. Maamul kasta oo la ogaado inuu haysto eray sir ah oo ka yar 8 xaraf dherer ahaan ama ka mid ah [https://github.com/danielmiessler/SecLists/blob/master/Passwords/Common-Credentials/10k-most-common.txt 10,000 erayada sirta ah ee ugu caansan] sidoo kale waa la desysopping karaa. Go'aanka ku saabsan dib u sysopping maamulayaasha ku meel gaar ahaan la desysopped waxaa loo daayay Guddiga Garsoorka, kuwaas oo tixgelin doona in mulkiilaha xaqqa leh si sax ah loo aqoonsaday, iyo aragtidooda ku saabsan dhacdada iyo maamulka iyo amniga (oo ay ku jiraan amniga mustaqbalka ee suurtogalka ah) ee akoonka.
Xaqiijinta laba tallaabo ah waa la heli karaa si loo sii sugo akoonnada isticmaalka aan la oggolayn.
Maamulayaashu waa inay '''marnaba''' la wadaagin eraygooda sirta ah ama akoonkooda qof kale, sabab kasta ha ahaatee. Haddii ay ogaadaan in eraygooda sirta ah la hareer maray, ama akoonkooda si kale loo hareer maray (xitaa tifaftire ama qof ay yaqaaniin oo ay aaminsan yihiin), waa inay isku dayaan inay beddelaan isla markiiba, ama haddii kale u sheegaan bureaucrat si ku meel gaar ah loo desysopping. Isticmaayaasha ku guuldareysamaya inay soo sheegaan isticmaalka aan la oggolayn ee akoonkooda waa la desysopping doonaa. Isticmaalka aan la oggolayn waxaa loo tixgeliyaa 'xaalado muran leh', mana soo celin doonto si otomaatig ah.
== <span class="anchor" id="INVOLVED"></span><span class="anchor" id="UNINVOLVED"></span><span class="anchor" id="involved"></span><span class="anchor" id="uninvolved"></span>Maamulayaasha ku lugta leh ==
{{shortcut|WP:INVOLVED|WP:UNINVOLVED}}
{{Quote box
| quote = "Ninna ma aha garsoore ku habboon kiisa u gaar ah"
| source = Thomas Hobbes, ''Leviathan Leviathan''
}}
Guud ahaan, tafaftirayaashu waa aysan u dhaqmin maamulayaal ahaan khilaafaadka ay ku lug lahaayeen. Tani waa sababta oo ah maamulayaasha lugta leh waxay noqon karaan, ama u muuqan karaan, kuwo aan awood u lahayn inay gaaraan go'aanno ujeeddo leh khilaafaadka ay dhinac ka ahaayeen ama ay dareen xooggan ka qabaan. Lug lahaanshaha waxaa bulshadu si ballaaran u fasiraysaa inay ku jirto khilaafaadyo hadda jira ama la soo dhaafay oo lala yeeshay tifaftire (ama tafaftirayaal), iyo khilaafaadka mowduucyada, dhib ma laha dabeecadda ama da'da khilaafka.
Hal digniin oo muhiim ah ayaa ah in maamulaha la falgalay tafaftire ama goob mowduuc ah ''sii ahaan doona doorka maamulka oo kaliya'', ama kaasoo ka qaybgalkiisii hore uu ahaa mid yar ama tafaftirro cad oo aan muujin eex, waa {{em|aan lug lahayn}} mana laga horjoogsado inuu ka shaqeeyo awood maamul oo la xiriirta tafaftirahaas ama goobta mowduuca ah. Digniinaha, wadahadal deggan oo macquul ah iyo sharraxaadda digniinahaas, talada ku saabsan caadooyinka bulshada, iyo talooyinka ku saabsan erayada suurtogalka ah iyo hababka ma ka dhigayaan maamulaha mid lug leh.
Kiisaska tooska ah (tusaale ahaan, burburinta muuqata, bulshadu waxay taariikh ahaan taageertay ficilka cad ee maamulaha kasta - xitaa haddii uu lug leeyahay - iyadoo la saleynayo in maamule kasta oo macquul ah uu u badan yahay inuu gaari lahaa gabagabadaas oo kale. In kasta oo ay jiraan wax ka reebitaan ku saabsan mamnuucidda tafaftirayaasha lugta leh ee qaadaya ficil maamul, weli waa habka ugu wanaagsan ee kiisaska uu maamuluhu u muuqan karo inuu lug leeyahay in arrinta loo gudbiyo maamule kale iyada oo la marayo golayaasha ogeysiiska ee khuseeya.
Tafaftirayaasha aan maamulayaasha ahayn ee xiraya wadahadallada
iyo qiimaynta is-afgaradka waxaa lagu hayaa isla heerarkaas; tafaftirayaasha xiraya wadahadalladaas waa aysan ku lug lahaan wadahadalka laftiisa ama khilaafaadka la xiriira.
== <span class="anchor" id="Grievances by users"></span><span class="anchor" id='Grievances by users ("administrator abuse")'></span>Cabashooyinka ==
{{shortcut|WP:ADMINABUSE|WP:ADMINISTRATORABUSE}}
Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in maamuluhu u dhaqmay si aan habboonayn, waa inuu si toos ah u muujiyaa welwelkiisa maamulaha mas'uulka ka ah oo uu isku dayaa inay xal gaaraan si nidaamsan oo rayid ah. Haddii aan arrinta lagu xallin labada dhinac u dhexeeya, isticmaayaashu waxay ku sii wadi karaan xallinta khilaafka (fiiri qaybtan hoose wixii macluumaad dheeraad ah). Hal hab oo suurtagal ah waa in la bilaabo wadahadal dib u eegista ficilka maamulka]] ama golaha ogeysiiska maamulayaasha si loo codsado jawaab-celinta bulshada {{endash}} si kastaba ha ahaatee, cabasho-sidayaashu waa inay ogaadaan in hab-dhaqankooda la siman yahay oo la tixgeliyo sida isticmaalaha ay ka wada hadlayaan. Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in si aan habboonayn loo xiray, wuxuu mari karaa habka codsiga xiridda oo uu sharaxi karaa xaaladda iyo sababta ay u rumeysan yihiin in xiriddu ay tahay mid aan habboonayn ama aan la caddayn karin.
In kasta oo Guddiga Garsoorka ausan si caadi ah u eegin xiridaha gaagaaban ama caadiga ah, welwelka ku saabsan caafimaadka maamulaha iyo ku-habboonaanta doorka waxaa loo keeni karaa guddiga iyadoo lala wato Codsi Garsoor, badanaa marka hababka kale ee xallinta khilaafka ay guuldarraysanayaan iyo marka habkani yahay ikhtiyaarka ugu dambeeya.
== Xad gudubka qalabka maamulka ==
{{shortcut|WP:TOOLMISUSE}}
Xad gudubka qalabka maamulka waxaa loo tixgeliyaa ''arrin aad u halis ah''; waxaa la siiyaa isticmaayaasha la aaminsan yahay ee loogu talagalay dayactirka iyo hawlaha kale, waana in mar walba la isticmaalaa iyadoo laga fikirayo, daryeel leh, dadaal habboon iyo xukun wanaagsan. Xad gudubka halista ah ee qalabka ayaa horseed u noqon kara cunaqabatayn ama xitaa ka saariddooda. Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in maamuluhu uusan isticmaalin qalabkiisa maamulka sida waafaqsan siyaasadaha iyo tilmaamaha Wikipedia ee la dhisay, markaa waa inay marka hore ka wada hadlaan welwelkooda iyo arrimahooda maamulaha la xiriira si toos ah. Kiisaska aysan arrintu ku xallin si toos ah loogana wada hadlo iyo/ama marka la go'aamiyo in gelitaanka bulshada ballaaran ay tahay mid lagama maarmaan ah ama loo baahan yahay, isticmaayaashu waxay soo dhigi karaan welwelkooda ku saabsan arrinta si ay u eegto bulshada ballaaran.
Xaaladaha caadiga ah ee ay badanaa lagama maarmaanka tahay in laga fogaado isticmaalka qalabka:
* ''Khilaaf dano ah ama aan dhexdhexaad ahayn'' – Maamulayaashu waa aysan caadi ahaan isticmaalin qalabkooda arrimaha ay si shakhsi ah ugu lug leeyihiin (tusaale ahaan, khilaaf nuxur ah oo ay dhinac ka yihiin).
* ''Caadooyinka bulshada ama siyaasadaha'' – Marka siyaasad ama caado bulsho ay caddahay in aysan aheyn in la isticmaalo qalabka, markaa qalabka waa aysan aheyn in la isticmaalo iyada oo aan la bixin sharraxaad muujineysa in arrinta la tixgeliyey, iyo sababta (dhif ah) reebitaanka loo arko mid macquul ah.
* ''Ficillada maamulaha ee la xiriira tifaftiridda lacagta la siiyo'' – Qalabka maamulka waxaa laga yaabaa inaan loo isticmaalin qayb ka mid ah hawl kasta oo tifaftirid lacag ah, marka laga reebo ama marka lacagta ay bixiso Aasaaska Wikimedia ama shirkad la xiriirta WMF.
* ''Dib u celinta ficillada maamulayaasha kale'' – Kaliya si ixtiraamaysa maamulaha ficilkiisa uu lug ku leeyahay, iyo (badanaa) ka dib wadahadal.
* ''Dib u soo celinta ficil maamul oo horay loo soo celiyey'' (mararka qaarkood loo yaqaan "dagaalka giraangiraha").
Fiiri hoos kuwan iyo wax ka reebitaanka aadka u yar.
Xitaa marka isticmaalka qalabku uu u muuqdo mid macquul ah, haddii uu jiro shaki waxaa fiican in la waydiiyo maamule kale oo madaxbannaan inuu dib u eego oo (haddii la caddayn karo) uu qaado ficilka.
=== Dib u celinta ficilka maamulaha kale ===
{{shortcut|WP:RAAA}}
Maamulayaasha waxaa laga filayaa inay yeeshaan xukun wanaagsan waxaana la rumeysan yahay inay si taxaddar leh u tixgeliyeen ficillada ama go'aannada ay fuliyaan maamulayaal ahaan. Maamulayaashu way is khilaafi karaan, laakiin ficillada maamulka waa aysan aheyn in la celiyo iyada oo aan lahayn sabab wanaagsan, feker taxaddar leh, iyo (haddii ay u badan tahay in laga soo horjeesto), halkaas oo maamuluhu uu hadda joogo, wadahadal gaaban oo lala yeesho maamulaha ficilkiisa la looltamayo.
==== Xaaladaha gaarka ah ====
Xaaladaha qaarkood, siyaasadda caadiga ah ee dib u celinta ficilka maamulaha kale ma khuseyso:
* '''Xiridaha ay sameeyeen Guddiga Garsoorka:''' Xiridaha ay oggolaadeen Guddiga Garsoorka waa inay ku jiraan tilmaan cad oo ah halka ay ka yimaadeen, sida "Guddiga Garsoorka awgeed", "Codsigu waa kaliya Guddiga Garsoorka", ama. Maamulayaashu waa inay kaliya dhigaan, yareeyaan, ama ka saaraan xiridahaas iyagoo haysta oggolaansho qoraal ah oo horudhac ah oo ka yimid guddiga.
* '''Xanibaha CheckUser:''' Xiridaha loo cayimay sida "Xannibaha CheckUser" (taas oo ah, xanibaad ku tiirsan natiijooyinka qarsoodiga ah ee CheckUser) waxaa laga yaabaa inaysan celin maamulayaasha aan lahayn helitaanka qalabka CheckUser. Cabashooyinka xiridahan waxaa inta badan la maqlayaa on-wiki, laakiin waxaa maqli kara Guddiga Garsoorka xaaladaha qasabka ah. Maamulayaasha waxaa la xusuusiyey bishii Luulyo 2010 inay aysan celin karin xiridaha CheckUser iyagoo aan haysan oggolaansho horudhac ah oo ka yimid Guddiga ama checkuser.
* '''Xiridaha Oversight:''' Xiridaha loo cayimay sida "Xiridaha Oversight" (taas oo ah, xiridaha ku tiirsan macluumaadka la xakameeyey) waxaa laga yaabaa inaysan celin maamulayaasha aan lahayn helitaanka oggolaanshaha oversight. Guddiga Garsoorka ayaa xukumay bishii Maarso 2013 in xiridaha oversight aan la celin karin iyadoo aan la haysan oggolaansho horudhac ah oo ka yimid Guddiga ama oversighter.
* '''Xiridaha safka VRT ee khilaafka danaha:''' Xiridaha la dhigay qayb ka mid ah safka VRT ee khilaafka danaha oo ay ku jirto nambarka tigidhka ee sababaynta xiridda waxaa laga yaabaa inaysan celin iyadoo aan la haysan oggolaanshaha maamule leh helitaanka safka ama Guddiga Garsoorka Dhaqdhaqaaqa Abriil 2026.
=== <span class="anchor" id="Wheel war"></span>Dib u soo-celinta ficil la celiyey ("dagaalka giraangiraha") ===
{{shortcut|WP:WHEEL|WP:WW}}
Marka maamule kale uu ''horay'' u celiyey ficil maamul, waxaa aad u dhif ah inuu jiro sabab kasta oo sharci ah oo loogu talagalay maamulaha asalka ah ama maamule kale inuu dib u soo celiyo ficilka la mid ah ama la mid ah mar nữa iyada oo aan lahayn wadahadal cad oo horseedaya go'aan ay gaareen is-afgarad. dagaalka giraangiraha waa marka ficilka maamulaha uu celiyo maamule kale, laakiin halkii laga wadahadli lahaa khilaafka, qalabka maamulka ayaa markaas loo isticmaalaa si dagaal ah si loo tirtiro ama loo dib u sameeyo ficilka. Iyadoo ay jiraan wax ka reebitaan aad u yar, marka ficil maamul la celiyo, waa aysan aheyn in la soo celiyo iyada oo aan la helin is-afgarad.
<div style="border: 2px solid #990000; background-color: #FF000030; border-radius: 1em; padding: 0.5em 1em; color:inherit;">
<strong style="font-weight:normal;">Ha ku celin ficil maamul oo la celiyey marka aad ogtahay in maamule kale uu ka soo horjeedo. Ha sii wadin silsilad dib-u celin maamul ah oo aan lahayn wadahadal. Xalli khilaafaadka maamulka {{underline|iyada oo la marayo wadahadalka}}.</strong>
</div>
Wheel warring waxay badanaa horseeddaa codsi garsoor oo degdeg ah. Cunaqabateynta wheel warring waxay ka timid canaan iyo digniin, ilaa xirid ku meel gaar ah, ilaa desysopping, xitaa kiisaska ugu horreeya ee markii ugu horreysay. Waxaa jiray dhowr garsoor kiisas oo khuseeya oo ku saabsan mawduuca dagaalka giraangiraha.
Erayada waxaa kale oo loo isticmaalay taariikh ahaan maamule si aan habboonayn u celinaya noocyada qaarkood ee ficil rasmi ah.
Wikipedia waxay ka shaqeysaa ruuxa [[Wikipedia:Is afgarad|is afgaradka]]; khilaafaadka waa in lagu dejiyaa wadahadal rayid ah halkii ay ka noqon lahaayeen halgan awoodeed. Waxaa jira dhowr arrimood oo muhiim ah oo dagaalku uu ka fiican yahay wadahadalka, ama u qalma in aad lumiso sharaftaada wanaagsan. Haddii aad dareento ''rabitaan'' ah in aad wheel war, isku day beddelladan:
* Raadi wadahadal wax dhisaya, oo ujeedkeedu yahay in la qaboojiyo xaaladda oo loo soo celiyo hababka caadiga ah. Qaadashada hab-dhaqan iyo hab qaboojin ah oo ula kac ah inta aad sharaxayso ayaa caawin karta. Xaaladaha qaarkood, iimaylka waxaa laga yaabaa inuu u oggolaado talo shakhsi ah oo qalbi ah in la bixiyo oo aan si fudud loogu soo dhajin karin wiki-gan.
* Haddii aad ka walwalsan tahay hab-dhaqan xumo oo sug gelitaanka. Wixii <strong>xad gudub halis ah oo fool xun oo qalabka ah</strong> tixgeli in aad xareyso codsi kiis [[Wikipedia:Ogaysiiska Maamulka|Guddiga Garsoorka]].
* Haddii aad ka walwalsan tahay inaan la shaqayn (ama daahitaanka loo baahan yahay ee wada-hadalka) ay si dhakhso ah u keeni karti xaaladdu inay si xun u xumaato ama ay noqoto mid aan ku habboonayn, mararka qaarkood waxay noqon kartaa mid macquul ah in iimayl loo diro Guddiga Garsoorka oo loo sheego xaaladda ama loo codsado faragelin ama talo degdeg ah. Tani waxay noqon kartaa kiiska halkaasoo macluumaad aan dadweyne ahayn ama waxyeelo ay ka dhalan kartaan.
* Oo xusuusnow inaad haysato boqollaal saaxiibo ah: keligaa ma tihid inta badanna arrimaha waxaa ka sii dara xukunka xun. Haddii lagugu arko adigoo si wanaagsan u dhaqmaya, badanaa arrintu way dhammaan doontaa dhawaan, si kasta oo ay u muuqato mid xun. Mararka qaarkood waxaa ugu wanaagsan in si fudud loo qaato nasasho oo la dejiyo.
Erayada "wheel" waxay ka yimaadeen sharraxaadda akoonnada mudnaanta sare leh ee kombuyuutarrada weyn ee PDP-10 iyo TOPS-20, halkaas oo "wheel" loo isticmaalay sida "xidid" loogu isticmaalo nidaamyada Linux/Unix.<ref>{{cite web|title=Wheel |url=http://www.catb.org/jargon/html/W/wheel.html |access-date=8 June 2021 |work=Jargon File 4.4.7 |publisher=Eric S. Raymond}}</ref>
<ref>{{cite web|title=Wheel bit |url=http://www.catb.org/jargon/html/W/wheel-bit.html |access-date=8 June 2021 |work=Jargon File 4.4.7 |publisher=Eric S. Raymond}}</ref>
==Tixraacyada==
{{Reflist}}
4fmkwhu3kfc3imaf0w04qyvx85xll2y
311429
311427
2026-10-30T15:04:41Z
Isma4l
41797
311429
wikitext
text/x-wiki
{{Policy|WP:ADMIN|WP:SYSOP|WP:MOP}}
{{Ombox
|text = '''Kani ma aha bog lagu dhejiyo su'aalaha maamulayaasha.''' Taas beddelkeeda, isticmaal Codsashada dareenka maamulaha.|image=[[File:Symbol question.svg|link=|alt=|35px]]}}
{{Nutshell|Maamulayaashu waa tafatirayaal tabaruceyaal ah oo lagu qabo in lagu halbeero marin loo helo qalabka qaar ee Wikipedia Soomaaliga. Waxaa laga filayaa inay ilaalinayaan heer sare oo anshax ah, inay si caddaalad ah u adeegsadaan qalabka, isla markaana ay {{strong|marnaba}} u isticmaalin si ay faa'iido uga helaan khilaaf.}}
{{Enforcement policy list}}
[[File:Wikipedia Administrator.svg|thumb|Qalabka maamulka ee Wikipedia waxaa badanaa lagu barbar dhigaa mop-ka nadaafadda, taasoo keenta in maamulnimada mararka qaarkood lagu sifeeyo in "la siiyay mop-ka". Sida qof nadiifiye ah oo dhab ah laga yaabo inuu furayaal u haysto xafiisyo ay shaqaalaha kale ka reeban yihiin, maamulayaashu waxay leeyihiin awoodo gaar ah oo door ah, laakiin - sidoo kale sida nadiifiyaha dhabta ah - kama muhiimsana tifaftirayaasha kale.]]
'''Maamulayaasha''', oo si caadi ah loogu yaqaan '''admins''' ama '''sysops''' (hawl wadeenada nidaamka), waa tafaftirayaasha [[Wikipedia]] ee la siiyay awoodda farsamo si ay u qabtaan ficilro gaar ah oo ku saabsan Wikipedia Soomaaliga. Kuwani waxaa ka mid ah awoodda ay u leeyihiin inay [[WP:BLOCK|xiraan]] oo ay furaan akoonnada isticmaalaha, [[Ciwaanka IP-ga|cinwaannada IP]], iyo kala duwanaanshaha IP ee tifaftiridda, inay wax ka beddelaan bogagga si buuxda loo [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaaliyay]], inay codsadaan oo ay ka saaraan [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaalinta bogga]], inay [[WP:DELETE|tirtiraan]] oo ay soo celiyaan bogagga, inay wareejiyaan bogagga iyada oo aan la xaddidin, iyo inay isticmaalaan qalabka kale ee gaarka ah.
Maamulayaashu waxay qaataan mas'uuliyadahan iyagoo ah tabaruceyaal ka dib markii ay maraan habka dib u eegista bulshada ama iyagoo ay soo doorteen saaxiibadooda tafaftirayaasha ah. Uma dhaqmaan sidii shaqaale ka tirsan [[Wikimedia Foundation|Aasaaska Wikimedia]]. Weligood looma baahna inay isticmaalaan qalabkooda mana aha inay marnaba u isticmaalaan si ay faa'iido uga helaan khilaaf ay ku lug lahaayeen. Maamulayaasha waa inaan lagu khaldin [[m:System administrators|maamulayaasha nidaamka Wikimedia]] ("sysadmins").
Wikipedia-ha Ingiriiska wuxuu leeyahay {{NUMBEROFADMINS}} maamulayaal (fiiri {{Plainlink|url=//so.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ListUsers/sysop&limit=2000|name=liiska buuxa ee akoonnada leh mudnaanta maamulaha}} ama liisaska maamulayaasha ee heerka wax qabadka).
== <span class="anchor" id="POWERS"></span><span class="anchor" id="Powers"></span><span class="anchor" id="ABILITIES"></span><span class="anchor" id="Abilities"></span><span class="anchor" id="ADMINRIGHTS"></span><span class="anchor" id="MOPRIGHTS"></span>Awoodaha maamulayaasha ==
{{Shortcut|WP:MOPRIGHTS}}
Maamulayaashu waxay leeyihiin awoodda farsamo si ay u fuliyaan ficillada soo socda:
* [[Wikipedia:Xannibaadyo iyo mamnuucid|Xannib]] iyo furid akoonnada isticmaalaha, cinwaannada IP, iyo kala duwanaanshaha IP ee tifaftiridda<ref>Xiridmahan waxay diidi karaan tifaftiridda bogag ama magacyo gaar ah, ama waxaa lagu dabaqi karaa goobta oo dhan iyo {{em|dhammaan bogagga}}.</ref>
* Codsashada, wax ka beddelidda, iyo ka saaridda [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaalinta bogga]] ee bog gaar ah si loo xaddido ama loo oggolaado tafaftiridda, u guurista, abuurista, iyo/ama soo gelinta faylasha
* Wax ka beddelidda bogagga si buuxda loo ilaaliyay
* [[Wikipedia:Xeerka Tirtirka|Tirtiridda]] bogag leh 5,000 ama ka yar dib u eegisyo<ref>Bogagga leh in ka badan 5000 dib u eegis waxaa kaliya tirtiri kara [[Wikipedia:Steward|steward]].</ref>
* Daawashada iyo soo celinta bogagga la tirtiray
* [[Wikipedia:Tirtiridda taariikhda|Xaddididda iyo soo celinta muuqashada dadweynaha]] ee macluumaadka diiwaannada shakhsiga ah iyo dib u eegisyada bogga
* Bixinta iyo ka noqoshada ogolaanshaha isticmaale ee gaarka ah ee [[Wikipedia:Codsiga maamulka/Hordhac|ay codsadeen akoonnada isticmaalaha]]<ref>Maamulayaashu waxay bixin karaan oo ka noqon karaan abuuraha akoonka, confirmed, event rrganizer, IP block exempt. Waxay kaloo awood u leeyihiin inay bixiyaan oo ka noqdaan xuquuqaha been abuurka ah ee AutoWikiBrowser, AFC, maadaama ay awood u leeyihiin inay wax ka beddelaan bogagga si buuxda loo ilaaliyay.</ref>
* Wax ka beddelidda bogagga ku jira magaca MediaWiki, iyadoo laga reebo bogagga JavaScript iyo CSS<ref>Kaliya [[Wikipedia:Interface administrators|maamulayaasha interface-ka]] ayaa leh awoodda ay ku beddelaan bogagga JavaScript iyo CSS ee ku jira magaca MediaWiki.</ref>
* Fulinidda ficillo kale oo gaar ah sida lagu qoray {{Section link|Special:ListGroupRights#sysop}}
Sida caadada ah, maamulayaashu waxay badanaa mas'uuliyad ka saaraan xukunka natiijooyinka wadahadallada qaarkood, sida wadahadallada tirtiridda, wadahadallada dhaqdhaqaaqa, iyo wadahadallada dib-u eegista dhaqdhaqaaqa, laakiin tifaftirayaasha aan maamulaha ahayn ayaa iyaguna xiri kara wadahadallada
== Noqoshada maamulaha ==
{{Shortcut|WP:CANDIDATE|WP:BECOMEADMIN}}
Lagu jiro [[Soomaali Wikipedia|Wikipedia-ha Af-Soomaali]], waxaa jira laba hab oo lagu noqdo maamulaha: iyada oo la marayo is afgarad laga dhisay wadahadalka dadweynaha, ama cod sir ah. Wikipedia Soomaaliga wuxuu u baahan yahay in musharraxiinta maamulayaashu ay haystaan xaqqa isticmaale ee [[Wikipedia:Autoconfirmed users|Autoconfirmed user]]. ([[m:List of Wikipedias|Wikipedia-yada kale]] waxay leeyihiin siyaasadahooda gaarka ah ee bixinta maamulnimada.)
'''Kaliya hal akoon oo qof go'an ah ayaa yeelan kara qalabka maamulka'''. Reer-baxnimada kaliya ayaa ah in maamulayaashu ay shaqeyn karaan [[Wikipedia:Bots|botyada]] leh helitaanka maamulka.
Ogolaanshaha maamulaha waxaa la bixiyaa si aan xad lahayn, waxaana laga saarayaa kaliya marka la codsado, xaaladaha ku lug leh faragelinta heerka sarre ah, ama sabab la xiriirta shaqo la'aan.
=== <span class="anchor" id="Request for adminship"></span>Codsashada maamulnimada iyada oo la marayo is afgarad ===
Isticmaale kasta oo autoconfirmed ah wuxuu codsan karaa maamulnimo ("RfA") bulshada dhexdeeda. Si kastaba ha ahaatee, maamulayaasha waxaa laga filayaa inay yeeshaan heer sarre oo kalsooni iyo ammaan ah bulshada dhexdeeda, markaa codsiyada ka yimaada isticmaayaasha aan lahayn khibrad la taaban karo badanaa ma guuleystaan. Tafaftiraha kasta wuxuu ka faalloon karaa codsiga, tifaftire kastana wuxuu qiimayn doonaa musharrax kasta si uu u gaar ah. Si kastaba ha ahaatee, kaliya tifaftirayaasha haysta xaqqa isticmaale ee autoconfirmed user ayaa "codayn kara" codsiyada.
Kahor inta aan la codsan ama la aqbalin magacaabista, musharraxiinta waa inay guud ahaan ahaadaan tifaftirayaal Wikipedia ah oo firfircoon, joogto ah, mudnaan dheerna leh, aqoon u leh habraacyada iyo dhaqamada Wikipedia, ixtiraamaya oo fahmaya siyaasadahooda, isla markaana helay kalsoonida guud ee bulshada. Musharraxiinta waxaa kale oo looga baahan yahay inay soo bandhigaan haddii ay abid u tafatireen Wikipedia lacag. Su'aalaha la xiriira arrintaan waxaa loo oggol yahay in la waydiiyo musharrax kasta, tifaftire kasta oo bulshada ka tirsan, inta uu socdo habka RFA.
Wadahadal ayaa dhaca muddo todobo maalmood ah oo ku saabsan in musharraxgu uu noqdo maamule. Sida is-afgaradka bulshada, RfA-yada waxaa lagu xayaysiiyaa [[:en:MediaWiki:Watchlist-messages|liisaska daawashada tafaftirayaasha]]. Bulshadu waxay dejisay xadka su'aasha: ma jiro tafaftire waydiin kara in ka badan laba su'aal musharrax. Sidoo kale lama oggola su'aallo qaybo badan ka kooban oo loo qaabeeyey sidii hal su'aal, laakiin dhab ahaantii waydiinaya su'aallo badan oo ka sarreeya xadka. [[Wikipedia:Bureaucrats|Bureaucrats]] iyo la socodayaasha loo qoondeeyey waxay "klerkin" karaan RfA-yada, iyagoo la tacaalaya faallooyinka iyo/ama codadka ay u arkaan inay yihiin kuwo aan habboonayn.
Habka RfA wuxuu u oggolaanayaa tifaftirayaasha kale inay bartaan musharraxka. Tifaftirayaashu waxay sahamiyaan ka-qaybgalka musharraxka iyo asalka uu u leeyahay tifaftire ahaan, waxay ku sameeyaan wadahadallo, iyo fahamka doorka ay codsanayaan. Tafaftirayaashu waxay sheegaan haddii ay taageerayaan ama ay ka soo horjeedaan codsiga, iyaga oo wata sababaha ay u arkaan iyo aragtidooda musharraxka. Sarkaalka aan ku lug lahayn bureaucrat ayaa markaas go'aaminaya haddii uu jiro [[Wikipedia:Is afgarad|is afgarad]] lagu oggolaanayo codsiga. Go'aankani kuma saleysna si gaar ah boqolleyda taageerada, laakiin ficil ahaan inta badan RfA-yada ka sarreeya 75% waa ay maraan. Bulshadu waxay go'aamisay in ''guud ahaan'', RfA-yada u dhexeeya 65 iyo 75% taageerada ay tahay inay hoos yimaadaan go'aanka bureaucrats-ka. (Sidaa darteed, waxay si macquul ah uga dhalaneysaa in ku dhowaad dhammaan RfA-yada ka hooseeya 65% taageerada ay guuldarraysan doonaan.)
In kasta oo RfA uu yahay hab xooggan, tayada jawaab-celinta iyo dib u eegista diyaargarowga musharraxka iyo dabeecaddiisa ee ay sameeyaan tifaftirayaasha khibradda leh ayaa inta badan aad u sarreeya. Codsadayaasha aan guuleysan laakiin qaada tillaabooyin ay kaga jawaabayaan dhibcaha la soo qaaday waxay badanaa ku guuleystaan codsi xiga bilo kadib. Haddii aad xiisaynayso codsashada maamulnimada, waa inaad marka hore akhrisaa hage ku saabsan codsashada maamulnimada iyo tilmaamaha magacaabista. Markaad diyaar u tahay inaad codsato, waxaad ku dari kartaa magacaabistaada bogga [[Wikipedia:Codsiga maamulka]] ("RfA"), si waafaqsan tilmaamaha boggaas.
=== Doorashooyinka maamulayaasha ===
Maamulayaasha waxaa kale oo lagu dooran karaa doorasho maamule oo leh cod sir ah. Doorashooyinka maamulayaasha, oo billowday 2024, ma beddelaan RfA, maamulayaasha soo socdaana waxay si xor ah u dooran karaan habka ay isticmaalayaan. Doorasho tijaabo ah ayaa lagu qabtay Oktoobar 2024. Doorashooyinka maamulayaasha waxaa si joogto ah loogu oggolaaday jadwalka 5-ta bilood ah ee RfC oo la qabtay horraantii 2025. Marka laga reebo daaqadaha doorashada ka horreeya ee magacaabista musharraxa iyo dejinta codadka, habka wuxuu qaadanayaa 12 maalmood: 5 maalmood oo wadahadal iyo su'aallo ah, waxaa ku xiga 7 maalmood oo cod sir ah. Wareegyada doorashada iyo xilliyada daaqad kasta iyo xilli kasta waxaa lagu xayaysiiyaa horay, oo ay ku jiraan ogeysiisyada liiska daawashada.
Ka dib marka codbixintu dhammaato, doorashada waxaa baaraya seddex [[Wikipedia:Check user|checkusers]] ama [[Wikipedia:Steward|stewards]] oo ka tirsan Wikipedia Soomaaliga. Waxay hubin doonaan wixii laba laab ah, aan u qalmin, ama codadka sockpuppeteer oo ay tirtiri doonaan sidii loo baahnaa. Marka baarista la dhammeeyo, codadka waa la tiririyaa, natiijooyinka waa la shaaciyaa, maamulayaasha cusubna waxaa la siiyaa mudnaanta maamulka. Si uu u guuleysto, musharraxgu waa inuu helaa boqolleyda taageerada oo ah 70% ama ka badan iyo kooram ah ugu yaraan 20 cod oo taageero ah. Tirinta codadka waxaa lagu xisaabiyaa Taageerada / (Taageero + Ka soo horjeed) musharrax kasta. Codadka "Neutral" lama isticmaalo xisaabinta boqolleyda taageerada ee musharraxka mana laha saameyn dhinacaas ah.
== Meelaha ay maamulayaasha si gaar ah uga caawin karaan ==
Xuquuqda maamulaha waxay noqon kartaa mid aad u waxtar leh meelaha qaarka ah ee Wikipedia:
* Kahortagga burburinta
* Dhibaatooyinka xuquuqda daabacaadda tilmaamaha
* Dhacdooyinka dareenka maamulaha
* [[Bogga Hore]] qaybaha, sida Wararka ku jira ama Ma ogtahay
* Socodka isbeddellada dhow
* Codsiyada tirtiridda degdegga ah
* Xeerka saddex-jeer dib u celinta iyo xad-gudubyada dagaalka tafaftiridda.
"Maamulayaasha aan lug ku lahayn" ayaa sidoo kale ka caawin kara maamulka Guddiga Garsoorka iyo xallinta khilaafaadka ee ku saabsan meelaha iyo xaaladaha dhibaatada leh. Maamulayaasha ka shaqeynaya doorkan waa ''dhexdhexaad''; ma laha wax lug ah oo toos ah arrimaha ay dadka ka caawinayaan. Liisaska cunaqabateynta ee ay tahay inay fuliyaan maamulayaasha dhexdhexaadka ah.
== <span class="anchor" id="anyuser"></span>Golayaasha ogeysiiska maamulayaasha ==
{{shortcut|WP:ANYUSER}}
Saddex golayaal ogeysiis oo waaweyn ayaa jira oo ay ka dhacaan wadahadallada maamulaha guud (isticmaale kasta wuxuu soo dhigi karaa ama ka qayb qaadan karaa wadahadallada halkaas):
* [[Wikipedia:Ogaysiiska Maamulka]] – Loo isticmaalo waxyaabaha ay maamulayaashu jeclaan karaan (ama u baahan karaan) inay ogaadaan, sida ogeysiisyada iyo macluumaadka guud.
– Loo isticmaalo arrimaha u baahan dareenka maamulayaasha soo maraya. In kasta oo mawduucyada halkan ay noqon karaan kuwo dhaadheer, golahan waxaa inta badan loogu talagalay dhacdooyinka iyo arrimaha kale ee u baahan talo ama dareen.
– Waa gole ogeysiis oo ficillada maamulka ee maamulayaasha lagaga wada hadli karo loona eegi karo bulshada ballaaran.
== Filashooyinka maamulnimada ==
{{shortcut|WP:ADMINEXPECT}}
=== Daryeelka iyo xukunka ===
Haddii la siiyo helitaanka, maamulayaashu waa inay daryeel ku muujiyaan isticmaalka hawlahan cusub, gaar ahaan awoodda ay u leeyihiin inay tirtiraan bogagga oo ay xiraan isticmaayaasha iyo cinwaannada IP (fiiri hage sida- loo sameeyo ee maamulayaasha si aad u barato sida loo sameeyo waxyaalahan). Maamulayaasha cusub waa inay sidoo kale eegaan bogagga ku xiran liiska akhriska maamulayaasha ka hor intaysan isticmaalin awoodahooda maamul. Khaladaadka marmarka qaarkood la sameeyo waa la aqbalaa laakiin khaladaadka halista ah ama soo noqnoqda, ama kuwa ku lug leh xad-gudubyada hab dhaqanka maamulaha 'ee lugta leh' marmarka qaarkood maaha.
Qalabka maamulaha sidoo kale waa in lagu isticmaalo xukun taxaddar leh; waxay qaadan kartaa xoogaa waqti ah maamulaha cusub inuu barto goorta ay ugu fiican tahay in la isticmaalo qalabka, waxayna qaadan kartaa bilo in la helo dareen wanaagsan oo ku saabsan inta muddada ah ee la dejinayo marka la isticmaalayo qalabka sida xiridda iyo ilaalinta bogga ee khilaafaadka adag. Maamulayaasha cusub waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay si tartiib ah u billaabaan oo ay ka dhistaan khibrad meelaha ay ku barteen, iyo inay dadka kale waydiiyaan haddii ay shaki qabaan.
=== Hab dhaqanka maamulaha ===
{{shortcut|WP:ADMINCOND}}
Maamulayaashu waa inay ku hoggaamiyaan tusaale ahaan, isla markaana, sida ''dhammaan tafaftirayaasha'', ay ugu dhaqmaan si ixtiraam leh, rayid ah oo ay la falgalaan kuwa kale ''mar kasta''. Maamulayaasha kama xorooba {{em|wax kasta}} oo ka mid ah siyaasadaha la dhisay ee Wikipedia; waxaa laga filayaa inay raacaan oo ay gutaan waajibaadkooda sida ugu fiican ee awooddooda ah. Khaladaadka marmarka qaarkood waa kuwo si buuxda ula jaan qaadaya isticmaalka qalabka maamulaha; maamulayaasha looma filayo inay noqdaan kuwo kaamil ah. Si kastaba ha ahaatee, carqaladaynta joogtada ah ama halista ah ee Wikipedia iyada oo loo marayo dabeecad sida [[Wikipedia:Anshax|aan rayid ahayn]] ama tafaftiridda niyad-xumada ah waa mid aan la jaanqaadi karin oo ah ''khilaaf toos ah'' oo lala leeyahay filashooyinka iyo mas'uuliyadaha maamulayaasha, iyo xukunka xun ee joogtada ah ama fool xun ayaa horseed u noqon kara in laga xayuubiyo qalabka maamulaha. Maamulayaashu waa inay ku dadaalaan inay tusaale u noqdaan heerarka sare ee ixtiraamka iyo rayidnimada, iyo tafaftiridkooda, wadahadalladooda, is-dhexgalkooda, iyo hab dhaqankooda waa inay dejiyaan tusaalaha dhammaan tafaftirayaasha kale ''mar kasta''. Tani waa labadaba ''shuruud'' iyo ''xaalad'' haysashada mudnaanta maamulaha.
Maamulayaashu waa inay maskaxda ku hayaan inay haystaan boqollaal saaxiibo ah. Sidaa darteed, haddii maamuluhu ausan u hoggaansami karin siyaasadaha goobta oo uusan nagaan rayid (xitaa xagga isticmaayaasha muujinaya dabeecadda dhibaatada leh) inta uu wax ka qabanayo arrin go'an, maamuluhu waa inuu arrinta u keenaa gole ogeysiis ama u gudbiyaa maamule kale si uu wax uga qabto, halkii uu ka darsan lahaa ama ka sii dari lahaa dhibaatada hab-dhaqan xumo.
=== Xisaabtanka ===
{{shortcut|WP:ADMINACCT}}
Maamulayaashu waxay ka xisaabtamaan ficilladooda ku lug leh qalabka maamulaha, maadaama ficillada maamulaha ee aan la sharaxin ay niyad-jabiso tafaftirayaasha kale. Iyadoo ku xiran kaliya xuduudaha [[Wikipedia:Anshax|rayidnimada]], [[Wikipedia:Ma jiraan weeraro shaqsiyeed|ka fogaanshaha weerarrada shakhsi ahaaneed]], iyo [[Wikipedia:U qaado niyad wanaagsan|u qaadashada wanaagsan]] ee macquulka ah, tafaftirayaashu waxay xor u yihiin inay wax ka weydiiyaan ama dhaleeceeyaan ficillada maamulaha. Maamulayaasha waxaa laga filayaa inay si degdeg ah oo rayid ah uga jawaabaan su'aalaha ku saabsan hab dhaqankooda Wikipedia-la xiriira iyo ficillada maamulka, gaar ahaan inta lagu jiro wadahadallada bulshada ee golayaasha ogeysiiska ama inta lagu jiro habsocodka Guddiga Garsoorka. Maamulayaashu waa inay caddeeyaan ficilladooda marka la codsado.
Maamulayaasha si halis ah ama soo noqnoqda ugu dhaqma si dhibaato leh, ama lumiyay kalsoonida ama kalsoonida bulshada, waxaa la cunaqabteyn karaa ama laga xayuubin karaa xuquuqdooda maamulaha Guddiga Garsoorka ama codsiga dib u yeerista. Tani waxay dhacday ama waxaa la soo jeediyay ficillada soo socda:
* Maamulnimo "niyad-xumo ah" ([[Wikipedia:Sock puppetry|sock puppetry]], xad gudub weyn oo kalsooni ah,
{{spaced ndash}}tani waxay noqon kartaa mid lala yeesho tifaftirayaasha (tusaale ahaan, la'aanta digniinaha habboon ama sharraxaadaha ficillada), ama si wax looga qabto welwelka bulshada (gaar ahaan marka la raadiyo sharraxaadyo ama faallooyin kale oo halis ah)
**In kasta oo hababka ugu wanaagsan ee maamulayaashu ay yihiin inay u suurtageliyaan iimaylka iyo ogeysiisyada, looma baahna inay sidaas sameeyaan, mana loo baahna inay akhriyaan ama ka jawaabaan haddii la suurtogeliyey. Maamulayaasha aan u suurtagelin ogeysiisyada waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay arrintan ku muujiyaan boggooda isticmaale.
* Xad gudub soo noqnoqda, joogto ah, ama fool xun oo ku saabsan qalab ama oggolaansho isticmaale oo la socota qalabka maamulaha (sida u guurista faylasha]] ama isticmaalka [[Wikipedia:Rollback|dib u celinta]]) {{endash}} maamulaha waxaa laga xayuubin karaa mudnaanta maamulka si buuxda oo kaliya si looga saaro helitaanka oggolaanshaha isticmaale ee la socota.
* Xukun xumo soo noqnoqda ama joogto ah.
=== Amniga ===
{{shortcut|WP:SECUREADMIN}}
Wikipedia siyaasadda shuruudaha xoogga erayga sirta ah waxay ka rabtaa maamulayaashu inay haystaan eryo sir ah oo xooggan iyo inay raacaan hababka amniga shakhsi ahaaneed ee habboon. Maadaama ay leeyihiin awood ay ku geystaan waxyeelo goobta oo dhan ah hal tafaftir, akoon admin ah oo la hareer maray ayaa la xiri doonaa mudnaantiisana waa laga saarayaa sababo amniga goobta awgeed. Xaaladaha qaarkood, ka noqoshada mudnaanta waxay noqon kartaa mid joogto ah. Maamul kasta oo la ogaado inuu haysto eray sir ah oo ka yar 8 xaraf dherer ahaan ama ka mid ah [https://github.com/danielmiessler/SecLists/blob/master/Passwords/Common-Credentials/10k-most-common.txt 10,000 erayada sirta ah ee ugu caansan] sidoo kale waa la desysopping karaa. Go'aanka ku saabsan dib u sysopping maamulayaasha ku meel gaar ahaan la desysopped waxaa loo daayay Guddiga Garsoorka, kuwaas oo tixgelin doona in mulkiilaha xaqqa leh si sax ah loo aqoonsaday, iyo aragtidooda ku saabsan dhacdada iyo maamulka iyo amniga (oo ay ku jiraan amniga mustaqbalka ee suurtogalka ah) ee akoonka.
Xaqiijinta laba tallaabo ah waa la heli karaa si loo sii sugo akoonnada isticmaalka aan la oggolayn.
Maamulayaashu waa inay '''marnaba''' la wadaagin eraygooda sirta ah ama akoonkooda qof kale, sabab kasta ha ahaatee. Haddii ay ogaadaan in eraygooda sirta ah la hareer maray, ama akoonkooda si kale loo hareer maray (xitaa tifaftire ama qof ay yaqaaniin oo ay aaminsan yihiin), waa inay isku dayaan inay beddelaan isla markiiba, ama haddii kale u sheegaan bureaucrat si ku meel gaar ah loo desysopping. Isticmaayaasha ku guuldareysamaya inay soo sheegaan isticmaalka aan la oggolayn ee akoonkooda waa la desysopping doonaa. Isticmaalka aan la oggolayn waxaa loo tixgeliyaa 'xaalado muran leh', mana soo celin doonto si otomaatig ah.
== <span class="anchor" id="INVOLVED"></span><span class="anchor" id="UNINVOLVED"></span><span class="anchor" id="involved"></span><span class="anchor" id="uninvolved"></span>Maamulayaasha ku lugta leh ==
{{shortcut|WP:INVOLVED|WP:UNINVOLVED}}
{{Quote box
| quote = "Ninna ma aha garsoore ku habboon kiisa u gaar ah"
| source = Thomas Hobbes, ''Leviathan Leviathan''
}}
Guud ahaan, tafaftirayaashu waa aysan u dhaqmin maamulayaal ahaan khilaafaadka ay ku lug lahaayeen. Tani waa sababta oo ah maamulayaasha lugta leh waxay noqon karaan, ama u muuqan karaan, kuwo aan awood u lahayn inay gaaraan go'aanno ujeeddo leh khilaafaadka ay dhinac ka ahaayeen ama ay dareen xooggan ka qabaan. Lug lahaanshaha waxaa bulshadu si ballaaran u fasiraysaa inay ku jirto khilaafaadyo hadda jira ama la soo dhaafay oo lala yeeshay tifaftire (ama tafaftirayaal), iyo khilaafaadka mowduucyada, dhib ma laha dabeecadda ama da'da khilaafka.
Hal digniin oo muhiim ah ayaa ah in maamulaha la falgalay tafaftire ama goob mowduuc ah ''sii ahaan doona doorka maamulka oo kaliya'', ama kaasoo ka qaybgalkiisii hore uu ahaa mid yar ama tafaftirro cad oo aan muujin eex, waa {{em|aan lug lahayn}} mana laga horjoogsado inuu ka shaqeeyo awood maamul oo la xiriirta tafaftirahaas ama goobta mowduuca ah. Digniinaha, wadahadal deggan oo macquul ah iyo sharraxaadda digniinahaas, talada ku saabsan caadooyinka bulshada, iyo talooyinka ku saabsan erayada suurtogalka ah iyo hababka ma ka dhigayaan maamulaha mid lug leh.
Kiisaska tooska ah (tusaale ahaan, burburinta muuqata, bulshadu waxay taariikh ahaan taageertay ficilka cad ee maamulaha kasta - xitaa haddii uu lug leeyahay - iyadoo la saleynayo in maamule kasta oo macquul ah uu u badan yahay inuu gaari lahaa gabagabadaas oo kale. In kasta oo ay jiraan wax ka reebitaan ku saabsan mamnuucidda tafaftirayaasha lugta leh ee qaadaya ficil maamul, weli waa habka ugu wanaagsan ee kiisaska uu maamuluhu u muuqan karo inuu lug leeyahay in arrinta loo gudbiyo maamule kale iyada oo la marayo golayaasha ogeysiiska ee khuseeya.
Tafaftirayaasha aan maamulayaasha ahayn ee xiraya wadahadallada
iyo qiimaynta is-afgaradka waxaa lagu hayaa isla heerarkaas; tafaftirayaasha xiraya wadahadalladaas waa aysan ku lug lahaan wadahadalka laftiisa ama khilaafaadka la xiriira.
== <span class="anchor" id="Grievances by users"></span><span class="anchor" id='Grievances by users ("administrator abuse")'></span>Cabashooyinka ==
{{shortcut|WP:ADMINABUSE|WP:ADMINISTRATORABUSE}}
Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in maamuluhu u dhaqmay si aan habboonayn, waa inuu si toos ah u muujiyaa welwelkiisa maamulaha mas'uulka ka ah oo uu isku dayaa inay xal gaaraan si nidaamsan oo rayid ah. Haddii aan arrinta lagu xallin labada dhinac u dhexeeya, isticmaayaashu waxay ku sii wadi karaan xallinta khilaafka (fiiri qaybtan hoose wixii macluumaad dheeraad ah). Hal hab oo suurtagal ah waa in la bilaabo wadahadal dib u eegista ficilka maamulka]] ama golaha ogeysiiska maamulayaasha si loo codsado jawaab-celinta bulshada {{endash}} si kastaba ha ahaatee, cabasho-sidayaashu waa inay ogaadaan in hab-dhaqankooda la siman yahay oo la tixgeliyo sida isticmaalaha ay ka wada hadlayaan. Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in si aan habboonayn loo xiray, wuxuu mari karaa habka codsiga xiridda oo uu sharaxi karaa xaaladda iyo sababta ay u rumeysan yihiin in xiriddu ay tahay mid aan habboonayn ama aan la caddayn karin.
In kasta oo Guddiga Garsoorka ausan si caadi ah u eegin xiridaha gaagaaban ama caadiga ah, welwelka ku saabsan caafimaadka maamulaha iyo ku-habboonaanta doorka waxaa loo keeni karaa guddiga iyadoo lala wato Codsi Garsoor, badanaa marka hababka kale ee xallinta khilaafka ay guuldarraysanayaan iyo marka habkani yahay ikhtiyaarka ugu dambeeya.
== Xad gudubka qalabka maamulka ==
{{shortcut|WP:TOOLMISUSE}}
Xad gudubka qalabka maamulka waxaa loo tixgeliyaa ''arrin aad u halis ah''; waxaa la siiyaa isticmaayaasha la aaminsan yahay ee loogu talagalay dayactirka iyo hawlaha kale, waana in mar walba la isticmaalaa iyadoo laga fikirayo, daryeel leh, dadaal habboon iyo xukun wanaagsan. Xad gudubka halista ah ee qalabka ayaa horseed u noqon kara cunaqabatayn ama xitaa ka saariddooda. Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in maamuluhu uusan isticmaalin qalabkiisa maamulka sida waafaqsan siyaasadaha iyo tilmaamaha Wikipedia ee la dhisay, markaa waa inay marka hore ka wada hadlaan welwelkooda iyo arrimahooda maamulaha la xiriira si toos ah. Kiisaska aysan arrintu ku xallin si toos ah loogana wada hadlo iyo/ama marka la go'aamiyo in gelitaanka bulshada ballaaran ay tahay mid lagama maarmaan ah ama loo baahan yahay, isticmaayaashu waxay soo dhigi karaan welwelkooda ku saabsan arrinta si ay u eegto bulshada ballaaran.
Xaaladaha caadiga ah ee ay badanaa lagama maarmaanka tahay in laga fogaado isticmaalka qalabka:
* ''Khilaaf dano ah ama aan dhexdhexaad ahayn'' – Maamulayaashu waa aysan caadi ahaan isticmaalin qalabkooda arrimaha ay si shakhsi ah ugu lug leeyihiin (tusaale ahaan, khilaaf nuxur ah oo ay dhinac ka yihiin).
* ''Caadooyinka bulshada ama siyaasadaha'' – Marka siyaasad ama caado bulsho ay caddahay in aysan aheyn in la isticmaalo qalabka, markaa qalabka waa aysan aheyn in la isticmaalo iyada oo aan la bixin sharraxaad muujineysa in arrinta la tixgeliyey, iyo sababta (dhif ah) reebitaanka loo arko mid macquul ah.
* ''Ficillada maamulaha ee la xiriira tifaftiridda lacagta la siiyo'' – Qalabka maamulka waxaa laga yaabaa inaan loo isticmaalin qayb ka mid ah hawl kasta oo tifaftirid lacag ah, marka laga reebo ama marka lacagta ay bixiso Aasaaska Wikimedia ama shirkad la xiriirta WMF.
* ''Dib u celinta ficillada maamulayaasha kale'' – Kaliya si ixtiraamaysa maamulaha ficilkiisa uu lug ku leeyahay, iyo (badanaa) ka dib wadahadal.
* ''Dib u soo celinta ficil maamul oo horay loo soo celiyey'' (mararka qaarkood loo yaqaan "dagaalka giraangiraha").
Fiiri hoos kuwan iyo wax ka reebitaanka aadka u yar.
Xitaa marka isticmaalka qalabku uu u muuqdo mid macquul ah, haddii uu jiro shaki waxaa fiican in la waydiiyo maamule kale oo madaxbannaan inuu dib u eego oo (haddii la caddayn karo) uu qaado ficilka.
=== Dib u celinta ficilka maamulaha kale ===
{{shortcut|WP:RAAA}}
Maamulayaasha waxaa laga filayaa inay yeeshaan xukun wanaagsan waxaana la rumeysan yahay inay si taxaddar leh u tixgeliyeen ficillada ama go'aannada ay fuliyaan maamulayaal ahaan. Maamulayaashu way is khilaafi karaan, laakiin ficillada maamulka waa aysan aheyn in la celiyo iyada oo aan lahayn sabab wanaagsan, feker taxaddar leh, iyo (haddii ay u badan tahay in laga soo horjeesto), halkaas oo maamuluhu uu hadda joogo, wadahadal gaaban oo lala yeesho maamulaha ficilkiisa la looltamayo.
==== Xaaladaha gaarka ah ====
Xaaladaha qaarkood, siyaasadda caadiga ah ee dib u celinta ficilka maamulaha kale ma khuseyso:
* '''Xiridaha ay sameeyeen Guddiga Garsoorka:''' Xiridaha ay oggolaadeen Guddiga Garsoorka waa inay ku jiraan tilmaan cad oo ah halka ay ka yimaadeen, sida "Guddiga Garsoorka awgeed", "Codsigu waa kaliya Guddiga Garsoorka", ama. Maamulayaashu waa inay kaliya dhigaan, yareeyaan, ama ka saaraan xiridahaas iyagoo haysta oggolaansho qoraal ah oo horudhac ah oo ka yimid guddiga.
* '''Xanibaha CheckUser:''' Xiridaha loo cayimay sida "Xannibaha CheckUser" (taas oo ah, xanibaad ku tiirsan natiijooyinka qarsoodiga ah ee CheckUser) waxaa laga yaabaa inaysan celin maamulayaasha aan lahayn helitaanka qalabka CheckUser. Cabashooyinka xiridahan waxaa inta badan la maqlayaa on-wiki, laakiin waxaa maqli kara Guddiga Garsoorka xaaladaha qasabka ah. Maamulayaasha waxaa la xusuusiyey bishii Luulyo 2010 inay aysan celin karin xiridaha CheckUser iyagoo aan haysan oggolaansho horudhac ah oo ka yimid Guddiga ama checkuser.
* '''Xiridaha Oversight:''' Xiridaha loo cayimay sida "Xiridaha Oversight" (taas oo ah, xiridaha ku tiirsan macluumaadka la xakameeyey) waxaa laga yaabaa inaysan celin maamulayaasha aan lahayn helitaanka oggolaanshaha oversight. Guddiga Garsoorka ayaa xukumay bishii Maarso 2013 in xiridaha oversight aan la celin karin iyadoo aan la haysan oggolaansho horudhac ah oo ka yimid Guddiga ama oversighter.
* '''Xiridaha safka VRT ee khilaafka danaha:''' Xiridaha la dhigay qayb ka mid ah safka VRT ee khilaafka danaha oo ay ku jirto nambarka tigidhka ee sababaynta xiridda waxaa laga yaabaa inaysan celin iyadoo aan la haysan oggolaanshaha maamule leh helitaanka safka ama Guddiga Garsoorka Dhaqdhaqaaqa Abriil 2026.
=== <span class="anchor" id="Wheel war"></span>Dib u soo-celinta ficil la celiyey ("dagaalka giraangiraha") ===
{{shortcut|WP:WHEEL|WP:WW}}
Marka maamule kale uu ''horay'' u celiyey ficil maamul, waxaa aad u dhif ah inuu jiro sabab kasta oo sharci ah oo loogu talagalay maamulaha asalka ah ama maamule kale inuu dib u soo celiyo ficilka la mid ah ama la mid ah mar nữa iyada oo aan lahayn wadahadal cad oo horseedaya go'aan ay gaareen is-afgarad. dagaalka giraangiraha waa marka ficilka maamulaha uu celiyo maamule kale, laakiin halkii laga wadahadli lahaa khilaafka, qalabka maamulka ayaa markaas loo isticmaalaa si dagaal ah si loo tirtiro ama loo dib u sameeyo ficilka. Iyadoo ay jiraan wax ka reebitaan aad u yar, marka ficil maamul la celiyo, waa aysan aheyn in la soo celiyo iyada oo aan la helin is-afgarad.
<div style="border: 2px solid #990000; background-color: #FF000030; border-radius: 1em; padding: 0.5em 1em; color:inherit;">
<strong style="font-weight:normal;">Ha ku celin ficil maamul oo la celiyey marka aad ogtahay in maamule kale uu ka soo horjeedo. Ha sii wadin silsilad dib-u celin maamul ah oo aan lahayn wadahadal. Xalli khilaafaadka maamulka {{underline|iyada oo la marayo wadahadalka}}.</strong>
</div>
Wheel warring waxay badanaa horseeddaa codsi garsoor oo degdeg ah. Cunaqabateynta wheel warring waxay ka timid canaan iyo digniin, ilaa xirid ku meel gaar ah, ilaa desysopping, xitaa kiisaska ugu horreeya ee markii ugu horreysay. Waxaa jiray dhowr garsoor kiisas oo khuseeya oo ku saabsan mawduuca dagaalka giraangiraha.
Erayada waxaa kale oo loo isticmaalay taariikh ahaan maamule si aan habboonayn u celinaya noocyada qaarkood ee ficil rasmi ah.
Wikipedia waxay ka shaqeysaa ruuxa [[Wikipedia:Is afgarad|is afgaradka]]; khilaafaadka waa in lagu dejiyaa wadahadal rayid ah halkii ay ka noqon lahaayeen halgan awoodeed. Waxaa jira dhowr arrimood oo muhiim ah oo dagaalku uu ka fiican yahay wadahadalka, ama u qalma in aad lumiso sharaftaada wanaagsan. Haddii aad dareento ''rabitaan'' ah in aad wheel war, isku day beddelladan:
* Raadi wadahadal wax dhisaya, oo ujeedkeedu yahay in la qaboojiyo xaaladda oo loo soo celiyo hababka caadiga ah. Qaadashada hab-dhaqan iyo hab qaboojin ah oo ula kac ah inta aad sharaxayso ayaa caawin karta. Xaaladaha qaarkood, iimaylka waxaa laga yaabaa inuu u oggolaado talo shakhsi ah oo qalbi ah in la bixiyo oo aan si fudud loogu soo dhajin karin wiki-gan.
* Haddii aad ka walwalsan tahay hab-dhaqan xumo oo sug gelitaanka. Wixii <strong>xad gudub halis ah oo fool xun oo qalabka ah</strong> tixgeli in aad xareyso codsi kiis [[Wikipedia:Ogaysiiska Maamulka|Guddiga Garsoorka]].
* Haddii aad ka walwalsan tahay inaan la shaqayn (ama daahitaanka loo baahan yahay ee wada-hadalka) ay si dhakhso ah u keeni karti xaaladdu inay si xun u xumaato ama ay noqoto mid aan ku habboonayn, mararka qaarkood waxay noqon kartaa mid macquul ah in iimayl loo diro Guddiga Garsoorka oo loo sheego xaaladda ama loo codsado faragelin ama talo degdeg ah. Tani waxay noqon kartaa kiiska halkaasoo macluumaad aan dadweyne ahayn ama waxyeelo ay ka dhalan kartaan.
* Oo xusuusnow inaad haysato boqollaal saaxiibo ah: keligaa ma tihid inta badanna arrimaha waxaa ka sii dara xukunka xun. Haddii lagugu arko adigoo si wanaagsan u dhaqmaya, badanaa arrintu way dhammaan doontaa dhawaan, si kasta oo ay u muuqato mid xun. Mararka qaarkood waxaa ugu wanaagsan in si fudud loo qaato nasasho oo la dejiyo.
Erayada "wheel" waxay ka yimaadeen sharraxaadda akoonnada mudnaanta sare leh ee kombuyuutarrada weyn ee PDP-10 iyo TOPS-20, halkaas oo "wheel" loo isticmaalay sida "xidid" loogu isticmaalo nidaamyada Linux/Unix.<ref>{{cite web|title=Wheel |url=http://www.catb.org/jargon/html/W/wheel.html |access-date=8 June 2021 |work=Jargon File 4.4.7 |publisher=Eric S. Raymond}}</ref>
<ref>{{cite web|title=Wheel bit |url=http://www.catb.org/jargon/html/W/wheel-bit.html |access-date=8 June 2021 |work=Jargon File 4.4.7 |publisher=Eric S. Raymond}}</ref>
==Tixraacyada==
{{Reflist}}
9h2s01imz6e77rtr7ltum62w4bcacdw
311430
311429
2026-10-30T15:05:37Z
Isma4l
41797
/* */
311430
wikitext
text/x-wiki
{{Policy|WP:ADMIN|WP:SYSOP|WP:MOP}}
{{Ombox
|text = '''Kani ma aha bog lagu dhejiyo su'aalaha maamulayaasha.''' Taas beddelkeeda, isticmaal Codsashada dareenka maamulaha.|image=[[File:Symbol question.svg|link=|alt=|35px]]}}
{{Nutshell|Maamulayaashu waa tafatirayaal tabaruceyaal ah oo lagu qabo in lagu halbeero marin loo helo qalabka qaar ee Wikipedia Soomaaliga. Waxaa laga filayaa inay ilaalinayaan heer sare oo anshax ah, inay si caddaalad ah u adeegsadaan qalabka, isla markaana ay {{strong|marnaba}} u isticmaalin si ay faa'iido uga helaan khilaaf.}}
{{Enforcement policy list}}
[[File:Wikipedia Administrator.svg|thumb|Qalabka maamulka ee Wikipedia waxaa badanaa lagu barbar dhigaa mop-ka nadaafadda, taasoo keenta in maamulnimada mararka qaarkood lagu sifeeyo in "la siiyay mop-ka". Sida qof nadiifiye ah oo dhab ah laga yaabo inuu furayaal u haysto xafiisyo ay shaqaalaha kale ka reeban yihiin, maamulayaashu waxay leeyihiin awoodo gaar ah oo door ah, laakiin - sidoo kale sida nadiifiyaha dhabta ah - kama muhiimsana tifaftirayaasha kale.]]
'''Maamulayaasha''', oo si caadi ah loogu yaqaan '''admins''' ama '''sysops''' (hawl wadeenada nidaamka), waa tafaftirayaasha [[Wikipedia]] ee la siiyay awoodda farsamo si ay u qabtaan ficilro gaar ah oo ku saabsan Wikipedia Soomaaliga. Kuwani waxaa ka mid ah awoodda ay u leeyihiin inay [[WP:BLOCK|xiraan]] oo ay furaan akoonnada isticmaalaha, [[Ciwaanka IP-ga|cinwaannada IP]], iyo kala duwanaanshaha IP ee tifaftiridda, inay wax ka beddelaan bogagga si buuxda loo [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaaliyay]], inay codsadaan oo ay ka saaraan [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaalinta bogga]], inay [[WP:DELETE|tirtiraan]] oo ay soo celiyaan bogagga, inay wareejiyaan bogagga iyada oo aan la xaddidin, iyo inay isticmaalaan qalabka kale ee gaarka ah.
Maamulayaashu waxay qaataan mas'uuliyadahan iyagoo ah tabaruceyaal ka dib markii ay maraan habka dib u eegista bulshada ama iyagoo ay soo doorteen saaxiibadooda tafaftirayaasha ah. Uma dhaqmaan sidii shaqaale ka tirsan [[Wikimedia Foundation|Aasaaska Wikimedia]]. Weligood looma baahna inay isticmaalaan qalabkooda mana aha inay marnaba u isticmaalaan si ay faa'iido uga helaan khilaaf ay ku lug lahaayeen. Maamulayaasha waa inaan lagu khaldin [[m:System administrators|maamulayaasha nidaamka Wikimedia]] ("sysadmins").
Wikipedia Soomaaliga wuxuu leeyahay {{NUMBEROFADMINS}} maamulayaal (fiiri {{Plainlink|url=//so.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ListUsers/sysop&limit=2000|name=liiska buuxa ee akoonnada leh mudnaanta maamulaha}} ama liisaska maamulayaasha ee heerka wax qabadka).
== <span class="anchor" id="POWERS"></span><span class="anchor" id="Powers"></span><span class="anchor" id="ABILITIES"></span><span class="anchor" id="Abilities"></span><span class="anchor" id="ADMINRIGHTS"></span><span class="anchor" id="MOPRIGHTS"></span>Awoodaha maamulayaasha ==
{{Shortcut|WP:MOPRIGHTS}}
Maamulayaashu waxay leeyihiin awoodda farsamo si ay u fuliyaan ficillada soo socda:
* [[Wikipedia:Xannibaadyo iyo mamnuucid|Xannib]] iyo furid akoonnada isticmaalaha, cinwaannada IP, iyo kala duwanaanshaha IP ee tifaftiridda<ref>Xiridmahan waxay diidi karaan tifaftiridda bogag ama magacyo gaar ah, ama waxaa lagu dabaqi karaa goobta oo dhan iyo {{em|dhammaan bogagga}}.</ref>
* Codsashada, wax ka beddelidda, iyo ka saaridda [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaalinta bogga]] ee bog gaar ah si loo xaddido ama loo oggolaado tafaftiridda, u guurista, abuurista, iyo/ama soo gelinta faylasha
* Wax ka beddelidda bogagga si buuxda loo ilaaliyay
* [[Wikipedia:Xeerka Tirtirka|Tirtiridda]] bogag leh 5,000 ama ka yar dib u eegisyo<ref>Bogagga leh in ka badan 5000 dib u eegis waxaa kaliya tirtiri kara [[Wikipedia:Steward|steward]].</ref>
* Daawashada iyo soo celinta bogagga la tirtiray
* [[Wikipedia:Tirtiridda taariikhda|Xaddididda iyo soo celinta muuqashada dadweynaha]] ee macluumaadka diiwaannada shakhsiga ah iyo dib u eegisyada bogga
* Bixinta iyo ka noqoshada ogolaanshaha isticmaale ee gaarka ah ee [[Wikipedia:Codsiga maamulka/Hordhac|ay codsadeen akoonnada isticmaalaha]]<ref>Maamulayaashu waxay bixin karaan oo ka noqon karaan abuuraha akoonka, confirmed, event rrganizer, IP block exempt. Waxay kaloo awood u leeyihiin inay bixiyaan oo ka noqdaan xuquuqaha been abuurka ah ee AutoWikiBrowser, AFC, maadaama ay awood u leeyihiin inay wax ka beddelaan bogagga si buuxda loo ilaaliyay.</ref>
* Wax ka beddelidda bogagga ku jira magaca MediaWiki, iyadoo laga reebo bogagga JavaScript iyo CSS<ref>Kaliya [[Wikipedia:Interface administrators|maamulayaasha interface-ka]] ayaa leh awoodda ay ku beddelaan bogagga JavaScript iyo CSS ee ku jira magaca MediaWiki.</ref>
* Fulinidda ficillo kale oo gaar ah sida lagu qoray {{Section link|Special:ListGroupRights#sysop}}
Sida caadada ah, maamulayaashu waxay badanaa mas'uuliyad ka saaraan xukunka natiijooyinka wadahadallada qaarkood, sida wadahadallada tirtiridda, wadahadallada dhaqdhaqaaqa, iyo wadahadallada dib-u eegista dhaqdhaqaaqa, laakiin tifaftirayaasha aan maamulaha ahayn ayaa iyaguna xiri kara wadahadallada
== Noqoshada maamulaha ==
{{Shortcut|WP:CANDIDATE|WP:BECOMEADMIN}}
Lagu jiro [[Soomaali Wikipedia|Wikipedia-ha Af-Soomaali]], waxaa jira laba hab oo lagu noqdo maamulaha: iyada oo la marayo is afgarad laga dhisay wadahadalka dadweynaha, ama cod sir ah. Wikipedia Soomaaliga wuxuu u baahan yahay in musharraxiinta maamulayaashu ay haystaan xaqqa isticmaale ee [[Wikipedia:Autoconfirmed users|Autoconfirmed user]]. ([[m:List of Wikipedias|Wikipedia-yada kale]] waxay leeyihiin siyaasadahooda gaarka ah ee bixinta maamulnimada.)
'''Kaliya hal akoon oo qof go'an ah ayaa yeelan kara qalabka maamulka'''. Reer-baxnimada kaliya ayaa ah in maamulayaashu ay shaqeyn karaan [[Wikipedia:Bots|botyada]] leh helitaanka maamulka.
Ogolaanshaha maamulaha waxaa la bixiyaa si aan xad lahayn, waxaana laga saarayaa kaliya marka la codsado, xaaladaha ku lug leh faragelinta heerka sarre ah, ama sabab la xiriirta shaqo la'aan.
=== <span class="anchor" id="Request for adminship"></span>Codsashada maamulnimada iyada oo la marayo is afgarad ===
Isticmaale kasta oo autoconfirmed ah wuxuu codsan karaa maamulnimo ("RfA") bulshada dhexdeeda. Si kastaba ha ahaatee, maamulayaasha waxaa laga filayaa inay yeeshaan heer sarre oo kalsooni iyo ammaan ah bulshada dhexdeeda, markaa codsiyada ka yimaada isticmaayaasha aan lahayn khibrad la taaban karo badanaa ma guuleystaan. Tafaftiraha kasta wuxuu ka faalloon karaa codsiga, tifaftire kastana wuxuu qiimayn doonaa musharrax kasta si uu u gaar ah. Si kastaba ha ahaatee, kaliya tifaftirayaasha haysta xaqqa isticmaale ee autoconfirmed user ayaa "codayn kara" codsiyada.
Kahor inta aan la codsan ama la aqbalin magacaabista, musharraxiinta waa inay guud ahaan ahaadaan tifaftirayaal Wikipedia ah oo firfircoon, joogto ah, mudnaan dheerna leh, aqoon u leh habraacyada iyo dhaqamada Wikipedia, ixtiraamaya oo fahmaya siyaasadahooda, isla markaana helay kalsoonida guud ee bulshada. Musharraxiinta waxaa kale oo looga baahan yahay inay soo bandhigaan haddii ay abid u tafatireen Wikipedia lacag. Su'aalaha la xiriira arrintaan waxaa loo oggol yahay in la waydiiyo musharrax kasta, tifaftire kasta oo bulshada ka tirsan, inta uu socdo habka RFA.
Wadahadal ayaa dhaca muddo todobo maalmood ah oo ku saabsan in musharraxgu uu noqdo maamule. Sida is-afgaradka bulshada, RfA-yada waxaa lagu xayaysiiyaa [[:en:MediaWiki:Watchlist-messages|liisaska daawashada tafaftirayaasha]]. Bulshadu waxay dejisay xadka su'aasha: ma jiro tafaftire waydiin kara in ka badan laba su'aal musharrax. Sidoo kale lama oggola su'aallo qaybo badan ka kooban oo loo qaabeeyey sidii hal su'aal, laakiin dhab ahaantii waydiinaya su'aallo badan oo ka sarreeya xadka. [[Wikipedia:Bureaucrats|Bureaucrats]] iyo la socodayaasha loo qoondeeyey waxay "klerkin" karaan RfA-yada, iyagoo la tacaalaya faallooyinka iyo/ama codadka ay u arkaan inay yihiin kuwo aan habboonayn.
Habka RfA wuxuu u oggolaanayaa tifaftirayaasha kale inay bartaan musharraxka. Tifaftirayaashu waxay sahamiyaan ka-qaybgalka musharraxka iyo asalka uu u leeyahay tifaftire ahaan, waxay ku sameeyaan wadahadallo, iyo fahamka doorka ay codsanayaan. Tafaftirayaashu waxay sheegaan haddii ay taageerayaan ama ay ka soo horjeedaan codsiga, iyaga oo wata sababaha ay u arkaan iyo aragtidooda musharraxka. Sarkaalka aan ku lug lahayn bureaucrat ayaa markaas go'aaminaya haddii uu jiro [[Wikipedia:Is afgarad|is afgarad]] lagu oggolaanayo codsiga. Go'aankani kuma saleysna si gaar ah boqolleyda taageerada, laakiin ficil ahaan inta badan RfA-yada ka sarreeya 75% waa ay maraan. Bulshadu waxay go'aamisay in ''guud ahaan'', RfA-yada u dhexeeya 65 iyo 75% taageerada ay tahay inay hoos yimaadaan go'aanka bureaucrats-ka. (Sidaa darteed, waxay si macquul ah uga dhalaneysaa in ku dhowaad dhammaan RfA-yada ka hooseeya 65% taageerada ay guuldarraysan doonaan.)
In kasta oo RfA uu yahay hab xooggan, tayada jawaab-celinta iyo dib u eegista diyaargarowga musharraxka iyo dabeecaddiisa ee ay sameeyaan tifaftirayaasha khibradda leh ayaa inta badan aad u sarreeya. Codsadayaasha aan guuleysan laakiin qaada tillaabooyin ay kaga jawaabayaan dhibcaha la soo qaaday waxay badanaa ku guuleystaan codsi xiga bilo kadib. Haddii aad xiisaynayso codsashada maamulnimada, waa inaad marka hore akhrisaa hage ku saabsan codsashada maamulnimada iyo tilmaamaha magacaabista. Markaad diyaar u tahay inaad codsato, waxaad ku dari kartaa magacaabistaada bogga [[Wikipedia:Codsiga maamulka]] ("RfA"), si waafaqsan tilmaamaha boggaas.
=== Doorashooyinka maamulayaasha ===
Maamulayaasha waxaa kale oo lagu dooran karaa doorasho maamule oo leh cod sir ah. Doorashooyinka maamulayaasha, oo billowday 2024, ma beddelaan RfA, maamulayaasha soo socdaana waxay si xor ah u dooran karaan habka ay isticmaalayaan. Doorasho tijaabo ah ayaa lagu qabtay Oktoobar 2024. Doorashooyinka maamulayaasha waxaa si joogto ah loogu oggolaaday jadwalka 5-ta bilood ah ee RfC oo la qabtay horraantii 2025. Marka laga reebo daaqadaha doorashada ka horreeya ee magacaabista musharraxa iyo dejinta codadka, habka wuxuu qaadanayaa 12 maalmood: 5 maalmood oo wadahadal iyo su'aallo ah, waxaa ku xiga 7 maalmood oo cod sir ah. Wareegyada doorashada iyo xilliyada daaqad kasta iyo xilli kasta waxaa lagu xayaysiiyaa horay, oo ay ku jiraan ogeysiisyada liiska daawashada.
Ka dib marka codbixintu dhammaato, doorashada waxaa baaraya seddex [[Wikipedia:Check user|checkusers]] ama [[Wikipedia:Steward|stewards]] oo ka tirsan Wikipedia Soomaaliga. Waxay hubin doonaan wixii laba laab ah, aan u qalmin, ama codadka sockpuppeteer oo ay tirtiri doonaan sidii loo baahnaa. Marka baarista la dhammeeyo, codadka waa la tiririyaa, natiijooyinka waa la shaaciyaa, maamulayaasha cusubna waxaa la siiyaa mudnaanta maamulka. Si uu u guuleysto, musharraxgu waa inuu helaa boqolleyda taageerada oo ah 70% ama ka badan iyo kooram ah ugu yaraan 20 cod oo taageero ah. Tirinta codadka waxaa lagu xisaabiyaa Taageerada / (Taageero + Ka soo horjeed) musharrax kasta. Codadka "Neutral" lama isticmaalo xisaabinta boqolleyda taageerada ee musharraxka mana laha saameyn dhinacaas ah.
== Meelaha ay maamulayaasha si gaar ah uga caawin karaan ==
Xuquuqda maamulaha waxay noqon kartaa mid aad u waxtar leh meelaha qaarka ah ee Wikipedia:
* Kahortagga burburinta
* Dhibaatooyinka xuquuqda daabacaadda tilmaamaha
* Dhacdooyinka dareenka maamulaha
* [[Bogga Hore]] qaybaha, sida Wararka ku jira ama Ma ogtahay
* Socodka isbeddellada dhow
* Codsiyada tirtiridda degdegga ah
* Xeerka saddex-jeer dib u celinta iyo xad-gudubyada dagaalka tafaftiridda.
"Maamulayaasha aan lug ku lahayn" ayaa sidoo kale ka caawin kara maamulka Guddiga Garsoorka iyo xallinta khilaafaadka ee ku saabsan meelaha iyo xaaladaha dhibaatada leh. Maamulayaasha ka shaqeynaya doorkan waa ''dhexdhexaad''; ma laha wax lug ah oo toos ah arrimaha ay dadka ka caawinayaan. Liisaska cunaqabateynta ee ay tahay inay fuliyaan maamulayaasha dhexdhexaadka ah.
== <span class="anchor" id="anyuser"></span>Golayaasha ogeysiiska maamulayaasha ==
{{shortcut|WP:ANYUSER}}
Saddex golayaal ogeysiis oo waaweyn ayaa jira oo ay ka dhacaan wadahadallada maamulaha guud (isticmaale kasta wuxuu soo dhigi karaa ama ka qayb qaadan karaa wadahadallada halkaas):
* [[Wikipedia:Ogaysiiska Maamulka]] – Loo isticmaalo waxyaabaha ay maamulayaashu jeclaan karaan (ama u baahan karaan) inay ogaadaan, sida ogeysiisyada iyo macluumaadka guud.
– Loo isticmaalo arrimaha u baahan dareenka maamulayaasha soo maraya. In kasta oo mawduucyada halkan ay noqon karaan kuwo dhaadheer, golahan waxaa inta badan loogu talagalay dhacdooyinka iyo arrimaha kale ee u baahan talo ama dareen.
– Waa gole ogeysiis oo ficillada maamulka ee maamulayaasha lagaga wada hadli karo loona eegi karo bulshada ballaaran.
== Filashooyinka maamulnimada ==
{{shortcut|WP:ADMINEXPECT}}
=== Daryeelka iyo xukunka ===
Haddii la siiyo helitaanka, maamulayaashu waa inay daryeel ku muujiyaan isticmaalka hawlahan cusub, gaar ahaan awoodda ay u leeyihiin inay tirtiraan bogagga oo ay xiraan isticmaayaasha iyo cinwaannada IP (fiiri hage sida- loo sameeyo ee maamulayaasha si aad u barato sida loo sameeyo waxyaalahan). Maamulayaasha cusub waa inay sidoo kale eegaan bogagga ku xiran liiska akhriska maamulayaasha ka hor intaysan isticmaalin awoodahooda maamul. Khaladaadka marmarka qaarkood la sameeyo waa la aqbalaa laakiin khaladaadka halista ah ama soo noqnoqda, ama kuwa ku lug leh xad-gudubyada hab dhaqanka maamulaha 'ee lugta leh' marmarka qaarkood maaha.
Qalabka maamulaha sidoo kale waa in lagu isticmaalo xukun taxaddar leh; waxay qaadan kartaa xoogaa waqti ah maamulaha cusub inuu barto goorta ay ugu fiican tahay in la isticmaalo qalabka, waxayna qaadan kartaa bilo in la helo dareen wanaagsan oo ku saabsan inta muddada ah ee la dejinayo marka la isticmaalayo qalabka sida xiridda iyo ilaalinta bogga ee khilaafaadka adag. Maamulayaasha cusub waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay si tartiib ah u billaabaan oo ay ka dhistaan khibrad meelaha ay ku barteen, iyo inay dadka kale waydiiyaan haddii ay shaki qabaan.
=== Hab dhaqanka maamulaha ===
{{shortcut|WP:ADMINCOND}}
Maamulayaashu waa inay ku hoggaamiyaan tusaale ahaan, isla markaana, sida ''dhammaan tafaftirayaasha'', ay ugu dhaqmaan si ixtiraam leh, rayid ah oo ay la falgalaan kuwa kale ''mar kasta''. Maamulayaasha kama xorooba {{em|wax kasta}} oo ka mid ah siyaasadaha la dhisay ee Wikipedia; waxaa laga filayaa inay raacaan oo ay gutaan waajibaadkooda sida ugu fiican ee awooddooda ah. Khaladaadka marmarka qaarkood waa kuwo si buuxda ula jaan qaadaya isticmaalka qalabka maamulaha; maamulayaasha looma filayo inay noqdaan kuwo kaamil ah. Si kastaba ha ahaatee, carqaladaynta joogtada ah ama halista ah ee Wikipedia iyada oo loo marayo dabeecad sida [[Wikipedia:Anshax|aan rayid ahayn]] ama tafaftiridda niyad-xumada ah waa mid aan la jaanqaadi karin oo ah ''khilaaf toos ah'' oo lala leeyahay filashooyinka iyo mas'uuliyadaha maamulayaasha, iyo xukunka xun ee joogtada ah ama fool xun ayaa horseed u noqon kara in laga xayuubiyo qalabka maamulaha. Maamulayaashu waa inay ku dadaalaan inay tusaale u noqdaan heerarka sare ee ixtiraamka iyo rayidnimada, iyo tafaftiridkooda, wadahadalladooda, is-dhexgalkooda, iyo hab dhaqankooda waa inay dejiyaan tusaalaha dhammaan tafaftirayaasha kale ''mar kasta''. Tani waa labadaba ''shuruud'' iyo ''xaalad'' haysashada mudnaanta maamulaha.
Maamulayaashu waa inay maskaxda ku hayaan inay haystaan boqollaal saaxiibo ah. Sidaa darteed, haddii maamuluhu ausan u hoggaansami karin siyaasadaha goobta oo uusan nagaan rayid (xitaa xagga isticmaayaasha muujinaya dabeecadda dhibaatada leh) inta uu wax ka qabanayo arrin go'an, maamuluhu waa inuu arrinta u keenaa gole ogeysiis ama u gudbiyaa maamule kale si uu wax uga qabto, halkii uu ka darsan lahaa ama ka sii dari lahaa dhibaatada hab-dhaqan xumo.
=== Xisaabtanka ===
{{shortcut|WP:ADMINACCT}}
Maamulayaashu waxay ka xisaabtamaan ficilladooda ku lug leh qalabka maamulaha, maadaama ficillada maamulaha ee aan la sharaxin ay niyad-jabiso tafaftirayaasha kale. Iyadoo ku xiran kaliya xuduudaha [[Wikipedia:Anshax|rayidnimada]], [[Wikipedia:Ma jiraan weeraro shaqsiyeed|ka fogaanshaha weerarrada shakhsi ahaaneed]], iyo [[Wikipedia:U qaado niyad wanaagsan|u qaadashada wanaagsan]] ee macquulka ah, tafaftirayaashu waxay xor u yihiin inay wax ka weydiiyaan ama dhaleeceeyaan ficillada maamulaha. Maamulayaasha waxaa laga filayaa inay si degdeg ah oo rayid ah uga jawaabaan su'aalaha ku saabsan hab dhaqankooda Wikipedia-la xiriira iyo ficillada maamulka, gaar ahaan inta lagu jiro wadahadallada bulshada ee golayaasha ogeysiiska ama inta lagu jiro habsocodka Guddiga Garsoorka. Maamulayaashu waa inay caddeeyaan ficilladooda marka la codsado.
Maamulayaasha si halis ah ama soo noqnoqda ugu dhaqma si dhibaato leh, ama lumiyay kalsoonida ama kalsoonida bulshada, waxaa la cunaqabteyn karaa ama laga xayuubin karaa xuquuqdooda maamulaha Guddiga Garsoorka ama codsiga dib u yeerista. Tani waxay dhacday ama waxaa la soo jeediyay ficillada soo socda:
* Maamulnimo "niyad-xumo ah" ([[Wikipedia:Sock puppetry|sock puppetry]], xad gudub weyn oo kalsooni ah,
{{spaced ndash}}tani waxay noqon kartaa mid lala yeesho tifaftirayaasha (tusaale ahaan, la'aanta digniinaha habboon ama sharraxaadaha ficillada), ama si wax looga qabto welwelka bulshada (gaar ahaan marka la raadiyo sharraxaadyo ama faallooyin kale oo halis ah)
**In kasta oo hababka ugu wanaagsan ee maamulayaashu ay yihiin inay u suurtageliyaan iimaylka iyo ogeysiisyada, looma baahna inay sidaas sameeyaan, mana loo baahna inay akhriyaan ama ka jawaabaan haddii la suurtogeliyey. Maamulayaasha aan u suurtagelin ogeysiisyada waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay arrintan ku muujiyaan boggooda isticmaale.
* Xad gudub soo noqnoqda, joogto ah, ama fool xun oo ku saabsan qalab ama oggolaansho isticmaale oo la socota qalabka maamulaha (sida u guurista faylasha]] ama isticmaalka [[Wikipedia:Rollback|dib u celinta]]) {{endash}} maamulaha waxaa laga xayuubin karaa mudnaanta maamulka si buuxda oo kaliya si looga saaro helitaanka oggolaanshaha isticmaale ee la socota.
* Xukun xumo soo noqnoqda ama joogto ah.
=== Amniga ===
{{shortcut|WP:SECUREADMIN}}
Wikipedia siyaasadda shuruudaha xoogga erayga sirta ah waxay ka rabtaa maamulayaashu inay haystaan eryo sir ah oo xooggan iyo inay raacaan hababka amniga shakhsi ahaaneed ee habboon. Maadaama ay leeyihiin awood ay ku geystaan waxyeelo goobta oo dhan ah hal tafaftir, akoon admin ah oo la hareer maray ayaa la xiri doonaa mudnaantiisana waa laga saarayaa sababo amniga goobta awgeed. Xaaladaha qaarkood, ka noqoshada mudnaanta waxay noqon kartaa mid joogto ah. Maamul kasta oo la ogaado inuu haysto eray sir ah oo ka yar 8 xaraf dherer ahaan ama ka mid ah [https://github.com/danielmiessler/SecLists/blob/master/Passwords/Common-Credentials/10k-most-common.txt 10,000 erayada sirta ah ee ugu caansan] sidoo kale waa la desysopping karaa. Go'aanka ku saabsan dib u sysopping maamulayaasha ku meel gaar ahaan la desysopped waxaa loo daayay Guddiga Garsoorka, kuwaas oo tixgelin doona in mulkiilaha xaqqa leh si sax ah loo aqoonsaday, iyo aragtidooda ku saabsan dhacdada iyo maamulka iyo amniga (oo ay ku jiraan amniga mustaqbalka ee suurtogalka ah) ee akoonka.
Xaqiijinta laba tallaabo ah waa la heli karaa si loo sii sugo akoonnada isticmaalka aan la oggolayn.
Maamulayaashu waa inay '''marnaba''' la wadaagin eraygooda sirta ah ama akoonkooda qof kale, sabab kasta ha ahaatee. Haddii ay ogaadaan in eraygooda sirta ah la hareer maray, ama akoonkooda si kale loo hareer maray (xitaa tifaftire ama qof ay yaqaaniin oo ay aaminsan yihiin), waa inay isku dayaan inay beddelaan isla markiiba, ama haddii kale u sheegaan bureaucrat si ku meel gaar ah loo desysopping. Isticmaayaasha ku guuldareysamaya inay soo sheegaan isticmaalka aan la oggolayn ee akoonkooda waa la desysopping doonaa. Isticmaalka aan la oggolayn waxaa loo tixgeliyaa 'xaalado muran leh', mana soo celin doonto si otomaatig ah.
== <span class="anchor" id="INVOLVED"></span><span class="anchor" id="UNINVOLVED"></span><span class="anchor" id="involved"></span><span class="anchor" id="uninvolved"></span>Maamulayaasha ku lugta leh ==
{{shortcut|WP:INVOLVED|WP:UNINVOLVED}}
{{Quote box
| quote = "Ninna ma aha garsoore ku habboon kiisa u gaar ah"
| source = Thomas Hobbes, ''Leviathan Leviathan''
}}
Guud ahaan, tafaftirayaashu waa aysan u dhaqmin maamulayaal ahaan khilaafaadka ay ku lug lahaayeen. Tani waa sababta oo ah maamulayaasha lugta leh waxay noqon karaan, ama u muuqan karaan, kuwo aan awood u lahayn inay gaaraan go'aanno ujeeddo leh khilaafaadka ay dhinac ka ahaayeen ama ay dareen xooggan ka qabaan. Lug lahaanshaha waxaa bulshadu si ballaaran u fasiraysaa inay ku jirto khilaafaadyo hadda jira ama la soo dhaafay oo lala yeeshay tifaftire (ama tafaftirayaal), iyo khilaafaadka mowduucyada, dhib ma laha dabeecadda ama da'da khilaafka.
Hal digniin oo muhiim ah ayaa ah in maamulaha la falgalay tafaftire ama goob mowduuc ah ''sii ahaan doona doorka maamulka oo kaliya'', ama kaasoo ka qaybgalkiisii hore uu ahaa mid yar ama tafaftirro cad oo aan muujin eex, waa {{em|aan lug lahayn}} mana laga horjoogsado inuu ka shaqeeyo awood maamul oo la xiriirta tafaftirahaas ama goobta mowduuca ah. Digniinaha, wadahadal deggan oo macquul ah iyo sharraxaadda digniinahaas, talada ku saabsan caadooyinka bulshada, iyo talooyinka ku saabsan erayada suurtogalka ah iyo hababka ma ka dhigayaan maamulaha mid lug leh.
Kiisaska tooska ah (tusaale ahaan, burburinta muuqata, bulshadu waxay taariikh ahaan taageertay ficilka cad ee maamulaha kasta - xitaa haddii uu lug leeyahay - iyadoo la saleynayo in maamule kasta oo macquul ah uu u badan yahay inuu gaari lahaa gabagabadaas oo kale. In kasta oo ay jiraan wax ka reebitaan ku saabsan mamnuucidda tafaftirayaasha lugta leh ee qaadaya ficil maamul, weli waa habka ugu wanaagsan ee kiisaska uu maamuluhu u muuqan karo inuu lug leeyahay in arrinta loo gudbiyo maamule kale iyada oo la marayo golayaasha ogeysiiska ee khuseeya.
Tafaftirayaasha aan maamulayaasha ahayn ee xiraya wadahadallada
iyo qiimaynta is-afgaradka waxaa lagu hayaa isla heerarkaas; tafaftirayaasha xiraya wadahadalladaas waa aysan ku lug lahaan wadahadalka laftiisa ama khilaafaadka la xiriira.
== <span class="anchor" id="Grievances by users"></span><span class="anchor" id='Grievances by users ("administrator abuse")'></span>Cabashooyinka ==
{{shortcut|WP:ADMINABUSE|WP:ADMINISTRATORABUSE}}
Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in maamuluhu u dhaqmay si aan habboonayn, waa inuu si toos ah u muujiyaa welwelkiisa maamulaha mas'uulka ka ah oo uu isku dayaa inay xal gaaraan si nidaamsan oo rayid ah. Haddii aan arrinta lagu xallin labada dhinac u dhexeeya, isticmaayaashu waxay ku sii wadi karaan xallinta khilaafka (fiiri qaybtan hoose wixii macluumaad dheeraad ah). Hal hab oo suurtagal ah waa in la bilaabo wadahadal dib u eegista ficilka maamulka]] ama golaha ogeysiiska maamulayaasha si loo codsado jawaab-celinta bulshada {{endash}} si kastaba ha ahaatee, cabasho-sidayaashu waa inay ogaadaan in hab-dhaqankooda la siman yahay oo la tixgeliyo sida isticmaalaha ay ka wada hadlayaan. Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in si aan habboonayn loo xiray, wuxuu mari karaa habka codsiga xiridda oo uu sharaxi karaa xaaladda iyo sababta ay u rumeysan yihiin in xiriddu ay tahay mid aan habboonayn ama aan la caddayn karin.
In kasta oo Guddiga Garsoorka ausan si caadi ah u eegin xiridaha gaagaaban ama caadiga ah, welwelka ku saabsan caafimaadka maamulaha iyo ku-habboonaanta doorka waxaa loo keeni karaa guddiga iyadoo lala wato Codsi Garsoor, badanaa marka hababka kale ee xallinta khilaafka ay guuldarraysanayaan iyo marka habkani yahay ikhtiyaarka ugu dambeeya.
== Xad gudubka qalabka maamulka ==
{{shortcut|WP:TOOLMISUSE}}
Xad gudubka qalabka maamulka waxaa loo tixgeliyaa ''arrin aad u halis ah''; waxaa la siiyaa isticmaayaasha la aaminsan yahay ee loogu talagalay dayactirka iyo hawlaha kale, waana in mar walba la isticmaalaa iyadoo laga fikirayo, daryeel leh, dadaal habboon iyo xukun wanaagsan. Xad gudubka halista ah ee qalabka ayaa horseed u noqon kara cunaqabatayn ama xitaa ka saariddooda. Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in maamuluhu uusan isticmaalin qalabkiisa maamulka sida waafaqsan siyaasadaha iyo tilmaamaha Wikipedia ee la dhisay, markaa waa inay marka hore ka wada hadlaan welwelkooda iyo arrimahooda maamulaha la xiriira si toos ah. Kiisaska aysan arrintu ku xallin si toos ah loogana wada hadlo iyo/ama marka la go'aamiyo in gelitaanka bulshada ballaaran ay tahay mid lagama maarmaan ah ama loo baahan yahay, isticmaayaashu waxay soo dhigi karaan welwelkooda ku saabsan arrinta si ay u eegto bulshada ballaaran.
Xaaladaha caadiga ah ee ay badanaa lagama maarmaanka tahay in laga fogaado isticmaalka qalabka:
* ''Khilaaf dano ah ama aan dhexdhexaad ahayn'' – Maamulayaashu waa aysan caadi ahaan isticmaalin qalabkooda arrimaha ay si shakhsi ah ugu lug leeyihiin (tusaale ahaan, khilaaf nuxur ah oo ay dhinac ka yihiin).
* ''Caadooyinka bulshada ama siyaasadaha'' – Marka siyaasad ama caado bulsho ay caddahay in aysan aheyn in la isticmaalo qalabka, markaa qalabka waa aysan aheyn in la isticmaalo iyada oo aan la bixin sharraxaad muujineysa in arrinta la tixgeliyey, iyo sababta (dhif ah) reebitaanka loo arko mid macquul ah.
* ''Ficillada maamulaha ee la xiriira tifaftiridda lacagta la siiyo'' – Qalabka maamulka waxaa laga yaabaa inaan loo isticmaalin qayb ka mid ah hawl kasta oo tifaftirid lacag ah, marka laga reebo ama marka lacagta ay bixiso Aasaaska Wikimedia ama shirkad la xiriirta WMF.
* ''Dib u celinta ficillada maamulayaasha kale'' – Kaliya si ixtiraamaysa maamulaha ficilkiisa uu lug ku leeyahay, iyo (badanaa) ka dib wadahadal.
* ''Dib u soo celinta ficil maamul oo horay loo soo celiyey'' (mararka qaarkood loo yaqaan "dagaalka giraangiraha").
Fiiri hoos kuwan iyo wax ka reebitaanka aadka u yar.
Xitaa marka isticmaalka qalabku uu u muuqdo mid macquul ah, haddii uu jiro shaki waxaa fiican in la waydiiyo maamule kale oo madaxbannaan inuu dib u eego oo (haddii la caddayn karo) uu qaado ficilka.
=== Dib u celinta ficilka maamulaha kale ===
{{shortcut|WP:RAAA}}
Maamulayaasha waxaa laga filayaa inay yeeshaan xukun wanaagsan waxaana la rumeysan yahay inay si taxaddar leh u tixgeliyeen ficillada ama go'aannada ay fuliyaan maamulayaal ahaan. Maamulayaashu way is khilaafi karaan, laakiin ficillada maamulka waa aysan aheyn in la celiyo iyada oo aan lahayn sabab wanaagsan, feker taxaddar leh, iyo (haddii ay u badan tahay in laga soo horjeesto), halkaas oo maamuluhu uu hadda joogo, wadahadal gaaban oo lala yeesho maamulaha ficilkiisa la looltamayo.
==== Xaaladaha gaarka ah ====
Xaaladaha qaarkood, siyaasadda caadiga ah ee dib u celinta ficilka maamulaha kale ma khuseyso:
* '''Xiridaha ay sameeyeen Guddiga Garsoorka:''' Xiridaha ay oggolaadeen Guddiga Garsoorka waa inay ku jiraan tilmaan cad oo ah halka ay ka yimaadeen, sida "Guddiga Garsoorka awgeed", "Codsigu waa kaliya Guddiga Garsoorka", ama. Maamulayaashu waa inay kaliya dhigaan, yareeyaan, ama ka saaraan xiridahaas iyagoo haysta oggolaansho qoraal ah oo horudhac ah oo ka yimid guddiga.
* '''Xanibaha CheckUser:''' Xiridaha loo cayimay sida "Xannibaha CheckUser" (taas oo ah, xanibaad ku tiirsan natiijooyinka qarsoodiga ah ee CheckUser) waxaa laga yaabaa inaysan celin maamulayaasha aan lahayn helitaanka qalabka CheckUser. Cabashooyinka xiridahan waxaa inta badan la maqlayaa on-wiki, laakiin waxaa maqli kara Guddiga Garsoorka xaaladaha qasabka ah. Maamulayaasha waxaa la xusuusiyey bishii Luulyo 2010 inay aysan celin karin xiridaha CheckUser iyagoo aan haysan oggolaansho horudhac ah oo ka yimid Guddiga ama checkuser.
* '''Xiridaha Oversight:''' Xiridaha loo cayimay sida "Xiridaha Oversight" (taas oo ah, xiridaha ku tiirsan macluumaadka la xakameeyey) waxaa laga yaabaa inaysan celin maamulayaasha aan lahayn helitaanka oggolaanshaha oversight. Guddiga Garsoorka ayaa xukumay bishii Maarso 2013 in xiridaha oversight aan la celin karin iyadoo aan la haysan oggolaansho horudhac ah oo ka yimid Guddiga ama oversighter.
* '''Xiridaha safka VRT ee khilaafka danaha:''' Xiridaha la dhigay qayb ka mid ah safka VRT ee khilaafka danaha oo ay ku jirto nambarka tigidhka ee sababaynta xiridda waxaa laga yaabaa inaysan celin iyadoo aan la haysan oggolaanshaha maamule leh helitaanka safka ama Guddiga Garsoorka Dhaqdhaqaaqa Abriil 2026.
=== <span class="anchor" id="Wheel war"></span>Dib u soo-celinta ficil la celiyey ("dagaalka giraangiraha") ===
{{shortcut|WP:WHEEL|WP:WW}}
Marka maamule kale uu ''horay'' u celiyey ficil maamul, waxaa aad u dhif ah inuu jiro sabab kasta oo sharci ah oo loogu talagalay maamulaha asalka ah ama maamule kale inuu dib u soo celiyo ficilka la mid ah ama la mid ah mar nữa iyada oo aan lahayn wadahadal cad oo horseedaya go'aan ay gaareen is-afgarad. dagaalka giraangiraha waa marka ficilka maamulaha uu celiyo maamule kale, laakiin halkii laga wadahadli lahaa khilaafka, qalabka maamulka ayaa markaas loo isticmaalaa si dagaal ah si loo tirtiro ama loo dib u sameeyo ficilka. Iyadoo ay jiraan wax ka reebitaan aad u yar, marka ficil maamul la celiyo, waa aysan aheyn in la soo celiyo iyada oo aan la helin is-afgarad.
<div style="border: 2px solid #990000; background-color: #FF000030; border-radius: 1em; padding: 0.5em 1em; color:inherit;">
<strong style="font-weight:normal;">Ha ku celin ficil maamul oo la celiyey marka aad ogtahay in maamule kale uu ka soo horjeedo. Ha sii wadin silsilad dib-u celin maamul ah oo aan lahayn wadahadal. Xalli khilaafaadka maamulka {{underline|iyada oo la marayo wadahadalka}}.</strong>
</div>
Wheel warring waxay badanaa horseeddaa codsi garsoor oo degdeg ah. Cunaqabateynta wheel warring waxay ka timid canaan iyo digniin, ilaa xirid ku meel gaar ah, ilaa desysopping, xitaa kiisaska ugu horreeya ee markii ugu horreysay. Waxaa jiray dhowr garsoor kiisas oo khuseeya oo ku saabsan mawduuca dagaalka giraangiraha.
Erayada waxaa kale oo loo isticmaalay taariikh ahaan maamule si aan habboonayn u celinaya noocyada qaarkood ee ficil rasmi ah.
Wikipedia waxay ka shaqeysaa ruuxa [[Wikipedia:Is afgarad|is afgaradka]]; khilaafaadka waa in lagu dejiyaa wadahadal rayid ah halkii ay ka noqon lahaayeen halgan awoodeed. Waxaa jira dhowr arrimood oo muhiim ah oo dagaalku uu ka fiican yahay wadahadalka, ama u qalma in aad lumiso sharaftaada wanaagsan. Haddii aad dareento ''rabitaan'' ah in aad wheel war, isku day beddelladan:
* Raadi wadahadal wax dhisaya, oo ujeedkeedu yahay in la qaboojiyo xaaladda oo loo soo celiyo hababka caadiga ah. Qaadashada hab-dhaqan iyo hab qaboojin ah oo ula kac ah inta aad sharaxayso ayaa caawin karta. Xaaladaha qaarkood, iimaylka waxaa laga yaabaa inuu u oggolaado talo shakhsi ah oo qalbi ah in la bixiyo oo aan si fudud loogu soo dhajin karin wiki-gan.
* Haddii aad ka walwalsan tahay hab-dhaqan xumo oo sug gelitaanka. Wixii <strong>xad gudub halis ah oo fool xun oo qalabka ah</strong> tixgeli in aad xareyso codsi kiis [[Wikipedia:Ogaysiiska Maamulka|Guddiga Garsoorka]].
* Haddii aad ka walwalsan tahay inaan la shaqayn (ama daahitaanka loo baahan yahay ee wada-hadalka) ay si dhakhso ah u keeni karti xaaladdu inay si xun u xumaato ama ay noqoto mid aan ku habboonayn, mararka qaarkood waxay noqon kartaa mid macquul ah in iimayl loo diro Guddiga Garsoorka oo loo sheego xaaladda ama loo codsado faragelin ama talo degdeg ah. Tani waxay noqon kartaa kiiska halkaasoo macluumaad aan dadweyne ahayn ama waxyeelo ay ka dhalan kartaan.
* Oo xusuusnow inaad haysato boqollaal saaxiibo ah: keligaa ma tihid inta badanna arrimaha waxaa ka sii dara xukunka xun. Haddii lagugu arko adigoo si wanaagsan u dhaqmaya, badanaa arrintu way dhammaan doontaa dhawaan, si kasta oo ay u muuqato mid xun. Mararka qaarkood waxaa ugu wanaagsan in si fudud loo qaato nasasho oo la dejiyo.
Erayada "wheel" waxay ka yimaadeen sharraxaadda akoonnada mudnaanta sare leh ee kombuyuutarrada weyn ee PDP-10 iyo TOPS-20, halkaas oo "wheel" loo isticmaalay sida "xidid" loogu isticmaalo nidaamyada Linux/Unix.<ref>{{cite web|title=Wheel |url=http://www.catb.org/jargon/html/W/wheel.html |access-date=8 June 2021 |work=Jargon File 4.4.7 |publisher=Eric S. Raymond}}</ref>
<ref>{{cite web|title=Wheel bit |url=http://www.catb.org/jargon/html/W/wheel-bit.html |access-date=8 June 2021 |work=Jargon File 4.4.7 |publisher=Eric S. Raymond}}</ref>
==Tixraacyada==
{{Reflist}}
gw5rhz7er0u8oi06y8a7ep37rqiybby
311433
311430
2026-10-30T15:12:16Z
Isma4l
41797
/* Tixraacyada */
311433
wikitext
text/x-wiki
{{Policy|WP:ADMIN|WP:SYSOP|WP:MOP}}
{{Ombox
|text = '''Kani ma aha bog lagu dhejiyo su'aalaha maamulayaasha.''' Taas beddelkeeda, isticmaal Codsashada dareenka maamulaha.|image=[[File:Symbol question.svg|link=|alt=|35px]]}}
{{Nutshell|Maamulayaashu waa tafatirayaal tabaruceyaal ah oo lagu qabo in lagu halbeero marin loo helo qalabka qaar ee Wikipedia Soomaaliga. Waxaa laga filayaa inay ilaalinayaan heer sare oo anshax ah, inay si caddaalad ah u adeegsadaan qalabka, isla markaana ay {{strong|marnaba}} u isticmaalin si ay faa'iido uga helaan khilaaf.}}
{{Enforcement policy list}}
[[File:Wikipedia Administrator.svg|thumb|Qalabka maamulka ee Wikipedia waxaa badanaa lagu barbar dhigaa mop-ka nadaafadda, taasoo keenta in maamulnimada mararka qaarkood lagu sifeeyo in "la siiyay mop-ka". Sida qof nadiifiye ah oo dhab ah laga yaabo inuu furayaal u haysto xafiisyo ay shaqaalaha kale ka reeban yihiin, maamulayaashu waxay leeyihiin awoodo gaar ah oo door ah, laakiin - sidoo kale sida nadiifiyaha dhabta ah - kama muhiimsana tifaftirayaasha kale.]]
'''Maamulayaasha''', oo si caadi ah loogu yaqaan '''admins''' ama '''sysops''' (hawl wadeenada nidaamka), waa tafaftirayaasha [[Wikipedia]] ee la siiyay awoodda farsamo si ay u qabtaan ficilro gaar ah oo ku saabsan Wikipedia Soomaaliga. Kuwani waxaa ka mid ah awoodda ay u leeyihiin inay [[WP:BLOCK|xiraan]] oo ay furaan akoonnada isticmaalaha, [[Ciwaanka IP-ga|cinwaannada IP]], iyo kala duwanaanshaha IP ee tifaftiridda, inay wax ka beddelaan bogagga si buuxda loo [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaaliyay]], inay codsadaan oo ay ka saaraan [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaalinta bogga]], inay [[WP:DELETE|tirtiraan]] oo ay soo celiyaan bogagga, inay wareejiyaan bogagga iyada oo aan la xaddidin, iyo inay isticmaalaan qalabka kale ee gaarka ah.
Maamulayaashu waxay qaataan mas'uuliyadahan iyagoo ah tabaruceyaal ka dib markii ay maraan habka dib u eegista bulshada ama iyagoo ay soo doorteen saaxiibadooda tafaftirayaasha ah. Uma dhaqmaan sidii shaqaale ka tirsan [[Wikimedia Foundation|Aasaaska Wikimedia]]. Weligood looma baahna inay isticmaalaan qalabkooda mana aha inay marnaba u isticmaalaan si ay faa'iido uga helaan khilaaf ay ku lug lahaayeen. Maamulayaasha waa inaan lagu khaldin [[m:System administrators|maamulayaasha nidaamka Wikimedia]] ("sysadmins").
Wikipedia Soomaaliga wuxuu leeyahay {{NUMBEROFADMINS}} maamulayaal (fiiri {{Plainlink|url=//so.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ListUsers/sysop&limit=2000|name=liiska buuxa ee akoonnada leh mudnaanta maamulaha}} ama liisaska maamulayaasha ee heerka wax qabadka).
== <span class="anchor" id="POWERS"></span><span class="anchor" id="Powers"></span><span class="anchor" id="ABILITIES"></span><span class="anchor" id="Abilities"></span><span class="anchor" id="ADMINRIGHTS"></span><span class="anchor" id="MOPRIGHTS"></span>Awoodaha maamulayaasha ==
{{Shortcut|WP:MOPRIGHTS}}
Maamulayaashu waxay leeyihiin awoodda farsamo si ay u fuliyaan ficillada soo socda:
* [[Wikipedia:Xannibaadyo iyo mamnuucid|Xannib]] iyo furid akoonnada isticmaalaha, cinwaannada IP, iyo kala duwanaanshaha IP ee tifaftiridda<ref>Xiridmahan waxay diidi karaan tifaftiridda bogag ama magacyo gaar ah, ama waxaa lagu dabaqi karaa goobta oo dhan iyo {{em|dhammaan bogagga}}.</ref>
* Codsashada, wax ka beddelidda, iyo ka saaridda [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaalinta bogga]] ee bog gaar ah si loo xaddido ama loo oggolaado tafaftiridda, u guurista, abuurista, iyo/ama soo gelinta faylasha
* Wax ka beddelidda bogagga si buuxda loo ilaaliyay
* [[Wikipedia:Xeerka Tirtirka|Tirtiridda]] bogag leh 5,000 ama ka yar dib u eegisyo<ref>Bogagga leh in ka badan 5000 dib u eegis waxaa kaliya tirtiri kara [[Wikipedia:Steward|steward]].</ref>
* Daawashada iyo soo celinta bogagga la tirtiray
* [[Wikipedia:Tirtiridda taariikhda|Xaddididda iyo soo celinta muuqashada dadweynaha]] ee macluumaadka diiwaannada shakhsiga ah iyo dib u eegisyada bogga
* Bixinta iyo ka noqoshada ogolaanshaha isticmaale ee gaarka ah ee [[Wikipedia:Codsiga maamulka/Hordhac|ay codsadeen akoonnada isticmaalaha]]<ref>Maamulayaashu waxay bixin karaan oo ka noqon karaan abuuraha akoonka, confirmed, event rrganizer, IP block exempt. Waxay kaloo awood u leeyihiin inay bixiyaan oo ka noqdaan xuquuqaha been abuurka ah ee AutoWikiBrowser, AFC, maadaama ay awood u leeyihiin inay wax ka beddelaan bogagga si buuxda loo ilaaliyay.</ref>
* Wax ka beddelidda bogagga ku jira magaca MediaWiki, iyadoo laga reebo bogagga JavaScript iyo CSS<ref>Kaliya [[Wikipedia:Interface administrators|maamulayaasha interface-ka]] ayaa leh awoodda ay ku beddelaan bogagga JavaScript iyo CSS ee ku jira magaca MediaWiki.</ref>
* Fulinidda ficillo kale oo gaar ah sida lagu qoray {{Section link|Special:ListGroupRights#sysop}}
Sida caadada ah, maamulayaashu waxay badanaa mas'uuliyad ka saaraan xukunka natiijooyinka wadahadallada qaarkood, sida wadahadallada tirtiridda, wadahadallada dhaqdhaqaaqa, iyo wadahadallada dib-u eegista dhaqdhaqaaqa, laakiin tifaftirayaasha aan maamulaha ahayn ayaa iyaguna xiri kara wadahadallada
== Noqoshada maamulaha ==
{{Shortcut|WP:CANDIDATE|WP:BECOMEADMIN}}
Lagu jiro [[Soomaali Wikipedia|Wikipedia-ha Af-Soomaali]], waxaa jira laba hab oo lagu noqdo maamulaha: iyada oo la marayo is afgarad laga dhisay wadahadalka dadweynaha, ama cod sir ah. Wikipedia Soomaaliga wuxuu u baahan yahay in musharraxiinta maamulayaashu ay haystaan xaqqa isticmaale ee [[Wikipedia:Autoconfirmed users|Autoconfirmed user]]. ([[m:List of Wikipedias|Wikipedia-yada kale]] waxay leeyihiin siyaasadahooda gaarka ah ee bixinta maamulnimada.)
'''Kaliya hal akoon oo qof go'an ah ayaa yeelan kara qalabka maamulka'''. Reer-baxnimada kaliya ayaa ah in maamulayaashu ay shaqeyn karaan [[Wikipedia:Bots|botyada]] leh helitaanka maamulka.
Ogolaanshaha maamulaha waxaa la bixiyaa si aan xad lahayn, waxaana laga saarayaa kaliya marka la codsado, xaaladaha ku lug leh faragelinta heerka sarre ah, ama sabab la xiriirta shaqo la'aan.
=== <span class="anchor" id="Request for adminship"></span>Codsashada maamulnimada iyada oo la marayo is afgarad ===
Isticmaale kasta oo autoconfirmed ah wuxuu codsan karaa maamulnimo ("RfA") bulshada dhexdeeda. Si kastaba ha ahaatee, maamulayaasha waxaa laga filayaa inay yeeshaan heer sarre oo kalsooni iyo ammaan ah bulshada dhexdeeda, markaa codsiyada ka yimaada isticmaayaasha aan lahayn khibrad la taaban karo badanaa ma guuleystaan. Tafaftiraha kasta wuxuu ka faalloon karaa codsiga, tifaftire kastana wuxuu qiimayn doonaa musharrax kasta si uu u gaar ah. Si kastaba ha ahaatee, kaliya tifaftirayaasha haysta xaqqa isticmaale ee autoconfirmed user ayaa "codayn kara" codsiyada.
Kahor inta aan la codsan ama la aqbalin magacaabista, musharraxiinta waa inay guud ahaan ahaadaan tifaftirayaal Wikipedia ah oo firfircoon, joogto ah, mudnaan dheerna leh, aqoon u leh habraacyada iyo dhaqamada Wikipedia, ixtiraamaya oo fahmaya siyaasadahooda, isla markaana helay kalsoonida guud ee bulshada. Musharraxiinta waxaa kale oo looga baahan yahay inay soo bandhigaan haddii ay abid u tafatireen Wikipedia lacag. Su'aalaha la xiriira arrintaan waxaa loo oggol yahay in la waydiiyo musharrax kasta, tifaftire kasta oo bulshada ka tirsan, inta uu socdo habka RFA.
Wadahadal ayaa dhaca muddo todobo maalmood ah oo ku saabsan in musharraxgu uu noqdo maamule. Sida is-afgaradka bulshada, RfA-yada waxaa lagu xayaysiiyaa [[:en:MediaWiki:Watchlist-messages|liisaska daawashada tafaftirayaasha]]. Bulshadu waxay dejisay xadka su'aasha: ma jiro tafaftire waydiin kara in ka badan laba su'aal musharrax. Sidoo kale lama oggola su'aallo qaybo badan ka kooban oo loo qaabeeyey sidii hal su'aal, laakiin dhab ahaantii waydiinaya su'aallo badan oo ka sarreeya xadka. [[Wikipedia:Bureaucrats|Bureaucrats]] iyo la socodayaasha loo qoondeeyey waxay "klerkin" karaan RfA-yada, iyagoo la tacaalaya faallooyinka iyo/ama codadka ay u arkaan inay yihiin kuwo aan habboonayn.
Habka RfA wuxuu u oggolaanayaa tifaftirayaasha kale inay bartaan musharraxka. Tifaftirayaashu waxay sahamiyaan ka-qaybgalka musharraxka iyo asalka uu u leeyahay tifaftire ahaan, waxay ku sameeyaan wadahadallo, iyo fahamka doorka ay codsanayaan. Tafaftirayaashu waxay sheegaan haddii ay taageerayaan ama ay ka soo horjeedaan codsiga, iyaga oo wata sababaha ay u arkaan iyo aragtidooda musharraxka. Sarkaalka aan ku lug lahayn bureaucrat ayaa markaas go'aaminaya haddii uu jiro [[Wikipedia:Is afgarad|is afgarad]] lagu oggolaanayo codsiga. Go'aankani kuma saleysna si gaar ah boqolleyda taageerada, laakiin ficil ahaan inta badan RfA-yada ka sarreeya 75% waa ay maraan. Bulshadu waxay go'aamisay in ''guud ahaan'', RfA-yada u dhexeeya 65 iyo 75% taageerada ay tahay inay hoos yimaadaan go'aanka bureaucrats-ka. (Sidaa darteed, waxay si macquul ah uga dhalaneysaa in ku dhowaad dhammaan RfA-yada ka hooseeya 65% taageerada ay guuldarraysan doonaan.)
In kasta oo RfA uu yahay hab xooggan, tayada jawaab-celinta iyo dib u eegista diyaargarowga musharraxka iyo dabeecaddiisa ee ay sameeyaan tifaftirayaasha khibradda leh ayaa inta badan aad u sarreeya. Codsadayaasha aan guuleysan laakiin qaada tillaabooyin ay kaga jawaabayaan dhibcaha la soo qaaday waxay badanaa ku guuleystaan codsi xiga bilo kadib. Haddii aad xiisaynayso codsashada maamulnimada, waa inaad marka hore akhrisaa hage ku saabsan codsashada maamulnimada iyo tilmaamaha magacaabista. Markaad diyaar u tahay inaad codsato, waxaad ku dari kartaa magacaabistaada bogga [[Wikipedia:Codsiga maamulka]] ("RfA"), si waafaqsan tilmaamaha boggaas.
=== Doorashooyinka maamulayaasha ===
Maamulayaasha waxaa kale oo lagu dooran karaa doorasho maamule oo leh cod sir ah. Doorashooyinka maamulayaasha, oo billowday 2024, ma beddelaan RfA, maamulayaasha soo socdaana waxay si xor ah u dooran karaan habka ay isticmaalayaan. Doorasho tijaabo ah ayaa lagu qabtay Oktoobar 2024. Doorashooyinka maamulayaasha waxaa si joogto ah loogu oggolaaday jadwalka 5-ta bilood ah ee RfC oo la qabtay horraantii 2025. Marka laga reebo daaqadaha doorashada ka horreeya ee magacaabista musharraxa iyo dejinta codadka, habka wuxuu qaadanayaa 12 maalmood: 5 maalmood oo wadahadal iyo su'aallo ah, waxaa ku xiga 7 maalmood oo cod sir ah. Wareegyada doorashada iyo xilliyada daaqad kasta iyo xilli kasta waxaa lagu xayaysiiyaa horay, oo ay ku jiraan ogeysiisyada liiska daawashada.
Ka dib marka codbixintu dhammaato, doorashada waxaa baaraya seddex [[Wikipedia:Check user|checkusers]] ama [[Wikipedia:Steward|stewards]] oo ka tirsan Wikipedia Soomaaliga. Waxay hubin doonaan wixii laba laab ah, aan u qalmin, ama codadka sockpuppeteer oo ay tirtiri doonaan sidii loo baahnaa. Marka baarista la dhammeeyo, codadka waa la tiririyaa, natiijooyinka waa la shaaciyaa, maamulayaasha cusubna waxaa la siiyaa mudnaanta maamulka. Si uu u guuleysto, musharraxgu waa inuu helaa boqolleyda taageerada oo ah 70% ama ka badan iyo kooram ah ugu yaraan 20 cod oo taageero ah. Tirinta codadka waxaa lagu xisaabiyaa Taageerada / (Taageero + Ka soo horjeed) musharrax kasta. Codadka "Neutral" lama isticmaalo xisaabinta boqolleyda taageerada ee musharraxka mana laha saameyn dhinacaas ah.
== Meelaha ay maamulayaasha si gaar ah uga caawin karaan ==
Xuquuqda maamulaha waxay noqon kartaa mid aad u waxtar leh meelaha qaarka ah ee Wikipedia:
* Kahortagga burburinta
* Dhibaatooyinka xuquuqda daabacaadda tilmaamaha
* Dhacdooyinka dareenka maamulaha
* [[Bogga Hore]] qaybaha, sida Wararka ku jira ama Ma ogtahay
* Socodka isbeddellada dhow
* Codsiyada tirtiridda degdegga ah
* Xeerka saddex-jeer dib u celinta iyo xad-gudubyada dagaalka tafaftiridda.
"Maamulayaasha aan lug ku lahayn" ayaa sidoo kale ka caawin kara maamulka Guddiga Garsoorka iyo xallinta khilaafaadka ee ku saabsan meelaha iyo xaaladaha dhibaatada leh. Maamulayaasha ka shaqeynaya doorkan waa ''dhexdhexaad''; ma laha wax lug ah oo toos ah arrimaha ay dadka ka caawinayaan. Liisaska cunaqabateynta ee ay tahay inay fuliyaan maamulayaasha dhexdhexaadka ah.
== <span class="anchor" id="anyuser"></span>Golayaasha ogeysiiska maamulayaasha ==
{{shortcut|WP:ANYUSER}}
Saddex golayaal ogeysiis oo waaweyn ayaa jira oo ay ka dhacaan wadahadallada maamulaha guud (isticmaale kasta wuxuu soo dhigi karaa ama ka qayb qaadan karaa wadahadallada halkaas):
* [[Wikipedia:Ogaysiiska Maamulka]] – Loo isticmaalo waxyaabaha ay maamulayaashu jeclaan karaan (ama u baahan karaan) inay ogaadaan, sida ogeysiisyada iyo macluumaadka guud.
– Loo isticmaalo arrimaha u baahan dareenka maamulayaasha soo maraya. In kasta oo mawduucyada halkan ay noqon karaan kuwo dhaadheer, golahan waxaa inta badan loogu talagalay dhacdooyinka iyo arrimaha kale ee u baahan talo ama dareen.
– Waa gole ogeysiis oo ficillada maamulka ee maamulayaasha lagaga wada hadli karo loona eegi karo bulshada ballaaran.
== Filashooyinka maamulnimada ==
{{shortcut|WP:ADMINEXPECT}}
=== Daryeelka iyo xukunka ===
Haddii la siiyo helitaanka, maamulayaashu waa inay daryeel ku muujiyaan isticmaalka hawlahan cusub, gaar ahaan awoodda ay u leeyihiin inay tirtiraan bogagga oo ay xiraan isticmaayaasha iyo cinwaannada IP (fiiri hage sida- loo sameeyo ee maamulayaasha si aad u barato sida loo sameeyo waxyaalahan). Maamulayaasha cusub waa inay sidoo kale eegaan bogagga ku xiran liiska akhriska maamulayaasha ka hor intaysan isticmaalin awoodahooda maamul. Khaladaadka marmarka qaarkood la sameeyo waa la aqbalaa laakiin khaladaadka halista ah ama soo noqnoqda, ama kuwa ku lug leh xad-gudubyada hab dhaqanka maamulaha 'ee lugta leh' marmarka qaarkood maaha.
Qalabka maamulaha sidoo kale waa in lagu isticmaalo xukun taxaddar leh; waxay qaadan kartaa xoogaa waqti ah maamulaha cusub inuu barto goorta ay ugu fiican tahay in la isticmaalo qalabka, waxayna qaadan kartaa bilo in la helo dareen wanaagsan oo ku saabsan inta muddada ah ee la dejinayo marka la isticmaalayo qalabka sida xiridda iyo ilaalinta bogga ee khilaafaadka adag. Maamulayaasha cusub waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay si tartiib ah u billaabaan oo ay ka dhistaan khibrad meelaha ay ku barteen, iyo inay dadka kale waydiiyaan haddii ay shaki qabaan.
=== Hab dhaqanka maamulaha ===
{{shortcut|WP:ADMINCOND}}
Maamulayaashu waa inay ku hoggaamiyaan tusaale ahaan, isla markaana, sida ''dhammaan tafaftirayaasha'', ay ugu dhaqmaan si ixtiraam leh, rayid ah oo ay la falgalaan kuwa kale ''mar kasta''. Maamulayaasha kama xorooba {{em|wax kasta}} oo ka mid ah siyaasadaha la dhisay ee Wikipedia; waxaa laga filayaa inay raacaan oo ay gutaan waajibaadkooda sida ugu fiican ee awooddooda ah. Khaladaadka marmarka qaarkood waa kuwo si buuxda ula jaan qaadaya isticmaalka qalabka maamulaha; maamulayaasha looma filayo inay noqdaan kuwo kaamil ah. Si kastaba ha ahaatee, carqaladaynta joogtada ah ama halista ah ee Wikipedia iyada oo loo marayo dabeecad sida [[Wikipedia:Anshax|aan rayid ahayn]] ama tafaftiridda niyad-xumada ah waa mid aan la jaanqaadi karin oo ah ''khilaaf toos ah'' oo lala leeyahay filashooyinka iyo mas'uuliyadaha maamulayaasha, iyo xukunka xun ee joogtada ah ama fool xun ayaa horseed u noqon kara in laga xayuubiyo qalabka maamulaha. Maamulayaashu waa inay ku dadaalaan inay tusaale u noqdaan heerarka sare ee ixtiraamka iyo rayidnimada, iyo tafaftiridkooda, wadahadalladooda, is-dhexgalkooda, iyo hab dhaqankooda waa inay dejiyaan tusaalaha dhammaan tafaftirayaasha kale ''mar kasta''. Tani waa labadaba ''shuruud'' iyo ''xaalad'' haysashada mudnaanta maamulaha.
Maamulayaashu waa inay maskaxda ku hayaan inay haystaan boqollaal saaxiibo ah. Sidaa darteed, haddii maamuluhu ausan u hoggaansami karin siyaasadaha goobta oo uusan nagaan rayid (xitaa xagga isticmaayaasha muujinaya dabeecadda dhibaatada leh) inta uu wax ka qabanayo arrin go'an, maamuluhu waa inuu arrinta u keenaa gole ogeysiis ama u gudbiyaa maamule kale si uu wax uga qabto, halkii uu ka darsan lahaa ama ka sii dari lahaa dhibaatada hab-dhaqan xumo.
=== Xisaabtanka ===
{{shortcut|WP:ADMINACCT}}
Maamulayaashu waxay ka xisaabtamaan ficilladooda ku lug leh qalabka maamulaha, maadaama ficillada maamulaha ee aan la sharaxin ay niyad-jabiso tafaftirayaasha kale. Iyadoo ku xiran kaliya xuduudaha [[Wikipedia:Anshax|rayidnimada]], [[Wikipedia:Ma jiraan weeraro shaqsiyeed|ka fogaanshaha weerarrada shakhsi ahaaneed]], iyo [[Wikipedia:U qaado niyad wanaagsan|u qaadashada wanaagsan]] ee macquulka ah, tafaftirayaashu waxay xor u yihiin inay wax ka weydiiyaan ama dhaleeceeyaan ficillada maamulaha. Maamulayaasha waxaa laga filayaa inay si degdeg ah oo rayid ah uga jawaabaan su'aalaha ku saabsan hab dhaqankooda Wikipedia-la xiriira iyo ficillada maamulka, gaar ahaan inta lagu jiro wadahadallada bulshada ee golayaasha ogeysiiska ama inta lagu jiro habsocodka Guddiga Garsoorka. Maamulayaashu waa inay caddeeyaan ficilladooda marka la codsado.
Maamulayaasha si halis ah ama soo noqnoqda ugu dhaqma si dhibaato leh, ama lumiyay kalsoonida ama kalsoonida bulshada, waxaa la cunaqabteyn karaa ama laga xayuubin karaa xuquuqdooda maamulaha Guddiga Garsoorka ama codsiga dib u yeerista. Tani waxay dhacday ama waxaa la soo jeediyay ficillada soo socda:
* Maamulnimo "niyad-xumo ah" ([[Wikipedia:Sock puppetry|sock puppetry]], xad gudub weyn oo kalsooni ah,
{{spaced ndash}}tani waxay noqon kartaa mid lala yeesho tifaftirayaasha (tusaale ahaan, la'aanta digniinaha habboon ama sharraxaadaha ficillada), ama si wax looga qabto welwelka bulshada (gaar ahaan marka la raadiyo sharraxaadyo ama faallooyin kale oo halis ah)
**In kasta oo hababka ugu wanaagsan ee maamulayaashu ay yihiin inay u suurtageliyaan iimaylka iyo ogeysiisyada, looma baahna inay sidaas sameeyaan, mana loo baahna inay akhriyaan ama ka jawaabaan haddii la suurtogeliyey. Maamulayaasha aan u suurtagelin ogeysiisyada waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay arrintan ku muujiyaan boggooda isticmaale.
* Xad gudub soo noqnoqda, joogto ah, ama fool xun oo ku saabsan qalab ama oggolaansho isticmaale oo la socota qalabka maamulaha (sida u guurista faylasha]] ama isticmaalka [[Wikipedia:Rollback|dib u celinta]]) {{endash}} maamulaha waxaa laga xayuubin karaa mudnaanta maamulka si buuxda oo kaliya si looga saaro helitaanka oggolaanshaha isticmaale ee la socota.
* Xukun xumo soo noqnoqda ama joogto ah.
=== Amniga ===
{{shortcut|WP:SECUREADMIN}}
Wikipedia siyaasadda shuruudaha xoogga erayga sirta ah waxay ka rabtaa maamulayaashu inay haystaan eryo sir ah oo xooggan iyo inay raacaan hababka amniga shakhsi ahaaneed ee habboon. Maadaama ay leeyihiin awood ay ku geystaan waxyeelo goobta oo dhan ah hal tafaftir, akoon admin ah oo la hareer maray ayaa la xiri doonaa mudnaantiisana waa laga saarayaa sababo amniga goobta awgeed. Xaaladaha qaarkood, ka noqoshada mudnaanta waxay noqon kartaa mid joogto ah. Maamul kasta oo la ogaado inuu haysto eray sir ah oo ka yar 8 xaraf dherer ahaan ama ka mid ah [https://github.com/danielmiessler/SecLists/blob/master/Passwords/Common-Credentials/10k-most-common.txt 10,000 erayada sirta ah ee ugu caansan] sidoo kale waa la desysopping karaa. Go'aanka ku saabsan dib u sysopping maamulayaasha ku meel gaar ahaan la desysopped waxaa loo daayay Guddiga Garsoorka, kuwaas oo tixgelin doona in mulkiilaha xaqqa leh si sax ah loo aqoonsaday, iyo aragtidooda ku saabsan dhacdada iyo maamulka iyo amniga (oo ay ku jiraan amniga mustaqbalka ee suurtogalka ah) ee akoonka.
Xaqiijinta laba tallaabo ah waa la heli karaa si loo sii sugo akoonnada isticmaalka aan la oggolayn.
Maamulayaashu waa inay '''marnaba''' la wadaagin eraygooda sirta ah ama akoonkooda qof kale, sabab kasta ha ahaatee. Haddii ay ogaadaan in eraygooda sirta ah la hareer maray, ama akoonkooda si kale loo hareer maray (xitaa tifaftire ama qof ay yaqaaniin oo ay aaminsan yihiin), waa inay isku dayaan inay beddelaan isla markiiba, ama haddii kale u sheegaan bureaucrat si ku meel gaar ah loo desysopping. Isticmaayaasha ku guuldareysamaya inay soo sheegaan isticmaalka aan la oggolayn ee akoonkooda waa la desysopping doonaa. Isticmaalka aan la oggolayn waxaa loo tixgeliyaa 'xaalado muran leh', mana soo celin doonto si otomaatig ah.
== <span class="anchor" id="INVOLVED"></span><span class="anchor" id="UNINVOLVED"></span><span class="anchor" id="involved"></span><span class="anchor" id="uninvolved"></span>Maamulayaasha ku lugta leh ==
{{shortcut|WP:INVOLVED|WP:UNINVOLVED}}
{{Quote box
| quote = "Ninna ma aha garsoore ku habboon kiisa u gaar ah"
| source = Thomas Hobbes, ''Leviathan Leviathan''
}}
Guud ahaan, tafaftirayaashu waa aysan u dhaqmin maamulayaal ahaan khilaafaadka ay ku lug lahaayeen. Tani waa sababta oo ah maamulayaasha lugta leh waxay noqon karaan, ama u muuqan karaan, kuwo aan awood u lahayn inay gaaraan go'aanno ujeeddo leh khilaafaadka ay dhinac ka ahaayeen ama ay dareen xooggan ka qabaan. Lug lahaanshaha waxaa bulshadu si ballaaran u fasiraysaa inay ku jirto khilaafaadyo hadda jira ama la soo dhaafay oo lala yeeshay tifaftire (ama tafaftirayaal), iyo khilaafaadka mowduucyada, dhib ma laha dabeecadda ama da'da khilaafka.
Hal digniin oo muhiim ah ayaa ah in maamulaha la falgalay tafaftire ama goob mowduuc ah ''sii ahaan doona doorka maamulka oo kaliya'', ama kaasoo ka qaybgalkiisii hore uu ahaa mid yar ama tafaftirro cad oo aan muujin eex, waa {{em|aan lug lahayn}} mana laga horjoogsado inuu ka shaqeeyo awood maamul oo la xiriirta tafaftirahaas ama goobta mowduuca ah. Digniinaha, wadahadal deggan oo macquul ah iyo sharraxaadda digniinahaas, talada ku saabsan caadooyinka bulshada, iyo talooyinka ku saabsan erayada suurtogalka ah iyo hababka ma ka dhigayaan maamulaha mid lug leh.
Kiisaska tooska ah (tusaale ahaan, burburinta muuqata, bulshadu waxay taariikh ahaan taageertay ficilka cad ee maamulaha kasta - xitaa haddii uu lug leeyahay - iyadoo la saleynayo in maamule kasta oo macquul ah uu u badan yahay inuu gaari lahaa gabagabadaas oo kale. In kasta oo ay jiraan wax ka reebitaan ku saabsan mamnuucidda tafaftirayaasha lugta leh ee qaadaya ficil maamul, weli waa habka ugu wanaagsan ee kiisaska uu maamuluhu u muuqan karo inuu lug leeyahay in arrinta loo gudbiyo maamule kale iyada oo la marayo golayaasha ogeysiiska ee khuseeya.
Tafaftirayaasha aan maamulayaasha ahayn ee xiraya wadahadallada
iyo qiimaynta is-afgaradka waxaa lagu hayaa isla heerarkaas; tafaftirayaasha xiraya wadahadalladaas waa aysan ku lug lahaan wadahadalka laftiisa ama khilaafaadka la xiriira.
== <span class="anchor" id="Grievances by users"></span><span class="anchor" id='Grievances by users ("administrator abuse")'></span>Cabashooyinka ==
{{shortcut|WP:ADMINABUSE|WP:ADMINISTRATORABUSE}}
Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in maamuluhu u dhaqmay si aan habboonayn, waa inuu si toos ah u muujiyaa welwelkiisa maamulaha mas'uulka ka ah oo uu isku dayaa inay xal gaaraan si nidaamsan oo rayid ah. Haddii aan arrinta lagu xallin labada dhinac u dhexeeya, isticmaayaashu waxay ku sii wadi karaan xallinta khilaafka (fiiri qaybtan hoose wixii macluumaad dheeraad ah). Hal hab oo suurtagal ah waa in la bilaabo wadahadal dib u eegista ficilka maamulka]] ama golaha ogeysiiska maamulayaasha si loo codsado jawaab-celinta bulshada {{endash}} si kastaba ha ahaatee, cabasho-sidayaashu waa inay ogaadaan in hab-dhaqankooda la siman yahay oo la tixgeliyo sida isticmaalaha ay ka wada hadlayaan. Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in si aan habboonayn loo xiray, wuxuu mari karaa habka codsiga xiridda oo uu sharaxi karaa xaaladda iyo sababta ay u rumeysan yihiin in xiriddu ay tahay mid aan habboonayn ama aan la caddayn karin.
In kasta oo Guddiga Garsoorka ausan si caadi ah u eegin xiridaha gaagaaban ama caadiga ah, welwelka ku saabsan caafimaadka maamulaha iyo ku-habboonaanta doorka waxaa loo keeni karaa guddiga iyadoo lala wato Codsi Garsoor, badanaa marka hababka kale ee xallinta khilaafka ay guuldarraysanayaan iyo marka habkani yahay ikhtiyaarka ugu dambeeya.
== Xad gudubka qalabka maamulka ==
{{shortcut|WP:TOOLMISUSE}}
Xad gudubka qalabka maamulka waxaa loo tixgeliyaa ''arrin aad u halis ah''; waxaa la siiyaa isticmaayaasha la aaminsan yahay ee loogu talagalay dayactirka iyo hawlaha kale, waana in mar walba la isticmaalaa iyadoo laga fikirayo, daryeel leh, dadaal habboon iyo xukun wanaagsan. Xad gudubka halista ah ee qalabka ayaa horseed u noqon kara cunaqabatayn ama xitaa ka saariddooda. Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in maamuluhu uusan isticmaalin qalabkiisa maamulka sida waafaqsan siyaasadaha iyo tilmaamaha Wikipedia ee la dhisay, markaa waa inay marka hore ka wada hadlaan welwelkooda iyo arrimahooda maamulaha la xiriira si toos ah. Kiisaska aysan arrintu ku xallin si toos ah loogana wada hadlo iyo/ama marka la go'aamiyo in gelitaanka bulshada ballaaran ay tahay mid lagama maarmaan ah ama loo baahan yahay, isticmaayaashu waxay soo dhigi karaan welwelkooda ku saabsan arrinta si ay u eegto bulshada ballaaran.
Xaaladaha caadiga ah ee ay badanaa lagama maarmaanka tahay in laga fogaado isticmaalka qalabka:
* ''Khilaaf dano ah ama aan dhexdhexaad ahayn'' – Maamulayaashu waa aysan caadi ahaan isticmaalin qalabkooda arrimaha ay si shakhsi ah ugu lug leeyihiin (tusaale ahaan, khilaaf nuxur ah oo ay dhinac ka yihiin).
* ''Caadooyinka bulshada ama siyaasadaha'' – Marka siyaasad ama caado bulsho ay caddahay in aysan aheyn in la isticmaalo qalabka, markaa qalabka waa aysan aheyn in la isticmaalo iyada oo aan la bixin sharraxaad muujineysa in arrinta la tixgeliyey, iyo sababta (dhif ah) reebitaanka loo arko mid macquul ah.
* ''Ficillada maamulaha ee la xiriira tifaftiridda lacagta la siiyo'' – Qalabka maamulka waxaa laga yaabaa inaan loo isticmaalin qayb ka mid ah hawl kasta oo tifaftirid lacag ah, marka laga reebo ama marka lacagta ay bixiso Aasaaska Wikimedia ama shirkad la xiriirta WMF.
* ''Dib u celinta ficillada maamulayaasha kale'' – Kaliya si ixtiraamaysa maamulaha ficilkiisa uu lug ku leeyahay, iyo (badanaa) ka dib wadahadal.
* ''Dib u soo celinta ficil maamul oo horay loo soo celiyey'' (mararka qaarkood loo yaqaan "dagaalka giraangiraha").
Fiiri hoos kuwan iyo wax ka reebitaanka aadka u yar.
Xitaa marka isticmaalka qalabku uu u muuqdo mid macquul ah, haddii uu jiro shaki waxaa fiican in la waydiiyo maamule kale oo madaxbannaan inuu dib u eego oo (haddii la caddayn karo) uu qaado ficilka.
=== Dib u celinta ficilka maamulaha kale ===
{{shortcut|WP:RAAA}}
Maamulayaasha waxaa laga filayaa inay yeeshaan xukun wanaagsan waxaana la rumeysan yahay inay si taxaddar leh u tixgeliyeen ficillada ama go'aannada ay fuliyaan maamulayaal ahaan. Maamulayaashu way is khilaafi karaan, laakiin ficillada maamulka waa aysan aheyn in la celiyo iyada oo aan lahayn sabab wanaagsan, feker taxaddar leh, iyo (haddii ay u badan tahay in laga soo horjeesto), halkaas oo maamuluhu uu hadda joogo, wadahadal gaaban oo lala yeesho maamulaha ficilkiisa la looltamayo.
==== Xaaladaha gaarka ah ====
Xaaladaha qaarkood, siyaasadda caadiga ah ee dib u celinta ficilka maamulaha kale ma khuseyso:
* '''Xiridaha ay sameeyeen Guddiga Garsoorka:''' Xiridaha ay oggolaadeen Guddiga Garsoorka waa inay ku jiraan tilmaan cad oo ah halka ay ka yimaadeen, sida "Guddiga Garsoorka awgeed", "Codsigu waa kaliya Guddiga Garsoorka", ama. Maamulayaashu waa inay kaliya dhigaan, yareeyaan, ama ka saaraan xiridahaas iyagoo haysta oggolaansho qoraal ah oo horudhac ah oo ka yimid guddiga.
* '''Xanibaha CheckUser:''' Xiridaha loo cayimay sida "Xannibaha CheckUser" (taas oo ah, xanibaad ku tiirsan natiijooyinka qarsoodiga ah ee CheckUser) waxaa laga yaabaa inaysan celin maamulayaasha aan lahayn helitaanka qalabka CheckUser. Cabashooyinka xiridahan waxaa inta badan la maqlayaa on-wiki, laakiin waxaa maqli kara Guddiga Garsoorka xaaladaha qasabka ah. Maamulayaasha waxaa la xusuusiyey bishii Luulyo 2010 inay aysan celin karin xiridaha CheckUser iyagoo aan haysan oggolaansho horudhac ah oo ka yimid Guddiga ama checkuser.
* '''Xiridaha Oversight:''' Xiridaha loo cayimay sida "Xiridaha Oversight" (taas oo ah, xiridaha ku tiirsan macluumaadka la xakameeyey) waxaa laga yaabaa inaysan celin maamulayaasha aan lahayn helitaanka oggolaanshaha oversight. Guddiga Garsoorka ayaa xukumay bishii Maarso 2013 in xiridaha oversight aan la celin karin iyadoo aan la haysan oggolaansho horudhac ah oo ka yimid Guddiga ama oversighter.
* '''Xiridaha safka VRT ee khilaafka danaha:''' Xiridaha la dhigay qayb ka mid ah safka VRT ee khilaafka danaha oo ay ku jirto nambarka tigidhka ee sababaynta xiridda waxaa laga yaabaa inaysan celin iyadoo aan la haysan oggolaanshaha maamule leh helitaanka safka ama Guddiga Garsoorka Dhaqdhaqaaqa Abriil 2026.
=== <span class="anchor" id="Wheel war"></span>Dib u soo-celinta ficil la celiyey ("dagaalka giraangiraha") ===
{{shortcut|WP:WHEEL|WP:WW}}
Marka maamule kale uu ''horay'' u celiyey ficil maamul, waxaa aad u dhif ah inuu jiro sabab kasta oo sharci ah oo loogu talagalay maamulaha asalka ah ama maamule kale inuu dib u soo celiyo ficilka la mid ah ama la mid ah mar nữa iyada oo aan lahayn wadahadal cad oo horseedaya go'aan ay gaareen is-afgarad. dagaalka giraangiraha waa marka ficilka maamulaha uu celiyo maamule kale, laakiin halkii laga wadahadli lahaa khilaafka, qalabka maamulka ayaa markaas loo isticmaalaa si dagaal ah si loo tirtiro ama loo dib u sameeyo ficilka. Iyadoo ay jiraan wax ka reebitaan aad u yar, marka ficil maamul la celiyo, waa aysan aheyn in la soo celiyo iyada oo aan la helin is-afgarad.
<div style="border: 2px solid #990000; background-color: #FF000030; border-radius: 1em; padding: 0.5em 1em; color:inherit;">
<strong style="font-weight:normal;">Ha ku celin ficil maamul oo la celiyey marka aad ogtahay in maamule kale uu ka soo horjeedo. Ha sii wadin silsilad dib-u celin maamul ah oo aan lahayn wadahadal. Xalli khilaafaadka maamulka {{underline|iyada oo la marayo wadahadalka}}.</strong>
</div>
Wheel warring waxay badanaa horseeddaa codsi garsoor oo degdeg ah. Cunaqabateynta wheel warring waxay ka timid canaan iyo digniin, ilaa xirid ku meel gaar ah, ilaa desysopping, xitaa kiisaska ugu horreeya ee markii ugu horreysay. Waxaa jiray dhowr garsoor kiisas oo khuseeya oo ku saabsan mawduuca dagaalka giraangiraha.
Erayada waxaa kale oo loo isticmaalay taariikh ahaan maamule si aan habboonayn u celinaya noocyada qaarkood ee ficil rasmi ah.
Wikipedia waxay ka shaqeysaa ruuxa [[Wikipedia:Is afgarad|is afgaradka]]; khilaafaadka waa in lagu dejiyaa wadahadal rayid ah halkii ay ka noqon lahaayeen halgan awoodeed. Waxaa jira dhowr arrimood oo muhiim ah oo dagaalku uu ka fiican yahay wadahadalka, ama u qalma in aad lumiso sharaftaada wanaagsan. Haddii aad dareento ''rabitaan'' ah in aad wheel war, isku day beddelladan:
* Raadi wadahadal wax dhisaya, oo ujeedkeedu yahay in la qaboojiyo xaaladda oo loo soo celiyo hababka caadiga ah. Qaadashada hab-dhaqan iyo hab qaboojin ah oo ula kac ah inta aad sharaxayso ayaa caawin karta. Xaaladaha qaarkood, iimaylka waxaa laga yaabaa inuu u oggolaado talo shakhsi ah oo qalbi ah in la bixiyo oo aan si fudud loogu soo dhajin karin wiki-gan.
* Haddii aad ka walwalsan tahay hab-dhaqan xumo oo sug gelitaanka. Wixii <strong>xad gudub halis ah oo fool xun oo qalabka ah</strong> tixgeli in aad xareyso codsi kiis [[Wikipedia:Ogaysiiska Maamulka|Guddiga Garsoorka]].
* Haddii aad ka walwalsan tahay inaan la shaqayn (ama daahitaanka loo baahan yahay ee wada-hadalka) ay si dhakhso ah u keeni karti xaaladdu inay si xun u xumaato ama ay noqoto mid aan ku habboonayn, mararka qaarkood waxay noqon kartaa mid macquul ah in iimayl loo diro Guddiga Garsoorka oo loo sheego xaaladda ama loo codsado faragelin ama talo degdeg ah. Tani waxay noqon kartaa kiiska halkaasoo macluumaad aan dadweyne ahayn ama waxyeelo ay ka dhalan kartaan.
* Oo xusuusnow inaad haysato boqollaal saaxiibo ah: keligaa ma tihid inta badanna arrimaha waxaa ka sii dara xukunka xun. Haddii lagugu arko adigoo si wanaagsan u dhaqmaya, badanaa arrintu way dhammaan doontaa dhawaan, si kasta oo ay u muuqato mid xun. Mararka qaarkood waxaa ugu wanaagsan in si fudud loo qaato nasasho oo la dejiyo.
Erayada "wheel" waxay ka yimaadeen sharraxaadda akoonnada mudnaanta sare leh ee kombuyuutarrada weyn ee PDP-10 iyo TOPS-20, halkaas oo "wheel" loo isticmaalay sida "xidid" loogu isticmaalo nidaamyada Linux/Unix.<ref>{{cite web|title=Wheel |url=http://www.catb.org/jargon/html/W/wheel.html |access-date=8 June 2021 |work=Jargon File 4.4.7 |publisher=Eric S. Raymond}}</ref>
<ref>{{cite web|title=Wheel bit |url=http://www.catb.org/jargon/html/W/wheel-bit.html |access-date=8 June 2021 |work=Jargon File 4.4.7 |publisher=Eric S. Raymond}}</ref>
==Tixraacyada==
{{Reflist}}
== Xiriiriyeyaasha dibadda ==
* [[Meta:Administrators of Wikimedia projects/Wikipedias|Maamulayaasha dhammaan Wikipediyeyaasha]],
*[[:en:Wikipedia:Meta|Meta-Wiki]]
saiqrqouk9srjek7l9tz9cmktl8a52q
311434
311433
2026-10-30T15:17:27Z
Isma4l
41797
/* */
311434
wikitext
text/x-wiki
{{Policy|WP:ADMIN|WP:SYSOP|WP:MOP}}
{{Ombox
|text = '''Kani ma aha bog lagu dhejiyo su'aalaha maamulayaasha.''' Taas beddelkeeda, isticmaal Codsashada dareenka maamulaha.|image=[[File:Symbol question.svg|link=|alt=|35px]]}}
{{Nutshell|Maamulayaashu waa tafatirayaal tabaruceyaal ah lagu kalsoon yahay ee loo oggolaaday inay isticmaalaan qalabka gaar ah ee Wikipedia Soomaaliga. Waxaa laga filayaa inay ilaalinayaan heer sare oo anshax ah, inay si caddaalad ah u adeegsadaan qalabka, isla markaana ay {{strong|marnaba}} u isticmaalin si ay faa'iido uga helaan khilaaf.}}
{{Enforcement policy list}}
[[File:Wikipedia Administrator.svg|thumb|Qalabka maamulka ee Wikipedia waxaa badanaa lagu barbar dhigaa mop-ka nadaafadda, taasoo keenta in maamulnimada mararka qaarkood lagu sifeeyo in "la siiyay mop-ka". Sida qof nadiifiye ah oo dhab ah laga yaabo inuu furayaal u haysto xafiisyo ay shaqaalaha kale ka reeban yihiin, maamulayaashu waxay leeyihiin awoodo gaar ah oo door ah, laakiin - sidoo kale sida nadiifiyaha dhabta ah - kama muhiimsana tifaftirayaasha kale.]]
'''Maamulayaasha''', oo si caadi ah loogu yaqaan '''admins''' ama '''sysops''' (hawl wadeenada nidaamka), waa tafaftirayaasha [[Wikipedia]] ee la siiyay awoodda farsamo si ay u qabtaan ficilro gaar ah oo ku saabsan Wikipedia Soomaaliga. Kuwani waxaa ka mid ah awoodda ay u leeyihiin inay [[WP:BLOCK|xiraan]] oo ay furaan akoonnada isticmaalaha, [[Ciwaanka IP-ga|cinwaannada IP]], iyo kala duwanaanshaha IP ee tifaftiridda, inay wax ka beddelaan bogagga si buuxda loo [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaaliyay]], inay codsadaan oo ay ka saaraan [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaalinta bogga]], inay [[WP:DELETE|tirtiraan]] oo ay soo celiyaan bogagga, inay wareejiyaan bogagga iyada oo aan la xaddidin, iyo inay isticmaalaan qalabka kale ee gaarka ah.
Maamulayaashu waxay qaataan mas'uuliyadahan iyagoo ah tabaruceyaal ka dib markii ay maraan habka dib u eegista bulshada ama iyagoo ay soo doorteen saaxiibadooda tafaftirayaasha ah. Uma dhaqmaan sidii shaqaale ka tirsan [[Wikimedia Foundation|Aasaaska Wikimedia]]. Weligood looma baahna inay isticmaalaan qalabkooda mana aha inay marnaba u isticmaalaan si ay faa'iido uga helaan khilaaf ay ku lug lahaayeen. Maamulayaasha waa inaan lagu khaldin [[m:System administrators|maamulayaasha nidaamka Wikimedia]] ("sysadmins").
Wikipedia Soomaaliga wuxuu leeyahay {{NUMBEROFADMINS}} maamulayaal (fiiri {{Plainlink|url=//so.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ListUsers/sysop&limit=2000|name=liiska buuxa ee akoonnada leh mudnaanta maamulaha}} ama liisaska maamulayaasha ee heerka wax qabadka).
== <span class="anchor" id="POWERS"></span><span class="anchor" id="Powers"></span><span class="anchor" id="ABILITIES"></span><span class="anchor" id="Abilities"></span><span class="anchor" id="ADMINRIGHTS"></span><span class="anchor" id="MOPRIGHTS"></span>Awoodaha maamulayaasha ==
{{Shortcut|WP:MOPRIGHTS}}
Maamulayaashu waxay leeyihiin awoodda farsamo si ay u fuliyaan ficillada soo socda:
* [[Wikipedia:Xannibaadyo iyo mamnuucid|Xannib]] iyo furid akoonnada isticmaalaha, cinwaannada IP, iyo kala duwanaanshaha IP ee tifaftiridda<ref>Xiridmahan waxay diidi karaan tifaftiridda bogag ama magacyo gaar ah, ama waxaa lagu dabaqi karaa goobta oo dhan iyo {{em|dhammaan bogagga}}.</ref>
* Codsashada, wax ka beddelidda, iyo ka saaridda [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaalinta bogga]] ee bog gaar ah si loo xaddido ama loo oggolaado tafaftiridda, u guurista, abuurista, iyo/ama soo gelinta faylasha
* Wax ka beddelidda bogagga si buuxda loo ilaaliyay
* [[Wikipedia:Xeerka Tirtirka|Tirtiridda]] bogag leh 5,000 ama ka yar dib u eegisyo<ref>Bogagga leh in ka badan 5000 dib u eegis waxaa kaliya tirtiri kara [[Wikipedia:Steward|steward]].</ref>
* Daawashada iyo soo celinta bogagga la tirtiray
* [[Wikipedia:Tirtiridda taariikhda|Xaddididda iyo soo celinta muuqashada dadweynaha]] ee macluumaadka diiwaannada shakhsiga ah iyo dib u eegisyada bogga
* Bixinta iyo ka noqoshada ogolaanshaha isticmaale ee gaarka ah ee [[Wikipedia:Codsiga maamulka/Hordhac|ay codsadeen akoonnada isticmaalaha]]<ref>Maamulayaashu waxay bixin karaan oo ka noqon karaan abuuraha akoonka, confirmed, event rrganizer, IP block exempt. Waxay kaloo awood u leeyihiin inay bixiyaan oo ka noqdaan xuquuqaha been abuurka ah ee AutoWikiBrowser, AFC, maadaama ay awood u leeyihiin inay wax ka beddelaan bogagga si buuxda loo ilaaliyay.</ref>
* Wax ka beddelidda bogagga ku jira magaca MediaWiki, iyadoo laga reebo bogagga JavaScript iyo CSS<ref>Kaliya [[Wikipedia:Interface administrators|maamulayaasha interface-ka]] ayaa leh awoodda ay ku beddelaan bogagga JavaScript iyo CSS ee ku jira magaca MediaWiki.</ref>
* Fulinidda ficillo kale oo gaar ah sida lagu qoray {{Section link|Special:ListGroupRights#sysop}}
Sida caadada ah, maamulayaashu waxay badanaa mas'uuliyad ka saaraan xukunka natiijooyinka wadahadallada qaarkood, sida wadahadallada tirtiridda, wadahadallada dhaqdhaqaaqa, iyo wadahadallada dib-u eegista dhaqdhaqaaqa, laakiin tifaftirayaasha aan maamulaha ahayn ayaa iyaguna xiri kara wadahadallada
== Noqoshada maamulaha ==
{{Shortcut|WP:CANDIDATE|WP:BECOMEADMIN}}
Lagu jiro [[Soomaali Wikipedia|Wikipedia-ha Af-Soomaali]], waxaa jira laba hab oo lagu noqdo maamulaha: iyada oo la marayo is afgarad laga dhisay wadahadalka dadweynaha, ama cod sir ah. Wikipedia Soomaaliga wuxuu u baahan yahay in musharraxiinta maamulayaashu ay haystaan xaqqa isticmaale ee [[Wikipedia:Autoconfirmed users|Autoconfirmed user]]. ([[m:List of Wikipedias|Wikipedia-yada kale]] waxay leeyihiin siyaasadahooda gaarka ah ee bixinta maamulnimada.)
'''Kaliya hal akoon oo qof go'an ah ayaa yeelan kara qalabka maamulka'''. Reer-baxnimada kaliya ayaa ah in maamulayaashu ay shaqeyn karaan [[Wikipedia:Bots|botyada]] leh helitaanka maamulka.
Ogolaanshaha maamulaha waxaa la bixiyaa si aan xad lahayn, waxaana laga saarayaa kaliya marka la codsado, xaaladaha ku lug leh faragelinta heerka sarre ah, ama sabab la xiriirta shaqo la'aan.
=== <span class="anchor" id="Request for adminship"></span>Codsashada maamulnimada iyada oo la marayo is afgarad ===
Isticmaale kasta oo autoconfirmed ah wuxuu codsan karaa maamulnimo ("RfA") bulshada dhexdeeda. Si kastaba ha ahaatee, maamulayaasha waxaa laga filayaa inay yeeshaan heer sarre oo kalsooni iyo ammaan ah bulshada dhexdeeda, markaa codsiyada ka yimaada isticmaayaasha aan lahayn khibrad la taaban karo badanaa ma guuleystaan. Tafaftiraha kasta wuxuu ka faalloon karaa codsiga, tifaftire kastana wuxuu qiimayn doonaa musharrax kasta si uu u gaar ah. Si kastaba ha ahaatee, kaliya tifaftirayaasha haysta xaqqa isticmaale ee autoconfirmed user ayaa "codayn kara" codsiyada.
Kahor inta aan la codsan ama la aqbalin magacaabista, musharraxiinta waa inay guud ahaan ahaadaan tifaftirayaal Wikipedia ah oo firfircoon, joogto ah, mudnaan dheerna leh, aqoon u leh habraacyada iyo dhaqamada Wikipedia, ixtiraamaya oo fahmaya siyaasadahooda, isla markaana helay kalsoonida guud ee bulshada. Musharraxiinta waxaa kale oo looga baahan yahay inay soo bandhigaan haddii ay abid u tafatireen Wikipedia lacag. Su'aalaha la xiriira arrintaan waxaa loo oggol yahay in la waydiiyo musharrax kasta, tifaftire kasta oo bulshada ka tirsan, inta uu socdo habka RFA.
Wadahadal ayaa dhaca muddo todobo maalmood ah oo ku saabsan in musharraxgu uu noqdo maamule. Sida is-afgaradka bulshada, RfA-yada waxaa lagu xayaysiiyaa [[:en:MediaWiki:Watchlist-messages|liisaska daawashada tafaftirayaasha]]. Bulshadu waxay dejisay xadka su'aasha: ma jiro tafaftire waydiin kara in ka badan laba su'aal musharrax. Sidoo kale lama oggola su'aallo qaybo badan ka kooban oo loo qaabeeyey sidii hal su'aal, laakiin dhab ahaantii waydiinaya su'aallo badan oo ka sarreeya xadka. [[Wikipedia:Bureaucrats|Bureaucrats]] iyo la socodayaasha loo qoondeeyey waxay "klerkin" karaan RfA-yada, iyagoo la tacaalaya faallooyinka iyo/ama codadka ay u arkaan inay yihiin kuwo aan habboonayn.
Habka RfA wuxuu u oggolaanayaa tifaftirayaasha kale inay bartaan musharraxka. Tifaftirayaashu waxay sahamiyaan ka-qaybgalka musharraxka iyo asalka uu u leeyahay tifaftire ahaan, waxay ku sameeyaan wadahadallo, iyo fahamka doorka ay codsanayaan. Tafaftirayaashu waxay sheegaan haddii ay taageerayaan ama ay ka soo horjeedaan codsiga, iyaga oo wata sababaha ay u arkaan iyo aragtidooda musharraxka. Sarkaalka aan ku lug lahayn bureaucrat ayaa markaas go'aaminaya haddii uu jiro [[Wikipedia:Is afgarad|is afgarad]] lagu oggolaanayo codsiga. Go'aankani kuma saleysna si gaar ah boqolleyda taageerada, laakiin ficil ahaan inta badan RfA-yada ka sarreeya 75% waa ay maraan. Bulshadu waxay go'aamisay in ''guud ahaan'', RfA-yada u dhexeeya 65 iyo 75% taageerada ay tahay inay hoos yimaadaan go'aanka bureaucrats-ka. (Sidaa darteed, waxay si macquul ah uga dhalaneysaa in ku dhowaad dhammaan RfA-yada ka hooseeya 65% taageerada ay guuldarraysan doonaan.)
In kasta oo RfA uu yahay hab xooggan, tayada jawaab-celinta iyo dib u eegista diyaargarowga musharraxka iyo dabeecaddiisa ee ay sameeyaan tifaftirayaasha khibradda leh ayaa inta badan aad u sarreeya. Codsadayaasha aan guuleysan laakiin qaada tillaabooyin ay kaga jawaabayaan dhibcaha la soo qaaday waxay badanaa ku guuleystaan codsi xiga bilo kadib. Haddii aad xiisaynayso codsashada maamulnimada, waa inaad marka hore akhrisaa hage ku saabsan codsashada maamulnimada iyo tilmaamaha magacaabista. Markaad diyaar u tahay inaad codsato, waxaad ku dari kartaa magacaabistaada bogga [[Wikipedia:Codsiga maamulka]] ("RfA"), si waafaqsan tilmaamaha boggaas.
=== Doorashooyinka maamulayaasha ===
Maamulayaasha waxaa kale oo lagu dooran karaa doorasho maamule oo leh cod sir ah. Doorashooyinka maamulayaasha, oo billowday 2024, ma beddelaan RfA, maamulayaasha soo socdaana waxay si xor ah u dooran karaan habka ay isticmaalayaan. Doorasho tijaabo ah ayaa lagu qabtay Oktoobar 2024. Doorashooyinka maamulayaasha waxaa si joogto ah loogu oggolaaday jadwalka 5-ta bilood ah ee RfC oo la qabtay horraantii 2025. Marka laga reebo daaqadaha doorashada ka horreeya ee magacaabista musharraxa iyo dejinta codadka, habka wuxuu qaadanayaa 12 maalmood: 5 maalmood oo wadahadal iyo su'aallo ah, waxaa ku xiga 7 maalmood oo cod sir ah. Wareegyada doorashada iyo xilliyada daaqad kasta iyo xilli kasta waxaa lagu xayaysiiyaa horay, oo ay ku jiraan ogeysiisyada liiska daawashada.
Ka dib marka codbixintu dhammaato, doorashada waxaa baaraya seddex [[Wikipedia:Check user|checkusers]] ama [[Wikipedia:Steward|stewards]] oo ka tirsan Wikipedia Soomaaliga. Waxay hubin doonaan wixii laba laab ah, aan u qalmin, ama codadka sockpuppeteer oo ay tirtiri doonaan sidii loo baahnaa. Marka baarista la dhammeeyo, codadka waa la tiririyaa, natiijooyinka waa la shaaciyaa, maamulayaasha cusubna waxaa la siiyaa mudnaanta maamulka. Si uu u guuleysto, musharraxgu waa inuu helaa boqolleyda taageerada oo ah 70% ama ka badan iyo kooram ah ugu yaraan 20 cod oo taageero ah. Tirinta codadka waxaa lagu xisaabiyaa Taageerada / (Taageero + Ka soo horjeed) musharrax kasta. Codadka "Neutral" lama isticmaalo xisaabinta boqolleyda taageerada ee musharraxka mana laha saameyn dhinacaas ah.
== Meelaha ay maamulayaasha si gaar ah uga caawin karaan ==
Xuquuqda maamulaha waxay noqon kartaa mid aad u waxtar leh meelaha qaarka ah ee Wikipedia:
* Kahortagga burburinta
* Dhibaatooyinka xuquuqda daabacaadda tilmaamaha
* Dhacdooyinka dareenka maamulaha
* [[Bogga Hore]] qaybaha, sida Wararka ku jira ama Ma ogtahay
* Socodka isbeddellada dhow
* Codsiyada tirtiridda degdegga ah
* Xeerka saddex-jeer dib u celinta iyo xad-gudubyada dagaalka tafaftiridda.
"Maamulayaasha aan lug ku lahayn" ayaa sidoo kale ka caawin kara maamulka Guddiga Garsoorka iyo xallinta khilaafaadka ee ku saabsan meelaha iyo xaaladaha dhibaatada leh. Maamulayaasha ka shaqeynaya doorkan waa ''dhexdhexaad''; ma laha wax lug ah oo toos ah arrimaha ay dadka ka caawinayaan. Liisaska cunaqabateynta ee ay tahay inay fuliyaan maamulayaasha dhexdhexaadka ah.
== <span class="anchor" id="anyuser"></span>Golayaasha ogeysiiska maamulayaasha ==
{{shortcut|WP:ANYUSER}}
Saddex golayaal ogeysiis oo waaweyn ayaa jira oo ay ka dhacaan wadahadallada maamulaha guud (isticmaale kasta wuxuu soo dhigi karaa ama ka qayb qaadan karaa wadahadallada halkaas):
* [[Wikipedia:Ogaysiiska Maamulka]] – Loo isticmaalo waxyaabaha ay maamulayaashu jeclaan karaan (ama u baahan karaan) inay ogaadaan, sida ogeysiisyada iyo macluumaadka guud.
– Loo isticmaalo arrimaha u baahan dareenka maamulayaasha soo maraya. In kasta oo mawduucyada halkan ay noqon karaan kuwo dhaadheer, golahan waxaa inta badan loogu talagalay dhacdooyinka iyo arrimaha kale ee u baahan talo ama dareen.
– Waa gole ogeysiis oo ficillada maamulka ee maamulayaasha lagaga wada hadli karo loona eegi karo bulshada ballaaran.
== Filashooyinka maamulnimada ==
{{shortcut|WP:ADMINEXPECT}}
=== Daryeelka iyo xukunka ===
Haddii la siiyo helitaanka, maamulayaashu waa inay daryeel ku muujiyaan isticmaalka hawlahan cusub, gaar ahaan awoodda ay u leeyihiin inay tirtiraan bogagga oo ay xiraan isticmaayaasha iyo cinwaannada IP (fiiri hage sida- loo sameeyo ee maamulayaasha si aad u barato sida loo sameeyo waxyaalahan). Maamulayaasha cusub waa inay sidoo kale eegaan bogagga ku xiran liiska akhriska maamulayaasha ka hor intaysan isticmaalin awoodahooda maamul. Khaladaadka marmarka qaarkood la sameeyo waa la aqbalaa laakiin khaladaadka halista ah ama soo noqnoqda, ama kuwa ku lug leh xad-gudubyada hab dhaqanka maamulaha 'ee lugta leh' marmarka qaarkood maaha.
Qalabka maamulaha sidoo kale waa in lagu isticmaalo xukun taxaddar leh; waxay qaadan kartaa xoogaa waqti ah maamulaha cusub inuu barto goorta ay ugu fiican tahay in la isticmaalo qalabka, waxayna qaadan kartaa bilo in la helo dareen wanaagsan oo ku saabsan inta muddada ah ee la dejinayo marka la isticmaalayo qalabka sida xiridda iyo ilaalinta bogga ee khilaafaadka adag. Maamulayaasha cusub waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay si tartiib ah u billaabaan oo ay ka dhistaan khibrad meelaha ay ku barteen, iyo inay dadka kale waydiiyaan haddii ay shaki qabaan.
=== Hab dhaqanka maamulaha ===
{{shortcut|WP:ADMINCOND}}
Maamulayaashu waa inay ku hoggaamiyaan tusaale ahaan, isla markaana, sida ''dhammaan tafaftirayaasha'', ay ugu dhaqmaan si ixtiraam leh, rayid ah oo ay la falgalaan kuwa kale ''mar kasta''. Maamulayaasha kama xorooba {{em|wax kasta}} oo ka mid ah siyaasadaha la dhisay ee Wikipedia; waxaa laga filayaa inay raacaan oo ay gutaan waajibaadkooda sida ugu fiican ee awooddooda ah. Khaladaadka marmarka qaarkood waa kuwo si buuxda ula jaan qaadaya isticmaalka qalabka maamulaha; maamulayaasha looma filayo inay noqdaan kuwo kaamil ah. Si kastaba ha ahaatee, carqaladaynta joogtada ah ama halista ah ee Wikipedia iyada oo loo marayo dabeecad sida [[Wikipedia:Anshax|aan rayid ahayn]] ama tafaftiridda niyad-xumada ah waa mid aan la jaanqaadi karin oo ah ''khilaaf toos ah'' oo lala leeyahay filashooyinka iyo mas'uuliyadaha maamulayaasha, iyo xukunka xun ee joogtada ah ama fool xun ayaa horseed u noqon kara in laga xayuubiyo qalabka maamulaha. Maamulayaashu waa inay ku dadaalaan inay tusaale u noqdaan heerarka sare ee ixtiraamka iyo rayidnimada, iyo tafaftiridkooda, wadahadalladooda, is-dhexgalkooda, iyo hab dhaqankooda waa inay dejiyaan tusaalaha dhammaan tafaftirayaasha kale ''mar kasta''. Tani waa labadaba ''shuruud'' iyo ''xaalad'' haysashada mudnaanta maamulaha.
Maamulayaashu waa inay maskaxda ku hayaan inay haystaan boqollaal saaxiibo ah. Sidaa darteed, haddii maamuluhu ausan u hoggaansami karin siyaasadaha goobta oo uusan nagaan rayid (xitaa xagga isticmaayaasha muujinaya dabeecadda dhibaatada leh) inta uu wax ka qabanayo arrin go'an, maamuluhu waa inuu arrinta u keenaa gole ogeysiis ama u gudbiyaa maamule kale si uu wax uga qabto, halkii uu ka darsan lahaa ama ka sii dari lahaa dhibaatada hab-dhaqan xumo.
=== Xisaabtanka ===
{{shortcut|WP:ADMINACCT}}
Maamulayaashu waxay ka xisaabtamaan ficilladooda ku lug leh qalabka maamulaha, maadaama ficillada maamulaha ee aan la sharaxin ay niyad-jabiso tafaftirayaasha kale. Iyadoo ku xiran kaliya xuduudaha [[Wikipedia:Anshax|rayidnimada]], [[Wikipedia:Ma jiraan weeraro shaqsiyeed|ka fogaanshaha weerarrada shakhsi ahaaneed]], iyo [[Wikipedia:U qaado niyad wanaagsan|u qaadashada wanaagsan]] ee macquulka ah, tafaftirayaashu waxay xor u yihiin inay wax ka weydiiyaan ama dhaleeceeyaan ficillada maamulaha. Maamulayaasha waxaa laga filayaa inay si degdeg ah oo rayid ah uga jawaabaan su'aalaha ku saabsan hab dhaqankooda Wikipedia-la xiriira iyo ficillada maamulka, gaar ahaan inta lagu jiro wadahadallada bulshada ee golayaasha ogeysiiska ama inta lagu jiro habsocodka Guddiga Garsoorka. Maamulayaashu waa inay caddeeyaan ficilladooda marka la codsado.
Maamulayaasha si halis ah ama soo noqnoqda ugu dhaqma si dhibaato leh, ama lumiyay kalsoonida ama kalsoonida bulshada, waxaa la cunaqabteyn karaa ama laga xayuubin karaa xuquuqdooda maamulaha Guddiga Garsoorka ama codsiga dib u yeerista. Tani waxay dhacday ama waxaa la soo jeediyay ficillada soo socda:
* Maamulnimo "niyad-xumo ah" ([[Wikipedia:Sock puppetry|sock puppetry]], xad gudub weyn oo kalsooni ah,
{{spaced ndash}}tani waxay noqon kartaa mid lala yeesho tifaftirayaasha (tusaale ahaan, la'aanta digniinaha habboon ama sharraxaadaha ficillada), ama si wax looga qabto welwelka bulshada (gaar ahaan marka la raadiyo sharraxaadyo ama faallooyin kale oo halis ah)
**In kasta oo hababka ugu wanaagsan ee maamulayaashu ay yihiin inay u suurtageliyaan iimaylka iyo ogeysiisyada, looma baahna inay sidaas sameeyaan, mana loo baahna inay akhriyaan ama ka jawaabaan haddii la suurtogeliyey. Maamulayaasha aan u suurtagelin ogeysiisyada waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay arrintan ku muujiyaan boggooda isticmaale.
* Xad gudub soo noqnoqda, joogto ah, ama fool xun oo ku saabsan qalab ama oggolaansho isticmaale oo la socota qalabka maamulaha (sida u guurista faylasha]] ama isticmaalka [[Wikipedia:Rollback|dib u celinta]]) {{endash}} maamulaha waxaa laga xayuubin karaa mudnaanta maamulka si buuxda oo kaliya si looga saaro helitaanka oggolaanshaha isticmaale ee la socota.
* Xukun xumo soo noqnoqda ama joogto ah.
=== Amniga ===
{{shortcut|WP:SECUREADMIN}}
Wikipedia siyaasadda shuruudaha xoogga erayga sirta ah waxay ka rabtaa maamulayaashu inay haystaan eryo sir ah oo xooggan iyo inay raacaan hababka amniga shakhsi ahaaneed ee habboon. Maadaama ay leeyihiin awood ay ku geystaan waxyeelo goobta oo dhan ah hal tafaftir, akoon admin ah oo la hareer maray ayaa la xiri doonaa mudnaantiisana waa laga saarayaa sababo amniga goobta awgeed. Xaaladaha qaarkood, ka noqoshada mudnaanta waxay noqon kartaa mid joogto ah. Maamul kasta oo la ogaado inuu haysto eray sir ah oo ka yar 8 xaraf dherer ahaan ama ka mid ah [https://github.com/danielmiessler/SecLists/blob/master/Passwords/Common-Credentials/10k-most-common.txt 10,000 erayada sirta ah ee ugu caansan] sidoo kale waa la desysopping karaa. Go'aanka ku saabsan dib u sysopping maamulayaasha ku meel gaar ahaan la desysopped waxaa loo daayay Guddiga Garsoorka, kuwaas oo tixgelin doona in mulkiilaha xaqqa leh si sax ah loo aqoonsaday, iyo aragtidooda ku saabsan dhacdada iyo maamulka iyo amniga (oo ay ku jiraan amniga mustaqbalka ee suurtogalka ah) ee akoonka.
Xaqiijinta laba tallaabo ah waa la heli karaa si loo sii sugo akoonnada isticmaalka aan la oggolayn.
Maamulayaashu waa inay '''marnaba''' la wadaagin eraygooda sirta ah ama akoonkooda qof kale, sabab kasta ha ahaatee. Haddii ay ogaadaan in eraygooda sirta ah la hareer maray, ama akoonkooda si kale loo hareer maray (xitaa tifaftire ama qof ay yaqaaniin oo ay aaminsan yihiin), waa inay isku dayaan inay beddelaan isla markiiba, ama haddii kale u sheegaan bureaucrat si ku meel gaar ah loo desysopping. Isticmaayaasha ku guuldareysamaya inay soo sheegaan isticmaalka aan la oggolayn ee akoonkooda waa la desysopping doonaa. Isticmaalka aan la oggolayn waxaa loo tixgeliyaa 'xaalado muran leh', mana soo celin doonto si otomaatig ah.
== <span class="anchor" id="INVOLVED"></span><span class="anchor" id="UNINVOLVED"></span><span class="anchor" id="involved"></span><span class="anchor" id="uninvolved"></span>Maamulayaasha ku lugta leh ==
{{shortcut|WP:INVOLVED|WP:UNINVOLVED}}
{{Quote box
| quote = "Ninna ma aha garsoore ku habboon kiisa u gaar ah"
| source = Thomas Hobbes, ''Leviathan Leviathan''
}}
Guud ahaan, tafaftirayaashu waa aysan u dhaqmin maamulayaal ahaan khilaafaadka ay ku lug lahaayeen. Tani waa sababta oo ah maamulayaasha lugta leh waxay noqon karaan, ama u muuqan karaan, kuwo aan awood u lahayn inay gaaraan go'aanno ujeeddo leh khilaafaadka ay dhinac ka ahaayeen ama ay dareen xooggan ka qabaan. Lug lahaanshaha waxaa bulshadu si ballaaran u fasiraysaa inay ku jirto khilaafaadyo hadda jira ama la soo dhaafay oo lala yeeshay tifaftire (ama tafaftirayaal), iyo khilaafaadka mowduucyada, dhib ma laha dabeecadda ama da'da khilaafka.
Hal digniin oo muhiim ah ayaa ah in maamulaha la falgalay tafaftire ama goob mowduuc ah ''sii ahaan doona doorka maamulka oo kaliya'', ama kaasoo ka qaybgalkiisii hore uu ahaa mid yar ama tafaftirro cad oo aan muujin eex, waa {{em|aan lug lahayn}} mana laga horjoogsado inuu ka shaqeeyo awood maamul oo la xiriirta tafaftirahaas ama goobta mowduuca ah. Digniinaha, wadahadal deggan oo macquul ah iyo sharraxaadda digniinahaas, talada ku saabsan caadooyinka bulshada, iyo talooyinka ku saabsan erayada suurtogalka ah iyo hababka ma ka dhigayaan maamulaha mid lug leh.
Kiisaska tooska ah (tusaale ahaan, burburinta muuqata, bulshadu waxay taariikh ahaan taageertay ficilka cad ee maamulaha kasta - xitaa haddii uu lug leeyahay - iyadoo la saleynayo in maamule kasta oo macquul ah uu u badan yahay inuu gaari lahaa gabagabadaas oo kale. In kasta oo ay jiraan wax ka reebitaan ku saabsan mamnuucidda tafaftirayaasha lugta leh ee qaadaya ficil maamul, weli waa habka ugu wanaagsan ee kiisaska uu maamuluhu u muuqan karo inuu lug leeyahay in arrinta loo gudbiyo maamule kale iyada oo la marayo golayaasha ogeysiiska ee khuseeya.
Tafaftirayaasha aan maamulayaasha ahayn ee xiraya wadahadallada
iyo qiimaynta is-afgaradka waxaa lagu hayaa isla heerarkaas; tafaftirayaasha xiraya wadahadalladaas waa aysan ku lug lahaan wadahadalka laftiisa ama khilaafaadka la xiriira.
== <span class="anchor" id="Grievances by users"></span><span class="anchor" id='Grievances by users ("administrator abuse")'></span>Cabashooyinka ==
{{shortcut|WP:ADMINABUSE|WP:ADMINISTRATORABUSE}}
Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in maamuluhu u dhaqmay si aan habboonayn, waa inuu si toos ah u muujiyaa welwelkiisa maamulaha mas'uulka ka ah oo uu isku dayaa inay xal gaaraan si nidaamsan oo rayid ah. Haddii aan arrinta lagu xallin labada dhinac u dhexeeya, isticmaayaashu waxay ku sii wadi karaan xallinta khilaafka (fiiri qaybtan hoose wixii macluumaad dheeraad ah). Hal hab oo suurtagal ah waa in la bilaabo wadahadal dib u eegista ficilka maamulka]] ama golaha ogeysiiska maamulayaasha si loo codsado jawaab-celinta bulshada {{endash}} si kastaba ha ahaatee, cabasho-sidayaashu waa inay ogaadaan in hab-dhaqankooda la siman yahay oo la tixgeliyo sida isticmaalaha ay ka wada hadlayaan. Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in si aan habboonayn loo xiray, wuxuu mari karaa habka codsiga xiridda oo uu sharaxi karaa xaaladda iyo sababta ay u rumeysan yihiin in xiriddu ay tahay mid aan habboonayn ama aan la caddayn karin.
In kasta oo Guddiga Garsoorka ausan si caadi ah u eegin xiridaha gaagaaban ama caadiga ah, welwelka ku saabsan caafimaadka maamulaha iyo ku-habboonaanta doorka waxaa loo keeni karaa guddiga iyadoo lala wato Codsi Garsoor, badanaa marka hababka kale ee xallinta khilaafka ay guuldarraysanayaan iyo marka habkani yahay ikhtiyaarka ugu dambeeya.
== Xad gudubka qalabka maamulka ==
{{shortcut|WP:TOOLMISUSE}}
Xad gudubka qalabka maamulka waxaa loo tixgeliyaa ''arrin aad u halis ah''; waxaa la siiyaa isticmaayaasha la aaminsan yahay ee loogu talagalay dayactirka iyo hawlaha kale, waana in mar walba la isticmaalaa iyadoo laga fikirayo, daryeel leh, dadaal habboon iyo xukun wanaagsan. Xad gudubka halista ah ee qalabka ayaa horseed u noqon kara cunaqabatayn ama xitaa ka saariddooda. Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in maamuluhu uusan isticmaalin qalabkiisa maamulka sida waafaqsan siyaasadaha iyo tilmaamaha Wikipedia ee la dhisay, markaa waa inay marka hore ka wada hadlaan welwelkooda iyo arrimahooda maamulaha la xiriira si toos ah. Kiisaska aysan arrintu ku xallin si toos ah loogana wada hadlo iyo/ama marka la go'aamiyo in gelitaanka bulshada ballaaran ay tahay mid lagama maarmaan ah ama loo baahan yahay, isticmaayaashu waxay soo dhigi karaan welwelkooda ku saabsan arrinta si ay u eegto bulshada ballaaran.
Xaaladaha caadiga ah ee ay badanaa lagama maarmaanka tahay in laga fogaado isticmaalka qalabka:
* ''Khilaaf dano ah ama aan dhexdhexaad ahayn'' – Maamulayaashu waa aysan caadi ahaan isticmaalin qalabkooda arrimaha ay si shakhsi ah ugu lug leeyihiin (tusaale ahaan, khilaaf nuxur ah oo ay dhinac ka yihiin).
* ''Caadooyinka bulshada ama siyaasadaha'' – Marka siyaasad ama caado bulsho ay caddahay in aysan aheyn in la isticmaalo qalabka, markaa qalabka waa aysan aheyn in la isticmaalo iyada oo aan la bixin sharraxaad muujineysa in arrinta la tixgeliyey, iyo sababta (dhif ah) reebitaanka loo arko mid macquul ah.
* ''Ficillada maamulaha ee la xiriira tifaftiridda lacagta la siiyo'' – Qalabka maamulka waxaa laga yaabaa inaan loo isticmaalin qayb ka mid ah hawl kasta oo tifaftirid lacag ah, marka laga reebo ama marka lacagta ay bixiso Aasaaska Wikimedia ama shirkad la xiriirta WMF.
* ''Dib u celinta ficillada maamulayaasha kale'' – Kaliya si ixtiraamaysa maamulaha ficilkiisa uu lug ku leeyahay, iyo (badanaa) ka dib wadahadal.
* ''Dib u soo celinta ficil maamul oo horay loo soo celiyey'' (mararka qaarkood loo yaqaan "dagaalka giraangiraha").
Fiiri hoos kuwan iyo wax ka reebitaanka aadka u yar.
Xitaa marka isticmaalka qalabku uu u muuqdo mid macquul ah, haddii uu jiro shaki waxaa fiican in la waydiiyo maamule kale oo madaxbannaan inuu dib u eego oo (haddii la caddayn karo) uu qaado ficilka.
=== Dib u celinta ficilka maamulaha kale ===
{{shortcut|WP:RAAA}}
Maamulayaasha waxaa laga filayaa inay yeeshaan xukun wanaagsan waxaana la rumeysan yahay inay si taxaddar leh u tixgeliyeen ficillada ama go'aannada ay fuliyaan maamulayaal ahaan. Maamulayaashu way is khilaafi karaan, laakiin ficillada maamulka waa aysan aheyn in la celiyo iyada oo aan lahayn sabab wanaagsan, feker taxaddar leh, iyo (haddii ay u badan tahay in laga soo horjeesto), halkaas oo maamuluhu uu hadda joogo, wadahadal gaaban oo lala yeesho maamulaha ficilkiisa la looltamayo.
==== Xaaladaha gaarka ah ====
Xaaladaha qaarkood, siyaasadda caadiga ah ee dib u celinta ficilka maamulaha kale ma khuseyso:
* '''Xiridaha ay sameeyeen Guddiga Garsoorka:''' Xiridaha ay oggolaadeen Guddiga Garsoorka waa inay ku jiraan tilmaan cad oo ah halka ay ka yimaadeen, sida "Guddiga Garsoorka awgeed", "Codsigu waa kaliya Guddiga Garsoorka", ama. Maamulayaashu waa inay kaliya dhigaan, yareeyaan, ama ka saaraan xiridahaas iyagoo haysta oggolaansho qoraal ah oo horudhac ah oo ka yimid guddiga.
* '''Xanibaha CheckUser:''' Xiridaha loo cayimay sida "Xannibaha CheckUser" (taas oo ah, xanibaad ku tiirsan natiijooyinka qarsoodiga ah ee CheckUser) waxaa laga yaabaa inaysan celin maamulayaasha aan lahayn helitaanka qalabka CheckUser. Cabashooyinka xiridahan waxaa inta badan la maqlayaa on-wiki, laakiin waxaa maqli kara Guddiga Garsoorka xaaladaha qasabka ah. Maamulayaasha waxaa la xusuusiyey bishii Luulyo 2010 inay aysan celin karin xiridaha CheckUser iyagoo aan haysan oggolaansho horudhac ah oo ka yimid Guddiga ama checkuser.
* '''Xiridaha Oversight:''' Xiridaha loo cayimay sida "Xiridaha Oversight" (taas oo ah, xiridaha ku tiirsan macluumaadka la xakameeyey) waxaa laga yaabaa inaysan celin maamulayaasha aan lahayn helitaanka oggolaanshaha oversight. Guddiga Garsoorka ayaa xukumay bishii Maarso 2013 in xiridaha oversight aan la celin karin iyadoo aan la haysan oggolaansho horudhac ah oo ka yimid Guddiga ama oversighter.
* '''Xiridaha safka VRT ee khilaafka danaha:''' Xiridaha la dhigay qayb ka mid ah safka VRT ee khilaafka danaha oo ay ku jirto nambarka tigidhka ee sababaynta xiridda waxaa laga yaabaa inaysan celin iyadoo aan la haysan oggolaanshaha maamule leh helitaanka safka ama Guddiga Garsoorka Dhaqdhaqaaqa Abriil 2026.
=== <span class="anchor" id="Wheel war"></span>Dib u soo-celinta ficil la celiyey ("dagaalka giraangiraha") ===
{{shortcut|WP:WHEEL|WP:WW}}
Marka maamule kale uu ''horay'' u celiyey ficil maamul, waxaa aad u dhif ah inuu jiro sabab kasta oo sharci ah oo loogu talagalay maamulaha asalka ah ama maamule kale inuu dib u soo celiyo ficilka la mid ah ama la mid ah mar nữa iyada oo aan lahayn wadahadal cad oo horseedaya go'aan ay gaareen is-afgarad. dagaalka giraangiraha waa marka ficilka maamulaha uu celiyo maamule kale, laakiin halkii laga wadahadli lahaa khilaafka, qalabka maamulka ayaa markaas loo isticmaalaa si dagaal ah si loo tirtiro ama loo dib u sameeyo ficilka. Iyadoo ay jiraan wax ka reebitaan aad u yar, marka ficil maamul la celiyo, waa aysan aheyn in la soo celiyo iyada oo aan la helin is-afgarad.
<div style="border: 2px solid #990000; background-color: #FF000030; border-radius: 1em; padding: 0.5em 1em; color:inherit;">
<strong style="font-weight:normal;">Ha ku celin ficil maamul oo la celiyey marka aad ogtahay in maamule kale uu ka soo horjeedo. Ha sii wadin silsilad dib-u celin maamul ah oo aan lahayn wadahadal. Xalli khilaafaadka maamulka {{underline|iyada oo la marayo wadahadalka}}.</strong>
</div>
Wheel warring waxay badanaa horseeddaa codsi garsoor oo degdeg ah. Cunaqabateynta wheel warring waxay ka timid canaan iyo digniin, ilaa xirid ku meel gaar ah, ilaa desysopping, xitaa kiisaska ugu horreeya ee markii ugu horreysay. Waxaa jiray dhowr garsoor kiisas oo khuseeya oo ku saabsan mawduuca dagaalka giraangiraha.
Erayada waxaa kale oo loo isticmaalay taariikh ahaan maamule si aan habboonayn u celinaya noocyada qaarkood ee ficil rasmi ah.
Wikipedia waxay ka shaqeysaa ruuxa [[Wikipedia:Is afgarad|is afgaradka]]; khilaafaadka waa in lagu dejiyaa wadahadal rayid ah halkii ay ka noqon lahaayeen halgan awoodeed. Waxaa jira dhowr arrimood oo muhiim ah oo dagaalku uu ka fiican yahay wadahadalka, ama u qalma in aad lumiso sharaftaada wanaagsan. Haddii aad dareento ''rabitaan'' ah in aad wheel war, isku day beddelladan:
* Raadi wadahadal wax dhisaya, oo ujeedkeedu yahay in la qaboojiyo xaaladda oo loo soo celiyo hababka caadiga ah. Qaadashada hab-dhaqan iyo hab qaboojin ah oo ula kac ah inta aad sharaxayso ayaa caawin karta. Xaaladaha qaarkood, iimaylka waxaa laga yaabaa inuu u oggolaado talo shakhsi ah oo qalbi ah in la bixiyo oo aan si fudud loogu soo dhajin karin wiki-gan.
* Haddii aad ka walwalsan tahay hab-dhaqan xumo oo sug gelitaanka. Wixii <strong>xad gudub halis ah oo fool xun oo qalabka ah</strong> tixgeli in aad xareyso codsi kiis [[Wikipedia:Ogaysiiska Maamulka|Guddiga Garsoorka]].
* Haddii aad ka walwalsan tahay inaan la shaqayn (ama daahitaanka loo baahan yahay ee wada-hadalka) ay si dhakhso ah u keeni karti xaaladdu inay si xun u xumaato ama ay noqoto mid aan ku habboonayn, mararka qaarkood waxay noqon kartaa mid macquul ah in iimayl loo diro Guddiga Garsoorka oo loo sheego xaaladda ama loo codsado faragelin ama talo degdeg ah. Tani waxay noqon kartaa kiiska halkaasoo macluumaad aan dadweyne ahayn ama waxyeelo ay ka dhalan kartaan.
* Oo xusuusnow inaad haysato boqollaal saaxiibo ah: keligaa ma tihid inta badanna arrimaha waxaa ka sii dara xukunka xun. Haddii lagugu arko adigoo si wanaagsan u dhaqmaya, badanaa arrintu way dhammaan doontaa dhawaan, si kasta oo ay u muuqato mid xun. Mararka qaarkood waxaa ugu wanaagsan in si fudud loo qaato nasasho oo la dejiyo.
Erayada "wheel" waxay ka yimaadeen sharraxaadda akoonnada mudnaanta sare leh ee kombuyuutarrada weyn ee PDP-10 iyo TOPS-20, halkaas oo "wheel" loo isticmaalay sida "xidid" loogu isticmaalo nidaamyada Linux/Unix.<ref>{{cite web|title=Wheel |url=http://www.catb.org/jargon/html/W/wheel.html |access-date=8 June 2021 |work=Jargon File 4.4.7 |publisher=Eric S. Raymond}}</ref>
<ref>{{cite web|title=Wheel bit |url=http://www.catb.org/jargon/html/W/wheel-bit.html |access-date=8 June 2021 |work=Jargon File 4.4.7 |publisher=Eric S. Raymond}}</ref>
==Tixraacyada==
{{Reflist}}
== Xiriiriyeyaasha dibadda ==
* [[Meta:Administrators of Wikimedia projects/Wikipedias|Maamulayaasha dhammaan Wikipediyeyaasha]],
*[[:en:Wikipedia:Meta|Meta-Wiki]]
okorh7od6j6u6ho2bx0lnuu2d7txk9a
311437
311434
2026-10-30T15:35:48Z
Isma4l
41797
/* */
311437
wikitext
text/x-wiki
{{Policy|WP:ADMIN|WP:SYSOP|WP:MOP}}
{{Ombox
|text = '''Kani ma aha bog lagu dhejiyo su'aalaha maamulayaasha.''' Taas beddelkeeda, isticmaal Codsashada dareenka maamulaha.|image=[[File:Symbol question.svg|link=|alt=|35px]]}}
{{Nutshell|Maamulayaashu waa tafatirayaal tabaruceyaal ah lagu kalsoon yahay ee loo oggolaaday inay isticmaalaan qalabka gaar ah ee Wikipedia Soomaaliga. Waxaa laga filayaa inay ilaalinayaan heer sare oo anshax ah, inay si caddaalad ah u adeegsadaan qalabka, isla markaana ay {{strong|marnaba}} u isticmaalin si ay faa'iido uga helaan khilaaf.}}
{{Enforcement policy list}}
[[File:Wikipedia Administrator.svg|thumb|Qalabka maamulka ee Wikipedia waxaa badanaa lagu barbar dhigaa mop-ka nadaafadda, taasoo keenta in maamulnimada mararka qaarkood lagu sifeeyo in "la siiyay mop-ka". Sida qof nadiifiye ah oo dhab ah laga yaabo inuu furayaal u haysto xafiisyo ay shaqaalaha kale ka reeban yihiin, maamulayaashu waxay leeyihiin awoodo gaar ah oo door ah, laakiin - sidoo kale sida nadiifiyaha dhabta ah - kama muhiimsana tifaftirayaasha kale.]]
'''Maamulayaasha''', oo si caadi ah loogu yaqaan '''admins''' ama '''sysops''' (hawl wadeenada nidaamka), waa tafaftirayaasha [[Wikipedia]] ee la siiyay awoodda farsamo si ay u qabtaan ficilo gaar ah oo ku saabsan Wikipedia Soomaaliga. Kuwani waxaa ka mid ah awoodda ay u leeyihiin inay [[WP:BLOCK|xiraan]] oo ay furaan akoonnada isticmaalaha, [[Ciwaanka IP-ga|cinwaannada IP]], iyo kala duwanaanshaha IP ee tifaftiridda, inay wax ka beddelaan bogagga si buuxda loo [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaaliyay]], inay codsadaan oo ay ka saaraan [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaalinta bogga]], inay [[WP:DELETE|tirtiraan]] oo ay soo celiyaan bogagga, inay wareejiyaan bogagga iyada oo aan la xaddidin, iyo inay isticmaalaan qalabka kale ee gaarka ah.
Maamulayaashu waxay qaataan mas'uuliyadahan iyagoo ah tabaruceyaal ka dib markii ay maraan habka dib u eegista bulshada ama iyagoo ay soo doorteen saaxiibadooda tafaftirayaasha ah. Uma dhaqmaan sidii shaqaale ka tirsan [[Wikimedia Foundation|Aasaaska Wikimedia]]. Weligood looma baahna inay isticmaalaan qalabkooda mana aha inay marnaba u isticmaalaan si ay faa'iido uga helaan khilaaf ay ku lug lahaayeen. Maamulayaasha waa inaan lagu khaldin [[m:System administrators|maamulayaasha nidaamka Wikimedia]] ("sysadmins").
Wikipedia Soomaaliga wuxuu leeyahay {{NUMBEROFADMINS}} maamulayaal (fiiri {{Plainlink|url=//so.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ListUsers/sysop&limit=2000|name=liiska buuxa ee akoonnada leh mudnaanta maamulaha}} ama liisaska maamulayaasha ee heerka wax qabadka).
== <span class="anchor" id="POWERS"></span><span class="anchor" id="Powers"></span><span class="anchor" id="ABILITIES"></span><span class="anchor" id="Abilities"></span><span class="anchor" id="ADMINRIGHTS"></span><span class="anchor" id="MOPRIGHTS"></span>Awoodaha maamulayaasha ==
{{Shortcut|WP:MOPRIGHTS}}
Maamulayaashu waxay leeyihiin awoodda farsamo si ay u fuliyaan ficillada soo socda:
* [[Wikipedia:Xannibaadyo iyo mamnuucid|Xannib]] iyo furid akoonnada isticmaalaha, cinwaannada IP, iyo kala duwanaanshaha IP ee tifaftiridda<ref>Xiridmahan waxay diidi karaan tifaftiridda bogag ama magacyo gaar ah, ama waxaa lagu dabaqi karaa goobta oo dhan iyo {{em|dhammaan bogagga}}.</ref>
* Codsashada, wax ka beddelidda, iyo ka saaridda [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaalinta bogga]] ee bog gaar ah si loo xaddido ama loo oggolaado tafaftiridda, u guurista, abuurista, iyo/ama soo gelinta faylasha
* Wax ka beddelidda bogagga si buuxda loo ilaaliyay
* [[Wikipedia:Xeerka Tirtirka|Tirtiridda]] bogag leh 5,000 ama ka yar dib u eegisyo<ref>Bogagga leh in ka badan 5000 dib u eegis waxaa kaliya tirtiri kara [[Wikipedia:Steward|steward]].</ref>
* Daawashada iyo soo celinta bogagga la tirtiray
* [[Wikipedia:Tirtiridda taariikhda|Xaddididda iyo soo celinta muuqashada dadweynaha]] ee macluumaadka diiwaannada shakhsiga ah iyo dib u eegisyada bogga
* Bixinta iyo ka noqoshada ogolaanshaha isticmaale ee gaarka ah ee [[Wikipedia:Codsiga maamulka/Hordhac|ay codsadeen akoonnada isticmaalaha]]<ref>Maamulayaashu waxay bixin karaan oo ka noqon karaan abuuraha akoonka, confirmed, event rrganizer, IP block exempt. Waxay kaloo awood u leeyihiin inay bixiyaan oo ka noqdaan xuquuqaha been abuurka ah ee AutoWikiBrowser, AFC, maadaama ay awood u leeyihiin inay wax ka beddelaan bogagga si buuxda loo ilaaliyay.</ref>
* Wax ka beddelidda bogagga ku jira magaca MediaWiki, iyadoo laga reebo bogagga JavaScript iyo CSS<ref>Kaliya [[Wikipedia:Interface administrators|maamulayaasha interface-ka]] ayaa leh awoodda ay ku beddelaan bogagga JavaScript iyo CSS ee ku jira magaca MediaWiki.</ref>
* Fulinidda ficillo kale oo gaar ah sida lagu qoray {{Section link|Special:ListGroupRights#sysop}}
Sida caadada ah, maamulayaashu waxay badanaa mas'uuliyad ka saaraan xukunka natiijooyinka wadahadallada qaarkood, sida wadahadallada tirtiridda, wadahadallada dhaqdhaqaaqa, iyo wadahadallada dib-u eegista dhaqdhaqaaqa, laakiin tifaftirayaasha aan maamulaha ahayn ayaa iyaguna xiri kara wadahadallada
== Noqoshada maamulaha ==
{{Shortcut|WP:CANDIDATE|WP:BECOMEADMIN}}
Lagu jiro [[Soomaali Wikipedia|Wikipedia-ha Af-Soomaali]], waxaa jira laba hab oo lagu noqdo maamulaha: iyada oo la marayo is afgarad laga dhisay wadahadalka dadweynaha, ama cod sir ah. Wikipedia Soomaaliga wuxuu u baahan yahay in musharraxiinta maamulayaashu ay haystaan xaqqa isticmaale ee [[Wikipedia:Autoconfirmed users|Autoconfirmed user]]. ([[m:List of Wikipedias|Wikipedia-yada kale]] waxay leeyihiin siyaasadahooda gaarka ah ee bixinta maamulnimada.)
'''Kaliya hal akoon oo qof go'an ah ayaa yeelan kara qalabka maamulka'''. Reer-baxnimada kaliya ayaa ah in maamulayaashu ay shaqeyn karaan [[Wikipedia:Bots|botyada]] leh helitaanka maamulka.
Ogolaanshaha maamulaha waxaa la bixiyaa si aan xad lahayn, waxaana laga saarayaa kaliya marka la codsado, xaaladaha ku lug leh faragelinta heerka sarre ah, ama sabab la xiriirta shaqo la'aan.
=== <span class="anchor" id="Request for adminship"></span>Codsashada maamulnimada iyada oo la marayo is afgarad ===
Isticmaale kasta oo autoconfirmed ah wuxuu codsan karaa maamulnimo ("RfA") bulshada dhexdeeda. Si kastaba ha ahaatee, maamulayaasha waxaa laga filayaa inay yeeshaan heer sarre oo kalsooni iyo ammaan ah bulshada dhexdeeda, markaa codsiyada ka yimaada isticmaayaasha aan lahayn khibrad la taaban karo badanaa ma guuleystaan. Tafaftiraha kasta wuxuu ka faalloon karaa codsiga, tifaftire kastana wuxuu qiimayn doonaa musharrax kasta si uu u gaar ah. Si kastaba ha ahaatee, kaliya tifaftirayaasha haysta xaqqa isticmaale ee autoconfirmed user ayaa "codayn kara" codsiyada.
Kahor inta aan la codsan ama la aqbalin magacaabista, musharraxiinta waa inay guud ahaan ahaadaan tifaftirayaal Wikipedia ah oo firfircoon, joogto ah, mudnaan dheerna leh, aqoon u leh habraacyada iyo dhaqamada Wikipedia, ixtiraamaya oo fahmaya siyaasadahooda, isla markaana helay kalsoonida guud ee bulshada. Musharraxiinta waxaa kale oo looga baahan yahay inay soo bandhigaan haddii ay abid u tafatireen Wikipedia lacag. Su'aalaha la xiriira arrintaan waxaa loo oggol yahay in la waydiiyo musharrax kasta, tifaftire kasta oo bulshada ka tirsan, inta uu socdo habka RFA.
Wadahadal ayaa dhaca muddo todobo maalmood ah oo ku saabsan in musharraxgu uu noqdo maamule. Sida is-afgaradka bulshada, RfA-yada waxaa lagu xayaysiiyaa [[:en:MediaWiki:Watchlist-messages|liisaska daawashada tafaftirayaasha]]. Bulshadu waxay dejisay xadka su'aasha: ma jiro tafaftire waydiin kara in ka badan laba su'aal musharrax. Sidoo kale lama oggola su'aallo qaybo badan ka kooban oo loo qaabeeyey sidii hal su'aal, laakiin dhab ahaantii waydiinaya su'aallo badan oo ka sarreeya xadka. [[Wikipedia:Bureaucrats|Bureaucrats]] iyo la socodayaasha loo qoondeeyey waxay "klerkin" karaan RfA-yada, iyagoo la tacaalaya faallooyinka iyo/ama codadka ay u arkaan inay yihiin kuwo aan habboonayn.
Habka RfA wuxuu u oggolaanayaa tifaftirayaasha kale inay bartaan musharraxka. Tifaftirayaashu waxay sahamiyaan ka-qaybgalka musharraxka iyo asalka uu u leeyahay tifaftire ahaan, waxay ku sameeyaan wadahadallo, iyo fahamka doorka ay codsanayaan. Tafaftirayaashu waxay sheegaan haddii ay taageerayaan ama ay ka soo horjeedaan codsiga, iyaga oo wata sababaha ay u arkaan iyo aragtidooda musharraxka. Sarkaalka aan ku lug lahayn bureaucrat ayaa markaas go'aaminaya haddii uu jiro [[Wikipedia:Is afgarad|is afgarad]] lagu oggolaanayo codsiga. Go'aankani kuma saleysna si gaar ah boqolleyda taageerada, laakiin ficil ahaan inta badan RfA-yada ka sarreeya 75% waa ay maraan. Bulshadu waxay go'aamisay in ''guud ahaan'', RfA-yada u dhexeeya 65 iyo 75% taageerada ay tahay inay hoos yimaadaan go'aanka bureaucrats-ka. (Sidaa darteed, waxay si macquul ah uga dhalaneysaa in ku dhowaad dhammaan RfA-yada ka hooseeya 65% taageerada ay guuldarraysan doonaan.)
In kasta oo RfA uu yahay hab xooggan, tayada jawaab-celinta iyo dib u eegista diyaargarowga musharraxka iyo dabeecaddiisa ee ay sameeyaan tifaftirayaasha khibradda leh ayaa inta badan aad u sarreeya. Codsadayaasha aan guuleysan laakiin qaada tillaabooyin ay kaga jawaabayaan dhibcaha la soo qaaday waxay badanaa ku guuleystaan codsi xiga bilo kadib. Haddii aad xiisaynayso codsashada maamulnimada, waa inaad marka hore akhrisaa hage ku saabsan codsashada maamulnimada iyo tilmaamaha magacaabista. Markaad diyaar u tahay inaad codsato, waxaad ku dari kartaa magacaabistaada bogga [[Wikipedia:Codsiga maamulka]] ("RfA"), si waafaqsan tilmaamaha boggaas.
=== Doorashooyinka maamulayaasha ===
Maamulayaasha waxaa kale oo lagu dooran karaa doorasho maamule oo leh cod sir ah. Doorashooyinka maamulayaasha, oo billowday 2024, ma beddelaan RfA, maamulayaasha soo socdaana waxay si xor ah u dooran karaan habka ay isticmaalayaan. Doorasho tijaabo ah ayaa lagu qabtay Oktoobar 2024. Doorashooyinka maamulayaasha waxaa si joogto ah loogu oggolaaday jadwalka 5-ta bilood ah ee RfC oo la qabtay horraantii 2025. Marka laga reebo daaqadaha doorashada ka horreeya ee magacaabista musharraxa iyo dejinta codadka, habka wuxuu qaadanayaa 12 maalmood: 5 maalmood oo wadahadal iyo su'aallo ah, waxaa ku xiga 7 maalmood oo cod sir ah. Wareegyada doorashada iyo xilliyada daaqad kasta iyo xilli kasta waxaa lagu xayaysiiyaa horay, oo ay ku jiraan ogeysiisyada liiska daawashada.
Ka dib marka codbixintu dhammaato, doorashada waxaa baaraya seddex [[Wikipedia:Check user|checkusers]] ama [[Wikipedia:Steward|stewards]] oo ka tirsan Wikipedia Soomaaliga. Waxay hubin doonaan wixii laba laab ah, aan u qalmin, ama codadka sockpuppeteer oo ay tirtiri doonaan sidii loo baahnaa. Marka baarista la dhammeeyo, codadka waa la tiririyaa, natiijooyinka waa la shaaciyaa, maamulayaasha cusubna waxaa la siiyaa mudnaanta maamulka. Si uu u guuleysto, musharraxgu waa inuu helaa boqolleyda taageerada oo ah 70% ama ka badan iyo kooram ah ugu yaraan 20 cod oo taageero ah. Tirinta codadka waxaa lagu xisaabiyaa Taageerada / (Taageero + Ka soo horjeed) musharrax kasta. Codadka "Neutral" lama isticmaalo xisaabinta boqolleyda taageerada ee musharraxka mana laha saameyn dhinacaas ah.
== Meelaha ay maamulayaasha si gaar ah uga caawin karaan ==
Xuquuqda maamulaha waxay noqon kartaa mid aad u waxtar leh meelaha qaarka ah ee Wikipedia:
* Kahortagga burburinta
* Dhibaatooyinka xuquuqda daabacaadda tilmaamaha
* Dhacdooyinka dareenka maamulaha
* [[Bogga Hore]] qaybaha, sida Wararka ku jira ama Ma ogtahay
* Socodka isbeddellada dhow
* Codsiyada tirtiridda degdegga ah
* Xeerka saddex-jeer dib u celinta iyo xad-gudubyada dagaalka tafaftiridda.
"Maamulayaasha aan lug ku lahayn" ayaa sidoo kale ka caawin kara maamulka Guddiga Garsoorka iyo xallinta khilaafaadka ee ku saabsan meelaha iyo xaaladaha dhibaatada leh. Maamulayaasha ka shaqeynaya doorkan waa ''dhexdhexaad''; ma laha wax lug ah oo toos ah arrimaha ay dadka ka caawinayaan. Liisaska cunaqabateynta ee ay tahay inay fuliyaan maamulayaasha dhexdhexaadka ah.
== <span class="anchor" id="anyuser"></span>Golayaasha ogeysiiska maamulayaasha ==
{{shortcut|WP:ANYUSER}}
Saddex golayaal ogeysiis oo waaweyn ayaa jira oo ay ka dhacaan wadahadallada maamulaha guud (isticmaale kasta wuxuu soo dhigi karaa ama ka qayb qaadan karaa wadahadallada halkaas):
* [[Wikipedia:Ogaysiiska Maamulka]] – Loo isticmaalo waxyaabaha ay maamulayaashu jeclaan karaan (ama u baahan karaan) inay ogaadaan, sida ogeysiisyada iyo macluumaadka guud.
– Loo isticmaalo arrimaha u baahan dareenka maamulayaasha soo maraya. In kasta oo mawduucyada halkan ay noqon karaan kuwo dhaadheer, golahan waxaa inta badan loogu talagalay dhacdooyinka iyo arrimaha kale ee u baahan talo ama dareen.
– Waa gole ogeysiis oo ficillada maamulka ee maamulayaasha lagaga wada hadli karo loona eegi karo bulshada ballaaran.
== Filashooyinka maamulnimada ==
{{shortcut|WP:ADMINEXPECT}}
=== Daryeelka iyo xukunka ===
Haddii la siiyo helitaanka, maamulayaashu waa inay daryeel ku muujiyaan isticmaalka hawlahan cusub, gaar ahaan awoodda ay u leeyihiin inay tirtiraan bogagga oo ay xiraan isticmaayaasha iyo cinwaannada IP (fiiri hage sida- loo sameeyo ee maamulayaasha si aad u barato sida loo sameeyo waxyaalahan). Maamulayaasha cusub waa inay sidoo kale eegaan bogagga ku xiran liiska akhriska maamulayaasha ka hor intaysan isticmaalin awoodahooda maamul. Khaladaadka marmarka qaarkood la sameeyo waa la aqbalaa laakiin khaladaadka halista ah ama soo noqnoqda, ama kuwa ku lug leh xad-gudubyada hab dhaqanka maamulaha 'ee lugta leh' marmarka qaarkood maaha.
Qalabka maamulaha sidoo kale waa in lagu isticmaalo xukun taxaddar leh; waxay qaadan kartaa xoogaa waqti ah maamulaha cusub inuu barto goorta ay ugu fiican tahay in la isticmaalo qalabka, waxayna qaadan kartaa bilo in la helo dareen wanaagsan oo ku saabsan inta muddada ah ee la dejinayo marka la isticmaalayo qalabka sida xiridda iyo ilaalinta bogga ee khilaafaadka adag. Maamulayaasha cusub waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay si tartiib ah u billaabaan oo ay ka dhistaan khibrad meelaha ay ku barteen, iyo inay dadka kale waydiiyaan haddii ay shaki qabaan.
=== Hab dhaqanka maamulaha ===
{{shortcut|WP:ADMINCOND}}
Maamulayaashu waa inay ku hoggaamiyaan tusaale ahaan, isla markaana, sida ''dhammaan tafaftirayaasha'', ay ugu dhaqmaan si ixtiraam leh, rayid ah oo ay la falgalaan kuwa kale ''mar kasta''. Maamulayaasha kama xorooba {{em|wax kasta}} oo ka mid ah siyaasadaha la dhisay ee Wikipedia; waxaa laga filayaa inay raacaan oo ay gutaan waajibaadkooda sida ugu fiican ee awooddooda ah. Khaladaadka marmarka qaarkood waa kuwo si buuxda ula jaan qaadaya isticmaalka qalabka maamulaha; maamulayaasha looma filayo inay noqdaan kuwo kaamil ah. Si kastaba ha ahaatee, carqaladaynta joogtada ah ama halista ah ee Wikipedia iyada oo loo marayo dabeecad sida [[Wikipedia:Anshax|aan rayid ahayn]] ama tafaftiridda niyad-xumada ah waa mid aan la jaanqaadi karin oo ah ''khilaaf toos ah'' oo lala leeyahay filashooyinka iyo mas'uuliyadaha maamulayaasha, iyo xukunka xun ee joogtada ah ama fool xun ayaa horseed u noqon kara in laga xayuubiyo qalabka maamulaha. Maamulayaashu waa inay ku dadaalaan inay tusaale u noqdaan heerarka sare ee ixtiraamka iyo rayidnimada, iyo tafaftiridkooda, wadahadalladooda, is-dhexgalkooda, iyo hab dhaqankooda waa inay dejiyaan tusaalaha dhammaan tafaftirayaasha kale ''mar kasta''. Tani waa labadaba ''shuruud'' iyo ''xaalad'' haysashada mudnaanta maamulaha.
Maamulayaashu waa inay maskaxda ku hayaan inay haystaan boqollaal saaxiibo ah. Sidaa darteed, haddii maamuluhu ausan u hoggaansami karin siyaasadaha goobta oo uusan nagaan rayid (xitaa xagga isticmaayaasha muujinaya dabeecadda dhibaatada leh) inta uu wax ka qabanayo arrin go'an, maamuluhu waa inuu arrinta u keenaa gole ogeysiis ama u gudbiyaa maamule kale si uu wax uga qabto, halkii uu ka darsan lahaa ama ka sii dari lahaa dhibaatada hab-dhaqan xumo.
=== Xisaabtanka ===
{{shortcut|WP:ADMINACCT}}
Maamulayaashu waxay ka xisaabtamaan ficilladooda ku lug leh qalabka maamulaha, maadaama ficillada maamulaha ee aan la sharaxin ay niyad-jabiso tafaftirayaasha kale. Iyadoo ku xiran kaliya xuduudaha [[Wikipedia:Anshax|rayidnimada]], [[Wikipedia:Ma jiraan weeraro shaqsiyeed|ka fogaanshaha weerarrada shakhsi ahaaneed]], iyo [[Wikipedia:U qaado niyad wanaagsan|u qaadashada wanaagsan]] ee macquulka ah, tafaftirayaashu waxay xor u yihiin inay wax ka weydiiyaan ama dhaleeceeyaan ficillada maamulaha. Maamulayaasha waxaa laga filayaa inay si degdeg ah oo rayid ah uga jawaabaan su'aalaha ku saabsan hab dhaqankooda Wikipedia-la xiriira iyo ficillada maamulka, gaar ahaan inta lagu jiro wadahadallada bulshada ee golayaasha ogeysiiska ama inta lagu jiro habsocodka Guddiga Garsoorka. Maamulayaashu waa inay caddeeyaan ficilladooda marka la codsado.
Maamulayaasha si halis ah ama soo noqnoqda ugu dhaqma si dhibaato leh, ama lumiyay kalsoonida ama kalsoonida bulshada, waxaa la cunaqabteyn karaa ama laga xayuubin karaa xuquuqdooda maamulaha Guddiga Garsoorka ama codsiga dib u yeerista. Tani waxay dhacday ama waxaa la soo jeediyay ficillada soo socda:
* Maamulnimo "niyad-xumo ah" ([[Wikipedia:Sock puppetry|sock puppetry]], xad gudub weyn oo kalsooni ah,
{{spaced ndash}}tani waxay noqon kartaa mid lala yeesho tifaftirayaasha (tusaale ahaan, la'aanta digniinaha habboon ama sharraxaadaha ficillada), ama si wax looga qabto welwelka bulshada (gaar ahaan marka la raadiyo sharraxaadyo ama faallooyin kale oo halis ah)
**In kasta oo hababka ugu wanaagsan ee maamulayaashu ay yihiin inay u suurtageliyaan iimaylka iyo ogeysiisyada, looma baahna inay sidaas sameeyaan, mana loo baahna inay akhriyaan ama ka jawaabaan haddii la suurtogeliyey. Maamulayaasha aan u suurtagelin ogeysiisyada waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay arrintan ku muujiyaan boggooda isticmaale.
* Xad gudub soo noqnoqda, joogto ah, ama fool xun oo ku saabsan qalab ama oggolaansho isticmaale oo la socota qalabka maamulaha (sida u guurista faylasha]] ama isticmaalka [[Wikipedia:Rollback|dib u celinta]]) {{endash}} maamulaha waxaa laga xayuubin karaa mudnaanta maamulka si buuxda oo kaliya si looga saaro helitaanka oggolaanshaha isticmaale ee la socota.
* Xukun xumo soo noqnoqda ama joogto ah.
=== Amniga ===
{{shortcut|WP:SECUREADMIN}}
Wikipedia siyaasadda shuruudaha xoogga erayga sirta ah waxay ka rabtaa maamulayaashu inay haystaan eryo sir ah oo xooggan iyo inay raacaan hababka amniga shakhsi ahaaneed ee habboon. Maadaama ay leeyihiin awood ay ku geystaan waxyeelo goobta oo dhan ah hal tafaftir, akoon admin ah oo la hareer maray ayaa la xiri doonaa mudnaantiisana waa laga saarayaa sababo amniga goobta awgeed. Xaaladaha qaarkood, ka noqoshada mudnaanta waxay noqon kartaa mid joogto ah. Maamul kasta oo la ogaado inuu haysto eray sir ah oo ka yar 8 xaraf dherer ahaan ama ka mid ah [https://github.com/danielmiessler/SecLists/blob/master/Passwords/Common-Credentials/10k-most-common.txt 10,000 erayada sirta ah ee ugu caansan] sidoo kale waa la desysopping karaa. Go'aanka ku saabsan dib u sysopping maamulayaasha ku meel gaar ahaan la desysopped waxaa loo daayay Guddiga Garsoorka, kuwaas oo tixgelin doona in mulkiilaha xaqqa leh si sax ah loo aqoonsaday, iyo aragtidooda ku saabsan dhacdada iyo maamulka iyo amniga (oo ay ku jiraan amniga mustaqbalka ee suurtogalka ah) ee akoonka.
Xaqiijinta laba tallaabo ah waa la heli karaa si loo sii sugo akoonnada isticmaalka aan la oggolayn.
Maamulayaashu waa inay '''marnaba''' la wadaagin eraygooda sirta ah ama akoonkooda qof kale, sabab kasta ha ahaatee. Haddii ay ogaadaan in eraygooda sirta ah la hareer maray, ama akoonkooda si kale loo hareer maray (xitaa tifaftire ama qof ay yaqaaniin oo ay aaminsan yihiin), waa inay isku dayaan inay beddelaan isla markiiba, ama haddii kale u sheegaan bureaucrat si ku meel gaar ah loo desysopping. Isticmaayaasha ku guuldareysamaya inay soo sheegaan isticmaalka aan la oggolayn ee akoonkooda waa la desysopping doonaa. Isticmaalka aan la oggolayn waxaa loo tixgeliyaa 'xaalado muran leh', mana soo celin doonto si otomaatig ah.
== <span class="anchor" id="INVOLVED"></span><span class="anchor" id="UNINVOLVED"></span><span class="anchor" id="involved"></span><span class="anchor" id="uninvolved"></span>Maamulayaasha ku lugta leh ==
{{shortcut|WP:INVOLVED|WP:UNINVOLVED}}
{{Quote box
| quote = "Ninna ma aha garsoore ku habboon kiisa u gaar ah"
| source = Thomas Hobbes, ''Leviathan Leviathan''
}}
Guud ahaan, tafaftirayaashu waa aysan u dhaqmin maamulayaal ahaan khilaafaadka ay ku lug lahaayeen. Tani waa sababta oo ah maamulayaasha lugta leh waxay noqon karaan, ama u muuqan karaan, kuwo aan awood u lahayn inay gaaraan go'aanno ujeeddo leh khilaafaadka ay dhinac ka ahaayeen ama ay dareen xooggan ka qabaan. Lug lahaanshaha waxaa bulshadu si ballaaran u fasiraysaa inay ku jirto khilaafaadyo hadda jira ama la soo dhaafay oo lala yeeshay tifaftire (ama tafaftirayaal), iyo khilaafaadka mowduucyada, dhib ma laha dabeecadda ama da'da khilaafka.
Hal digniin oo muhiim ah ayaa ah in maamulaha la falgalay tafaftire ama goob mowduuc ah ''sii ahaan doona doorka maamulka oo kaliya'', ama kaasoo ka qaybgalkiisii hore uu ahaa mid yar ama tafaftirro cad oo aan muujin eex, waa {{em|aan lug lahayn}} mana laga horjoogsado inuu ka shaqeeyo awood maamul oo la xiriirta tafaftirahaas ama goobta mowduuca ah. Digniinaha, wadahadal deggan oo macquul ah iyo sharraxaadda digniinahaas, talada ku saabsan caadooyinka bulshada, iyo talooyinka ku saabsan erayada suurtogalka ah iyo hababka ma ka dhigayaan maamulaha mid lug leh.
Kiisaska tooska ah (tusaale ahaan, burburinta muuqata, bulshadu waxay taariikh ahaan taageertay ficilka cad ee maamulaha kasta - xitaa haddii uu lug leeyahay - iyadoo la saleynayo in maamule kasta oo macquul ah uu u badan yahay inuu gaari lahaa gabagabadaas oo kale. In kasta oo ay jiraan wax ka reebitaan ku saabsan mamnuucidda tafaftirayaasha lugta leh ee qaadaya ficil maamul, weli waa habka ugu wanaagsan ee kiisaska uu maamuluhu u muuqan karo inuu lug leeyahay in arrinta loo gudbiyo maamule kale iyada oo la marayo golayaasha ogeysiiska ee khuseeya.
Tafaftirayaasha aan maamulayaasha ahayn ee xiraya wadahadallada
iyo qiimaynta is-afgaradka waxaa lagu hayaa isla heerarkaas; tafaftirayaasha xiraya wadahadalladaas waa aysan ku lug lahaan wadahadalka laftiisa ama khilaafaadka la xiriira.
== <span class="anchor" id="Grievances by users"></span><span class="anchor" id='Grievances by users ("administrator abuse")'></span>Cabashooyinka ==
{{shortcut|WP:ADMINABUSE|WP:ADMINISTRATORABUSE}}
Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in maamuluhu u dhaqmay si aan habboonayn, waa inuu si toos ah u muujiyaa welwelkiisa maamulaha mas'uulka ka ah oo uu isku dayaa inay xal gaaraan si nidaamsan oo rayid ah. Haddii aan arrinta lagu xallin labada dhinac u dhexeeya, isticmaayaashu waxay ku sii wadi karaan xallinta khilaafka (fiiri qaybtan hoose wixii macluumaad dheeraad ah). Hal hab oo suurtagal ah waa in la bilaabo wadahadal dib u eegista ficilka maamulka]] ama golaha ogeysiiska maamulayaasha si loo codsado jawaab-celinta bulshada {{endash}} si kastaba ha ahaatee, cabasho-sidayaashu waa inay ogaadaan in hab-dhaqankooda la siman yahay oo la tixgeliyo sida isticmaalaha ay ka wada hadlayaan. Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in si aan habboonayn loo xiray, wuxuu mari karaa habka codsiga xiridda oo uu sharaxi karaa xaaladda iyo sababta ay u rumeysan yihiin in xiriddu ay tahay mid aan habboonayn ama aan la caddayn karin.
In kasta oo Guddiga Garsoorka ausan si caadi ah u eegin xiridaha gaagaaban ama caadiga ah, welwelka ku saabsan caafimaadka maamulaha iyo ku-habboonaanta doorka waxaa loo keeni karaa guddiga iyadoo lala wato Codsi Garsoor, badanaa marka hababka kale ee xallinta khilaafka ay guuldarraysanayaan iyo marka habkani yahay ikhtiyaarka ugu dambeeya.
== Xad gudubka qalabka maamulka ==
{{shortcut|WP:TOOLMISUSE}}
Xad gudubka qalabka maamulka waxaa loo tixgeliyaa ''arrin aad u halis ah''; waxaa la siiyaa isticmaayaasha la aaminsan yahay ee loogu talagalay dayactirka iyo hawlaha kale, waana in mar walba la isticmaalaa iyadoo laga fikirayo, daryeel leh, dadaal habboon iyo xukun wanaagsan. Xad gudubka halista ah ee qalabka ayaa horseed u noqon kara cunaqabatayn ama xitaa ka saariddooda. Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in maamuluhu uusan isticmaalin qalabkiisa maamulka sida waafaqsan siyaasadaha iyo tilmaamaha Wikipedia ee la dhisay, markaa waa inay marka hore ka wada hadlaan welwelkooda iyo arrimahooda maamulaha la xiriira si toos ah. Kiisaska aysan arrintu ku xallin si toos ah loogana wada hadlo iyo/ama marka la go'aamiyo in gelitaanka bulshada ballaaran ay tahay mid lagama maarmaan ah ama loo baahan yahay, isticmaayaashu waxay soo dhigi karaan welwelkooda ku saabsan arrinta si ay u eegto bulshada ballaaran.
Xaaladaha caadiga ah ee ay badanaa lagama maarmaanka tahay in laga fogaado isticmaalka qalabka:
* ''Khilaaf dano ah ama aan dhexdhexaad ahayn'' – Maamulayaashu waa aysan caadi ahaan isticmaalin qalabkooda arrimaha ay si shakhsi ah ugu lug leeyihiin (tusaale ahaan, khilaaf nuxur ah oo ay dhinac ka yihiin).
* ''Caadooyinka bulshada ama siyaasadaha'' – Marka siyaasad ama caado bulsho ay caddahay in aysan aheyn in la isticmaalo qalabka, markaa qalabka waa aysan aheyn in la isticmaalo iyada oo aan la bixin sharraxaad muujineysa in arrinta la tixgeliyey, iyo sababta (dhif ah) reebitaanka loo arko mid macquul ah.
* ''Ficillada maamulaha ee la xiriira tifaftiridda lacagta la siiyo'' – Qalabka maamulka waxaa laga yaabaa inaan loo isticmaalin qayb ka mid ah hawl kasta oo tifaftirid lacag ah, marka laga reebo ama marka lacagta ay bixiso Aasaaska Wikimedia ama shirkad la xiriirta WMF.
* ''Dib u celinta ficillada maamulayaasha kale'' – Kaliya si ixtiraamaysa maamulaha ficilkiisa uu lug ku leeyahay, iyo (badanaa) ka dib wadahadal.
* ''Dib u soo celinta ficil maamul oo horay loo soo celiyey'' (mararka qaarkood loo yaqaan "dagaalka giraangiraha").
Fiiri hoos kuwan iyo wax ka reebitaanka aadka u yar.
Xitaa marka isticmaalka qalabku uu u muuqdo mid macquul ah, haddii uu jiro shaki waxaa fiican in la waydiiyo maamule kale oo madaxbannaan inuu dib u eego oo (haddii la caddayn karo) uu qaado ficilka.
=== Dib u celinta ficilka maamulaha kale ===
{{shortcut|WP:RAAA}}
Maamulayaasha waxaa laga filayaa inay yeeshaan xukun wanaagsan waxaana la rumeysan yahay inay si taxaddar leh u tixgeliyeen ficillada ama go'aannada ay fuliyaan maamulayaal ahaan. Maamulayaashu way is khilaafi karaan, laakiin ficillada maamulka waa aysan aheyn in la celiyo iyada oo aan lahayn sabab wanaagsan, feker taxaddar leh, iyo (haddii ay u badan tahay in laga soo horjeesto), halkaas oo maamuluhu uu hadda joogo, wadahadal gaaban oo lala yeesho maamulaha ficilkiisa la looltamayo.
==== Xaaladaha gaarka ah ====
Xaaladaha qaarkood, siyaasadda caadiga ah ee dib u celinta ficilka maamulaha kale ma khuseyso:
* '''Xiridaha ay sameeyeen Guddiga Garsoorka:''' Xiridaha ay oggolaadeen Guddiga Garsoorka waa inay ku jiraan tilmaan cad oo ah halka ay ka yimaadeen, sida "Guddiga Garsoorka awgeed", "Codsigu waa kaliya Guddiga Garsoorka", ama. Maamulayaashu waa inay kaliya dhigaan, yareeyaan, ama ka saaraan xiridahaas iyagoo haysta oggolaansho qoraal ah oo horudhac ah oo ka yimid guddiga.
* '''Xanibaha CheckUser:''' Xiridaha loo cayimay sida "Xannibaha CheckUser" (taas oo ah, xanibaad ku tiirsan natiijooyinka qarsoodiga ah ee CheckUser) waxaa laga yaabaa inaysan celin maamulayaasha aan lahayn helitaanka qalabka CheckUser. Cabashooyinka xiridahan waxaa inta badan la maqlayaa on-wiki, laakiin waxaa maqli kara Guddiga Garsoorka xaaladaha qasabka ah. Maamulayaasha waxaa la xusuusiyey bishii Luulyo 2010 inay aysan celin karin xiridaha CheckUser iyagoo aan haysan oggolaansho horudhac ah oo ka yimid Guddiga ama checkuser.
* '''Xiridaha Oversight:''' Xiridaha loo cayimay sida "Xiridaha Oversight" (taas oo ah, xiridaha ku tiirsan macluumaadka la xakameeyey) waxaa laga yaabaa inaysan celin maamulayaasha aan lahayn helitaanka oggolaanshaha oversight. Guddiga Garsoorka ayaa xukumay bishii Maarso 2013 in xiridaha oversight aan la celin karin iyadoo aan la haysan oggolaansho horudhac ah oo ka yimid Guddiga ama oversighter.
* '''Xiridaha safka VRT ee khilaafka danaha:''' Xiridaha la dhigay qayb ka mid ah safka VRT ee khilaafka danaha oo ay ku jirto nambarka tigidhka ee sababaynta xiridda waxaa laga yaabaa inaysan celin iyadoo aan la haysan oggolaanshaha maamule leh helitaanka safka ama Guddiga Garsoorka Dhaqdhaqaaqa Abriil 2026.
=== <span class="anchor" id="Wheel war"></span>Dib u soo-celinta ficil la celiyey ("dagaalka giraangiraha") ===
{{shortcut|WP:WHEEL|WP:WW}}
Marka maamule kale uu ''horay'' u celiyey ficil maamul, waxaa aad u dhif ah inuu jiro sabab kasta oo sharci ah oo loogu talagalay maamulaha asalka ah ama maamule kale inuu dib u soo celiyo ficilka la mid ah ama la mid ah mar nữa iyada oo aan lahayn wadahadal cad oo horseedaya go'aan ay gaareen is-afgarad. dagaalka giraangiraha waa marka ficilka maamulaha uu celiyo maamule kale, laakiin halkii laga wadahadli lahaa khilaafka, qalabka maamulka ayaa markaas loo isticmaalaa si dagaal ah si loo tirtiro ama loo dib u sameeyo ficilka. Iyadoo ay jiraan wax ka reebitaan aad u yar, marka ficil maamul la celiyo, waa aysan aheyn in la soo celiyo iyada oo aan la helin is-afgarad.
<div style="border: 2px solid #990000; background-color: #FF000030; border-radius: 1em; padding: 0.5em 1em; color:inherit;">
<strong style="font-weight:normal;">Ha ku celin ficil maamul oo la celiyey marka aad ogtahay in maamule kale uu ka soo horjeedo. Ha sii wadin silsilad dib-u celin maamul ah oo aan lahayn wadahadal. Xalli khilaafaadka maamulka {{underline|iyada oo la marayo wadahadalka}}.</strong>
</div>
Wheel warring waxay badanaa horseeddaa codsi garsoor oo degdeg ah. Cunaqabateynta wheel warring waxay ka timid canaan iyo digniin, ilaa xirid ku meel gaar ah, ilaa desysopping, xitaa kiisaska ugu horreeya ee markii ugu horreysay. Waxaa jiray dhowr garsoor kiisas oo khuseeya oo ku saabsan mawduuca dagaalka giraangiraha.
Erayada waxaa kale oo loo isticmaalay taariikh ahaan maamule si aan habboonayn u celinaya noocyada qaarkood ee ficil rasmi ah.
Wikipedia waxay ka shaqeysaa ruuxa [[Wikipedia:Is afgarad|is afgaradka]]; khilaafaadka waa in lagu dejiyaa wadahadal rayid ah halkii ay ka noqon lahaayeen halgan awoodeed. Waxaa jira dhowr arrimood oo muhiim ah oo dagaalku uu ka fiican yahay wadahadalka, ama u qalma in aad lumiso sharaftaada wanaagsan. Haddii aad dareento ''rabitaan'' ah in aad wheel war, isku day beddelladan:
* Raadi wadahadal wax dhisaya, oo ujeedkeedu yahay in la qaboojiyo xaaladda oo loo soo celiyo hababka caadiga ah. Qaadashada hab-dhaqan iyo hab qaboojin ah oo ula kac ah inta aad sharaxayso ayaa caawin karta. Xaaladaha qaarkood, iimaylka waxaa laga yaabaa inuu u oggolaado talo shakhsi ah oo qalbi ah in la bixiyo oo aan si fudud loogu soo dhajin karin wiki-gan.
* Haddii aad ka walwalsan tahay hab-dhaqan xumo oo sug gelitaanka. Wixii <strong>xad gudub halis ah oo fool xun oo qalabka ah</strong> tixgeli in aad xareyso codsi kiis [[Wikipedia:Ogaysiiska Maamulka|Guddiga Garsoorka]].
* Haddii aad ka walwalsan tahay inaan la shaqayn (ama daahitaanka loo baahan yahay ee wada-hadalka) ay si dhakhso ah u keeni karti xaaladdu inay si xun u xumaato ama ay noqoto mid aan ku habboonayn, mararka qaarkood waxay noqon kartaa mid macquul ah in iimayl loo diro Guddiga Garsoorka oo loo sheego xaaladda ama loo codsado faragelin ama talo degdeg ah. Tani waxay noqon kartaa kiiska halkaasoo macluumaad aan dadweyne ahayn ama waxyeelo ay ka dhalan kartaan.
* Oo xusuusnow inaad haysato boqollaal saaxiibo ah: keligaa ma tihid inta badanna arrimaha waxaa ka sii dara xukunka xun. Haddii lagugu arko adigoo si wanaagsan u dhaqmaya, badanaa arrintu way dhammaan doontaa dhawaan, si kasta oo ay u muuqato mid xun. Mararka qaarkood waxaa ugu wanaagsan in si fudud loo qaato nasasho oo la dejiyo.
Erayada "wheel" waxay ka yimaadeen sharraxaadda akoonnada mudnaanta sare leh ee kombuyuutarrada weyn ee PDP-10 iyo TOPS-20, halkaas oo "wheel" loo isticmaalay sida "xidid" loogu isticmaalo nidaamyada Linux/Unix.<ref>{{cite web|title=Wheel |url=http://www.catb.org/jargon/html/W/wheel.html |access-date=8 June 2021 |work=Jargon File 4.4.7 |publisher=Eric S. Raymond}}</ref>
<ref>{{cite web|title=Wheel bit |url=http://www.catb.org/jargon/html/W/wheel-bit.html |access-date=8 June 2021 |work=Jargon File 4.4.7 |publisher=Eric S. Raymond}}</ref>
==Tixraacyada==
{{Reflist}}
== Xiriiriyeyaasha dibadda ==
* [[Meta:Administrators of Wikimedia projects/Wikipedias|Maamulayaasha dhammaan Wikipediyeyaasha]],
*[[:en:Wikipedia:Meta|Meta-Wiki]]
dbbejog0k7c6at9nnes9ltwau9sww9k
311439
311437
2026-10-30T16:33:57Z
Isma4l
41797
311439
wikitext
text/x-wiki
{{Policy|WP:ADMIN|WP:SYSOP|WP:MOP}}
{{Ombox
|text = '''Kani ma aha bog lagu dhejiyo su'aalaha maamulayaasha.''' Taas beddelkeeda, isticmaal Codsashada dareenka maamulaha.|image=[[File:Symbol question.svg|link=|alt=|35px]]}}
{{Nutshell|Maamulayaashu waa tafatirayaal tabaruceyaal ah lagu kalsoon yahay ee loo oggolaaday inay isticmaalaan qalabka gaar ah ee Wikipedia Soomaaliga. Waxaa laga filayaa inay ilaalinayaan heer sare oo anshax ah, inay si caddaalad ah u adeegsadaan qalabka, isla markaana ay {{strong|marnaba}} u isticmaalin si ay faa'iido uga helaan khilaaf.}}
{{Enforcement policy list}}
[[File:Wikipedia Administrator.svg|thumb|Qalabka maamulka ee Wikipedia waxaa badanaa lagu barbar dhigaa mop-ka nadaafadda, taasoo keenta in maamulnimada mararka qaarkood lagu sifeeyo in "la siiyay mop-ka". Sida qof nadiifiye ah oo dhab ah laga yaabo inuu furayaal u haysto xafiisyo ay shaqaalaha kale ka reeban yihiin, maamulayaashu waxay leeyihiin awoodo gaar ah oo door ah, laakiin - sidoo kale sida nadiifiyaha dhabta ah - kama muhiimsana tifaftirayaasha kale.]]
'''Maamulayaasha''', oo si caadi ah loogu yaqaan '''admins''' ama '''sysops''' (hawl wadeenada nidaamka), waa tafatirayaasha [[Wikipedia]] ee la siiyay awoodda farsamo si ay u qabtaan ficilo gaar ah oo ku saabsan Wikipedia Soomaaliga. Kuwani waxaa ka mid ah awoodda ay u leeyihiin inay [[WP:BLOCK|xiraan]] oo ay furaan akoonnada isticmaalaha, [[Ciwaanka IP-ga|cinwaannada IP]], iyo kala duwanaanshaha IP ee tifaftiridda, inay wax ka beddelaan bogagga si buuxda loo [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaaliyay]], inay codsadaan oo ay ka saaraan [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaalinta bogga]], inay [[WP:DELETE|tirtiraan]] oo ay soo celiyaan bogagga, inay wareejiyaan bogagga iyada oo aan la xaddidin, iyo inay isticmaalaan qalabka kale ee gaarka ah.
Maamulayaashu waxay qaataan mas'uuliyadahan iyagoo ah tabaruceyaal ka dib markii ay maraan habka dib u eegista bulshada ama iyagoo ay soo doorteen saaxiibadooda tafaftirayaasha ah. Uma dhaqmaan sidii shaqaale ka tirsan [[Wikimedia Foundation|Aasaaska Wikimedia]]. Weligood looma baahna inay isticmaalaan qalabkooda mana aha inay marnaba u isticmaalaan si ay faa'iido uga helaan khilaaf ay ku lug lahaayeen. Maamulayaasha waa inaan lagu khaldin [[m:System administrators|maamulayaasha nidaamka Wikimedia]] ("sysadmins").
Wikipedia Soomaaliga wuxuu leeyahay {{NUMBEROFADMINS}} maamulayaal (fiiri {{Plainlink|url=//so.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ListUsers/sysop&limit=2000|name=liiska buuxa ee akoonnada leh mudnaanta maamulaha}} ama liisaska maamulayaasha ee heerka wax qabadka).
== <span class="anchor" id="POWERS"></span><span class="anchor" id="Powers"></span><span class="anchor" id="ABILITIES"></span><span class="anchor" id="Abilities"></span><span class="anchor" id="ADMINRIGHTS"></span><span class="anchor" id="MOPRIGHTS"></span>Awoodaha maamulayaasha ==
{{Shortcut|WP:MOPRIGHTS}}
Maamulayaashu waxay leeyihiin awoodda farsamo si ay u fuliyaan ficillada soo socda:
* [[Wikipedia:Xannibaadyo iyo mamnuucid|Xannib]] iyo furid akoonnada isticmaalaha, cinwaannada IP, iyo kala duwanaanshaha IP ee tifaftiridda<ref>Xiridmahan waxay diidi karaan tifaftiridda bogag ama magacyo gaar ah, ama waxaa lagu dabaqi karaa goobta oo dhan iyo {{em|dhammaan bogagga}}.</ref>
* Codsashada, wax ka beddelidda, iyo ka saaridda [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaalinta bogga]] ee bog gaar ah si loo xaddido ama loo oggolaado tafaftiridda, u guurista, abuurista, iyo/ama soo gelinta faylasha
* Wax ka beddelidda bogagga si buuxda loo ilaaliyay
* [[Wikipedia:Xeerka Tirtirka|Tirtiridda]] bogag leh 5,000 ama ka yar dib u eegisyo<ref>Bogagga leh in ka badan 5000 dib u eegis waxaa kaliya tirtiri kara [[Wikipedia:Steward|steward]].</ref>
* Daawashada iyo soo celinta bogagga la tirtiray
* [[Wikipedia:Tirtiridda taariikhda|Xaddididda iyo soo celinta muuqashada dadweynaha]] ee macluumaadka diiwaannada shakhsiga ah iyo dib u eegisyada bogga
* Bixinta iyo ka noqoshada ogolaanshaha isticmaale ee gaarka ah ee [[Wikipedia:Codsiga maamulka/Hordhac|ay codsadeen akoonnada isticmaalaha]]<ref>Maamulayaashu waxay bixin karaan oo ka noqon karaan abuuraha akoonka, confirmed, event rrganizer, IP block exempt. Waxay kaloo awood u leeyihiin inay bixiyaan oo ka noqdaan xuquuqaha been abuurka ah ee AutoWikiBrowser, AFC, maadaama ay awood u leeyihiin inay wax ka beddelaan bogagga si buuxda loo ilaaliyay.</ref>
* Wax ka beddelidda bogagga ku jira magaca MediaWiki, iyadoo laga reebo bogagga JavaScript iyo CSS<ref>Kaliya [[Wikipedia:Interface administrators|maamulayaasha interface-ka]] ayaa leh awoodda ay ku beddelaan bogagga JavaScript iyo CSS ee ku jira magaca MediaWiki.</ref>
* Fulinidda ficillo kale oo gaar ah sida lagu qoray {{Section link|Special:ListGroupRights#sysop}}
Sida caadada ah, maamulayaashu waxay badanaa mas'uuliyad ka saaraan xukunka natiijooyinka wadahadallada qaarkood, sida wadahadallada tirtiridda, wadahadallada dhaqdhaqaaqa, iyo wadahadallada dib-u eegista dhaqdhaqaaqa, laakiin tifaftirayaasha aan maamulaha ahayn ayaa iyaguna xiri kara wadahadallada
== Noqoshada maamulaha ==
{{Shortcut|WP:CANDIDATE|WP:BECOMEADMIN}}
Lagu jiro [[Soomaali Wikipedia|Wikipedia-ha Af-Soomaali]], waxaa jira laba hab oo lagu noqdo maamulaha: iyada oo la marayo is afgarad laga dhisay wadahadalka dadweynaha, ama cod sir ah. Wikipedia Soomaaliga wuxuu u baahan yahay in musharraxiinta maamulayaashu ay haystaan xaqqa isticmaale ee [[Wikipedia:Autoconfirmed users|Autoconfirmed user]]. ([[m:List of Wikipedias|Wikipedia-yada kale]] waxay leeyihiin siyaasadahooda gaarka ah ee bixinta maamulnimada.)
'''Kaliya hal akoon oo qof go'an ah ayaa yeelan kara qalabka maamulka'''. Reer-baxnimada kaliya ayaa ah in maamulayaashu ay shaqeyn karaan [[Wikipedia:Bots|botyada]] leh helitaanka maamulka.
Ogolaanshaha maamulaha waxaa la bixiyaa si aan xad lahayn, waxaana laga saarayaa kaliya marka la codsado, xaaladaha ku lug leh faragelinta heerka sarre ah, ama sabab la xiriirta shaqo la'aan.
=== <span class="anchor" id="Request for adminship"></span>Codsashada maamulnimada iyada oo la marayo is afgarad ===
Isticmaale kasta oo autoconfirmed ah wuxuu codsan karaa maamulnimo ("RfA") bulshada dhexdeeda. Si kastaba ha ahaatee, maamulayaasha waxaa laga filayaa inay yeeshaan heer sarre oo kalsooni iyo ammaan ah bulshada dhexdeeda, markaa codsiyada ka yimaada isticmaayaasha aan lahayn khibrad la taaban karo badanaa ma guuleystaan. Tafaftiraha kasta wuxuu ka faalloon karaa codsiga, tifaftire kastana wuxuu qiimayn doonaa musharrax kasta si uu u gaar ah. Si kastaba ha ahaatee, kaliya tifaftirayaasha haysta xaqqa isticmaale ee autoconfirmed user ayaa "codayn kara" codsiyada.
Kahor inta aan la codsan ama la aqbalin magacaabista, musharraxiinta waa inay guud ahaan ahaadaan tifaftirayaal Wikipedia ah oo firfircoon, joogto ah, mudnaan dheerna leh, aqoon u leh habraacyada iyo dhaqamada Wikipedia, ixtiraamaya oo fahmaya siyaasadahooda, isla markaana helay kalsoonida guud ee bulshada. Musharraxiinta waxaa kale oo looga baahan yahay inay soo bandhigaan haddii ay abid u tafatireen Wikipedia lacag. Su'aalaha la xiriira arrintaan waxaa loo oggol yahay in la waydiiyo musharrax kasta, tifaftire kasta oo bulshada ka tirsan, inta uu socdo habka RFA.
Wadahadal ayaa dhaca muddo todobo maalmood ah oo ku saabsan in musharraxgu uu noqdo maamule. Sida is-afgaradka bulshada, RfA-yada waxaa lagu xayaysiiyaa [[:en:MediaWiki:Watchlist-messages|liisaska daawashada tafaftirayaasha]]. Bulshadu waxay dejisay xadka su'aasha: ma jiro tafaftire waydiin kara in ka badan laba su'aal musharrax. Sidoo kale lama oggola su'aallo qaybo badan ka kooban oo loo qaabeeyey sidii hal su'aal, laakiin dhab ahaantii waydiinaya su'aallo badan oo ka sarreeya xadka. [[Wikipedia:Bureaucrats|Bureaucrats]] iyo la socodayaasha loo qoondeeyey waxay "klerkin" karaan RfA-yada, iyagoo la tacaalaya faallooyinka iyo/ama codadka ay u arkaan inay yihiin kuwo aan habboonayn.
Habka RfA wuxuu u oggolaanayaa tifaftirayaasha kale inay bartaan musharraxka. Tifaftirayaashu waxay sahamiyaan ka-qaybgalka musharraxka iyo asalka uu u leeyahay tifaftire ahaan, waxay ku sameeyaan wadahadallo, iyo fahamka doorka ay codsanayaan. Tafaftirayaashu waxay sheegaan haddii ay taageerayaan ama ay ka soo horjeedaan codsiga, iyaga oo wata sababaha ay u arkaan iyo aragtidooda musharraxka. Sarkaalka aan ku lug lahayn bureaucrat ayaa markaas go'aaminaya haddii uu jiro [[Wikipedia:Is afgarad|is afgarad]] lagu oggolaanayo codsiga. Go'aankani kuma saleysna si gaar ah boqolleyda taageerada, laakiin ficil ahaan inta badan RfA-yada ka sarreeya 75% waa ay maraan. Bulshadu waxay go'aamisay in ''guud ahaan'', RfA-yada u dhexeeya 65 iyo 75% taageerada ay tahay inay hoos yimaadaan go'aanka bureaucrats-ka. (Sidaa darteed, waxay si macquul ah uga dhalaneysaa in ku dhowaad dhammaan RfA-yada ka hooseeya 65% taageerada ay guuldarraysan doonaan.)
In kasta oo RfA uu yahay hab xooggan, tayada jawaab-celinta iyo dib u eegista diyaargarowga musharraxka iyo dabeecaddiisa ee ay sameeyaan tifaftirayaasha khibradda leh ayaa inta badan aad u sarreeya. Codsadayaasha aan guuleysan laakiin qaada tillaabooyin ay kaga jawaabayaan dhibcaha la soo qaaday waxay badanaa ku guuleystaan codsi xiga bilo kadib. Haddii aad xiisaynayso codsashada maamulnimada, waa inaad marka hore akhrisaa hage ku saabsan codsashada maamulnimada iyo tilmaamaha magacaabista. Markaad diyaar u tahay inaad codsato, waxaad ku dari kartaa magacaabistaada bogga [[Wikipedia:Codsiga maamulka]] ("RfA"), si waafaqsan tilmaamaha boggaas.
=== Doorashooyinka maamulayaasha ===
Maamulayaasha waxaa kale oo lagu dooran karaa doorasho maamule oo leh cod sir ah. Doorashooyinka maamulayaasha, oo billowday 2024, ma beddelaan RfA, maamulayaasha soo socdaana waxay si xor ah u dooran karaan habka ay isticmaalayaan. Doorasho tijaabo ah ayaa lagu qabtay Oktoobar 2024. Doorashooyinka maamulayaasha waxaa si joogto ah loogu oggolaaday jadwalka 5-ta bilood ah ee RfC oo la qabtay horraantii 2025. Marka laga reebo daaqadaha doorashada ka horreeya ee magacaabista musharraxa iyo dejinta codadka, habka wuxuu qaadanayaa 12 maalmood: 5 maalmood oo wadahadal iyo su'aallo ah, waxaa ku xiga 7 maalmood oo cod sir ah. Wareegyada doorashada iyo xilliyada daaqad kasta iyo xilli kasta waxaa lagu xayaysiiyaa horay, oo ay ku jiraan ogeysiisyada liiska daawashada.
Ka dib marka codbixintu dhammaato, doorashada waxaa baaraya seddex [[Wikipedia:Check user|checkusers]] ama [[Wikipedia:Steward|stewards]] oo ka tirsan Wikipedia Soomaaliga. Waxay hubin doonaan wixii laba laab ah, aan u qalmin, ama codadka sockpuppeteer oo ay tirtiri doonaan sidii loo baahnaa. Marka baarista la dhammeeyo, codadka waa la tiririyaa, natiijooyinka waa la shaaciyaa, maamulayaasha cusubna waxaa la siiyaa mudnaanta maamulka. Si uu u guuleysto, musharraxgu waa inuu helaa boqolleyda taageerada oo ah 70% ama ka badan iyo kooram ah ugu yaraan 20 cod oo taageero ah. Tirinta codadka waxaa lagu xisaabiyaa Taageerada / (Taageero + Ka soo horjeed) musharrax kasta. Codadka "Neutral" lama isticmaalo xisaabinta boqolleyda taageerada ee musharraxka mana laha saameyn dhinacaas ah.
== Meelaha ay maamulayaasha si gaar ah uga caawin karaan ==
Xuquuqda maamulaha waxay noqon kartaa mid aad u waxtar leh meelaha qaarka ah ee Wikipedia:
* Kahortagga burburinta
* Dhibaatooyinka xuquuqda daabacaadda tilmaamaha
* Dhacdooyinka dareenka maamulaha
* [[Bogga Hore]] qaybaha, sida Wararka ku jira ama Ma ogtahay
* Socodka isbeddellada dhow
* Codsiyada tirtiridda degdegga ah
* Xeerka saddex-jeer dib u celinta iyo xad-gudubyada dagaalka tafaftiridda.
"Maamulayaasha aan lug ku lahayn" ayaa sidoo kale ka caawin kara maamulka Guddiga Garsoorka iyo xallinta khilaafaadka ee ku saabsan meelaha iyo xaaladaha dhibaatada leh. Maamulayaasha ka shaqeynaya doorkan waa ''dhexdhexaad''; ma laha wax lug ah oo toos ah arrimaha ay dadka ka caawinayaan. Liisaska cunaqabateynta ee ay tahay inay fuliyaan maamulayaasha dhexdhexaadka ah.
== <span class="anchor" id="anyuser"></span>Golayaasha ogeysiiska maamulayaasha ==
{{shortcut|WP:ANYUSER}}
Saddex golayaal ogeysiis oo waaweyn ayaa jira oo ay ka dhacaan wadahadallada maamulaha guud (isticmaale kasta wuxuu soo dhigi karaa ama ka qayb qaadan karaa wadahadallada halkaas):
* [[Wikipedia:Ogaysiiska Maamulka]] – Loo isticmaalo waxyaabaha ay maamulayaashu jeclaan karaan (ama u baahan karaan) inay ogaadaan, sida ogeysiisyada iyo macluumaadka guud.
– Loo isticmaalo arrimaha u baahan dareenka maamulayaasha soo maraya. In kasta oo mawduucyada halkan ay noqon karaan kuwo dhaadheer, golahan waxaa inta badan loogu talagalay dhacdooyinka iyo arrimaha kale ee u baahan talo ama dareen.
– Waa gole ogeysiis oo ficillada maamulka ee maamulayaasha lagaga wada hadli karo loona eegi karo bulshada ballaaran.
== Filashooyinka maamulnimada ==
{{shortcut|WP:ADMINEXPECT}}
=== Daryeelka iyo xukunka ===
Haddii la siiyo helitaanka, maamulayaashu waa inay daryeel ku muujiyaan isticmaalka hawlahan cusub, gaar ahaan awoodda ay u leeyihiin inay tirtiraan bogagga oo ay xiraan isticmaayaasha iyo cinwaannada IP (fiiri hage sida- loo sameeyo ee maamulayaasha si aad u barato sida loo sameeyo waxyaalahan). Maamulayaasha cusub waa inay sidoo kale eegaan bogagga ku xiran liiska akhriska maamulayaasha ka hor intaysan isticmaalin awoodahooda maamul. Khaladaadka marmarka qaarkood la sameeyo waa la aqbalaa laakiin khaladaadka halista ah ama soo noqnoqda, ama kuwa ku lug leh xad-gudubyada hab dhaqanka maamulaha 'ee lugta leh' marmarka qaarkood maaha.
Qalabka maamulaha sidoo kale waa in lagu isticmaalo xukun taxaddar leh; waxay qaadan kartaa xoogaa waqti ah maamulaha cusub inuu barto goorta ay ugu fiican tahay in la isticmaalo qalabka, waxayna qaadan kartaa bilo in la helo dareen wanaagsan oo ku saabsan inta muddada ah ee la dejinayo marka la isticmaalayo qalabka sida xiridda iyo ilaalinta bogga ee khilaafaadka adag. Maamulayaasha cusub waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay si tartiib ah u billaabaan oo ay ka dhistaan khibrad meelaha ay ku barteen, iyo inay dadka kale waydiiyaan haddii ay shaki qabaan.
=== Hab dhaqanka maamulaha ===
{{shortcut|WP:ADMINCOND}}
Maamulayaashu waa inay ku hoggaamiyaan tusaale ahaan, isla markaana, sida ''dhammaan tafaftirayaasha'', ay ugu dhaqmaan si ixtiraam leh, rayid ah oo ay la falgalaan kuwa kale ''mar kasta''. Maamulayaasha kama xorooba {{em|wax kasta}} oo ka mid ah siyaasadaha la dhisay ee Wikipedia; waxaa laga filayaa inay raacaan oo ay gutaan waajibaadkooda sida ugu fiican ee awooddooda ah. Khaladaadka marmarka qaarkood waa kuwo si buuxda ula jaan qaadaya isticmaalka qalabka maamulaha; maamulayaasha looma filayo inay noqdaan kuwo kaamil ah. Si kastaba ha ahaatee, carqaladaynta joogtada ah ama halista ah ee Wikipedia iyada oo loo marayo dabeecad sida [[Wikipedia:Anshax|aan rayid ahayn]] ama tafaftiridda niyad-xumada ah waa mid aan la jaanqaadi karin oo ah ''khilaaf toos ah'' oo lala leeyahay filashooyinka iyo mas'uuliyadaha maamulayaasha, iyo xukunka xun ee joogtada ah ama fool xun ayaa horseed u noqon kara in laga xayuubiyo qalabka maamulaha. Maamulayaashu waa inay ku dadaalaan inay tusaale u noqdaan heerarka sare ee ixtiraamka iyo rayidnimada, iyo tafaftiridkooda, wadahadalladooda, is-dhexgalkooda, iyo hab dhaqankooda waa inay dejiyaan tusaalaha dhammaan tafaftirayaasha kale ''mar kasta''. Tani waa labadaba ''shuruud'' iyo ''xaalad'' haysashada mudnaanta maamulaha.
Maamulayaashu waa inay maskaxda ku hayaan inay haystaan boqollaal saaxiibo ah. Sidaa darteed, haddii maamuluhu ausan u hoggaansami karin siyaasadaha goobta oo uusan nagaan rayid (xitaa xagga isticmaayaasha muujinaya dabeecadda dhibaatada leh) inta uu wax ka qabanayo arrin go'an, maamuluhu waa inuu arrinta u keenaa gole ogeysiis ama u gudbiyaa maamule kale si uu wax uga qabto, halkii uu ka darsan lahaa ama ka sii dari lahaa dhibaatada hab-dhaqan xumo.
=== Xisaabtanka ===
{{shortcut|WP:ADMINACCT}}
Maamulayaashu waxay ka xisaabtamaan ficilladooda ku lug leh qalabka maamulaha, maadaama ficillada maamulaha ee aan la sharaxin ay niyad-jabiso tafaftirayaasha kale. Iyadoo ku xiran kaliya xuduudaha [[Wikipedia:Anshax|rayidnimada]], [[Wikipedia:Ma jiraan weeraro shaqsiyeed|ka fogaanshaha weerarrada shakhsi ahaaneed]], iyo [[Wikipedia:U qaado niyad wanaagsan|u qaadashada wanaagsan]] ee macquulka ah, tafaftirayaashu waxay xor u yihiin inay wax ka weydiiyaan ama dhaleeceeyaan ficillada maamulaha. Maamulayaasha waxaa laga filayaa inay si degdeg ah oo rayid ah uga jawaabaan su'aalaha ku saabsan hab dhaqankooda Wikipedia-la xiriira iyo ficillada maamulka, gaar ahaan inta lagu jiro wadahadallada bulshada ee golayaasha ogeysiiska ama inta lagu jiro habsocodka Guddiga Garsoorka. Maamulayaashu waa inay caddeeyaan ficilladooda marka la codsado.
Maamulayaasha si halis ah ama soo noqnoqda ugu dhaqma si dhibaato leh, ama lumiyay kalsoonida ama kalsoonida bulshada, waxaa la cunaqabteyn karaa ama laga xayuubin karaa xuquuqdooda maamulaha Guddiga Garsoorka ama codsiga dib u yeerista. Tani waxay dhacday ama waxaa la soo jeediyay ficillada soo socda:
* Maamulnimo "niyad-xumo ah" ([[Wikipedia:Sock puppetry|sock puppetry]], xad gudub weyn oo kalsooni ah,
{{spaced ndash}}tani waxay noqon kartaa mid lala yeesho tifaftirayaasha (tusaale ahaan, la'aanta digniinaha habboon ama sharraxaadaha ficillada), ama si wax looga qabto welwelka bulshada (gaar ahaan marka la raadiyo sharraxaadyo ama faallooyin kale oo halis ah)
**In kasta oo hababka ugu wanaagsan ee maamulayaashu ay yihiin inay u suurtageliyaan iimaylka iyo ogeysiisyada, looma baahna inay sidaas sameeyaan, mana loo baahna inay akhriyaan ama ka jawaabaan haddii la suurtogeliyey. Maamulayaasha aan u suurtagelin ogeysiisyada waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay arrintan ku muujiyaan boggooda isticmaale.
* Xad gudub soo noqnoqda, joogto ah, ama fool xun oo ku saabsan qalab ama oggolaansho isticmaale oo la socota qalabka maamulaha (sida u guurista faylasha]] ama isticmaalka [[Wikipedia:Rollback|dib u celinta]]) {{endash}} maamulaha waxaa laga xayuubin karaa mudnaanta maamulka si buuxda oo kaliya si looga saaro helitaanka oggolaanshaha isticmaale ee la socota.
* Xukun xumo soo noqnoqda ama joogto ah.
=== Amniga ===
{{shortcut|WP:SECUREADMIN}}
Wikipedia siyaasadda shuruudaha xoogga erayga sirta ah waxay ka rabtaa maamulayaashu inay haystaan eryo sir ah oo xooggan iyo inay raacaan hababka amniga shakhsi ahaaneed ee habboon. Maadaama ay leeyihiin awood ay ku geystaan waxyeelo goobta oo dhan ah hal tafaftir, akoon admin ah oo la hareer maray ayaa la xiri doonaa mudnaantiisana waa laga saarayaa sababo amniga goobta awgeed. Xaaladaha qaarkood, ka noqoshada mudnaanta waxay noqon kartaa mid joogto ah. Maamul kasta oo la ogaado inuu haysto eray sir ah oo ka yar 8 xaraf dherer ahaan ama ka mid ah [https://github.com/danielmiessler/SecLists/blob/master/Passwords/Common-Credentials/10k-most-common.txt 10,000 erayada sirta ah ee ugu caansan] sidoo kale waa la desysopping karaa. Go'aanka ku saabsan dib u sysopping maamulayaasha ku meel gaar ahaan la desysopped waxaa loo daayay Guddiga Garsoorka, kuwaas oo tixgelin doona in mulkiilaha xaqqa leh si sax ah loo aqoonsaday, iyo aragtidooda ku saabsan dhacdada iyo maamulka iyo amniga (oo ay ku jiraan amniga mustaqbalka ee suurtogalka ah) ee akoonka.
Xaqiijinta laba tallaabo ah waa la heli karaa si loo sii sugo akoonnada isticmaalka aan la oggolayn.
Maamulayaashu waa inay '''marnaba''' la wadaagin eraygooda sirta ah ama akoonkooda qof kale, sabab kasta ha ahaatee. Haddii ay ogaadaan in eraygooda sirta ah la hareer maray, ama akoonkooda si kale loo hareer maray (xitaa tifaftire ama qof ay yaqaaniin oo ay aaminsan yihiin), waa inay isku dayaan inay beddelaan isla markiiba, ama haddii kale u sheegaan bureaucrat si ku meel gaar ah loo desysopping. Isticmaayaasha ku guuldareysamaya inay soo sheegaan isticmaalka aan la oggolayn ee akoonkooda waa la desysopping doonaa. Isticmaalka aan la oggolayn waxaa loo tixgeliyaa 'xaalado muran leh', mana soo celin doonto si otomaatig ah.
== <span class="anchor" id="INVOLVED"></span><span class="anchor" id="UNINVOLVED"></span><span class="anchor" id="involved"></span><span class="anchor" id="uninvolved"></span>Maamulayaasha ku lugta leh ==
{{shortcut|WP:INVOLVED|WP:UNINVOLVED}}
{{Quote box
| quote = "Ninna ma aha garsoore ku habboon kiisa u gaar ah"
| source = Thomas Hobbes, ''Leviathan Leviathan''
}}
Guud ahaan, tafaftirayaashu waa aysan u dhaqmin maamulayaal ahaan khilaafaadka ay ku lug lahaayeen. Tani waa sababta oo ah maamulayaasha lugta leh waxay noqon karaan, ama u muuqan karaan, kuwo aan awood u lahayn inay gaaraan go'aanno ujeeddo leh khilaafaadka ay dhinac ka ahaayeen ama ay dareen xooggan ka qabaan. Lug lahaanshaha waxaa bulshadu si ballaaran u fasiraysaa inay ku jirto khilaafaadyo hadda jira ama la soo dhaafay oo lala yeeshay tifaftire (ama tafaftirayaal), iyo khilaafaadka mowduucyada, dhib ma laha dabeecadda ama da'da khilaafka.
Hal digniin oo muhiim ah ayaa ah in maamulaha la falgalay tafaftire ama goob mowduuc ah ''sii ahaan doona doorka maamulka oo kaliya'', ama kaasoo ka qaybgalkiisii hore uu ahaa mid yar ama tafaftirro cad oo aan muujin eex, waa {{em|aan lug lahayn}} mana laga horjoogsado inuu ka shaqeeyo awood maamul oo la xiriirta tafaftirahaas ama goobta mowduuca ah. Digniinaha, wadahadal deggan oo macquul ah iyo sharraxaadda digniinahaas, talada ku saabsan caadooyinka bulshada, iyo talooyinka ku saabsan erayada suurtogalka ah iyo hababka ma ka dhigayaan maamulaha mid lug leh.
Kiisaska tooska ah (tusaale ahaan, burburinta muuqata, bulshadu waxay taariikh ahaan taageertay ficilka cad ee maamulaha kasta - xitaa haddii uu lug leeyahay - iyadoo la saleynayo in maamule kasta oo macquul ah uu u badan yahay inuu gaari lahaa gabagabadaas oo kale. In kasta oo ay jiraan wax ka reebitaan ku saabsan mamnuucidda tafaftirayaasha lugta leh ee qaadaya ficil maamul, weli waa habka ugu wanaagsan ee kiisaska uu maamuluhu u muuqan karo inuu lug leeyahay in arrinta loo gudbiyo maamule kale iyada oo la marayo golayaasha ogeysiiska ee khuseeya.
Tafaftirayaasha aan maamulayaasha ahayn ee xiraya wadahadallada
iyo qiimaynta is-afgaradka waxaa lagu hayaa isla heerarkaas; tafaftirayaasha xiraya wadahadalladaas waa aysan ku lug lahaan wadahadalka laftiisa ama khilaafaadka la xiriira.
== <span class="anchor" id="Grievances by users"></span><span class="anchor" id='Grievances by users ("administrator abuse")'></span>Cabashooyinka ==
{{shortcut|WP:ADMINABUSE|WP:ADMINISTRATORABUSE}}
Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in maamuluhu u dhaqmay si aan habboonayn, waa inuu si toos ah u muujiyaa welwelkiisa maamulaha mas'uulka ka ah oo uu isku dayaa inay xal gaaraan si nidaamsan oo rayid ah. Haddii aan arrinta lagu xallin labada dhinac u dhexeeya, isticmaayaashu waxay ku sii wadi karaan xallinta khilaafka (fiiri qaybtan hoose wixii macluumaad dheeraad ah). Hal hab oo suurtagal ah waa in la bilaabo wadahadal dib u eegista ficilka maamulka]] ama golaha ogeysiiska maamulayaasha si loo codsado jawaab-celinta bulshada {{endash}} si kastaba ha ahaatee, cabasho-sidayaashu waa inay ogaadaan in hab-dhaqankooda la siman yahay oo la tixgeliyo sida isticmaalaha ay ka wada hadlayaan. Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in si aan habboonayn loo xiray, wuxuu mari karaa habka codsiga xiridda oo uu sharaxi karaa xaaladda iyo sababta ay u rumeysan yihiin in xiriddu ay tahay mid aan habboonayn ama aan la caddayn karin.
In kasta oo Guddiga Garsoorka ausan si caadi ah u eegin xiridaha gaagaaban ama caadiga ah, welwelka ku saabsan caafimaadka maamulaha iyo ku-habboonaanta doorka waxaa loo keeni karaa guddiga iyadoo lala wato Codsi Garsoor, badanaa marka hababka kale ee xallinta khilaafka ay guuldarraysanayaan iyo marka habkani yahay ikhtiyaarka ugu dambeeya.
== Xad gudubka qalabka maamulka ==
{{shortcut|WP:TOOLMISUSE}}
Xad gudubka qalabka maamulka waxaa loo tixgeliyaa ''arrin aad u halis ah''; waxaa la siiyaa isticmaayaasha la aaminsan yahay ee loogu talagalay dayactirka iyo hawlaha kale, waana in mar walba la isticmaalaa iyadoo laga fikirayo, daryeel leh, dadaal habboon iyo xukun wanaagsan. Xad gudubka halista ah ee qalabka ayaa horseed u noqon kara cunaqabatayn ama xitaa ka saariddooda. Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in maamuluhu uusan isticmaalin qalabkiisa maamulka sida waafaqsan siyaasadaha iyo tilmaamaha Wikipedia ee la dhisay, markaa waa inay marka hore ka wada hadlaan welwelkooda iyo arrimahooda maamulaha la xiriira si toos ah. Kiisaska aysan arrintu ku xallin si toos ah loogana wada hadlo iyo/ama marka la go'aamiyo in gelitaanka bulshada ballaaran ay tahay mid lagama maarmaan ah ama loo baahan yahay, isticmaayaashu waxay soo dhigi karaan welwelkooda ku saabsan arrinta si ay u eegto bulshada ballaaran.
Xaaladaha caadiga ah ee ay badanaa lagama maarmaanka tahay in laga fogaado isticmaalka qalabka:
* ''Khilaaf dano ah ama aan dhexdhexaad ahayn'' – Maamulayaashu waa aysan caadi ahaan isticmaalin qalabkooda arrimaha ay si shakhsi ah ugu lug leeyihiin (tusaale ahaan, khilaaf nuxur ah oo ay dhinac ka yihiin).
* ''Caadooyinka bulshada ama siyaasadaha'' – Marka siyaasad ama caado bulsho ay caddahay in aysan aheyn in la isticmaalo qalabka, markaa qalabka waa aysan aheyn in la isticmaalo iyada oo aan la bixin sharraxaad muujineysa in arrinta la tixgeliyey, iyo sababta (dhif ah) reebitaanka loo arko mid macquul ah.
* ''Ficillada maamulaha ee la xiriira tifaftiridda lacagta la siiyo'' – Qalabka maamulka waxaa laga yaabaa inaan loo isticmaalin qayb ka mid ah hawl kasta oo tifaftirid lacag ah, marka laga reebo ama marka lacagta ay bixiso Aasaaska Wikimedia ama shirkad la xiriirta WMF.
* ''Dib u celinta ficillada maamulayaasha kale'' – Kaliya si ixtiraamaysa maamulaha ficilkiisa uu lug ku leeyahay, iyo (badanaa) ka dib wadahadal.
* ''Dib u soo celinta ficil maamul oo horay loo soo celiyey'' (mararka qaarkood loo yaqaan "dagaalka giraangiraha").
Fiiri hoos kuwan iyo wax ka reebitaanka aadka u yar.
Xitaa marka isticmaalka qalabku uu u muuqdo mid macquul ah, haddii uu jiro shaki waxaa fiican in la waydiiyo maamule kale oo madaxbannaan inuu dib u eego oo (haddii la caddayn karo) uu qaado ficilka.
=== Dib u celinta ficilka maamulaha kale ===
{{shortcut|WP:RAAA}}
Maamulayaasha waxaa laga filayaa inay yeeshaan xukun wanaagsan waxaana la rumeysan yahay inay si taxaddar leh u tixgeliyeen ficillada ama go'aannada ay fuliyaan maamulayaal ahaan. Maamulayaashu way is khilaafi karaan, laakiin ficillada maamulka waa aysan aheyn in la celiyo iyada oo aan lahayn sabab wanaagsan, feker taxaddar leh, iyo (haddii ay u badan tahay in laga soo horjeesto), halkaas oo maamuluhu uu hadda joogo, wadahadal gaaban oo lala yeesho maamulaha ficilkiisa la looltamayo.
==== Xaaladaha gaarka ah ====
Xaaladaha qaarkood, siyaasadda caadiga ah ee dib u celinta ficilka maamulaha kale ma khuseyso:
* '''Xiridaha ay sameeyeen Guddiga Garsoorka:''' Xiridaha ay oggolaadeen Guddiga Garsoorka waa inay ku jiraan tilmaan cad oo ah halka ay ka yimaadeen, sida "Guddiga Garsoorka awgeed", "Codsigu waa kaliya Guddiga Garsoorka", ama. Maamulayaashu waa inay kaliya dhigaan, yareeyaan, ama ka saaraan xiridahaas iyagoo haysta oggolaansho qoraal ah oo horudhac ah oo ka yimid guddiga.
* '''Xanibaha CheckUser:''' Xiridaha loo cayimay sida "Xannibaha CheckUser" (taas oo ah, xanibaad ku tiirsan natiijooyinka qarsoodiga ah ee CheckUser) waxaa laga yaabaa inaysan celin maamulayaasha aan lahayn helitaanka qalabka CheckUser. Cabashooyinka xiridahan waxaa inta badan la maqlayaa on-wiki, laakiin waxaa maqli kara Guddiga Garsoorka xaaladaha qasabka ah. Maamulayaasha waxaa la xusuusiyey bishii Luulyo 2010 inay aysan celin karin xiridaha CheckUser iyagoo aan haysan oggolaansho horudhac ah oo ka yimid Guddiga ama checkuser.
* '''Xiridaha Oversight:''' Xiridaha loo cayimay sida "Xiridaha Oversight" (taas oo ah, xiridaha ku tiirsan macluumaadka la xakameeyey) waxaa laga yaabaa inaysan celin maamulayaasha aan lahayn helitaanka oggolaanshaha oversight. Guddiga Garsoorka ayaa xukumay bishii Maarso 2013 in xiridaha oversight aan la celin karin iyadoo aan la haysan oggolaansho horudhac ah oo ka yimid Guddiga ama oversighter.
* '''Xiridaha safka VRT ee khilaafka danaha:''' Xiridaha la dhigay qayb ka mid ah safka VRT ee khilaafka danaha oo ay ku jirto nambarka tigidhka ee sababaynta xiridda waxaa laga yaabaa inaysan celin iyadoo aan la haysan oggolaanshaha maamule leh helitaanka safka ama Guddiga Garsoorka Dhaqdhaqaaqa Abriil 2026.
=== <span class="anchor" id="Wheel war"></span>Dib u soo-celinta ficil la celiyey ("dagaalka giraangiraha") ===
{{shortcut|WP:WHEEL|WP:WW}}
Marka maamule kale uu ''horay'' u celiyey ficil maamul, waxaa aad u dhif ah inuu jiro sabab kasta oo sharci ah oo loogu talagalay maamulaha asalka ah ama maamule kale inuu dib u soo celiyo ficilka la mid ah ama la mid ah mar nữa iyada oo aan lahayn wadahadal cad oo horseedaya go'aan ay gaareen is-afgarad. dagaalka giraangiraha waa marka ficilka maamulaha uu celiyo maamule kale, laakiin halkii laga wadahadli lahaa khilaafka, qalabka maamulka ayaa markaas loo isticmaalaa si dagaal ah si loo tirtiro ama loo dib u sameeyo ficilka. Iyadoo ay jiraan wax ka reebitaan aad u yar, marka ficil maamul la celiyo, waa aysan aheyn in la soo celiyo iyada oo aan la helin is-afgarad.
<div style="border: 2px solid #990000; background-color: #FF000030; border-radius: 1em; padding: 0.5em 1em; color:inherit;">
<strong style="font-weight:normal;">Ha ku celin ficil maamul oo la celiyey marka aad ogtahay in maamule kale uu ka soo horjeedo. Ha sii wadin silsilad dib-u celin maamul ah oo aan lahayn wadahadal. Xalli khilaafaadka maamulka {{underline|iyada oo la marayo wadahadalka}}.</strong>
</div>
Wheel warring waxay badanaa horseeddaa codsi garsoor oo degdeg ah. Cunaqabateynta wheel warring waxay ka timid canaan iyo digniin, ilaa xirid ku meel gaar ah, ilaa desysopping, xitaa kiisaska ugu horreeya ee markii ugu horreysay. Waxaa jiray dhowr garsoor kiisas oo khuseeya oo ku saabsan mawduuca dagaalka giraangiraha.
Erayada waxaa kale oo loo isticmaalay taariikh ahaan maamule si aan habboonayn u celinaya noocyada qaarkood ee ficil rasmi ah.
Wikipedia waxay ka shaqeysaa ruuxa [[Wikipedia:Is afgarad|is afgaradka]]; khilaafaadka waa in lagu dejiyaa wadahadal rayid ah halkii ay ka noqon lahaayeen halgan awoodeed. Waxaa jira dhowr arrimood oo muhiim ah oo dagaalku uu ka fiican yahay wadahadalka, ama u qalma in aad lumiso sharaftaada wanaagsan. Haddii aad dareento ''rabitaan'' ah in aad wheel war, isku day beddelladan:
* Raadi wadahadal wax dhisaya, oo ujeedkeedu yahay in la qaboojiyo xaaladda oo loo soo celiyo hababka caadiga ah. Qaadashada hab-dhaqan iyo hab qaboojin ah oo ula kac ah inta aad sharaxayso ayaa caawin karta. Xaaladaha qaarkood, iimaylka waxaa laga yaabaa inuu u oggolaado talo shakhsi ah oo qalbi ah in la bixiyo oo aan si fudud loogu soo dhajin karin wiki-gan.
* Haddii aad ka walwalsan tahay hab-dhaqan xumo oo sug gelitaanka. Wixii <strong>xad gudub halis ah oo fool xun oo qalabka ah</strong> tixgeli in aad xareyso codsi kiis [[Wikipedia:Ogaysiiska Maamulka|Guddiga Garsoorka]].
* Haddii aad ka walwalsan tahay inaan la shaqayn (ama daahitaanka loo baahan yahay ee wada-hadalka) ay si dhakhso ah u keeni karti xaaladdu inay si xun u xumaato ama ay noqoto mid aan ku habboonayn, mararka qaarkood waxay noqon kartaa mid macquul ah in iimayl loo diro Guddiga Garsoorka oo loo sheego xaaladda ama loo codsado faragelin ama talo degdeg ah. Tani waxay noqon kartaa kiiska halkaasoo macluumaad aan dadweyne ahayn ama waxyeelo ay ka dhalan kartaan.
* Oo xusuusnow inaad haysato boqollaal saaxiibo ah: keligaa ma tihid inta badanna arrimaha waxaa ka sii dara xukunka xun. Haddii lagugu arko adigoo si wanaagsan u dhaqmaya, badanaa arrintu way dhammaan doontaa dhawaan, si kasta oo ay u muuqato mid xun. Mararka qaarkood waxaa ugu wanaagsan in si fudud loo qaato nasasho oo la dejiyo.
Erayada "wheel" waxay ka yimaadeen sharraxaadda akoonnada mudnaanta sare leh ee kombuyuutarrada weyn ee PDP-10 iyo TOPS-20, halkaas oo "wheel" loo isticmaalay sida "xidid" loogu isticmaalo nidaamyada Linux/Unix.<ref>{{cite web|title=Wheel |url=http://www.catb.org/jargon/html/W/wheel.html |access-date=8 June 2021 |work=Jargon File 4.4.7 |publisher=Eric S. Raymond}}</ref>
<ref>{{cite web|title=Wheel bit |url=http://www.catb.org/jargon/html/W/wheel-bit.html |access-date=8 June 2021 |work=Jargon File 4.4.7 |publisher=Eric S. Raymond}}</ref>
==Tixraacyada==
{{Reflist}}
== Xiriiriyeyaasha dibadda ==
* [[Meta:Administrators of Wikimedia projects/Wikipedias|Maamulayaasha dhammaan Wikipediyeyaasha]],
*[[:en:Wikipedia:Meta|Meta-Wiki]]
d60lip8rfd9eoddkiija4jc4bcntd5q
311443
311439
2026-10-30T16:51:08Z
Isma4l
41797
/* */
311443
wikitext
text/x-wiki
{{Policy|WP:ADMIN|WP:SYSOP|WP:MOP}}
{{Ombox
|text = '''Kani ma aha bog lagu dhejiyo su'aalaha maamulayaasha.''' Taas beddelkeeda, isticmaal Codsashada dareenka maamulaha.|image=[[File:Symbol question.svg|link=|alt=|35px]]}}
{{Nutshell|Maamulayaashu waa tafatirayaal tabaruceyaal ah lagu kalsoon yahay ee loo oggolaaday inay isticmaalaan qalabka gaar ah ee Wikipedia Soomaaliga. Waxaa laga filayaa inay ilaalinayaan heer sare oo anshax ah, inay si caddaalad ah u adeegsadaan qalabka, isla markaana ay {{strong|marnaba}} u isticmaalin si ay faa'iido uga helaan khilaaf.}}
{{Enforcement policy list}}
[[File:Wikipedia Administrator.svg|thumb|Qalabka maamulka ee Wikipedia waxaa badanaa lagu barbar dhigaa mop-ka nadaafadda, taasoo keenta in maamulnimada mararka qaarkood lagu sifeeyo in "la siiyay mop-ka". Sida qof nadiifiye ah oo dhab ah laga yaabo inuu furayaal u haysto xafiisyo ay shaqaalaha kale ka reeban yihiin, maamulayaashu waxay leeyihiin awoodo gaar ah oo door ah, laakiin - sidoo kale sida nadiifiyaha dhabta ah - kama muhiimsana tafatirayaasha kale.]]
'''Maamulayaasha''', oo si caadi ah loogu yaqaan '''admins''' ama '''sysops''' (hawl wadeenada nidaamka), waa tafatirayaasha [[Wikipedia]] ee la siiyay awoodda farsamo si ay u qabtaan ficilo gaar ah oo ku saabsan Wikipedia Soomaaliga. Kuwani waxaa ka mid ah awoodda ay u leeyihiin inay [[WP:BLOCK|xiraan]] oo ay furaan akoonnada isticmaalaha, [[Ciwaanka IP-ga|cinwaannada IP]], iyo kala duwanaanshaha IP ee tifaftiridda, inay wax ka beddelaan bogagga si buuxda loo [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaaliyay]], inay codsadaan oo ay ka saaraan [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaalinta bogga]], inay [[WP:DELETE|tirtiraan]] oo ay soo celiyaan bogagga, inay wareejiyaan bogagga iyada oo aan la xaddidin, iyo inay isticmaalaan qalabka kale ee gaarka ah.
Maamulayaashu waxay qaataan mas'uuliyadahan iyagoo ah tabaruceyaal ka dib markii ay maraan habka dib u eegista bulshada ama iyagoo ay soo doorteen saaxiibadooda tafaftirayaasha ah. Uma dhaqmaan sidii shaqaale ka tirsan [[Wikimedia Foundation|Aasaaska Wikimedia]]. Weligood looma baahna inay isticmaalaan qalabkooda mana aha inay marnaba u isticmaalaan si ay faa'iido uga helaan khilaaf ay ku lug lahaayeen. Maamulayaasha waa inaan lagu khaldin [[m:System administrators|maamulayaasha nidaamka Wikimedia]] ("sysadmins").
Wikipedia Soomaaliga wuxuu leeyahay {{NUMBEROFADMINS}} maamulayaal (fiiri {{Plainlink|url=//so.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ListUsers/sysop&limit=2000|name=liiska buuxa ee akoonnada leh mudnaanta maamulaha}} ama liisaska maamulayaasha ee heerka wax qabadka).
== <span class="anchor" id="POWERS"></span><span class="anchor" id="Powers"></span><span class="anchor" id="ABILITIES"></span><span class="anchor" id="Abilities"></span><span class="anchor" id="ADMINRIGHTS"></span><span class="anchor" id="MOPRIGHTS"></span>Awoodaha maamulayaasha ==
{{Shortcut|WP:MOPRIGHTS}}
Maamulayaashu waxay leeyihiin awoodda farsamo si ay u fuliyaan ficillada soo socda:
* [[Wikipedia:Xannibaadyo iyo mamnuucid|Xannib]] iyo furid akoonnada isticmaalaha, cinwaannada IP, iyo kala duwanaanshaha IP ee tifaftiridda<ref>Xiridmahan waxay diidi karaan tifaftiridda bogag ama magacyo gaar ah, ama waxaa lagu dabaqi karaa goobta oo dhan iyo {{em|dhammaan bogagga}}.</ref>
* Codsashada, wax ka beddelidda, iyo ka saaridda [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaalinta bogga]] ee bog gaar ah si loo xaddido ama loo oggolaado tafaftiridda, u guurista, abuurista, iyo/ama soo gelinta faylasha
* Wax ka beddelidda bogagga si buuxda loo ilaaliyay
* [[Wikipedia:Xeerka Tirtirka|Tirtiridda]] bogag leh 5,000 ama ka yar dib u eegisyo<ref>Bogagga leh in ka badan 5000 dib u eegis waxaa kaliya tirtiri kara [[Wikipedia:Steward|steward]].</ref>
* Daawashada iyo soo celinta bogagga la tirtiray
* [[Wikipedia:Tirtiridda taariikhda|Xaddididda iyo soo celinta muuqashada dadweynaha]] ee macluumaadka diiwaannada shakhsiga ah iyo dib u eegisyada bogga
* Bixinta iyo ka noqoshada ogolaanshaha isticmaale ee gaarka ah ee [[Wikipedia:Codsiga maamulka/Hordhac|ay codsadeen akoonnada isticmaalaha]]<ref>Maamulayaashu waxay bixin karaan oo ka noqon karaan abuuraha akoonka, confirmed, event rrganizer, IP block exempt. Waxay kaloo awood u leeyihiin inay bixiyaan oo ka noqdaan xuquuqaha been abuurka ah ee AutoWikiBrowser, AFC, maadaama ay awood u leeyihiin inay wax ka beddelaan bogagga si buuxda loo ilaaliyay.</ref>
* Wax ka beddelidda bogagga ku jira magaca MediaWiki, iyadoo laga reebo bogagga JavaScript iyo CSS<ref>Kaliya [[Wikipedia:Interface administrators|maamulayaasha interface-ka]] ayaa leh awoodda ay ku beddelaan bogagga JavaScript iyo CSS ee ku jira magaca MediaWiki.</ref>
* Fulinidda ficillo kale oo gaar ah sida lagu qoray {{Section link|Special:ListGroupRights#sysop}}
Sida caadada ah, maamulayaashu waxay badanaa mas'uuliyad ka saaraan xukunka natiijooyinka wadahadallada qaarkood, sida wadahadallada tirtiridda, wadahadallada dhaqdhaqaaqa, iyo wadahadallada dib-u eegista dhaqdhaqaaqa, laakiin tifaftirayaasha aan maamulaha ahayn ayaa iyaguna xiri kara wadahadallada
== Noqoshada maamulaha ==
{{Shortcut|WP:CANDIDATE|WP:BECOMEADMIN}}
Lagu jiro [[Soomaali Wikipedia|Wikipedia-ha Af-Soomaali]], waxaa jira laba hab oo lagu noqdo maamulaha: iyada oo la marayo is afgarad laga dhisay wadahadalka dadweynaha, ama cod sir ah. Wikipedia Soomaaliga wuxuu u baahan yahay in musharraxiinta maamulayaashu ay haystaan xaqqa isticmaale ee [[Wikipedia:Autoconfirmed users|Autoconfirmed user]]. ([[m:List of Wikipedias|Wikipedia-yada kale]] waxay leeyihiin siyaasadahooda gaarka ah ee bixinta maamulnimada.)
'''Kaliya hal akoon oo qof go'an ah ayaa yeelan kara qalabka maamulka'''. Reer-baxnimada kaliya ayaa ah in maamulayaashu ay shaqeyn karaan [[Wikipedia:Bots|botyada]] leh helitaanka maamulka.
Ogolaanshaha maamulaha waxaa la bixiyaa si aan xad lahayn, waxaana laga saarayaa kaliya marka la codsado, xaaladaha ku lug leh faragelinta heerka sarre ah, ama sabab la xiriirta shaqo la'aan.
=== <span class="anchor" id="Request for adminship"></span>Codsashada maamulnimada iyada oo la marayo is afgarad ===
Isticmaale kasta oo autoconfirmed ah wuxuu codsan karaa maamulnimo ("RfA") bulshada dhexdeeda. Si kastaba ha ahaatee, maamulayaasha waxaa laga filayaa inay yeeshaan heer sarre oo kalsooni iyo ammaan ah bulshada dhexdeeda, markaa codsiyada ka yimaada isticmaayaasha aan lahayn khibrad la taaban karo badanaa ma guuleystaan. Tafaftiraha kasta wuxuu ka faalloon karaa codsiga, tifaftire kastana wuxuu qiimayn doonaa musharrax kasta si uu u gaar ah. Si kastaba ha ahaatee, kaliya tifaftirayaasha haysta xaqqa isticmaale ee autoconfirmed user ayaa "codayn kara" codsiyada.
Kahor inta aan la codsan ama la aqbalin magacaabista, musharraxiinta waa inay guud ahaan ahaadaan tifaftirayaal Wikipedia ah oo firfircoon, joogto ah, mudnaan dheerna leh, aqoon u leh habraacyada iyo dhaqamada Wikipedia, ixtiraamaya oo fahmaya siyaasadahooda, isla markaana helay kalsoonida guud ee bulshada. Musharraxiinta waxaa kale oo looga baahan yahay inay soo bandhigaan haddii ay abid u tafatireen Wikipedia lacag. Su'aalaha la xiriira arrintaan waxaa loo oggol yahay in la waydiiyo musharrax kasta, tifaftire kasta oo bulshada ka tirsan, inta uu socdo habka RFA.
Wadahadal ayaa dhaca muddo todobo maalmood ah oo ku saabsan in musharraxgu uu noqdo maamule. Sida is-afgaradka bulshada, RfA-yada waxaa lagu xayaysiiyaa [[:en:MediaWiki:Watchlist-messages|liisaska daawashada tafaftirayaasha]]. Bulshadu waxay dejisay xadka su'aasha: ma jiro tafaftire waydiin kara in ka badan laba su'aal musharrax. Sidoo kale lama oggola su'aallo qaybo badan ka kooban oo loo qaabeeyey sidii hal su'aal, laakiin dhab ahaantii waydiinaya su'aallo badan oo ka sarreeya xadka. [[Wikipedia:Bureaucrats|Bureaucrats]] iyo la socodayaasha loo qoondeeyey waxay "klerkin" karaan RfA-yada, iyagoo la tacaalaya faallooyinka iyo/ama codadka ay u arkaan inay yihiin kuwo aan habboonayn.
Habka RfA wuxuu u oggolaanayaa tifaftirayaasha kale inay bartaan musharraxka. Tifaftirayaashu waxay sahamiyaan ka-qaybgalka musharraxka iyo asalka uu u leeyahay tifaftire ahaan, waxay ku sameeyaan wadahadallo, iyo fahamka doorka ay codsanayaan. Tafaftirayaashu waxay sheegaan haddii ay taageerayaan ama ay ka soo horjeedaan codsiga, iyaga oo wata sababaha ay u arkaan iyo aragtidooda musharraxka. Sarkaalka aan ku lug lahayn bureaucrat ayaa markaas go'aaminaya haddii uu jiro [[Wikipedia:Is afgarad|is afgarad]] lagu oggolaanayo codsiga. Go'aankani kuma saleysna si gaar ah boqolleyda taageerada, laakiin ficil ahaan inta badan RfA-yada ka sarreeya 75% waa ay maraan. Bulshadu waxay go'aamisay in ''guud ahaan'', RfA-yada u dhexeeya 65 iyo 75% taageerada ay tahay inay hoos yimaadaan go'aanka bureaucrats-ka. (Sidaa darteed, waxay si macquul ah uga dhalaneysaa in ku dhowaad dhammaan RfA-yada ka hooseeya 65% taageerada ay guuldarraysan doonaan.)
In kasta oo RfA uu yahay hab xooggan, tayada jawaab-celinta iyo dib u eegista diyaargarowga musharraxka iyo dabeecaddiisa ee ay sameeyaan tifaftirayaasha khibradda leh ayaa inta badan aad u sarreeya. Codsadayaasha aan guuleysan laakiin qaada tillaabooyin ay kaga jawaabayaan dhibcaha la soo qaaday waxay badanaa ku guuleystaan codsi xiga bilo kadib. Haddii aad xiisaynayso codsashada maamulnimada, waa inaad marka hore akhrisaa hage ku saabsan codsashada maamulnimada iyo tilmaamaha magacaabista. Markaad diyaar u tahay inaad codsato, waxaad ku dari kartaa magacaabistaada bogga [[Wikipedia:Codsiga maamulka]] ("RfA"), si waafaqsan tilmaamaha boggaas.
=== Doorashooyinka maamulayaasha ===
Maamulayaasha waxaa kale oo lagu dooran karaa doorasho maamule oo leh cod sir ah. Doorashooyinka maamulayaasha, oo billowday 2024, ma beddelaan RfA, maamulayaasha soo socdaana waxay si xor ah u dooran karaan habka ay isticmaalayaan. Doorasho tijaabo ah ayaa lagu qabtay Oktoobar 2024. Doorashooyinka maamulayaasha waxaa si joogto ah loogu oggolaaday jadwalka 5-ta bilood ah ee RfC oo la qabtay horraantii 2025. Marka laga reebo daaqadaha doorashada ka horreeya ee magacaabista musharraxa iyo dejinta codadka, habka wuxuu qaadanayaa 12 maalmood: 5 maalmood oo wadahadal iyo su'aallo ah, waxaa ku xiga 7 maalmood oo cod sir ah. Wareegyada doorashada iyo xilliyada daaqad kasta iyo xilli kasta waxaa lagu xayaysiiyaa horay, oo ay ku jiraan ogeysiisyada liiska daawashada.
Ka dib marka codbixintu dhammaato, doorashada waxaa baaraya seddex [[Wikipedia:Check user|checkusers]] ama [[Wikipedia:Steward|stewards]] oo ka tirsan Wikipedia Soomaaliga. Waxay hubin doonaan wixii laba laab ah, aan u qalmin, ama codadka sockpuppeteer oo ay tirtiri doonaan sidii loo baahnaa. Marka baarista la dhammeeyo, codadka waa la tiririyaa, natiijooyinka waa la shaaciyaa, maamulayaasha cusubna waxaa la siiyaa mudnaanta maamulka. Si uu u guuleysto, musharraxgu waa inuu helaa boqolleyda taageerada oo ah 70% ama ka badan iyo kooram ah ugu yaraan 20 cod oo taageero ah. Tirinta codadka waxaa lagu xisaabiyaa Taageerada / (Taageero + Ka soo horjeed) musharrax kasta. Codadka "Neutral" lama isticmaalo xisaabinta boqolleyda taageerada ee musharraxka mana laha saameyn dhinacaas ah.
== Meelaha ay maamulayaasha si gaar ah uga caawin karaan ==
Xuquuqda maamulaha waxay noqon kartaa mid aad u waxtar leh meelaha qaarka ah ee Wikipedia:
* Kahortagga burburinta
* Dhibaatooyinka xuquuqda daabacaadda tilmaamaha
* Dhacdooyinka dareenka maamulaha
* [[Bogga Hore]] qaybaha, sida Wararka ku jira ama Ma ogtahay
* Socodka isbeddellada dhow
* Codsiyada tirtiridda degdegga ah
* Xeerka saddex-jeer dib u celinta iyo xad-gudubyada dagaalka tafaftiridda.
"Maamulayaasha aan lug ku lahayn" ayaa sidoo kale ka caawin kara maamulka Guddiga Garsoorka iyo xallinta khilaafaadka ee ku saabsan meelaha iyo xaaladaha dhibaatada leh. Maamulayaasha ka shaqeynaya doorkan waa ''dhexdhexaad''; ma laha wax lug ah oo toos ah arrimaha ay dadka ka caawinayaan. Liisaska cunaqabateynta ee ay tahay inay fuliyaan maamulayaasha dhexdhexaadka ah.
== <span class="anchor" id="anyuser"></span>Golayaasha ogeysiiska maamulayaasha ==
{{shortcut|WP:ANYUSER}}
Saddex golayaal ogeysiis oo waaweyn ayaa jira oo ay ka dhacaan wadahadallada maamulaha guud (isticmaale kasta wuxuu soo dhigi karaa ama ka qayb qaadan karaa wadahadallada halkaas):
* [[Wikipedia:Ogaysiiska Maamulka]] – Loo isticmaalo waxyaabaha ay maamulayaashu jeclaan karaan (ama u baahan karaan) inay ogaadaan, sida ogeysiisyada iyo macluumaadka guud.
– Loo isticmaalo arrimaha u baahan dareenka maamulayaasha soo maraya. In kasta oo mawduucyada halkan ay noqon karaan kuwo dhaadheer, golahan waxaa inta badan loogu talagalay dhacdooyinka iyo arrimaha kale ee u baahan talo ama dareen.
– Waa gole ogeysiis oo ficillada maamulka ee maamulayaasha lagaga wada hadli karo loona eegi karo bulshada ballaaran.
== Filashooyinka maamulnimada ==
{{shortcut|WP:ADMINEXPECT}}
=== Daryeelka iyo xukunka ===
Haddii la siiyo helitaanka, maamulayaashu waa inay daryeel ku muujiyaan isticmaalka hawlahan cusub, gaar ahaan awoodda ay u leeyihiin inay tirtiraan bogagga oo ay xiraan isticmaayaasha iyo cinwaannada IP (fiiri hage sida- loo sameeyo ee maamulayaasha si aad u barato sida loo sameeyo waxyaalahan). Maamulayaasha cusub waa inay sidoo kale eegaan bogagga ku xiran liiska akhriska maamulayaasha ka hor intaysan isticmaalin awoodahooda maamul. Khaladaadka marmarka qaarkood la sameeyo waa la aqbalaa laakiin khaladaadka halista ah ama soo noqnoqda, ama kuwa ku lug leh xad-gudubyada hab dhaqanka maamulaha 'ee lugta leh' marmarka qaarkood maaha.
Qalabka maamulaha sidoo kale waa in lagu isticmaalo xukun taxaddar leh; waxay qaadan kartaa xoogaa waqti ah maamulaha cusub inuu barto goorta ay ugu fiican tahay in la isticmaalo qalabka, waxayna qaadan kartaa bilo in la helo dareen wanaagsan oo ku saabsan inta muddada ah ee la dejinayo marka la isticmaalayo qalabka sida xiridda iyo ilaalinta bogga ee khilaafaadka adag. Maamulayaasha cusub waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay si tartiib ah u billaabaan oo ay ka dhistaan khibrad meelaha ay ku barteen, iyo inay dadka kale waydiiyaan haddii ay shaki qabaan.
=== Hab dhaqanka maamulaha ===
{{shortcut|WP:ADMINCOND}}
Maamulayaashu waa inay ku hoggaamiyaan tusaale ahaan, isla markaana, sida ''dhammaan tafaftirayaasha'', ay ugu dhaqmaan si ixtiraam leh, rayid ah oo ay la falgalaan kuwa kale ''mar kasta''. Maamulayaasha kama xorooba {{em|wax kasta}} oo ka mid ah siyaasadaha la dhisay ee Wikipedia; waxaa laga filayaa inay raacaan oo ay gutaan waajibaadkooda sida ugu fiican ee awooddooda ah. Khaladaadka marmarka qaarkood waa kuwo si buuxda ula jaan qaadaya isticmaalka qalabka maamulaha; maamulayaasha looma filayo inay noqdaan kuwo kaamil ah. Si kastaba ha ahaatee, carqaladaynta joogtada ah ama halista ah ee Wikipedia iyada oo loo marayo dabeecad sida [[Wikipedia:Anshax|aan rayid ahayn]] ama tafaftiridda niyad-xumada ah waa mid aan la jaanqaadi karin oo ah ''khilaaf toos ah'' oo lala leeyahay filashooyinka iyo mas'uuliyadaha maamulayaasha, iyo xukunka xun ee joogtada ah ama fool xun ayaa horseed u noqon kara in laga xayuubiyo qalabka maamulaha. Maamulayaashu waa inay ku dadaalaan inay tusaale u noqdaan heerarka sare ee ixtiraamka iyo rayidnimada, iyo tafaftiridkooda, wadahadalladooda, is-dhexgalkooda, iyo hab dhaqankooda waa inay dejiyaan tusaalaha dhammaan tafaftirayaasha kale ''mar kasta''. Tani waa labadaba ''shuruud'' iyo ''xaalad'' haysashada mudnaanta maamulaha.
Maamulayaashu waa inay maskaxda ku hayaan inay haystaan boqollaal saaxiibo ah. Sidaa darteed, haddii maamuluhu ausan u hoggaansami karin siyaasadaha goobta oo uusan nagaan rayid (xitaa xagga isticmaayaasha muujinaya dabeecadda dhibaatada leh) inta uu wax ka qabanayo arrin go'an, maamuluhu waa inuu arrinta u keenaa gole ogeysiis ama u gudbiyaa maamule kale si uu wax uga qabto, halkii uu ka darsan lahaa ama ka sii dari lahaa dhibaatada hab-dhaqan xumo.
=== Xisaabtanka ===
{{shortcut|WP:ADMINACCT}}
Maamulayaashu waxay ka xisaabtamaan ficilladooda ku lug leh qalabka maamulaha, maadaama ficillada maamulaha ee aan la sharaxin ay niyad-jabiso tafaftirayaasha kale. Iyadoo ku xiran kaliya xuduudaha [[Wikipedia:Anshax|rayidnimada]], [[Wikipedia:Ma jiraan weeraro shaqsiyeed|ka fogaanshaha weerarrada shakhsi ahaaneed]], iyo [[Wikipedia:U qaado niyad wanaagsan|u qaadashada wanaagsan]] ee macquulka ah, tafaftirayaashu waxay xor u yihiin inay wax ka weydiiyaan ama dhaleeceeyaan ficillada maamulaha. Maamulayaasha waxaa laga filayaa inay si degdeg ah oo rayid ah uga jawaabaan su'aalaha ku saabsan hab dhaqankooda Wikipedia-la xiriira iyo ficillada maamulka, gaar ahaan inta lagu jiro wadahadallada bulshada ee golayaasha ogeysiiska ama inta lagu jiro habsocodka Guddiga Garsoorka. Maamulayaashu waa inay caddeeyaan ficilladooda marka la codsado.
Maamulayaasha si halis ah ama soo noqnoqda ugu dhaqma si dhibaato leh, ama lumiyay kalsoonida ama kalsoonida bulshada, waxaa la cunaqabteyn karaa ama laga xayuubin karaa xuquuqdooda maamulaha Guddiga Garsoorka ama codsiga dib u yeerista. Tani waxay dhacday ama waxaa la soo jeediyay ficillada soo socda:
* Maamulnimo "niyad-xumo ah" ([[Wikipedia:Sock puppetry|sock puppetry]], xad gudub weyn oo kalsooni ah,
{{spaced ndash}}tani waxay noqon kartaa mid lala yeesho tifaftirayaasha (tusaale ahaan, la'aanta digniinaha habboon ama sharraxaadaha ficillada), ama si wax looga qabto welwelka bulshada (gaar ahaan marka la raadiyo sharraxaadyo ama faallooyin kale oo halis ah)
**In kasta oo hababka ugu wanaagsan ee maamulayaashu ay yihiin inay u suurtageliyaan iimaylka iyo ogeysiisyada, looma baahna inay sidaas sameeyaan, mana loo baahna inay akhriyaan ama ka jawaabaan haddii la suurtogeliyey. Maamulayaasha aan u suurtagelin ogeysiisyada waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay arrintan ku muujiyaan boggooda isticmaale.
* Xad gudub soo noqnoqda, joogto ah, ama fool xun oo ku saabsan qalab ama oggolaansho isticmaale oo la socota qalabka maamulaha (sida u guurista faylasha]] ama isticmaalka [[Wikipedia:Rollback|dib u celinta]]) {{endash}} maamulaha waxaa laga xayuubin karaa mudnaanta maamulka si buuxda oo kaliya si looga saaro helitaanka oggolaanshaha isticmaale ee la socota.
* Xukun xumo soo noqnoqda ama joogto ah.
=== Amniga ===
{{shortcut|WP:SECUREADMIN}}
Wikipedia siyaasadda shuruudaha xoogga erayga sirta ah waxay ka rabtaa maamulayaashu inay haystaan eryo sir ah oo xooggan iyo inay raacaan hababka amniga shakhsi ahaaneed ee habboon. Maadaama ay leeyihiin awood ay ku geystaan waxyeelo goobta oo dhan ah hal tafaftir, akoon admin ah oo la hareer maray ayaa la xiri doonaa mudnaantiisana waa laga saarayaa sababo amniga goobta awgeed. Xaaladaha qaarkood, ka noqoshada mudnaanta waxay noqon kartaa mid joogto ah. Maamul kasta oo la ogaado inuu haysto eray sir ah oo ka yar 8 xaraf dherer ahaan ama ka mid ah [https://github.com/danielmiessler/SecLists/blob/master/Passwords/Common-Credentials/10k-most-common.txt 10,000 erayada sirta ah ee ugu caansan] sidoo kale waa la desysopping karaa. Go'aanka ku saabsan dib u sysopping maamulayaasha ku meel gaar ahaan la desysopped waxaa loo daayay Guddiga Garsoorka, kuwaas oo tixgelin doona in mulkiilaha xaqqa leh si sax ah loo aqoonsaday, iyo aragtidooda ku saabsan dhacdada iyo maamulka iyo amniga (oo ay ku jiraan amniga mustaqbalka ee suurtogalka ah) ee akoonka.
Xaqiijinta laba tallaabo ah waa la heli karaa si loo sii sugo akoonnada isticmaalka aan la oggolayn.
Maamulayaashu waa inay '''marnaba''' la wadaagin eraygooda sirta ah ama akoonkooda qof kale, sabab kasta ha ahaatee. Haddii ay ogaadaan in eraygooda sirta ah la hareer maray, ama akoonkooda si kale loo hareer maray (xitaa tifaftire ama qof ay yaqaaniin oo ay aaminsan yihiin), waa inay isku dayaan inay beddelaan isla markiiba, ama haddii kale u sheegaan bureaucrat si ku meel gaar ah loo desysopping. Isticmaayaasha ku guuldareysamaya inay soo sheegaan isticmaalka aan la oggolayn ee akoonkooda waa la desysopping doonaa. Isticmaalka aan la oggolayn waxaa loo tixgeliyaa 'xaalado muran leh', mana soo celin doonto si otomaatig ah.
== <span class="anchor" id="INVOLVED"></span><span class="anchor" id="UNINVOLVED"></span><span class="anchor" id="involved"></span><span class="anchor" id="uninvolved"></span>Maamulayaasha ku lugta leh ==
{{shortcut|WP:INVOLVED|WP:UNINVOLVED}}
{{Quote box
| quote = "Ninna ma aha garsoore ku habboon kiisa u gaar ah"
| source = Thomas Hobbes, ''Leviathan Leviathan''
}}
Guud ahaan, tafaftirayaashu waa aysan u dhaqmin maamulayaal ahaan khilaafaadka ay ku lug lahaayeen. Tani waa sababta oo ah maamulayaasha lugta leh waxay noqon karaan, ama u muuqan karaan, kuwo aan awood u lahayn inay gaaraan go'aanno ujeeddo leh khilaafaadka ay dhinac ka ahaayeen ama ay dareen xooggan ka qabaan. Lug lahaanshaha waxaa bulshadu si ballaaran u fasiraysaa inay ku jirto khilaafaadyo hadda jira ama la soo dhaafay oo lala yeeshay tifaftire (ama tafaftirayaal), iyo khilaafaadka mowduucyada, dhib ma laha dabeecadda ama da'da khilaafka.
Hal digniin oo muhiim ah ayaa ah in maamulaha la falgalay tafaftire ama goob mowduuc ah ''sii ahaan doona doorka maamulka oo kaliya'', ama kaasoo ka qaybgalkiisii hore uu ahaa mid yar ama tafaftirro cad oo aan muujin eex, waa {{em|aan lug lahayn}} mana laga horjoogsado inuu ka shaqeeyo awood maamul oo la xiriirta tafaftirahaas ama goobta mowduuca ah. Digniinaha, wadahadal deggan oo macquul ah iyo sharraxaadda digniinahaas, talada ku saabsan caadooyinka bulshada, iyo talooyinka ku saabsan erayada suurtogalka ah iyo hababka ma ka dhigayaan maamulaha mid lug leh.
Kiisaska tooska ah (tusaale ahaan, burburinta muuqata, bulshadu waxay taariikh ahaan taageertay ficilka cad ee maamulaha kasta - xitaa haddii uu lug leeyahay - iyadoo la saleynayo in maamule kasta oo macquul ah uu u badan yahay inuu gaari lahaa gabagabadaas oo kale. In kasta oo ay jiraan wax ka reebitaan ku saabsan mamnuucidda tafaftirayaasha lugta leh ee qaadaya ficil maamul, weli waa habka ugu wanaagsan ee kiisaska uu maamuluhu u muuqan karo inuu lug leeyahay in arrinta loo gudbiyo maamule kale iyada oo la marayo golayaasha ogeysiiska ee khuseeya.
Tafaftirayaasha aan maamulayaasha ahayn ee xiraya wadahadallada
iyo qiimaynta is-afgaradka waxaa lagu hayaa isla heerarkaas; tafaftirayaasha xiraya wadahadalladaas waa aysan ku lug lahaan wadahadalka laftiisa ama khilaafaadka la xiriira.
== <span class="anchor" id="Grievances by users"></span><span class="anchor" id='Grievances by users ("administrator abuse")'></span>Cabashooyinka ==
{{shortcut|WP:ADMINABUSE|WP:ADMINISTRATORABUSE}}
Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in maamuluhu u dhaqmay si aan habboonayn, waa inuu si toos ah u muujiyaa welwelkiisa maamulaha mas'uulka ka ah oo uu isku dayaa inay xal gaaraan si nidaamsan oo rayid ah. Haddii aan arrinta lagu xallin labada dhinac u dhexeeya, isticmaayaashu waxay ku sii wadi karaan xallinta khilaafka (fiiri qaybtan hoose wixii macluumaad dheeraad ah). Hal hab oo suurtagal ah waa in la bilaabo wadahadal dib u eegista ficilka maamulka]] ama golaha ogeysiiska maamulayaasha si loo codsado jawaab-celinta bulshada {{endash}} si kastaba ha ahaatee, cabasho-sidayaashu waa inay ogaadaan in hab-dhaqankooda la siman yahay oo la tixgeliyo sida isticmaalaha ay ka wada hadlayaan. Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in si aan habboonayn loo xiray, wuxuu mari karaa habka codsiga xiridda oo uu sharaxi karaa xaaladda iyo sababta ay u rumeysan yihiin in xiriddu ay tahay mid aan habboonayn ama aan la caddayn karin.
In kasta oo Guddiga Garsoorka ausan si caadi ah u eegin xiridaha gaagaaban ama caadiga ah, welwelka ku saabsan caafimaadka maamulaha iyo ku-habboonaanta doorka waxaa loo keeni karaa guddiga iyadoo lala wato Codsi Garsoor, badanaa marka hababka kale ee xallinta khilaafka ay guuldarraysanayaan iyo marka habkani yahay ikhtiyaarka ugu dambeeya.
== Xad gudubka qalabka maamulka ==
{{shortcut|WP:TOOLMISUSE}}
Xad gudubka qalabka maamulka waxaa loo tixgeliyaa ''arrin aad u halis ah''; waxaa la siiyaa isticmaayaasha la aaminsan yahay ee loogu talagalay dayactirka iyo hawlaha kale, waana in mar walba la isticmaalaa iyadoo laga fikirayo, daryeel leh, dadaal habboon iyo xukun wanaagsan. Xad gudubka halista ah ee qalabka ayaa horseed u noqon kara cunaqabatayn ama xitaa ka saariddooda. Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in maamuluhu uusan isticmaalin qalabkiisa maamulka sida waafaqsan siyaasadaha iyo tilmaamaha Wikipedia ee la dhisay, markaa waa inay marka hore ka wada hadlaan welwelkooda iyo arrimahooda maamulaha la xiriira si toos ah. Kiisaska aysan arrintu ku xallin si toos ah loogana wada hadlo iyo/ama marka la go'aamiyo in gelitaanka bulshada ballaaran ay tahay mid lagama maarmaan ah ama loo baahan yahay, isticmaayaashu waxay soo dhigi karaan welwelkooda ku saabsan arrinta si ay u eegto bulshada ballaaran.
Xaaladaha caadiga ah ee ay badanaa lagama maarmaanka tahay in laga fogaado isticmaalka qalabka:
* ''Khilaaf dano ah ama aan dhexdhexaad ahayn'' – Maamulayaashu waa aysan caadi ahaan isticmaalin qalabkooda arrimaha ay si shakhsi ah ugu lug leeyihiin (tusaale ahaan, khilaaf nuxur ah oo ay dhinac ka yihiin).
* ''Caadooyinka bulshada ama siyaasadaha'' – Marka siyaasad ama caado bulsho ay caddahay in aysan aheyn in la isticmaalo qalabka, markaa qalabka waa aysan aheyn in la isticmaalo iyada oo aan la bixin sharraxaad muujineysa in arrinta la tixgeliyey, iyo sababta (dhif ah) reebitaanka loo arko mid macquul ah.
* ''Ficillada maamulaha ee la xiriira tifaftiridda lacagta la siiyo'' – Qalabka maamulka waxaa laga yaabaa inaan loo isticmaalin qayb ka mid ah hawl kasta oo tifaftirid lacag ah, marka laga reebo ama marka lacagta ay bixiso Aasaaska Wikimedia ama shirkad la xiriirta WMF.
* ''Dib u celinta ficillada maamulayaasha kale'' – Kaliya si ixtiraamaysa maamulaha ficilkiisa uu lug ku leeyahay, iyo (badanaa) ka dib wadahadal.
* ''Dib u soo celinta ficil maamul oo horay loo soo celiyey'' (mararka qaarkood loo yaqaan "dagaalka giraangiraha").
Fiiri hoos kuwan iyo wax ka reebitaanka aadka u yar.
Xitaa marka isticmaalka qalabku uu u muuqdo mid macquul ah, haddii uu jiro shaki waxaa fiican in la waydiiyo maamule kale oo madaxbannaan inuu dib u eego oo (haddii la caddayn karo) uu qaado ficilka.
=== Dib u celinta ficilka maamulaha kale ===
{{shortcut|WP:RAAA}}
Maamulayaasha waxaa laga filayaa inay yeeshaan xukun wanaagsan waxaana la rumeysan yahay inay si taxaddar leh u tixgeliyeen ficillada ama go'aannada ay fuliyaan maamulayaal ahaan. Maamulayaashu way is khilaafi karaan, laakiin ficillada maamulka waa aysan aheyn in la celiyo iyada oo aan lahayn sabab wanaagsan, feker taxaddar leh, iyo (haddii ay u badan tahay in laga soo horjeesto), halkaas oo maamuluhu uu hadda joogo, wadahadal gaaban oo lala yeesho maamulaha ficilkiisa la looltamayo.
==== Xaaladaha gaarka ah ====
Xaaladaha qaarkood, siyaasadda caadiga ah ee dib u celinta ficilka maamulaha kale ma khuseyso:
* '''Xiridaha ay sameeyeen Guddiga Garsoorka:''' Xiridaha ay oggolaadeen Guddiga Garsoorka waa inay ku jiraan tilmaan cad oo ah halka ay ka yimaadeen, sida "Guddiga Garsoorka awgeed", "Codsigu waa kaliya Guddiga Garsoorka", ama. Maamulayaashu waa inay kaliya dhigaan, yareeyaan, ama ka saaraan xiridahaas iyagoo haysta oggolaansho qoraal ah oo horudhac ah oo ka yimid guddiga.
* '''Xanibaha CheckUser:''' Xiridaha loo cayimay sida "Xannibaha CheckUser" (taas oo ah, xanibaad ku tiirsan natiijooyinka qarsoodiga ah ee CheckUser) waxaa laga yaabaa inaysan celin maamulayaasha aan lahayn helitaanka qalabka CheckUser. Cabashooyinka xiridahan waxaa inta badan la maqlayaa on-wiki, laakiin waxaa maqli kara Guddiga Garsoorka xaaladaha qasabka ah. Maamulayaasha waxaa la xusuusiyey bishii Luulyo 2010 inay aysan celin karin xiridaha CheckUser iyagoo aan haysan oggolaansho horudhac ah oo ka yimid Guddiga ama checkuser.
* '''Xiridaha Oversight:''' Xiridaha loo cayimay sida "Xiridaha Oversight" (taas oo ah, xiridaha ku tiirsan macluumaadka la xakameeyey) waxaa laga yaabaa inaysan celin maamulayaasha aan lahayn helitaanka oggolaanshaha oversight. Guddiga Garsoorka ayaa xukumay bishii Maarso 2013 in xiridaha oversight aan la celin karin iyadoo aan la haysan oggolaansho horudhac ah oo ka yimid Guddiga ama oversighter.
* '''Xiridaha safka VRT ee khilaafka danaha:''' Xiridaha la dhigay qayb ka mid ah safka VRT ee khilaafka danaha oo ay ku jirto nambarka tigidhka ee sababaynta xiridda waxaa laga yaabaa inaysan celin iyadoo aan la haysan oggolaanshaha maamule leh helitaanka safka ama Guddiga Garsoorka Dhaqdhaqaaqa Abriil 2026.
=== <span class="anchor" id="Wheel war"></span>Dib u soo-celinta ficil la celiyey ("dagaalka giraangiraha") ===
{{shortcut|WP:WHEEL|WP:WW}}
Marka maamule kale uu ''horay'' u celiyey ficil maamul, waxaa aad u dhif ah inuu jiro sabab kasta oo sharci ah oo loogu talagalay maamulaha asalka ah ama maamule kale inuu dib u soo celiyo ficilka la mid ah ama la mid ah mar nữa iyada oo aan lahayn wadahadal cad oo horseedaya go'aan ay gaareen is-afgarad. dagaalka giraangiraha waa marka ficilka maamulaha uu celiyo maamule kale, laakiin halkii laga wadahadli lahaa khilaafka, qalabka maamulka ayaa markaas loo isticmaalaa si dagaal ah si loo tirtiro ama loo dib u sameeyo ficilka. Iyadoo ay jiraan wax ka reebitaan aad u yar, marka ficil maamul la celiyo, waa aysan aheyn in la soo celiyo iyada oo aan la helin is-afgarad.
<div style="border: 2px solid #990000; background-color: #FF000030; border-radius: 1em; padding: 0.5em 1em; color:inherit;">
<strong style="font-weight:normal;">Ha ku celin ficil maamul oo la celiyey marka aad ogtahay in maamule kale uu ka soo horjeedo. Ha sii wadin silsilad dib-u celin maamul ah oo aan lahayn wadahadal. Xalli khilaafaadka maamulka {{underline|iyada oo la marayo wadahadalka}}.</strong>
</div>
Wheel warring waxay badanaa horseeddaa codsi garsoor oo degdeg ah. Cunaqabateynta wheel warring waxay ka timid canaan iyo digniin, ilaa xirid ku meel gaar ah, ilaa desysopping, xitaa kiisaska ugu horreeya ee markii ugu horreysay. Waxaa jiray dhowr garsoor kiisas oo khuseeya oo ku saabsan mawduuca dagaalka giraangiraha.
Erayada waxaa kale oo loo isticmaalay taariikh ahaan maamule si aan habboonayn u celinaya noocyada qaarkood ee ficil rasmi ah.
Wikipedia waxay ka shaqeysaa ruuxa [[Wikipedia:Is afgarad|is afgaradka]]; khilaafaadka waa in lagu dejiyaa wadahadal rayid ah halkii ay ka noqon lahaayeen halgan awoodeed. Waxaa jira dhowr arrimood oo muhiim ah oo dagaalku uu ka fiican yahay wadahadalka, ama u qalma in aad lumiso sharaftaada wanaagsan. Haddii aad dareento ''rabitaan'' ah in aad wheel war, isku day beddelladan:
* Raadi wadahadal wax dhisaya, oo ujeedkeedu yahay in la qaboojiyo xaaladda oo loo soo celiyo hababka caadiga ah. Qaadashada hab-dhaqan iyo hab qaboojin ah oo ula kac ah inta aad sharaxayso ayaa caawin karta. Xaaladaha qaarkood, iimaylka waxaa laga yaabaa inuu u oggolaado talo shakhsi ah oo qalbi ah in la bixiyo oo aan si fudud loogu soo dhajin karin wiki-gan.
* Haddii aad ka walwalsan tahay hab-dhaqan xumo oo sug gelitaanka. Wixii <strong>xad gudub halis ah oo fool xun oo qalabka ah</strong> tixgeli in aad xareyso codsi kiis [[Wikipedia:Ogaysiiska Maamulka|Guddiga Garsoorka]].
* Haddii aad ka walwalsan tahay inaan la shaqayn (ama daahitaanka loo baahan yahay ee wada-hadalka) ay si dhakhso ah u keeni karti xaaladdu inay si xun u xumaato ama ay noqoto mid aan ku habboonayn, mararka qaarkood waxay noqon kartaa mid macquul ah in iimayl loo diro Guddiga Garsoorka oo loo sheego xaaladda ama loo codsado faragelin ama talo degdeg ah. Tani waxay noqon kartaa kiiska halkaasoo macluumaad aan dadweyne ahayn ama waxyeelo ay ka dhalan kartaan.
* Oo xusuusnow inaad haysato boqollaal saaxiibo ah: keligaa ma tihid inta badanna arrimaha waxaa ka sii dara xukunka xun. Haddii lagugu arko adigoo si wanaagsan u dhaqmaya, badanaa arrintu way dhammaan doontaa dhawaan, si kasta oo ay u muuqato mid xun. Mararka qaarkood waxaa ugu wanaagsan in si fudud loo qaato nasasho oo la dejiyo.
Erayada "wheel" waxay ka yimaadeen sharraxaadda akoonnada mudnaanta sare leh ee kombuyuutarrada weyn ee PDP-10 iyo TOPS-20, halkaas oo "wheel" loo isticmaalay sida "xidid" loogu isticmaalo nidaamyada Linux/Unix.<ref>{{cite web|title=Wheel |url=http://www.catb.org/jargon/html/W/wheel.html |access-date=8 June 2021 |work=Jargon File 4.4.7 |publisher=Eric S. Raymond}}</ref>
<ref>{{cite web|title=Wheel bit |url=http://www.catb.org/jargon/html/W/wheel-bit.html |access-date=8 June 2021 |work=Jargon File 4.4.7 |publisher=Eric S. Raymond}}</ref>
==Tixraacyada==
{{Reflist}}
== Xiriiriyeyaasha dibadda ==
* [[Meta:Administrators of Wikimedia projects/Wikipedias|Maamulayaasha dhammaan Wikipediyeyaasha]],
*[[:en:Wikipedia:Meta|Meta-Wiki]]
fqxxid2wl9vkzxelnhly8nkc0uj1rfo
311444
311443
2026-10-30T16:58:03Z
Isma4l
41797
/* */
311444
wikitext
text/x-wiki
{{Policy|WP:ADMIN|WP:SYSOP|WP:MOP}}
{{Ombox
|text = '''Kani ma aha bog lagu dhejiyo su'aalaha maamulayaasha.''' Taas beddelkeeda, isticmaal Codsashada dareenka maamulaha.|image=[[File:Symbol question.svg|link=|alt=|35px]]}}
{{Nutshell|Maamulayaashu waa tafatirayaal tabaruceyaal ah lagu kalsoon yahay ee loo oggolaaday inay isticmaalaan qalabka gaar ah ee Wikipedia Soomaaliga. Waxaa laga filayaa inay ilaalinayaan heer sare oo anshax ah, inay si caddaalad ah u adeegsadaan qalabka, isla markaana ay {{strong|marnaba}} u isticmaalin si ay faa'iido uga helaan khilaaf.}}
{{Enforcement policy list}}
[[File:Wikipedia Administrator.svg|thumb|Qalabka maamulka ee Wikipedia waxaa badanaa lagu barbar dhigaa mop-ka nadaafadda, taasoo keenta in maamulnimada mararka qaarkood lagu sifeeyo in "la siiyay mop-ka". Sida qof nadiifiye ah oo dhab ah laga yaabo inuu furayaal u haysto xafiisyo ay shaqaalaha kale ka reeban yihiin, maamulayaashu waxay leeyihiin awoodo gaar ah oo door ah, laakiin - sidoo kale sida nadiifiyaha dhabta ah - kama muhiimsana tafatirayaasha kale.]]
'''Maamulayaasha''', oo si caadi ah loogu yaqaan '''admins''' ama '''sysops''' (hawl wadeenada nidaamka), waa tafatirayaasha [[Wikipedia]] ee la siiyay awoodda farsamo si ay u qabtaan ficilo gaar ah oo ku saabsan Wikipedia Soomaaliga. Kuwani waxaa ka mid ah awoodda ay u leeyihiin inay [[WP:BLOCK|xanibaan]] oo ay furaan akoonnada isticmaalaha, [[Ciwaanka IP-ga|cinwaannada IP]], iyo kala duwanaanshaha IP ee tifaftiridda, inay wax ka beddelaan bogagga si buuxda loo [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaaliyay]], inay codsadaan oo ay ka saaraan [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaalinta bogga]], inay [[WP:DELETE|tirtiraan]] oo ay soo celiyaan bogagga, inay wareejiyaan bogagga iyada oo aan la xaddidin, iyo inay isticmaalaan qalabka kale ee gaarka ah.
Maamulayaashu waxay qaataan mas'uuliyadahan iyagoo ah tabaruceyaal ka dib markii ay maraan habka dib u eegista bulshada ama iyagoo ay soo doorteen saaxiibadooda tafaftirayaasha ah. Uma dhaqmaan sidii shaqaale ka tirsan [[Wikimedia Foundation|Aasaaska Wikimedia]]. Weligood looma baahna inay isticmaalaan qalabkooda mana aha inay marnaba u isticmaalaan si ay faa'iido uga helaan khilaaf ay ku lug lahaayeen. Maamulayaasha waa inaan lagu khaldin [[m:System administrators|maamulayaasha nidaamka Wikimedia]] ("sysadmins").
Wikipedia Soomaaliga wuxuu leeyahay {{NUMBEROFADMINS}} maamulayaal (fiiri {{Plainlink|url=//so.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ListUsers/sysop&limit=2000|name=liiska buuxa ee akoonnada leh mudnaanta maamulaha}} ama liisaska maamulayaasha ee heerka wax qabadka).
== <span class="anchor" id="POWERS"></span><span class="anchor" id="Powers"></span><span class="anchor" id="ABILITIES"></span><span class="anchor" id="Abilities"></span><span class="anchor" id="ADMINRIGHTS"></span><span class="anchor" id="MOPRIGHTS"></span>Awoodaha maamulayaasha ==
{{Shortcut|WP:MOPRIGHTS}}
Maamulayaashu waxay leeyihiin awoodda farsamo si ay u fuliyaan ficillada soo socda:
* [[Wikipedia:Xannibaadyo iyo mamnuucid|Xannib]] iyo furid akoonnada isticmaalaha, cinwaannada IP, iyo kala duwanaanshaha IP ee tifaftiridda<ref>Xiridmahan waxay diidi karaan tifaftiridda bogag ama magacyo gaar ah, ama waxaa lagu dabaqi karaa goobta oo dhan iyo {{em|dhammaan bogagga}}.</ref>
* Codsashada, wax ka beddelidda, iyo ka saaridda [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaalinta bogga]] ee bog gaar ah si loo xaddido ama loo oggolaado tafaftiridda, u guurista, abuurista, iyo/ama soo gelinta faylasha
* Wax ka beddelidda bogagga si buuxda loo ilaaliyay
* [[Wikipedia:Xeerka Tirtirka|Tirtiridda]] bogag leh 5,000 ama ka yar dib u eegisyo<ref>Bogagga leh in ka badan 5000 dib u eegis waxaa kaliya tirtiri kara [[Wikipedia:Steward|steward]].</ref>
* Daawashada iyo soo celinta bogagga la tirtiray
* [[Wikipedia:Tirtiridda taariikhda|Xaddididda iyo soo celinta muuqashada dadweynaha]] ee macluumaadka diiwaannada shakhsiga ah iyo dib u eegisyada bogga
* Bixinta iyo ka noqoshada ogolaanshaha isticmaale ee gaarka ah ee [[Wikipedia:Codsiga maamulka/Hordhac|ay codsadeen akoonnada isticmaalaha]]<ref>Maamulayaashu waxay bixin karaan oo ka noqon karaan abuuraha akoonka, confirmed, event rrganizer, IP block exempt. Waxay kaloo awood u leeyihiin inay bixiyaan oo ka noqdaan xuquuqaha been abuurka ah ee AutoWikiBrowser, AFC, maadaama ay awood u leeyihiin inay wax ka beddelaan bogagga si buuxda loo ilaaliyay.</ref>
* Wax ka beddelidda bogagga ku jira magaca MediaWiki, iyadoo laga reebo bogagga JavaScript iyo CSS<ref>Kaliya [[Wikipedia:Interface administrators|maamulayaasha interface-ka]] ayaa leh awoodda ay ku beddelaan bogagga JavaScript iyo CSS ee ku jira magaca MediaWiki.</ref>
* Fulinidda ficillo kale oo gaar ah sida lagu qoray {{Section link|Special:ListGroupRights#sysop}}
Sida caadada ah, maamulayaashu waxay badanaa mas'uuliyad ka saaraan xukunka natiijooyinka wadahadallada qaarkood, sida wadahadallada tirtiridda, wadahadallada dhaqdhaqaaqa, iyo wadahadallada dib-u eegista dhaqdhaqaaqa, laakiin tifaftirayaasha aan maamulaha ahayn ayaa iyaguna xiri kara wadahadallada
== Noqoshada maamulaha ==
{{Shortcut|WP:CANDIDATE|WP:BECOMEADMIN}}
Lagu jiro [[Soomaali Wikipedia|Wikipedia-ha Af-Soomaali]], waxaa jira laba hab oo lagu noqdo maamulaha: iyada oo la marayo is afgarad laga dhisay wadahadalka dadweynaha, ama cod sir ah. Wikipedia Soomaaliga wuxuu u baahan yahay in musharraxiinta maamulayaashu ay haystaan xaqqa isticmaale ee [[Wikipedia:Autoconfirmed users|Autoconfirmed user]]. ([[m:List of Wikipedias|Wikipedia-yada kale]] waxay leeyihiin siyaasadahooda gaarka ah ee bixinta maamulnimada.)
'''Kaliya hal akoon oo qof go'an ah ayaa yeelan kara qalabka maamulka'''. Reer-baxnimada kaliya ayaa ah in maamulayaashu ay shaqeyn karaan [[Wikipedia:Bots|botyada]] leh helitaanka maamulka.
Ogolaanshaha maamulaha waxaa la bixiyaa si aan xad lahayn, waxaana laga saarayaa kaliya marka la codsado, xaaladaha ku lug leh faragelinta heerka sarre ah, ama sabab la xiriirta shaqo la'aan.
=== <span class="anchor" id="Request for adminship"></span>Codsashada maamulnimada iyada oo la marayo is afgarad ===
Isticmaale kasta oo autoconfirmed ah wuxuu codsan karaa maamulnimo ("RfA") bulshada dhexdeeda. Si kastaba ha ahaatee, maamulayaasha waxaa laga filayaa inay yeeshaan heer sarre oo kalsooni iyo ammaan ah bulshada dhexdeeda, markaa codsiyada ka yimaada isticmaayaasha aan lahayn khibrad la taaban karo badanaa ma guuleystaan. Tafaftiraha kasta wuxuu ka faalloon karaa codsiga, tifaftire kastana wuxuu qiimayn doonaa musharrax kasta si uu u gaar ah. Si kastaba ha ahaatee, kaliya tifaftirayaasha haysta xaqqa isticmaale ee autoconfirmed user ayaa "codayn kara" codsiyada.
Kahor inta aan la codsan ama la aqbalin magacaabista, musharraxiinta waa inay guud ahaan ahaadaan tifaftirayaal Wikipedia ah oo firfircoon, joogto ah, mudnaan dheerna leh, aqoon u leh habraacyada iyo dhaqamada Wikipedia, ixtiraamaya oo fahmaya siyaasadahooda, isla markaana helay kalsoonida guud ee bulshada. Musharraxiinta waxaa kale oo looga baahan yahay inay soo bandhigaan haddii ay abid u tafatireen Wikipedia lacag. Su'aalaha la xiriira arrintaan waxaa loo oggol yahay in la waydiiyo musharrax kasta, tifaftire kasta oo bulshada ka tirsan, inta uu socdo habka RFA.
Wadahadal ayaa dhaca muddo todobo maalmood ah oo ku saabsan in musharraxgu uu noqdo maamule. Sida is-afgaradka bulshada, RfA-yada waxaa lagu xayaysiiyaa [[:en:MediaWiki:Watchlist-messages|liisaska daawashada tafaftirayaasha]]. Bulshadu waxay dejisay xadka su'aasha: ma jiro tafaftire waydiin kara in ka badan laba su'aal musharrax. Sidoo kale lama oggola su'aallo qaybo badan ka kooban oo loo qaabeeyey sidii hal su'aal, laakiin dhab ahaantii waydiinaya su'aallo badan oo ka sarreeya xadka. [[Wikipedia:Bureaucrats|Bureaucrats]] iyo la socodayaasha loo qoondeeyey waxay "klerkin" karaan RfA-yada, iyagoo la tacaalaya faallooyinka iyo/ama codadka ay u arkaan inay yihiin kuwo aan habboonayn.
Habka RfA wuxuu u oggolaanayaa tifaftirayaasha kale inay bartaan musharraxka. Tifaftirayaashu waxay sahamiyaan ka-qaybgalka musharraxka iyo asalka uu u leeyahay tifaftire ahaan, waxay ku sameeyaan wadahadallo, iyo fahamka doorka ay codsanayaan. Tafaftirayaashu waxay sheegaan haddii ay taageerayaan ama ay ka soo horjeedaan codsiga, iyaga oo wata sababaha ay u arkaan iyo aragtidooda musharraxka. Sarkaalka aan ku lug lahayn bureaucrat ayaa markaas go'aaminaya haddii uu jiro [[Wikipedia:Is afgarad|is afgarad]] lagu oggolaanayo codsiga. Go'aankani kuma saleysna si gaar ah boqolleyda taageerada, laakiin ficil ahaan inta badan RfA-yada ka sarreeya 75% waa ay maraan. Bulshadu waxay go'aamisay in ''guud ahaan'', RfA-yada u dhexeeya 65 iyo 75% taageerada ay tahay inay hoos yimaadaan go'aanka bureaucrats-ka. (Sidaa darteed, waxay si macquul ah uga dhalaneysaa in ku dhowaad dhammaan RfA-yada ka hooseeya 65% taageerada ay guuldarraysan doonaan.)
In kasta oo RfA uu yahay hab xooggan, tayada jawaab-celinta iyo dib u eegista diyaargarowga musharraxka iyo dabeecaddiisa ee ay sameeyaan tifaftirayaasha khibradda leh ayaa inta badan aad u sarreeya. Codsadayaasha aan guuleysan laakiin qaada tillaabooyin ay kaga jawaabayaan dhibcaha la soo qaaday waxay badanaa ku guuleystaan codsi xiga bilo kadib. Haddii aad xiisaynayso codsashada maamulnimada, waa inaad marka hore akhrisaa hage ku saabsan codsashada maamulnimada iyo tilmaamaha magacaabista. Markaad diyaar u tahay inaad codsato, waxaad ku dari kartaa magacaabistaada bogga [[Wikipedia:Codsiga maamulka]] ("RfA"), si waafaqsan tilmaamaha boggaas.
=== Doorashooyinka maamulayaasha ===
Maamulayaasha waxaa kale oo lagu dooran karaa doorasho maamule oo leh cod sir ah. Doorashooyinka maamulayaasha, oo billowday 2024, ma beddelaan RfA, maamulayaasha soo socdaana waxay si xor ah u dooran karaan habka ay isticmaalayaan. Doorasho tijaabo ah ayaa lagu qabtay Oktoobar 2024. Doorashooyinka maamulayaasha waxaa si joogto ah loogu oggolaaday jadwalka 5-ta bilood ah ee RfC oo la qabtay horraantii 2025. Marka laga reebo daaqadaha doorashada ka horreeya ee magacaabista musharraxa iyo dejinta codadka, habka wuxuu qaadanayaa 12 maalmood: 5 maalmood oo wadahadal iyo su'aallo ah, waxaa ku xiga 7 maalmood oo cod sir ah. Wareegyada doorashada iyo xilliyada daaqad kasta iyo xilli kasta waxaa lagu xayaysiiyaa horay, oo ay ku jiraan ogeysiisyada liiska daawashada.
Ka dib marka codbixintu dhammaato, doorashada waxaa baaraya seddex [[Wikipedia:Check user|checkusers]] ama [[Wikipedia:Steward|stewards]] oo ka tirsan Wikipedia Soomaaliga. Waxay hubin doonaan wixii laba laab ah, aan u qalmin, ama codadka sockpuppeteer oo ay tirtiri doonaan sidii loo baahnaa. Marka baarista la dhammeeyo, codadka waa la tiririyaa, natiijooyinka waa la shaaciyaa, maamulayaasha cusubna waxaa la siiyaa mudnaanta maamulka. Si uu u guuleysto, musharraxgu waa inuu helaa boqolleyda taageerada oo ah 70% ama ka badan iyo kooram ah ugu yaraan 20 cod oo taageero ah. Tirinta codadka waxaa lagu xisaabiyaa Taageerada / (Taageero + Ka soo horjeed) musharrax kasta. Codadka "Neutral" lama isticmaalo xisaabinta boqolleyda taageerada ee musharraxka mana laha saameyn dhinacaas ah.
== Meelaha ay maamulayaasha si gaar ah uga caawin karaan ==
Xuquuqda maamulaha waxay noqon kartaa mid aad u waxtar leh meelaha qaarka ah ee Wikipedia:
* Kahortagga burburinta
* Dhibaatooyinka xuquuqda daabacaadda tilmaamaha
* Dhacdooyinka dareenka maamulaha
* [[Bogga Hore]] qaybaha, sida Wararka ku jira ama Ma ogtahay
* Socodka isbeddellada dhow
* Codsiyada tirtiridda degdegga ah
* Xeerka saddex-jeer dib u celinta iyo xad-gudubyada dagaalka tafaftiridda.
"Maamulayaasha aan lug ku lahayn" ayaa sidoo kale ka caawin kara maamulka Guddiga Garsoorka iyo xallinta khilaafaadka ee ku saabsan meelaha iyo xaaladaha dhibaatada leh. Maamulayaasha ka shaqeynaya doorkan waa ''dhexdhexaad''; ma laha wax lug ah oo toos ah arrimaha ay dadka ka caawinayaan. Liisaska cunaqabateynta ee ay tahay inay fuliyaan maamulayaasha dhexdhexaadka ah.
== <span class="anchor" id="anyuser"></span>Golayaasha ogeysiiska maamulayaasha ==
{{shortcut|WP:ANYUSER}}
Saddex golayaal ogeysiis oo waaweyn ayaa jira oo ay ka dhacaan wadahadallada maamulaha guud (isticmaale kasta wuxuu soo dhigi karaa ama ka qayb qaadan karaa wadahadallada halkaas):
* [[Wikipedia:Ogaysiiska Maamulka]] – Loo isticmaalo waxyaabaha ay maamulayaashu jeclaan karaan (ama u baahan karaan) inay ogaadaan, sida ogeysiisyada iyo macluumaadka guud.
– Loo isticmaalo arrimaha u baahan dareenka maamulayaasha soo maraya. In kasta oo mawduucyada halkan ay noqon karaan kuwo dhaadheer, golahan waxaa inta badan loogu talagalay dhacdooyinka iyo arrimaha kale ee u baahan talo ama dareen.
– Waa gole ogeysiis oo ficillada maamulka ee maamulayaasha lagaga wada hadli karo loona eegi karo bulshada ballaaran.
== Filashooyinka maamulnimada ==
{{shortcut|WP:ADMINEXPECT}}
=== Daryeelka iyo xukunka ===
Haddii la siiyo helitaanka, maamulayaashu waa inay daryeel ku muujiyaan isticmaalka hawlahan cusub, gaar ahaan awoodda ay u leeyihiin inay tirtiraan bogagga oo ay xiraan isticmaayaasha iyo cinwaannada IP (fiiri hage sida- loo sameeyo ee maamulayaasha si aad u barato sida loo sameeyo waxyaalahan). Maamulayaasha cusub waa inay sidoo kale eegaan bogagga ku xiran liiska akhriska maamulayaasha ka hor intaysan isticmaalin awoodahooda maamul. Khaladaadka marmarka qaarkood la sameeyo waa la aqbalaa laakiin khaladaadka halista ah ama soo noqnoqda, ama kuwa ku lug leh xad-gudubyada hab dhaqanka maamulaha 'ee lugta leh' marmarka qaarkood maaha.
Qalabka maamulaha sidoo kale waa in lagu isticmaalo xukun taxaddar leh; waxay qaadan kartaa xoogaa waqti ah maamulaha cusub inuu barto goorta ay ugu fiican tahay in la isticmaalo qalabka, waxayna qaadan kartaa bilo in la helo dareen wanaagsan oo ku saabsan inta muddada ah ee la dejinayo marka la isticmaalayo qalabka sida xiridda iyo ilaalinta bogga ee khilaafaadka adag. Maamulayaasha cusub waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay si tartiib ah u billaabaan oo ay ka dhistaan khibrad meelaha ay ku barteen, iyo inay dadka kale waydiiyaan haddii ay shaki qabaan.
=== Hab dhaqanka maamulaha ===
{{shortcut|WP:ADMINCOND}}
Maamulayaashu waa inay ku hoggaamiyaan tusaale ahaan, isla markaana, sida ''dhammaan tafaftirayaasha'', ay ugu dhaqmaan si ixtiraam leh, rayid ah oo ay la falgalaan kuwa kale ''mar kasta''. Maamulayaasha kama xorooba {{em|wax kasta}} oo ka mid ah siyaasadaha la dhisay ee Wikipedia; waxaa laga filayaa inay raacaan oo ay gutaan waajibaadkooda sida ugu fiican ee awooddooda ah. Khaladaadka marmarka qaarkood waa kuwo si buuxda ula jaan qaadaya isticmaalka qalabka maamulaha; maamulayaasha looma filayo inay noqdaan kuwo kaamil ah. Si kastaba ha ahaatee, carqaladaynta joogtada ah ama halista ah ee Wikipedia iyada oo loo marayo dabeecad sida [[Wikipedia:Anshax|aan rayid ahayn]] ama tafaftiridda niyad-xumada ah waa mid aan la jaanqaadi karin oo ah ''khilaaf toos ah'' oo lala leeyahay filashooyinka iyo mas'uuliyadaha maamulayaasha, iyo xukunka xun ee joogtada ah ama fool xun ayaa horseed u noqon kara in laga xayuubiyo qalabka maamulaha. Maamulayaashu waa inay ku dadaalaan inay tusaale u noqdaan heerarka sare ee ixtiraamka iyo rayidnimada, iyo tafaftiridkooda, wadahadalladooda, is-dhexgalkooda, iyo hab dhaqankooda waa inay dejiyaan tusaalaha dhammaan tafaftirayaasha kale ''mar kasta''. Tani waa labadaba ''shuruud'' iyo ''xaalad'' haysashada mudnaanta maamulaha.
Maamulayaashu waa inay maskaxda ku hayaan inay haystaan boqollaal saaxiibo ah. Sidaa darteed, haddii maamuluhu ausan u hoggaansami karin siyaasadaha goobta oo uusan nagaan rayid (xitaa xagga isticmaayaasha muujinaya dabeecadda dhibaatada leh) inta uu wax ka qabanayo arrin go'an, maamuluhu waa inuu arrinta u keenaa gole ogeysiis ama u gudbiyaa maamule kale si uu wax uga qabto, halkii uu ka darsan lahaa ama ka sii dari lahaa dhibaatada hab-dhaqan xumo.
=== Xisaabtanka ===
{{shortcut|WP:ADMINACCT}}
Maamulayaashu waxay ka xisaabtamaan ficilladooda ku lug leh qalabka maamulaha, maadaama ficillada maamulaha ee aan la sharaxin ay niyad-jabiso tafaftirayaasha kale. Iyadoo ku xiran kaliya xuduudaha [[Wikipedia:Anshax|rayidnimada]], [[Wikipedia:Ma jiraan weeraro shaqsiyeed|ka fogaanshaha weerarrada shakhsi ahaaneed]], iyo [[Wikipedia:U qaado niyad wanaagsan|u qaadashada wanaagsan]] ee macquulka ah, tafaftirayaashu waxay xor u yihiin inay wax ka weydiiyaan ama dhaleeceeyaan ficillada maamulaha. Maamulayaasha waxaa laga filayaa inay si degdeg ah oo rayid ah uga jawaabaan su'aalaha ku saabsan hab dhaqankooda Wikipedia-la xiriira iyo ficillada maamulka, gaar ahaan inta lagu jiro wadahadallada bulshada ee golayaasha ogeysiiska ama inta lagu jiro habsocodka Guddiga Garsoorka. Maamulayaashu waa inay caddeeyaan ficilladooda marka la codsado.
Maamulayaasha si halis ah ama soo noqnoqda ugu dhaqma si dhibaato leh, ama lumiyay kalsoonida ama kalsoonida bulshada, waxaa la cunaqabteyn karaa ama laga xayuubin karaa xuquuqdooda maamulaha Guddiga Garsoorka ama codsiga dib u yeerista. Tani waxay dhacday ama waxaa la soo jeediyay ficillada soo socda:
* Maamulnimo "niyad-xumo ah" ([[Wikipedia:Sock puppetry|sock puppetry]], xad gudub weyn oo kalsooni ah,
{{spaced ndash}}tani waxay noqon kartaa mid lala yeesho tifaftirayaasha (tusaale ahaan, la'aanta digniinaha habboon ama sharraxaadaha ficillada), ama si wax looga qabto welwelka bulshada (gaar ahaan marka la raadiyo sharraxaadyo ama faallooyin kale oo halis ah)
**In kasta oo hababka ugu wanaagsan ee maamulayaashu ay yihiin inay u suurtageliyaan iimaylka iyo ogeysiisyada, looma baahna inay sidaas sameeyaan, mana loo baahna inay akhriyaan ama ka jawaabaan haddii la suurtogeliyey. Maamulayaasha aan u suurtagelin ogeysiisyada waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay arrintan ku muujiyaan boggooda isticmaale.
* Xad gudub soo noqnoqda, joogto ah, ama fool xun oo ku saabsan qalab ama oggolaansho isticmaale oo la socota qalabka maamulaha (sida u guurista faylasha]] ama isticmaalka [[Wikipedia:Rollback|dib u celinta]]) {{endash}} maamulaha waxaa laga xayuubin karaa mudnaanta maamulka si buuxda oo kaliya si looga saaro helitaanka oggolaanshaha isticmaale ee la socota.
* Xukun xumo soo noqnoqda ama joogto ah.
=== Amniga ===
{{shortcut|WP:SECUREADMIN}}
Wikipedia siyaasadda shuruudaha xoogga erayga sirta ah waxay ka rabtaa maamulayaashu inay haystaan eryo sir ah oo xooggan iyo inay raacaan hababka amniga shakhsi ahaaneed ee habboon. Maadaama ay leeyihiin awood ay ku geystaan waxyeelo goobta oo dhan ah hal tafaftir, akoon admin ah oo la hareer maray ayaa la xiri doonaa mudnaantiisana waa laga saarayaa sababo amniga goobta awgeed. Xaaladaha qaarkood, ka noqoshada mudnaanta waxay noqon kartaa mid joogto ah. Maamul kasta oo la ogaado inuu haysto eray sir ah oo ka yar 8 xaraf dherer ahaan ama ka mid ah [https://github.com/danielmiessler/SecLists/blob/master/Passwords/Common-Credentials/10k-most-common.txt 10,000 erayada sirta ah ee ugu caansan] sidoo kale waa la desysopping karaa. Go'aanka ku saabsan dib u sysopping maamulayaasha ku meel gaar ahaan la desysopped waxaa loo daayay Guddiga Garsoorka, kuwaas oo tixgelin doona in mulkiilaha xaqqa leh si sax ah loo aqoonsaday, iyo aragtidooda ku saabsan dhacdada iyo maamulka iyo amniga (oo ay ku jiraan amniga mustaqbalka ee suurtogalka ah) ee akoonka.
Xaqiijinta laba tallaabo ah waa la heli karaa si loo sii sugo akoonnada isticmaalka aan la oggolayn.
Maamulayaashu waa inay '''marnaba''' la wadaagin eraygooda sirta ah ama akoonkooda qof kale, sabab kasta ha ahaatee. Haddii ay ogaadaan in eraygooda sirta ah la hareer maray, ama akoonkooda si kale loo hareer maray (xitaa tifaftire ama qof ay yaqaaniin oo ay aaminsan yihiin), waa inay isku dayaan inay beddelaan isla markiiba, ama haddii kale u sheegaan bureaucrat si ku meel gaar ah loo desysopping. Isticmaayaasha ku guuldareysamaya inay soo sheegaan isticmaalka aan la oggolayn ee akoonkooda waa la desysopping doonaa. Isticmaalka aan la oggolayn waxaa loo tixgeliyaa 'xaalado muran leh', mana soo celin doonto si otomaatig ah.
== <span class="anchor" id="INVOLVED"></span><span class="anchor" id="UNINVOLVED"></span><span class="anchor" id="involved"></span><span class="anchor" id="uninvolved"></span>Maamulayaasha ku lugta leh ==
{{shortcut|WP:INVOLVED|WP:UNINVOLVED}}
{{Quote box
| quote = "Ninna ma aha garsoore ku habboon kiisa u gaar ah"
| source = Thomas Hobbes, ''Leviathan Leviathan''
}}
Guud ahaan, tafaftirayaashu waa aysan u dhaqmin maamulayaal ahaan khilaafaadka ay ku lug lahaayeen. Tani waa sababta oo ah maamulayaasha lugta leh waxay noqon karaan, ama u muuqan karaan, kuwo aan awood u lahayn inay gaaraan go'aanno ujeeddo leh khilaafaadka ay dhinac ka ahaayeen ama ay dareen xooggan ka qabaan. Lug lahaanshaha waxaa bulshadu si ballaaran u fasiraysaa inay ku jirto khilaafaadyo hadda jira ama la soo dhaafay oo lala yeeshay tifaftire (ama tafaftirayaal), iyo khilaafaadka mowduucyada, dhib ma laha dabeecadda ama da'da khilaafka.
Hal digniin oo muhiim ah ayaa ah in maamulaha la falgalay tafaftire ama goob mowduuc ah ''sii ahaan doona doorka maamulka oo kaliya'', ama kaasoo ka qaybgalkiisii hore uu ahaa mid yar ama tafaftirro cad oo aan muujin eex, waa {{em|aan lug lahayn}} mana laga horjoogsado inuu ka shaqeeyo awood maamul oo la xiriirta tafaftirahaas ama goobta mowduuca ah. Digniinaha, wadahadal deggan oo macquul ah iyo sharraxaadda digniinahaas, talada ku saabsan caadooyinka bulshada, iyo talooyinka ku saabsan erayada suurtogalka ah iyo hababka ma ka dhigayaan maamulaha mid lug leh.
Kiisaska tooska ah (tusaale ahaan, burburinta muuqata, bulshadu waxay taariikh ahaan taageertay ficilka cad ee maamulaha kasta - xitaa haddii uu lug leeyahay - iyadoo la saleynayo in maamule kasta oo macquul ah uu u badan yahay inuu gaari lahaa gabagabadaas oo kale. In kasta oo ay jiraan wax ka reebitaan ku saabsan mamnuucidda tafaftirayaasha lugta leh ee qaadaya ficil maamul, weli waa habka ugu wanaagsan ee kiisaska uu maamuluhu u muuqan karo inuu lug leeyahay in arrinta loo gudbiyo maamule kale iyada oo la marayo golayaasha ogeysiiska ee khuseeya.
Tafaftirayaasha aan maamulayaasha ahayn ee xiraya wadahadallada
iyo qiimaynta is-afgaradka waxaa lagu hayaa isla heerarkaas; tafaftirayaasha xiraya wadahadalladaas waa aysan ku lug lahaan wadahadalka laftiisa ama khilaafaadka la xiriira.
== <span class="anchor" id="Grievances by users"></span><span class="anchor" id='Grievances by users ("administrator abuse")'></span>Cabashooyinka ==
{{shortcut|WP:ADMINABUSE|WP:ADMINISTRATORABUSE}}
Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in maamuluhu u dhaqmay si aan habboonayn, waa inuu si toos ah u muujiyaa welwelkiisa maamulaha mas'uulka ka ah oo uu isku dayaa inay xal gaaraan si nidaamsan oo rayid ah. Haddii aan arrinta lagu xallin labada dhinac u dhexeeya, isticmaayaashu waxay ku sii wadi karaan xallinta khilaafka (fiiri qaybtan hoose wixii macluumaad dheeraad ah). Hal hab oo suurtagal ah waa in la bilaabo wadahadal dib u eegista ficilka maamulka]] ama golaha ogeysiiska maamulayaasha si loo codsado jawaab-celinta bulshada {{endash}} si kastaba ha ahaatee, cabasho-sidayaashu waa inay ogaadaan in hab-dhaqankooda la siman yahay oo la tixgeliyo sida isticmaalaha ay ka wada hadlayaan. Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in si aan habboonayn loo xiray, wuxuu mari karaa habka codsiga xiridda oo uu sharaxi karaa xaaladda iyo sababta ay u rumeysan yihiin in xiriddu ay tahay mid aan habboonayn ama aan la caddayn karin.
In kasta oo Guddiga Garsoorka ausan si caadi ah u eegin xiridaha gaagaaban ama caadiga ah, welwelka ku saabsan caafimaadka maamulaha iyo ku-habboonaanta doorka waxaa loo keeni karaa guddiga iyadoo lala wato Codsi Garsoor, badanaa marka hababka kale ee xallinta khilaafka ay guuldarraysanayaan iyo marka habkani yahay ikhtiyaarka ugu dambeeya.
== Xad gudubka qalabka maamulka ==
{{shortcut|WP:TOOLMISUSE}}
Xad gudubka qalabka maamulka waxaa loo tixgeliyaa ''arrin aad u halis ah''; waxaa la siiyaa isticmaayaasha la aaminsan yahay ee loogu talagalay dayactirka iyo hawlaha kale, waana in mar walba la isticmaalaa iyadoo laga fikirayo, daryeel leh, dadaal habboon iyo xukun wanaagsan. Xad gudubka halista ah ee qalabka ayaa horseed u noqon kara cunaqabatayn ama xitaa ka saariddooda. Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in maamuluhu uusan isticmaalin qalabkiisa maamulka sida waafaqsan siyaasadaha iyo tilmaamaha Wikipedia ee la dhisay, markaa waa inay marka hore ka wada hadlaan welwelkooda iyo arrimahooda maamulaha la xiriira si toos ah. Kiisaska aysan arrintu ku xallin si toos ah loogana wada hadlo iyo/ama marka la go'aamiyo in gelitaanka bulshada ballaaran ay tahay mid lagama maarmaan ah ama loo baahan yahay, isticmaayaashu waxay soo dhigi karaan welwelkooda ku saabsan arrinta si ay u eegto bulshada ballaaran.
Xaaladaha caadiga ah ee ay badanaa lagama maarmaanka tahay in laga fogaado isticmaalka qalabka:
* ''Khilaaf dano ah ama aan dhexdhexaad ahayn'' – Maamulayaashu waa aysan caadi ahaan isticmaalin qalabkooda arrimaha ay si shakhsi ah ugu lug leeyihiin (tusaale ahaan, khilaaf nuxur ah oo ay dhinac ka yihiin).
* ''Caadooyinka bulshada ama siyaasadaha'' – Marka siyaasad ama caado bulsho ay caddahay in aysan aheyn in la isticmaalo qalabka, markaa qalabka waa aysan aheyn in la isticmaalo iyada oo aan la bixin sharraxaad muujineysa in arrinta la tixgeliyey, iyo sababta (dhif ah) reebitaanka loo arko mid macquul ah.
* ''Ficillada maamulaha ee la xiriira tifaftiridda lacagta la siiyo'' – Qalabka maamulka waxaa laga yaabaa inaan loo isticmaalin qayb ka mid ah hawl kasta oo tifaftirid lacag ah, marka laga reebo ama marka lacagta ay bixiso Aasaaska Wikimedia ama shirkad la xiriirta WMF.
* ''Dib u celinta ficillada maamulayaasha kale'' – Kaliya si ixtiraamaysa maamulaha ficilkiisa uu lug ku leeyahay, iyo (badanaa) ka dib wadahadal.
* ''Dib u soo celinta ficil maamul oo horay loo soo celiyey'' (mararka qaarkood loo yaqaan "dagaalka giraangiraha").
Fiiri hoos kuwan iyo wax ka reebitaanka aadka u yar.
Xitaa marka isticmaalka qalabku uu u muuqdo mid macquul ah, haddii uu jiro shaki waxaa fiican in la waydiiyo maamule kale oo madaxbannaan inuu dib u eego oo (haddii la caddayn karo) uu qaado ficilka.
=== Dib u celinta ficilka maamulaha kale ===
{{shortcut|WP:RAAA}}
Maamulayaasha waxaa laga filayaa inay yeeshaan xukun wanaagsan waxaana la rumeysan yahay inay si taxaddar leh u tixgeliyeen ficillada ama go'aannada ay fuliyaan maamulayaal ahaan. Maamulayaashu way is khilaafi karaan, laakiin ficillada maamulka waa aysan aheyn in la celiyo iyada oo aan lahayn sabab wanaagsan, feker taxaddar leh, iyo (haddii ay u badan tahay in laga soo horjeesto), halkaas oo maamuluhu uu hadda joogo, wadahadal gaaban oo lala yeesho maamulaha ficilkiisa la looltamayo.
==== Xaaladaha gaarka ah ====
Xaaladaha qaarkood, siyaasadda caadiga ah ee dib u celinta ficilka maamulaha kale ma khuseyso:
* '''Xiridaha ay sameeyeen Guddiga Garsoorka:''' Xiridaha ay oggolaadeen Guddiga Garsoorka waa inay ku jiraan tilmaan cad oo ah halka ay ka yimaadeen, sida "Guddiga Garsoorka awgeed", "Codsigu waa kaliya Guddiga Garsoorka", ama. Maamulayaashu waa inay kaliya dhigaan, yareeyaan, ama ka saaraan xiridahaas iyagoo haysta oggolaansho qoraal ah oo horudhac ah oo ka yimid guddiga.
* '''Xanibaha CheckUser:''' Xiridaha loo cayimay sida "Xannibaha CheckUser" (taas oo ah, xanibaad ku tiirsan natiijooyinka qarsoodiga ah ee CheckUser) waxaa laga yaabaa inaysan celin maamulayaasha aan lahayn helitaanka qalabka CheckUser. Cabashooyinka xiridahan waxaa inta badan la maqlayaa on-wiki, laakiin waxaa maqli kara Guddiga Garsoorka xaaladaha qasabka ah. Maamulayaasha waxaa la xusuusiyey bishii Luulyo 2010 inay aysan celin karin xiridaha CheckUser iyagoo aan haysan oggolaansho horudhac ah oo ka yimid Guddiga ama checkuser.
* '''Xiridaha Oversight:''' Xiridaha loo cayimay sida "Xiridaha Oversight" (taas oo ah, xiridaha ku tiirsan macluumaadka la xakameeyey) waxaa laga yaabaa inaysan celin maamulayaasha aan lahayn helitaanka oggolaanshaha oversight. Guddiga Garsoorka ayaa xukumay bishii Maarso 2013 in xiridaha oversight aan la celin karin iyadoo aan la haysan oggolaansho horudhac ah oo ka yimid Guddiga ama oversighter.
* '''Xiridaha safka VRT ee khilaafka danaha:''' Xiridaha la dhigay qayb ka mid ah safka VRT ee khilaafka danaha oo ay ku jirto nambarka tigidhka ee sababaynta xiridda waxaa laga yaabaa inaysan celin iyadoo aan la haysan oggolaanshaha maamule leh helitaanka safka ama Guddiga Garsoorka Dhaqdhaqaaqa Abriil 2026.
=== <span class="anchor" id="Wheel war"></span>Dib u soo-celinta ficil la celiyey ("dagaalka giraangiraha") ===
{{shortcut|WP:WHEEL|WP:WW}}
Marka maamule kale uu ''horay'' u celiyey ficil maamul, waxaa aad u dhif ah inuu jiro sabab kasta oo sharci ah oo loogu talagalay maamulaha asalka ah ama maamule kale inuu dib u soo celiyo ficilka la mid ah ama la mid ah mar nữa iyada oo aan lahayn wadahadal cad oo horseedaya go'aan ay gaareen is-afgarad. dagaalka giraangiraha waa marka ficilka maamulaha uu celiyo maamule kale, laakiin halkii laga wadahadli lahaa khilaafka, qalabka maamulka ayaa markaas loo isticmaalaa si dagaal ah si loo tirtiro ama loo dib u sameeyo ficilka. Iyadoo ay jiraan wax ka reebitaan aad u yar, marka ficil maamul la celiyo, waa aysan aheyn in la soo celiyo iyada oo aan la helin is-afgarad.
<div style="border: 2px solid #990000; background-color: #FF000030; border-radius: 1em; padding: 0.5em 1em; color:inherit;">
<strong style="font-weight:normal;">Ha ku celin ficil maamul oo la celiyey marka aad ogtahay in maamule kale uu ka soo horjeedo. Ha sii wadin silsilad dib-u celin maamul ah oo aan lahayn wadahadal. Xalli khilaafaadka maamulka {{underline|iyada oo la marayo wadahadalka}}.</strong>
</div>
Wheel warring waxay badanaa horseeddaa codsi garsoor oo degdeg ah. Cunaqabateynta wheel warring waxay ka timid canaan iyo digniin, ilaa xirid ku meel gaar ah, ilaa desysopping, xitaa kiisaska ugu horreeya ee markii ugu horreysay. Waxaa jiray dhowr garsoor kiisas oo khuseeya oo ku saabsan mawduuca dagaalka giraangiraha.
Erayada waxaa kale oo loo isticmaalay taariikh ahaan maamule si aan habboonayn u celinaya noocyada qaarkood ee ficil rasmi ah.
Wikipedia waxay ka shaqeysaa ruuxa [[Wikipedia:Is afgarad|is afgaradka]]; khilaafaadka waa in lagu dejiyaa wadahadal rayid ah halkii ay ka noqon lahaayeen halgan awoodeed. Waxaa jira dhowr arrimood oo muhiim ah oo dagaalku uu ka fiican yahay wadahadalka, ama u qalma in aad lumiso sharaftaada wanaagsan. Haddii aad dareento ''rabitaan'' ah in aad wheel war, isku day beddelladan:
* Raadi wadahadal wax dhisaya, oo ujeedkeedu yahay in la qaboojiyo xaaladda oo loo soo celiyo hababka caadiga ah. Qaadashada hab-dhaqan iyo hab qaboojin ah oo ula kac ah inta aad sharaxayso ayaa caawin karta. Xaaladaha qaarkood, iimaylka waxaa laga yaabaa inuu u oggolaado talo shakhsi ah oo qalbi ah in la bixiyo oo aan si fudud loogu soo dhajin karin wiki-gan.
* Haddii aad ka walwalsan tahay hab-dhaqan xumo oo sug gelitaanka. Wixii <strong>xad gudub halis ah oo fool xun oo qalabka ah</strong> tixgeli in aad xareyso codsi kiis [[Wikipedia:Ogaysiiska Maamulka|Guddiga Garsoorka]].
* Haddii aad ka walwalsan tahay inaan la shaqayn (ama daahitaanka loo baahan yahay ee wada-hadalka) ay si dhakhso ah u keeni karti xaaladdu inay si xun u xumaato ama ay noqoto mid aan ku habboonayn, mararka qaarkood waxay noqon kartaa mid macquul ah in iimayl loo diro Guddiga Garsoorka oo loo sheego xaaladda ama loo codsado faragelin ama talo degdeg ah. Tani waxay noqon kartaa kiiska halkaasoo macluumaad aan dadweyne ahayn ama waxyeelo ay ka dhalan kartaan.
* Oo xusuusnow inaad haysato boqollaal saaxiibo ah: keligaa ma tihid inta badanna arrimaha waxaa ka sii dara xukunka xun. Haddii lagugu arko adigoo si wanaagsan u dhaqmaya, badanaa arrintu way dhammaan doontaa dhawaan, si kasta oo ay u muuqato mid xun. Mararka qaarkood waxaa ugu wanaagsan in si fudud loo qaato nasasho oo la dejiyo.
Erayada "wheel" waxay ka yimaadeen sharraxaadda akoonnada mudnaanta sare leh ee kombuyuutarrada weyn ee PDP-10 iyo TOPS-20, halkaas oo "wheel" loo isticmaalay sida "xidid" loogu isticmaalo nidaamyada Linux/Unix.<ref>{{cite web|title=Wheel |url=http://www.catb.org/jargon/html/W/wheel.html |access-date=8 June 2021 |work=Jargon File 4.4.7 |publisher=Eric S. Raymond}}</ref>
<ref>{{cite web|title=Wheel bit |url=http://www.catb.org/jargon/html/W/wheel-bit.html |access-date=8 June 2021 |work=Jargon File 4.4.7 |publisher=Eric S. Raymond}}</ref>
==Tixraacyada==
{{Reflist}}
== Xiriiriyeyaasha dibadda ==
* [[Meta:Administrators of Wikimedia projects/Wikipedias|Maamulayaasha dhammaan Wikipediyeyaasha]],
*[[:en:Wikipedia:Meta|Meta-Wiki]]
95723legijkns1zq2jp18wbfbkau73w
311445
311444
2026-10-30T16:58:50Z
Isma4l
41797
/* */
311445
wikitext
text/x-wiki
{{Policy|WP:ADMIN|WP:SYSOP|WP:MOP}}
{{Ombox
|text = '''Kani ma aha bog lagu dhejiyo su'aalaha maamulayaasha.''' Taas beddelkeeda, isticmaal Codsashada dareenka maamulaha.|image=[[File:Symbol question.svg|link=|alt=|35px]]}}
{{Nutshell|Maamulayaashu waa tafatirayaal tabaruceyaal ah lagu kalsoon yahay ee loo oggolaaday inay isticmaalaan qalabka gaar ah ee Wikipedia Soomaaliga. Waxaa laga filayaa inay ilaalinayaan heer sare oo anshax ah, inay si caddaalad ah u adeegsadaan qalabka, isla markaana ay {{strong|marnaba}} u isticmaalin si ay faa'iido uga helaan khilaaf.}}
{{Enforcement policy list}}
[[File:Wikipedia Administrator.svg|thumb|Qalabka maamulka ee Wikipedia waxaa badanaa lagu barbar dhigaa mop-ka nadaafadda, taasoo keenta in maamulnimada mararka qaarkood lagu sifeeyo in "la siiyay mop-ka". Sida qof nadiifiye ah oo dhab ah laga yaabo inuu furayaal u haysto xafiisyo ay shaqaalaha kale ka reeban yihiin, maamulayaashu waxay leeyihiin awoodo gaar ah oo door ah, laakiin - sidoo kale sida nadiifiyaha dhabta ah - kama muhiimsana tafatirayaasha kale.]]
'''Maamulayaasha''', oo si caadi ah loogu yaqaan '''admins''' ama '''sysops''' (hawl wadeenada nidaamka), waa tafatirayaasha [[Wikipedia]] ee la siiyay awoodda farsamo si ay u qabtaan ficilo gaar ah oo ku saabsan Wikipedia Soomaaliga. Kuwani waxaa ka mid ah awoodda ay u leeyihiin inay [[WP:BLOCK|xanibaan]] oo ay furaan akoonnada isticmaalaha, [[Ciwaanka IP-ga|cinwaannada IP]], iyo kala duwanaanshaha IP ee tifaftiridda, inay wax ka beddelaan bogagga si buuxda loo [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaaliyay]], inay codsadaan oo ay ka saaraan [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaalinta bogga]], inay [[WP:DELETE|tirtiraan]] oo ay soo celiyaan bogagga, inay wareejiyaan bogagga iyada oo aan la xaddidin, iyo inay isticmaalaan qalabka kale ee gaarka ah.
Maamulayaashu waxay qaataan mas'uuliyadahan iyagoo ah tabaruceyaal ka dib markii ay maraan habka dib u eegista bulshada ama iyagoo ay soo doorteen saaxiibadooda tafatirayaasha ah. Uma dhaqmaan sidii shaqaale ka tirsan [[Wikimedia Foundation|Aasaaska Wikimedia]]. Weligood looma baahna inay isticmaalaan qalabkooda mana aha inay marnaba u isticmaalaan si ay faa'iido uga helaan khilaaf ay ku lug lahaayeen. Maamulayaasha waa inaan lagu khaldin [[m:System administrators|maamulayaasha nidaamka Wikimedia]] ("sysadmins").
Wikipedia Soomaaliga wuxuu leeyahay {{NUMBEROFADMINS}} maamulayaal (fiiri {{Plainlink|url=//so.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ListUsers/sysop&limit=2000|name=liiska buuxa ee akoonnada leh mudnaanta maamulaha}} ama liisaska maamulayaasha ee heerka wax qabadka).
== <span class="anchor" id="POWERS"></span><span class="anchor" id="Powers"></span><span class="anchor" id="ABILITIES"></span><span class="anchor" id="Abilities"></span><span class="anchor" id="ADMINRIGHTS"></span><span class="anchor" id="MOPRIGHTS"></span>Awoodaha maamulayaasha ==
{{Shortcut|WP:MOPRIGHTS}}
Maamulayaashu waxay leeyihiin awoodda farsamo si ay u fuliyaan ficillada soo socda:
* [[Wikipedia:Xannibaadyo iyo mamnuucid|Xannib]] iyo furid akoonnada isticmaalaha, cinwaannada IP, iyo kala duwanaanshaha IP ee tifaftiridda<ref>Xiridmahan waxay diidi karaan tifaftiridda bogag ama magacyo gaar ah, ama waxaa lagu dabaqi karaa goobta oo dhan iyo {{em|dhammaan bogagga}}.</ref>
* Codsashada, wax ka beddelidda, iyo ka saaridda [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaalinta bogga]] ee bog gaar ah si loo xaddido ama loo oggolaado tafaftiridda, u guurista, abuurista, iyo/ama soo gelinta faylasha
* Wax ka beddelidda bogagga si buuxda loo ilaaliyay
* [[Wikipedia:Xeerka Tirtirka|Tirtiridda]] bogag leh 5,000 ama ka yar dib u eegisyo<ref>Bogagga leh in ka badan 5000 dib u eegis waxaa kaliya tirtiri kara [[Wikipedia:Steward|steward]].</ref>
* Daawashada iyo soo celinta bogagga la tirtiray
* [[Wikipedia:Tirtiridda taariikhda|Xaddididda iyo soo celinta muuqashada dadweynaha]] ee macluumaadka diiwaannada shakhsiga ah iyo dib u eegisyada bogga
* Bixinta iyo ka noqoshada ogolaanshaha isticmaale ee gaarka ah ee [[Wikipedia:Codsiga maamulka/Hordhac|ay codsadeen akoonnada isticmaalaha]]<ref>Maamulayaashu waxay bixin karaan oo ka noqon karaan abuuraha akoonka, confirmed, event rrganizer, IP block exempt. Waxay kaloo awood u leeyihiin inay bixiyaan oo ka noqdaan xuquuqaha been abuurka ah ee AutoWikiBrowser, AFC, maadaama ay awood u leeyihiin inay wax ka beddelaan bogagga si buuxda loo ilaaliyay.</ref>
* Wax ka beddelidda bogagga ku jira magaca MediaWiki, iyadoo laga reebo bogagga JavaScript iyo CSS<ref>Kaliya [[Wikipedia:Interface administrators|maamulayaasha interface-ka]] ayaa leh awoodda ay ku beddelaan bogagga JavaScript iyo CSS ee ku jira magaca MediaWiki.</ref>
* Fulinidda ficillo kale oo gaar ah sida lagu qoray {{Section link|Special:ListGroupRights#sysop}}
Sida caadada ah, maamulayaashu waxay badanaa mas'uuliyad ka saaraan xukunka natiijooyinka wadahadallada qaarkood, sida wadahadallada tirtiridda, wadahadallada dhaqdhaqaaqa, iyo wadahadallada dib-u eegista dhaqdhaqaaqa, laakiin tifaftirayaasha aan maamulaha ahayn ayaa iyaguna xiri kara wadahadallada
== Noqoshada maamulaha ==
{{Shortcut|WP:CANDIDATE|WP:BECOMEADMIN}}
Lagu jiro [[Soomaali Wikipedia|Wikipedia-ha Af-Soomaali]], waxaa jira laba hab oo lagu noqdo maamulaha: iyada oo la marayo is afgarad laga dhisay wadahadalka dadweynaha, ama cod sir ah. Wikipedia Soomaaliga wuxuu u baahan yahay in musharraxiinta maamulayaashu ay haystaan xaqqa isticmaale ee [[Wikipedia:Autoconfirmed users|Autoconfirmed user]]. ([[m:List of Wikipedias|Wikipedia-yada kale]] waxay leeyihiin siyaasadahooda gaarka ah ee bixinta maamulnimada.)
'''Kaliya hal akoon oo qof go'an ah ayaa yeelan kara qalabka maamulka'''. Reer-baxnimada kaliya ayaa ah in maamulayaashu ay shaqeyn karaan [[Wikipedia:Bots|botyada]] leh helitaanka maamulka.
Ogolaanshaha maamulaha waxaa la bixiyaa si aan xad lahayn, waxaana laga saarayaa kaliya marka la codsado, xaaladaha ku lug leh faragelinta heerka sarre ah, ama sabab la xiriirta shaqo la'aan.
=== <span class="anchor" id="Request for adminship"></span>Codsashada maamulnimada iyada oo la marayo is afgarad ===
Isticmaale kasta oo autoconfirmed ah wuxuu codsan karaa maamulnimo ("RfA") bulshada dhexdeeda. Si kastaba ha ahaatee, maamulayaasha waxaa laga filayaa inay yeeshaan heer sarre oo kalsooni iyo ammaan ah bulshada dhexdeeda, markaa codsiyada ka yimaada isticmaayaasha aan lahayn khibrad la taaban karo badanaa ma guuleystaan. Tafaftiraha kasta wuxuu ka faalloon karaa codsiga, tifaftire kastana wuxuu qiimayn doonaa musharrax kasta si uu u gaar ah. Si kastaba ha ahaatee, kaliya tifaftirayaasha haysta xaqqa isticmaale ee autoconfirmed user ayaa "codayn kara" codsiyada.
Kahor inta aan la codsan ama la aqbalin magacaabista, musharraxiinta waa inay guud ahaan ahaadaan tifaftirayaal Wikipedia ah oo firfircoon, joogto ah, mudnaan dheerna leh, aqoon u leh habraacyada iyo dhaqamada Wikipedia, ixtiraamaya oo fahmaya siyaasadahooda, isla markaana helay kalsoonida guud ee bulshada. Musharraxiinta waxaa kale oo looga baahan yahay inay soo bandhigaan haddii ay abid u tafatireen Wikipedia lacag. Su'aalaha la xiriira arrintaan waxaa loo oggol yahay in la waydiiyo musharrax kasta, tifaftire kasta oo bulshada ka tirsan, inta uu socdo habka RFA.
Wadahadal ayaa dhaca muddo todobo maalmood ah oo ku saabsan in musharraxgu uu noqdo maamule. Sida is-afgaradka bulshada, RfA-yada waxaa lagu xayaysiiyaa [[:en:MediaWiki:Watchlist-messages|liisaska daawashada tafaftirayaasha]]. Bulshadu waxay dejisay xadka su'aasha: ma jiro tafaftire waydiin kara in ka badan laba su'aal musharrax. Sidoo kale lama oggola su'aallo qaybo badan ka kooban oo loo qaabeeyey sidii hal su'aal, laakiin dhab ahaantii waydiinaya su'aallo badan oo ka sarreeya xadka. [[Wikipedia:Bureaucrats|Bureaucrats]] iyo la socodayaasha loo qoondeeyey waxay "klerkin" karaan RfA-yada, iyagoo la tacaalaya faallooyinka iyo/ama codadka ay u arkaan inay yihiin kuwo aan habboonayn.
Habka RfA wuxuu u oggolaanayaa tifaftirayaasha kale inay bartaan musharraxka. Tifaftirayaashu waxay sahamiyaan ka-qaybgalka musharraxka iyo asalka uu u leeyahay tifaftire ahaan, waxay ku sameeyaan wadahadallo, iyo fahamka doorka ay codsanayaan. Tafaftirayaashu waxay sheegaan haddii ay taageerayaan ama ay ka soo horjeedaan codsiga, iyaga oo wata sababaha ay u arkaan iyo aragtidooda musharraxka. Sarkaalka aan ku lug lahayn bureaucrat ayaa markaas go'aaminaya haddii uu jiro [[Wikipedia:Is afgarad|is afgarad]] lagu oggolaanayo codsiga. Go'aankani kuma saleysna si gaar ah boqolleyda taageerada, laakiin ficil ahaan inta badan RfA-yada ka sarreeya 75% waa ay maraan. Bulshadu waxay go'aamisay in ''guud ahaan'', RfA-yada u dhexeeya 65 iyo 75% taageerada ay tahay inay hoos yimaadaan go'aanka bureaucrats-ka. (Sidaa darteed, waxay si macquul ah uga dhalaneysaa in ku dhowaad dhammaan RfA-yada ka hooseeya 65% taageerada ay guuldarraysan doonaan.)
In kasta oo RfA uu yahay hab xooggan, tayada jawaab-celinta iyo dib u eegista diyaargarowga musharraxka iyo dabeecaddiisa ee ay sameeyaan tifaftirayaasha khibradda leh ayaa inta badan aad u sarreeya. Codsadayaasha aan guuleysan laakiin qaada tillaabooyin ay kaga jawaabayaan dhibcaha la soo qaaday waxay badanaa ku guuleystaan codsi xiga bilo kadib. Haddii aad xiisaynayso codsashada maamulnimada, waa inaad marka hore akhrisaa hage ku saabsan codsashada maamulnimada iyo tilmaamaha magacaabista. Markaad diyaar u tahay inaad codsato, waxaad ku dari kartaa magacaabistaada bogga [[Wikipedia:Codsiga maamulka]] ("RfA"), si waafaqsan tilmaamaha boggaas.
=== Doorashooyinka maamulayaasha ===
Maamulayaasha waxaa kale oo lagu dooran karaa doorasho maamule oo leh cod sir ah. Doorashooyinka maamulayaasha, oo billowday 2024, ma beddelaan RfA, maamulayaasha soo socdaana waxay si xor ah u dooran karaan habka ay isticmaalayaan. Doorasho tijaabo ah ayaa lagu qabtay Oktoobar 2024. Doorashooyinka maamulayaasha waxaa si joogto ah loogu oggolaaday jadwalka 5-ta bilood ah ee RfC oo la qabtay horraantii 2025. Marka laga reebo daaqadaha doorashada ka horreeya ee magacaabista musharraxa iyo dejinta codadka, habka wuxuu qaadanayaa 12 maalmood: 5 maalmood oo wadahadal iyo su'aallo ah, waxaa ku xiga 7 maalmood oo cod sir ah. Wareegyada doorashada iyo xilliyada daaqad kasta iyo xilli kasta waxaa lagu xayaysiiyaa horay, oo ay ku jiraan ogeysiisyada liiska daawashada.
Ka dib marka codbixintu dhammaato, doorashada waxaa baaraya seddex [[Wikipedia:Check user|checkusers]] ama [[Wikipedia:Steward|stewards]] oo ka tirsan Wikipedia Soomaaliga. Waxay hubin doonaan wixii laba laab ah, aan u qalmin, ama codadka sockpuppeteer oo ay tirtiri doonaan sidii loo baahnaa. Marka baarista la dhammeeyo, codadka waa la tiririyaa, natiijooyinka waa la shaaciyaa, maamulayaasha cusubna waxaa la siiyaa mudnaanta maamulka. Si uu u guuleysto, musharraxgu waa inuu helaa boqolleyda taageerada oo ah 70% ama ka badan iyo kooram ah ugu yaraan 20 cod oo taageero ah. Tirinta codadka waxaa lagu xisaabiyaa Taageerada / (Taageero + Ka soo horjeed) musharrax kasta. Codadka "Neutral" lama isticmaalo xisaabinta boqolleyda taageerada ee musharraxka mana laha saameyn dhinacaas ah.
== Meelaha ay maamulayaasha si gaar ah uga caawin karaan ==
Xuquuqda maamulaha waxay noqon kartaa mid aad u waxtar leh meelaha qaarka ah ee Wikipedia:
* Kahortagga burburinta
* Dhibaatooyinka xuquuqda daabacaadda tilmaamaha
* Dhacdooyinka dareenka maamulaha
* [[Bogga Hore]] qaybaha, sida Wararka ku jira ama Ma ogtahay
* Socodka isbeddellada dhow
* Codsiyada tirtiridda degdegga ah
* Xeerka saddex-jeer dib u celinta iyo xad-gudubyada dagaalka tafaftiridda.
"Maamulayaasha aan lug ku lahayn" ayaa sidoo kale ka caawin kara maamulka Guddiga Garsoorka iyo xallinta khilaafaadka ee ku saabsan meelaha iyo xaaladaha dhibaatada leh. Maamulayaasha ka shaqeynaya doorkan waa ''dhexdhexaad''; ma laha wax lug ah oo toos ah arrimaha ay dadka ka caawinayaan. Liisaska cunaqabateynta ee ay tahay inay fuliyaan maamulayaasha dhexdhexaadka ah.
== <span class="anchor" id="anyuser"></span>Golayaasha ogeysiiska maamulayaasha ==
{{shortcut|WP:ANYUSER}}
Saddex golayaal ogeysiis oo waaweyn ayaa jira oo ay ka dhacaan wadahadallada maamulaha guud (isticmaale kasta wuxuu soo dhigi karaa ama ka qayb qaadan karaa wadahadallada halkaas):
* [[Wikipedia:Ogaysiiska Maamulka]] – Loo isticmaalo waxyaabaha ay maamulayaashu jeclaan karaan (ama u baahan karaan) inay ogaadaan, sida ogeysiisyada iyo macluumaadka guud.
– Loo isticmaalo arrimaha u baahan dareenka maamulayaasha soo maraya. In kasta oo mawduucyada halkan ay noqon karaan kuwo dhaadheer, golahan waxaa inta badan loogu talagalay dhacdooyinka iyo arrimaha kale ee u baahan talo ama dareen.
– Waa gole ogeysiis oo ficillada maamulka ee maamulayaasha lagaga wada hadli karo loona eegi karo bulshada ballaaran.
== Filashooyinka maamulnimada ==
{{shortcut|WP:ADMINEXPECT}}
=== Daryeelka iyo xukunka ===
Haddii la siiyo helitaanka, maamulayaashu waa inay daryeel ku muujiyaan isticmaalka hawlahan cusub, gaar ahaan awoodda ay u leeyihiin inay tirtiraan bogagga oo ay xiraan isticmaayaasha iyo cinwaannada IP (fiiri hage sida- loo sameeyo ee maamulayaasha si aad u barato sida loo sameeyo waxyaalahan). Maamulayaasha cusub waa inay sidoo kale eegaan bogagga ku xiran liiska akhriska maamulayaasha ka hor intaysan isticmaalin awoodahooda maamul. Khaladaadka marmarka qaarkood la sameeyo waa la aqbalaa laakiin khaladaadka halista ah ama soo noqnoqda, ama kuwa ku lug leh xad-gudubyada hab dhaqanka maamulaha 'ee lugta leh' marmarka qaarkood maaha.
Qalabka maamulaha sidoo kale waa in lagu isticmaalo xukun taxaddar leh; waxay qaadan kartaa xoogaa waqti ah maamulaha cusub inuu barto goorta ay ugu fiican tahay in la isticmaalo qalabka, waxayna qaadan kartaa bilo in la helo dareen wanaagsan oo ku saabsan inta muddada ah ee la dejinayo marka la isticmaalayo qalabka sida xiridda iyo ilaalinta bogga ee khilaafaadka adag. Maamulayaasha cusub waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay si tartiib ah u billaabaan oo ay ka dhistaan khibrad meelaha ay ku barteen, iyo inay dadka kale waydiiyaan haddii ay shaki qabaan.
=== Hab dhaqanka maamulaha ===
{{shortcut|WP:ADMINCOND}}
Maamulayaashu waa inay ku hoggaamiyaan tusaale ahaan, isla markaana, sida ''dhammaan tafaftirayaasha'', ay ugu dhaqmaan si ixtiraam leh, rayid ah oo ay la falgalaan kuwa kale ''mar kasta''. Maamulayaasha kama xorooba {{em|wax kasta}} oo ka mid ah siyaasadaha la dhisay ee Wikipedia; waxaa laga filayaa inay raacaan oo ay gutaan waajibaadkooda sida ugu fiican ee awooddooda ah. Khaladaadka marmarka qaarkood waa kuwo si buuxda ula jaan qaadaya isticmaalka qalabka maamulaha; maamulayaasha looma filayo inay noqdaan kuwo kaamil ah. Si kastaba ha ahaatee, carqaladaynta joogtada ah ama halista ah ee Wikipedia iyada oo loo marayo dabeecad sida [[Wikipedia:Anshax|aan rayid ahayn]] ama tafaftiridda niyad-xumada ah waa mid aan la jaanqaadi karin oo ah ''khilaaf toos ah'' oo lala leeyahay filashooyinka iyo mas'uuliyadaha maamulayaasha, iyo xukunka xun ee joogtada ah ama fool xun ayaa horseed u noqon kara in laga xayuubiyo qalabka maamulaha. Maamulayaashu waa inay ku dadaalaan inay tusaale u noqdaan heerarka sare ee ixtiraamka iyo rayidnimada, iyo tafaftiridkooda, wadahadalladooda, is-dhexgalkooda, iyo hab dhaqankooda waa inay dejiyaan tusaalaha dhammaan tafaftirayaasha kale ''mar kasta''. Tani waa labadaba ''shuruud'' iyo ''xaalad'' haysashada mudnaanta maamulaha.
Maamulayaashu waa inay maskaxda ku hayaan inay haystaan boqollaal saaxiibo ah. Sidaa darteed, haddii maamuluhu ausan u hoggaansami karin siyaasadaha goobta oo uusan nagaan rayid (xitaa xagga isticmaayaasha muujinaya dabeecadda dhibaatada leh) inta uu wax ka qabanayo arrin go'an, maamuluhu waa inuu arrinta u keenaa gole ogeysiis ama u gudbiyaa maamule kale si uu wax uga qabto, halkii uu ka darsan lahaa ama ka sii dari lahaa dhibaatada hab-dhaqan xumo.
=== Xisaabtanka ===
{{shortcut|WP:ADMINACCT}}
Maamulayaashu waxay ka xisaabtamaan ficilladooda ku lug leh qalabka maamulaha, maadaama ficillada maamulaha ee aan la sharaxin ay niyad-jabiso tafaftirayaasha kale. Iyadoo ku xiran kaliya xuduudaha [[Wikipedia:Anshax|rayidnimada]], [[Wikipedia:Ma jiraan weeraro shaqsiyeed|ka fogaanshaha weerarrada shakhsi ahaaneed]], iyo [[Wikipedia:U qaado niyad wanaagsan|u qaadashada wanaagsan]] ee macquulka ah, tafaftirayaashu waxay xor u yihiin inay wax ka weydiiyaan ama dhaleeceeyaan ficillada maamulaha. Maamulayaasha waxaa laga filayaa inay si degdeg ah oo rayid ah uga jawaabaan su'aalaha ku saabsan hab dhaqankooda Wikipedia-la xiriira iyo ficillada maamulka, gaar ahaan inta lagu jiro wadahadallada bulshada ee golayaasha ogeysiiska ama inta lagu jiro habsocodka Guddiga Garsoorka. Maamulayaashu waa inay caddeeyaan ficilladooda marka la codsado.
Maamulayaasha si halis ah ama soo noqnoqda ugu dhaqma si dhibaato leh, ama lumiyay kalsoonida ama kalsoonida bulshada, waxaa la cunaqabteyn karaa ama laga xayuubin karaa xuquuqdooda maamulaha Guddiga Garsoorka ama codsiga dib u yeerista. Tani waxay dhacday ama waxaa la soo jeediyay ficillada soo socda:
* Maamulnimo "niyad-xumo ah" ([[Wikipedia:Sock puppetry|sock puppetry]], xad gudub weyn oo kalsooni ah,
{{spaced ndash}}tani waxay noqon kartaa mid lala yeesho tifaftirayaasha (tusaale ahaan, la'aanta digniinaha habboon ama sharraxaadaha ficillada), ama si wax looga qabto welwelka bulshada (gaar ahaan marka la raadiyo sharraxaadyo ama faallooyin kale oo halis ah)
**In kasta oo hababka ugu wanaagsan ee maamulayaashu ay yihiin inay u suurtageliyaan iimaylka iyo ogeysiisyada, looma baahna inay sidaas sameeyaan, mana loo baahna inay akhriyaan ama ka jawaabaan haddii la suurtogeliyey. Maamulayaasha aan u suurtagelin ogeysiisyada waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay arrintan ku muujiyaan boggooda isticmaale.
* Xad gudub soo noqnoqda, joogto ah, ama fool xun oo ku saabsan qalab ama oggolaansho isticmaale oo la socota qalabka maamulaha (sida u guurista faylasha]] ama isticmaalka [[Wikipedia:Rollback|dib u celinta]]) {{endash}} maamulaha waxaa laga xayuubin karaa mudnaanta maamulka si buuxda oo kaliya si looga saaro helitaanka oggolaanshaha isticmaale ee la socota.
* Xukun xumo soo noqnoqda ama joogto ah.
=== Amniga ===
{{shortcut|WP:SECUREADMIN}}
Wikipedia siyaasadda shuruudaha xoogga erayga sirta ah waxay ka rabtaa maamulayaashu inay haystaan eryo sir ah oo xooggan iyo inay raacaan hababka amniga shakhsi ahaaneed ee habboon. Maadaama ay leeyihiin awood ay ku geystaan waxyeelo goobta oo dhan ah hal tafaftir, akoon admin ah oo la hareer maray ayaa la xiri doonaa mudnaantiisana waa laga saarayaa sababo amniga goobta awgeed. Xaaladaha qaarkood, ka noqoshada mudnaanta waxay noqon kartaa mid joogto ah. Maamul kasta oo la ogaado inuu haysto eray sir ah oo ka yar 8 xaraf dherer ahaan ama ka mid ah [https://github.com/danielmiessler/SecLists/blob/master/Passwords/Common-Credentials/10k-most-common.txt 10,000 erayada sirta ah ee ugu caansan] sidoo kale waa la desysopping karaa. Go'aanka ku saabsan dib u sysopping maamulayaasha ku meel gaar ahaan la desysopped waxaa loo daayay Guddiga Garsoorka, kuwaas oo tixgelin doona in mulkiilaha xaqqa leh si sax ah loo aqoonsaday, iyo aragtidooda ku saabsan dhacdada iyo maamulka iyo amniga (oo ay ku jiraan amniga mustaqbalka ee suurtogalka ah) ee akoonka.
Xaqiijinta laba tallaabo ah waa la heli karaa si loo sii sugo akoonnada isticmaalka aan la oggolayn.
Maamulayaashu waa inay '''marnaba''' la wadaagin eraygooda sirta ah ama akoonkooda qof kale, sabab kasta ha ahaatee. Haddii ay ogaadaan in eraygooda sirta ah la hareer maray, ama akoonkooda si kale loo hareer maray (xitaa tifaftire ama qof ay yaqaaniin oo ay aaminsan yihiin), waa inay isku dayaan inay beddelaan isla markiiba, ama haddii kale u sheegaan bureaucrat si ku meel gaar ah loo desysopping. Isticmaayaasha ku guuldareysamaya inay soo sheegaan isticmaalka aan la oggolayn ee akoonkooda waa la desysopping doonaa. Isticmaalka aan la oggolayn waxaa loo tixgeliyaa 'xaalado muran leh', mana soo celin doonto si otomaatig ah.
== <span class="anchor" id="INVOLVED"></span><span class="anchor" id="UNINVOLVED"></span><span class="anchor" id="involved"></span><span class="anchor" id="uninvolved"></span>Maamulayaasha ku lugta leh ==
{{shortcut|WP:INVOLVED|WP:UNINVOLVED}}
{{Quote box
| quote = "Ninna ma aha garsoore ku habboon kiisa u gaar ah"
| source = Thomas Hobbes, ''Leviathan Leviathan''
}}
Guud ahaan, tafaftirayaashu waa aysan u dhaqmin maamulayaal ahaan khilaafaadka ay ku lug lahaayeen. Tani waa sababta oo ah maamulayaasha lugta leh waxay noqon karaan, ama u muuqan karaan, kuwo aan awood u lahayn inay gaaraan go'aanno ujeeddo leh khilaafaadka ay dhinac ka ahaayeen ama ay dareen xooggan ka qabaan. Lug lahaanshaha waxaa bulshadu si ballaaran u fasiraysaa inay ku jirto khilaafaadyo hadda jira ama la soo dhaafay oo lala yeeshay tifaftire (ama tafaftirayaal), iyo khilaafaadka mowduucyada, dhib ma laha dabeecadda ama da'da khilaafka.
Hal digniin oo muhiim ah ayaa ah in maamulaha la falgalay tafaftire ama goob mowduuc ah ''sii ahaan doona doorka maamulka oo kaliya'', ama kaasoo ka qaybgalkiisii hore uu ahaa mid yar ama tafaftirro cad oo aan muujin eex, waa {{em|aan lug lahayn}} mana laga horjoogsado inuu ka shaqeeyo awood maamul oo la xiriirta tafaftirahaas ama goobta mowduuca ah. Digniinaha, wadahadal deggan oo macquul ah iyo sharraxaadda digniinahaas, talada ku saabsan caadooyinka bulshada, iyo talooyinka ku saabsan erayada suurtogalka ah iyo hababka ma ka dhigayaan maamulaha mid lug leh.
Kiisaska tooska ah (tusaale ahaan, burburinta muuqata, bulshadu waxay taariikh ahaan taageertay ficilka cad ee maamulaha kasta - xitaa haddii uu lug leeyahay - iyadoo la saleynayo in maamule kasta oo macquul ah uu u badan yahay inuu gaari lahaa gabagabadaas oo kale. In kasta oo ay jiraan wax ka reebitaan ku saabsan mamnuucidda tafaftirayaasha lugta leh ee qaadaya ficil maamul, weli waa habka ugu wanaagsan ee kiisaska uu maamuluhu u muuqan karo inuu lug leeyahay in arrinta loo gudbiyo maamule kale iyada oo la marayo golayaasha ogeysiiska ee khuseeya.
Tafaftirayaasha aan maamulayaasha ahayn ee xiraya wadahadallada
iyo qiimaynta is-afgaradka waxaa lagu hayaa isla heerarkaas; tafaftirayaasha xiraya wadahadalladaas waa aysan ku lug lahaan wadahadalka laftiisa ama khilaafaadka la xiriira.
== <span class="anchor" id="Grievances by users"></span><span class="anchor" id='Grievances by users ("administrator abuse")'></span>Cabashooyinka ==
{{shortcut|WP:ADMINABUSE|WP:ADMINISTRATORABUSE}}
Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in maamuluhu u dhaqmay si aan habboonayn, waa inuu si toos ah u muujiyaa welwelkiisa maamulaha mas'uulka ka ah oo uu isku dayaa inay xal gaaraan si nidaamsan oo rayid ah. Haddii aan arrinta lagu xallin labada dhinac u dhexeeya, isticmaayaashu waxay ku sii wadi karaan xallinta khilaafka (fiiri qaybtan hoose wixii macluumaad dheeraad ah). Hal hab oo suurtagal ah waa in la bilaabo wadahadal dib u eegista ficilka maamulka]] ama golaha ogeysiiska maamulayaasha si loo codsado jawaab-celinta bulshada {{endash}} si kastaba ha ahaatee, cabasho-sidayaashu waa inay ogaadaan in hab-dhaqankooda la siman yahay oo la tixgeliyo sida isticmaalaha ay ka wada hadlayaan. Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in si aan habboonayn loo xiray, wuxuu mari karaa habka codsiga xiridda oo uu sharaxi karaa xaaladda iyo sababta ay u rumeysan yihiin in xiriddu ay tahay mid aan habboonayn ama aan la caddayn karin.
In kasta oo Guddiga Garsoorka ausan si caadi ah u eegin xiridaha gaagaaban ama caadiga ah, welwelka ku saabsan caafimaadka maamulaha iyo ku-habboonaanta doorka waxaa loo keeni karaa guddiga iyadoo lala wato Codsi Garsoor, badanaa marka hababka kale ee xallinta khilaafka ay guuldarraysanayaan iyo marka habkani yahay ikhtiyaarka ugu dambeeya.
== Xad gudubka qalabka maamulka ==
{{shortcut|WP:TOOLMISUSE}}
Xad gudubka qalabka maamulka waxaa loo tixgeliyaa ''arrin aad u halis ah''; waxaa la siiyaa isticmaayaasha la aaminsan yahay ee loogu talagalay dayactirka iyo hawlaha kale, waana in mar walba la isticmaalaa iyadoo laga fikirayo, daryeel leh, dadaal habboon iyo xukun wanaagsan. Xad gudubka halista ah ee qalabka ayaa horseed u noqon kara cunaqabatayn ama xitaa ka saariddooda. Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in maamuluhu uusan isticmaalin qalabkiisa maamulka sida waafaqsan siyaasadaha iyo tilmaamaha Wikipedia ee la dhisay, markaa waa inay marka hore ka wada hadlaan welwelkooda iyo arrimahooda maamulaha la xiriira si toos ah. Kiisaska aysan arrintu ku xallin si toos ah loogana wada hadlo iyo/ama marka la go'aamiyo in gelitaanka bulshada ballaaran ay tahay mid lagama maarmaan ah ama loo baahan yahay, isticmaayaashu waxay soo dhigi karaan welwelkooda ku saabsan arrinta si ay u eegto bulshada ballaaran.
Xaaladaha caadiga ah ee ay badanaa lagama maarmaanka tahay in laga fogaado isticmaalka qalabka:
* ''Khilaaf dano ah ama aan dhexdhexaad ahayn'' – Maamulayaashu waa aysan caadi ahaan isticmaalin qalabkooda arrimaha ay si shakhsi ah ugu lug leeyihiin (tusaale ahaan, khilaaf nuxur ah oo ay dhinac ka yihiin).
* ''Caadooyinka bulshada ama siyaasadaha'' – Marka siyaasad ama caado bulsho ay caddahay in aysan aheyn in la isticmaalo qalabka, markaa qalabka waa aysan aheyn in la isticmaalo iyada oo aan la bixin sharraxaad muujineysa in arrinta la tixgeliyey, iyo sababta (dhif ah) reebitaanka loo arko mid macquul ah.
* ''Ficillada maamulaha ee la xiriira tifaftiridda lacagta la siiyo'' – Qalabka maamulka waxaa laga yaabaa inaan loo isticmaalin qayb ka mid ah hawl kasta oo tifaftirid lacag ah, marka laga reebo ama marka lacagta ay bixiso Aasaaska Wikimedia ama shirkad la xiriirta WMF.
* ''Dib u celinta ficillada maamulayaasha kale'' – Kaliya si ixtiraamaysa maamulaha ficilkiisa uu lug ku leeyahay, iyo (badanaa) ka dib wadahadal.
* ''Dib u soo celinta ficil maamul oo horay loo soo celiyey'' (mararka qaarkood loo yaqaan "dagaalka giraangiraha").
Fiiri hoos kuwan iyo wax ka reebitaanka aadka u yar.
Xitaa marka isticmaalka qalabku uu u muuqdo mid macquul ah, haddii uu jiro shaki waxaa fiican in la waydiiyo maamule kale oo madaxbannaan inuu dib u eego oo (haddii la caddayn karo) uu qaado ficilka.
=== Dib u celinta ficilka maamulaha kale ===
{{shortcut|WP:RAAA}}
Maamulayaasha waxaa laga filayaa inay yeeshaan xukun wanaagsan waxaana la rumeysan yahay inay si taxaddar leh u tixgeliyeen ficillada ama go'aannada ay fuliyaan maamulayaal ahaan. Maamulayaashu way is khilaafi karaan, laakiin ficillada maamulka waa aysan aheyn in la celiyo iyada oo aan lahayn sabab wanaagsan, feker taxaddar leh, iyo (haddii ay u badan tahay in laga soo horjeesto), halkaas oo maamuluhu uu hadda joogo, wadahadal gaaban oo lala yeesho maamulaha ficilkiisa la looltamayo.
==== Xaaladaha gaarka ah ====
Xaaladaha qaarkood, siyaasadda caadiga ah ee dib u celinta ficilka maamulaha kale ma khuseyso:
* '''Xiridaha ay sameeyeen Guddiga Garsoorka:''' Xiridaha ay oggolaadeen Guddiga Garsoorka waa inay ku jiraan tilmaan cad oo ah halka ay ka yimaadeen, sida "Guddiga Garsoorka awgeed", "Codsigu waa kaliya Guddiga Garsoorka", ama. Maamulayaashu waa inay kaliya dhigaan, yareeyaan, ama ka saaraan xiridahaas iyagoo haysta oggolaansho qoraal ah oo horudhac ah oo ka yimid guddiga.
* '''Xanibaha CheckUser:''' Xiridaha loo cayimay sida "Xannibaha CheckUser" (taas oo ah, xanibaad ku tiirsan natiijooyinka qarsoodiga ah ee CheckUser) waxaa laga yaabaa inaysan celin maamulayaasha aan lahayn helitaanka qalabka CheckUser. Cabashooyinka xiridahan waxaa inta badan la maqlayaa on-wiki, laakiin waxaa maqli kara Guddiga Garsoorka xaaladaha qasabka ah. Maamulayaasha waxaa la xusuusiyey bishii Luulyo 2010 inay aysan celin karin xiridaha CheckUser iyagoo aan haysan oggolaansho horudhac ah oo ka yimid Guddiga ama checkuser.
* '''Xiridaha Oversight:''' Xiridaha loo cayimay sida "Xiridaha Oversight" (taas oo ah, xiridaha ku tiirsan macluumaadka la xakameeyey) waxaa laga yaabaa inaysan celin maamulayaasha aan lahayn helitaanka oggolaanshaha oversight. Guddiga Garsoorka ayaa xukumay bishii Maarso 2013 in xiridaha oversight aan la celin karin iyadoo aan la haysan oggolaansho horudhac ah oo ka yimid Guddiga ama oversighter.
* '''Xiridaha safka VRT ee khilaafka danaha:''' Xiridaha la dhigay qayb ka mid ah safka VRT ee khilaafka danaha oo ay ku jirto nambarka tigidhka ee sababaynta xiridda waxaa laga yaabaa inaysan celin iyadoo aan la haysan oggolaanshaha maamule leh helitaanka safka ama Guddiga Garsoorka Dhaqdhaqaaqa Abriil 2026.
=== <span class="anchor" id="Wheel war"></span>Dib u soo-celinta ficil la celiyey ("dagaalka giraangiraha") ===
{{shortcut|WP:WHEEL|WP:WW}}
Marka maamule kale uu ''horay'' u celiyey ficil maamul, waxaa aad u dhif ah inuu jiro sabab kasta oo sharci ah oo loogu talagalay maamulaha asalka ah ama maamule kale inuu dib u soo celiyo ficilka la mid ah ama la mid ah mar nữa iyada oo aan lahayn wadahadal cad oo horseedaya go'aan ay gaareen is-afgarad. dagaalka giraangiraha waa marka ficilka maamulaha uu celiyo maamule kale, laakiin halkii laga wadahadli lahaa khilaafka, qalabka maamulka ayaa markaas loo isticmaalaa si dagaal ah si loo tirtiro ama loo dib u sameeyo ficilka. Iyadoo ay jiraan wax ka reebitaan aad u yar, marka ficil maamul la celiyo, waa aysan aheyn in la soo celiyo iyada oo aan la helin is-afgarad.
<div style="border: 2px solid #990000; background-color: #FF000030; border-radius: 1em; padding: 0.5em 1em; color:inherit;">
<strong style="font-weight:normal;">Ha ku celin ficil maamul oo la celiyey marka aad ogtahay in maamule kale uu ka soo horjeedo. Ha sii wadin silsilad dib-u celin maamul ah oo aan lahayn wadahadal. Xalli khilaafaadka maamulka {{underline|iyada oo la marayo wadahadalka}}.</strong>
</div>
Wheel warring waxay badanaa horseeddaa codsi garsoor oo degdeg ah. Cunaqabateynta wheel warring waxay ka timid canaan iyo digniin, ilaa xirid ku meel gaar ah, ilaa desysopping, xitaa kiisaska ugu horreeya ee markii ugu horreysay. Waxaa jiray dhowr garsoor kiisas oo khuseeya oo ku saabsan mawduuca dagaalka giraangiraha.
Erayada waxaa kale oo loo isticmaalay taariikh ahaan maamule si aan habboonayn u celinaya noocyada qaarkood ee ficil rasmi ah.
Wikipedia waxay ka shaqeysaa ruuxa [[Wikipedia:Is afgarad|is afgaradka]]; khilaafaadka waa in lagu dejiyaa wadahadal rayid ah halkii ay ka noqon lahaayeen halgan awoodeed. Waxaa jira dhowr arrimood oo muhiim ah oo dagaalku uu ka fiican yahay wadahadalka, ama u qalma in aad lumiso sharaftaada wanaagsan. Haddii aad dareento ''rabitaan'' ah in aad wheel war, isku day beddelladan:
* Raadi wadahadal wax dhisaya, oo ujeedkeedu yahay in la qaboojiyo xaaladda oo loo soo celiyo hababka caadiga ah. Qaadashada hab-dhaqan iyo hab qaboojin ah oo ula kac ah inta aad sharaxayso ayaa caawin karta. Xaaladaha qaarkood, iimaylka waxaa laga yaabaa inuu u oggolaado talo shakhsi ah oo qalbi ah in la bixiyo oo aan si fudud loogu soo dhajin karin wiki-gan.
* Haddii aad ka walwalsan tahay hab-dhaqan xumo oo sug gelitaanka. Wixii <strong>xad gudub halis ah oo fool xun oo qalabka ah</strong> tixgeli in aad xareyso codsi kiis [[Wikipedia:Ogaysiiska Maamulka|Guddiga Garsoorka]].
* Haddii aad ka walwalsan tahay inaan la shaqayn (ama daahitaanka loo baahan yahay ee wada-hadalka) ay si dhakhso ah u keeni karti xaaladdu inay si xun u xumaato ama ay noqoto mid aan ku habboonayn, mararka qaarkood waxay noqon kartaa mid macquul ah in iimayl loo diro Guddiga Garsoorka oo loo sheego xaaladda ama loo codsado faragelin ama talo degdeg ah. Tani waxay noqon kartaa kiiska halkaasoo macluumaad aan dadweyne ahayn ama waxyeelo ay ka dhalan kartaan.
* Oo xusuusnow inaad haysato boqollaal saaxiibo ah: keligaa ma tihid inta badanna arrimaha waxaa ka sii dara xukunka xun. Haddii lagugu arko adigoo si wanaagsan u dhaqmaya, badanaa arrintu way dhammaan doontaa dhawaan, si kasta oo ay u muuqato mid xun. Mararka qaarkood waxaa ugu wanaagsan in si fudud loo qaato nasasho oo la dejiyo.
Erayada "wheel" waxay ka yimaadeen sharraxaadda akoonnada mudnaanta sare leh ee kombuyuutarrada weyn ee PDP-10 iyo TOPS-20, halkaas oo "wheel" loo isticmaalay sida "xidid" loogu isticmaalo nidaamyada Linux/Unix.<ref>{{cite web|title=Wheel |url=http://www.catb.org/jargon/html/W/wheel.html |access-date=8 June 2021 |work=Jargon File 4.4.7 |publisher=Eric S. Raymond}}</ref>
<ref>{{cite web|title=Wheel bit |url=http://www.catb.org/jargon/html/W/wheel-bit.html |access-date=8 June 2021 |work=Jargon File 4.4.7 |publisher=Eric S. Raymond}}</ref>
==Tixraacyada==
{{Reflist}}
== Xiriiriyeyaasha dibadda ==
* [[Meta:Administrators of Wikimedia projects/Wikipedias|Maamulayaasha dhammaan Wikipediyeyaasha]],
*[[:en:Wikipedia:Meta|Meta-Wiki]]
3khql654cke8htb5j7sxld5eipn1czo
311446
311445
2026-10-30T17:01:26Z
Isma4l
41797
/* Xaaladaha gaarka ah */
311446
wikitext
text/x-wiki
{{Policy|WP:ADMIN|WP:SYSOP|WP:MOP}}
{{Ombox
|text = '''Kani ma aha bog lagu dhejiyo su'aalaha maamulayaasha.''' Taas beddelkeeda, isticmaal Codsashada dareenka maamulaha.|image=[[File:Symbol question.svg|link=|alt=|35px]]}}
{{Nutshell|Maamulayaashu waa tafatirayaal tabaruceyaal ah lagu kalsoon yahay ee loo oggolaaday inay isticmaalaan qalabka gaar ah ee Wikipedia Soomaaliga. Waxaa laga filayaa inay ilaalinayaan heer sare oo anshax ah, inay si caddaalad ah u adeegsadaan qalabka, isla markaana ay {{strong|marnaba}} u isticmaalin si ay faa'iido uga helaan khilaaf.}}
{{Enforcement policy list}}
[[File:Wikipedia Administrator.svg|thumb|Qalabka maamulka ee Wikipedia waxaa badanaa lagu barbar dhigaa mop-ka nadaafadda, taasoo keenta in maamulnimada mararka qaarkood lagu sifeeyo in "la siiyay mop-ka". Sida qof nadiifiye ah oo dhab ah laga yaabo inuu furayaal u haysto xafiisyo ay shaqaalaha kale ka reeban yihiin, maamulayaashu waxay leeyihiin awoodo gaar ah oo door ah, laakiin - sidoo kale sida nadiifiyaha dhabta ah - kama muhiimsana tafatirayaasha kale.]]
'''Maamulayaasha''', oo si caadi ah loogu yaqaan '''admins''' ama '''sysops''' (hawl wadeenada nidaamka), waa tafatirayaasha [[Wikipedia]] ee la siiyay awoodda farsamo si ay u qabtaan ficilo gaar ah oo ku saabsan Wikipedia Soomaaliga. Kuwani waxaa ka mid ah awoodda ay u leeyihiin inay [[WP:BLOCK|xanibaan]] oo ay furaan akoonnada isticmaalaha, [[Ciwaanka IP-ga|cinwaannada IP]], iyo kala duwanaanshaha IP ee tifaftiridda, inay wax ka beddelaan bogagga si buuxda loo [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaaliyay]], inay codsadaan oo ay ka saaraan [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaalinta bogga]], inay [[WP:DELETE|tirtiraan]] oo ay soo celiyaan bogagga, inay wareejiyaan bogagga iyada oo aan la xaddidin, iyo inay isticmaalaan qalabka kale ee gaarka ah.
Maamulayaashu waxay qaataan mas'uuliyadahan iyagoo ah tabaruceyaal ka dib markii ay maraan habka dib u eegista bulshada ama iyagoo ay soo doorteen saaxiibadooda tafatirayaasha ah. Uma dhaqmaan sidii shaqaale ka tirsan [[Wikimedia Foundation|Aasaaska Wikimedia]]. Weligood looma baahna inay isticmaalaan qalabkooda mana aha inay marnaba u isticmaalaan si ay faa'iido uga helaan khilaaf ay ku lug lahaayeen. Maamulayaasha waa inaan lagu khaldin [[m:System administrators|maamulayaasha nidaamka Wikimedia]] ("sysadmins").
Wikipedia Soomaaliga wuxuu leeyahay {{NUMBEROFADMINS}} maamulayaal (fiiri {{Plainlink|url=//so.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ListUsers/sysop&limit=2000|name=liiska buuxa ee akoonnada leh mudnaanta maamulaha}} ama liisaska maamulayaasha ee heerka wax qabadka).
== <span class="anchor" id="POWERS"></span><span class="anchor" id="Powers"></span><span class="anchor" id="ABILITIES"></span><span class="anchor" id="Abilities"></span><span class="anchor" id="ADMINRIGHTS"></span><span class="anchor" id="MOPRIGHTS"></span>Awoodaha maamulayaasha ==
{{Shortcut|WP:MOPRIGHTS}}
Maamulayaashu waxay leeyihiin awoodda farsamo si ay u fuliyaan ficillada soo socda:
* [[Wikipedia:Xannibaadyo iyo mamnuucid|Xannib]] iyo furid akoonnada isticmaalaha, cinwaannada IP, iyo kala duwanaanshaha IP ee tifaftiridda<ref>Xiridmahan waxay diidi karaan tifaftiridda bogag ama magacyo gaar ah, ama waxaa lagu dabaqi karaa goobta oo dhan iyo {{em|dhammaan bogagga}}.</ref>
* Codsashada, wax ka beddelidda, iyo ka saaridda [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaalinta bogga]] ee bog gaar ah si loo xaddido ama loo oggolaado tafaftiridda, u guurista, abuurista, iyo/ama soo gelinta faylasha
* Wax ka beddelidda bogagga si buuxda loo ilaaliyay
* [[Wikipedia:Xeerka Tirtirka|Tirtiridda]] bogag leh 5,000 ama ka yar dib u eegisyo<ref>Bogagga leh in ka badan 5000 dib u eegis waxaa kaliya tirtiri kara [[Wikipedia:Steward|steward]].</ref>
* Daawashada iyo soo celinta bogagga la tirtiray
* [[Wikipedia:Tirtiridda taariikhda|Xaddididda iyo soo celinta muuqashada dadweynaha]] ee macluumaadka diiwaannada shakhsiga ah iyo dib u eegisyada bogga
* Bixinta iyo ka noqoshada ogolaanshaha isticmaale ee gaarka ah ee [[Wikipedia:Codsiga maamulka/Hordhac|ay codsadeen akoonnada isticmaalaha]]<ref>Maamulayaashu waxay bixin karaan oo ka noqon karaan abuuraha akoonka, confirmed, event rrganizer, IP block exempt. Waxay kaloo awood u leeyihiin inay bixiyaan oo ka noqdaan xuquuqaha been abuurka ah ee AutoWikiBrowser, AFC, maadaama ay awood u leeyihiin inay wax ka beddelaan bogagga si buuxda loo ilaaliyay.</ref>
* Wax ka beddelidda bogagga ku jira magaca MediaWiki, iyadoo laga reebo bogagga JavaScript iyo CSS<ref>Kaliya [[Wikipedia:Interface administrators|maamulayaasha interface-ka]] ayaa leh awoodda ay ku beddelaan bogagga JavaScript iyo CSS ee ku jira magaca MediaWiki.</ref>
* Fulinidda ficillo kale oo gaar ah sida lagu qoray {{Section link|Special:ListGroupRights#sysop}}
Sida caadada ah, maamulayaashu waxay badanaa mas'uuliyad ka saaraan xukunka natiijooyinka wadahadallada qaarkood, sida wadahadallada tirtiridda, wadahadallada dhaqdhaqaaqa, iyo wadahadallada dib-u eegista dhaqdhaqaaqa, laakiin tifaftirayaasha aan maamulaha ahayn ayaa iyaguna xiri kara wadahadallada
== Noqoshada maamulaha ==
{{Shortcut|WP:CANDIDATE|WP:BECOMEADMIN}}
Lagu jiro [[Soomaali Wikipedia|Wikipedia-ha Af-Soomaali]], waxaa jira laba hab oo lagu noqdo maamulaha: iyada oo la marayo is afgarad laga dhisay wadahadalka dadweynaha, ama cod sir ah. Wikipedia Soomaaliga wuxuu u baahan yahay in musharraxiinta maamulayaashu ay haystaan xaqqa isticmaale ee [[Wikipedia:Autoconfirmed users|Autoconfirmed user]]. ([[m:List of Wikipedias|Wikipedia-yada kale]] waxay leeyihiin siyaasadahooda gaarka ah ee bixinta maamulnimada.)
'''Kaliya hal akoon oo qof go'an ah ayaa yeelan kara qalabka maamulka'''. Reer-baxnimada kaliya ayaa ah in maamulayaashu ay shaqeyn karaan [[Wikipedia:Bots|botyada]] leh helitaanka maamulka.
Ogolaanshaha maamulaha waxaa la bixiyaa si aan xad lahayn, waxaana laga saarayaa kaliya marka la codsado, xaaladaha ku lug leh faragelinta heerka sarre ah, ama sabab la xiriirta shaqo la'aan.
=== <span class="anchor" id="Request for adminship"></span>Codsashada maamulnimada iyada oo la marayo is afgarad ===
Isticmaale kasta oo autoconfirmed ah wuxuu codsan karaa maamulnimo ("RfA") bulshada dhexdeeda. Si kastaba ha ahaatee, maamulayaasha waxaa laga filayaa inay yeeshaan heer sarre oo kalsooni iyo ammaan ah bulshada dhexdeeda, markaa codsiyada ka yimaada isticmaayaasha aan lahayn khibrad la taaban karo badanaa ma guuleystaan. Tafaftiraha kasta wuxuu ka faalloon karaa codsiga, tifaftire kastana wuxuu qiimayn doonaa musharrax kasta si uu u gaar ah. Si kastaba ha ahaatee, kaliya tifaftirayaasha haysta xaqqa isticmaale ee autoconfirmed user ayaa "codayn kara" codsiyada.
Kahor inta aan la codsan ama la aqbalin magacaabista, musharraxiinta waa inay guud ahaan ahaadaan tifaftirayaal Wikipedia ah oo firfircoon, joogto ah, mudnaan dheerna leh, aqoon u leh habraacyada iyo dhaqamada Wikipedia, ixtiraamaya oo fahmaya siyaasadahooda, isla markaana helay kalsoonida guud ee bulshada. Musharraxiinta waxaa kale oo looga baahan yahay inay soo bandhigaan haddii ay abid u tafatireen Wikipedia lacag. Su'aalaha la xiriira arrintaan waxaa loo oggol yahay in la waydiiyo musharrax kasta, tifaftire kasta oo bulshada ka tirsan, inta uu socdo habka RFA.
Wadahadal ayaa dhaca muddo todobo maalmood ah oo ku saabsan in musharraxgu uu noqdo maamule. Sida is-afgaradka bulshada, RfA-yada waxaa lagu xayaysiiyaa [[:en:MediaWiki:Watchlist-messages|liisaska daawashada tafaftirayaasha]]. Bulshadu waxay dejisay xadka su'aasha: ma jiro tafaftire waydiin kara in ka badan laba su'aal musharrax. Sidoo kale lama oggola su'aallo qaybo badan ka kooban oo loo qaabeeyey sidii hal su'aal, laakiin dhab ahaantii waydiinaya su'aallo badan oo ka sarreeya xadka. [[Wikipedia:Bureaucrats|Bureaucrats]] iyo la socodayaasha loo qoondeeyey waxay "klerkin" karaan RfA-yada, iyagoo la tacaalaya faallooyinka iyo/ama codadka ay u arkaan inay yihiin kuwo aan habboonayn.
Habka RfA wuxuu u oggolaanayaa tifaftirayaasha kale inay bartaan musharraxka. Tifaftirayaashu waxay sahamiyaan ka-qaybgalka musharraxka iyo asalka uu u leeyahay tifaftire ahaan, waxay ku sameeyaan wadahadallo, iyo fahamka doorka ay codsanayaan. Tafaftirayaashu waxay sheegaan haddii ay taageerayaan ama ay ka soo horjeedaan codsiga, iyaga oo wata sababaha ay u arkaan iyo aragtidooda musharraxka. Sarkaalka aan ku lug lahayn bureaucrat ayaa markaas go'aaminaya haddii uu jiro [[Wikipedia:Is afgarad|is afgarad]] lagu oggolaanayo codsiga. Go'aankani kuma saleysna si gaar ah boqolleyda taageerada, laakiin ficil ahaan inta badan RfA-yada ka sarreeya 75% waa ay maraan. Bulshadu waxay go'aamisay in ''guud ahaan'', RfA-yada u dhexeeya 65 iyo 75% taageerada ay tahay inay hoos yimaadaan go'aanka bureaucrats-ka. (Sidaa darteed, waxay si macquul ah uga dhalaneysaa in ku dhowaad dhammaan RfA-yada ka hooseeya 65% taageerada ay guuldarraysan doonaan.)
In kasta oo RfA uu yahay hab xooggan, tayada jawaab-celinta iyo dib u eegista diyaargarowga musharraxka iyo dabeecaddiisa ee ay sameeyaan tifaftirayaasha khibradda leh ayaa inta badan aad u sarreeya. Codsadayaasha aan guuleysan laakiin qaada tillaabooyin ay kaga jawaabayaan dhibcaha la soo qaaday waxay badanaa ku guuleystaan codsi xiga bilo kadib. Haddii aad xiisaynayso codsashada maamulnimada, waa inaad marka hore akhrisaa hage ku saabsan codsashada maamulnimada iyo tilmaamaha magacaabista. Markaad diyaar u tahay inaad codsato, waxaad ku dari kartaa magacaabistaada bogga [[Wikipedia:Codsiga maamulka]] ("RfA"), si waafaqsan tilmaamaha boggaas.
=== Doorashooyinka maamulayaasha ===
Maamulayaasha waxaa kale oo lagu dooran karaa doorasho maamule oo leh cod sir ah. Doorashooyinka maamulayaasha, oo billowday 2024, ma beddelaan RfA, maamulayaasha soo socdaana waxay si xor ah u dooran karaan habka ay isticmaalayaan. Doorasho tijaabo ah ayaa lagu qabtay Oktoobar 2024. Doorashooyinka maamulayaasha waxaa si joogto ah loogu oggolaaday jadwalka 5-ta bilood ah ee RfC oo la qabtay horraantii 2025. Marka laga reebo daaqadaha doorashada ka horreeya ee magacaabista musharraxa iyo dejinta codadka, habka wuxuu qaadanayaa 12 maalmood: 5 maalmood oo wadahadal iyo su'aallo ah, waxaa ku xiga 7 maalmood oo cod sir ah. Wareegyada doorashada iyo xilliyada daaqad kasta iyo xilli kasta waxaa lagu xayaysiiyaa horay, oo ay ku jiraan ogeysiisyada liiska daawashada.
Ka dib marka codbixintu dhammaato, doorashada waxaa baaraya seddex [[Wikipedia:Check user|checkusers]] ama [[Wikipedia:Steward|stewards]] oo ka tirsan Wikipedia Soomaaliga. Waxay hubin doonaan wixii laba laab ah, aan u qalmin, ama codadka sockpuppeteer oo ay tirtiri doonaan sidii loo baahnaa. Marka baarista la dhammeeyo, codadka waa la tiririyaa, natiijooyinka waa la shaaciyaa, maamulayaasha cusubna waxaa la siiyaa mudnaanta maamulka. Si uu u guuleysto, musharraxgu waa inuu helaa boqolleyda taageerada oo ah 70% ama ka badan iyo kooram ah ugu yaraan 20 cod oo taageero ah. Tirinta codadka waxaa lagu xisaabiyaa Taageerada / (Taageero + Ka soo horjeed) musharrax kasta. Codadka "Neutral" lama isticmaalo xisaabinta boqolleyda taageerada ee musharraxka mana laha saameyn dhinacaas ah.
== Meelaha ay maamulayaasha si gaar ah uga caawin karaan ==
Xuquuqda maamulaha waxay noqon kartaa mid aad u waxtar leh meelaha qaarka ah ee Wikipedia:
* Kahortagga burburinta
* Dhibaatooyinka xuquuqda daabacaadda tilmaamaha
* Dhacdooyinka dareenka maamulaha
* [[Bogga Hore]] qaybaha, sida Wararka ku jira ama Ma ogtahay
* Socodka isbeddellada dhow
* Codsiyada tirtiridda degdegga ah
* Xeerka saddex-jeer dib u celinta iyo xad-gudubyada dagaalka tafaftiridda.
"Maamulayaasha aan lug ku lahayn" ayaa sidoo kale ka caawin kara maamulka Guddiga Garsoorka iyo xallinta khilaafaadka ee ku saabsan meelaha iyo xaaladaha dhibaatada leh. Maamulayaasha ka shaqeynaya doorkan waa ''dhexdhexaad''; ma laha wax lug ah oo toos ah arrimaha ay dadka ka caawinayaan. Liisaska cunaqabateynta ee ay tahay inay fuliyaan maamulayaasha dhexdhexaadka ah.
== <span class="anchor" id="anyuser"></span>Golayaasha ogeysiiska maamulayaasha ==
{{shortcut|WP:ANYUSER}}
Saddex golayaal ogeysiis oo waaweyn ayaa jira oo ay ka dhacaan wadahadallada maamulaha guud (isticmaale kasta wuxuu soo dhigi karaa ama ka qayb qaadan karaa wadahadallada halkaas):
* [[Wikipedia:Ogaysiiska Maamulka]] – Loo isticmaalo waxyaabaha ay maamulayaashu jeclaan karaan (ama u baahan karaan) inay ogaadaan, sida ogeysiisyada iyo macluumaadka guud.
– Loo isticmaalo arrimaha u baahan dareenka maamulayaasha soo maraya. In kasta oo mawduucyada halkan ay noqon karaan kuwo dhaadheer, golahan waxaa inta badan loogu talagalay dhacdooyinka iyo arrimaha kale ee u baahan talo ama dareen.
– Waa gole ogeysiis oo ficillada maamulka ee maamulayaasha lagaga wada hadli karo loona eegi karo bulshada ballaaran.
== Filashooyinka maamulnimada ==
{{shortcut|WP:ADMINEXPECT}}
=== Daryeelka iyo xukunka ===
Haddii la siiyo helitaanka, maamulayaashu waa inay daryeel ku muujiyaan isticmaalka hawlahan cusub, gaar ahaan awoodda ay u leeyihiin inay tirtiraan bogagga oo ay xiraan isticmaayaasha iyo cinwaannada IP (fiiri hage sida- loo sameeyo ee maamulayaasha si aad u barato sida loo sameeyo waxyaalahan). Maamulayaasha cusub waa inay sidoo kale eegaan bogagga ku xiran liiska akhriska maamulayaasha ka hor intaysan isticmaalin awoodahooda maamul. Khaladaadka marmarka qaarkood la sameeyo waa la aqbalaa laakiin khaladaadka halista ah ama soo noqnoqda, ama kuwa ku lug leh xad-gudubyada hab dhaqanka maamulaha 'ee lugta leh' marmarka qaarkood maaha.
Qalabka maamulaha sidoo kale waa in lagu isticmaalo xukun taxaddar leh; waxay qaadan kartaa xoogaa waqti ah maamulaha cusub inuu barto goorta ay ugu fiican tahay in la isticmaalo qalabka, waxayna qaadan kartaa bilo in la helo dareen wanaagsan oo ku saabsan inta muddada ah ee la dejinayo marka la isticmaalayo qalabka sida xiridda iyo ilaalinta bogga ee khilaafaadka adag. Maamulayaasha cusub waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay si tartiib ah u billaabaan oo ay ka dhistaan khibrad meelaha ay ku barteen, iyo inay dadka kale waydiiyaan haddii ay shaki qabaan.
=== Hab dhaqanka maamulaha ===
{{shortcut|WP:ADMINCOND}}
Maamulayaashu waa inay ku hoggaamiyaan tusaale ahaan, isla markaana, sida ''dhammaan tafaftirayaasha'', ay ugu dhaqmaan si ixtiraam leh, rayid ah oo ay la falgalaan kuwa kale ''mar kasta''. Maamulayaasha kama xorooba {{em|wax kasta}} oo ka mid ah siyaasadaha la dhisay ee Wikipedia; waxaa laga filayaa inay raacaan oo ay gutaan waajibaadkooda sida ugu fiican ee awooddooda ah. Khaladaadka marmarka qaarkood waa kuwo si buuxda ula jaan qaadaya isticmaalka qalabka maamulaha; maamulayaasha looma filayo inay noqdaan kuwo kaamil ah. Si kastaba ha ahaatee, carqaladaynta joogtada ah ama halista ah ee Wikipedia iyada oo loo marayo dabeecad sida [[Wikipedia:Anshax|aan rayid ahayn]] ama tafaftiridda niyad-xumada ah waa mid aan la jaanqaadi karin oo ah ''khilaaf toos ah'' oo lala leeyahay filashooyinka iyo mas'uuliyadaha maamulayaasha, iyo xukunka xun ee joogtada ah ama fool xun ayaa horseed u noqon kara in laga xayuubiyo qalabka maamulaha. Maamulayaashu waa inay ku dadaalaan inay tusaale u noqdaan heerarka sare ee ixtiraamka iyo rayidnimada, iyo tafaftiridkooda, wadahadalladooda, is-dhexgalkooda, iyo hab dhaqankooda waa inay dejiyaan tusaalaha dhammaan tafaftirayaasha kale ''mar kasta''. Tani waa labadaba ''shuruud'' iyo ''xaalad'' haysashada mudnaanta maamulaha.
Maamulayaashu waa inay maskaxda ku hayaan inay haystaan boqollaal saaxiibo ah. Sidaa darteed, haddii maamuluhu ausan u hoggaansami karin siyaasadaha goobta oo uusan nagaan rayid (xitaa xagga isticmaayaasha muujinaya dabeecadda dhibaatada leh) inta uu wax ka qabanayo arrin go'an, maamuluhu waa inuu arrinta u keenaa gole ogeysiis ama u gudbiyaa maamule kale si uu wax uga qabto, halkii uu ka darsan lahaa ama ka sii dari lahaa dhibaatada hab-dhaqan xumo.
=== Xisaabtanka ===
{{shortcut|WP:ADMINACCT}}
Maamulayaashu waxay ka xisaabtamaan ficilladooda ku lug leh qalabka maamulaha, maadaama ficillada maamulaha ee aan la sharaxin ay niyad-jabiso tafaftirayaasha kale. Iyadoo ku xiran kaliya xuduudaha [[Wikipedia:Anshax|rayidnimada]], [[Wikipedia:Ma jiraan weeraro shaqsiyeed|ka fogaanshaha weerarrada shakhsi ahaaneed]], iyo [[Wikipedia:U qaado niyad wanaagsan|u qaadashada wanaagsan]] ee macquulka ah, tafaftirayaashu waxay xor u yihiin inay wax ka weydiiyaan ama dhaleeceeyaan ficillada maamulaha. Maamulayaasha waxaa laga filayaa inay si degdeg ah oo rayid ah uga jawaabaan su'aalaha ku saabsan hab dhaqankooda Wikipedia-la xiriira iyo ficillada maamulka, gaar ahaan inta lagu jiro wadahadallada bulshada ee golayaasha ogeysiiska ama inta lagu jiro habsocodka Guddiga Garsoorka. Maamulayaashu waa inay caddeeyaan ficilladooda marka la codsado.
Maamulayaasha si halis ah ama soo noqnoqda ugu dhaqma si dhibaato leh, ama lumiyay kalsoonida ama kalsoonida bulshada, waxaa la cunaqabteyn karaa ama laga xayuubin karaa xuquuqdooda maamulaha Guddiga Garsoorka ama codsiga dib u yeerista. Tani waxay dhacday ama waxaa la soo jeediyay ficillada soo socda:
* Maamulnimo "niyad-xumo ah" ([[Wikipedia:Sock puppetry|sock puppetry]], xad gudub weyn oo kalsooni ah,
{{spaced ndash}}tani waxay noqon kartaa mid lala yeesho tifaftirayaasha (tusaale ahaan, la'aanta digniinaha habboon ama sharraxaadaha ficillada), ama si wax looga qabto welwelka bulshada (gaar ahaan marka la raadiyo sharraxaadyo ama faallooyin kale oo halis ah)
**In kasta oo hababka ugu wanaagsan ee maamulayaashu ay yihiin inay u suurtageliyaan iimaylka iyo ogeysiisyada, looma baahna inay sidaas sameeyaan, mana loo baahna inay akhriyaan ama ka jawaabaan haddii la suurtogeliyey. Maamulayaasha aan u suurtagelin ogeysiisyada waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay arrintan ku muujiyaan boggooda isticmaale.
* Xad gudub soo noqnoqda, joogto ah, ama fool xun oo ku saabsan qalab ama oggolaansho isticmaale oo la socota qalabka maamulaha (sida u guurista faylasha]] ama isticmaalka [[Wikipedia:Rollback|dib u celinta]]) {{endash}} maamulaha waxaa laga xayuubin karaa mudnaanta maamulka si buuxda oo kaliya si looga saaro helitaanka oggolaanshaha isticmaale ee la socota.
* Xukun xumo soo noqnoqda ama joogto ah.
=== Amniga ===
{{shortcut|WP:SECUREADMIN}}
Wikipedia siyaasadda shuruudaha xoogga erayga sirta ah waxay ka rabtaa maamulayaashu inay haystaan eryo sir ah oo xooggan iyo inay raacaan hababka amniga shakhsi ahaaneed ee habboon. Maadaama ay leeyihiin awood ay ku geystaan waxyeelo goobta oo dhan ah hal tafaftir, akoon admin ah oo la hareer maray ayaa la xiri doonaa mudnaantiisana waa laga saarayaa sababo amniga goobta awgeed. Xaaladaha qaarkood, ka noqoshada mudnaanta waxay noqon kartaa mid joogto ah. Maamul kasta oo la ogaado inuu haysto eray sir ah oo ka yar 8 xaraf dherer ahaan ama ka mid ah [https://github.com/danielmiessler/SecLists/blob/master/Passwords/Common-Credentials/10k-most-common.txt 10,000 erayada sirta ah ee ugu caansan] sidoo kale waa la desysopping karaa. Go'aanka ku saabsan dib u sysopping maamulayaasha ku meel gaar ahaan la desysopped waxaa loo daayay Guddiga Garsoorka, kuwaas oo tixgelin doona in mulkiilaha xaqqa leh si sax ah loo aqoonsaday, iyo aragtidooda ku saabsan dhacdada iyo maamulka iyo amniga (oo ay ku jiraan amniga mustaqbalka ee suurtogalka ah) ee akoonka.
Xaqiijinta laba tallaabo ah waa la heli karaa si loo sii sugo akoonnada isticmaalka aan la oggolayn.
Maamulayaashu waa inay '''marnaba''' la wadaagin eraygooda sirta ah ama akoonkooda qof kale, sabab kasta ha ahaatee. Haddii ay ogaadaan in eraygooda sirta ah la hareer maray, ama akoonkooda si kale loo hareer maray (xitaa tifaftire ama qof ay yaqaaniin oo ay aaminsan yihiin), waa inay isku dayaan inay beddelaan isla markiiba, ama haddii kale u sheegaan bureaucrat si ku meel gaar ah loo desysopping. Isticmaayaasha ku guuldareysamaya inay soo sheegaan isticmaalka aan la oggolayn ee akoonkooda waa la desysopping doonaa. Isticmaalka aan la oggolayn waxaa loo tixgeliyaa 'xaalado muran leh', mana soo celin doonto si otomaatig ah.
== <span class="anchor" id="INVOLVED"></span><span class="anchor" id="UNINVOLVED"></span><span class="anchor" id="involved"></span><span class="anchor" id="uninvolved"></span>Maamulayaasha ku lugta leh ==
{{shortcut|WP:INVOLVED|WP:UNINVOLVED}}
{{Quote box
| quote = "Ninna ma aha garsoore ku habboon kiisa u gaar ah"
| source = Thomas Hobbes, ''Leviathan Leviathan''
}}
Guud ahaan, tafaftirayaashu waa aysan u dhaqmin maamulayaal ahaan khilaafaadka ay ku lug lahaayeen. Tani waa sababta oo ah maamulayaasha lugta leh waxay noqon karaan, ama u muuqan karaan, kuwo aan awood u lahayn inay gaaraan go'aanno ujeeddo leh khilaafaadka ay dhinac ka ahaayeen ama ay dareen xooggan ka qabaan. Lug lahaanshaha waxaa bulshadu si ballaaran u fasiraysaa inay ku jirto khilaafaadyo hadda jira ama la soo dhaafay oo lala yeeshay tifaftire (ama tafaftirayaal), iyo khilaafaadka mowduucyada, dhib ma laha dabeecadda ama da'da khilaafka.
Hal digniin oo muhiim ah ayaa ah in maamulaha la falgalay tafaftire ama goob mowduuc ah ''sii ahaan doona doorka maamulka oo kaliya'', ama kaasoo ka qaybgalkiisii hore uu ahaa mid yar ama tafaftirro cad oo aan muujin eex, waa {{em|aan lug lahayn}} mana laga horjoogsado inuu ka shaqeeyo awood maamul oo la xiriirta tafaftirahaas ama goobta mowduuca ah. Digniinaha, wadahadal deggan oo macquul ah iyo sharraxaadda digniinahaas, talada ku saabsan caadooyinka bulshada, iyo talooyinka ku saabsan erayada suurtogalka ah iyo hababka ma ka dhigayaan maamulaha mid lug leh.
Kiisaska tooska ah (tusaale ahaan, burburinta muuqata, bulshadu waxay taariikh ahaan taageertay ficilka cad ee maamulaha kasta - xitaa haddii uu lug leeyahay - iyadoo la saleynayo in maamule kasta oo macquul ah uu u badan yahay inuu gaari lahaa gabagabadaas oo kale. In kasta oo ay jiraan wax ka reebitaan ku saabsan mamnuucidda tafaftirayaasha lugta leh ee qaadaya ficil maamul, weli waa habka ugu wanaagsan ee kiisaska uu maamuluhu u muuqan karo inuu lug leeyahay in arrinta loo gudbiyo maamule kale iyada oo la marayo golayaasha ogeysiiska ee khuseeya.
Tafaftirayaasha aan maamulayaasha ahayn ee xiraya wadahadallada
iyo qiimaynta is-afgaradka waxaa lagu hayaa isla heerarkaas; tafaftirayaasha xiraya wadahadalladaas waa aysan ku lug lahaan wadahadalka laftiisa ama khilaafaadka la xiriira.
== <span class="anchor" id="Grievances by users"></span><span class="anchor" id='Grievances by users ("administrator abuse")'></span>Cabashooyinka ==
{{shortcut|WP:ADMINABUSE|WP:ADMINISTRATORABUSE}}
Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in maamuluhu u dhaqmay si aan habboonayn, waa inuu si toos ah u muujiyaa welwelkiisa maamulaha mas'uulka ka ah oo uu isku dayaa inay xal gaaraan si nidaamsan oo rayid ah. Haddii aan arrinta lagu xallin labada dhinac u dhexeeya, isticmaayaashu waxay ku sii wadi karaan xallinta khilaafka (fiiri qaybtan hoose wixii macluumaad dheeraad ah). Hal hab oo suurtagal ah waa in la bilaabo wadahadal dib u eegista ficilka maamulka]] ama golaha ogeysiiska maamulayaasha si loo codsado jawaab-celinta bulshada {{endash}} si kastaba ha ahaatee, cabasho-sidayaashu waa inay ogaadaan in hab-dhaqankooda la siman yahay oo la tixgeliyo sida isticmaalaha ay ka wada hadlayaan. Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in si aan habboonayn loo xiray, wuxuu mari karaa habka codsiga xiridda oo uu sharaxi karaa xaaladda iyo sababta ay u rumeysan yihiin in xiriddu ay tahay mid aan habboonayn ama aan la caddayn karin.
In kasta oo Guddiga Garsoorka ausan si caadi ah u eegin xiridaha gaagaaban ama caadiga ah, welwelka ku saabsan caafimaadka maamulaha iyo ku-habboonaanta doorka waxaa loo keeni karaa guddiga iyadoo lala wato Codsi Garsoor, badanaa marka hababka kale ee xallinta khilaafka ay guuldarraysanayaan iyo marka habkani yahay ikhtiyaarka ugu dambeeya.
== Xad gudubka qalabka maamulka ==
{{shortcut|WP:TOOLMISUSE}}
Xad gudubka qalabka maamulka waxaa loo tixgeliyaa ''arrin aad u halis ah''; waxaa la siiyaa isticmaayaasha la aaminsan yahay ee loogu talagalay dayactirka iyo hawlaha kale, waana in mar walba la isticmaalaa iyadoo laga fikirayo, daryeel leh, dadaal habboon iyo xukun wanaagsan. Xad gudubka halista ah ee qalabka ayaa horseed u noqon kara cunaqabatayn ama xitaa ka saariddooda. Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in maamuluhu uusan isticmaalin qalabkiisa maamulka sida waafaqsan siyaasadaha iyo tilmaamaha Wikipedia ee la dhisay, markaa waa inay marka hore ka wada hadlaan welwelkooda iyo arrimahooda maamulaha la xiriira si toos ah. Kiisaska aysan arrintu ku xallin si toos ah loogana wada hadlo iyo/ama marka la go'aamiyo in gelitaanka bulshada ballaaran ay tahay mid lagama maarmaan ah ama loo baahan yahay, isticmaayaashu waxay soo dhigi karaan welwelkooda ku saabsan arrinta si ay u eegto bulshada ballaaran.
Xaaladaha caadiga ah ee ay badanaa lagama maarmaanka tahay in laga fogaado isticmaalka qalabka:
* ''Khilaaf dano ah ama aan dhexdhexaad ahayn'' – Maamulayaashu waa aysan caadi ahaan isticmaalin qalabkooda arrimaha ay si shakhsi ah ugu lug leeyihiin (tusaale ahaan, khilaaf nuxur ah oo ay dhinac ka yihiin).
* ''Caadooyinka bulshada ama siyaasadaha'' – Marka siyaasad ama caado bulsho ay caddahay in aysan aheyn in la isticmaalo qalabka, markaa qalabka waa aysan aheyn in la isticmaalo iyada oo aan la bixin sharraxaad muujineysa in arrinta la tixgeliyey, iyo sababta (dhif ah) reebitaanka loo arko mid macquul ah.
* ''Ficillada maamulaha ee la xiriira tifaftiridda lacagta la siiyo'' – Qalabka maamulka waxaa laga yaabaa inaan loo isticmaalin qayb ka mid ah hawl kasta oo tifaftirid lacag ah, marka laga reebo ama marka lacagta ay bixiso Aasaaska Wikimedia ama shirkad la xiriirta WMF.
* ''Dib u celinta ficillada maamulayaasha kale'' – Kaliya si ixtiraamaysa maamulaha ficilkiisa uu lug ku leeyahay, iyo (badanaa) ka dib wadahadal.
* ''Dib u soo celinta ficil maamul oo horay loo soo celiyey'' (mararka qaarkood loo yaqaan "dagaalka giraangiraha").
Fiiri hoos kuwan iyo wax ka reebitaanka aadka u yar.
Xitaa marka isticmaalka qalabku uu u muuqdo mid macquul ah, haddii uu jiro shaki waxaa fiican in la waydiiyo maamule kale oo madaxbannaan inuu dib u eego oo (haddii la caddayn karo) uu qaado ficilka.
=== Dib u celinta ficilka maamulaha kale ===
{{shortcut|WP:RAAA}}
Maamulayaasha waxaa laga filayaa inay yeeshaan xukun wanaagsan waxaana la rumeysan yahay inay si taxaddar leh u tixgeliyeen ficillada ama go'aannada ay fuliyaan maamulayaal ahaan. Maamulayaashu way is khilaafi karaan, laakiin ficillada maamulka waa aysan aheyn in la celiyo iyada oo aan lahayn sabab wanaagsan, feker taxaddar leh, iyo (haddii ay u badan tahay in laga soo horjeesto), halkaas oo maamuluhu uu hadda joogo, wadahadal gaaban oo lala yeesho maamulaha ficilkiisa la looltamayo.
==== Xaaladaha gaarka ah ====
Xaaladaha qaarkood, siyaasadda caadiga ah ee dib u celinta ficilka maamulaha kale ma khuseyso:
* '''Xanibaha ay sameeyeen Guddiga Garsoorka:''' Xanibaha ay oggolaadeen Guddiga Garsoorka waa inay ku jiraan tilmaan cad oo ah halka ay ka yimaadeen, sida "Guddiga Garsoorka awgeed", "Codsigu waa kaliya Guddiga Garsoorka", ama. Maamulayaashu waa inay kaliya dhigaan, yareeyaan, ama ka saaraan xiridahaas iyagoo haysta oggolaansho qoraal ah oo horudhac ah oo ka yimid guddiga.
* '''Xanibaha CheckUser:''' Xiridaha loo cayimay sida "Xannibaha CheckUser" (taas oo ah, xanibaad ku tiirsan natiijooyinka qarsoodiga ah ee CheckUser) waxaa laga yaabaa inaysan celin maamulayaasha aan lahayn helitaanka qalabka CheckUser. Cabashooyinka xiridahan waxaa inta badan la maqlayaa on-wiki, laakiin waxaa maqli kara Guddiga Garsoorka xaaladaha qasabka ah. Maamulayaasha waxaa la xusuusiyey bishii Luulyo 2010 inay aysan celin karin xiridaha CheckUser iyagoo aan haysan oggolaansho horudhac ah oo ka yimid Guddiga ama checkuser.
* '''Xiridaha Oversight:''' Xiridaha loo cayimay sida "Xiridaha Oversight" (taas oo ah, xiridaha ku tiirsan macluumaadka la xakameeyey) waxaa laga yaabaa inaysan celin maamulayaasha aan lahayn helitaanka oggolaanshaha oversight. Guddiga Garsoorka ayaa xukumay bishii Maarso 2013 in xiridaha oversight aan la celin karin iyadoo aan la haysan oggolaansho horudhac ah oo ka yimid Guddiga ama oversighter.
* '''Xiridaha safka VRT ee khilaafka danaha:''' Xiridaha la dhigay qayb ka mid ah safka VRT ee khilaafka danaha oo ay ku jirto nambarka tigidhka ee sababaynta xiridda waxaa laga yaabaa inaysan celin iyadoo aan la haysan oggolaanshaha maamule leh helitaanka safka ama Guddiga Garsoorka Dhaqdhaqaaqa Abriil 2026.
=== <span class="anchor" id="Wheel war"></span>Dib u soo-celinta ficil la celiyey ("dagaalka giraangiraha") ===
{{shortcut|WP:WHEEL|WP:WW}}
Marka maamule kale uu ''horay'' u celiyey ficil maamul, waxaa aad u dhif ah inuu jiro sabab kasta oo sharci ah oo loogu talagalay maamulaha asalka ah ama maamule kale inuu dib u soo celiyo ficilka la mid ah ama la mid ah mar nữa iyada oo aan lahayn wadahadal cad oo horseedaya go'aan ay gaareen is-afgarad. dagaalka giraangiraha waa marka ficilka maamulaha uu celiyo maamule kale, laakiin halkii laga wadahadli lahaa khilaafka, qalabka maamulka ayaa markaas loo isticmaalaa si dagaal ah si loo tirtiro ama loo dib u sameeyo ficilka. Iyadoo ay jiraan wax ka reebitaan aad u yar, marka ficil maamul la celiyo, waa aysan aheyn in la soo celiyo iyada oo aan la helin is-afgarad.
<div style="border: 2px solid #990000; background-color: #FF000030; border-radius: 1em; padding: 0.5em 1em; color:inherit;">
<strong style="font-weight:normal;">Ha ku celin ficil maamul oo la celiyey marka aad ogtahay in maamule kale uu ka soo horjeedo. Ha sii wadin silsilad dib-u celin maamul ah oo aan lahayn wadahadal. Xalli khilaafaadka maamulka {{underline|iyada oo la marayo wadahadalka}}.</strong>
</div>
Wheel warring waxay badanaa horseeddaa codsi garsoor oo degdeg ah. Cunaqabateynta wheel warring waxay ka timid canaan iyo digniin, ilaa xirid ku meel gaar ah, ilaa desysopping, xitaa kiisaska ugu horreeya ee markii ugu horreysay. Waxaa jiray dhowr garsoor kiisas oo khuseeya oo ku saabsan mawduuca dagaalka giraangiraha.
Erayada waxaa kale oo loo isticmaalay taariikh ahaan maamule si aan habboonayn u celinaya noocyada qaarkood ee ficil rasmi ah.
Wikipedia waxay ka shaqeysaa ruuxa [[Wikipedia:Is afgarad|is afgaradka]]; khilaafaadka waa in lagu dejiyaa wadahadal rayid ah halkii ay ka noqon lahaayeen halgan awoodeed. Waxaa jira dhowr arrimood oo muhiim ah oo dagaalku uu ka fiican yahay wadahadalka, ama u qalma in aad lumiso sharaftaada wanaagsan. Haddii aad dareento ''rabitaan'' ah in aad wheel war, isku day beddelladan:
* Raadi wadahadal wax dhisaya, oo ujeedkeedu yahay in la qaboojiyo xaaladda oo loo soo celiyo hababka caadiga ah. Qaadashada hab-dhaqan iyo hab qaboojin ah oo ula kac ah inta aad sharaxayso ayaa caawin karta. Xaaladaha qaarkood, iimaylka waxaa laga yaabaa inuu u oggolaado talo shakhsi ah oo qalbi ah in la bixiyo oo aan si fudud loogu soo dhajin karin wiki-gan.
* Haddii aad ka walwalsan tahay hab-dhaqan xumo oo sug gelitaanka. Wixii <strong>xad gudub halis ah oo fool xun oo qalabka ah</strong> tixgeli in aad xareyso codsi kiis [[Wikipedia:Ogaysiiska Maamulka|Guddiga Garsoorka]].
* Haddii aad ka walwalsan tahay inaan la shaqayn (ama daahitaanka loo baahan yahay ee wada-hadalka) ay si dhakhso ah u keeni karti xaaladdu inay si xun u xumaato ama ay noqoto mid aan ku habboonayn, mararka qaarkood waxay noqon kartaa mid macquul ah in iimayl loo diro Guddiga Garsoorka oo loo sheego xaaladda ama loo codsado faragelin ama talo degdeg ah. Tani waxay noqon kartaa kiiska halkaasoo macluumaad aan dadweyne ahayn ama waxyeelo ay ka dhalan kartaan.
* Oo xusuusnow inaad haysato boqollaal saaxiibo ah: keligaa ma tihid inta badanna arrimaha waxaa ka sii dara xukunka xun. Haddii lagugu arko adigoo si wanaagsan u dhaqmaya, badanaa arrintu way dhammaan doontaa dhawaan, si kasta oo ay u muuqato mid xun. Mararka qaarkood waxaa ugu wanaagsan in si fudud loo qaato nasasho oo la dejiyo.
Erayada "wheel" waxay ka yimaadeen sharraxaadda akoonnada mudnaanta sare leh ee kombuyuutarrada weyn ee PDP-10 iyo TOPS-20, halkaas oo "wheel" loo isticmaalay sida "xidid" loogu isticmaalo nidaamyada Linux/Unix.<ref>{{cite web|title=Wheel |url=http://www.catb.org/jargon/html/W/wheel.html |access-date=8 June 2021 |work=Jargon File 4.4.7 |publisher=Eric S. Raymond}}</ref>
<ref>{{cite web|title=Wheel bit |url=http://www.catb.org/jargon/html/W/wheel-bit.html |access-date=8 June 2021 |work=Jargon File 4.4.7 |publisher=Eric S. Raymond}}</ref>
==Tixraacyada==
{{Reflist}}
== Xiriiriyeyaasha dibadda ==
* [[Meta:Administrators of Wikimedia projects/Wikipedias|Maamulayaasha dhammaan Wikipediyeyaasha]],
*[[:en:Wikipedia:Meta|Meta-Wiki]]
qko2byj0bnc8qs2da7la8ubnuf0j6lp
311447
311446
2026-10-30T17:01:56Z
Isma4l
41797
/* Xaaladaha gaarka ah */
311447
wikitext
text/x-wiki
{{Policy|WP:ADMIN|WP:SYSOP|WP:MOP}}
{{Ombox
|text = '''Kani ma aha bog lagu dhejiyo su'aalaha maamulayaasha.''' Taas beddelkeeda, isticmaal Codsashada dareenka maamulaha.|image=[[File:Symbol question.svg|link=|alt=|35px]]}}
{{Nutshell|Maamulayaashu waa tafatirayaal tabaruceyaal ah lagu kalsoon yahay ee loo oggolaaday inay isticmaalaan qalabka gaar ah ee Wikipedia Soomaaliga. Waxaa laga filayaa inay ilaalinayaan heer sare oo anshax ah, inay si caddaalad ah u adeegsadaan qalabka, isla markaana ay {{strong|marnaba}} u isticmaalin si ay faa'iido uga helaan khilaaf.}}
{{Enforcement policy list}}
[[File:Wikipedia Administrator.svg|thumb|Qalabka maamulka ee Wikipedia waxaa badanaa lagu barbar dhigaa mop-ka nadaafadda, taasoo keenta in maamulnimada mararka qaarkood lagu sifeeyo in "la siiyay mop-ka". Sida qof nadiifiye ah oo dhab ah laga yaabo inuu furayaal u haysto xafiisyo ay shaqaalaha kale ka reeban yihiin, maamulayaashu waxay leeyihiin awoodo gaar ah oo door ah, laakiin - sidoo kale sida nadiifiyaha dhabta ah - kama muhiimsana tafatirayaasha kale.]]
'''Maamulayaasha''', oo si caadi ah loogu yaqaan '''admins''' ama '''sysops''' (hawl wadeenada nidaamka), waa tafatirayaasha [[Wikipedia]] ee la siiyay awoodda farsamo si ay u qabtaan ficilo gaar ah oo ku saabsan Wikipedia Soomaaliga. Kuwani waxaa ka mid ah awoodda ay u leeyihiin inay [[WP:BLOCK|xanibaan]] oo ay furaan akoonnada isticmaalaha, [[Ciwaanka IP-ga|cinwaannada IP]], iyo kala duwanaanshaha IP ee tifaftiridda, inay wax ka beddelaan bogagga si buuxda loo [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaaliyay]], inay codsadaan oo ay ka saaraan [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaalinta bogga]], inay [[WP:DELETE|tirtiraan]] oo ay soo celiyaan bogagga, inay wareejiyaan bogagga iyada oo aan la xaddidin, iyo inay isticmaalaan qalabka kale ee gaarka ah.
Maamulayaashu waxay qaataan mas'uuliyadahan iyagoo ah tabaruceyaal ka dib markii ay maraan habka dib u eegista bulshada ama iyagoo ay soo doorteen saaxiibadooda tafatirayaasha ah. Uma dhaqmaan sidii shaqaale ka tirsan [[Wikimedia Foundation|Aasaaska Wikimedia]]. Weligood looma baahna inay isticmaalaan qalabkooda mana aha inay marnaba u isticmaalaan si ay faa'iido uga helaan khilaaf ay ku lug lahaayeen. Maamulayaasha waa inaan lagu khaldin [[m:System administrators|maamulayaasha nidaamka Wikimedia]] ("sysadmins").
Wikipedia Soomaaliga wuxuu leeyahay {{NUMBEROFADMINS}} maamulayaal (fiiri {{Plainlink|url=//so.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ListUsers/sysop&limit=2000|name=liiska buuxa ee akoonnada leh mudnaanta maamulaha}} ama liisaska maamulayaasha ee heerka wax qabadka).
== <span class="anchor" id="POWERS"></span><span class="anchor" id="Powers"></span><span class="anchor" id="ABILITIES"></span><span class="anchor" id="Abilities"></span><span class="anchor" id="ADMINRIGHTS"></span><span class="anchor" id="MOPRIGHTS"></span>Awoodaha maamulayaasha ==
{{Shortcut|WP:MOPRIGHTS}}
Maamulayaashu waxay leeyihiin awoodda farsamo si ay u fuliyaan ficillada soo socda:
* [[Wikipedia:Xannibaadyo iyo mamnuucid|Xannib]] iyo furid akoonnada isticmaalaha, cinwaannada IP, iyo kala duwanaanshaha IP ee tifaftiridda<ref>Xiridmahan waxay diidi karaan tifaftiridda bogag ama magacyo gaar ah, ama waxaa lagu dabaqi karaa goobta oo dhan iyo {{em|dhammaan bogagga}}.</ref>
* Codsashada, wax ka beddelidda, iyo ka saaridda [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaalinta bogga]] ee bog gaar ah si loo xaddido ama loo oggolaado tafaftiridda, u guurista, abuurista, iyo/ama soo gelinta faylasha
* Wax ka beddelidda bogagga si buuxda loo ilaaliyay
* [[Wikipedia:Xeerka Tirtirka|Tirtiridda]] bogag leh 5,000 ama ka yar dib u eegisyo<ref>Bogagga leh in ka badan 5000 dib u eegis waxaa kaliya tirtiri kara [[Wikipedia:Steward|steward]].</ref>
* Daawashada iyo soo celinta bogagga la tirtiray
* [[Wikipedia:Tirtiridda taariikhda|Xaddididda iyo soo celinta muuqashada dadweynaha]] ee macluumaadka diiwaannada shakhsiga ah iyo dib u eegisyada bogga
* Bixinta iyo ka noqoshada ogolaanshaha isticmaale ee gaarka ah ee [[Wikipedia:Codsiga maamulka/Hordhac|ay codsadeen akoonnada isticmaalaha]]<ref>Maamulayaashu waxay bixin karaan oo ka noqon karaan abuuraha akoonka, confirmed, event rrganizer, IP block exempt. Waxay kaloo awood u leeyihiin inay bixiyaan oo ka noqdaan xuquuqaha been abuurka ah ee AutoWikiBrowser, AFC, maadaama ay awood u leeyihiin inay wax ka beddelaan bogagga si buuxda loo ilaaliyay.</ref>
* Wax ka beddelidda bogagga ku jira magaca MediaWiki, iyadoo laga reebo bogagga JavaScript iyo CSS<ref>Kaliya [[Wikipedia:Interface administrators|maamulayaasha interface-ka]] ayaa leh awoodda ay ku beddelaan bogagga JavaScript iyo CSS ee ku jira magaca MediaWiki.</ref>
* Fulinidda ficillo kale oo gaar ah sida lagu qoray {{Section link|Special:ListGroupRights#sysop}}
Sida caadada ah, maamulayaashu waxay badanaa mas'uuliyad ka saaraan xukunka natiijooyinka wadahadallada qaarkood, sida wadahadallada tirtiridda, wadahadallada dhaqdhaqaaqa, iyo wadahadallada dib-u eegista dhaqdhaqaaqa, laakiin tifaftirayaasha aan maamulaha ahayn ayaa iyaguna xiri kara wadahadallada
== Noqoshada maamulaha ==
{{Shortcut|WP:CANDIDATE|WP:BECOMEADMIN}}
Lagu jiro [[Soomaali Wikipedia|Wikipedia-ha Af-Soomaali]], waxaa jira laba hab oo lagu noqdo maamulaha: iyada oo la marayo is afgarad laga dhisay wadahadalka dadweynaha, ama cod sir ah. Wikipedia Soomaaliga wuxuu u baahan yahay in musharraxiinta maamulayaashu ay haystaan xaqqa isticmaale ee [[Wikipedia:Autoconfirmed users|Autoconfirmed user]]. ([[m:List of Wikipedias|Wikipedia-yada kale]] waxay leeyihiin siyaasadahooda gaarka ah ee bixinta maamulnimada.)
'''Kaliya hal akoon oo qof go'an ah ayaa yeelan kara qalabka maamulka'''. Reer-baxnimada kaliya ayaa ah in maamulayaashu ay shaqeyn karaan [[Wikipedia:Bots|botyada]] leh helitaanka maamulka.
Ogolaanshaha maamulaha waxaa la bixiyaa si aan xad lahayn, waxaana laga saarayaa kaliya marka la codsado, xaaladaha ku lug leh faragelinta heerka sarre ah, ama sabab la xiriirta shaqo la'aan.
=== <span class="anchor" id="Request for adminship"></span>Codsashada maamulnimada iyada oo la marayo is afgarad ===
Isticmaale kasta oo autoconfirmed ah wuxuu codsan karaa maamulnimo ("RfA") bulshada dhexdeeda. Si kastaba ha ahaatee, maamulayaasha waxaa laga filayaa inay yeeshaan heer sarre oo kalsooni iyo ammaan ah bulshada dhexdeeda, markaa codsiyada ka yimaada isticmaayaasha aan lahayn khibrad la taaban karo badanaa ma guuleystaan. Tafaftiraha kasta wuxuu ka faalloon karaa codsiga, tifaftire kastana wuxuu qiimayn doonaa musharrax kasta si uu u gaar ah. Si kastaba ha ahaatee, kaliya tifaftirayaasha haysta xaqqa isticmaale ee autoconfirmed user ayaa "codayn kara" codsiyada.
Kahor inta aan la codsan ama la aqbalin magacaabista, musharraxiinta waa inay guud ahaan ahaadaan tifaftirayaal Wikipedia ah oo firfircoon, joogto ah, mudnaan dheerna leh, aqoon u leh habraacyada iyo dhaqamada Wikipedia, ixtiraamaya oo fahmaya siyaasadahooda, isla markaana helay kalsoonida guud ee bulshada. Musharraxiinta waxaa kale oo looga baahan yahay inay soo bandhigaan haddii ay abid u tafatireen Wikipedia lacag. Su'aalaha la xiriira arrintaan waxaa loo oggol yahay in la waydiiyo musharrax kasta, tifaftire kasta oo bulshada ka tirsan, inta uu socdo habka RFA.
Wadahadal ayaa dhaca muddo todobo maalmood ah oo ku saabsan in musharraxgu uu noqdo maamule. Sida is-afgaradka bulshada, RfA-yada waxaa lagu xayaysiiyaa [[:en:MediaWiki:Watchlist-messages|liisaska daawashada tafaftirayaasha]]. Bulshadu waxay dejisay xadka su'aasha: ma jiro tafaftire waydiin kara in ka badan laba su'aal musharrax. Sidoo kale lama oggola su'aallo qaybo badan ka kooban oo loo qaabeeyey sidii hal su'aal, laakiin dhab ahaantii waydiinaya su'aallo badan oo ka sarreeya xadka. [[Wikipedia:Bureaucrats|Bureaucrats]] iyo la socodayaasha loo qoondeeyey waxay "klerkin" karaan RfA-yada, iyagoo la tacaalaya faallooyinka iyo/ama codadka ay u arkaan inay yihiin kuwo aan habboonayn.
Habka RfA wuxuu u oggolaanayaa tifaftirayaasha kale inay bartaan musharraxka. Tifaftirayaashu waxay sahamiyaan ka-qaybgalka musharraxka iyo asalka uu u leeyahay tifaftire ahaan, waxay ku sameeyaan wadahadallo, iyo fahamka doorka ay codsanayaan. Tafaftirayaashu waxay sheegaan haddii ay taageerayaan ama ay ka soo horjeedaan codsiga, iyaga oo wata sababaha ay u arkaan iyo aragtidooda musharraxka. Sarkaalka aan ku lug lahayn bureaucrat ayaa markaas go'aaminaya haddii uu jiro [[Wikipedia:Is afgarad|is afgarad]] lagu oggolaanayo codsiga. Go'aankani kuma saleysna si gaar ah boqolleyda taageerada, laakiin ficil ahaan inta badan RfA-yada ka sarreeya 75% waa ay maraan. Bulshadu waxay go'aamisay in ''guud ahaan'', RfA-yada u dhexeeya 65 iyo 75% taageerada ay tahay inay hoos yimaadaan go'aanka bureaucrats-ka. (Sidaa darteed, waxay si macquul ah uga dhalaneysaa in ku dhowaad dhammaan RfA-yada ka hooseeya 65% taageerada ay guuldarraysan doonaan.)
In kasta oo RfA uu yahay hab xooggan, tayada jawaab-celinta iyo dib u eegista diyaargarowga musharraxka iyo dabeecaddiisa ee ay sameeyaan tifaftirayaasha khibradda leh ayaa inta badan aad u sarreeya. Codsadayaasha aan guuleysan laakiin qaada tillaabooyin ay kaga jawaabayaan dhibcaha la soo qaaday waxay badanaa ku guuleystaan codsi xiga bilo kadib. Haddii aad xiisaynayso codsashada maamulnimada, waa inaad marka hore akhrisaa hage ku saabsan codsashada maamulnimada iyo tilmaamaha magacaabista. Markaad diyaar u tahay inaad codsato, waxaad ku dari kartaa magacaabistaada bogga [[Wikipedia:Codsiga maamulka]] ("RfA"), si waafaqsan tilmaamaha boggaas.
=== Doorashooyinka maamulayaasha ===
Maamulayaasha waxaa kale oo lagu dooran karaa doorasho maamule oo leh cod sir ah. Doorashooyinka maamulayaasha, oo billowday 2024, ma beddelaan RfA, maamulayaasha soo socdaana waxay si xor ah u dooran karaan habka ay isticmaalayaan. Doorasho tijaabo ah ayaa lagu qabtay Oktoobar 2024. Doorashooyinka maamulayaasha waxaa si joogto ah loogu oggolaaday jadwalka 5-ta bilood ah ee RfC oo la qabtay horraantii 2025. Marka laga reebo daaqadaha doorashada ka horreeya ee magacaabista musharraxa iyo dejinta codadka, habka wuxuu qaadanayaa 12 maalmood: 5 maalmood oo wadahadal iyo su'aallo ah, waxaa ku xiga 7 maalmood oo cod sir ah. Wareegyada doorashada iyo xilliyada daaqad kasta iyo xilli kasta waxaa lagu xayaysiiyaa horay, oo ay ku jiraan ogeysiisyada liiska daawashada.
Ka dib marka codbixintu dhammaato, doorashada waxaa baaraya seddex [[Wikipedia:Check user|checkusers]] ama [[Wikipedia:Steward|stewards]] oo ka tirsan Wikipedia Soomaaliga. Waxay hubin doonaan wixii laba laab ah, aan u qalmin, ama codadka sockpuppeteer oo ay tirtiri doonaan sidii loo baahnaa. Marka baarista la dhammeeyo, codadka waa la tiririyaa, natiijooyinka waa la shaaciyaa, maamulayaasha cusubna waxaa la siiyaa mudnaanta maamulka. Si uu u guuleysto, musharraxgu waa inuu helaa boqolleyda taageerada oo ah 70% ama ka badan iyo kooram ah ugu yaraan 20 cod oo taageero ah. Tirinta codadka waxaa lagu xisaabiyaa Taageerada / (Taageero + Ka soo horjeed) musharrax kasta. Codadka "Neutral" lama isticmaalo xisaabinta boqolleyda taageerada ee musharraxka mana laha saameyn dhinacaas ah.
== Meelaha ay maamulayaasha si gaar ah uga caawin karaan ==
Xuquuqda maamulaha waxay noqon kartaa mid aad u waxtar leh meelaha qaarka ah ee Wikipedia:
* Kahortagga burburinta
* Dhibaatooyinka xuquuqda daabacaadda tilmaamaha
* Dhacdooyinka dareenka maamulaha
* [[Bogga Hore]] qaybaha, sida Wararka ku jira ama Ma ogtahay
* Socodka isbeddellada dhow
* Codsiyada tirtiridda degdegga ah
* Xeerka saddex-jeer dib u celinta iyo xad-gudubyada dagaalka tafaftiridda.
"Maamulayaasha aan lug ku lahayn" ayaa sidoo kale ka caawin kara maamulka Guddiga Garsoorka iyo xallinta khilaafaadka ee ku saabsan meelaha iyo xaaladaha dhibaatada leh. Maamulayaasha ka shaqeynaya doorkan waa ''dhexdhexaad''; ma laha wax lug ah oo toos ah arrimaha ay dadka ka caawinayaan. Liisaska cunaqabateynta ee ay tahay inay fuliyaan maamulayaasha dhexdhexaadka ah.
== <span class="anchor" id="anyuser"></span>Golayaasha ogeysiiska maamulayaasha ==
{{shortcut|WP:ANYUSER}}
Saddex golayaal ogeysiis oo waaweyn ayaa jira oo ay ka dhacaan wadahadallada maamulaha guud (isticmaale kasta wuxuu soo dhigi karaa ama ka qayb qaadan karaa wadahadallada halkaas):
* [[Wikipedia:Ogaysiiska Maamulka]] – Loo isticmaalo waxyaabaha ay maamulayaashu jeclaan karaan (ama u baahan karaan) inay ogaadaan, sida ogeysiisyada iyo macluumaadka guud.
– Loo isticmaalo arrimaha u baahan dareenka maamulayaasha soo maraya. In kasta oo mawduucyada halkan ay noqon karaan kuwo dhaadheer, golahan waxaa inta badan loogu talagalay dhacdooyinka iyo arrimaha kale ee u baahan talo ama dareen.
– Waa gole ogeysiis oo ficillada maamulka ee maamulayaasha lagaga wada hadli karo loona eegi karo bulshada ballaaran.
== Filashooyinka maamulnimada ==
{{shortcut|WP:ADMINEXPECT}}
=== Daryeelka iyo xukunka ===
Haddii la siiyo helitaanka, maamulayaashu waa inay daryeel ku muujiyaan isticmaalka hawlahan cusub, gaar ahaan awoodda ay u leeyihiin inay tirtiraan bogagga oo ay xiraan isticmaayaasha iyo cinwaannada IP (fiiri hage sida- loo sameeyo ee maamulayaasha si aad u barato sida loo sameeyo waxyaalahan). Maamulayaasha cusub waa inay sidoo kale eegaan bogagga ku xiran liiska akhriska maamulayaasha ka hor intaysan isticmaalin awoodahooda maamul. Khaladaadka marmarka qaarkood la sameeyo waa la aqbalaa laakiin khaladaadka halista ah ama soo noqnoqda, ama kuwa ku lug leh xad-gudubyada hab dhaqanka maamulaha 'ee lugta leh' marmarka qaarkood maaha.
Qalabka maamulaha sidoo kale waa in lagu isticmaalo xukun taxaddar leh; waxay qaadan kartaa xoogaa waqti ah maamulaha cusub inuu barto goorta ay ugu fiican tahay in la isticmaalo qalabka, waxayna qaadan kartaa bilo in la helo dareen wanaagsan oo ku saabsan inta muddada ah ee la dejinayo marka la isticmaalayo qalabka sida xiridda iyo ilaalinta bogga ee khilaafaadka adag. Maamulayaasha cusub waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay si tartiib ah u billaabaan oo ay ka dhistaan khibrad meelaha ay ku barteen, iyo inay dadka kale waydiiyaan haddii ay shaki qabaan.
=== Hab dhaqanka maamulaha ===
{{shortcut|WP:ADMINCOND}}
Maamulayaashu waa inay ku hoggaamiyaan tusaale ahaan, isla markaana, sida ''dhammaan tafaftirayaasha'', ay ugu dhaqmaan si ixtiraam leh, rayid ah oo ay la falgalaan kuwa kale ''mar kasta''. Maamulayaasha kama xorooba {{em|wax kasta}} oo ka mid ah siyaasadaha la dhisay ee Wikipedia; waxaa laga filayaa inay raacaan oo ay gutaan waajibaadkooda sida ugu fiican ee awooddooda ah. Khaladaadka marmarka qaarkood waa kuwo si buuxda ula jaan qaadaya isticmaalka qalabka maamulaha; maamulayaasha looma filayo inay noqdaan kuwo kaamil ah. Si kastaba ha ahaatee, carqaladaynta joogtada ah ama halista ah ee Wikipedia iyada oo loo marayo dabeecad sida [[Wikipedia:Anshax|aan rayid ahayn]] ama tafaftiridda niyad-xumada ah waa mid aan la jaanqaadi karin oo ah ''khilaaf toos ah'' oo lala leeyahay filashooyinka iyo mas'uuliyadaha maamulayaasha, iyo xukunka xun ee joogtada ah ama fool xun ayaa horseed u noqon kara in laga xayuubiyo qalabka maamulaha. Maamulayaashu waa inay ku dadaalaan inay tusaale u noqdaan heerarka sare ee ixtiraamka iyo rayidnimada, iyo tafaftiridkooda, wadahadalladooda, is-dhexgalkooda, iyo hab dhaqankooda waa inay dejiyaan tusaalaha dhammaan tafaftirayaasha kale ''mar kasta''. Tani waa labadaba ''shuruud'' iyo ''xaalad'' haysashada mudnaanta maamulaha.
Maamulayaashu waa inay maskaxda ku hayaan inay haystaan boqollaal saaxiibo ah. Sidaa darteed, haddii maamuluhu ausan u hoggaansami karin siyaasadaha goobta oo uusan nagaan rayid (xitaa xagga isticmaayaasha muujinaya dabeecadda dhibaatada leh) inta uu wax ka qabanayo arrin go'an, maamuluhu waa inuu arrinta u keenaa gole ogeysiis ama u gudbiyaa maamule kale si uu wax uga qabto, halkii uu ka darsan lahaa ama ka sii dari lahaa dhibaatada hab-dhaqan xumo.
=== Xisaabtanka ===
{{shortcut|WP:ADMINACCT}}
Maamulayaashu waxay ka xisaabtamaan ficilladooda ku lug leh qalabka maamulaha, maadaama ficillada maamulaha ee aan la sharaxin ay niyad-jabiso tafaftirayaasha kale. Iyadoo ku xiran kaliya xuduudaha [[Wikipedia:Anshax|rayidnimada]], [[Wikipedia:Ma jiraan weeraro shaqsiyeed|ka fogaanshaha weerarrada shakhsi ahaaneed]], iyo [[Wikipedia:U qaado niyad wanaagsan|u qaadashada wanaagsan]] ee macquulka ah, tafaftirayaashu waxay xor u yihiin inay wax ka weydiiyaan ama dhaleeceeyaan ficillada maamulaha. Maamulayaasha waxaa laga filayaa inay si degdeg ah oo rayid ah uga jawaabaan su'aalaha ku saabsan hab dhaqankooda Wikipedia-la xiriira iyo ficillada maamulka, gaar ahaan inta lagu jiro wadahadallada bulshada ee golayaasha ogeysiiska ama inta lagu jiro habsocodka Guddiga Garsoorka. Maamulayaashu waa inay caddeeyaan ficilladooda marka la codsado.
Maamulayaasha si halis ah ama soo noqnoqda ugu dhaqma si dhibaato leh, ama lumiyay kalsoonida ama kalsoonida bulshada, waxaa la cunaqabteyn karaa ama laga xayuubin karaa xuquuqdooda maamulaha Guddiga Garsoorka ama codsiga dib u yeerista. Tani waxay dhacday ama waxaa la soo jeediyay ficillada soo socda:
* Maamulnimo "niyad-xumo ah" ([[Wikipedia:Sock puppetry|sock puppetry]], xad gudub weyn oo kalsooni ah,
{{spaced ndash}}tani waxay noqon kartaa mid lala yeesho tifaftirayaasha (tusaale ahaan, la'aanta digniinaha habboon ama sharraxaadaha ficillada), ama si wax looga qabto welwelka bulshada (gaar ahaan marka la raadiyo sharraxaadyo ama faallooyin kale oo halis ah)
**In kasta oo hababka ugu wanaagsan ee maamulayaashu ay yihiin inay u suurtageliyaan iimaylka iyo ogeysiisyada, looma baahna inay sidaas sameeyaan, mana loo baahna inay akhriyaan ama ka jawaabaan haddii la suurtogeliyey. Maamulayaasha aan u suurtagelin ogeysiisyada waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay arrintan ku muujiyaan boggooda isticmaale.
* Xad gudub soo noqnoqda, joogto ah, ama fool xun oo ku saabsan qalab ama oggolaansho isticmaale oo la socota qalabka maamulaha (sida u guurista faylasha]] ama isticmaalka [[Wikipedia:Rollback|dib u celinta]]) {{endash}} maamulaha waxaa laga xayuubin karaa mudnaanta maamulka si buuxda oo kaliya si looga saaro helitaanka oggolaanshaha isticmaale ee la socota.
* Xukun xumo soo noqnoqda ama joogto ah.
=== Amniga ===
{{shortcut|WP:SECUREADMIN}}
Wikipedia siyaasadda shuruudaha xoogga erayga sirta ah waxay ka rabtaa maamulayaashu inay haystaan eryo sir ah oo xooggan iyo inay raacaan hababka amniga shakhsi ahaaneed ee habboon. Maadaama ay leeyihiin awood ay ku geystaan waxyeelo goobta oo dhan ah hal tafaftir, akoon admin ah oo la hareer maray ayaa la xiri doonaa mudnaantiisana waa laga saarayaa sababo amniga goobta awgeed. Xaaladaha qaarkood, ka noqoshada mudnaanta waxay noqon kartaa mid joogto ah. Maamul kasta oo la ogaado inuu haysto eray sir ah oo ka yar 8 xaraf dherer ahaan ama ka mid ah [https://github.com/danielmiessler/SecLists/blob/master/Passwords/Common-Credentials/10k-most-common.txt 10,000 erayada sirta ah ee ugu caansan] sidoo kale waa la desysopping karaa. Go'aanka ku saabsan dib u sysopping maamulayaasha ku meel gaar ahaan la desysopped waxaa loo daayay Guddiga Garsoorka, kuwaas oo tixgelin doona in mulkiilaha xaqqa leh si sax ah loo aqoonsaday, iyo aragtidooda ku saabsan dhacdada iyo maamulka iyo amniga (oo ay ku jiraan amniga mustaqbalka ee suurtogalka ah) ee akoonka.
Xaqiijinta laba tallaabo ah waa la heli karaa si loo sii sugo akoonnada isticmaalka aan la oggolayn.
Maamulayaashu waa inay '''marnaba''' la wadaagin eraygooda sirta ah ama akoonkooda qof kale, sabab kasta ha ahaatee. Haddii ay ogaadaan in eraygooda sirta ah la hareer maray, ama akoonkooda si kale loo hareer maray (xitaa tifaftire ama qof ay yaqaaniin oo ay aaminsan yihiin), waa inay isku dayaan inay beddelaan isla markiiba, ama haddii kale u sheegaan bureaucrat si ku meel gaar ah loo desysopping. Isticmaayaasha ku guuldareysamaya inay soo sheegaan isticmaalka aan la oggolayn ee akoonkooda waa la desysopping doonaa. Isticmaalka aan la oggolayn waxaa loo tixgeliyaa 'xaalado muran leh', mana soo celin doonto si otomaatig ah.
== <span class="anchor" id="INVOLVED"></span><span class="anchor" id="UNINVOLVED"></span><span class="anchor" id="involved"></span><span class="anchor" id="uninvolved"></span>Maamulayaasha ku lugta leh ==
{{shortcut|WP:INVOLVED|WP:UNINVOLVED}}
{{Quote box
| quote = "Ninna ma aha garsoore ku habboon kiisa u gaar ah"
| source = Thomas Hobbes, ''Leviathan Leviathan''
}}
Guud ahaan, tafaftirayaashu waa aysan u dhaqmin maamulayaal ahaan khilaafaadka ay ku lug lahaayeen. Tani waa sababta oo ah maamulayaasha lugta leh waxay noqon karaan, ama u muuqan karaan, kuwo aan awood u lahayn inay gaaraan go'aanno ujeeddo leh khilaafaadka ay dhinac ka ahaayeen ama ay dareen xooggan ka qabaan. Lug lahaanshaha waxaa bulshadu si ballaaran u fasiraysaa inay ku jirto khilaafaadyo hadda jira ama la soo dhaafay oo lala yeeshay tifaftire (ama tafaftirayaal), iyo khilaafaadka mowduucyada, dhib ma laha dabeecadda ama da'da khilaafka.
Hal digniin oo muhiim ah ayaa ah in maamulaha la falgalay tafaftire ama goob mowduuc ah ''sii ahaan doona doorka maamulka oo kaliya'', ama kaasoo ka qaybgalkiisii hore uu ahaa mid yar ama tafaftirro cad oo aan muujin eex, waa {{em|aan lug lahayn}} mana laga horjoogsado inuu ka shaqeeyo awood maamul oo la xiriirta tafaftirahaas ama goobta mowduuca ah. Digniinaha, wadahadal deggan oo macquul ah iyo sharraxaadda digniinahaas, talada ku saabsan caadooyinka bulshada, iyo talooyinka ku saabsan erayada suurtogalka ah iyo hababka ma ka dhigayaan maamulaha mid lug leh.
Kiisaska tooska ah (tusaale ahaan, burburinta muuqata, bulshadu waxay taariikh ahaan taageertay ficilka cad ee maamulaha kasta - xitaa haddii uu lug leeyahay - iyadoo la saleynayo in maamule kasta oo macquul ah uu u badan yahay inuu gaari lahaa gabagabadaas oo kale. In kasta oo ay jiraan wax ka reebitaan ku saabsan mamnuucidda tafaftirayaasha lugta leh ee qaadaya ficil maamul, weli waa habka ugu wanaagsan ee kiisaska uu maamuluhu u muuqan karo inuu lug leeyahay in arrinta loo gudbiyo maamule kale iyada oo la marayo golayaasha ogeysiiska ee khuseeya.
Tafaftirayaasha aan maamulayaasha ahayn ee xiraya wadahadallada
iyo qiimaynta is-afgaradka waxaa lagu hayaa isla heerarkaas; tafaftirayaasha xiraya wadahadalladaas waa aysan ku lug lahaan wadahadalka laftiisa ama khilaafaadka la xiriira.
== <span class="anchor" id="Grievances by users"></span><span class="anchor" id='Grievances by users ("administrator abuse")'></span>Cabashooyinka ==
{{shortcut|WP:ADMINABUSE|WP:ADMINISTRATORABUSE}}
Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in maamuluhu u dhaqmay si aan habboonayn, waa inuu si toos ah u muujiyaa welwelkiisa maamulaha mas'uulka ka ah oo uu isku dayaa inay xal gaaraan si nidaamsan oo rayid ah. Haddii aan arrinta lagu xallin labada dhinac u dhexeeya, isticmaayaashu waxay ku sii wadi karaan xallinta khilaafka (fiiri qaybtan hoose wixii macluumaad dheeraad ah). Hal hab oo suurtagal ah waa in la bilaabo wadahadal dib u eegista ficilka maamulka]] ama golaha ogeysiiska maamulayaasha si loo codsado jawaab-celinta bulshada {{endash}} si kastaba ha ahaatee, cabasho-sidayaashu waa inay ogaadaan in hab-dhaqankooda la siman yahay oo la tixgeliyo sida isticmaalaha ay ka wada hadlayaan. Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in si aan habboonayn loo xiray, wuxuu mari karaa habka codsiga xiridda oo uu sharaxi karaa xaaladda iyo sababta ay u rumeysan yihiin in xiriddu ay tahay mid aan habboonayn ama aan la caddayn karin.
In kasta oo Guddiga Garsoorka ausan si caadi ah u eegin xiridaha gaagaaban ama caadiga ah, welwelka ku saabsan caafimaadka maamulaha iyo ku-habboonaanta doorka waxaa loo keeni karaa guddiga iyadoo lala wato Codsi Garsoor, badanaa marka hababka kale ee xallinta khilaafka ay guuldarraysanayaan iyo marka habkani yahay ikhtiyaarka ugu dambeeya.
== Xad gudubka qalabka maamulka ==
{{shortcut|WP:TOOLMISUSE}}
Xad gudubka qalabka maamulka waxaa loo tixgeliyaa ''arrin aad u halis ah''; waxaa la siiyaa isticmaayaasha la aaminsan yahay ee loogu talagalay dayactirka iyo hawlaha kale, waana in mar walba la isticmaalaa iyadoo laga fikirayo, daryeel leh, dadaal habboon iyo xukun wanaagsan. Xad gudubka halista ah ee qalabka ayaa horseed u noqon kara cunaqabatayn ama xitaa ka saariddooda. Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in maamuluhu uusan isticmaalin qalabkiisa maamulka sida waafaqsan siyaasadaha iyo tilmaamaha Wikipedia ee la dhisay, markaa waa inay marka hore ka wada hadlaan welwelkooda iyo arrimahooda maamulaha la xiriira si toos ah. Kiisaska aysan arrintu ku xallin si toos ah loogana wada hadlo iyo/ama marka la go'aamiyo in gelitaanka bulshada ballaaran ay tahay mid lagama maarmaan ah ama loo baahan yahay, isticmaayaashu waxay soo dhigi karaan welwelkooda ku saabsan arrinta si ay u eegto bulshada ballaaran.
Xaaladaha caadiga ah ee ay badanaa lagama maarmaanka tahay in laga fogaado isticmaalka qalabka:
* ''Khilaaf dano ah ama aan dhexdhexaad ahayn'' – Maamulayaashu waa aysan caadi ahaan isticmaalin qalabkooda arrimaha ay si shakhsi ah ugu lug leeyihiin (tusaale ahaan, khilaaf nuxur ah oo ay dhinac ka yihiin).
* ''Caadooyinka bulshada ama siyaasadaha'' – Marka siyaasad ama caado bulsho ay caddahay in aysan aheyn in la isticmaalo qalabka, markaa qalabka waa aysan aheyn in la isticmaalo iyada oo aan la bixin sharraxaad muujineysa in arrinta la tixgeliyey, iyo sababta (dhif ah) reebitaanka loo arko mid macquul ah.
* ''Ficillada maamulaha ee la xiriira tifaftiridda lacagta la siiyo'' – Qalabka maamulka waxaa laga yaabaa inaan loo isticmaalin qayb ka mid ah hawl kasta oo tifaftirid lacag ah, marka laga reebo ama marka lacagta ay bixiso Aasaaska Wikimedia ama shirkad la xiriirta WMF.
* ''Dib u celinta ficillada maamulayaasha kale'' – Kaliya si ixtiraamaysa maamulaha ficilkiisa uu lug ku leeyahay, iyo (badanaa) ka dib wadahadal.
* ''Dib u soo celinta ficil maamul oo horay loo soo celiyey'' (mararka qaarkood loo yaqaan "dagaalka giraangiraha").
Fiiri hoos kuwan iyo wax ka reebitaanka aadka u yar.
Xitaa marka isticmaalka qalabku uu u muuqdo mid macquul ah, haddii uu jiro shaki waxaa fiican in la waydiiyo maamule kale oo madaxbannaan inuu dib u eego oo (haddii la caddayn karo) uu qaado ficilka.
=== Dib u celinta ficilka maamulaha kale ===
{{shortcut|WP:RAAA}}
Maamulayaasha waxaa laga filayaa inay yeeshaan xukun wanaagsan waxaana la rumeysan yahay inay si taxaddar leh u tixgeliyeen ficillada ama go'aannada ay fuliyaan maamulayaal ahaan. Maamulayaashu way is khilaafi karaan, laakiin ficillada maamulka waa aysan aheyn in la celiyo iyada oo aan lahayn sabab wanaagsan, feker taxaddar leh, iyo (haddii ay u badan tahay in laga soo horjeesto), halkaas oo maamuluhu uu hadda joogo, wadahadal gaaban oo lala yeesho maamulaha ficilkiisa la looltamayo.
==== Xaaladaha gaarka ah ====
Xaaladaha qaarkood, siyaasadda caadiga ah ee dib u celinta ficilka maamulaha kale ma khuseyso:
* '''Xanibaha ay sameeyeen Guddiga Garsoorka:''' Xanibaha ay oggolaadeen Guddiga Garsoorka waa inay ku jiraan tilmaan cad oo ah halka ay ka yimaadeen, sida "Guddiga Garsoorka awgeed", "Codsigu waa kaliya Guddiga Garsoorka", ama. Maamulayaashu waa inay kaliya dhigaan, yareeyaan, ama ka saaraan xiridahaas iyagoo haysta oggolaansho qoraal ah oo horudhac ah oo ka yimid guddiga.
* '''Xanibaha CheckUser:''' Xiridaha loo cayimay sida "Xannibaha CheckUser" (taas oo ah, xanibaad ku tiirsan natiijooyinka qarsoodiga ah ee CheckUser) waxaa laga yaabaa inaysan celin maamulayaasha aan lahayn helitaanka qalabka CheckUser. Cabashooyinka xiridahan waxaa inta badan la maqlayaa on-wiki, laakiin waxaa maqli kara Guddiga Garsoorka xaaladaha qasabka ah. Maamulayaasha waxaa la xusuusiyey bishii Luulyo 2010 inay aysan celin karin xiridaha CheckUser iyagoo aan haysan oggolaansho horudhac ah oo ka yimid Guddiga ama checkuser.
* '''Xanibaha Oversight:''' Xiridaha loo cayimay sida "Xiridaha Oversight" (taas oo ah, xiridaha ku tiirsan macluumaadka la xakameeyey) waxaa laga yaabaa inaysan celin maamulayaasha aan lahayn helitaanka oggolaanshaha oversight. Guddiga Garsoorka ayaa xukumay bishii Maarso 2013 in xiridaha oversight aan la celin karin iyadoo aan la haysan oggolaansho horudhac ah oo ka yimid Guddiga ama oversighter.
* '''Xanibaha safka VRT ee khilaafka danaha:''' Xiridaha la dhigay qayb ka mid ah safka VRT ee khilaafka danaha oo ay ku jirto nambarka tigidhka ee sababaynta xiridda waxaa laga yaabaa inaysan celin iyadoo aan la haysan oggolaanshaha maamule leh helitaanka safka ama Guddiga Garsoorka Dhaqdhaqaaqa Abriil 2026.
=== <span class="anchor" id="Wheel war"></span>Dib u soo-celinta ficil la celiyey ("dagaalka giraangiraha") ===
{{shortcut|WP:WHEEL|WP:WW}}
Marka maamule kale uu ''horay'' u celiyey ficil maamul, waxaa aad u dhif ah inuu jiro sabab kasta oo sharci ah oo loogu talagalay maamulaha asalka ah ama maamule kale inuu dib u soo celiyo ficilka la mid ah ama la mid ah mar nữa iyada oo aan lahayn wadahadal cad oo horseedaya go'aan ay gaareen is-afgarad. dagaalka giraangiraha waa marka ficilka maamulaha uu celiyo maamule kale, laakiin halkii laga wadahadli lahaa khilaafka, qalabka maamulka ayaa markaas loo isticmaalaa si dagaal ah si loo tirtiro ama loo dib u sameeyo ficilka. Iyadoo ay jiraan wax ka reebitaan aad u yar, marka ficil maamul la celiyo, waa aysan aheyn in la soo celiyo iyada oo aan la helin is-afgarad.
<div style="border: 2px solid #990000; background-color: #FF000030; border-radius: 1em; padding: 0.5em 1em; color:inherit;">
<strong style="font-weight:normal;">Ha ku celin ficil maamul oo la celiyey marka aad ogtahay in maamule kale uu ka soo horjeedo. Ha sii wadin silsilad dib-u celin maamul ah oo aan lahayn wadahadal. Xalli khilaafaadka maamulka {{underline|iyada oo la marayo wadahadalka}}.</strong>
</div>
Wheel warring waxay badanaa horseeddaa codsi garsoor oo degdeg ah. Cunaqabateynta wheel warring waxay ka timid canaan iyo digniin, ilaa xirid ku meel gaar ah, ilaa desysopping, xitaa kiisaska ugu horreeya ee markii ugu horreysay. Waxaa jiray dhowr garsoor kiisas oo khuseeya oo ku saabsan mawduuca dagaalka giraangiraha.
Erayada waxaa kale oo loo isticmaalay taariikh ahaan maamule si aan habboonayn u celinaya noocyada qaarkood ee ficil rasmi ah.
Wikipedia waxay ka shaqeysaa ruuxa [[Wikipedia:Is afgarad|is afgaradka]]; khilaafaadka waa in lagu dejiyaa wadahadal rayid ah halkii ay ka noqon lahaayeen halgan awoodeed. Waxaa jira dhowr arrimood oo muhiim ah oo dagaalku uu ka fiican yahay wadahadalka, ama u qalma in aad lumiso sharaftaada wanaagsan. Haddii aad dareento ''rabitaan'' ah in aad wheel war, isku day beddelladan:
* Raadi wadahadal wax dhisaya, oo ujeedkeedu yahay in la qaboojiyo xaaladda oo loo soo celiyo hababka caadiga ah. Qaadashada hab-dhaqan iyo hab qaboojin ah oo ula kac ah inta aad sharaxayso ayaa caawin karta. Xaaladaha qaarkood, iimaylka waxaa laga yaabaa inuu u oggolaado talo shakhsi ah oo qalbi ah in la bixiyo oo aan si fudud loogu soo dhajin karin wiki-gan.
* Haddii aad ka walwalsan tahay hab-dhaqan xumo oo sug gelitaanka. Wixii <strong>xad gudub halis ah oo fool xun oo qalabka ah</strong> tixgeli in aad xareyso codsi kiis [[Wikipedia:Ogaysiiska Maamulka|Guddiga Garsoorka]].
* Haddii aad ka walwalsan tahay inaan la shaqayn (ama daahitaanka loo baahan yahay ee wada-hadalka) ay si dhakhso ah u keeni karti xaaladdu inay si xun u xumaato ama ay noqoto mid aan ku habboonayn, mararka qaarkood waxay noqon kartaa mid macquul ah in iimayl loo diro Guddiga Garsoorka oo loo sheego xaaladda ama loo codsado faragelin ama talo degdeg ah. Tani waxay noqon kartaa kiiska halkaasoo macluumaad aan dadweyne ahayn ama waxyeelo ay ka dhalan kartaan.
* Oo xusuusnow inaad haysato boqollaal saaxiibo ah: keligaa ma tihid inta badanna arrimaha waxaa ka sii dara xukunka xun. Haddii lagugu arko adigoo si wanaagsan u dhaqmaya, badanaa arrintu way dhammaan doontaa dhawaan, si kasta oo ay u muuqato mid xun. Mararka qaarkood waxaa ugu wanaagsan in si fudud loo qaato nasasho oo la dejiyo.
Erayada "wheel" waxay ka yimaadeen sharraxaadda akoonnada mudnaanta sare leh ee kombuyuutarrada weyn ee PDP-10 iyo TOPS-20, halkaas oo "wheel" loo isticmaalay sida "xidid" loogu isticmaalo nidaamyada Linux/Unix.<ref>{{cite web|title=Wheel |url=http://www.catb.org/jargon/html/W/wheel.html |access-date=8 June 2021 |work=Jargon File 4.4.7 |publisher=Eric S. Raymond}}</ref>
<ref>{{cite web|title=Wheel bit |url=http://www.catb.org/jargon/html/W/wheel-bit.html |access-date=8 June 2021 |work=Jargon File 4.4.7 |publisher=Eric S. Raymond}}</ref>
==Tixraacyada==
{{Reflist}}
== Xiriiriyeyaasha dibadda ==
* [[Meta:Administrators of Wikimedia projects/Wikipedias|Maamulayaasha dhammaan Wikipediyeyaasha]],
*[[:en:Wikipedia:Meta|Meta-Wiki]]
79liw6wt3qnlhfls5smxmoi8t0vti2b
311448
311447
2026-10-30T17:02:30Z
Isma4l
41797
/* Xaaladaha gaarka ah */
311448
wikitext
text/x-wiki
{{Policy|WP:ADMIN|WP:SYSOP|WP:MOP}}
{{Ombox
|text = '''Kani ma aha bog lagu dhejiyo su'aalaha maamulayaasha.''' Taas beddelkeeda, isticmaal Codsashada dareenka maamulaha.|image=[[File:Symbol question.svg|link=|alt=|35px]]}}
{{Nutshell|Maamulayaashu waa tafatirayaal tabaruceyaal ah lagu kalsoon yahay ee loo oggolaaday inay isticmaalaan qalabka gaar ah ee Wikipedia Soomaaliga. Waxaa laga filayaa inay ilaalinayaan heer sare oo anshax ah, inay si caddaalad ah u adeegsadaan qalabka, isla markaana ay {{strong|marnaba}} u isticmaalin si ay faa'iido uga helaan khilaaf.}}
{{Enforcement policy list}}
[[File:Wikipedia Administrator.svg|thumb|Qalabka maamulka ee Wikipedia waxaa badanaa lagu barbar dhigaa mop-ka nadaafadda, taasoo keenta in maamulnimada mararka qaarkood lagu sifeeyo in "la siiyay mop-ka". Sida qof nadiifiye ah oo dhab ah laga yaabo inuu furayaal u haysto xafiisyo ay shaqaalaha kale ka reeban yihiin, maamulayaashu waxay leeyihiin awoodo gaar ah oo door ah, laakiin - sidoo kale sida nadiifiyaha dhabta ah - kama muhiimsana tafatirayaasha kale.]]
'''Maamulayaasha''', oo si caadi ah loogu yaqaan '''admins''' ama '''sysops''' (hawl wadeenada nidaamka), waa tafatirayaasha [[Wikipedia]] ee la siiyay awoodda farsamo si ay u qabtaan ficilo gaar ah oo ku saabsan Wikipedia Soomaaliga. Kuwani waxaa ka mid ah awoodda ay u leeyihiin inay [[WP:BLOCK|xanibaan]] oo ay furaan akoonnada isticmaalaha, [[Ciwaanka IP-ga|cinwaannada IP]], iyo kala duwanaanshaha IP ee tifaftiridda, inay wax ka beddelaan bogagga si buuxda loo [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaaliyay]], inay codsadaan oo ay ka saaraan [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaalinta bogga]], inay [[WP:DELETE|tirtiraan]] oo ay soo celiyaan bogagga, inay wareejiyaan bogagga iyada oo aan la xaddidin, iyo inay isticmaalaan qalabka kale ee gaarka ah.
Maamulayaashu waxay qaataan mas'uuliyadahan iyagoo ah tabaruceyaal ka dib markii ay maraan habka dib u eegista bulshada ama iyagoo ay soo doorteen saaxiibadooda tafatirayaasha ah. Uma dhaqmaan sidii shaqaale ka tirsan [[Wikimedia Foundation|Aasaaska Wikimedia]]. Weligood looma baahna inay isticmaalaan qalabkooda mana aha inay marnaba u isticmaalaan si ay faa'iido uga helaan khilaaf ay ku lug lahaayeen. Maamulayaasha waa inaan lagu khaldin [[m:System administrators|maamulayaasha nidaamka Wikimedia]] ("sysadmins").
Wikipedia Soomaaliga wuxuu leeyahay {{NUMBEROFADMINS}} maamulayaal (fiiri {{Plainlink|url=//so.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ListUsers/sysop&limit=2000|name=liiska buuxa ee akoonnada leh mudnaanta maamulaha}} ama liisaska maamulayaasha ee heerka wax qabadka).
== <span class="anchor" id="POWERS"></span><span class="anchor" id="Powers"></span><span class="anchor" id="ABILITIES"></span><span class="anchor" id="Abilities"></span><span class="anchor" id="ADMINRIGHTS"></span><span class="anchor" id="MOPRIGHTS"></span>Awoodaha maamulayaasha ==
{{Shortcut|WP:MOPRIGHTS}}
Maamulayaashu waxay leeyihiin awoodda farsamo si ay u fuliyaan ficillada soo socda:
* [[Wikipedia:Xannibaadyo iyo mamnuucid|Xannib]] iyo furid akoonnada isticmaalaha, cinwaannada IP, iyo kala duwanaanshaha IP ee tifaftiridda<ref>Xiridmahan waxay diidi karaan tifaftiridda bogag ama magacyo gaar ah, ama waxaa lagu dabaqi karaa goobta oo dhan iyo {{em|dhammaan bogagga}}.</ref>
* Codsashada, wax ka beddelidda, iyo ka saaridda [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaalinta bogga]] ee bog gaar ah si loo xaddido ama loo oggolaado tafaftiridda, u guurista, abuurista, iyo/ama soo gelinta faylasha
* Wax ka beddelidda bogagga si buuxda loo ilaaliyay
* [[Wikipedia:Xeerka Tirtirka|Tirtiridda]] bogag leh 5,000 ama ka yar dib u eegisyo<ref>Bogagga leh in ka badan 5000 dib u eegis waxaa kaliya tirtiri kara [[Wikipedia:Steward|steward]].</ref>
* Daawashada iyo soo celinta bogagga la tirtiray
* [[Wikipedia:Tirtiridda taariikhda|Xaddididda iyo soo celinta muuqashada dadweynaha]] ee macluumaadka diiwaannada shakhsiga ah iyo dib u eegisyada bogga
* Bixinta iyo ka noqoshada ogolaanshaha isticmaale ee gaarka ah ee [[Wikipedia:Codsiga maamulka/Hordhac|ay codsadeen akoonnada isticmaalaha]]<ref>Maamulayaashu waxay bixin karaan oo ka noqon karaan abuuraha akoonka, confirmed, event rrganizer, IP block exempt. Waxay kaloo awood u leeyihiin inay bixiyaan oo ka noqdaan xuquuqaha been abuurka ah ee AutoWikiBrowser, AFC, maadaama ay awood u leeyihiin inay wax ka beddelaan bogagga si buuxda loo ilaaliyay.</ref>
* Wax ka beddelidda bogagga ku jira magaca MediaWiki, iyadoo laga reebo bogagga JavaScript iyo CSS<ref>Kaliya [[Wikipedia:Interface administrators|maamulayaasha interface-ka]] ayaa leh awoodda ay ku beddelaan bogagga JavaScript iyo CSS ee ku jira magaca MediaWiki.</ref>
* Fulinidda ficillo kale oo gaar ah sida lagu qoray {{Section link|Special:ListGroupRights#sysop}}
Sida caadada ah, maamulayaashu waxay badanaa mas'uuliyad ka saaraan xukunka natiijooyinka wadahadallada qaarkood, sida wadahadallada tirtiridda, wadahadallada dhaqdhaqaaqa, iyo wadahadallada dib-u eegista dhaqdhaqaaqa, laakiin tifaftirayaasha aan maamulaha ahayn ayaa iyaguna xiri kara wadahadallada
== Noqoshada maamulaha ==
{{Shortcut|WP:CANDIDATE|WP:BECOMEADMIN}}
Lagu jiro [[Soomaali Wikipedia|Wikipedia-ha Af-Soomaali]], waxaa jira laba hab oo lagu noqdo maamulaha: iyada oo la marayo is afgarad laga dhisay wadahadalka dadweynaha, ama cod sir ah. Wikipedia Soomaaliga wuxuu u baahan yahay in musharraxiinta maamulayaashu ay haystaan xaqqa isticmaale ee [[Wikipedia:Autoconfirmed users|Autoconfirmed user]]. ([[m:List of Wikipedias|Wikipedia-yada kale]] waxay leeyihiin siyaasadahooda gaarka ah ee bixinta maamulnimada.)
'''Kaliya hal akoon oo qof go'an ah ayaa yeelan kara qalabka maamulka'''. Reer-baxnimada kaliya ayaa ah in maamulayaashu ay shaqeyn karaan [[Wikipedia:Bots|botyada]] leh helitaanka maamulka.
Ogolaanshaha maamulaha waxaa la bixiyaa si aan xad lahayn, waxaana laga saarayaa kaliya marka la codsado, xaaladaha ku lug leh faragelinta heerka sarre ah, ama sabab la xiriirta shaqo la'aan.
=== <span class="anchor" id="Request for adminship"></span>Codsashada maamulnimada iyada oo la marayo is afgarad ===
Isticmaale kasta oo autoconfirmed ah wuxuu codsan karaa maamulnimo ("RfA") bulshada dhexdeeda. Si kastaba ha ahaatee, maamulayaasha waxaa laga filayaa inay yeeshaan heer sarre oo kalsooni iyo ammaan ah bulshada dhexdeeda, markaa codsiyada ka yimaada isticmaayaasha aan lahayn khibrad la taaban karo badanaa ma guuleystaan. Tafaftiraha kasta wuxuu ka faalloon karaa codsiga, tifaftire kastana wuxuu qiimayn doonaa musharrax kasta si uu u gaar ah. Si kastaba ha ahaatee, kaliya tifaftirayaasha haysta xaqqa isticmaale ee autoconfirmed user ayaa "codayn kara" codsiyada.
Kahor inta aan la codsan ama la aqbalin magacaabista, musharraxiinta waa inay guud ahaan ahaadaan tifaftirayaal Wikipedia ah oo firfircoon, joogto ah, mudnaan dheerna leh, aqoon u leh habraacyada iyo dhaqamada Wikipedia, ixtiraamaya oo fahmaya siyaasadahooda, isla markaana helay kalsoonida guud ee bulshada. Musharraxiinta waxaa kale oo looga baahan yahay inay soo bandhigaan haddii ay abid u tafatireen Wikipedia lacag. Su'aalaha la xiriira arrintaan waxaa loo oggol yahay in la waydiiyo musharrax kasta, tifaftire kasta oo bulshada ka tirsan, inta uu socdo habka RFA.
Wadahadal ayaa dhaca muddo todobo maalmood ah oo ku saabsan in musharraxgu uu noqdo maamule. Sida is-afgaradka bulshada, RfA-yada waxaa lagu xayaysiiyaa [[:en:MediaWiki:Watchlist-messages|liisaska daawashada tafaftirayaasha]]. Bulshadu waxay dejisay xadka su'aasha: ma jiro tafaftire waydiin kara in ka badan laba su'aal musharrax. Sidoo kale lama oggola su'aallo qaybo badan ka kooban oo loo qaabeeyey sidii hal su'aal, laakiin dhab ahaantii waydiinaya su'aallo badan oo ka sarreeya xadka. [[Wikipedia:Bureaucrats|Bureaucrats]] iyo la socodayaasha loo qoondeeyey waxay "klerkin" karaan RfA-yada, iyagoo la tacaalaya faallooyinka iyo/ama codadka ay u arkaan inay yihiin kuwo aan habboonayn.
Habka RfA wuxuu u oggolaanayaa tifaftirayaasha kale inay bartaan musharraxka. Tifaftirayaashu waxay sahamiyaan ka-qaybgalka musharraxka iyo asalka uu u leeyahay tifaftire ahaan, waxay ku sameeyaan wadahadallo, iyo fahamka doorka ay codsanayaan. Tafaftirayaashu waxay sheegaan haddii ay taageerayaan ama ay ka soo horjeedaan codsiga, iyaga oo wata sababaha ay u arkaan iyo aragtidooda musharraxka. Sarkaalka aan ku lug lahayn bureaucrat ayaa markaas go'aaminaya haddii uu jiro [[Wikipedia:Is afgarad|is afgarad]] lagu oggolaanayo codsiga. Go'aankani kuma saleysna si gaar ah boqolleyda taageerada, laakiin ficil ahaan inta badan RfA-yada ka sarreeya 75% waa ay maraan. Bulshadu waxay go'aamisay in ''guud ahaan'', RfA-yada u dhexeeya 65 iyo 75% taageerada ay tahay inay hoos yimaadaan go'aanka bureaucrats-ka. (Sidaa darteed, waxay si macquul ah uga dhalaneysaa in ku dhowaad dhammaan RfA-yada ka hooseeya 65% taageerada ay guuldarraysan doonaan.)
In kasta oo RfA uu yahay hab xooggan, tayada jawaab-celinta iyo dib u eegista diyaargarowga musharraxka iyo dabeecaddiisa ee ay sameeyaan tifaftirayaasha khibradda leh ayaa inta badan aad u sarreeya. Codsadayaasha aan guuleysan laakiin qaada tillaabooyin ay kaga jawaabayaan dhibcaha la soo qaaday waxay badanaa ku guuleystaan codsi xiga bilo kadib. Haddii aad xiisaynayso codsashada maamulnimada, waa inaad marka hore akhrisaa hage ku saabsan codsashada maamulnimada iyo tilmaamaha magacaabista. Markaad diyaar u tahay inaad codsato, waxaad ku dari kartaa magacaabistaada bogga [[Wikipedia:Codsiga maamulka]] ("RfA"), si waafaqsan tilmaamaha boggaas.
=== Doorashooyinka maamulayaasha ===
Maamulayaasha waxaa kale oo lagu dooran karaa doorasho maamule oo leh cod sir ah. Doorashooyinka maamulayaasha, oo billowday 2024, ma beddelaan RfA, maamulayaasha soo socdaana waxay si xor ah u dooran karaan habka ay isticmaalayaan. Doorasho tijaabo ah ayaa lagu qabtay Oktoobar 2024. Doorashooyinka maamulayaasha waxaa si joogto ah loogu oggolaaday jadwalka 5-ta bilood ah ee RfC oo la qabtay horraantii 2025. Marka laga reebo daaqadaha doorashada ka horreeya ee magacaabista musharraxa iyo dejinta codadka, habka wuxuu qaadanayaa 12 maalmood: 5 maalmood oo wadahadal iyo su'aallo ah, waxaa ku xiga 7 maalmood oo cod sir ah. Wareegyada doorashada iyo xilliyada daaqad kasta iyo xilli kasta waxaa lagu xayaysiiyaa horay, oo ay ku jiraan ogeysiisyada liiska daawashada.
Ka dib marka codbixintu dhammaato, doorashada waxaa baaraya seddex [[Wikipedia:Check user|checkusers]] ama [[Wikipedia:Steward|stewards]] oo ka tirsan Wikipedia Soomaaliga. Waxay hubin doonaan wixii laba laab ah, aan u qalmin, ama codadka sockpuppeteer oo ay tirtiri doonaan sidii loo baahnaa. Marka baarista la dhammeeyo, codadka waa la tiririyaa, natiijooyinka waa la shaaciyaa, maamulayaasha cusubna waxaa la siiyaa mudnaanta maamulka. Si uu u guuleysto, musharraxgu waa inuu helaa boqolleyda taageerada oo ah 70% ama ka badan iyo kooram ah ugu yaraan 20 cod oo taageero ah. Tirinta codadka waxaa lagu xisaabiyaa Taageerada / (Taageero + Ka soo horjeed) musharrax kasta. Codadka "Neutral" lama isticmaalo xisaabinta boqolleyda taageerada ee musharraxka mana laha saameyn dhinacaas ah.
== Meelaha ay maamulayaasha si gaar ah uga caawin karaan ==
Xuquuqda maamulaha waxay noqon kartaa mid aad u waxtar leh meelaha qaarka ah ee Wikipedia:
* Kahortagga burburinta
* Dhibaatooyinka xuquuqda daabacaadda tilmaamaha
* Dhacdooyinka dareenka maamulaha
* [[Bogga Hore]] qaybaha, sida Wararka ku jira ama Ma ogtahay
* Socodka isbeddellada dhow
* Codsiyada tirtiridda degdegga ah
* Xeerka saddex-jeer dib u celinta iyo xad-gudubyada dagaalka tafaftiridda.
"Maamulayaasha aan lug ku lahayn" ayaa sidoo kale ka caawin kara maamulka Guddiga Garsoorka iyo xallinta khilaafaadka ee ku saabsan meelaha iyo xaaladaha dhibaatada leh. Maamulayaasha ka shaqeynaya doorkan waa ''dhexdhexaad''; ma laha wax lug ah oo toos ah arrimaha ay dadka ka caawinayaan. Liisaska cunaqabateynta ee ay tahay inay fuliyaan maamulayaasha dhexdhexaadka ah.
== <span class="anchor" id="anyuser"></span>Golayaasha ogeysiiska maamulayaasha ==
{{shortcut|WP:ANYUSER}}
Saddex golayaal ogeysiis oo waaweyn ayaa jira oo ay ka dhacaan wadahadallada maamulaha guud (isticmaale kasta wuxuu soo dhigi karaa ama ka qayb qaadan karaa wadahadallada halkaas):
* [[Wikipedia:Ogaysiiska Maamulka]] – Loo isticmaalo waxyaabaha ay maamulayaashu jeclaan karaan (ama u baahan karaan) inay ogaadaan, sida ogeysiisyada iyo macluumaadka guud.
– Loo isticmaalo arrimaha u baahan dareenka maamulayaasha soo maraya. In kasta oo mawduucyada halkan ay noqon karaan kuwo dhaadheer, golahan waxaa inta badan loogu talagalay dhacdooyinka iyo arrimaha kale ee u baahan talo ama dareen.
– Waa gole ogeysiis oo ficillada maamulka ee maamulayaasha lagaga wada hadli karo loona eegi karo bulshada ballaaran.
== Filashooyinka maamulnimada ==
{{shortcut|WP:ADMINEXPECT}}
=== Daryeelka iyo xukunka ===
Haddii la siiyo helitaanka, maamulayaashu waa inay daryeel ku muujiyaan isticmaalka hawlahan cusub, gaar ahaan awoodda ay u leeyihiin inay tirtiraan bogagga oo ay xiraan isticmaayaasha iyo cinwaannada IP (fiiri hage sida- loo sameeyo ee maamulayaasha si aad u barato sida loo sameeyo waxyaalahan). Maamulayaasha cusub waa inay sidoo kale eegaan bogagga ku xiran liiska akhriska maamulayaasha ka hor intaysan isticmaalin awoodahooda maamul. Khaladaadka marmarka qaarkood la sameeyo waa la aqbalaa laakiin khaladaadka halista ah ama soo noqnoqda, ama kuwa ku lug leh xad-gudubyada hab dhaqanka maamulaha 'ee lugta leh' marmarka qaarkood maaha.
Qalabka maamulaha sidoo kale waa in lagu isticmaalo xukun taxaddar leh; waxay qaadan kartaa xoogaa waqti ah maamulaha cusub inuu barto goorta ay ugu fiican tahay in la isticmaalo qalabka, waxayna qaadan kartaa bilo in la helo dareen wanaagsan oo ku saabsan inta muddada ah ee la dejinayo marka la isticmaalayo qalabka sida xiridda iyo ilaalinta bogga ee khilaafaadka adag. Maamulayaasha cusub waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay si tartiib ah u billaabaan oo ay ka dhistaan khibrad meelaha ay ku barteen, iyo inay dadka kale waydiiyaan haddii ay shaki qabaan.
=== Hab dhaqanka maamulaha ===
{{shortcut|WP:ADMINCOND}}
Maamulayaashu waa inay ku hoggaamiyaan tusaale ahaan, isla markaana, sida ''dhammaan tafaftirayaasha'', ay ugu dhaqmaan si ixtiraam leh, rayid ah oo ay la falgalaan kuwa kale ''mar kasta''. Maamulayaasha kama xorooba {{em|wax kasta}} oo ka mid ah siyaasadaha la dhisay ee Wikipedia; waxaa laga filayaa inay raacaan oo ay gutaan waajibaadkooda sida ugu fiican ee awooddooda ah. Khaladaadka marmarka qaarkood waa kuwo si buuxda ula jaan qaadaya isticmaalka qalabka maamulaha; maamulayaasha looma filayo inay noqdaan kuwo kaamil ah. Si kastaba ha ahaatee, carqaladaynta joogtada ah ama halista ah ee Wikipedia iyada oo loo marayo dabeecad sida [[Wikipedia:Anshax|aan rayid ahayn]] ama tafaftiridda niyad-xumada ah waa mid aan la jaanqaadi karin oo ah ''khilaaf toos ah'' oo lala leeyahay filashooyinka iyo mas'uuliyadaha maamulayaasha, iyo xukunka xun ee joogtada ah ama fool xun ayaa horseed u noqon kara in laga xayuubiyo qalabka maamulaha. Maamulayaashu waa inay ku dadaalaan inay tusaale u noqdaan heerarka sare ee ixtiraamka iyo rayidnimada, iyo tafaftiridkooda, wadahadalladooda, is-dhexgalkooda, iyo hab dhaqankooda waa inay dejiyaan tusaalaha dhammaan tafaftirayaasha kale ''mar kasta''. Tani waa labadaba ''shuruud'' iyo ''xaalad'' haysashada mudnaanta maamulaha.
Maamulayaashu waa inay maskaxda ku hayaan inay haystaan boqollaal saaxiibo ah. Sidaa darteed, haddii maamuluhu ausan u hoggaansami karin siyaasadaha goobta oo uusan nagaan rayid (xitaa xagga isticmaayaasha muujinaya dabeecadda dhibaatada leh) inta uu wax ka qabanayo arrin go'an, maamuluhu waa inuu arrinta u keenaa gole ogeysiis ama u gudbiyaa maamule kale si uu wax uga qabto, halkii uu ka darsan lahaa ama ka sii dari lahaa dhibaatada hab-dhaqan xumo.
=== Xisaabtanka ===
{{shortcut|WP:ADMINACCT}}
Maamulayaashu waxay ka xisaabtamaan ficilladooda ku lug leh qalabka maamulaha, maadaama ficillada maamulaha ee aan la sharaxin ay niyad-jabiso tafaftirayaasha kale. Iyadoo ku xiran kaliya xuduudaha [[Wikipedia:Anshax|rayidnimada]], [[Wikipedia:Ma jiraan weeraro shaqsiyeed|ka fogaanshaha weerarrada shakhsi ahaaneed]], iyo [[Wikipedia:U qaado niyad wanaagsan|u qaadashada wanaagsan]] ee macquulka ah, tafaftirayaashu waxay xor u yihiin inay wax ka weydiiyaan ama dhaleeceeyaan ficillada maamulaha. Maamulayaasha waxaa laga filayaa inay si degdeg ah oo rayid ah uga jawaabaan su'aalaha ku saabsan hab dhaqankooda Wikipedia-la xiriira iyo ficillada maamulka, gaar ahaan inta lagu jiro wadahadallada bulshada ee golayaasha ogeysiiska ama inta lagu jiro habsocodka Guddiga Garsoorka. Maamulayaashu waa inay caddeeyaan ficilladooda marka la codsado.
Maamulayaasha si halis ah ama soo noqnoqda ugu dhaqma si dhibaato leh, ama lumiyay kalsoonida ama kalsoonida bulshada, waxaa la cunaqabteyn karaa ama laga xayuubin karaa xuquuqdooda maamulaha Guddiga Garsoorka ama codsiga dib u yeerista. Tani waxay dhacday ama waxaa la soo jeediyay ficillada soo socda:
* Maamulnimo "niyad-xumo ah" ([[Wikipedia:Sock puppetry|sock puppetry]], xad gudub weyn oo kalsooni ah,
{{spaced ndash}}tani waxay noqon kartaa mid lala yeesho tifaftirayaasha (tusaale ahaan, la'aanta digniinaha habboon ama sharraxaadaha ficillada), ama si wax looga qabto welwelka bulshada (gaar ahaan marka la raadiyo sharraxaadyo ama faallooyin kale oo halis ah)
**In kasta oo hababka ugu wanaagsan ee maamulayaashu ay yihiin inay u suurtageliyaan iimaylka iyo ogeysiisyada, looma baahna inay sidaas sameeyaan, mana loo baahna inay akhriyaan ama ka jawaabaan haddii la suurtogeliyey. Maamulayaasha aan u suurtagelin ogeysiisyada waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay arrintan ku muujiyaan boggooda isticmaale.
* Xad gudub soo noqnoqda, joogto ah, ama fool xun oo ku saabsan qalab ama oggolaansho isticmaale oo la socota qalabka maamulaha (sida u guurista faylasha]] ama isticmaalka [[Wikipedia:Rollback|dib u celinta]]) {{endash}} maamulaha waxaa laga xayuubin karaa mudnaanta maamulka si buuxda oo kaliya si looga saaro helitaanka oggolaanshaha isticmaale ee la socota.
* Xukun xumo soo noqnoqda ama joogto ah.
=== Amniga ===
{{shortcut|WP:SECUREADMIN}}
Wikipedia siyaasadda shuruudaha xoogga erayga sirta ah waxay ka rabtaa maamulayaashu inay haystaan eryo sir ah oo xooggan iyo inay raacaan hababka amniga shakhsi ahaaneed ee habboon. Maadaama ay leeyihiin awood ay ku geystaan waxyeelo goobta oo dhan ah hal tafaftir, akoon admin ah oo la hareer maray ayaa la xiri doonaa mudnaantiisana waa laga saarayaa sababo amniga goobta awgeed. Xaaladaha qaarkood, ka noqoshada mudnaanta waxay noqon kartaa mid joogto ah. Maamul kasta oo la ogaado inuu haysto eray sir ah oo ka yar 8 xaraf dherer ahaan ama ka mid ah [https://github.com/danielmiessler/SecLists/blob/master/Passwords/Common-Credentials/10k-most-common.txt 10,000 erayada sirta ah ee ugu caansan] sidoo kale waa la desysopping karaa. Go'aanka ku saabsan dib u sysopping maamulayaasha ku meel gaar ahaan la desysopped waxaa loo daayay Guddiga Garsoorka, kuwaas oo tixgelin doona in mulkiilaha xaqqa leh si sax ah loo aqoonsaday, iyo aragtidooda ku saabsan dhacdada iyo maamulka iyo amniga (oo ay ku jiraan amniga mustaqbalka ee suurtogalka ah) ee akoonka.
Xaqiijinta laba tallaabo ah waa la heli karaa si loo sii sugo akoonnada isticmaalka aan la oggolayn.
Maamulayaashu waa inay '''marnaba''' la wadaagin eraygooda sirta ah ama akoonkooda qof kale, sabab kasta ha ahaatee. Haddii ay ogaadaan in eraygooda sirta ah la hareer maray, ama akoonkooda si kale loo hareer maray (xitaa tifaftire ama qof ay yaqaaniin oo ay aaminsan yihiin), waa inay isku dayaan inay beddelaan isla markiiba, ama haddii kale u sheegaan bureaucrat si ku meel gaar ah loo desysopping. Isticmaayaasha ku guuldareysamaya inay soo sheegaan isticmaalka aan la oggolayn ee akoonkooda waa la desysopping doonaa. Isticmaalka aan la oggolayn waxaa loo tixgeliyaa 'xaalado muran leh', mana soo celin doonto si otomaatig ah.
== <span class="anchor" id="INVOLVED"></span><span class="anchor" id="UNINVOLVED"></span><span class="anchor" id="involved"></span><span class="anchor" id="uninvolved"></span>Maamulayaasha ku lugta leh ==
{{shortcut|WP:INVOLVED|WP:UNINVOLVED}}
{{Quote box
| quote = "Ninna ma aha garsoore ku habboon kiisa u gaar ah"
| source = Thomas Hobbes, ''Leviathan Leviathan''
}}
Guud ahaan, tafaftirayaashu waa aysan u dhaqmin maamulayaal ahaan khilaafaadka ay ku lug lahaayeen. Tani waa sababta oo ah maamulayaasha lugta leh waxay noqon karaan, ama u muuqan karaan, kuwo aan awood u lahayn inay gaaraan go'aanno ujeeddo leh khilaafaadka ay dhinac ka ahaayeen ama ay dareen xooggan ka qabaan. Lug lahaanshaha waxaa bulshadu si ballaaran u fasiraysaa inay ku jirto khilaafaadyo hadda jira ama la soo dhaafay oo lala yeeshay tifaftire (ama tafaftirayaal), iyo khilaafaadka mowduucyada, dhib ma laha dabeecadda ama da'da khilaafka.
Hal digniin oo muhiim ah ayaa ah in maamulaha la falgalay tafaftire ama goob mowduuc ah ''sii ahaan doona doorka maamulka oo kaliya'', ama kaasoo ka qaybgalkiisii hore uu ahaa mid yar ama tafaftirro cad oo aan muujin eex, waa {{em|aan lug lahayn}} mana laga horjoogsado inuu ka shaqeeyo awood maamul oo la xiriirta tafaftirahaas ama goobta mowduuca ah. Digniinaha, wadahadal deggan oo macquul ah iyo sharraxaadda digniinahaas, talada ku saabsan caadooyinka bulshada, iyo talooyinka ku saabsan erayada suurtogalka ah iyo hababka ma ka dhigayaan maamulaha mid lug leh.
Kiisaska tooska ah (tusaale ahaan, burburinta muuqata, bulshadu waxay taariikh ahaan taageertay ficilka cad ee maamulaha kasta - xitaa haddii uu lug leeyahay - iyadoo la saleynayo in maamule kasta oo macquul ah uu u badan yahay inuu gaari lahaa gabagabadaas oo kale. In kasta oo ay jiraan wax ka reebitaan ku saabsan mamnuucidda tafaftirayaasha lugta leh ee qaadaya ficil maamul, weli waa habka ugu wanaagsan ee kiisaska uu maamuluhu u muuqan karo inuu lug leeyahay in arrinta loo gudbiyo maamule kale iyada oo la marayo golayaasha ogeysiiska ee khuseeya.
Tafaftirayaasha aan maamulayaasha ahayn ee xiraya wadahadallada
iyo qiimaynta is-afgaradka waxaa lagu hayaa isla heerarkaas; tafaftirayaasha xiraya wadahadalladaas waa aysan ku lug lahaan wadahadalka laftiisa ama khilaafaadka la xiriira.
== <span class="anchor" id="Grievances by users"></span><span class="anchor" id='Grievances by users ("administrator abuse")'></span>Cabashooyinka ==
{{shortcut|WP:ADMINABUSE|WP:ADMINISTRATORABUSE}}
Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in maamuluhu u dhaqmay si aan habboonayn, waa inuu si toos ah u muujiyaa welwelkiisa maamulaha mas'uulka ka ah oo uu isku dayaa inay xal gaaraan si nidaamsan oo rayid ah. Haddii aan arrinta lagu xallin labada dhinac u dhexeeya, isticmaayaashu waxay ku sii wadi karaan xallinta khilaafka (fiiri qaybtan hoose wixii macluumaad dheeraad ah). Hal hab oo suurtagal ah waa in la bilaabo wadahadal dib u eegista ficilka maamulka]] ama golaha ogeysiiska maamulayaasha si loo codsado jawaab-celinta bulshada {{endash}} si kastaba ha ahaatee, cabasho-sidayaashu waa inay ogaadaan in hab-dhaqankooda la siman yahay oo la tixgeliyo sida isticmaalaha ay ka wada hadlayaan. Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in si aan habboonayn loo xiray, wuxuu mari karaa habka codsiga xiridda oo uu sharaxi karaa xaaladda iyo sababta ay u rumeysan yihiin in xiriddu ay tahay mid aan habboonayn ama aan la caddayn karin.
In kasta oo Guddiga Garsoorka ausan si caadi ah u eegin xiridaha gaagaaban ama caadiga ah, welwelka ku saabsan caafimaadka maamulaha iyo ku-habboonaanta doorka waxaa loo keeni karaa guddiga iyadoo lala wato Codsi Garsoor, badanaa marka hababka kale ee xallinta khilaafka ay guuldarraysanayaan iyo marka habkani yahay ikhtiyaarka ugu dambeeya.
== Xad gudubka qalabka maamulka ==
{{shortcut|WP:TOOLMISUSE}}
Xad gudubka qalabka maamulka waxaa loo tixgeliyaa ''arrin aad u halis ah''; waxaa la siiyaa isticmaayaasha la aaminsan yahay ee loogu talagalay dayactirka iyo hawlaha kale, waana in mar walba la isticmaalaa iyadoo laga fikirayo, daryeel leh, dadaal habboon iyo xukun wanaagsan. Xad gudubka halista ah ee qalabka ayaa horseed u noqon kara cunaqabatayn ama xitaa ka saariddooda. Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in maamuluhu uusan isticmaalin qalabkiisa maamulka sida waafaqsan siyaasadaha iyo tilmaamaha Wikipedia ee la dhisay, markaa waa inay marka hore ka wada hadlaan welwelkooda iyo arrimahooda maamulaha la xiriira si toos ah. Kiisaska aysan arrintu ku xallin si toos ah loogana wada hadlo iyo/ama marka la go'aamiyo in gelitaanka bulshada ballaaran ay tahay mid lagama maarmaan ah ama loo baahan yahay, isticmaayaashu waxay soo dhigi karaan welwelkooda ku saabsan arrinta si ay u eegto bulshada ballaaran.
Xaaladaha caadiga ah ee ay badanaa lagama maarmaanka tahay in laga fogaado isticmaalka qalabka:
* ''Khilaaf dano ah ama aan dhexdhexaad ahayn'' – Maamulayaashu waa aysan caadi ahaan isticmaalin qalabkooda arrimaha ay si shakhsi ah ugu lug leeyihiin (tusaale ahaan, khilaaf nuxur ah oo ay dhinac ka yihiin).
* ''Caadooyinka bulshada ama siyaasadaha'' – Marka siyaasad ama caado bulsho ay caddahay in aysan aheyn in la isticmaalo qalabka, markaa qalabka waa aysan aheyn in la isticmaalo iyada oo aan la bixin sharraxaad muujineysa in arrinta la tixgeliyey, iyo sababta (dhif ah) reebitaanka loo arko mid macquul ah.
* ''Ficillada maamulaha ee la xiriira tifaftiridda lacagta la siiyo'' – Qalabka maamulka waxaa laga yaabaa inaan loo isticmaalin qayb ka mid ah hawl kasta oo tifaftirid lacag ah, marka laga reebo ama marka lacagta ay bixiso Aasaaska Wikimedia ama shirkad la xiriirta WMF.
* ''Dib u celinta ficillada maamulayaasha kale'' – Kaliya si ixtiraamaysa maamulaha ficilkiisa uu lug ku leeyahay, iyo (badanaa) ka dib wadahadal.
* ''Dib u soo celinta ficil maamul oo horay loo soo celiyey'' (mararka qaarkood loo yaqaan "dagaalka giraangiraha").
Fiiri hoos kuwan iyo wax ka reebitaanka aadka u yar.
Xitaa marka isticmaalka qalabku uu u muuqdo mid macquul ah, haddii uu jiro shaki waxaa fiican in la waydiiyo maamule kale oo madaxbannaan inuu dib u eego oo (haddii la caddayn karo) uu qaado ficilka.
=== Dib u celinta ficilka maamulaha kale ===
{{shortcut|WP:RAAA}}
Maamulayaasha waxaa laga filayaa inay yeeshaan xukun wanaagsan waxaana la rumeysan yahay inay si taxaddar leh u tixgeliyeen ficillada ama go'aannada ay fuliyaan maamulayaal ahaan. Maamulayaashu way is khilaafi karaan, laakiin ficillada maamulka waa aysan aheyn in la celiyo iyada oo aan lahayn sabab wanaagsan, feker taxaddar leh, iyo (haddii ay u badan tahay in laga soo horjeesto), halkaas oo maamuluhu uu hadda joogo, wadahadal gaaban oo lala yeesho maamulaha ficilkiisa la looltamayo.
==== Xaaladaha gaarka ah ====
Xaaladaha qaarkood, siyaasadda caadiga ah ee dib u celinta ficilka maamulaha kale ma khuseyso:
* '''Xanibaha ay sameeyeen Guddiga Garsoorka:''' Xanibaha ay oggolaadeen Guddiga Garsoorka waa inay ku jiraan tilmaan cad oo ah halka ay ka yimaadeen, sida "Guddiga Garsoorka awgeed", "Codsigu waa kaliya Guddiga Garsoorka", ama. Maamulayaashu waa inay kaliya dhigaan, yareeyaan, ama ka saaraan xiridahaas iyagoo haysta oggolaansho qoraal ah oo horudhac ah oo ka yimid guddiga.
* '''Xanibaha CheckUser:''' Xiridaha loo cayimay sida "Xannibaha CheckUser" (taas oo ah, xanibaad ku tiirsan natiijooyinka qarsoodiga ah ee CheckUser) waxaa laga yaabaa inaysan celin maamulayaasha aan lahayn helitaanka qalabka CheckUser. Cabashooyinka xiridahan waxaa inta badan la maqlayaa on-wiki, laakiin waxaa maqli kara Guddiga Garsoorka xaaladaha qasabka ah. Maamulayaasha waxaa la xusuusiyey bishii Luulyo 2010 inay aysan celin karin xiridaha CheckUser iyagoo aan haysan oggolaansho horudhac ah oo ka yimid Guddiga ama checkuser.
* '''Xanibaha Oversight:''' Xanibaha loo cayimay sida "Xiridaha Oversight" (taas oo ah, xiridaha ku tiirsan macluumaadka la xakameeyey) waxaa laga yaabaa inaysan celin maamulayaasha aan lahayn helitaanka oggolaanshaha oversight. Guddiga Garsoorka ayaa xukumay bishii Maarso 2013 in xiridaha oversight aan la celin karin iyadoo aan la haysan oggolaansho horudhac ah oo ka yimid Guddiga ama oversighter.
* '''Xanibaha safka VRT ee khilaafka danaha:''' Xanibaha la dhigay qayb ka mid ah safka VRT ee khilaafka danaha oo ay ku jirto nambarka tigidhka ee sababaynta xiridda waxaa laga yaabaa inaysan celin iyadoo aan la haysan oggolaanshaha maamule leh helitaanka safka ama Guddiga Garsoorka Dhaqdhaqaaqa Abriil 2026.
=== <span class="anchor" id="Wheel war"></span>Dib u soo-celinta ficil la celiyey ("dagaalka giraangiraha") ===
{{shortcut|WP:WHEEL|WP:WW}}
Marka maamule kale uu ''horay'' u celiyey ficil maamul, waxaa aad u dhif ah inuu jiro sabab kasta oo sharci ah oo loogu talagalay maamulaha asalka ah ama maamule kale inuu dib u soo celiyo ficilka la mid ah ama la mid ah mar nữa iyada oo aan lahayn wadahadal cad oo horseedaya go'aan ay gaareen is-afgarad. dagaalka giraangiraha waa marka ficilka maamulaha uu celiyo maamule kale, laakiin halkii laga wadahadli lahaa khilaafka, qalabka maamulka ayaa markaas loo isticmaalaa si dagaal ah si loo tirtiro ama loo dib u sameeyo ficilka. Iyadoo ay jiraan wax ka reebitaan aad u yar, marka ficil maamul la celiyo, waa aysan aheyn in la soo celiyo iyada oo aan la helin is-afgarad.
<div style="border: 2px solid #990000; background-color: #FF000030; border-radius: 1em; padding: 0.5em 1em; color:inherit;">
<strong style="font-weight:normal;">Ha ku celin ficil maamul oo la celiyey marka aad ogtahay in maamule kale uu ka soo horjeedo. Ha sii wadin silsilad dib-u celin maamul ah oo aan lahayn wadahadal. Xalli khilaafaadka maamulka {{underline|iyada oo la marayo wadahadalka}}.</strong>
</div>
Wheel warring waxay badanaa horseeddaa codsi garsoor oo degdeg ah. Cunaqabateynta wheel warring waxay ka timid canaan iyo digniin, ilaa xirid ku meel gaar ah, ilaa desysopping, xitaa kiisaska ugu horreeya ee markii ugu horreysay. Waxaa jiray dhowr garsoor kiisas oo khuseeya oo ku saabsan mawduuca dagaalka giraangiraha.
Erayada waxaa kale oo loo isticmaalay taariikh ahaan maamule si aan habboonayn u celinaya noocyada qaarkood ee ficil rasmi ah.
Wikipedia waxay ka shaqeysaa ruuxa [[Wikipedia:Is afgarad|is afgaradka]]; khilaafaadka waa in lagu dejiyaa wadahadal rayid ah halkii ay ka noqon lahaayeen halgan awoodeed. Waxaa jira dhowr arrimood oo muhiim ah oo dagaalku uu ka fiican yahay wadahadalka, ama u qalma in aad lumiso sharaftaada wanaagsan. Haddii aad dareento ''rabitaan'' ah in aad wheel war, isku day beddelladan:
* Raadi wadahadal wax dhisaya, oo ujeedkeedu yahay in la qaboojiyo xaaladda oo loo soo celiyo hababka caadiga ah. Qaadashada hab-dhaqan iyo hab qaboojin ah oo ula kac ah inta aad sharaxayso ayaa caawin karta. Xaaladaha qaarkood, iimaylka waxaa laga yaabaa inuu u oggolaado talo shakhsi ah oo qalbi ah in la bixiyo oo aan si fudud loogu soo dhajin karin wiki-gan.
* Haddii aad ka walwalsan tahay hab-dhaqan xumo oo sug gelitaanka. Wixii <strong>xad gudub halis ah oo fool xun oo qalabka ah</strong> tixgeli in aad xareyso codsi kiis [[Wikipedia:Ogaysiiska Maamulka|Guddiga Garsoorka]].
* Haddii aad ka walwalsan tahay inaan la shaqayn (ama daahitaanka loo baahan yahay ee wada-hadalka) ay si dhakhso ah u keeni karti xaaladdu inay si xun u xumaato ama ay noqoto mid aan ku habboonayn, mararka qaarkood waxay noqon kartaa mid macquul ah in iimayl loo diro Guddiga Garsoorka oo loo sheego xaaladda ama loo codsado faragelin ama talo degdeg ah. Tani waxay noqon kartaa kiiska halkaasoo macluumaad aan dadweyne ahayn ama waxyeelo ay ka dhalan kartaan.
* Oo xusuusnow inaad haysato boqollaal saaxiibo ah: keligaa ma tihid inta badanna arrimaha waxaa ka sii dara xukunka xun. Haddii lagugu arko adigoo si wanaagsan u dhaqmaya, badanaa arrintu way dhammaan doontaa dhawaan, si kasta oo ay u muuqato mid xun. Mararka qaarkood waxaa ugu wanaagsan in si fudud loo qaato nasasho oo la dejiyo.
Erayada "wheel" waxay ka yimaadeen sharraxaadda akoonnada mudnaanta sare leh ee kombuyuutarrada weyn ee PDP-10 iyo TOPS-20, halkaas oo "wheel" loo isticmaalay sida "xidid" loogu isticmaalo nidaamyada Linux/Unix.<ref>{{cite web|title=Wheel |url=http://www.catb.org/jargon/html/W/wheel.html |access-date=8 June 2021 |work=Jargon File 4.4.7 |publisher=Eric S. Raymond}}</ref>
<ref>{{cite web|title=Wheel bit |url=http://www.catb.org/jargon/html/W/wheel-bit.html |access-date=8 June 2021 |work=Jargon File 4.4.7 |publisher=Eric S. Raymond}}</ref>
==Tixraacyada==
{{Reflist}}
== Xiriiriyeyaasha dibadda ==
* [[Meta:Administrators of Wikimedia projects/Wikipedias|Maamulayaasha dhammaan Wikipediyeyaasha]],
*[[:en:Wikipedia:Meta|Meta-Wiki]]
6dgrkvz9b1krmh401pgkk81ek94anxq
311449
311448
2026-10-30T17:03:17Z
Isma4l
41797
/* Dib u soo-celinta ficil la celiyey ("dagaalka giraangiraha") */
311449
wikitext
text/x-wiki
{{Policy|WP:ADMIN|WP:SYSOP|WP:MOP}}
{{Ombox
|text = '''Kani ma aha bog lagu dhejiyo su'aalaha maamulayaasha.''' Taas beddelkeeda, isticmaal Codsashada dareenka maamulaha.|image=[[File:Symbol question.svg|link=|alt=|35px]]}}
{{Nutshell|Maamulayaashu waa tafatirayaal tabaruceyaal ah lagu kalsoon yahay ee loo oggolaaday inay isticmaalaan qalabka gaar ah ee Wikipedia Soomaaliga. Waxaa laga filayaa inay ilaalinayaan heer sare oo anshax ah, inay si caddaalad ah u adeegsadaan qalabka, isla markaana ay {{strong|marnaba}} u isticmaalin si ay faa'iido uga helaan khilaaf.}}
{{Enforcement policy list}}
[[File:Wikipedia Administrator.svg|thumb|Qalabka maamulka ee Wikipedia waxaa badanaa lagu barbar dhigaa mop-ka nadaafadda, taasoo keenta in maamulnimada mararka qaarkood lagu sifeeyo in "la siiyay mop-ka". Sida qof nadiifiye ah oo dhab ah laga yaabo inuu furayaal u haysto xafiisyo ay shaqaalaha kale ka reeban yihiin, maamulayaashu waxay leeyihiin awoodo gaar ah oo door ah, laakiin - sidoo kale sida nadiifiyaha dhabta ah - kama muhiimsana tafatirayaasha kale.]]
'''Maamulayaasha''', oo si caadi ah loogu yaqaan '''admins''' ama '''sysops''' (hawl wadeenada nidaamka), waa tafatirayaasha [[Wikipedia]] ee la siiyay awoodda farsamo si ay u qabtaan ficilo gaar ah oo ku saabsan Wikipedia Soomaaliga. Kuwani waxaa ka mid ah awoodda ay u leeyihiin inay [[WP:BLOCK|xanibaan]] oo ay furaan akoonnada isticmaalaha, [[Ciwaanka IP-ga|cinwaannada IP]], iyo kala duwanaanshaha IP ee tifaftiridda, inay wax ka beddelaan bogagga si buuxda loo [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaaliyay]], inay codsadaan oo ay ka saaraan [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaalinta bogga]], inay [[WP:DELETE|tirtiraan]] oo ay soo celiyaan bogagga, inay wareejiyaan bogagga iyada oo aan la xaddidin, iyo inay isticmaalaan qalabka kale ee gaarka ah.
Maamulayaashu waxay qaataan mas'uuliyadahan iyagoo ah tabaruceyaal ka dib markii ay maraan habka dib u eegista bulshada ama iyagoo ay soo doorteen saaxiibadooda tafatirayaasha ah. Uma dhaqmaan sidii shaqaale ka tirsan [[Wikimedia Foundation|Aasaaska Wikimedia]]. Weligood looma baahna inay isticmaalaan qalabkooda mana aha inay marnaba u isticmaalaan si ay faa'iido uga helaan khilaaf ay ku lug lahaayeen. Maamulayaasha waa inaan lagu khaldin [[m:System administrators|maamulayaasha nidaamka Wikimedia]] ("sysadmins").
Wikipedia Soomaaliga wuxuu leeyahay {{NUMBEROFADMINS}} maamulayaal (fiiri {{Plainlink|url=//so.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ListUsers/sysop&limit=2000|name=liiska buuxa ee akoonnada leh mudnaanta maamulaha}} ama liisaska maamulayaasha ee heerka wax qabadka).
== <span class="anchor" id="POWERS"></span><span class="anchor" id="Powers"></span><span class="anchor" id="ABILITIES"></span><span class="anchor" id="Abilities"></span><span class="anchor" id="ADMINRIGHTS"></span><span class="anchor" id="MOPRIGHTS"></span>Awoodaha maamulayaasha ==
{{Shortcut|WP:MOPRIGHTS}}
Maamulayaashu waxay leeyihiin awoodda farsamo si ay u fuliyaan ficillada soo socda:
* [[Wikipedia:Xannibaadyo iyo mamnuucid|Xannib]] iyo furid akoonnada isticmaalaha, cinwaannada IP, iyo kala duwanaanshaha IP ee tifaftiridda<ref>Xiridmahan waxay diidi karaan tifaftiridda bogag ama magacyo gaar ah, ama waxaa lagu dabaqi karaa goobta oo dhan iyo {{em|dhammaan bogagga}}.</ref>
* Codsashada, wax ka beddelidda, iyo ka saaridda [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaalinta bogga]] ee bog gaar ah si loo xaddido ama loo oggolaado tafaftiridda, u guurista, abuurista, iyo/ama soo gelinta faylasha
* Wax ka beddelidda bogagga si buuxda loo ilaaliyay
* [[Wikipedia:Xeerka Tirtirka|Tirtiridda]] bogag leh 5,000 ama ka yar dib u eegisyo<ref>Bogagga leh in ka badan 5000 dib u eegis waxaa kaliya tirtiri kara [[Wikipedia:Steward|steward]].</ref>
* Daawashada iyo soo celinta bogagga la tirtiray
* [[Wikipedia:Tirtiridda taariikhda|Xaddididda iyo soo celinta muuqashada dadweynaha]] ee macluumaadka diiwaannada shakhsiga ah iyo dib u eegisyada bogga
* Bixinta iyo ka noqoshada ogolaanshaha isticmaale ee gaarka ah ee [[Wikipedia:Codsiga maamulka/Hordhac|ay codsadeen akoonnada isticmaalaha]]<ref>Maamulayaashu waxay bixin karaan oo ka noqon karaan abuuraha akoonka, confirmed, event rrganizer, IP block exempt. Waxay kaloo awood u leeyihiin inay bixiyaan oo ka noqdaan xuquuqaha been abuurka ah ee AutoWikiBrowser, AFC, maadaama ay awood u leeyihiin inay wax ka beddelaan bogagga si buuxda loo ilaaliyay.</ref>
* Wax ka beddelidda bogagga ku jira magaca MediaWiki, iyadoo laga reebo bogagga JavaScript iyo CSS<ref>Kaliya [[Wikipedia:Interface administrators|maamulayaasha interface-ka]] ayaa leh awoodda ay ku beddelaan bogagga JavaScript iyo CSS ee ku jira magaca MediaWiki.</ref>
* Fulinidda ficillo kale oo gaar ah sida lagu qoray {{Section link|Special:ListGroupRights#sysop}}
Sida caadada ah, maamulayaashu waxay badanaa mas'uuliyad ka saaraan xukunka natiijooyinka wadahadallada qaarkood, sida wadahadallada tirtiridda, wadahadallada dhaqdhaqaaqa, iyo wadahadallada dib-u eegista dhaqdhaqaaqa, laakiin tifaftirayaasha aan maamulaha ahayn ayaa iyaguna xiri kara wadahadallada
== Noqoshada maamulaha ==
{{Shortcut|WP:CANDIDATE|WP:BECOMEADMIN}}
Lagu jiro [[Soomaali Wikipedia|Wikipedia-ha Af-Soomaali]], waxaa jira laba hab oo lagu noqdo maamulaha: iyada oo la marayo is afgarad laga dhisay wadahadalka dadweynaha, ama cod sir ah. Wikipedia Soomaaliga wuxuu u baahan yahay in musharraxiinta maamulayaashu ay haystaan xaqqa isticmaale ee [[Wikipedia:Autoconfirmed users|Autoconfirmed user]]. ([[m:List of Wikipedias|Wikipedia-yada kale]] waxay leeyihiin siyaasadahooda gaarka ah ee bixinta maamulnimada.)
'''Kaliya hal akoon oo qof go'an ah ayaa yeelan kara qalabka maamulka'''. Reer-baxnimada kaliya ayaa ah in maamulayaashu ay shaqeyn karaan [[Wikipedia:Bots|botyada]] leh helitaanka maamulka.
Ogolaanshaha maamulaha waxaa la bixiyaa si aan xad lahayn, waxaana laga saarayaa kaliya marka la codsado, xaaladaha ku lug leh faragelinta heerka sarre ah, ama sabab la xiriirta shaqo la'aan.
=== <span class="anchor" id="Request for adminship"></span>Codsashada maamulnimada iyada oo la marayo is afgarad ===
Isticmaale kasta oo autoconfirmed ah wuxuu codsan karaa maamulnimo ("RfA") bulshada dhexdeeda. Si kastaba ha ahaatee, maamulayaasha waxaa laga filayaa inay yeeshaan heer sarre oo kalsooni iyo ammaan ah bulshada dhexdeeda, markaa codsiyada ka yimaada isticmaayaasha aan lahayn khibrad la taaban karo badanaa ma guuleystaan. Tafaftiraha kasta wuxuu ka faalloon karaa codsiga, tifaftire kastana wuxuu qiimayn doonaa musharrax kasta si uu u gaar ah. Si kastaba ha ahaatee, kaliya tifaftirayaasha haysta xaqqa isticmaale ee autoconfirmed user ayaa "codayn kara" codsiyada.
Kahor inta aan la codsan ama la aqbalin magacaabista, musharraxiinta waa inay guud ahaan ahaadaan tifaftirayaal Wikipedia ah oo firfircoon, joogto ah, mudnaan dheerna leh, aqoon u leh habraacyada iyo dhaqamada Wikipedia, ixtiraamaya oo fahmaya siyaasadahooda, isla markaana helay kalsoonida guud ee bulshada. Musharraxiinta waxaa kale oo looga baahan yahay inay soo bandhigaan haddii ay abid u tafatireen Wikipedia lacag. Su'aalaha la xiriira arrintaan waxaa loo oggol yahay in la waydiiyo musharrax kasta, tifaftire kasta oo bulshada ka tirsan, inta uu socdo habka RFA.
Wadahadal ayaa dhaca muddo todobo maalmood ah oo ku saabsan in musharraxgu uu noqdo maamule. Sida is-afgaradka bulshada, RfA-yada waxaa lagu xayaysiiyaa [[:en:MediaWiki:Watchlist-messages|liisaska daawashada tafaftirayaasha]]. Bulshadu waxay dejisay xadka su'aasha: ma jiro tafaftire waydiin kara in ka badan laba su'aal musharrax. Sidoo kale lama oggola su'aallo qaybo badan ka kooban oo loo qaabeeyey sidii hal su'aal, laakiin dhab ahaantii waydiinaya su'aallo badan oo ka sarreeya xadka. [[Wikipedia:Bureaucrats|Bureaucrats]] iyo la socodayaasha loo qoondeeyey waxay "klerkin" karaan RfA-yada, iyagoo la tacaalaya faallooyinka iyo/ama codadka ay u arkaan inay yihiin kuwo aan habboonayn.
Habka RfA wuxuu u oggolaanayaa tifaftirayaasha kale inay bartaan musharraxka. Tifaftirayaashu waxay sahamiyaan ka-qaybgalka musharraxka iyo asalka uu u leeyahay tifaftire ahaan, waxay ku sameeyaan wadahadallo, iyo fahamka doorka ay codsanayaan. Tafaftirayaashu waxay sheegaan haddii ay taageerayaan ama ay ka soo horjeedaan codsiga, iyaga oo wata sababaha ay u arkaan iyo aragtidooda musharraxka. Sarkaalka aan ku lug lahayn bureaucrat ayaa markaas go'aaminaya haddii uu jiro [[Wikipedia:Is afgarad|is afgarad]] lagu oggolaanayo codsiga. Go'aankani kuma saleysna si gaar ah boqolleyda taageerada, laakiin ficil ahaan inta badan RfA-yada ka sarreeya 75% waa ay maraan. Bulshadu waxay go'aamisay in ''guud ahaan'', RfA-yada u dhexeeya 65 iyo 75% taageerada ay tahay inay hoos yimaadaan go'aanka bureaucrats-ka. (Sidaa darteed, waxay si macquul ah uga dhalaneysaa in ku dhowaad dhammaan RfA-yada ka hooseeya 65% taageerada ay guuldarraysan doonaan.)
In kasta oo RfA uu yahay hab xooggan, tayada jawaab-celinta iyo dib u eegista diyaargarowga musharraxka iyo dabeecaddiisa ee ay sameeyaan tifaftirayaasha khibradda leh ayaa inta badan aad u sarreeya. Codsadayaasha aan guuleysan laakiin qaada tillaabooyin ay kaga jawaabayaan dhibcaha la soo qaaday waxay badanaa ku guuleystaan codsi xiga bilo kadib. Haddii aad xiisaynayso codsashada maamulnimada, waa inaad marka hore akhrisaa hage ku saabsan codsashada maamulnimada iyo tilmaamaha magacaabista. Markaad diyaar u tahay inaad codsato, waxaad ku dari kartaa magacaabistaada bogga [[Wikipedia:Codsiga maamulka]] ("RfA"), si waafaqsan tilmaamaha boggaas.
=== Doorashooyinka maamulayaasha ===
Maamulayaasha waxaa kale oo lagu dooran karaa doorasho maamule oo leh cod sir ah. Doorashooyinka maamulayaasha, oo billowday 2024, ma beddelaan RfA, maamulayaasha soo socdaana waxay si xor ah u dooran karaan habka ay isticmaalayaan. Doorasho tijaabo ah ayaa lagu qabtay Oktoobar 2024. Doorashooyinka maamulayaasha waxaa si joogto ah loogu oggolaaday jadwalka 5-ta bilood ah ee RfC oo la qabtay horraantii 2025. Marka laga reebo daaqadaha doorashada ka horreeya ee magacaabista musharraxa iyo dejinta codadka, habka wuxuu qaadanayaa 12 maalmood: 5 maalmood oo wadahadal iyo su'aallo ah, waxaa ku xiga 7 maalmood oo cod sir ah. Wareegyada doorashada iyo xilliyada daaqad kasta iyo xilli kasta waxaa lagu xayaysiiyaa horay, oo ay ku jiraan ogeysiisyada liiska daawashada.
Ka dib marka codbixintu dhammaato, doorashada waxaa baaraya seddex [[Wikipedia:Check user|checkusers]] ama [[Wikipedia:Steward|stewards]] oo ka tirsan Wikipedia Soomaaliga. Waxay hubin doonaan wixii laba laab ah, aan u qalmin, ama codadka sockpuppeteer oo ay tirtiri doonaan sidii loo baahnaa. Marka baarista la dhammeeyo, codadka waa la tiririyaa, natiijooyinka waa la shaaciyaa, maamulayaasha cusubna waxaa la siiyaa mudnaanta maamulka. Si uu u guuleysto, musharraxgu waa inuu helaa boqolleyda taageerada oo ah 70% ama ka badan iyo kooram ah ugu yaraan 20 cod oo taageero ah. Tirinta codadka waxaa lagu xisaabiyaa Taageerada / (Taageero + Ka soo horjeed) musharrax kasta. Codadka "Neutral" lama isticmaalo xisaabinta boqolleyda taageerada ee musharraxka mana laha saameyn dhinacaas ah.
== Meelaha ay maamulayaasha si gaar ah uga caawin karaan ==
Xuquuqda maamulaha waxay noqon kartaa mid aad u waxtar leh meelaha qaarka ah ee Wikipedia:
* Kahortagga burburinta
* Dhibaatooyinka xuquuqda daabacaadda tilmaamaha
* Dhacdooyinka dareenka maamulaha
* [[Bogga Hore]] qaybaha, sida Wararka ku jira ama Ma ogtahay
* Socodka isbeddellada dhow
* Codsiyada tirtiridda degdegga ah
* Xeerka saddex-jeer dib u celinta iyo xad-gudubyada dagaalka tafaftiridda.
"Maamulayaasha aan lug ku lahayn" ayaa sidoo kale ka caawin kara maamulka Guddiga Garsoorka iyo xallinta khilaafaadka ee ku saabsan meelaha iyo xaaladaha dhibaatada leh. Maamulayaasha ka shaqeynaya doorkan waa ''dhexdhexaad''; ma laha wax lug ah oo toos ah arrimaha ay dadka ka caawinayaan. Liisaska cunaqabateynta ee ay tahay inay fuliyaan maamulayaasha dhexdhexaadka ah.
== <span class="anchor" id="anyuser"></span>Golayaasha ogeysiiska maamulayaasha ==
{{shortcut|WP:ANYUSER}}
Saddex golayaal ogeysiis oo waaweyn ayaa jira oo ay ka dhacaan wadahadallada maamulaha guud (isticmaale kasta wuxuu soo dhigi karaa ama ka qayb qaadan karaa wadahadallada halkaas):
* [[Wikipedia:Ogaysiiska Maamulka]] – Loo isticmaalo waxyaabaha ay maamulayaashu jeclaan karaan (ama u baahan karaan) inay ogaadaan, sida ogeysiisyada iyo macluumaadka guud.
– Loo isticmaalo arrimaha u baahan dareenka maamulayaasha soo maraya. In kasta oo mawduucyada halkan ay noqon karaan kuwo dhaadheer, golahan waxaa inta badan loogu talagalay dhacdooyinka iyo arrimaha kale ee u baahan talo ama dareen.
– Waa gole ogeysiis oo ficillada maamulka ee maamulayaasha lagaga wada hadli karo loona eegi karo bulshada ballaaran.
== Filashooyinka maamulnimada ==
{{shortcut|WP:ADMINEXPECT}}
=== Daryeelka iyo xukunka ===
Haddii la siiyo helitaanka, maamulayaashu waa inay daryeel ku muujiyaan isticmaalka hawlahan cusub, gaar ahaan awoodda ay u leeyihiin inay tirtiraan bogagga oo ay xiraan isticmaayaasha iyo cinwaannada IP (fiiri hage sida- loo sameeyo ee maamulayaasha si aad u barato sida loo sameeyo waxyaalahan). Maamulayaasha cusub waa inay sidoo kale eegaan bogagga ku xiran liiska akhriska maamulayaasha ka hor intaysan isticmaalin awoodahooda maamul. Khaladaadka marmarka qaarkood la sameeyo waa la aqbalaa laakiin khaladaadka halista ah ama soo noqnoqda, ama kuwa ku lug leh xad-gudubyada hab dhaqanka maamulaha 'ee lugta leh' marmarka qaarkood maaha.
Qalabka maamulaha sidoo kale waa in lagu isticmaalo xukun taxaddar leh; waxay qaadan kartaa xoogaa waqti ah maamulaha cusub inuu barto goorta ay ugu fiican tahay in la isticmaalo qalabka, waxayna qaadan kartaa bilo in la helo dareen wanaagsan oo ku saabsan inta muddada ah ee la dejinayo marka la isticmaalayo qalabka sida xiridda iyo ilaalinta bogga ee khilaafaadka adag. Maamulayaasha cusub waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay si tartiib ah u billaabaan oo ay ka dhistaan khibrad meelaha ay ku barteen, iyo inay dadka kale waydiiyaan haddii ay shaki qabaan.
=== Hab dhaqanka maamulaha ===
{{shortcut|WP:ADMINCOND}}
Maamulayaashu waa inay ku hoggaamiyaan tusaale ahaan, isla markaana, sida ''dhammaan tafaftirayaasha'', ay ugu dhaqmaan si ixtiraam leh, rayid ah oo ay la falgalaan kuwa kale ''mar kasta''. Maamulayaasha kama xorooba {{em|wax kasta}} oo ka mid ah siyaasadaha la dhisay ee Wikipedia; waxaa laga filayaa inay raacaan oo ay gutaan waajibaadkooda sida ugu fiican ee awooddooda ah. Khaladaadka marmarka qaarkood waa kuwo si buuxda ula jaan qaadaya isticmaalka qalabka maamulaha; maamulayaasha looma filayo inay noqdaan kuwo kaamil ah. Si kastaba ha ahaatee, carqaladaynta joogtada ah ama halista ah ee Wikipedia iyada oo loo marayo dabeecad sida [[Wikipedia:Anshax|aan rayid ahayn]] ama tafaftiridda niyad-xumada ah waa mid aan la jaanqaadi karin oo ah ''khilaaf toos ah'' oo lala leeyahay filashooyinka iyo mas'uuliyadaha maamulayaasha, iyo xukunka xun ee joogtada ah ama fool xun ayaa horseed u noqon kara in laga xayuubiyo qalabka maamulaha. Maamulayaashu waa inay ku dadaalaan inay tusaale u noqdaan heerarka sare ee ixtiraamka iyo rayidnimada, iyo tafaftiridkooda, wadahadalladooda, is-dhexgalkooda, iyo hab dhaqankooda waa inay dejiyaan tusaalaha dhammaan tafaftirayaasha kale ''mar kasta''. Tani waa labadaba ''shuruud'' iyo ''xaalad'' haysashada mudnaanta maamulaha.
Maamulayaashu waa inay maskaxda ku hayaan inay haystaan boqollaal saaxiibo ah. Sidaa darteed, haddii maamuluhu ausan u hoggaansami karin siyaasadaha goobta oo uusan nagaan rayid (xitaa xagga isticmaayaasha muujinaya dabeecadda dhibaatada leh) inta uu wax ka qabanayo arrin go'an, maamuluhu waa inuu arrinta u keenaa gole ogeysiis ama u gudbiyaa maamule kale si uu wax uga qabto, halkii uu ka darsan lahaa ama ka sii dari lahaa dhibaatada hab-dhaqan xumo.
=== Xisaabtanka ===
{{shortcut|WP:ADMINACCT}}
Maamulayaashu waxay ka xisaabtamaan ficilladooda ku lug leh qalabka maamulaha, maadaama ficillada maamulaha ee aan la sharaxin ay niyad-jabiso tafaftirayaasha kale. Iyadoo ku xiran kaliya xuduudaha [[Wikipedia:Anshax|rayidnimada]], [[Wikipedia:Ma jiraan weeraro shaqsiyeed|ka fogaanshaha weerarrada shakhsi ahaaneed]], iyo [[Wikipedia:U qaado niyad wanaagsan|u qaadashada wanaagsan]] ee macquulka ah, tafaftirayaashu waxay xor u yihiin inay wax ka weydiiyaan ama dhaleeceeyaan ficillada maamulaha. Maamulayaasha waxaa laga filayaa inay si degdeg ah oo rayid ah uga jawaabaan su'aalaha ku saabsan hab dhaqankooda Wikipedia-la xiriira iyo ficillada maamulka, gaar ahaan inta lagu jiro wadahadallada bulshada ee golayaasha ogeysiiska ama inta lagu jiro habsocodka Guddiga Garsoorka. Maamulayaashu waa inay caddeeyaan ficilladooda marka la codsado.
Maamulayaasha si halis ah ama soo noqnoqda ugu dhaqma si dhibaato leh, ama lumiyay kalsoonida ama kalsoonida bulshada, waxaa la cunaqabteyn karaa ama laga xayuubin karaa xuquuqdooda maamulaha Guddiga Garsoorka ama codsiga dib u yeerista. Tani waxay dhacday ama waxaa la soo jeediyay ficillada soo socda:
* Maamulnimo "niyad-xumo ah" ([[Wikipedia:Sock puppetry|sock puppetry]], xad gudub weyn oo kalsooni ah,
{{spaced ndash}}tani waxay noqon kartaa mid lala yeesho tifaftirayaasha (tusaale ahaan, la'aanta digniinaha habboon ama sharraxaadaha ficillada), ama si wax looga qabto welwelka bulshada (gaar ahaan marka la raadiyo sharraxaadyo ama faallooyin kale oo halis ah)
**In kasta oo hababka ugu wanaagsan ee maamulayaashu ay yihiin inay u suurtageliyaan iimaylka iyo ogeysiisyada, looma baahna inay sidaas sameeyaan, mana loo baahna inay akhriyaan ama ka jawaabaan haddii la suurtogeliyey. Maamulayaasha aan u suurtagelin ogeysiisyada waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay arrintan ku muujiyaan boggooda isticmaale.
* Xad gudub soo noqnoqda, joogto ah, ama fool xun oo ku saabsan qalab ama oggolaansho isticmaale oo la socota qalabka maamulaha (sida u guurista faylasha]] ama isticmaalka [[Wikipedia:Rollback|dib u celinta]]) {{endash}} maamulaha waxaa laga xayuubin karaa mudnaanta maamulka si buuxda oo kaliya si looga saaro helitaanka oggolaanshaha isticmaale ee la socota.
* Xukun xumo soo noqnoqda ama joogto ah.
=== Amniga ===
{{shortcut|WP:SECUREADMIN}}
Wikipedia siyaasadda shuruudaha xoogga erayga sirta ah waxay ka rabtaa maamulayaashu inay haystaan eryo sir ah oo xooggan iyo inay raacaan hababka amniga shakhsi ahaaneed ee habboon. Maadaama ay leeyihiin awood ay ku geystaan waxyeelo goobta oo dhan ah hal tafaftir, akoon admin ah oo la hareer maray ayaa la xiri doonaa mudnaantiisana waa laga saarayaa sababo amniga goobta awgeed. Xaaladaha qaarkood, ka noqoshada mudnaanta waxay noqon kartaa mid joogto ah. Maamul kasta oo la ogaado inuu haysto eray sir ah oo ka yar 8 xaraf dherer ahaan ama ka mid ah [https://github.com/danielmiessler/SecLists/blob/master/Passwords/Common-Credentials/10k-most-common.txt 10,000 erayada sirta ah ee ugu caansan] sidoo kale waa la desysopping karaa. Go'aanka ku saabsan dib u sysopping maamulayaasha ku meel gaar ahaan la desysopped waxaa loo daayay Guddiga Garsoorka, kuwaas oo tixgelin doona in mulkiilaha xaqqa leh si sax ah loo aqoonsaday, iyo aragtidooda ku saabsan dhacdada iyo maamulka iyo amniga (oo ay ku jiraan amniga mustaqbalka ee suurtogalka ah) ee akoonka.
Xaqiijinta laba tallaabo ah waa la heli karaa si loo sii sugo akoonnada isticmaalka aan la oggolayn.
Maamulayaashu waa inay '''marnaba''' la wadaagin eraygooda sirta ah ama akoonkooda qof kale, sabab kasta ha ahaatee. Haddii ay ogaadaan in eraygooda sirta ah la hareer maray, ama akoonkooda si kale loo hareer maray (xitaa tifaftire ama qof ay yaqaaniin oo ay aaminsan yihiin), waa inay isku dayaan inay beddelaan isla markiiba, ama haddii kale u sheegaan bureaucrat si ku meel gaar ah loo desysopping. Isticmaayaasha ku guuldareysamaya inay soo sheegaan isticmaalka aan la oggolayn ee akoonkooda waa la desysopping doonaa. Isticmaalka aan la oggolayn waxaa loo tixgeliyaa 'xaalado muran leh', mana soo celin doonto si otomaatig ah.
== <span class="anchor" id="INVOLVED"></span><span class="anchor" id="UNINVOLVED"></span><span class="anchor" id="involved"></span><span class="anchor" id="uninvolved"></span>Maamulayaasha ku lugta leh ==
{{shortcut|WP:INVOLVED|WP:UNINVOLVED}}
{{Quote box
| quote = "Ninna ma aha garsoore ku habboon kiisa u gaar ah"
| source = Thomas Hobbes, ''Leviathan Leviathan''
}}
Guud ahaan, tafaftirayaashu waa aysan u dhaqmin maamulayaal ahaan khilaafaadka ay ku lug lahaayeen. Tani waa sababta oo ah maamulayaasha lugta leh waxay noqon karaan, ama u muuqan karaan, kuwo aan awood u lahayn inay gaaraan go'aanno ujeeddo leh khilaafaadka ay dhinac ka ahaayeen ama ay dareen xooggan ka qabaan. Lug lahaanshaha waxaa bulshadu si ballaaran u fasiraysaa inay ku jirto khilaafaadyo hadda jira ama la soo dhaafay oo lala yeeshay tifaftire (ama tafaftirayaal), iyo khilaafaadka mowduucyada, dhib ma laha dabeecadda ama da'da khilaafka.
Hal digniin oo muhiim ah ayaa ah in maamulaha la falgalay tafaftire ama goob mowduuc ah ''sii ahaan doona doorka maamulka oo kaliya'', ama kaasoo ka qaybgalkiisii hore uu ahaa mid yar ama tafaftirro cad oo aan muujin eex, waa {{em|aan lug lahayn}} mana laga horjoogsado inuu ka shaqeeyo awood maamul oo la xiriirta tafaftirahaas ama goobta mowduuca ah. Digniinaha, wadahadal deggan oo macquul ah iyo sharraxaadda digniinahaas, talada ku saabsan caadooyinka bulshada, iyo talooyinka ku saabsan erayada suurtogalka ah iyo hababka ma ka dhigayaan maamulaha mid lug leh.
Kiisaska tooska ah (tusaale ahaan, burburinta muuqata, bulshadu waxay taariikh ahaan taageertay ficilka cad ee maamulaha kasta - xitaa haddii uu lug leeyahay - iyadoo la saleynayo in maamule kasta oo macquul ah uu u badan yahay inuu gaari lahaa gabagabadaas oo kale. In kasta oo ay jiraan wax ka reebitaan ku saabsan mamnuucidda tafaftirayaasha lugta leh ee qaadaya ficil maamul, weli waa habka ugu wanaagsan ee kiisaska uu maamuluhu u muuqan karo inuu lug leeyahay in arrinta loo gudbiyo maamule kale iyada oo la marayo golayaasha ogeysiiska ee khuseeya.
Tafaftirayaasha aan maamulayaasha ahayn ee xiraya wadahadallada
iyo qiimaynta is-afgaradka waxaa lagu hayaa isla heerarkaas; tafaftirayaasha xiraya wadahadalladaas waa aysan ku lug lahaan wadahadalka laftiisa ama khilaafaadka la xiriira.
== <span class="anchor" id="Grievances by users"></span><span class="anchor" id='Grievances by users ("administrator abuse")'></span>Cabashooyinka ==
{{shortcut|WP:ADMINABUSE|WP:ADMINISTRATORABUSE}}
Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in maamuluhu u dhaqmay si aan habboonayn, waa inuu si toos ah u muujiyaa welwelkiisa maamulaha mas'uulka ka ah oo uu isku dayaa inay xal gaaraan si nidaamsan oo rayid ah. Haddii aan arrinta lagu xallin labada dhinac u dhexeeya, isticmaayaashu waxay ku sii wadi karaan xallinta khilaafka (fiiri qaybtan hoose wixii macluumaad dheeraad ah). Hal hab oo suurtagal ah waa in la bilaabo wadahadal dib u eegista ficilka maamulka]] ama golaha ogeysiiska maamulayaasha si loo codsado jawaab-celinta bulshada {{endash}} si kastaba ha ahaatee, cabasho-sidayaashu waa inay ogaadaan in hab-dhaqankooda la siman yahay oo la tixgeliyo sida isticmaalaha ay ka wada hadlayaan. Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in si aan habboonayn loo xiray, wuxuu mari karaa habka codsiga xiridda oo uu sharaxi karaa xaaladda iyo sababta ay u rumeysan yihiin in xiriddu ay tahay mid aan habboonayn ama aan la caddayn karin.
In kasta oo Guddiga Garsoorka ausan si caadi ah u eegin xiridaha gaagaaban ama caadiga ah, welwelka ku saabsan caafimaadka maamulaha iyo ku-habboonaanta doorka waxaa loo keeni karaa guddiga iyadoo lala wato Codsi Garsoor, badanaa marka hababka kale ee xallinta khilaafka ay guuldarraysanayaan iyo marka habkani yahay ikhtiyaarka ugu dambeeya.
== Xad gudubka qalabka maamulka ==
{{shortcut|WP:TOOLMISUSE}}
Xad gudubka qalabka maamulka waxaa loo tixgeliyaa ''arrin aad u halis ah''; waxaa la siiyaa isticmaayaasha la aaminsan yahay ee loogu talagalay dayactirka iyo hawlaha kale, waana in mar walba la isticmaalaa iyadoo laga fikirayo, daryeel leh, dadaal habboon iyo xukun wanaagsan. Xad gudubka halista ah ee qalabka ayaa horseed u noqon kara cunaqabatayn ama xitaa ka saariddooda. Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in maamuluhu uusan isticmaalin qalabkiisa maamulka sida waafaqsan siyaasadaha iyo tilmaamaha Wikipedia ee la dhisay, markaa waa inay marka hore ka wada hadlaan welwelkooda iyo arrimahooda maamulaha la xiriira si toos ah. Kiisaska aysan arrintu ku xallin si toos ah loogana wada hadlo iyo/ama marka la go'aamiyo in gelitaanka bulshada ballaaran ay tahay mid lagama maarmaan ah ama loo baahan yahay, isticmaayaashu waxay soo dhigi karaan welwelkooda ku saabsan arrinta si ay u eegto bulshada ballaaran.
Xaaladaha caadiga ah ee ay badanaa lagama maarmaanka tahay in laga fogaado isticmaalka qalabka:
* ''Khilaaf dano ah ama aan dhexdhexaad ahayn'' – Maamulayaashu waa aysan caadi ahaan isticmaalin qalabkooda arrimaha ay si shakhsi ah ugu lug leeyihiin (tusaale ahaan, khilaaf nuxur ah oo ay dhinac ka yihiin).
* ''Caadooyinka bulshada ama siyaasadaha'' – Marka siyaasad ama caado bulsho ay caddahay in aysan aheyn in la isticmaalo qalabka, markaa qalabka waa aysan aheyn in la isticmaalo iyada oo aan la bixin sharraxaad muujineysa in arrinta la tixgeliyey, iyo sababta (dhif ah) reebitaanka loo arko mid macquul ah.
* ''Ficillada maamulaha ee la xiriira tifaftiridda lacagta la siiyo'' – Qalabka maamulka waxaa laga yaabaa inaan loo isticmaalin qayb ka mid ah hawl kasta oo tifaftirid lacag ah, marka laga reebo ama marka lacagta ay bixiso Aasaaska Wikimedia ama shirkad la xiriirta WMF.
* ''Dib u celinta ficillada maamulayaasha kale'' – Kaliya si ixtiraamaysa maamulaha ficilkiisa uu lug ku leeyahay, iyo (badanaa) ka dib wadahadal.
* ''Dib u soo celinta ficil maamul oo horay loo soo celiyey'' (mararka qaarkood loo yaqaan "dagaalka giraangiraha").
Fiiri hoos kuwan iyo wax ka reebitaanka aadka u yar.
Xitaa marka isticmaalka qalabku uu u muuqdo mid macquul ah, haddii uu jiro shaki waxaa fiican in la waydiiyo maamule kale oo madaxbannaan inuu dib u eego oo (haddii la caddayn karo) uu qaado ficilka.
=== Dib u celinta ficilka maamulaha kale ===
{{shortcut|WP:RAAA}}
Maamulayaasha waxaa laga filayaa inay yeeshaan xukun wanaagsan waxaana la rumeysan yahay inay si taxaddar leh u tixgeliyeen ficillada ama go'aannada ay fuliyaan maamulayaal ahaan. Maamulayaashu way is khilaafi karaan, laakiin ficillada maamulka waa aysan aheyn in la celiyo iyada oo aan lahayn sabab wanaagsan, feker taxaddar leh, iyo (haddii ay u badan tahay in laga soo horjeesto), halkaas oo maamuluhu uu hadda joogo, wadahadal gaaban oo lala yeesho maamulaha ficilkiisa la looltamayo.
==== Xaaladaha gaarka ah ====
Xaaladaha qaarkood, siyaasadda caadiga ah ee dib u celinta ficilka maamulaha kale ma khuseyso:
* '''Xanibaha ay sameeyeen Guddiga Garsoorka:''' Xanibaha ay oggolaadeen Guddiga Garsoorka waa inay ku jiraan tilmaan cad oo ah halka ay ka yimaadeen, sida "Guddiga Garsoorka awgeed", "Codsigu waa kaliya Guddiga Garsoorka", ama. Maamulayaashu waa inay kaliya dhigaan, yareeyaan, ama ka saaraan xiridahaas iyagoo haysta oggolaansho qoraal ah oo horudhac ah oo ka yimid guddiga.
* '''Xanibaha CheckUser:''' Xiridaha loo cayimay sida "Xannibaha CheckUser" (taas oo ah, xanibaad ku tiirsan natiijooyinka qarsoodiga ah ee CheckUser) waxaa laga yaabaa inaysan celin maamulayaasha aan lahayn helitaanka qalabka CheckUser. Cabashooyinka xiridahan waxaa inta badan la maqlayaa on-wiki, laakiin waxaa maqli kara Guddiga Garsoorka xaaladaha qasabka ah. Maamulayaasha waxaa la xusuusiyey bishii Luulyo 2010 inay aysan celin karin xiridaha CheckUser iyagoo aan haysan oggolaansho horudhac ah oo ka yimid Guddiga ama checkuser.
* '''Xanibaha Oversight:''' Xanibaha loo cayimay sida "Xiridaha Oversight" (taas oo ah, xiridaha ku tiirsan macluumaadka la xakameeyey) waxaa laga yaabaa inaysan celin maamulayaasha aan lahayn helitaanka oggolaanshaha oversight. Guddiga Garsoorka ayaa xukumay bishii Maarso 2013 in xiridaha oversight aan la celin karin iyadoo aan la haysan oggolaansho horudhac ah oo ka yimid Guddiga ama oversighter.
* '''Xanibaha safka VRT ee khilaafka danaha:''' Xanibaha la dhigay qayb ka mid ah safka VRT ee khilaafka danaha oo ay ku jirto nambarka tigidhka ee sababaynta xiridda waxaa laga yaabaa inaysan celin iyadoo aan la haysan oggolaanshaha maamule leh helitaanka safka ama Guddiga Garsoorka Dhaqdhaqaaqa Abriil 2026.
=== <span class="anchor" id="Wheel war"></span>Dib u soo-celinta ficil la celiyey ("dagaalka giraangiraha") ===
{{shortcut|WP:WHEEL|WP:WW}}
Marka maamule kale uu ''horay'' u celiyey ficil maamul, waxaa aad u dhif ah inuu jiro sabab kasta oo sharci ah oo loogu talagalay maamulaha asalka ah ama maamule kale inuu dib u soo celiyo ficilka la mid ah ama la mid ah mar uun iyada oo aan lahayn wadahadal cad oo horseedaya go'aan ay gaareen is-afgarad. dagaalka giraangiraha waa marka ficilka maamulaha uu celiyo maamule kale, laakiin halkii laga wadahadli lahaa khilaafka, qalabka maamulka ayaa markaas loo isticmaalaa si dagaal ah si loo tirtiro ama loo dib u sameeyo ficilka. Iyadoo ay jiraan wax ka reebitaan aad u yar, marka ficil maamul la celiyo, waa aysan aheyn in la soo celiyo iyada oo aan la helin is-afgarad.
<div style="border: 2px solid #990000; background-color: #FF000030; border-radius: 1em; padding: 0.5em 1em; color:inherit;">
<strong style="font-weight:normal;">Ha ku celin ficil maamul oo la celiyey marka aad ogtahay in maamule kale uu ka soo horjeedo. Ha sii wadin silsilad dib-u celin maamul ah oo aan lahayn wadahadal. Xalli khilaafaadka maamulka {{underline|iyada oo la marayo wadahadalka}}.</strong>
</div>
Wheel warring waxay badanaa horseeddaa codsi garsoor oo degdeg ah. Cunaqabateynta wheel warring waxay ka timid canaan iyo digniin, ilaa xirid ku meel gaar ah, ilaa desysopping, xitaa kiisaska ugu horreeya ee markii ugu horreysay. Waxaa jiray dhowr garsoor kiisas oo khuseeya oo ku saabsan mawduuca dagaalka giraangiraha.
Erayada waxaa kale oo loo isticmaalay taariikh ahaan maamule si aan habboonayn u celinaya noocyada qaarkood ee ficil rasmi ah.
Wikipedia waxay ka shaqeysaa ruuxa [[Wikipedia:Is afgarad|is afgaradka]]; khilaafaadka waa in lagu dejiyaa wadahadal rayid ah halkii ay ka noqon lahaayeen halgan awoodeed. Waxaa jira dhowr arrimood oo muhiim ah oo dagaalku uu ka fiican yahay wadahadalka, ama u qalma in aad lumiso sharaftaada wanaagsan. Haddii aad dareento ''rabitaan'' ah in aad wheel war, isku day beddelladan:
* Raadi wadahadal wax dhisaya, oo ujeedkeedu yahay in la qaboojiyo xaaladda oo loo soo celiyo hababka caadiga ah. Qaadashada hab-dhaqan iyo hab qaboojin ah oo ula kac ah inta aad sharaxayso ayaa caawin karta. Xaaladaha qaarkood, iimaylka waxaa laga yaabaa inuu u oggolaado talo shakhsi ah oo qalbi ah in la bixiyo oo aan si fudud loogu soo dhajin karin wiki-gan.
* Haddii aad ka walwalsan tahay hab-dhaqan xumo oo sug gelitaanka. Wixii <strong>xad gudub halis ah oo fool xun oo qalabka ah</strong> tixgeli in aad xareyso codsi kiis [[Wikipedia:Ogaysiiska Maamulka|Guddiga Garsoorka]].
* Haddii aad ka walwalsan tahay inaan la shaqayn (ama daahitaanka loo baahan yahay ee wada-hadalka) ay si dhakhso ah u keeni karti xaaladdu inay si xun u xumaato ama ay noqoto mid aan ku habboonayn, mararka qaarkood waxay noqon kartaa mid macquul ah in iimayl loo diro Guddiga Garsoorka oo loo sheego xaaladda ama loo codsado faragelin ama talo degdeg ah. Tani waxay noqon kartaa kiiska halkaasoo macluumaad aan dadweyne ahayn ama waxyeelo ay ka dhalan kartaan.
* Oo xusuusnow inaad haysato boqollaal saaxiibo ah: keligaa ma tihid inta badanna arrimaha waxaa ka sii dara xukunka xun. Haddii lagugu arko adigoo si wanaagsan u dhaqmaya, badanaa arrintu way dhammaan doontaa dhawaan, si kasta oo ay u muuqato mid xun. Mararka qaarkood waxaa ugu wanaagsan in si fudud loo qaato nasasho oo la dejiyo.
Erayada "wheel" waxay ka yimaadeen sharraxaadda akoonnada mudnaanta sare leh ee kombuyuutarrada weyn ee PDP-10 iyo TOPS-20, halkaas oo "wheel" loo isticmaalay sida "xidid" loogu isticmaalo nidaamyada Linux/Unix.<ref>{{cite web|title=Wheel |url=http://www.catb.org/jargon/html/W/wheel.html |access-date=8 June 2021 |work=Jargon File 4.4.7 |publisher=Eric S. Raymond}}</ref>
<ref>{{cite web|title=Wheel bit |url=http://www.catb.org/jargon/html/W/wheel-bit.html |access-date=8 June 2021 |work=Jargon File 4.4.7 |publisher=Eric S. Raymond}}</ref>
==Tixraacyada==
{{Reflist}}
== Xiriiriyeyaasha dibadda ==
* [[Meta:Administrators of Wikimedia projects/Wikipedias|Maamulayaasha dhammaan Wikipediyeyaasha]],
*[[:en:Wikipedia:Meta|Meta-Wiki]]
qjmwlpb596nh0vf2d9nedjoco6rrg7a
311450
311449
2026-10-30T17:03:56Z
Isma4l
41797
/* Dib u soo-celinta ficil la celiyey ("dagaalka giraangiraha") */
311450
wikitext
text/x-wiki
{{Policy|WP:ADMIN|WP:SYSOP|WP:MOP}}
{{Ombox
|text = '''Kani ma aha bog lagu dhejiyo su'aalaha maamulayaasha.''' Taas beddelkeeda, isticmaal Codsashada dareenka maamulaha.|image=[[File:Symbol question.svg|link=|alt=|35px]]}}
{{Nutshell|Maamulayaashu waa tafatirayaal tabaruceyaal ah lagu kalsoon yahay ee loo oggolaaday inay isticmaalaan qalabka gaar ah ee Wikipedia Soomaaliga. Waxaa laga filayaa inay ilaalinayaan heer sare oo anshax ah, inay si caddaalad ah u adeegsadaan qalabka, isla markaana ay {{strong|marnaba}} u isticmaalin si ay faa'iido uga helaan khilaaf.}}
{{Enforcement policy list}}
[[File:Wikipedia Administrator.svg|thumb|Qalabka maamulka ee Wikipedia waxaa badanaa lagu barbar dhigaa mop-ka nadaafadda, taasoo keenta in maamulnimada mararka qaarkood lagu sifeeyo in "la siiyay mop-ka". Sida qof nadiifiye ah oo dhab ah laga yaabo inuu furayaal u haysto xafiisyo ay shaqaalaha kale ka reeban yihiin, maamulayaashu waxay leeyihiin awoodo gaar ah oo door ah, laakiin - sidoo kale sida nadiifiyaha dhabta ah - kama muhiimsana tafatirayaasha kale.]]
'''Maamulayaasha''', oo si caadi ah loogu yaqaan '''admins''' ama '''sysops''' (hawl wadeenada nidaamka), waa tafatirayaasha [[Wikipedia]] ee la siiyay awoodda farsamo si ay u qabtaan ficilo gaar ah oo ku saabsan Wikipedia Soomaaliga. Kuwani waxaa ka mid ah awoodda ay u leeyihiin inay [[WP:BLOCK|xanibaan]] oo ay furaan akoonnada isticmaalaha, [[Ciwaanka IP-ga|cinwaannada IP]], iyo kala duwanaanshaha IP ee tifaftiridda, inay wax ka beddelaan bogagga si buuxda loo [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaaliyay]], inay codsadaan oo ay ka saaraan [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaalinta bogga]], inay [[WP:DELETE|tirtiraan]] oo ay soo celiyaan bogagga, inay wareejiyaan bogagga iyada oo aan la xaddidin, iyo inay isticmaalaan qalabka kale ee gaarka ah.
Maamulayaashu waxay qaataan mas'uuliyadahan iyagoo ah tabaruceyaal ka dib markii ay maraan habka dib u eegista bulshada ama iyagoo ay soo doorteen saaxiibadooda tafatirayaasha ah. Uma dhaqmaan sidii shaqaale ka tirsan [[Wikimedia Foundation|Aasaaska Wikimedia]]. Weligood looma baahna inay isticmaalaan qalabkooda mana aha inay marnaba u isticmaalaan si ay faa'iido uga helaan khilaaf ay ku lug lahaayeen. Maamulayaasha waa inaan lagu khaldin [[m:System administrators|maamulayaasha nidaamka Wikimedia]] ("sysadmins").
Wikipedia Soomaaliga wuxuu leeyahay {{NUMBEROFADMINS}} maamulayaal (fiiri {{Plainlink|url=//so.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ListUsers/sysop&limit=2000|name=liiska buuxa ee akoonnada leh mudnaanta maamulaha}} ama liisaska maamulayaasha ee heerka wax qabadka).
== <span class="anchor" id="POWERS"></span><span class="anchor" id="Powers"></span><span class="anchor" id="ABILITIES"></span><span class="anchor" id="Abilities"></span><span class="anchor" id="ADMINRIGHTS"></span><span class="anchor" id="MOPRIGHTS"></span>Awoodaha maamulayaasha ==
{{Shortcut|WP:MOPRIGHTS}}
Maamulayaashu waxay leeyihiin awoodda farsamo si ay u fuliyaan ficillada soo socda:
* [[Wikipedia:Xannibaadyo iyo mamnuucid|Xannib]] iyo furid akoonnada isticmaalaha, cinwaannada IP, iyo kala duwanaanshaha IP ee tifaftiridda<ref>Xiridmahan waxay diidi karaan tifaftiridda bogag ama magacyo gaar ah, ama waxaa lagu dabaqi karaa goobta oo dhan iyo {{em|dhammaan bogagga}}.</ref>
* Codsashada, wax ka beddelidda, iyo ka saaridda [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaalinta bogga]] ee bog gaar ah si loo xaddido ama loo oggolaado tafaftiridda, u guurista, abuurista, iyo/ama soo gelinta faylasha
* Wax ka beddelidda bogagga si buuxda loo ilaaliyay
* [[Wikipedia:Xeerka Tirtirka|Tirtiridda]] bogag leh 5,000 ama ka yar dib u eegisyo<ref>Bogagga leh in ka badan 5000 dib u eegis waxaa kaliya tirtiri kara [[Wikipedia:Steward|steward]].</ref>
* Daawashada iyo soo celinta bogagga la tirtiray
* [[Wikipedia:Tirtiridda taariikhda|Xaddididda iyo soo celinta muuqashada dadweynaha]] ee macluumaadka diiwaannada shakhsiga ah iyo dib u eegisyada bogga
* Bixinta iyo ka noqoshada ogolaanshaha isticmaale ee gaarka ah ee [[Wikipedia:Codsiga maamulka/Hordhac|ay codsadeen akoonnada isticmaalaha]]<ref>Maamulayaashu waxay bixin karaan oo ka noqon karaan abuuraha akoonka, confirmed, event rrganizer, IP block exempt. Waxay kaloo awood u leeyihiin inay bixiyaan oo ka noqdaan xuquuqaha been abuurka ah ee AutoWikiBrowser, AFC, maadaama ay awood u leeyihiin inay wax ka beddelaan bogagga si buuxda loo ilaaliyay.</ref>
* Wax ka beddelidda bogagga ku jira magaca MediaWiki, iyadoo laga reebo bogagga JavaScript iyo CSS<ref>Kaliya [[Wikipedia:Interface administrators|maamulayaasha interface-ka]] ayaa leh awoodda ay ku beddelaan bogagga JavaScript iyo CSS ee ku jira magaca MediaWiki.</ref>
* Fulinidda ficillo kale oo gaar ah sida lagu qoray {{Section link|Special:ListGroupRights#sysop}}
Sida caadada ah, maamulayaashu waxay badanaa mas'uuliyad ka saaraan xukunka natiijooyinka wadahadallada qaarkood, sida wadahadallada tirtiridda, wadahadallada dhaqdhaqaaqa, iyo wadahadallada dib-u eegista dhaqdhaqaaqa, laakiin tifaftirayaasha aan maamulaha ahayn ayaa iyaguna xiri kara wadahadallada
== Noqoshada maamulaha ==
{{Shortcut|WP:CANDIDATE|WP:BECOMEADMIN}}
Lagu jiro [[Soomaali Wikipedia|Wikipedia-ha Af-Soomaali]], waxaa jira laba hab oo lagu noqdo maamulaha: iyada oo la marayo is afgarad laga dhisay wadahadalka dadweynaha, ama cod sir ah. Wikipedia Soomaaliga wuxuu u baahan yahay in musharraxiinta maamulayaashu ay haystaan xaqqa isticmaale ee [[Wikipedia:Autoconfirmed users|Autoconfirmed user]]. ([[m:List of Wikipedias|Wikipedia-yada kale]] waxay leeyihiin siyaasadahooda gaarka ah ee bixinta maamulnimada.)
'''Kaliya hal akoon oo qof go'an ah ayaa yeelan kara qalabka maamulka'''. Reer-baxnimada kaliya ayaa ah in maamulayaashu ay shaqeyn karaan [[Wikipedia:Bots|botyada]] leh helitaanka maamulka.
Ogolaanshaha maamulaha waxaa la bixiyaa si aan xad lahayn, waxaana laga saarayaa kaliya marka la codsado, xaaladaha ku lug leh faragelinta heerka sarre ah, ama sabab la xiriirta shaqo la'aan.
=== <span class="anchor" id="Request for adminship"></span>Codsashada maamulnimada iyada oo la marayo is afgarad ===
Isticmaale kasta oo autoconfirmed ah wuxuu codsan karaa maamulnimo ("RfA") bulshada dhexdeeda. Si kastaba ha ahaatee, maamulayaasha waxaa laga filayaa inay yeeshaan heer sarre oo kalsooni iyo ammaan ah bulshada dhexdeeda, markaa codsiyada ka yimaada isticmaayaasha aan lahayn khibrad la taaban karo badanaa ma guuleystaan. Tafaftiraha kasta wuxuu ka faalloon karaa codsiga, tifaftire kastana wuxuu qiimayn doonaa musharrax kasta si uu u gaar ah. Si kastaba ha ahaatee, kaliya tifaftirayaasha haysta xaqqa isticmaale ee autoconfirmed user ayaa "codayn kara" codsiyada.
Kahor inta aan la codsan ama la aqbalin magacaabista, musharraxiinta waa inay guud ahaan ahaadaan tifaftirayaal Wikipedia ah oo firfircoon, joogto ah, mudnaan dheerna leh, aqoon u leh habraacyada iyo dhaqamada Wikipedia, ixtiraamaya oo fahmaya siyaasadahooda, isla markaana helay kalsoonida guud ee bulshada. Musharraxiinta waxaa kale oo looga baahan yahay inay soo bandhigaan haddii ay abid u tafatireen Wikipedia lacag. Su'aalaha la xiriira arrintaan waxaa loo oggol yahay in la waydiiyo musharrax kasta, tifaftire kasta oo bulshada ka tirsan, inta uu socdo habka RFA.
Wadahadal ayaa dhaca muddo todobo maalmood ah oo ku saabsan in musharraxgu uu noqdo maamule. Sida is-afgaradka bulshada, RfA-yada waxaa lagu xayaysiiyaa [[:en:MediaWiki:Watchlist-messages|liisaska daawashada tafaftirayaasha]]. Bulshadu waxay dejisay xadka su'aasha: ma jiro tafaftire waydiin kara in ka badan laba su'aal musharrax. Sidoo kale lama oggola su'aallo qaybo badan ka kooban oo loo qaabeeyey sidii hal su'aal, laakiin dhab ahaantii waydiinaya su'aallo badan oo ka sarreeya xadka. [[Wikipedia:Bureaucrats|Bureaucrats]] iyo la socodayaasha loo qoondeeyey waxay "klerkin" karaan RfA-yada, iyagoo la tacaalaya faallooyinka iyo/ama codadka ay u arkaan inay yihiin kuwo aan habboonayn.
Habka RfA wuxuu u oggolaanayaa tifaftirayaasha kale inay bartaan musharraxka. Tifaftirayaashu waxay sahamiyaan ka-qaybgalka musharraxka iyo asalka uu u leeyahay tifaftire ahaan, waxay ku sameeyaan wadahadallo, iyo fahamka doorka ay codsanayaan. Tafaftirayaashu waxay sheegaan haddii ay taageerayaan ama ay ka soo horjeedaan codsiga, iyaga oo wata sababaha ay u arkaan iyo aragtidooda musharraxka. Sarkaalka aan ku lug lahayn bureaucrat ayaa markaas go'aaminaya haddii uu jiro [[Wikipedia:Is afgarad|is afgarad]] lagu oggolaanayo codsiga. Go'aankani kuma saleysna si gaar ah boqolleyda taageerada, laakiin ficil ahaan inta badan RfA-yada ka sarreeya 75% waa ay maraan. Bulshadu waxay go'aamisay in ''guud ahaan'', RfA-yada u dhexeeya 65 iyo 75% taageerada ay tahay inay hoos yimaadaan go'aanka bureaucrats-ka. (Sidaa darteed, waxay si macquul ah uga dhalaneysaa in ku dhowaad dhammaan RfA-yada ka hooseeya 65% taageerada ay guuldarraysan doonaan.)
In kasta oo RfA uu yahay hab xooggan, tayada jawaab-celinta iyo dib u eegista diyaargarowga musharraxka iyo dabeecaddiisa ee ay sameeyaan tifaftirayaasha khibradda leh ayaa inta badan aad u sarreeya. Codsadayaasha aan guuleysan laakiin qaada tillaabooyin ay kaga jawaabayaan dhibcaha la soo qaaday waxay badanaa ku guuleystaan codsi xiga bilo kadib. Haddii aad xiisaynayso codsashada maamulnimada, waa inaad marka hore akhrisaa hage ku saabsan codsashada maamulnimada iyo tilmaamaha magacaabista. Markaad diyaar u tahay inaad codsato, waxaad ku dari kartaa magacaabistaada bogga [[Wikipedia:Codsiga maamulka]] ("RfA"), si waafaqsan tilmaamaha boggaas.
=== Doorashooyinka maamulayaasha ===
Maamulayaasha waxaa kale oo lagu dooran karaa doorasho maamule oo leh cod sir ah. Doorashooyinka maamulayaasha, oo billowday 2024, ma beddelaan RfA, maamulayaasha soo socdaana waxay si xor ah u dooran karaan habka ay isticmaalayaan. Doorasho tijaabo ah ayaa lagu qabtay Oktoobar 2024. Doorashooyinka maamulayaasha waxaa si joogto ah loogu oggolaaday jadwalka 5-ta bilood ah ee RfC oo la qabtay horraantii 2025. Marka laga reebo daaqadaha doorashada ka horreeya ee magacaabista musharraxa iyo dejinta codadka, habka wuxuu qaadanayaa 12 maalmood: 5 maalmood oo wadahadal iyo su'aallo ah, waxaa ku xiga 7 maalmood oo cod sir ah. Wareegyada doorashada iyo xilliyada daaqad kasta iyo xilli kasta waxaa lagu xayaysiiyaa horay, oo ay ku jiraan ogeysiisyada liiska daawashada.
Ka dib marka codbixintu dhammaato, doorashada waxaa baaraya seddex [[Wikipedia:Check user|checkusers]] ama [[Wikipedia:Steward|stewards]] oo ka tirsan Wikipedia Soomaaliga. Waxay hubin doonaan wixii laba laab ah, aan u qalmin, ama codadka sockpuppeteer oo ay tirtiri doonaan sidii loo baahnaa. Marka baarista la dhammeeyo, codadka waa la tiririyaa, natiijooyinka waa la shaaciyaa, maamulayaasha cusubna waxaa la siiyaa mudnaanta maamulka. Si uu u guuleysto, musharraxgu waa inuu helaa boqolleyda taageerada oo ah 70% ama ka badan iyo kooram ah ugu yaraan 20 cod oo taageero ah. Tirinta codadka waxaa lagu xisaabiyaa Taageerada / (Taageero + Ka soo horjeed) musharrax kasta. Codadka "Neutral" lama isticmaalo xisaabinta boqolleyda taageerada ee musharraxka mana laha saameyn dhinacaas ah.
== Meelaha ay maamulayaasha si gaar ah uga caawin karaan ==
Xuquuqda maamulaha waxay noqon kartaa mid aad u waxtar leh meelaha qaarka ah ee Wikipedia:
* Kahortagga burburinta
* Dhibaatooyinka xuquuqda daabacaadda tilmaamaha
* Dhacdooyinka dareenka maamulaha
* [[Bogga Hore]] qaybaha, sida Wararka ku jira ama Ma ogtahay
* Socodka isbeddellada dhow
* Codsiyada tirtiridda degdegga ah
* Xeerka saddex-jeer dib u celinta iyo xad-gudubyada dagaalka tafaftiridda.
"Maamulayaasha aan lug ku lahayn" ayaa sidoo kale ka caawin kara maamulka Guddiga Garsoorka iyo xallinta khilaafaadka ee ku saabsan meelaha iyo xaaladaha dhibaatada leh. Maamulayaasha ka shaqeynaya doorkan waa ''dhexdhexaad''; ma laha wax lug ah oo toos ah arrimaha ay dadka ka caawinayaan. Liisaska cunaqabateynta ee ay tahay inay fuliyaan maamulayaasha dhexdhexaadka ah.
== <span class="anchor" id="anyuser"></span>Golayaasha ogeysiiska maamulayaasha ==
{{shortcut|WP:ANYUSER}}
Saddex golayaal ogeysiis oo waaweyn ayaa jira oo ay ka dhacaan wadahadallada maamulaha guud (isticmaale kasta wuxuu soo dhigi karaa ama ka qayb qaadan karaa wadahadallada halkaas):
* [[Wikipedia:Ogaysiiska Maamulka]] – Loo isticmaalo waxyaabaha ay maamulayaashu jeclaan karaan (ama u baahan karaan) inay ogaadaan, sida ogeysiisyada iyo macluumaadka guud.
– Loo isticmaalo arrimaha u baahan dareenka maamulayaasha soo maraya. In kasta oo mawduucyada halkan ay noqon karaan kuwo dhaadheer, golahan waxaa inta badan loogu talagalay dhacdooyinka iyo arrimaha kale ee u baahan talo ama dareen.
– Waa gole ogeysiis oo ficillada maamulka ee maamulayaasha lagaga wada hadli karo loona eegi karo bulshada ballaaran.
== Filashooyinka maamulnimada ==
{{shortcut|WP:ADMINEXPECT}}
=== Daryeelka iyo xukunka ===
Haddii la siiyo helitaanka, maamulayaashu waa inay daryeel ku muujiyaan isticmaalka hawlahan cusub, gaar ahaan awoodda ay u leeyihiin inay tirtiraan bogagga oo ay xiraan isticmaayaasha iyo cinwaannada IP (fiiri hage sida- loo sameeyo ee maamulayaasha si aad u barato sida loo sameeyo waxyaalahan). Maamulayaasha cusub waa inay sidoo kale eegaan bogagga ku xiran liiska akhriska maamulayaasha ka hor intaysan isticmaalin awoodahooda maamul. Khaladaadka marmarka qaarkood la sameeyo waa la aqbalaa laakiin khaladaadka halista ah ama soo noqnoqda, ama kuwa ku lug leh xad-gudubyada hab dhaqanka maamulaha 'ee lugta leh' marmarka qaarkood maaha.
Qalabka maamulaha sidoo kale waa in lagu isticmaalo xukun taxaddar leh; waxay qaadan kartaa xoogaa waqti ah maamulaha cusub inuu barto goorta ay ugu fiican tahay in la isticmaalo qalabka, waxayna qaadan kartaa bilo in la helo dareen wanaagsan oo ku saabsan inta muddada ah ee la dejinayo marka la isticmaalayo qalabka sida xiridda iyo ilaalinta bogga ee khilaafaadka adag. Maamulayaasha cusub waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay si tartiib ah u billaabaan oo ay ka dhistaan khibrad meelaha ay ku barteen, iyo inay dadka kale waydiiyaan haddii ay shaki qabaan.
=== Hab dhaqanka maamulaha ===
{{shortcut|WP:ADMINCOND}}
Maamulayaashu waa inay ku hoggaamiyaan tusaale ahaan, isla markaana, sida ''dhammaan tafaftirayaasha'', ay ugu dhaqmaan si ixtiraam leh, rayid ah oo ay la falgalaan kuwa kale ''mar kasta''. Maamulayaasha kama xorooba {{em|wax kasta}} oo ka mid ah siyaasadaha la dhisay ee Wikipedia; waxaa laga filayaa inay raacaan oo ay gutaan waajibaadkooda sida ugu fiican ee awooddooda ah. Khaladaadka marmarka qaarkood waa kuwo si buuxda ula jaan qaadaya isticmaalka qalabka maamulaha; maamulayaasha looma filayo inay noqdaan kuwo kaamil ah. Si kastaba ha ahaatee, carqaladaynta joogtada ah ama halista ah ee Wikipedia iyada oo loo marayo dabeecad sida [[Wikipedia:Anshax|aan rayid ahayn]] ama tafaftiridda niyad-xumada ah waa mid aan la jaanqaadi karin oo ah ''khilaaf toos ah'' oo lala leeyahay filashooyinka iyo mas'uuliyadaha maamulayaasha, iyo xukunka xun ee joogtada ah ama fool xun ayaa horseed u noqon kara in laga xayuubiyo qalabka maamulaha. Maamulayaashu waa inay ku dadaalaan inay tusaale u noqdaan heerarka sare ee ixtiraamka iyo rayidnimada, iyo tafaftiridkooda, wadahadalladooda, is-dhexgalkooda, iyo hab dhaqankooda waa inay dejiyaan tusaalaha dhammaan tafaftirayaasha kale ''mar kasta''. Tani waa labadaba ''shuruud'' iyo ''xaalad'' haysashada mudnaanta maamulaha.
Maamulayaashu waa inay maskaxda ku hayaan inay haystaan boqollaal saaxiibo ah. Sidaa darteed, haddii maamuluhu ausan u hoggaansami karin siyaasadaha goobta oo uusan nagaan rayid (xitaa xagga isticmaayaasha muujinaya dabeecadda dhibaatada leh) inta uu wax ka qabanayo arrin go'an, maamuluhu waa inuu arrinta u keenaa gole ogeysiis ama u gudbiyaa maamule kale si uu wax uga qabto, halkii uu ka darsan lahaa ama ka sii dari lahaa dhibaatada hab-dhaqan xumo.
=== Xisaabtanka ===
{{shortcut|WP:ADMINACCT}}
Maamulayaashu waxay ka xisaabtamaan ficilladooda ku lug leh qalabka maamulaha, maadaama ficillada maamulaha ee aan la sharaxin ay niyad-jabiso tafaftirayaasha kale. Iyadoo ku xiran kaliya xuduudaha [[Wikipedia:Anshax|rayidnimada]], [[Wikipedia:Ma jiraan weeraro shaqsiyeed|ka fogaanshaha weerarrada shakhsi ahaaneed]], iyo [[Wikipedia:U qaado niyad wanaagsan|u qaadashada wanaagsan]] ee macquulka ah, tafaftirayaashu waxay xor u yihiin inay wax ka weydiiyaan ama dhaleeceeyaan ficillada maamulaha. Maamulayaasha waxaa laga filayaa inay si degdeg ah oo rayid ah uga jawaabaan su'aalaha ku saabsan hab dhaqankooda Wikipedia-la xiriira iyo ficillada maamulka, gaar ahaan inta lagu jiro wadahadallada bulshada ee golayaasha ogeysiiska ama inta lagu jiro habsocodka Guddiga Garsoorka. Maamulayaashu waa inay caddeeyaan ficilladooda marka la codsado.
Maamulayaasha si halis ah ama soo noqnoqda ugu dhaqma si dhibaato leh, ama lumiyay kalsoonida ama kalsoonida bulshada, waxaa la cunaqabteyn karaa ama laga xayuubin karaa xuquuqdooda maamulaha Guddiga Garsoorka ama codsiga dib u yeerista. Tani waxay dhacday ama waxaa la soo jeediyay ficillada soo socda:
* Maamulnimo "niyad-xumo ah" ([[Wikipedia:Sock puppetry|sock puppetry]], xad gudub weyn oo kalsooni ah,
{{spaced ndash}}tani waxay noqon kartaa mid lala yeesho tifaftirayaasha (tusaale ahaan, la'aanta digniinaha habboon ama sharraxaadaha ficillada), ama si wax looga qabto welwelka bulshada (gaar ahaan marka la raadiyo sharraxaadyo ama faallooyin kale oo halis ah)
**In kasta oo hababka ugu wanaagsan ee maamulayaashu ay yihiin inay u suurtageliyaan iimaylka iyo ogeysiisyada, looma baahna inay sidaas sameeyaan, mana loo baahna inay akhriyaan ama ka jawaabaan haddii la suurtogeliyey. Maamulayaasha aan u suurtagelin ogeysiisyada waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay arrintan ku muujiyaan boggooda isticmaale.
* Xad gudub soo noqnoqda, joogto ah, ama fool xun oo ku saabsan qalab ama oggolaansho isticmaale oo la socota qalabka maamulaha (sida u guurista faylasha]] ama isticmaalka [[Wikipedia:Rollback|dib u celinta]]) {{endash}} maamulaha waxaa laga xayuubin karaa mudnaanta maamulka si buuxda oo kaliya si looga saaro helitaanka oggolaanshaha isticmaale ee la socota.
* Xukun xumo soo noqnoqda ama joogto ah.
=== Amniga ===
{{shortcut|WP:SECUREADMIN}}
Wikipedia siyaasadda shuruudaha xoogga erayga sirta ah waxay ka rabtaa maamulayaashu inay haystaan eryo sir ah oo xooggan iyo inay raacaan hababka amniga shakhsi ahaaneed ee habboon. Maadaama ay leeyihiin awood ay ku geystaan waxyeelo goobta oo dhan ah hal tafaftir, akoon admin ah oo la hareer maray ayaa la xiri doonaa mudnaantiisana waa laga saarayaa sababo amniga goobta awgeed. Xaaladaha qaarkood, ka noqoshada mudnaanta waxay noqon kartaa mid joogto ah. Maamul kasta oo la ogaado inuu haysto eray sir ah oo ka yar 8 xaraf dherer ahaan ama ka mid ah [https://github.com/danielmiessler/SecLists/blob/master/Passwords/Common-Credentials/10k-most-common.txt 10,000 erayada sirta ah ee ugu caansan] sidoo kale waa la desysopping karaa. Go'aanka ku saabsan dib u sysopping maamulayaasha ku meel gaar ahaan la desysopped waxaa loo daayay Guddiga Garsoorka, kuwaas oo tixgelin doona in mulkiilaha xaqqa leh si sax ah loo aqoonsaday, iyo aragtidooda ku saabsan dhacdada iyo maamulka iyo amniga (oo ay ku jiraan amniga mustaqbalka ee suurtogalka ah) ee akoonka.
Xaqiijinta laba tallaabo ah waa la heli karaa si loo sii sugo akoonnada isticmaalka aan la oggolayn.
Maamulayaashu waa inay '''marnaba''' la wadaagin eraygooda sirta ah ama akoonkooda qof kale, sabab kasta ha ahaatee. Haddii ay ogaadaan in eraygooda sirta ah la hareer maray, ama akoonkooda si kale loo hareer maray (xitaa tifaftire ama qof ay yaqaaniin oo ay aaminsan yihiin), waa inay isku dayaan inay beddelaan isla markiiba, ama haddii kale u sheegaan bureaucrat si ku meel gaar ah loo desysopping. Isticmaayaasha ku guuldareysamaya inay soo sheegaan isticmaalka aan la oggolayn ee akoonkooda waa la desysopping doonaa. Isticmaalka aan la oggolayn waxaa loo tixgeliyaa 'xaalado muran leh', mana soo celin doonto si otomaatig ah.
== <span class="anchor" id="INVOLVED"></span><span class="anchor" id="UNINVOLVED"></span><span class="anchor" id="involved"></span><span class="anchor" id="uninvolved"></span>Maamulayaasha ku lugta leh ==
{{shortcut|WP:INVOLVED|WP:UNINVOLVED}}
{{Quote box
| quote = "Ninna ma aha garsoore ku habboon kiisa u gaar ah"
| source = Thomas Hobbes, ''Leviathan Leviathan''
}}
Guud ahaan, tafaftirayaashu waa aysan u dhaqmin maamulayaal ahaan khilaafaadka ay ku lug lahaayeen. Tani waa sababta oo ah maamulayaasha lugta leh waxay noqon karaan, ama u muuqan karaan, kuwo aan awood u lahayn inay gaaraan go'aanno ujeeddo leh khilaafaadka ay dhinac ka ahaayeen ama ay dareen xooggan ka qabaan. Lug lahaanshaha waxaa bulshadu si ballaaran u fasiraysaa inay ku jirto khilaafaadyo hadda jira ama la soo dhaafay oo lala yeeshay tifaftire (ama tafaftirayaal), iyo khilaafaadka mowduucyada, dhib ma laha dabeecadda ama da'da khilaafka.
Hal digniin oo muhiim ah ayaa ah in maamulaha la falgalay tafaftire ama goob mowduuc ah ''sii ahaan doona doorka maamulka oo kaliya'', ama kaasoo ka qaybgalkiisii hore uu ahaa mid yar ama tafaftirro cad oo aan muujin eex, waa {{em|aan lug lahayn}} mana laga horjoogsado inuu ka shaqeeyo awood maamul oo la xiriirta tafaftirahaas ama goobta mowduuca ah. Digniinaha, wadahadal deggan oo macquul ah iyo sharraxaadda digniinahaas, talada ku saabsan caadooyinka bulshada, iyo talooyinka ku saabsan erayada suurtogalka ah iyo hababka ma ka dhigayaan maamulaha mid lug leh.
Kiisaska tooska ah (tusaale ahaan, burburinta muuqata, bulshadu waxay taariikh ahaan taageertay ficilka cad ee maamulaha kasta - xitaa haddii uu lug leeyahay - iyadoo la saleynayo in maamule kasta oo macquul ah uu u badan yahay inuu gaari lahaa gabagabadaas oo kale. In kasta oo ay jiraan wax ka reebitaan ku saabsan mamnuucidda tafaftirayaasha lugta leh ee qaadaya ficil maamul, weli waa habka ugu wanaagsan ee kiisaska uu maamuluhu u muuqan karo inuu lug leeyahay in arrinta loo gudbiyo maamule kale iyada oo la marayo golayaasha ogeysiiska ee khuseeya.
Tafaftirayaasha aan maamulayaasha ahayn ee xiraya wadahadallada
iyo qiimaynta is-afgaradka waxaa lagu hayaa isla heerarkaas; tafaftirayaasha xiraya wadahadalladaas waa aysan ku lug lahaan wadahadalka laftiisa ama khilaafaadka la xiriira.
== <span class="anchor" id="Grievances by users"></span><span class="anchor" id='Grievances by users ("administrator abuse")'></span>Cabashooyinka ==
{{shortcut|WP:ADMINABUSE|WP:ADMINISTRATORABUSE}}
Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in maamuluhu u dhaqmay si aan habboonayn, waa inuu si toos ah u muujiyaa welwelkiisa maamulaha mas'uulka ka ah oo uu isku dayaa inay xal gaaraan si nidaamsan oo rayid ah. Haddii aan arrinta lagu xallin labada dhinac u dhexeeya, isticmaayaashu waxay ku sii wadi karaan xallinta khilaafka (fiiri qaybtan hoose wixii macluumaad dheeraad ah). Hal hab oo suurtagal ah waa in la bilaabo wadahadal dib u eegista ficilka maamulka]] ama golaha ogeysiiska maamulayaasha si loo codsado jawaab-celinta bulshada {{endash}} si kastaba ha ahaatee, cabasho-sidayaashu waa inay ogaadaan in hab-dhaqankooda la siman yahay oo la tixgeliyo sida isticmaalaha ay ka wada hadlayaan. Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in si aan habboonayn loo xiray, wuxuu mari karaa habka codsiga xiridda oo uu sharaxi karaa xaaladda iyo sababta ay u rumeysan yihiin in xiriddu ay tahay mid aan habboonayn ama aan la caddayn karin.
In kasta oo Guddiga Garsoorka ausan si caadi ah u eegin xiridaha gaagaaban ama caadiga ah, welwelka ku saabsan caafimaadka maamulaha iyo ku-habboonaanta doorka waxaa loo keeni karaa guddiga iyadoo lala wato Codsi Garsoor, badanaa marka hababka kale ee xallinta khilaafka ay guuldarraysanayaan iyo marka habkani yahay ikhtiyaarka ugu dambeeya.
== Xad gudubka qalabka maamulka ==
{{shortcut|WP:TOOLMISUSE}}
Xad gudubka qalabka maamulka waxaa loo tixgeliyaa ''arrin aad u halis ah''; waxaa la siiyaa isticmaayaasha la aaminsan yahay ee loogu talagalay dayactirka iyo hawlaha kale, waana in mar walba la isticmaalaa iyadoo laga fikirayo, daryeel leh, dadaal habboon iyo xukun wanaagsan. Xad gudubka halista ah ee qalabka ayaa horseed u noqon kara cunaqabatayn ama xitaa ka saariddooda. Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in maamuluhu uusan isticmaalin qalabkiisa maamulka sida waafaqsan siyaasadaha iyo tilmaamaha Wikipedia ee la dhisay, markaa waa inay marka hore ka wada hadlaan welwelkooda iyo arrimahooda maamulaha la xiriira si toos ah. Kiisaska aysan arrintu ku xallin si toos ah loogana wada hadlo iyo/ama marka la go'aamiyo in gelitaanka bulshada ballaaran ay tahay mid lagama maarmaan ah ama loo baahan yahay, isticmaayaashu waxay soo dhigi karaan welwelkooda ku saabsan arrinta si ay u eegto bulshada ballaaran.
Xaaladaha caadiga ah ee ay badanaa lagama maarmaanka tahay in laga fogaado isticmaalka qalabka:
* ''Khilaaf dano ah ama aan dhexdhexaad ahayn'' – Maamulayaashu waa aysan caadi ahaan isticmaalin qalabkooda arrimaha ay si shakhsi ah ugu lug leeyihiin (tusaale ahaan, khilaaf nuxur ah oo ay dhinac ka yihiin).
* ''Caadooyinka bulshada ama siyaasadaha'' – Marka siyaasad ama caado bulsho ay caddahay in aysan aheyn in la isticmaalo qalabka, markaa qalabka waa aysan aheyn in la isticmaalo iyada oo aan la bixin sharraxaad muujineysa in arrinta la tixgeliyey, iyo sababta (dhif ah) reebitaanka loo arko mid macquul ah.
* ''Ficillada maamulaha ee la xiriira tifaftiridda lacagta la siiyo'' – Qalabka maamulka waxaa laga yaabaa inaan loo isticmaalin qayb ka mid ah hawl kasta oo tifaftirid lacag ah, marka laga reebo ama marka lacagta ay bixiso Aasaaska Wikimedia ama shirkad la xiriirta WMF.
* ''Dib u celinta ficillada maamulayaasha kale'' – Kaliya si ixtiraamaysa maamulaha ficilkiisa uu lug ku leeyahay, iyo (badanaa) ka dib wadahadal.
* ''Dib u soo celinta ficil maamul oo horay loo soo celiyey'' (mararka qaarkood loo yaqaan "dagaalka giraangiraha").
Fiiri hoos kuwan iyo wax ka reebitaanka aadka u yar.
Xitaa marka isticmaalka qalabku uu u muuqdo mid macquul ah, haddii uu jiro shaki waxaa fiican in la waydiiyo maamule kale oo madaxbannaan inuu dib u eego oo (haddii la caddayn karo) uu qaado ficilka.
=== Dib u celinta ficilka maamulaha kale ===
{{shortcut|WP:RAAA}}
Maamulayaasha waxaa laga filayaa inay yeeshaan xukun wanaagsan waxaana la rumeysan yahay inay si taxaddar leh u tixgeliyeen ficillada ama go'aannada ay fuliyaan maamulayaal ahaan. Maamulayaashu way is khilaafi karaan, laakiin ficillada maamulka waa aysan aheyn in la celiyo iyada oo aan lahayn sabab wanaagsan, feker taxaddar leh, iyo (haddii ay u badan tahay in laga soo horjeesto), halkaas oo maamuluhu uu hadda joogo, wadahadal gaaban oo lala yeesho maamulaha ficilkiisa la looltamayo.
==== Xaaladaha gaarka ah ====
Xaaladaha qaarkood, siyaasadda caadiga ah ee dib u celinta ficilka maamulaha kale ma khuseyso:
* '''Xanibaha ay sameeyeen Guddiga Garsoorka:''' Xanibaha ay oggolaadeen Guddiga Garsoorka waa inay ku jiraan tilmaan cad oo ah halka ay ka yimaadeen, sida "Guddiga Garsoorka awgeed", "Codsigu waa kaliya Guddiga Garsoorka", ama. Maamulayaashu waa inay kaliya dhigaan, yareeyaan, ama ka saaraan xiridahaas iyagoo haysta oggolaansho qoraal ah oo horudhac ah oo ka yimid guddiga.
* '''Xanibaha CheckUser:''' Xiridaha loo cayimay sida "Xannibaha CheckUser" (taas oo ah, xanibaad ku tiirsan natiijooyinka qarsoodiga ah ee CheckUser) waxaa laga yaabaa inaysan celin maamulayaasha aan lahayn helitaanka qalabka CheckUser. Cabashooyinka xiridahan waxaa inta badan la maqlayaa on-wiki, laakiin waxaa maqli kara Guddiga Garsoorka xaaladaha qasabka ah. Maamulayaasha waxaa la xusuusiyey bishii Luulyo 2010 inay aysan celin karin xiridaha CheckUser iyagoo aan haysan oggolaansho horudhac ah oo ka yimid Guddiga ama checkuser.
* '''Xanibaha Oversight:''' Xanibaha loo cayimay sida "Xiridaha Oversight" (taas oo ah, xiridaha ku tiirsan macluumaadka la xakameeyey) waxaa laga yaabaa inaysan celin maamulayaasha aan lahayn helitaanka oggolaanshaha oversight. Guddiga Garsoorka ayaa xukumay bishii Maarso 2013 in xiridaha oversight aan la celin karin iyadoo aan la haysan oggolaansho horudhac ah oo ka yimid Guddiga ama oversighter.
* '''Xanibaha safka VRT ee khilaafka danaha:''' Xanibaha la dhigay qayb ka mid ah safka VRT ee khilaafka danaha oo ay ku jirto nambarka tigidhka ee sababaynta xiridda waxaa laga yaabaa inaysan celin iyadoo aan la haysan oggolaanshaha maamule leh helitaanka safka ama Guddiga Garsoorka Dhaqdhaqaaqa Abriil 2026.
=== <span class="anchor" id="Wheel war"></span>Dib u soo-celinta ficil la celiyey ("dagaalka giraangiraha") ===
{{shortcut|WP:WHEEL|WP:WW}}
Marka maamule kale uu ''horay'' u celiyey ficil maamul, waxaa aad u dhif ah inuu jiro sabab kasta oo sharci ah oo loogu talagalay maamulaha asalka ah ama maamule kale inuu dib u soo celiyo ficilka la mid ah ama la mid ah mar uun iyada oo aan lahayn wadahadal cad oo horseedaya go'aan ay gaareen is-afgarad. dagaalka giraangiraha waa marka ficilka maamulaha uu celiyo maamule kale, laakiin halkii laga wadahadli lahaa khilaafka, qalabka maamulka ayaa markaas loo isticmaalaa si dagaal ah si loo tirtiro ama loo dib u sameeyo ficilka. Iyadoo ay jiraan wax ka reebitaan aad u yar, marka ficil maamul la celiyo, waa aysan aheyn in la soo celiyo iyada oo aan la helin is-afgarad.
<div style="border: 2px solid #990000; background-color: #FF000030; border-radius: 1em; padding: 0.5em 1em; color:inherit;">
<strong style="font-weight:normal;">Ha ku celin ficil maamul oo la celiyey marka aad ogtahay in maamule kale uu ka soo horjeedo. Ha sii wadin silsilad dib-u celin maamul ah oo aan lahayn wadahadal. Xalli khilaafaadka maamulka {{underline|iyada oo la marayo wadahadalka}}.</strong>
</div>
Wheel warring waxay badanaa horseeddaa codsi garsoor oo degdeg ah. Cunaqabateynta wheel warring waxay ka timid canaan iyo digniin, ilaa xirid ku meel gaar ah, ilaa desysopping, xitaa kiisaska ugu horreeya ee markii ugu horreysay. Waxaa jiray dhowr garsoor kiisas oo khuseeya oo ku saabsan mawduuca dagaalka giraangiraha.
Erayada waxaa kale oo loo isticmaalay taariikh ahaan maamule si aan habboonayn u celinaya noocyada qaarkood ee ficil rasmi ah.
Wikipedia waxay ka shaqeysaa ruuxa [[Wikipedia:Is afgarad|is afgaradka]]; khilaafaadka waa in lagu dejiyaa wadahadal rayid ah halkii ay ka noqon lahaayeen halgan awoodeed. Waxaa jira dhowr arrimood oo muhiim ah oo dagaalku uu ka fiican yahay wadahadalka, ama u qalma in aad lumiso sharaftaada wanaagsan. Haddii aad dareento ''rabitaan'' ah in aad wheel war, isku day beddelladan:
* Raadi wadahadal wax dhisaya, oo ujeedkeedu yahay in la qaboojiyo xaaladda oo loo soo celiyo hababka caadiga ah. Qaadashada hab-dhaqan iyo hab qaboojin ah oo ula kac ah inta aad sharaxayso ayaa caawin karta. Xaaladaha qaarkood, iimaylka waxaa laga yaabaa inuu u oggolaado talo shakhsi ah oo qalbi ah in la bixiyo oo aan si fudud loogu soo dhajin karin wiki-gan.
* Haddii aad ka walwalsan tahay hab-dhaqan xumo oo sug gelitaanka. Wixii <strong>xad gudub halis ah oo fool xun oo qalabka ah</strong> tixgeli in aad xareyso codsi kiis [[Wikipedia:Ogaysiiska Maamulka|Guddiga Garsoorka]].
* Haddii aad ka walwalsan tahay inaan la shaqayn (ama daahitaanka loo baahan yahay ee wada-hadalka) ay si dhakhso ah u keeni karti xaaladdu inay si xun u xumaato ama ay noqoto mid aan ku habboonayn, mararka qaarkood waxay noqon kartaa mid macquul ah in iimayl loo diro Guddiga Garsoorka oo loo sheego xaaladda ama loo codsado faragelin ama talo degdeg ah. Tani waxay noqon kartaa kiiska halkaasoo macluumaad aan dadweyne ahayn ama waxyeelo ay ka dhalan kartaan.
* Oo xusuusnow inaad haysato boqollaal saaxiibo ah: keligaa ma tihid inta badanna arrimaha waxaa ka sii dara xukunka xun. Haddii lagugu arko adigoo si wanaagsan u dhaqmaya, badanaa arrintu way dhammaan doontaa dhawaan, si kasta oo ay u muuqato mid xun. Mararka qaarkood waxaa ugu wanaagsan in si fudud loo qaato nasasho oo la dejiyo.
Erayada "wheel" waxay ka yimaadeen sharraxaadda akoonnada mudnaanta sare leh ee kombuyuutarrada weyn ee PDP-10 iyo TOPS-20, halkaas oo "giraangir" loo isticmaalay sida "xidid" loogu isticmaalo nidaamyada Linux/Unix.<ref>{{cite web|title=Wheel |url=http://www.catb.org/jargon/html/W/wheel.html |access-date=8 June 2021 |work=Jargon File 4.4.7 |publisher=Eric S. Raymond}}</ref>
<ref>{{cite web|title=Wheel bit |url=http://www.catb.org/jargon/html/W/wheel-bit.html |access-date=8 June 2021 |work=Jargon File 4.4.7 |publisher=Eric S. Raymond}}</ref>
==Tixraacyada==
{{Reflist}}
== Xiriiriyeyaasha dibadda ==
* [[Meta:Administrators of Wikimedia projects/Wikipedias|Maamulayaasha dhammaan Wikipediyeyaasha]],
*[[:en:Wikipedia:Meta|Meta-Wiki]]
ba656dihi0mer16rxdc947nc6uli565
311451
311450
2026-10-30T17:05:19Z
Isma4l
41797
/* Dib u soo-celinta ficil la celiyey ("dagaalka giraangiraha") */
311451
wikitext
text/x-wiki
{{Policy|WP:ADMIN|WP:SYSOP|WP:MOP}}
{{Ombox
|text = '''Kani ma aha bog lagu dhejiyo su'aalaha maamulayaasha.''' Taas beddelkeeda, isticmaal Codsashada dareenka maamulaha.|image=[[File:Symbol question.svg|link=|alt=|35px]]}}
{{Nutshell|Maamulayaashu waa tafatirayaal tabaruceyaal ah lagu kalsoon yahay ee loo oggolaaday inay isticmaalaan qalabka gaar ah ee Wikipedia Soomaaliga. Waxaa laga filayaa inay ilaalinayaan heer sare oo anshax ah, inay si caddaalad ah u adeegsadaan qalabka, isla markaana ay {{strong|marnaba}} u isticmaalin si ay faa'iido uga helaan khilaaf.}}
{{Enforcement policy list}}
[[File:Wikipedia Administrator.svg|thumb|Qalabka maamulka ee Wikipedia waxaa badanaa lagu barbar dhigaa mop-ka nadaafadda, taasoo keenta in maamulnimada mararka qaarkood lagu sifeeyo in "la siiyay mop-ka". Sida qof nadiifiye ah oo dhab ah laga yaabo inuu furayaal u haysto xafiisyo ay shaqaalaha kale ka reeban yihiin, maamulayaashu waxay leeyihiin awoodo gaar ah oo door ah, laakiin - sidoo kale sida nadiifiyaha dhabta ah - kama muhiimsana tafatirayaasha kale.]]
'''Maamulayaasha''', oo si caadi ah loogu yaqaan '''admins''' ama '''sysops''' (hawl wadeenada nidaamka), waa tafatirayaasha [[Wikipedia]] ee la siiyay awoodda farsamo si ay u qabtaan ficilo gaar ah oo ku saabsan Wikipedia Soomaaliga. Kuwani waxaa ka mid ah awoodda ay u leeyihiin inay [[WP:BLOCK|xanibaan]] oo ay furaan akoonnada isticmaalaha, [[Ciwaanka IP-ga|cinwaannada IP]], iyo kala duwanaanshaha IP ee tifaftiridda, inay wax ka beddelaan bogagga si buuxda loo [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaaliyay]], inay codsadaan oo ay ka saaraan [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaalinta bogga]], inay [[WP:DELETE|tirtiraan]] oo ay soo celiyaan bogagga, inay wareejiyaan bogagga iyada oo aan la xaddidin, iyo inay isticmaalaan qalabka kale ee gaarka ah.
Maamulayaashu waxay qaataan mas'uuliyadahan iyagoo ah tabaruceyaal ka dib markii ay maraan habka dib u eegista bulshada ama iyagoo ay soo doorteen saaxiibadooda tafatirayaasha ah. Uma dhaqmaan sidii shaqaale ka tirsan [[Wikimedia Foundation|Aasaaska Wikimedia]]. Weligood looma baahna inay isticmaalaan qalabkooda mana aha inay marnaba u isticmaalaan si ay faa'iido uga helaan khilaaf ay ku lug lahaayeen. Maamulayaasha waa inaan lagu khaldin [[m:System administrators|maamulayaasha nidaamka Wikimedia]] ("sysadmins").
Wikipedia Soomaaliga wuxuu leeyahay {{NUMBEROFADMINS}} maamulayaal (fiiri {{Plainlink|url=//so.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ListUsers/sysop&limit=2000|name=liiska buuxa ee akoonnada leh mudnaanta maamulaha}} ama liisaska maamulayaasha ee heerka wax qabadka).
== <span class="anchor" id="POWERS"></span><span class="anchor" id="Powers"></span><span class="anchor" id="ABILITIES"></span><span class="anchor" id="Abilities"></span><span class="anchor" id="ADMINRIGHTS"></span><span class="anchor" id="MOPRIGHTS"></span>Awoodaha maamulayaasha ==
{{Shortcut|WP:MOPRIGHTS}}
Maamulayaashu waxay leeyihiin awoodda farsamo si ay u fuliyaan ficillada soo socda:
* [[Wikipedia:Xannibaadyo iyo mamnuucid|Xannib]] iyo furid akoonnada isticmaalaha, cinwaannada IP, iyo kala duwanaanshaha IP ee tifaftiridda<ref>Xiridmahan waxay diidi karaan tifaftiridda bogag ama magacyo gaar ah, ama waxaa lagu dabaqi karaa goobta oo dhan iyo {{em|dhammaan bogagga}}.</ref>
* Codsashada, wax ka beddelidda, iyo ka saaridda [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaalinta bogga]] ee bog gaar ah si loo xaddido ama loo oggolaado tafaftiridda, u guurista, abuurista, iyo/ama soo gelinta faylasha
* Wax ka beddelidda bogagga si buuxda loo ilaaliyay
* [[Wikipedia:Xeerka Tirtirka|Tirtiridda]] bogag leh 5,000 ama ka yar dib u eegisyo<ref>Bogagga leh in ka badan 5000 dib u eegis waxaa kaliya tirtiri kara [[Wikipedia:Steward|steward]].</ref>
* Daawashada iyo soo celinta bogagga la tirtiray
* [[Wikipedia:Tirtiridda taariikhda|Xaddididda iyo soo celinta muuqashada dadweynaha]] ee macluumaadka diiwaannada shakhsiga ah iyo dib u eegisyada bogga
* Bixinta iyo ka noqoshada ogolaanshaha isticmaale ee gaarka ah ee [[Wikipedia:Codsiga maamulka/Hordhac|ay codsadeen akoonnada isticmaalaha]]<ref>Maamulayaashu waxay bixin karaan oo ka noqon karaan abuuraha akoonka, confirmed, event rrganizer, IP block exempt. Waxay kaloo awood u leeyihiin inay bixiyaan oo ka noqdaan xuquuqaha been abuurka ah ee AutoWikiBrowser, AFC, maadaama ay awood u leeyihiin inay wax ka beddelaan bogagga si buuxda loo ilaaliyay.</ref>
* Wax ka beddelidda bogagga ku jira magaca MediaWiki, iyadoo laga reebo bogagga JavaScript iyo CSS<ref>Kaliya [[Wikipedia:Interface administrators|maamulayaasha interface-ka]] ayaa leh awoodda ay ku beddelaan bogagga JavaScript iyo CSS ee ku jira magaca MediaWiki.</ref>
* Fulinidda ficillo kale oo gaar ah sida lagu qoray {{Section link|Special:ListGroupRights#sysop}}
Sida caadada ah, maamulayaashu waxay badanaa mas'uuliyad ka saaraan xukunka natiijooyinka wadahadallada qaarkood, sida wadahadallada tirtiridda, wadahadallada dhaqdhaqaaqa, iyo wadahadallada dib-u eegista dhaqdhaqaaqa, laakiin tifaftirayaasha aan maamulaha ahayn ayaa iyaguna xiri kara wadahadallada
== Noqoshada maamulaha ==
{{Shortcut|WP:CANDIDATE|WP:BECOMEADMIN}}
Lagu jiro [[Soomaali Wikipedia|Wikipedia-ha Af-Soomaali]], waxaa jira laba hab oo lagu noqdo maamulaha: iyada oo la marayo is afgarad laga dhisay wadahadalka dadweynaha, ama cod sir ah. Wikipedia Soomaaliga wuxuu u baahan yahay in musharraxiinta maamulayaashu ay haystaan xaqqa isticmaale ee [[Wikipedia:Autoconfirmed users|Autoconfirmed user]]. ([[m:List of Wikipedias|Wikipedia-yada kale]] waxay leeyihiin siyaasadahooda gaarka ah ee bixinta maamulnimada.)
'''Kaliya hal akoon oo qof go'an ah ayaa yeelan kara qalabka maamulka'''. Reer-baxnimada kaliya ayaa ah in maamulayaashu ay shaqeyn karaan [[Wikipedia:Bots|botyada]] leh helitaanka maamulka.
Ogolaanshaha maamulaha waxaa la bixiyaa si aan xad lahayn, waxaana laga saarayaa kaliya marka la codsado, xaaladaha ku lug leh faragelinta heerka sarre ah, ama sabab la xiriirta shaqo la'aan.
=== <span class="anchor" id="Request for adminship"></span>Codsashada maamulnimada iyada oo la marayo is afgarad ===
Isticmaale kasta oo autoconfirmed ah wuxuu codsan karaa maamulnimo ("RfA") bulshada dhexdeeda. Si kastaba ha ahaatee, maamulayaasha waxaa laga filayaa inay yeeshaan heer sarre oo kalsooni iyo ammaan ah bulshada dhexdeeda, markaa codsiyada ka yimaada isticmaayaasha aan lahayn khibrad la taaban karo badanaa ma guuleystaan. Tafaftiraha kasta wuxuu ka faalloon karaa codsiga, tifaftire kastana wuxuu qiimayn doonaa musharrax kasta si uu u gaar ah. Si kastaba ha ahaatee, kaliya tifaftirayaasha haysta xaqqa isticmaale ee autoconfirmed user ayaa "codayn kara" codsiyada.
Kahor inta aan la codsan ama la aqbalin magacaabista, musharraxiinta waa inay guud ahaan ahaadaan tifaftirayaal Wikipedia ah oo firfircoon, joogto ah, mudnaan dheerna leh, aqoon u leh habraacyada iyo dhaqamada Wikipedia, ixtiraamaya oo fahmaya siyaasadahooda, isla markaana helay kalsoonida guud ee bulshada. Musharraxiinta waxaa kale oo looga baahan yahay inay soo bandhigaan haddii ay abid u tafatireen Wikipedia lacag. Su'aalaha la xiriira arrintaan waxaa loo oggol yahay in la waydiiyo musharrax kasta, tifaftire kasta oo bulshada ka tirsan, inta uu socdo habka RFA.
Wadahadal ayaa dhaca muddo todobo maalmood ah oo ku saabsan in musharraxgu uu noqdo maamule. Sida is-afgaradka bulshada, RfA-yada waxaa lagu xayaysiiyaa [[:en:MediaWiki:Watchlist-messages|liisaska daawashada tafaftirayaasha]]. Bulshadu waxay dejisay xadka su'aasha: ma jiro tafaftire waydiin kara in ka badan laba su'aal musharrax. Sidoo kale lama oggola su'aallo qaybo badan ka kooban oo loo qaabeeyey sidii hal su'aal, laakiin dhab ahaantii waydiinaya su'aallo badan oo ka sarreeya xadka. [[Wikipedia:Bureaucrats|Bureaucrats]] iyo la socodayaasha loo qoondeeyey waxay "klerkin" karaan RfA-yada, iyagoo la tacaalaya faallooyinka iyo/ama codadka ay u arkaan inay yihiin kuwo aan habboonayn.
Habka RfA wuxuu u oggolaanayaa tifaftirayaasha kale inay bartaan musharraxka. Tifaftirayaashu waxay sahamiyaan ka-qaybgalka musharraxka iyo asalka uu u leeyahay tifaftire ahaan, waxay ku sameeyaan wadahadallo, iyo fahamka doorka ay codsanayaan. Tafaftirayaashu waxay sheegaan haddii ay taageerayaan ama ay ka soo horjeedaan codsiga, iyaga oo wata sababaha ay u arkaan iyo aragtidooda musharraxka. Sarkaalka aan ku lug lahayn bureaucrat ayaa markaas go'aaminaya haddii uu jiro [[Wikipedia:Is afgarad|is afgarad]] lagu oggolaanayo codsiga. Go'aankani kuma saleysna si gaar ah boqolleyda taageerada, laakiin ficil ahaan inta badan RfA-yada ka sarreeya 75% waa ay maraan. Bulshadu waxay go'aamisay in ''guud ahaan'', RfA-yada u dhexeeya 65 iyo 75% taageerada ay tahay inay hoos yimaadaan go'aanka bureaucrats-ka. (Sidaa darteed, waxay si macquul ah uga dhalaneysaa in ku dhowaad dhammaan RfA-yada ka hooseeya 65% taageerada ay guuldarraysan doonaan.)
In kasta oo RfA uu yahay hab xooggan, tayada jawaab-celinta iyo dib u eegista diyaargarowga musharraxka iyo dabeecaddiisa ee ay sameeyaan tifaftirayaasha khibradda leh ayaa inta badan aad u sarreeya. Codsadayaasha aan guuleysan laakiin qaada tillaabooyin ay kaga jawaabayaan dhibcaha la soo qaaday waxay badanaa ku guuleystaan codsi xiga bilo kadib. Haddii aad xiisaynayso codsashada maamulnimada, waa inaad marka hore akhrisaa hage ku saabsan codsashada maamulnimada iyo tilmaamaha magacaabista. Markaad diyaar u tahay inaad codsato, waxaad ku dari kartaa magacaabistaada bogga [[Wikipedia:Codsiga maamulka]] ("RfA"), si waafaqsan tilmaamaha boggaas.
=== Doorashooyinka maamulayaasha ===
Maamulayaasha waxaa kale oo lagu dooran karaa doorasho maamule oo leh cod sir ah. Doorashooyinka maamulayaasha, oo billowday 2024, ma beddelaan RfA, maamulayaasha soo socdaana waxay si xor ah u dooran karaan habka ay isticmaalayaan. Doorasho tijaabo ah ayaa lagu qabtay Oktoobar 2024. Doorashooyinka maamulayaasha waxaa si joogto ah loogu oggolaaday jadwalka 5-ta bilood ah ee RfC oo la qabtay horraantii 2025. Marka laga reebo daaqadaha doorashada ka horreeya ee magacaabista musharraxa iyo dejinta codadka, habka wuxuu qaadanayaa 12 maalmood: 5 maalmood oo wadahadal iyo su'aallo ah, waxaa ku xiga 7 maalmood oo cod sir ah. Wareegyada doorashada iyo xilliyada daaqad kasta iyo xilli kasta waxaa lagu xayaysiiyaa horay, oo ay ku jiraan ogeysiisyada liiska daawashada.
Ka dib marka codbixintu dhammaato, doorashada waxaa baaraya seddex [[Wikipedia:Check user|checkusers]] ama [[Wikipedia:Steward|stewards]] oo ka tirsan Wikipedia Soomaaliga. Waxay hubin doonaan wixii laba laab ah, aan u qalmin, ama codadka sockpuppeteer oo ay tirtiri doonaan sidii loo baahnaa. Marka baarista la dhammeeyo, codadka waa la tiririyaa, natiijooyinka waa la shaaciyaa, maamulayaasha cusubna waxaa la siiyaa mudnaanta maamulka. Si uu u guuleysto, musharraxgu waa inuu helaa boqolleyda taageerada oo ah 70% ama ka badan iyo kooram ah ugu yaraan 20 cod oo taageero ah. Tirinta codadka waxaa lagu xisaabiyaa Taageerada / (Taageero + Ka soo horjeed) musharrax kasta. Codadka "Neutral" lama isticmaalo xisaabinta boqolleyda taageerada ee musharraxka mana laha saameyn dhinacaas ah.
== Meelaha ay maamulayaasha si gaar ah uga caawin karaan ==
Xuquuqda maamulaha waxay noqon kartaa mid aad u waxtar leh meelaha qaarka ah ee Wikipedia:
* Kahortagga burburinta
* Dhibaatooyinka xuquuqda daabacaadda tilmaamaha
* Dhacdooyinka dareenka maamulaha
* [[Bogga Hore]] qaybaha, sida Wararka ku jira ama Ma ogtahay
* Socodka isbeddellada dhow
* Codsiyada tirtiridda degdegga ah
* Xeerka saddex-jeer dib u celinta iyo xad-gudubyada dagaalka tafaftiridda.
"Maamulayaasha aan lug ku lahayn" ayaa sidoo kale ka caawin kara maamulka Guddiga Garsoorka iyo xallinta khilaafaadka ee ku saabsan meelaha iyo xaaladaha dhibaatada leh. Maamulayaasha ka shaqeynaya doorkan waa ''dhexdhexaad''; ma laha wax lug ah oo toos ah arrimaha ay dadka ka caawinayaan. Liisaska cunaqabateynta ee ay tahay inay fuliyaan maamulayaasha dhexdhexaadka ah.
== <span class="anchor" id="anyuser"></span>Golayaasha ogeysiiska maamulayaasha ==
{{shortcut|WP:ANYUSER}}
Saddex golayaal ogeysiis oo waaweyn ayaa jira oo ay ka dhacaan wadahadallada maamulaha guud (isticmaale kasta wuxuu soo dhigi karaa ama ka qayb qaadan karaa wadahadallada halkaas):
* [[Wikipedia:Ogaysiiska Maamulka]] – Loo isticmaalo waxyaabaha ay maamulayaashu jeclaan karaan (ama u baahan karaan) inay ogaadaan, sida ogeysiisyada iyo macluumaadka guud.
– Loo isticmaalo arrimaha u baahan dareenka maamulayaasha soo maraya. In kasta oo mawduucyada halkan ay noqon karaan kuwo dhaadheer, golahan waxaa inta badan loogu talagalay dhacdooyinka iyo arrimaha kale ee u baahan talo ama dareen.
– Waa gole ogeysiis oo ficillada maamulka ee maamulayaasha lagaga wada hadli karo loona eegi karo bulshada ballaaran.
== Filashooyinka maamulnimada ==
{{shortcut|WP:ADMINEXPECT}}
=== Daryeelka iyo xukunka ===
Haddii la siiyo helitaanka, maamulayaashu waa inay daryeel ku muujiyaan isticmaalka hawlahan cusub, gaar ahaan awoodda ay u leeyihiin inay tirtiraan bogagga oo ay xiraan isticmaayaasha iyo cinwaannada IP (fiiri hage sida- loo sameeyo ee maamulayaasha si aad u barato sida loo sameeyo waxyaalahan). Maamulayaasha cusub waa inay sidoo kale eegaan bogagga ku xiran liiska akhriska maamulayaasha ka hor intaysan isticmaalin awoodahooda maamul. Khaladaadka marmarka qaarkood la sameeyo waa la aqbalaa laakiin khaladaadka halista ah ama soo noqnoqda, ama kuwa ku lug leh xad-gudubyada hab dhaqanka maamulaha 'ee lugta leh' marmarka qaarkood maaha.
Qalabka maamulaha sidoo kale waa in lagu isticmaalo xukun taxaddar leh; waxay qaadan kartaa xoogaa waqti ah maamulaha cusub inuu barto goorta ay ugu fiican tahay in la isticmaalo qalabka, waxayna qaadan kartaa bilo in la helo dareen wanaagsan oo ku saabsan inta muddada ah ee la dejinayo marka la isticmaalayo qalabka sida xiridda iyo ilaalinta bogga ee khilaafaadka adag. Maamulayaasha cusub waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay si tartiib ah u billaabaan oo ay ka dhistaan khibrad meelaha ay ku barteen, iyo inay dadka kale waydiiyaan haddii ay shaki qabaan.
=== Hab dhaqanka maamulaha ===
{{shortcut|WP:ADMINCOND}}
Maamulayaashu waa inay ku hoggaamiyaan tusaale ahaan, isla markaana, sida ''dhammaan tafaftirayaasha'', ay ugu dhaqmaan si ixtiraam leh, rayid ah oo ay la falgalaan kuwa kale ''mar kasta''. Maamulayaasha kama xorooba {{em|wax kasta}} oo ka mid ah siyaasadaha la dhisay ee Wikipedia; waxaa laga filayaa inay raacaan oo ay gutaan waajibaadkooda sida ugu fiican ee awooddooda ah. Khaladaadka marmarka qaarkood waa kuwo si buuxda ula jaan qaadaya isticmaalka qalabka maamulaha; maamulayaasha looma filayo inay noqdaan kuwo kaamil ah. Si kastaba ha ahaatee, carqaladaynta joogtada ah ama halista ah ee Wikipedia iyada oo loo marayo dabeecad sida [[Wikipedia:Anshax|aan rayid ahayn]] ama tafaftiridda niyad-xumada ah waa mid aan la jaanqaadi karin oo ah ''khilaaf toos ah'' oo lala leeyahay filashooyinka iyo mas'uuliyadaha maamulayaasha, iyo xukunka xun ee joogtada ah ama fool xun ayaa horseed u noqon kara in laga xayuubiyo qalabka maamulaha. Maamulayaashu waa inay ku dadaalaan inay tusaale u noqdaan heerarka sare ee ixtiraamka iyo rayidnimada, iyo tafaftiridkooda, wadahadalladooda, is-dhexgalkooda, iyo hab dhaqankooda waa inay dejiyaan tusaalaha dhammaan tafaftirayaasha kale ''mar kasta''. Tani waa labadaba ''shuruud'' iyo ''xaalad'' haysashada mudnaanta maamulaha.
Maamulayaashu waa inay maskaxda ku hayaan inay haystaan boqollaal saaxiibo ah. Sidaa darteed, haddii maamuluhu ausan u hoggaansami karin siyaasadaha goobta oo uusan nagaan rayid (xitaa xagga isticmaayaasha muujinaya dabeecadda dhibaatada leh) inta uu wax ka qabanayo arrin go'an, maamuluhu waa inuu arrinta u keenaa gole ogeysiis ama u gudbiyaa maamule kale si uu wax uga qabto, halkii uu ka darsan lahaa ama ka sii dari lahaa dhibaatada hab-dhaqan xumo.
=== Xisaabtanka ===
{{shortcut|WP:ADMINACCT}}
Maamulayaashu waxay ka xisaabtamaan ficilladooda ku lug leh qalabka maamulaha, maadaama ficillada maamulaha ee aan la sharaxin ay niyad-jabiso tafaftirayaasha kale. Iyadoo ku xiran kaliya xuduudaha [[Wikipedia:Anshax|rayidnimada]], [[Wikipedia:Ma jiraan weeraro shaqsiyeed|ka fogaanshaha weerarrada shakhsi ahaaneed]], iyo [[Wikipedia:U qaado niyad wanaagsan|u qaadashada wanaagsan]] ee macquulka ah, tafaftirayaashu waxay xor u yihiin inay wax ka weydiiyaan ama dhaleeceeyaan ficillada maamulaha. Maamulayaasha waxaa laga filayaa inay si degdeg ah oo rayid ah uga jawaabaan su'aalaha ku saabsan hab dhaqankooda Wikipedia-la xiriira iyo ficillada maamulka, gaar ahaan inta lagu jiro wadahadallada bulshada ee golayaasha ogeysiiska ama inta lagu jiro habsocodka Guddiga Garsoorka. Maamulayaashu waa inay caddeeyaan ficilladooda marka la codsado.
Maamulayaasha si halis ah ama soo noqnoqda ugu dhaqma si dhibaato leh, ama lumiyay kalsoonida ama kalsoonida bulshada, waxaa la cunaqabteyn karaa ama laga xayuubin karaa xuquuqdooda maamulaha Guddiga Garsoorka ama codsiga dib u yeerista. Tani waxay dhacday ama waxaa la soo jeediyay ficillada soo socda:
* Maamulnimo "niyad-xumo ah" ([[Wikipedia:Sock puppetry|sock puppetry]], xad gudub weyn oo kalsooni ah,
{{spaced ndash}}tani waxay noqon kartaa mid lala yeesho tifaftirayaasha (tusaale ahaan, la'aanta digniinaha habboon ama sharraxaadaha ficillada), ama si wax looga qabto welwelka bulshada (gaar ahaan marka la raadiyo sharraxaadyo ama faallooyin kale oo halis ah)
**In kasta oo hababka ugu wanaagsan ee maamulayaashu ay yihiin inay u suurtageliyaan iimaylka iyo ogeysiisyada, looma baahna inay sidaas sameeyaan, mana loo baahna inay akhriyaan ama ka jawaabaan haddii la suurtogeliyey. Maamulayaasha aan u suurtagelin ogeysiisyada waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay arrintan ku muujiyaan boggooda isticmaale.
* Xad gudub soo noqnoqda, joogto ah, ama fool xun oo ku saabsan qalab ama oggolaansho isticmaale oo la socota qalabka maamulaha (sida u guurista faylasha]] ama isticmaalka [[Wikipedia:Rollback|dib u celinta]]) {{endash}} maamulaha waxaa laga xayuubin karaa mudnaanta maamulka si buuxda oo kaliya si looga saaro helitaanka oggolaanshaha isticmaale ee la socota.
* Xukun xumo soo noqnoqda ama joogto ah.
=== Amniga ===
{{shortcut|WP:SECUREADMIN}}
Wikipedia siyaasadda shuruudaha xoogga erayga sirta ah waxay ka rabtaa maamulayaashu inay haystaan eryo sir ah oo xooggan iyo inay raacaan hababka amniga shakhsi ahaaneed ee habboon. Maadaama ay leeyihiin awood ay ku geystaan waxyeelo goobta oo dhan ah hal tafaftir, akoon admin ah oo la hareer maray ayaa la xiri doonaa mudnaantiisana waa laga saarayaa sababo amniga goobta awgeed. Xaaladaha qaarkood, ka noqoshada mudnaanta waxay noqon kartaa mid joogto ah. Maamul kasta oo la ogaado inuu haysto eray sir ah oo ka yar 8 xaraf dherer ahaan ama ka mid ah [https://github.com/danielmiessler/SecLists/blob/master/Passwords/Common-Credentials/10k-most-common.txt 10,000 erayada sirta ah ee ugu caansan] sidoo kale waa la desysopping karaa. Go'aanka ku saabsan dib u sysopping maamulayaasha ku meel gaar ahaan la desysopped waxaa loo daayay Guddiga Garsoorka, kuwaas oo tixgelin doona in mulkiilaha xaqqa leh si sax ah loo aqoonsaday, iyo aragtidooda ku saabsan dhacdada iyo maamulka iyo amniga (oo ay ku jiraan amniga mustaqbalka ee suurtogalka ah) ee akoonka.
Xaqiijinta laba tallaabo ah waa la heli karaa si loo sii sugo akoonnada isticmaalka aan la oggolayn.
Maamulayaashu waa inay '''marnaba''' la wadaagin eraygooda sirta ah ama akoonkooda qof kale, sabab kasta ha ahaatee. Haddii ay ogaadaan in eraygooda sirta ah la hareer maray, ama akoonkooda si kale loo hareer maray (xitaa tifaftire ama qof ay yaqaaniin oo ay aaminsan yihiin), waa inay isku dayaan inay beddelaan isla markiiba, ama haddii kale u sheegaan bureaucrat si ku meel gaar ah loo desysopping. Isticmaayaasha ku guuldareysamaya inay soo sheegaan isticmaalka aan la oggolayn ee akoonkooda waa la desysopping doonaa. Isticmaalka aan la oggolayn waxaa loo tixgeliyaa 'xaalado muran leh', mana soo celin doonto si otomaatig ah.
== <span class="anchor" id="INVOLVED"></span><span class="anchor" id="UNINVOLVED"></span><span class="anchor" id="involved"></span><span class="anchor" id="uninvolved"></span>Maamulayaasha ku lugta leh ==
{{shortcut|WP:INVOLVED|WP:UNINVOLVED}}
{{Quote box
| quote = "Ninna ma aha garsoore ku habboon kiisa u gaar ah"
| source = Thomas Hobbes, ''Leviathan Leviathan''
}}
Guud ahaan, tafaftirayaashu waa aysan u dhaqmin maamulayaal ahaan khilaafaadka ay ku lug lahaayeen. Tani waa sababta oo ah maamulayaasha lugta leh waxay noqon karaan, ama u muuqan karaan, kuwo aan awood u lahayn inay gaaraan go'aanno ujeeddo leh khilaafaadka ay dhinac ka ahaayeen ama ay dareen xooggan ka qabaan. Lug lahaanshaha waxaa bulshadu si ballaaran u fasiraysaa inay ku jirto khilaafaadyo hadda jira ama la soo dhaafay oo lala yeeshay tifaftire (ama tafaftirayaal), iyo khilaafaadka mowduucyada, dhib ma laha dabeecadda ama da'da khilaafka.
Hal digniin oo muhiim ah ayaa ah in maamulaha la falgalay tafaftire ama goob mowduuc ah ''sii ahaan doona doorka maamulka oo kaliya'', ama kaasoo ka qaybgalkiisii hore uu ahaa mid yar ama tafaftirro cad oo aan muujin eex, waa {{em|aan lug lahayn}} mana laga horjoogsado inuu ka shaqeeyo awood maamul oo la xiriirta tafaftirahaas ama goobta mowduuca ah. Digniinaha, wadahadal deggan oo macquul ah iyo sharraxaadda digniinahaas, talada ku saabsan caadooyinka bulshada, iyo talooyinka ku saabsan erayada suurtogalka ah iyo hababka ma ka dhigayaan maamulaha mid lug leh.
Kiisaska tooska ah (tusaale ahaan, burburinta muuqata, bulshadu waxay taariikh ahaan taageertay ficilka cad ee maamulaha kasta - xitaa haddii uu lug leeyahay - iyadoo la saleynayo in maamule kasta oo macquul ah uu u badan yahay inuu gaari lahaa gabagabadaas oo kale. In kasta oo ay jiraan wax ka reebitaan ku saabsan mamnuucidda tafaftirayaasha lugta leh ee qaadaya ficil maamul, weli waa habka ugu wanaagsan ee kiisaska uu maamuluhu u muuqan karo inuu lug leeyahay in arrinta loo gudbiyo maamule kale iyada oo la marayo golayaasha ogeysiiska ee khuseeya.
Tafaftirayaasha aan maamulayaasha ahayn ee xiraya wadahadallada
iyo qiimaynta is-afgaradka waxaa lagu hayaa isla heerarkaas; tafaftirayaasha xiraya wadahadalladaas waa aysan ku lug lahaan wadahadalka laftiisa ama khilaafaadka la xiriira.
== <span class="anchor" id="Grievances by users"></span><span class="anchor" id='Grievances by users ("administrator abuse")'></span>Cabashooyinka ==
{{shortcut|WP:ADMINABUSE|WP:ADMINISTRATORABUSE}}
Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in maamuluhu u dhaqmay si aan habboonayn, waa inuu si toos ah u muujiyaa welwelkiisa maamulaha mas'uulka ka ah oo uu isku dayaa inay xal gaaraan si nidaamsan oo rayid ah. Haddii aan arrinta lagu xallin labada dhinac u dhexeeya, isticmaayaashu waxay ku sii wadi karaan xallinta khilaafka (fiiri qaybtan hoose wixii macluumaad dheeraad ah). Hal hab oo suurtagal ah waa in la bilaabo wadahadal dib u eegista ficilka maamulka]] ama golaha ogeysiiska maamulayaasha si loo codsado jawaab-celinta bulshada {{endash}} si kastaba ha ahaatee, cabasho-sidayaashu waa inay ogaadaan in hab-dhaqankooda la siman yahay oo la tixgeliyo sida isticmaalaha ay ka wada hadlayaan. Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in si aan habboonayn loo xiray, wuxuu mari karaa habka codsiga xiridda oo uu sharaxi karaa xaaladda iyo sababta ay u rumeysan yihiin in xiriddu ay tahay mid aan habboonayn ama aan la caddayn karin.
In kasta oo Guddiga Garsoorka ausan si caadi ah u eegin xiridaha gaagaaban ama caadiga ah, welwelka ku saabsan caafimaadka maamulaha iyo ku-habboonaanta doorka waxaa loo keeni karaa guddiga iyadoo lala wato Codsi Garsoor, badanaa marka hababka kale ee xallinta khilaafka ay guuldarraysanayaan iyo marka habkani yahay ikhtiyaarka ugu dambeeya.
== Xad gudubka qalabka maamulka ==
{{shortcut|WP:TOOLMISUSE}}
Xad gudubka qalabka maamulka waxaa loo tixgeliyaa ''arrin aad u halis ah''; waxaa la siiyaa isticmaayaasha la aaminsan yahay ee loogu talagalay dayactirka iyo hawlaha kale, waana in mar walba la isticmaalaa iyadoo laga fikirayo, daryeel leh, dadaal habboon iyo xukun wanaagsan. Xad gudubka halista ah ee qalabka ayaa horseed u noqon kara cunaqabatayn ama xitaa ka saariddooda. Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in maamuluhu uusan isticmaalin qalabkiisa maamulka sida waafaqsan siyaasadaha iyo tilmaamaha Wikipedia ee la dhisay, markaa waa inay marka hore ka wada hadlaan welwelkooda iyo arrimahooda maamulaha la xiriira si toos ah. Kiisaska aysan arrintu ku xallin si toos ah loogana wada hadlo iyo/ama marka la go'aamiyo in gelitaanka bulshada ballaaran ay tahay mid lagama maarmaan ah ama loo baahan yahay, isticmaayaashu waxay soo dhigi karaan welwelkooda ku saabsan arrinta si ay u eegto bulshada ballaaran.
Xaaladaha caadiga ah ee ay badanaa lagama maarmaanka tahay in laga fogaado isticmaalka qalabka:
* ''Khilaaf dano ah ama aan dhexdhexaad ahayn'' – Maamulayaashu waa aysan caadi ahaan isticmaalin qalabkooda arrimaha ay si shakhsi ah ugu lug leeyihiin (tusaale ahaan, khilaaf nuxur ah oo ay dhinac ka yihiin).
* ''Caadooyinka bulshada ama siyaasadaha'' – Marka siyaasad ama caado bulsho ay caddahay in aysan aheyn in la isticmaalo qalabka, markaa qalabka waa aysan aheyn in la isticmaalo iyada oo aan la bixin sharraxaad muujineysa in arrinta la tixgeliyey, iyo sababta (dhif ah) reebitaanka loo arko mid macquul ah.
* ''Ficillada maamulaha ee la xiriira tifaftiridda lacagta la siiyo'' – Qalabka maamulka waxaa laga yaabaa inaan loo isticmaalin qayb ka mid ah hawl kasta oo tifaftirid lacag ah, marka laga reebo ama marka lacagta ay bixiso Aasaaska Wikimedia ama shirkad la xiriirta WMF.
* ''Dib u celinta ficillada maamulayaasha kale'' – Kaliya si ixtiraamaysa maamulaha ficilkiisa uu lug ku leeyahay, iyo (badanaa) ka dib wadahadal.
* ''Dib u soo celinta ficil maamul oo horay loo soo celiyey'' (mararka qaarkood loo yaqaan "dagaalka giraangiraha").
Fiiri hoos kuwan iyo wax ka reebitaanka aadka u yar.
Xitaa marka isticmaalka qalabku uu u muuqdo mid macquul ah, haddii uu jiro shaki waxaa fiican in la waydiiyo maamule kale oo madaxbannaan inuu dib u eego oo (haddii la caddayn karo) uu qaado ficilka.
=== Dib u celinta ficilka maamulaha kale ===
{{shortcut|WP:RAAA}}
Maamulayaasha waxaa laga filayaa inay yeeshaan xukun wanaagsan waxaana la rumeysan yahay inay si taxaddar leh u tixgeliyeen ficillada ama go'aannada ay fuliyaan maamulayaal ahaan. Maamulayaashu way is khilaafi karaan, laakiin ficillada maamulka waa aysan aheyn in la celiyo iyada oo aan lahayn sabab wanaagsan, feker taxaddar leh, iyo (haddii ay u badan tahay in laga soo horjeesto), halkaas oo maamuluhu uu hadda joogo, wadahadal gaaban oo lala yeesho maamulaha ficilkiisa la looltamayo.
==== Xaaladaha gaarka ah ====
Xaaladaha qaarkood, siyaasadda caadiga ah ee dib u celinta ficilka maamulaha kale ma khuseyso:
* '''Xanibaha ay sameeyeen Guddiga Garsoorka:''' Xanibaha ay oggolaadeen Guddiga Garsoorka waa inay ku jiraan tilmaan cad oo ah halka ay ka yimaadeen, sida "Guddiga Garsoorka awgeed", "Codsigu waa kaliya Guddiga Garsoorka", ama. Maamulayaashu waa inay kaliya dhigaan, yareeyaan, ama ka saaraan xiridahaas iyagoo haysta oggolaansho qoraal ah oo horudhac ah oo ka yimid guddiga.
* '''Xanibaha CheckUser:''' Xiridaha loo cayimay sida "Xannibaha CheckUser" (taas oo ah, xanibaad ku tiirsan natiijooyinka qarsoodiga ah ee CheckUser) waxaa laga yaabaa inaysan celin maamulayaasha aan lahayn helitaanka qalabka CheckUser. Cabashooyinka xiridahan waxaa inta badan la maqlayaa on-wiki, laakiin waxaa maqli kara Guddiga Garsoorka xaaladaha qasabka ah. Maamulayaasha waxaa la xusuusiyey bishii Luulyo 2010 inay aysan celin karin xiridaha CheckUser iyagoo aan haysan oggolaansho horudhac ah oo ka yimid Guddiga ama checkuser.
* '''Xanibaha Oversight:''' Xanibaha loo cayimay sida "Xiridaha Oversight" (taas oo ah, xiridaha ku tiirsan macluumaadka la xakameeyey) waxaa laga yaabaa inaysan celin maamulayaasha aan lahayn helitaanka oggolaanshaha oversight. Guddiga Garsoorka ayaa xukumay bishii Maarso 2013 in xiridaha oversight aan la celin karin iyadoo aan la haysan oggolaansho horudhac ah oo ka yimid Guddiga ama oversighter.
* '''Xanibaha safka VRT ee khilaafka danaha:''' Xanibaha la dhigay qayb ka mid ah safka VRT ee khilaafka danaha oo ay ku jirto nambarka tigidhka ee sababaynta xiridda waxaa laga yaabaa inaysan celin iyadoo aan la haysan oggolaanshaha maamule leh helitaanka safka ama Guddiga Garsoorka Dhaqdhaqaaqa Abriil 2026.
=== <span class="anchor" id="Wheel war"></span>Dib u soo-celinta ficil la celiyey ("dagaalka giraangiraha") ===
{{shortcut|WP:WHEEL|WP:WW}}
Marka maamule kale uu ''horay'' u celiyey ficil maamul, waxaa aad u dhif ah inuu jiro sabab kasta oo sharci ah oo loogu talagalay maamulaha asalka ah ama maamule kale inuu dib u soo celiyo ficilka la mid ah ama la mid ah mar uun iyada oo aan lahayn wadahadal cad oo horseedaya go'aan ay gaareen is-afgarad. dagaalka giraangiraha waa marka ficilka maamulaha uu celiyo maamule kale, laakiin halkii laga wadahadli lahaa khilaafka, qalabka maamulka ayaa markaas loo isticmaalaa si dagaal ah si loo tirtiro ama loo dib u sameeyo ficilka. Iyadoo ay jiraan wax ka reebitaan aad u yar, marka ficil maamul la celiyo, waa aysan aheyn in la soo celiyo iyada oo aan la helin is-afgarad.
<div style="border: 2px solid #990000; background-color: #FF000030; border-radius: 1em; padding: 0.5em 1em; color:inherit;">
<strong style="font-weight:normal;">Ha ku celin ficil maamul oo la celiyey marka aad ogtahay in maamule kale uu ka soo horjeedo. Ha sii wadin silsilad dib-u celin maamul ah oo aan lahayn wadahadal. Xalli khilaafaadka maamulka {{underline|iyada oo la marayo wadahadalka}}.</strong>
</div>
Wheel warring waxay badanaa horseeddaa codsi garsoor oo degdeg ah. Cunaqabateynta wheel warring waxay ka timid canaan iyo digniin, ilaa xirid ku meel gaar ah, ilaa desysopping, xitaa kiisaska ugu horreeya ee markii ugu horreysay. Waxaa jiray dhowr garsoor kiisas oo khuseeya oo ku saabsan mawduuca dagaalka giraangiraha.
Erayada waxaa kale oo loo isticmaalay taariikh ahaan maamule si aan habboonayn u celinaya noocyada qaarkood ee ficil rasmi ah.
Wikipedia waxay ka shaqeysaa ruuxa [[Wikipedia:Is afgarad|is afgaradka]]; khilaafaadka waa in lagu dejiyaa wadahadal rayid ah halkii ay ka noqon lahaayeen halgan awoodeed. Waxaa jira dhowr arrimood oo muhiim ah oo dagaalku uu ka fiican yahay wadahadalka, ama u qalma in aad lumiso sharaftaada wanaagsan. Haddii aad dareento ''rabitaan'' ah in aad wheel war, isku day beddelladan:
* Raadi wadahadal wax dhisaya, oo ujeedkeedu yahay in la qaboojiyo xaaladda oo loo soo celiyo hababka caadiga ah. Qaadashada hab-dhaqan iyo hab qaboojin ah oo ula kac ah inta aad sharaxayso ayaa caawin karta. Xaaladaha qaarkood, iimaylka waxaa laga yaabaa inuu u oggolaado talo shakhsi ah oo qalbi ah in la bixiyo oo aan si fudud loogu soo dhajin karin wiki-gan.
* Haddii aad ka walwalsan tahay hab-dhaqan xumo oo sug gelitaanka. Wixii <strong>xad gudub halis ah oo fool xun oo qalabka ah</strong> tixgeli in aad xareyso codsi kiis [[Wikipedia:Ogaysiiska Maamulka|Guddiga Garsoorka]].
* Haddii aad ka walwalsan tahay inaan la shaqayn (ama daahitaanka loo baahan yahay ee wada-hadalka) ay si dhakhso ah u keeni karti xaaladdu inay si xun u xumaato ama ay noqoto mid aan ku habboonayn, mararka qaarkood waxay noqon kartaa mid macquul ah in iimayl loo diro Guddiga Garsoorka oo loo sheego xaaladda ama loo codsado faragelin ama talo degdeg ah. Tani waxay noqon kartaa kiiska halkaasoo macluumaad aan dadweyne ahayn ama waxyeelo ay ka dhalan kartaan.
* Oo xusuusnow inaad haysato boqollaal saaxiibo ah: keligaa ma tihid inta badanna arrimaha waxaa ka sii dara xukunka xun. Haddii lagugu arko adigoo si wanaagsan u dhaqmaya, badanaa arrintu way dhammaan doontaa dhawaan, si kasta oo ay u muuqato mid xun. Mararka qaarkood waxaa ugu wanaagsan in si fudud loo qaato nasasho oo la dejiyo.
Erayada "giraangir" waxay ka yimaadeen sharraxaadda akoonnada mudnaanta sare leh ee kombuyuutarrada weyn ee PDP-10 iyo TOPS-20, halkaas oo "giraangir" loo isticmaalay sida "xidid" loogu isticmaalo nidaamyada Linux/Unix.<ref>{{cite web|title=Wheel |url=http://www.catb.org/jargon/html/W/wheel.html |access-date=8 June 2021 |work=Jargon File 4.4.7 |publisher=Eric S. Raymond}}</ref>
<ref>{{cite web|title=Wheel bit |url=http://www.catb.org/jargon/html/W/wheel-bit.html |access-date=8 June 2021 |work=Jargon File 4.4.7 |publisher=Eric S. Raymond}}</ref>
==Tixraacyada==
{{Reflist}}
== Xiriiriyeyaasha dibadda ==
* [[Meta:Administrators of Wikimedia projects/Wikipedias|Maamulayaasha dhammaan Wikipediyeyaasha]],
*[[:en:Wikipedia:Meta|Meta-Wiki]]
avi4m0dqg7wdu9tyn50ot8i7hr3ew8y
311452
311451
2026-10-30T17:06:59Z
Isma4l
41797
311452
wikitext
text/x-wiki
{{Policy|WP:ADMIN|WP:SYSOP|WP:MOP}}
{{Ombox
|text = '''Kani ma aha bog lagu dhejiyo su'aalaha maamulayaasha.''' Taas beddelkeeda, isticmaal Codsashada dareenka maamulaha.|image=[[File:Symbol question.svg|link=|alt=|35px]]}}
{{Nutshell|Maamulayaashu waa tafatirayaal tabaruceyaal ah lagu kalsoon yahay ee loo oggolaaday inay isticmaalaan qalabka gaar ah ee Wikipedia Soomaaliga. Waxaa laga filayaa inay ilaalinayaan heer sare oo anshax ah, inay si caddaalad ah u adeegsadaan qalabka, isla markaana ay {{strong|marnaba}} u isticmaalin si ay faa'iido uga helaan khilaaf.}}
{{Enforcement policy list}}
[[File:Wikipedia Administrator.svg|thumb|Qalabka maamulka ee Wikipedia waxaa badanaa lagu barbar dhigaa mop-ka nadaafadda, taasoo keenta in maamulnimada mararka qaarkood lagu sifeeyo in "la siiyay mop-ka". Sida qof nadiifiye ah oo dhab ah laga yaabo inuu furayaal u haysto xafiisyo ay shaqaalaha kale ka reeban yihiin, maamulayaashu waxay leeyihiin awoodo gaar ah oo door ah, laakiin - sidoo kale sida nadiifiyaha dhabta ah - kama muhiimsana tafatirayaasha kale.]]
'''Maamulayaasha''', oo si caadi ah loogu yaqaan '''admins''' ama '''sysops''' (hawl wadeenada nidaamka), waa tafatirayaasha [[Wikipedia]] ee la siiyay awoodda farsamo si ay u qabtaan ficilo gaar ah oo ku saabsan Wikipedia Soomaaliga. Kuwani waxaa ka mid ah awoodda ay u leeyihiin inay [[WP:BLOCK|xanibaan]] oo ay furaan akoonnada isticmaalaha, [[Ciwaanka IP-ga|cinwaannada IP]], iyo kala duwanaanshaha IP ee tifaftiridda, inay wax ka beddelaan bogagga si buuxda loo [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaaliyay]], inay codsadaan oo ay ka saaraan [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaalinta bogga]], inay [[WP:DELETE|tirtiraan]] oo ay soo celiyaan bogagga, inay wareejiyaan bogagga iyada oo aan la xaddidin, iyo inay isticmaalaan qalabka kale ee gaarka ah.
Maamulayaashu waxay qaataan mas'uuliyadahan iyagoo ah tabaruceyaal ka dib markii ay maraan habka dib u eegista bulshada ama iyagoo ay soo doorteen saaxiibadooda tafatirayaasha ah. Uma dhaqmaan sidii shaqaale ka tirsan [[Wikimedia Foundation|Aasaaska Wikimedia]]. Weligood looma baahna inay isticmaalaan qalabkooda mana aha inay marnaba u isticmaalaan si ay faa'iido uga helaan khilaaf ay ku lug lahaayeen. Maamulayaasha waa inaan lagu khaldin [[m:System administrators|maamulayaasha nidaamka Wikimedia]] ("sysadmins").
Wikipedia Soomaaliga wuxuu leeyahay {{NUMBEROFADMINS}} maamulayaal (fiiri {{Plainlink|url=//so.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ListUsers/sysop&limit=2000|name=liiska buuxa ee akoonnada leh mudnaanta maamulaha}} ama liisaska maamulayaasha ee heerka wax qabadka).
== <span class="anchor" id="POWERS"></span><span class="anchor" id="Powers"></span><span class="anchor" id="ABILITIES"></span><span class="anchor" id="Abilities"></span><span class="anchor" id="ADMINRIGHTS"></span><span class="anchor" id="MOPRIGHTS"></span>Awoodaha maamulayaasha ==
{{Shortcut|WP:MOPRIGHTS}}
Maamulayaashu waxay leeyihiin awoodda farsamo si ay u fuliyaan ficillada soo socda:
* [[Wikipedia:Xannibaadyo iyo mamnuucid|Xannib]] iyo furid akoonnada isticmaalaha, cinwaannada IP, iyo kala duwanaanshaha IP ee tifaftiridda<ref>Xiridmahan waxay diidi karaan tifaftiridda bogag ama magacyo gaar ah, ama waxaa lagu dabaqi karaa goobta oo dhan iyo {{em|dhammaan bogagga}}.</ref>
* Codsashada, wax ka beddelidda, iyo ka saaridda [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaalinta bogga]] ee bog gaar ah si loo xaddido ama loo oggolaado tafaftiridda, u guurista, abuurista, iyo/ama soo gelinta faylasha
* Wax ka beddelidda bogagga si buuxda loo ilaaliyay
* [[Wikipedia:Xeerka Tirtirka|Tirtiridda]] bogag leh 5,000 ama ka yar dib u eegisyo<ref>Bogagga leh in ka badan 5000 dib u eegis waxaa kaliya tirtiri kara [[Wikipedia:Steward|steward]].</ref>
* Daawashada iyo soo celinta bogagga la tirtiray
* [[Wikipedia:Tirtiridda taariikhda|Xaddididda iyo soo celinta muuqashada dadweynaha]] ee macluumaadka diiwaannada shakhsiga ah iyo dib u eegisyada bogga
* Bixinta iyo ka noqoshada ogolaanshaha isticmaale ee gaarka ah ee [[Wikipedia:Codsiga maamulka/Hordhac|ay codsadeen akoonnada isticmaalaha]]<ref>Maamulayaashu waxay bixin karaan oo ka noqon karaan abuuraha akoonka, confirmed, event rrganizer, IP block exempt. Waxay kaloo awood u leeyihiin inay bixiyaan oo ka noqdaan xuquuqaha been abuurka ah ee AutoWikiBrowser, AFC, maadaama ay awood u leeyihiin inay wax ka beddelaan bogagga si buuxda loo ilaaliyay.</ref>
* Wax ka beddelidda bogagga ku jira magaca MediaWiki, iyadoo laga reebo bogagga JavaScript iyo CSS<ref>Kaliya [[Wikipedia:Interface administrators|maamulayaasha interface-ka]] ayaa leh awoodda ay ku beddelaan bogagga JavaScript iyo CSS ee ku jira magaca MediaWiki.</ref>
* Fulinidda ficillo kale oo gaar ah sida lagu qoray {{Section link|Special:ListGroupRights#sysop}}
Sida caadada ah, maamulayaashu waxay badanaa mas'uuliyad ka saaraan xukunka natiijooyinka wadahadallada qaarkood, sida wadahadallada tirtiridda, wadahadallada dhaqdhaqaaqa, iyo wadahadallada dib-u eegista dhaqdhaqaaqa, laakiin tifaftirayaasha aan maamulaha ahayn ayaa iyaguna xiri kara wadahadallada
== Noqoshada maamulaha ==
{{Shortcut|WP:CANDIDATE|WP:BECOMEADMIN}}
Lagu jiro [[Soomaali Wikipedia|Wikipedia-ha Af-Soomaali]], waxaa jira laba hab oo lagu noqdo maamulaha: iyada oo la marayo is afgarad laga dhisay wadahadalka dadweynaha, ama cod sir ah. Wikipedia Soomaaliga wuxuu u baahan yahay in musharraxiinta maamulayaashu ay haystaan xaqqa isticmaale ee [[Wikipedia:Autoconfirmed users|Autoconfirmed user]]. ([[m:List of Wikipedias|Wikipedia-yada kale]] waxay leeyihiin siyaasadahooda gaarka ah ee bixinta maamulnimada.)
'''Kaliya hal akoon oo qof go'an ah ayaa yeelan kara qalabka maamulka'''. Reer-baxnimada kaliya ayaa ah in maamulayaashu ay shaqeyn karaan [[Wikipedia:Bots|botyada]] leh helitaanka maamulka.
Ogolaanshaha maamulaha waxaa la bixiyaa si aan xad lahayn, waxaana laga saarayaa kaliya marka la codsado, xaaladaha ku lug leh faragelinta heerka sarre ah, ama sabab la xiriirta shaqo la'aan.
=== <span class="anchor" id="Request for adminship"></span>Codsashada maamulnimada iyada oo la marayo is afgarad ===
Isticmaale kasta oo autoconfirmed ah wuxuu codsan karaa maamulnimo ("RfA") bulshada dhexdeeda. Si kastaba ha ahaatee, maamulayaasha waxaa laga filayaa inay yeeshaan heer sarre oo kalsooni iyo ammaan ah bulshada dhexdeeda, markaa codsiyada ka yimaada isticmaayaasha aan lahayn khibrad la taaban karo badanaa ma guuleystaan. Tafaftiraha kasta wuxuu ka faalloon karaa codsiga, tifaftire kastana wuxuu qiimayn doonaa musharrax kasta si uu u gaar ah. Si kastaba ha ahaatee, kaliya tifaftirayaasha haysta xaqqa isticmaale ee autoconfirmed user ayaa "codayn kara" codsiyada.
Kahor inta aan la codsan ama la aqbalin magacaabista, musharraxiinta waa inay guud ahaan ahaadaan tifaftirayaal Wikipedia ah oo firfircoon, joogto ah, mudnaan dheerna leh, aqoon u leh habraacyada iyo dhaqamada Wikipedia, ixtiraamaya oo fahmaya siyaasadahooda, isla markaana helay kalsoonida guud ee bulshada. Musharraxiinta waxaa kale oo looga baahan yahay inay soo bandhigaan haddii ay abid u tafatireen Wikipedia lacag. Su'aalaha la xiriira arrintaan waxaa loo oggol yahay in la waydiiyo musharrax kasta, tifaftire kasta oo bulshada ka tirsan, inta uu socdo habka RFA.
Wadahadal ayaa dhaca muddo todobo maalmood ah oo ku saabsan in musharraxgu uu noqdo maamule. Sida is-afgaradka bulshada, RfA-yada waxaa lagu xayaysiiyaa [[:en:MediaWiki:Watchlist-messages|liisaska daawashada tafaftirayaasha]]. Bulshadu waxay dejisay xadka su'aasha: ma jiro tafaftire waydiin kara in ka badan laba su'aal musharrax. Sidoo kale lama oggola su'aallo qaybo badan ka kooban oo loo qaabeeyey sidii hal su'aal, laakiin dhab ahaantii waydiinaya su'aallo badan oo ka sarreeya xadka. [[Wikipedia:Bureaucrats|Bureaucrats]] iyo la socodayaasha loo qoondeeyey waxay "klerkin" karaan RfA-yada, iyagoo la tacaalaya faallooyinka iyo/ama codadka ay u arkaan inay yihiin kuwo aan habboonayn.
Habka RfA wuxuu u oggolaanayaa tifaftirayaasha kale inay bartaan musharraxka. Tifaftirayaashu waxay sahamiyaan ka-qaybgalka musharraxka iyo asalka uu u leeyahay tifaftire ahaan, waxay ku sameeyaan wadahadallo, iyo fahamka doorka ay codsanayaan. Tafaftirayaashu waxay sheegaan haddii ay taageerayaan ama ay ka soo horjeedaan codsiga, iyaga oo wata sababaha ay u arkaan iyo aragtidooda musharraxka. Sarkaalka aan ku lug lahayn bureaucrat ayaa markaas go'aaminaya haddii uu jiro [[Wikipedia:Is afgarad|is afgarad]] lagu oggolaanayo codsiga. Go'aankani kuma saleysna si gaar ah boqolleyda taageerada, laakiin ficil ahaan inta badan RfA-yada ka sarreeya 75% waa ay maraan. Bulshadu waxay go'aamisay in ''guud ahaan'', RfA-yada u dhexeeya 65 iyo 75% taageerada ay tahay inay hoos yimaadaan go'aanka bureaucrats-ka. (Sidaa darteed, waxay si macquul ah uga dhalaneysaa in ku dhowaad dhammaan RfA-yada ka hooseeya 65% taageerada ay guuldarraysan doonaan.)
In kasta oo RfA uu yahay hab xooggan, tayada jawaab-celinta iyo dib u eegista diyaargarowga musharraxka iyo dabeecaddiisa ee ay sameeyaan tifaftirayaasha khibradda leh ayaa inta badan aad u sarreeya. Codsadayaasha aan guuleysan laakiin qaada tillaabooyin ay kaga jawaabayaan dhibcaha la soo qaaday waxay badanaa ku guuleystaan codsi xiga bilo kadib. Haddii aad xiisaynayso codsashada maamulnimada, waa inaad marka hore akhrisaa hage ku saabsan codsashada maamulnimada iyo tilmaamaha magacaabista. Markaad diyaar u tahay inaad codsato, waxaad ku dari kartaa magacaabistaada bogga [[Wikipedia:Codsiga maamulka]] ("RfA"), si waafaqsan tilmaamaha boggaas.
=== Doorashooyinka maamulayaasha ===
Maamulayaasha waxaa kale oo lagu dooran karaa doorasho maamule oo leh cod sir ah. Doorashooyinka maamulayaasha, oo billowday 2024, ma beddelaan RfA, maamulayaasha soo socdaana waxay si xor ah u dooran karaan habka ay isticmaalayaan. Doorasho tijaabo ah ayaa lagu qabtay Oktoobar 2024. Doorashooyinka maamulayaasha waxaa si joogto ah loogu oggolaaday jadwalka 5-ta bilood ah ee RfC oo la qabtay horraantii 2025. Marka laga reebo daaqadaha doorashada ka horreeya ee magacaabista musharraxa iyo dejinta codadka, habka wuxuu qaadanayaa 12 maalmood: 5 maalmood oo wadahadal iyo su'aallo ah, waxaa ku xiga 7 maalmood oo cod sir ah. Wareegyada doorashada iyo xilliyada daaqad kasta iyo xilli kasta waxaa lagu xayaysiiyaa horay, oo ay ku jiraan ogeysiisyada liiska daawashada.
Ka dib marka codbixintu dhammaato, doorashada waxaa baaraya seddex [[Wikipedia:Check user|checkusers]] ama [[Wikipedia:Steward|stewards]] oo ka tirsan Wikipedia Soomaaliga. Waxay hubin doonaan wixii laba laab ah, aan u qalmin, ama codadka sockpuppeteer oo ay tirtiri doonaan sidii loo baahnaa. Marka baarista la dhammeeyo, codadka waa la tiririyaa, natiijooyinka waa la shaaciyaa, maamulayaasha cusubna waxaa la siiyaa mudnaanta maamulka. Si uu u guuleysto, musharraxgu waa inuu helaa boqolleyda taageerada oo ah 70% ama ka badan iyo kooram ah ugu yaraan 20 cod oo taageero ah. Tirinta codadka waxaa lagu xisaabiyaa Taageerada / (Taageero + Ka soo horjeed) musharrax kasta. Codadka "Neutral" lama isticmaalo xisaabinta boqolleyda taageerada ee musharraxka mana laha saameyn dhinacaas ah.
== Meelaha ay maamulayaasha si gaar ah uga caawin karaan ==
Xuquuqda maamulaha waxay noqon kartaa mid aad u waxtar leh meelaha qaarka ah ee Wikipedia:
* Kahortagga burburinta
* Dhibaatooyinka xuquuqda daabacaadda tilmaamaha
* Dhacdooyinka dareenka maamulaha
* [[Bogga Hore]] qaybaha, sida Wararka ku jira ama Ma ogtahay
* Socodka isbeddellada dhow
* Codsiyada tirtiridda degdegga ah
* Xeerka saddex-jeer dib u celinta iyo xad-gudubyada dagaalka tafaftiridda.
"Maamulayaasha aan lug ku lahayn" ayaa sidoo kale ka caawin kara maamulka Guddiga Garsoorka iyo xallinta khilaafaadka ee ku saabsan meelaha iyo xaaladaha dhibaatada leh. Maamulayaasha ka shaqeynaya doorkan waa ''dhexdhexaad''; ma laha wax lug ah oo toos ah arrimaha ay dadka ka caawinayaan. Liisaska cunaqabateynta ee ay tahay inay fuliyaan maamulayaasha dhexdhexaadka ah.
== <span class="anchor" id="anyuser"></span>Golayaasha ogeysiiska maamulayaasha ==
{{shortcut|WP:ANYUSER}}
Saddex golayaal ogeysiis oo waaweyn ayaa jira oo ay ka dhacaan wadahadallada maamulaha guud (isticmaale kasta wuxuu soo dhigi karaa ama ka qayb qaadan karaa wadahadallada halkaas):
* [[Wikipedia:Ogaysiiska Maamulka]] – Loo isticmaalo waxyaabaha ay maamulayaashu jeclaan karaan (ama u baahan karaan) inay ogaadaan, sida ogeysiisyada iyo macluumaadka guud.
– Loo isticmaalo arrimaha u baahan dareenka maamulayaasha soo maraya. In kasta oo mawduucyada halkan ay noqon karaan kuwo dhaadheer, golahan waxaa inta badan loogu talagalay dhacdooyinka iyo arrimaha kale ee u baahan talo ama dareen.
– Waa gole ogeysiis oo ficillada maamulka ee maamulayaasha lagaga wada hadli karo loona eegi karo bulshada ballaaran.
== Filashooyinka maamulnimada ==
{{shortcut|WP:ADMINEXPECT}}
=== Daryeelka iyo xukunka ===
Haddii la siiyo helitaanka, maamulayaashu waa inay daryeel ku muujiyaan isticmaalka hawlahan cusub, gaar ahaan awoodda ay u leeyihiin inay tirtiraan bogagga oo ay xiraan isticmaayaasha iyo cinwaannada IP (fiiri hage sida- loo sameeyo ee maamulayaasha si aad u barato sida loo sameeyo waxyaalahan). Maamulayaasha cusub waa inay sidoo kale eegaan bogagga ku xiran liiska akhriska maamulayaasha ka hor intaysan isticmaalin awoodahooda maamul. Khaladaadka marmarka qaarkood la sameeyo waa la aqbalaa laakiin khaladaadka halista ah ama soo noqnoqda, ama kuwa ku lug leh xad-gudubyada hab dhaqanka maamulaha 'ee lugta leh' marmarka qaarkood maaha.
Qalabka maamulaha sidoo kale waa in lagu isticmaalo xukun taxaddar leh; waxay qaadan kartaa xoogaa waqti ah maamulaha cusub inuu barto goorta ay ugu fiican tahay in la isticmaalo qalabka, waxayna qaadan kartaa bilo in la helo dareen wanaagsan oo ku saabsan inta muddada ah ee la dejinayo marka la isticmaalayo qalabka sida xiridda iyo ilaalinta bogga ee khilaafaadka adag. Maamulayaasha cusub waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay si tartiib ah u billaabaan oo ay ka dhistaan khibrad meelaha ay ku barteen, iyo inay dadka kale waydiiyaan haddii ay shaki qabaan.
=== Hab dhaqanka maamulaha ===
{{shortcut|WP:ADMINCOND}}
Maamulayaashu waa inay ku hoggaamiyaan tusaale ahaan, isla markaana, sida ''dhammaan tafaftirayaasha'', ay ugu dhaqmaan si ixtiraam leh, rayid ah oo ay la falgalaan kuwa kale ''mar kasta''. Maamulayaasha kama xorooba {{em|wax kasta}} oo ka mid ah siyaasadaha la dhisay ee Wikipedia; waxaa laga filayaa inay raacaan oo ay gutaan waajibaadkooda sida ugu fiican ee awooddooda ah. Khaladaadka marmarka qaarkood waa kuwo si buuxda ula jaan qaadaya isticmaalka qalabka maamulaha; maamulayaasha looma filayo inay noqdaan kuwo kaamil ah. Si kastaba ha ahaatee, carqaladaynta joogtada ah ama halista ah ee Wikipedia iyada oo loo marayo dabeecad sida [[Wikipedia:Anshax|aan rayid ahayn]] ama tafaftiridda niyad-xumada ah waa mid aan la jaanqaadi karin oo ah ''khilaaf toos ah'' oo lala leeyahay filashooyinka iyo mas'uuliyadaha maamulayaasha, iyo xukunka xun ee joogtada ah ama fool xun ayaa horseed u noqon kara in laga xayuubiyo qalabka maamulaha. Maamulayaashu waa inay ku dadaalaan inay tusaale u noqdaan heerarka sare ee ixtiraamka iyo rayidnimada, iyo tafaftiridkooda, wadahadalladooda, is-dhexgalkooda, iyo hab dhaqankooda waa inay dejiyaan tusaalaha dhammaan tafaftirayaasha kale ''mar kasta''. Tani waa labadaba ''shuruud'' iyo ''xaalad'' haysashada mudnaanta maamulaha.
Maamulayaashu waa inay maskaxda ku hayaan inay haystaan boqollaal saaxiibo ah. Sidaa darteed, haddii maamuluhu ausan u hoggaansami karin siyaasadaha goobta oo uusan nagaan rayid (xitaa xagga isticmaayaasha muujinaya dabeecadda dhibaatada leh) inta uu wax ka qabanayo arrin go'an, maamuluhu waa inuu arrinta u keenaa gole ogeysiis ama u gudbiyaa maamule kale si uu wax uga qabto, halkii uu ka darsan lahaa ama ka sii dari lahaa dhibaatada hab-dhaqan xumo.
=== Xisaabtanka ===
{{shortcut|WP:ADMINACCT}}
Maamulayaashu waxay ka xisaabtamaan ficilladooda ku lug leh qalabka maamulaha, maadaama ficillada maamulaha ee aan la sharaxin ay niyad-jabiso tafaftirayaasha kale. Iyadoo ku xiran kaliya xuduudaha [[Wikipedia:Anshax|rayidnimada]], [[Wikipedia:Ma jiraan weeraro shaqsiyeed|ka fogaanshaha weerarrada shakhsi ahaaneed]], iyo [[Wikipedia:U qaado niyad wanaagsan|u qaadashada wanaagsan]] ee macquulka ah, tafaftirayaashu waxay xor u yihiin inay wax ka weydiiyaan ama dhaleeceeyaan ficillada maamulaha. Maamulayaasha waxaa laga filayaa inay si degdeg ah oo rayid ah uga jawaabaan su'aalaha ku saabsan hab dhaqankooda Wikipedia-la xiriira iyo ficillada maamulka, gaar ahaan inta lagu jiro wadahadallada bulshada ee golayaasha ogeysiiska ama inta lagu jiro habsocodka Guddiga Garsoorka. Maamulayaashu waa inay caddeeyaan ficilladooda marka la codsado.
Maamulayaasha si halis ah ama soo noqnoqda ugu dhaqma si dhibaato leh, ama lumiyay kalsoonida ama kalsoonida bulshada, waxaa la cunaqabteyn karaa ama laga xayuubin karaa xuquuqdooda maamulaha Guddiga Garsoorka ama codsiga dib u yeerista. Tani waxay dhacday ama waxaa la soo jeediyay ficillada soo socda:
* Maamulnimo "niyad-xumo ah" ([[Wikipedia:Sock puppetry|sock puppetry]], xad gudub weyn oo kalsooni ah,
{{spaced ndash}}tani waxay noqon kartaa mid lala yeesho tifaftirayaasha (tusaale ahaan, la'aanta digniinaha habboon ama sharraxaadaha ficillada), ama si wax looga qabto welwelka bulshada (gaar ahaan marka la raadiyo sharraxaadyo ama faallooyin kale oo halis ah)
**In kasta oo hababka ugu wanaagsan ee maamulayaashu ay yihiin inay u suurtageliyaan iimaylka iyo ogeysiisyada, looma baahna inay sidaas sameeyaan, mana loo baahna inay akhriyaan ama ka jawaabaan haddii la suurtogeliyey. Maamulayaasha aan u suurtagelin ogeysiisyada waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay arrintan ku muujiyaan boggooda isticmaale.
* Xad gudub soo noqnoqda, joogto ah, ama fool xun oo ku saabsan qalab ama oggolaansho isticmaale oo la socota qalabka maamulaha (sida u guurista faylasha]] ama isticmaalka [[Wikipedia:Rollback|dib u celinta]]) {{endash}} maamulaha waxaa laga xayuubin karaa mudnaanta maamulka si buuxda oo kaliya si looga saaro helitaanka oggolaanshaha isticmaale ee la socota.
* Xukun xumo soo noqnoqda ama joogto ah.
=== Amniga ===
{{shortcut|WP:SECUREADMIN}}
Wikipedia siyaasadda shuruudaha xoogga erayga sirta ah waxay ka rabtaa maamulayaashu inay haystaan eryo sir ah oo xooggan iyo inay raacaan hababka amniga shakhsi ahaaneed ee habboon. Maadaama ay leeyihiin awood ay ku geystaan waxyeelo goobta oo dhan ah hal tafaftir, akoon admin ah oo la hareer maray ayaa la xiri doonaa mudnaantiisana waa laga saarayaa sababo amniga goobta awgeed. Xaaladaha qaarkood, ka noqoshada mudnaanta waxay noqon kartaa mid joogto ah. Maamul kasta oo la ogaado inuu haysto eray sir ah oo ka yar 8 xaraf dherer ahaan ama ka mid ah [https://github.com/danielmiessler/SecLists/blob/master/Passwords/Common-Credentials/10k-most-common.txt 10,000 erayada sirta ah ee ugu caansan] sidoo kale waa la desysopping karaa. Go'aanka ku saabsan dib u sysopping maamulayaasha ku meel gaar ahaan la desysopped waxaa loo daayay Guddiga Garsoorka, kuwaas oo tixgelin doona in mulkiilaha xaqqa leh si sax ah loo aqoonsaday, iyo aragtidooda ku saabsan dhacdada iyo maamulka iyo amniga (oo ay ku jiraan amniga mustaqbalka ee suurtogalka ah) ee akoonka.
Xaqiijinta laba tallaabo ah waa la heli karaa si loo sii sugo akoonnada isticmaalka aan la oggolayn.
Maamulayaashu waa inay '''marnaba''' la wadaagin eraygooda sirta ah ama akoonkooda qof kale, sabab kasta ha ahaatee. Haddii ay ogaadaan in eraygooda sirta ah la hareer maray, ama akoonkooda si kale loo hareer maray (xitaa tifaftire ama qof ay yaqaaniin oo ay aaminsan yihiin), waa inay isku dayaan inay beddelaan isla markiiba, ama haddii kale u sheegaan bureaucrat si ku meel gaar ah loo desysopping. Isticmaayaasha ku guuldareysamaya inay soo sheegaan isticmaalka aan la oggolayn ee akoonkooda waa la desysopping doonaa. Isticmaalka aan la oggolayn waxaa loo tixgeliyaa 'xaalado muran leh', mana soo celin doonto si otomaatig ah.
== <span class="anchor" id="INVOLVED"></span><span class="anchor" id="UNINVOLVED"></span><span class="anchor" id="involved"></span><span class="anchor" id="uninvolved"></span>Maamulayaasha ku lugta leh ==
{{shortcut|WP:INVOLVED|WP:UNINVOLVED}}
{{Quote box
| quote = "Ninna ma aha garsoore ku habboon kiisa u gaar ah"
| source = Thomas Hobbes, ''Leviathan Leviathan''
}}
Guud ahaan, tafaftirayaashu waa aysan u dhaqmin maamulayaal ahaan khilaafaadka ay ku lug lahaayeen. Tani waa sababta oo ah maamulayaasha lugta leh waxay noqon karaan, ama u muuqan karaan, kuwo aan awood u lahayn inay gaaraan go'aanno ujeeddo leh khilaafaadka ay dhinac ka ahaayeen ama ay dareen xooggan ka qabaan. Lug lahaanshaha waxaa bulshadu si ballaaran u fasiraysaa inay ku jirto khilaafaadyo hadda jira ama la soo dhaafay oo lala yeeshay tifaftire (ama tafaftirayaal), iyo khilaafaadka mowduucyada, dhib ma laha dabeecadda ama da'da khilaafka.
Hal digniin oo muhiim ah ayaa ah in maamulaha la falgalay tafaftire ama goob mowduuc ah ''sii ahaan doona doorka maamulka oo kaliya'', ama kaasoo ka qaybgalkiisii hore uu ahaa mid yar ama tafaftirro cad oo aan muujin eex, waa {{em|aan lug lahayn}} mana laga horjoogsado inuu ka shaqeeyo awood maamul oo la xiriirta tafaftirahaas ama goobta mowduuca ah. Digniinaha, wadahadal deggan oo macquul ah iyo sharraxaadda digniinahaas, talada ku saabsan caadooyinka bulshada, iyo talooyinka ku saabsan erayada suurtogalka ah iyo hababka ma ka dhigayaan maamulaha mid lug leh.
Kiisaska tooska ah (tusaale ahaan, burburinta muuqata, bulshadu waxay taariikh ahaan taageertay ficilka cad ee maamulaha kasta - xitaa haddii uu lug leeyahay - iyadoo la saleynayo in maamule kasta oo macquul ah uu u badan yahay inuu gaari lahaa gabagabadaas oo kale. In kasta oo ay jiraan wax ka reebitaan ku saabsan mamnuucidda tafaftirayaasha lugta leh ee qaadaya ficil maamul, weli waa habka ugu wanaagsan ee kiisaska uu maamuluhu u muuqan karo inuu lug leeyahay in arrinta loo gudbiyo maamule kale iyada oo la marayo golayaasha ogeysiiska ee khuseeya.
Tafaftirayaasha aan maamulayaasha ahayn ee xiraya wadahadallada
iyo qiimaynta is-afgaradka waxaa lagu hayaa isla heerarkaas; tafaftirayaasha xiraya wadahadalladaas waa aysan ku lug lahaan wadahadalka laftiisa ama khilaafaadka la xiriira.
== <span class="anchor" id="Grievances by users"></span><span class="anchor" id='Grievances by users ("administrator abuse")'></span>Cabashooyinka ==
{{shortcut|WP:ADMINABUSE|WP:ADMINISTRATORABUSE}}
Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in maamuluhu u dhaqmay si aan habboonayn, waa inuu si toos ah u muujiyaa welwelkiisa maamulaha mas'uulka ka ah oo uu isku dayaa inay xal gaaraan si nidaamsan oo rayid ah. Haddii aan arrinta lagu xallin labada dhinac u dhexeeya, isticmaayaashu waxay ku sii wadi karaan xallinta khilaafka (fiiri qaybtan hoose wixii macluumaad dheeraad ah). Hal hab oo suurtagal ah waa in la bilaabo wadahadal dib u eegista ficilka maamulka]] ama golaha ogeysiiska maamulayaasha si loo codsado jawaab-celinta bulshada {{endash}} si kastaba ha ahaatee, cabasho-sidayaashu waa inay ogaadaan in hab-dhaqankooda la siman yahay oo la tixgeliyo sida isticmaalaha ay ka wada hadlayaan. Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in si aan habboonayn loo xiray, wuxuu mari karaa habka codsiga xiridda oo uu sharaxi karaa xaaladda iyo sababta ay u rumeysan yihiin in xiriddu ay tahay mid aan habboonayn ama aan la caddayn karin.
In kasta oo Guddiga Garsoorka ausan si caadi ah u eegin xiridaha gaagaaban ama caadiga ah, welwelka ku saabsan caafimaadka maamulaha iyo ku-habboonaanta doorka waxaa loo keeni karaa guddiga iyadoo lala wato Codsi Garsoor, badanaa marka hababka kale ee xallinta khilaafka ay guuldarraysanayaan iyo marka habkani yahay ikhtiyaarka ugu dambeeya.
== Xad gudubka qalabka maamulka ==
{{shortcut|WP:TOOLMISUSE}}
Xad gudubka qalabka maamulka waxaa loo tixgeliyaa ''arrin aad u halis ah''; waxaa la siiyaa isticmaayaasha la aaminsan yahay ee loogu talagalay dayactirka iyo hawlaha kale, waana in mar walba la isticmaalaa iyadoo laga fikirayo, daryeel leh, dadaal habboon iyo xukun wanaagsan. Xad gudubka halista ah ee qalabka ayaa horseed u noqon kara cunaqabatayn ama xitaa ka saariddooda. Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in maamuluhu uusan isticmaalin qalabkiisa maamulka sida waafaqsan siyaasadaha iyo tilmaamaha Wikipedia ee la dhisay, markaa waa inay marka hore ka wada hadlaan welwelkooda iyo arrimahooda maamulaha la xiriira si toos ah. Kiisaska aysan arrintu ku xallin si toos ah loogana wada hadlo iyo/ama marka la go'aamiyo in gelitaanka bulshada ballaaran ay tahay mid lagama maarmaan ah ama loo baahan yahay, isticmaayaashu waxay soo dhigi karaan welwelkooda ku saabsan arrinta si ay u eegto bulshada ballaaran.
Xaaladaha caadiga ah ee ay badanaa lagama maarmaanka tahay in laga fogaado isticmaalka qalabka:
* ''Khilaaf dano ah ama aan dhexdhexaad ahayn'' – Maamulayaashu waxa aysan caadi ahaan isticmaalin qalabkooda arrimaha ay si shakhsi ah ugu lug leeyihiin (tusaale ahaan, khilaaf nuxur ah oo ay dhinac ka yihiin).
* ''Caadooyinka bulshada ama siyaasadaha'' – Marka siyaasad ama caado bulsho ay caddahay in aysan aheyn in la isticmaalo qalabka, markaa qalabka waa aysan aheyn in la isticmaalo iyada oo aan la bixin sharraxaad muujineysa in arrinta la tixgeliyey, iyo sababta (dhif ah) reebitaanka loo arko mid macquul ah.
* ''Ficillada maamulaha ee la xiriira tifaftiridda lacagta la siiyo'' – Qalabka maamulka waxaa laga yaabaa inaan loo isticmaalin qayb ka mid ah hawl kasta oo tifaftirid lacag ah, marka laga reebo ama marka lacagta ay bixiso Aasaaska Wikimedia ama shirkad la xiriirta WMF.
* ''Dib u celinta ficillada maamulayaasha kale'' – Kaliya si ixtiraamaysa maamulaha ficilkiisa uu lug ku leeyahay, iyo (badanaa) ka dib wadahadal.
* ''Dib u soo celinta ficil maamul oo horay loo soo celiyey'' (mararka qaarkood loo yaqaan "dagaalka giraangiraha").
Fiiri hoos kuwan iyo wax ka reebitaanka aadka u yar.
Xitaa marka isticmaalka qalabku uu u muuqdo mid macquul ah, haddii uu jiro shaki waxaa fiican in la waydiiyo maamule kale oo madaxbannaan inuu dib u eego oo (haddii la caddayn karo) uu qaado ficilka.
=== Dib u celinta ficilka maamulaha kale ===
{{shortcut|WP:RAAA}}
Maamulayaasha waxaa laga filayaa inay yeeshaan xukun wanaagsan waxaana la rumeysan yahay inay si taxaddar leh u tixgeliyeen ficillada ama go'aannada ay fuliyaan maamulayaal ahaan. Maamulayaashu way is khilaafi karaan, laakiin ficillada maamulka waa aysan aheyn in la celiyo iyada oo aan lahayn sabab wanaagsan, feker taxaddar leh, iyo (haddii ay u badan tahay in laga soo horjeesto), halkaas oo maamuluhu uu hadda joogo, wadahadal gaaban oo lala yeesho maamulaha ficilkiisa la looltamayo.
==== Xaaladaha gaarka ah ====
Xaaladaha qaarkood, siyaasadda caadiga ah ee dib u celinta ficilka maamulaha kale ma khuseyso:
* '''Xanibaha ay sameeyeen Guddiga Garsoorka:''' Xanibaha ay oggolaadeen Guddiga Garsoorka waa inay ku jiraan tilmaan cad oo ah halka ay ka yimaadeen, sida "Guddiga Garsoorka awgeed", "Codsigu waa kaliya Guddiga Garsoorka", ama. Maamulayaashu waa inay kaliya dhigaan, yareeyaan, ama ka saaraan xiridahaas iyagoo haysta oggolaansho qoraal ah oo horudhac ah oo ka yimid guddiga.
* '''Xanibaha CheckUser:''' Xiridaha loo cayimay sida "Xannibaha CheckUser" (taas oo ah, xanibaad ku tiirsan natiijooyinka qarsoodiga ah ee CheckUser) waxaa laga yaabaa inaysan celin maamulayaasha aan lahayn helitaanka qalabka CheckUser. Cabashooyinka xiridahan waxaa inta badan la maqlayaa on-wiki, laakiin waxaa maqli kara Guddiga Garsoorka xaaladaha qasabka ah. Maamulayaasha waxaa la xusuusiyey bishii Luulyo 2010 inay aysan celin karin xiridaha CheckUser iyagoo aan haysan oggolaansho horudhac ah oo ka yimid Guddiga ama checkuser.
* '''Xanibaha Oversight:''' Xanibaha loo cayimay sida "Xiridaha Oversight" (taas oo ah, xiridaha ku tiirsan macluumaadka la xakameeyey) waxaa laga yaabaa inaysan celin maamulayaasha aan lahayn helitaanka oggolaanshaha oversight. Guddiga Garsoorka ayaa xukumay bishii Maarso 2013 in xiridaha oversight aan la celin karin iyadoo aan la haysan oggolaansho horudhac ah oo ka yimid Guddiga ama oversighter.
* '''Xanibaha safka VRT ee khilaafka danaha:''' Xanibaha la dhigay qayb ka mid ah safka VRT ee khilaafka danaha oo ay ku jirto nambarka tigidhka ee sababaynta xiridda waxaa laga yaabaa inaysan celin iyadoo aan la haysan oggolaanshaha maamule leh helitaanka safka ama Guddiga Garsoorka Dhaqdhaqaaqa Abriil 2026.
=== <span class="anchor" id="Wheel war"></span>Dib u soo-celinta ficil la celiyey ("dagaalka giraangiraha") ===
{{shortcut|WP:WHEEL|WP:WW}}
Marka maamule kale uu ''horay'' u celiyey ficil maamul, waxaa aad u dhif ah inuu jiro sabab kasta oo sharci ah oo loogu talagalay maamulaha asalka ah ama maamule kale inuu dib u soo celiyo ficilka la mid ah ama la mid ah mar uun iyada oo aan lahayn wadahadal cad oo horseedaya go'aan ay gaareen is-afgarad. dagaalka giraangiraha waa marka ficilka maamulaha uu celiyo maamule kale, laakiin halkii laga wadahadli lahaa khilaafka, qalabka maamulka ayaa markaas loo isticmaalaa si dagaal ah si loo tirtiro ama loo dib u sameeyo ficilka. Iyadoo ay jiraan wax ka reebitaan aad u yar, marka ficil maamul la celiyo, waa aysan aheyn in la soo celiyo iyada oo aan la helin is-afgarad.
<div style="border: 2px solid #990000; background-color: #FF000030; border-radius: 1em; padding: 0.5em 1em; color:inherit;">
<strong style="font-weight:normal;">Ha ku celin ficil maamul oo la celiyey marka aad ogtahay in maamule kale uu ka soo horjeedo. Ha sii wadin silsilad dib-u celin maamul ah oo aan lahayn wadahadal. Xalli khilaafaadka maamulka {{underline|iyada oo la marayo wadahadalka}}.</strong>
</div>
Wheel warring waxay badanaa horseeddaa codsi garsoor oo degdeg ah. Cunaqabateynta wheel warring waxay ka timid canaan iyo digniin, ilaa xirid ku meel gaar ah, ilaa desysopping, xitaa kiisaska ugu horreeya ee markii ugu horreysay. Waxaa jiray dhowr garsoor kiisas oo khuseeya oo ku saabsan mawduuca dagaalka giraangiraha.
Erayada waxaa kale oo loo isticmaalay taariikh ahaan maamule si aan habboonayn u celinaya noocyada qaarkood ee ficil rasmi ah.
Wikipedia waxay ka shaqeysaa ruuxa [[Wikipedia:Is afgarad|is afgaradka]]; khilaafaadka waa in lagu dejiyaa wadahadal rayid ah halkii ay ka noqon lahaayeen halgan awoodeed. Waxaa jira dhowr arrimood oo muhiim ah oo dagaalku uu ka fiican yahay wadahadalka, ama u qalma in aad lumiso sharaftaada wanaagsan. Haddii aad dareento ''rabitaan'' ah in aad wheel war, isku day beddelladan:
* Raadi wadahadal wax dhisaya, oo ujeedkeedu yahay in la qaboojiyo xaaladda oo loo soo celiyo hababka caadiga ah. Qaadashada hab-dhaqan iyo hab qaboojin ah oo ula kac ah inta aad sharaxayso ayaa caawin karta. Xaaladaha qaarkood, iimaylka waxaa laga yaabaa inuu u oggolaado talo shakhsi ah oo qalbi ah in la bixiyo oo aan si fudud loogu soo dhajin karin wiki-gan.
* Haddii aad ka walwalsan tahay hab-dhaqan xumo oo sug gelitaanka. Wixii <strong>xad gudub halis ah oo fool xun oo qalabka ah</strong> tixgeli in aad xareyso codsi kiis [[Wikipedia:Ogaysiiska Maamulka|Guddiga Garsoorka]].
* Haddii aad ka walwalsan tahay inaan la shaqayn (ama daahitaanka loo baahan yahay ee wada-hadalka) ay si dhakhso ah u keeni karti xaaladdu inay si xun u xumaato ama ay noqoto mid aan ku habboonayn, mararka qaarkood waxay noqon kartaa mid macquul ah in iimayl loo diro Guddiga Garsoorka oo loo sheego xaaladda ama loo codsado faragelin ama talo degdeg ah. Tani waxay noqon kartaa kiiska halkaasoo macluumaad aan dadweyne ahayn ama waxyeelo ay ka dhalan kartaan.
* Oo xusuusnow inaad haysato boqollaal saaxiibo ah: keligaa ma tihid inta badanna arrimaha waxaa ka sii dara xukunka xun. Haddii lagugu arko adigoo si wanaagsan u dhaqmaya, badanaa arrintu way dhammaan doontaa dhawaan, si kasta oo ay u muuqato mid xun. Mararka qaarkood waxaa ugu wanaagsan in si fudud loo qaato nasasho oo la dejiyo.
Erayada "giraangir" waxay ka yimaadeen sharraxaadda akoonnada mudnaanta sare leh ee kombuyuutarrada weyn ee PDP-10 iyo TOPS-20, halkaas oo "giraangir" loo isticmaalay sida "xidid" loogu isticmaalo nidaamyada Linux/Unix.<ref>{{cite web|title=Wheel |url=http://www.catb.org/jargon/html/W/wheel.html |access-date=8 June 2021 |work=Jargon File 4.4.7 |publisher=Eric S. Raymond}}</ref>
<ref>{{cite web|title=Wheel bit |url=http://www.catb.org/jargon/html/W/wheel-bit.html |access-date=8 June 2021 |work=Jargon File 4.4.7 |publisher=Eric S. Raymond}}</ref>
==Tixraacyada==
{{Reflist}}
== Xiriiriyeyaasha dibadda ==
* [[Meta:Administrators of Wikimedia projects/Wikipedias|Maamulayaasha dhammaan Wikipediyeyaasha]],
*[[:en:Wikipedia:Meta|Meta-Wiki]]
jqcj6ig04vyt2hlcy36d11308y8d87y
311453
311452
2026-10-30T17:07:46Z
Isma4l
41797
311453
wikitext
text/x-wiki
{{Policy|WP:ADMIN|WP:SYSOP|WP:MOP}}
{{Ombox
|text = '''Kani ma aha bog lagu dhejiyo su'aalaha maamulayaasha.''' Taas beddelkeeda, isticmaal Codsashada dareenka maamulaha.|image=[[File:Symbol question.svg|link=|alt=|35px]]}}
{{Nutshell|Maamulayaashu waa tafatirayaal tabaruceyaal ah lagu kalsoon yahay ee loo oggolaaday inay isticmaalaan qalabka gaar ah ee Wikipedia Soomaaliga. Waxaa laga filayaa inay ilaalinayaan heer sare oo anshax ah, inay si caddaalad ah u adeegsadaan qalabka, isla markaana ay {{strong|marnaba}} u isticmaalin si ay faa'iido uga helaan khilaaf.}}
{{Enforcement policy list}}
[[File:Wikipedia Administrator.svg|thumb|Qalabka maamulka ee Wikipedia waxaa badanaa lagu barbar dhigaa mop-ka nadaafadda, taasoo keenta in maamulnimada mararka qaarkood lagu sifeeyo in "la siiyay mop-ka". Sida qof nadiifiye ah oo dhab ah laga yaabo inuu furayaal u haysto xafiisyo ay shaqaalaha kale ka reeban yihiin, maamulayaashu waxay leeyihiin awoodo gaar ah oo door ah, laakiin - sidoo kale sida nadiifiyaha dhabta ah - kama muhiimsana tafatirayaasha kale.]]
'''Maamulayaasha''', oo si caadi ah loogu yaqaan '''admins''' ama '''sysops''' (hawl wadeenada nidaamka), waa tafatirayaasha [[Wikipedia]] ee la siiyay awoodda farsamo si ay u qabtaan ficilo gaar ah oo ku saabsan Wikipedia Soomaaliga. Kuwani waxaa ka mid ah awoodda ay u leeyihiin inay [[WP:BLOCK|xanibaan]] oo ay furaan akoonnada isticmaalaha, [[Ciwaanka IP-ga|cinwaannada IP]], iyo kala duwanaanshaha IP ee tifaftiridda, inay wax ka beddelaan bogagga si buuxda loo [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaaliyay]], inay codsadaan oo ay ka saaraan [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaalinta bogga]], inay [[WP:DELETE|tirtiraan]] oo ay soo celiyaan bogagga, inay wareejiyaan bogagga iyada oo aan la xaddidin, iyo inay isticmaalaan qalabka kale ee gaarka ah.
Maamulayaashu waxay qaataan mas'uuliyadahan iyagoo ah tabaruceyaal ka dib markii ay maraan habka dib u eegista bulshada ama iyagoo ay soo doorteen saaxiibadooda tafatirayaasha ah. Uma dhaqmaan sidii shaqaale ka tirsan [[Wikimedia Foundation|Aasaaska Wikimedia]]. Weligood looma baahna inay isticmaalaan qalabkooda mana aha inay marnaba u isticmaalaan si ay faa'iido uga helaan khilaaf ay ku lug lahaayeen. Maamulayaasha waa inaan lagu khaldin [[m:System administrators|maamulayaasha nidaamka Wikimedia]] ("sysadmins").
Wikipedia Soomaaliga wuxuu leeyahay {{NUMBEROFADMINS}} maamulayaal (fiiri {{Plainlink|url=//so.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ListUsers/sysop&limit=2000|name=liiska buuxa ee akoonnada leh mudnaanta maamulaha}} ama liisaska maamulayaasha ee heerka wax qabadka).
== <span class="anchor" id="POWERS"></span><span class="anchor" id="Powers"></span><span class="anchor" id="ABILITIES"></span><span class="anchor" id="Abilities"></span><span class="anchor" id="ADMINRIGHTS"></span><span class="anchor" id="MOPRIGHTS"></span>Awoodaha maamulayaasha ==
{{Shortcut|WP:MOPRIGHTS}}
Maamulayaashu waxay leeyihiin awoodda farsamo si ay u fuliyaan ficillada soo socda:
* [[Wikipedia:Xannibaadyo iyo mamnuucid|Xannib]] iyo furid akoonnada isticmaalaha, cinwaannada IP, iyo kala duwanaanshaha IP ee tifaftiridda<ref>Xiridmahan waxay diidi karaan tifaftiridda bogag ama magacyo gaar ah, ama waxaa lagu dabaqi karaa goobta oo dhan iyo {{em|dhammaan bogagga}}.</ref>
* Codsashada, wax ka beddelidda, iyo ka saaridda [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaalinta bogga]] ee bog gaar ah si loo xaddido ama loo oggolaado tafaftiridda, u guurista, abuurista, iyo/ama soo gelinta faylasha
* Wax ka beddelidda bogagga si buuxda loo ilaaliyay
* [[Wikipedia:Xeerka Tirtirka|Tirtiridda]] bogag leh 5,000 ama ka yar dib u eegisyo<ref>Bogagga leh in ka badan 5000 dib u eegis waxaa kaliya tirtiri kara [[Wikipedia:Steward|steward]].</ref>
* Daawashada iyo soo celinta bogagga la tirtiray
* [[Wikipedia:Tirtiridda taariikhda|Xaddididda iyo soo celinta muuqashada dadweynaha]] ee macluumaadka diiwaannada shakhsiga ah iyo dib u eegisyada bogga
* Bixinta iyo ka noqoshada ogolaanshaha isticmaale ee gaarka ah ee [[Wikipedia:Codsiga maamulka/Hordhac|ay codsadeen akoonnada isticmaalaha]]<ref>Maamulayaashu waxay bixin karaan oo ka noqon karaan abuuraha akoonka, confirmed, event rrganizer, IP block exempt. Waxay kaloo awood u leeyihiin inay bixiyaan oo ka noqdaan xuquuqaha been abuurka ah ee AutoWikiBrowser, AFC, maadaama ay awood u leeyihiin inay wax ka beddelaan bogagga si buuxda loo ilaaliyay.</ref>
* Wax ka beddelidda bogagga ku jira magaca MediaWiki, iyadoo laga reebo bogagga JavaScript iyo CSS<ref>Kaliya [[Wikipedia:Interface administrators|maamulayaasha interface-ka]] ayaa leh awoodda ay ku beddelaan bogagga JavaScript iyo CSS ee ku jira magaca MediaWiki.</ref>
* Fulinidda ficillo kale oo gaar ah sida lagu qoray {{Section link|Special:ListGroupRights#sysop}}
Sida caadada ah, maamulayaashu waxay badanaa mas'uuliyad ka saaraan xukunka natiijooyinka wadahadallada qaarkood, sida wadahadallada tirtiridda, wadahadallada dhaqdhaqaaqa, iyo wadahadallada dib-u eegista dhaqdhaqaaqa, laakiin tifaftirayaasha aan maamulaha ahayn ayaa iyaguna xiri kara wadahadallada
== Noqoshada maamulaha ==
{{Shortcut|WP:CANDIDATE|WP:BECOMEADMIN}}
Lagu jiro [[Soomaali Wikipedia|Wikipedia-ha Af-Soomaali]], waxaa jira laba hab oo lagu noqdo maamulaha: iyada oo la marayo is afgarad laga dhisay wadahadalka dadweynaha, ama cod sir ah. Wikipedia Soomaaliga wuxuu u baahan yahay in musharraxiinta maamulayaashu ay haystaan xaqqa isticmaale ee [[Wikipedia:Autoconfirmed users|Autoconfirmed user]]. ([[m:List of Wikipedias|Wikipedia-yada kale]] waxay leeyihiin siyaasadahooda gaarka ah ee bixinta maamulnimada.)
'''Kaliya hal akoon oo qof go'an ah ayaa yeelan kara qalabka maamulka'''. Reer-baxnimada kaliya ayaa ah in maamulayaashu ay shaqeyn karaan [[Wikipedia:Bots|botyada]] leh helitaanka maamulka.
Ogolaanshaha maamulaha waxaa la bixiyaa si aan xad lahayn, waxaana laga saarayaa kaliya marka la codsado, xaaladaha ku lug leh faragelinta heerka sarre ah, ama sabab la xiriirta shaqo la'aan.
=== <span class="anchor" id="Request for adminship"></span>Codsashada maamulnimada iyada oo la marayo is afgarad ===
Isticmaale kasta oo autoconfirmed ah wuxuu codsan karaa maamulnimo ("RfA") bulshada dhexdeeda. Si kastaba ha ahaatee, maamulayaasha waxaa laga filayaa inay yeeshaan heer sarre oo kalsooni iyo ammaan ah bulshada dhexdeeda, markaa codsiyada ka yimaada isticmaayaasha aan lahayn khibrad la taaban karo badanaa ma guuleystaan. Tafaftiraha kasta wuxuu ka faalloon karaa codsiga, tifaftire kastana wuxuu qiimayn doonaa musharrax kasta si uu u gaar ah. Si kastaba ha ahaatee, kaliya tifaftirayaasha haysta xaqqa isticmaale ee autoconfirmed user ayaa "codayn kara" codsiyada.
Kahor inta aan la codsan ama la aqbalin magacaabista, musharraxiinta waa inay guud ahaan ahaadaan tifaftirayaal Wikipedia ah oo firfircoon, joogto ah, mudnaan dheerna leh, aqoon u leh habraacyada iyo dhaqamada Wikipedia, ixtiraamaya oo fahmaya siyaasadahooda, isla markaana helay kalsoonida guud ee bulshada. Musharraxiinta waxaa kale oo looga baahan yahay inay soo bandhigaan haddii ay abid u tafatireen Wikipedia lacag. Su'aalaha la xiriira arrintaan waxaa loo oggol yahay in la waydiiyo musharrax kasta, tifaftire kasta oo bulshada ka tirsan, inta uu socdo habka RFA.
Wadahadal ayaa dhaca muddo todobo maalmood ah oo ku saabsan in musharraxgu uu noqdo maamule. Sida is-afgaradka bulshada, RfA-yada waxaa lagu xayaysiiyaa [[:en:MediaWiki:Watchlist-messages|liisaska daawashada tafaftirayaasha]]. Bulshadu waxay dejisay xadka su'aasha: ma jiro tafaftire waydiin kara in ka badan laba su'aal musharrax. Sidoo kale lama oggola su'aallo qaybo badan ka kooban oo loo qaabeeyey sidii hal su'aal, laakiin dhab ahaantii waydiinaya su'aallo badan oo ka sarreeya xadka. [[Wikipedia:Bureaucrats|Bureaucrats]] iyo la socodayaasha loo qoondeeyey waxay "klerkin" karaan RfA-yada, iyagoo la tacaalaya faallooyinka iyo/ama codadka ay u arkaan inay yihiin kuwo aan habboonayn.
Habka RfA wuxuu u oggolaanayaa tifaftirayaasha kale inay bartaan musharraxka. Tifaftirayaashu waxay sahamiyaan ka-qaybgalka musharraxka iyo asalka uu u leeyahay tifaftire ahaan, waxay ku sameeyaan wadahadallo, iyo fahamka doorka ay codsanayaan. Tafaftirayaashu waxay sheegaan haddii ay taageerayaan ama ay ka soo horjeedaan codsiga, iyaga oo wata sababaha ay u arkaan iyo aragtidooda musharraxka. Sarkaalka aan ku lug lahayn bureaucrat ayaa markaas go'aaminaya haddii uu jiro [[Wikipedia:Is afgarad|is afgarad]] lagu oggolaanayo codsiga. Go'aankani kuma saleysna si gaar ah boqolleyda taageerada, laakiin ficil ahaan inta badan RfA-yada ka sarreeya 75% waa ay maraan. Bulshadu waxay go'aamisay in ''guud ahaan'', RfA-yada u dhexeeya 65 iyo 75% taageerada ay tahay inay hoos yimaadaan go'aanka bureaucrats-ka. (Sidaa darteed, waxay si macquul ah uga dhalaneysaa in ku dhowaad dhammaan RfA-yada ka hooseeya 65% taageerada ay guuldarraysan doonaan.)
In kasta oo RfA uu yahay hab xooggan, tayada jawaab-celinta iyo dib u eegista diyaargarowga musharraxka iyo dabeecaddiisa ee ay sameeyaan tifaftirayaasha khibradda leh ayaa inta badan aad u sarreeya. Codsadayaasha aan guuleysan laakiin qaada tillaabooyin ay kaga jawaabayaan dhibcaha la soo qaaday waxay badanaa ku guuleystaan codsi xiga bilo kadib. Haddii aad xiisaynayso codsashada maamulnimada, waa inaad marka hore akhrisaa hage ku saabsan codsashada maamulnimada iyo tilmaamaha magacaabista. Markaad diyaar u tahay inaad codsato, waxaad ku dari kartaa magacaabistaada bogga [[Wikipedia:Codsiga maamulka]] ("RfA"), si waafaqsan tilmaamaha boggaas.
=== Doorashooyinka maamulayaasha ===
Maamulayaasha waxaa kale oo lagu dooran karaa doorasho maamule oo leh cod sir ah. Doorashooyinka maamulayaasha, oo billowday 2024, ma beddelaan RfA, maamulayaasha soo socdaana waxay si xor ah u dooran karaan habka ay isticmaalayaan. Doorasho tijaabo ah ayaa lagu qabtay Oktoobar 2024. Doorashooyinka maamulayaasha waxaa si joogto ah loogu oggolaaday jadwalka 5-ta bilood ah ee RfC oo la qabtay horraantii 2025. Marka laga reebo daaqadaha doorashada ka horreeya ee magacaabista musharraxa iyo dejinta codadka, habka wuxuu qaadanayaa 12 maalmood: 5 maalmood oo wadahadal iyo su'aallo ah, waxaa ku xiga 7 maalmood oo cod sir ah. Wareegyada doorashada iyo xilliyada daaqad kasta iyo xilli kasta waxaa lagu xayaysiiyaa horay, oo ay ku jiraan ogeysiisyada liiska daawashada.
Ka dib marka codbixintu dhammaato, doorashada waxaa baaraya seddex [[Wikipedia:Check user|checkusers]] ama [[Wikipedia:Steward|stewards]] oo ka tirsan Wikipedia Soomaaliga. Waxay hubin doonaan wixii laba laab ah, aan u qalmin, ama codadka sockpuppeteer oo ay tirtiri doonaan sidii loo baahnaa. Marka baarista la dhammeeyo, codadka waa la tiririyaa, natiijooyinka waa la shaaciyaa, maamulayaasha cusubna waxaa la siiyaa mudnaanta maamulka. Si uu u guuleysto, musharraxgu waa inuu helaa boqolleyda taageerada oo ah 70% ama ka badan iyo kooram ah ugu yaraan 20 cod oo taageero ah. Tirinta codadka waxaa lagu xisaabiyaa Taageerada / (Taageero + Ka soo horjeed) musharrax kasta. Codadka "Neutral" lama isticmaalo xisaabinta boqolleyda taageerada ee musharraxka mana laha saameyn dhinacaas ah.
== Meelaha ay maamulayaasha si gaar ah uga caawin karaan ==
Xuquuqda maamulaha waxay noqon kartaa mid aad u waxtar leh meelaha qaarka ah ee Wikipedia:
* Kahortagga burburinta
* Dhibaatooyinka xuquuqda daabacaadda tilmaamaha
* Dhacdooyinka dareenka maamulaha
* [[Bogga Hore]] qaybaha, sida Wararka ku jira ama Ma ogtahay
* Socodka isbeddellada dhow
* Codsiyada tirtiridda degdegga ah
* Xeerka saddex-jeer dib u celinta iyo xad-gudubyada dagaalka tafaftiridda.
"Maamulayaasha aan lug ku lahayn" ayaa sidoo kale ka caawin kara maamulka Guddiga Garsoorka iyo xallinta khilaafaadka ee ku saabsan meelaha iyo xaaladaha dhibaatada leh. Maamulayaasha ka shaqeynaya doorkan waa ''dhexdhexaad''; ma laha wax lug ah oo toos ah arrimaha ay dadka ka caawinayaan. Liisaska cunaqabateynta ee ay tahay inay fuliyaan maamulayaasha dhexdhexaadka ah.
== <span class="anchor" id="anyuser"></span>Golayaasha ogeysiiska maamulayaasha ==
{{shortcut|WP:ANYUSER}}
Saddex golayaal ogeysiis oo waaweyn ayaa jira oo ay ka dhacaan wadahadallada maamulaha guud (isticmaale kasta wuxuu soo dhigi karaa ama ka qayb qaadan karaa wadahadallada halkaas):
* [[Wikipedia:Ogaysiiska Maamulka]] – Loo isticmaalo waxyaabaha ay maamulayaashu jeclaan karaan (ama u baahan karaan) inay ogaadaan, sida ogeysiisyada iyo macluumaadka guud.
– Loo isticmaalo arrimaha u baahan dareenka maamulayaasha soo maraya. In kasta oo mawduucyada halkan ay noqon karaan kuwo dhaadheer, golahan waxaa inta badan loogu talagalay dhacdooyinka iyo arrimaha kale ee u baahan talo ama dareen.
– Waa gole ogeysiis oo ficillada maamulka ee maamulayaasha lagaga wada hadli karo loona eegi karo bulshada ballaaran.
== Filashooyinka maamulnimada ==
{{shortcut|WP:ADMINEXPECT}}
=== Daryeelka iyo xukunka ===
Haddii la siiyo helitaanka, maamulayaashu waa inay daryeel ku muujiyaan isticmaalka hawlahan cusub, gaar ahaan awoodda ay u leeyihiin inay tirtiraan bogagga oo ay xiraan isticmaayaasha iyo cinwaannada IP (fiiri hage sida- loo sameeyo ee maamulayaasha si aad u barato sida loo sameeyo waxyaalahan). Maamulayaasha cusub waa inay sidoo kale eegaan bogagga ku xiran liiska akhriska maamulayaasha ka hor intaysan isticmaalin awoodahooda maamul. Khaladaadka marmarka qaarkood la sameeyo waa la aqbalaa laakiin khaladaadka halista ah ama soo noqnoqda, ama kuwa ku lug leh xad-gudubyada hab dhaqanka maamulaha 'ee lugta leh' marmarka qaarkood maaha.
Qalabka maamulaha sidoo kale waa in lagu isticmaalo xukun taxaddar leh; waxay qaadan kartaa xoogaa waqti ah maamulaha cusub inuu barto goorta ay ugu fiican tahay in la isticmaalo qalabka, waxayna qaadan kartaa bilo in la helo dareen wanaagsan oo ku saabsan inta muddada ah ee la dejinayo marka la isticmaalayo qalabka sida xiridda iyo ilaalinta bogga ee khilaafaadka adag. Maamulayaasha cusub waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay si tartiib ah u billaabaan oo ay ka dhistaan khibrad meelaha ay ku barteen, iyo inay dadka kale waydiiyaan haddii ay shaki qabaan.
=== Hab dhaqanka maamulaha ===
{{shortcut|WP:ADMINCOND}}
Maamulayaashu waa inay ku hoggaamiyaan tusaale ahaan, isla markaana, sida ''dhammaan tafaftirayaasha'', ay ugu dhaqmaan si ixtiraam leh, rayid ah oo ay la falgalaan kuwa kale ''mar kasta''. Maamulayaasha kama xorooba {{em|wax kasta}} oo ka mid ah siyaasadaha la dhisay ee Wikipedia; waxaa laga filayaa inay raacaan oo ay gutaan waajibaadkooda sida ugu fiican ee awooddooda ah. Khaladaadka marmarka qaarkood waa kuwo si buuxda ula jaan qaadaya isticmaalka qalabka maamulaha; maamulayaasha looma filayo inay noqdaan kuwo kaamil ah. Si kastaba ha ahaatee, carqaladaynta joogtada ah ama halista ah ee Wikipedia iyada oo loo marayo dabeecad sida [[Wikipedia:Anshax|aan rayid ahayn]] ama tafaftiridda niyad-xumada ah waa mid aan la jaanqaadi karin oo ah ''khilaaf toos ah'' oo lala leeyahay filashooyinka iyo mas'uuliyadaha maamulayaasha, iyo xukunka xun ee joogtada ah ama fool xun ayaa horseed u noqon kara in laga xayuubiyo qalabka maamulaha. Maamulayaashu waa inay ku dadaalaan inay tusaale u noqdaan heerarka sare ee ixtiraamka iyo rayidnimada, iyo tafaftiridkooda, wadahadalladooda, is-dhexgalkooda, iyo hab dhaqankooda waa inay dejiyaan tusaalaha dhammaan tafaftirayaasha kale ''mar kasta''. Tani waa labadaba ''shuruud'' iyo ''xaalad'' haysashada mudnaanta maamulaha.
Maamulayaashu waa inay maskaxda ku hayaan inay haystaan boqollaal saaxiibo ah. Sidaa darteed, haddii maamuluhu ausan u hoggaansami karin siyaasadaha goobta oo uusan nagaan rayid (xitaa xagga isticmaayaasha muujinaya dabeecadda dhibaatada leh) inta uu wax ka qabanayo arrin go'an, maamuluhu waa inuu arrinta u keenaa gole ogeysiis ama u gudbiyaa maamule kale si uu wax uga qabto, halkii uu ka darsan lahaa ama ka sii dari lahaa dhibaatada hab-dhaqan xumo.
=== Xisaabtanka ===
{{shortcut|WP:ADMINACCT}}
Maamulayaashu waxay ka xisaabtamaan ficilladooda ku lug leh qalabka maamulaha, maadaama ficillada maamulaha ee aan la sharaxin ay niyad-jabiso tafaftirayaasha kale. Iyadoo ku xiran kaliya xuduudaha [[Wikipedia:Anshax|rayidnimada]], [[Wikipedia:Ma jiraan weeraro shaqsiyeed|ka fogaanshaha weerarrada shakhsi ahaaneed]], iyo [[Wikipedia:U qaado niyad wanaagsan|u qaadashada wanaagsan]] ee macquulka ah, tafaftirayaashu waxay xor u yihiin inay wax ka weydiiyaan ama dhaleeceeyaan ficillada maamulaha. Maamulayaasha waxaa laga filayaa inay si degdeg ah oo rayid ah uga jawaabaan su'aalaha ku saabsan hab dhaqankooda Wikipedia-la xiriira iyo ficillada maamulka, gaar ahaan inta lagu jiro wadahadallada bulshada ee golayaasha ogeysiiska ama inta lagu jiro habsocodka Guddiga Garsoorka. Maamulayaashu waa inay caddeeyaan ficilladooda marka la codsado.
Maamulayaasha si halis ah ama soo noqnoqda ugu dhaqma si dhibaato leh, ama lumiyay kalsoonida ama kalsoonida bulshada, waxaa la cunaqabteyn karaa ama laga xayuubin karaa xuquuqdooda maamulaha Guddiga Garsoorka ama codsiga dib u yeerista. Tani waxay dhacday ama waxaa la soo jeediyay ficillada soo socda:
* Maamulnimo "niyad-xumo ah" ([[Wikipedia:Sock puppetry|sock puppetry]], xad gudub weyn oo kalsooni ah,
{{spaced ndash}}tani waxay noqon kartaa mid lala yeesho tifaftirayaasha (tusaale ahaan, la'aanta digniinaha habboon ama sharraxaadaha ficillada), ama si wax looga qabto welwelka bulshada (gaar ahaan marka la raadiyo sharraxaadyo ama faallooyin kale oo halis ah)
**In kasta oo hababka ugu wanaagsan ee maamulayaashu ay yihiin inay u suurtageliyaan iimaylka iyo ogeysiisyada, looma baahna inay sidaas sameeyaan, mana loo baahna inay akhriyaan ama ka jawaabaan haddii la suurtogeliyey. Maamulayaasha aan u suurtagelin ogeysiisyada waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay arrintan ku muujiyaan boggooda isticmaale.
* Xad gudub soo noqnoqda, joogto ah, ama fool xun oo ku saabsan qalab ama oggolaansho isticmaale oo la socota qalabka maamulaha (sida u guurista faylasha]] ama isticmaalka [[Wikipedia:Rollback|dib u celinta]]) {{endash}} maamulaha waxaa laga xayuubin karaa mudnaanta maamulka si buuxda oo kaliya si looga saaro helitaanka oggolaanshaha isticmaale ee la socota.
* Xukun xumo soo noqnoqda ama joogto ah.
=== Amniga ===
{{shortcut|WP:SECUREADMIN}}
Wikipedia siyaasadda shuruudaha xoogga erayga sirta ah waxay ka rabtaa maamulayaashu inay haystaan eryo sir ah oo xooggan iyo inay raacaan hababka amniga shakhsi ahaaneed ee habboon. Maadaama ay leeyihiin awood ay ku geystaan waxyeelo goobta oo dhan ah hal tafaftir, akoon admin ah oo la hareer maray ayaa la xiri doonaa mudnaantiisana waa laga saarayaa sababo amniga goobta awgeed. Xaaladaha qaarkood, ka noqoshada mudnaanta waxay noqon kartaa mid joogto ah. Maamul kasta oo la ogaado inuu haysto eray sir ah oo ka yar 8 xaraf dherer ahaan ama ka mid ah [https://github.com/danielmiessler/SecLists/blob/master/Passwords/Common-Credentials/10k-most-common.txt 10,000 erayada sirta ah ee ugu caansan] sidoo kale waa la desysopping karaa. Go'aanka ku saabsan dib u sysopping maamulayaasha ku meel gaar ahaan la desysopped waxaa loo daayay Guddiga Garsoorka, kuwaas oo tixgelin doona in mulkiilaha xaqqa leh si sax ah loo aqoonsaday, iyo aragtidooda ku saabsan dhacdada iyo maamulka iyo amniga (oo ay ku jiraan amniga mustaqbalka ee suurtogalka ah) ee akoonka.
Xaqiijinta laba tallaabo ah waa la heli karaa si loo sii sugo akoonnada isticmaalka aan la oggolayn.
Maamulayaashu waa inay '''marnaba''' la wadaagin eraygooda sirta ah ama akoonkooda qof kale, sabab kasta ha ahaatee. Haddii ay ogaadaan in eraygooda sirta ah la hareer maray, ama akoonkooda si kale loo hareer maray (xitaa tifaftire ama qof ay yaqaaniin oo ay aaminsan yihiin), waa inay isku dayaan inay beddelaan isla markiiba, ama haddii kale u sheegaan bureaucrat si ku meel gaar ah loo desysopping. Isticmaayaasha ku guuldareysamaya inay soo sheegaan isticmaalka aan la oggolayn ee akoonkooda waa la desysopping doonaa. Isticmaalka aan la oggolayn waxaa loo tixgeliyaa 'xaalado muran leh', mana soo celin doonto si otomaatig ah.
== <span class="anchor" id="INVOLVED"></span><span class="anchor" id="UNINVOLVED"></span><span class="anchor" id="involved"></span><span class="anchor" id="uninvolved"></span>Maamulayaasha ku lugta leh ==
{{shortcut|WP:INVOLVED|WP:UNINVOLVED}}
{{Quote box
| quote = "Ninna ma aha garsoore ku habboon kiisa u gaar ah"
| source = Thomas Hobbes, ''Leviathan Leviathan''
}}
Guud ahaan, tafaftirayaashu waa aysan u dhaqmin maamulayaal ahaan khilaafaadka ay ku lug lahaayeen. Tani waa sababta oo ah maamulayaasha lugta leh waxay noqon karaan, ama u muuqan karaan, kuwo aan awood u lahayn inay gaaraan go'aanno ujeeddo leh khilaafaadka ay dhinac ka ahaayeen ama ay dareen xooggan ka qabaan. Lug lahaanshaha waxaa bulshadu si ballaaran u fasiraysaa inay ku jirto khilaafaadyo hadda jira ama la soo dhaafay oo lala yeeshay tifaftire (ama tafaftirayaal), iyo khilaafaadka mowduucyada, dhib ma laha dabeecadda ama da'da khilaafka.
Hal digniin oo muhiim ah ayaa ah in maamulaha la falgalay tafaftire ama goob mowduuc ah ''sii ahaan doona doorka maamulka oo kaliya'', ama kaasoo ka qaybgalkiisii hore uu ahaa mid yar ama tafaftirro cad oo aan muujin eex, waa {{em|aan lug lahayn}} mana laga horjoogsado inuu ka shaqeeyo awood maamul oo la xiriirta tafaftirahaas ama goobta mowduuca ah. Digniinaha, wadahadal deggan oo macquul ah iyo sharraxaadda digniinahaas, talada ku saabsan caadooyinka bulshada, iyo talooyinka ku saabsan erayada suurtogalka ah iyo hababka ma ka dhigayaan maamulaha mid lug leh.
Kiisaska tooska ah (tusaale ahaan, burburinta muuqata, bulshadu waxay taariikh ahaan taageertay ficilka cad ee maamulaha kasta - xitaa haddii uu lug leeyahay - iyadoo la saleynayo in maamule kasta oo macquul ah uu u badan yahay inuu gaari lahaa gabagabadaas oo kale. In kasta oo ay jiraan wax ka reebitaan ku saabsan mamnuucidda tafaftirayaasha lugta leh ee qaadaya ficil maamul, weli waa habka ugu wanaagsan ee kiisaska uu maamuluhu u muuqan karo inuu lug leeyahay in arrinta loo gudbiyo maamule kale iyada oo la marayo golayaasha ogeysiiska ee khuseeya.
Tafaftirayaasha aan maamulayaasha ahayn ee xiraya wadahadallada
iyo qiimaynta is-afgaradka waxaa lagu hayaa isla heerarkaas; tafaftirayaasha xiraya wadahadalladaas waa aysan ku lug lahaan wadahadalka laftiisa ama khilaafaadka la xiriira.
== <span class="anchor" id="Grievances by users"></span><span class="anchor" id='Grievances by users ("administrator abuse")'></span>Cabashooyinka ==
{{shortcut|WP:ADMINABUSE|WP:ADMINISTRATORABUSE}}
Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in maamuluhu u dhaqmay si aan habboonayn, waa inuu si toos ah u muujiyaa welwelkiisa maamulaha mas'uulka ka ah oo uu isku dayaa inay xal gaaraan si nidaamsan oo rayid ah. Haddii aan arrinta lagu xallin labada dhinac u dhexeeya, isticmaayaashu waxay ku sii wadi karaan xallinta khilaafka (fiiri qaybtan hoose wixii macluumaad dheeraad ah). Hal hab oo suurtagal ah waa in la bilaabo wadahadal dib u eegista ficilka maamulka]] ama golaha ogeysiiska maamulayaasha si loo codsado jawaab-celinta bulshada {{endash}} si kastaba ha ahaatee, cabasho-sidayaashu waa inay ogaadaan in hab-dhaqankooda la siman yahay oo la tixgeliyo sida isticmaalaha ay ka wada hadlayaan. Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in si aan habboonayn loo xiray, wuxuu mari karaa habka codsiga xiridda oo uu sharaxi karaa xaaladda iyo sababta ay u rumeysan yihiin in xiriddu ay tahay mid aan habboonayn ama aan la caddayn karin.
In kasta oo Guddiga Garsoorka ausan si caadi ah u eegin xiridaha gaagaaban ama caadiga ah, welwelka ku saabsan caafimaadka maamulaha iyo ku-habboonaanta doorka waxaa loo keeni karaa guddiga iyadoo lala wato Codsi Garsoor, badanaa marka hababka kale ee xallinta khilaafka ay guuldarraysanayaan iyo marka habkani yahay ikhtiyaarka ugu dambeeya.
== Xad gudubka qalabka maamulka ==
{{shortcut|WP:TOOLMISUSE}}
Xad gudubka qalabka maamulka waxaa loo tixgeliyaa ''arrin aad u halis ah''; waxaa la siiyaa isticmaayaasha la aaminsan yahay ee loogu talagalay dayactirka iyo hawlaha kale, waana in mar walba la isticmaalaa iyadoo laga fikirayo, daryeel leh, dadaal habboon iyo xukun wanaagsan. Xad gudubka halista ah ee qalabka ayaa horseed u noqon kara cunaqabatayn ama xitaa ka saariddooda. Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in maamuluhu uusan isticmaalin qalabkiisa maamulka sida waafaqsan siyaasadaha iyo tilmaamaha Wikipedia ee la dhisay, markaa waa inay marka hore ka wada hadlaan welwelkooda iyo arrimahooda maamulaha la xiriira si toos ah. Kiisaska aysan arrintu ku xallin si toos ah loogana wada hadlo iyo/ama marka la go'aamiyo in gelitaanka bulshada ballaaran ay tahay mid lagama maarmaan ah ama loo baahan yahay, isticmaayaashu waxay soo dhigi karaan welwelkooda ku saabsan arrinta si ay u eegto bulshada ballaaran.
Xaaladaha caadiga ah ee ay badanaa lagama maarmaanka tahay in laga fogaado isticmaalka qalabka:
* ''Khilaaf dano ah ama aan dhexdhexaad ahayn'' – Maamulayaashu waxa aysan caadi ahaan isticmaalin qalabkooda arrimaha ay si shakhsi ah ugu lug leeyihiin (tusaale ahaan, khilaaf nuxur ah oo ay dhinac ka yihiin).
* ''Caadooyinka bulshada ama siyaasadaha'' – Marka siyaasad ama caado bulsho ay caddahay in aysan aheyn in la isticmaalo qalabka, markaa qalabka waa aysan aheyn in la isticmaalo iyada oo aan la bixin sharraxaad muujineysa in arrinta la tixgeliyey, iyo sababta (dhif ah) reebitaanka loo arko mid macquul ah.
* ''Ficillada maamulaha ee la xiriira tifatiridda lacagta la siiyo'' – Qalabka maamulka waxaa laga yaabaa inaan loo isticmaalin qayb ka mid ah hawl kasta oo tifaftirid lacag ah, marka laga reebo ama marka lacagta ay bixiso Aasaaska Wikimedia ama shirkad la xiriirta WMF.
* ''Dib u celinta ficillada maamulayaasha kale'' – Kaliya si ixtiraamaysa maamulaha ficilkiisa uu lug ku leeyahay, iyo (badanaa) ka dib wadahadal.
* ''Dib u soo celinta ficil maamul oo horay loo soo celiyey'' (mararka qaarkood loo yaqaan "dagaalka giraangiraha").
Fiiri hoos kuwan iyo wax ka reebitaanka aadka u yar.
Xitaa marka isticmaalka qalabku uu u muuqdo mid macquul ah, haddii uu jiro shaki waxaa fiican in la waydiiyo maamule kale oo madaxbannaan inuu dib u eego oo (haddii la caddayn karo) uu qaado ficilka.
=== Dib u celinta ficilka maamulaha kale ===
{{shortcut|WP:RAAA}}
Maamulayaasha waxaa laga filayaa inay yeeshaan xukun wanaagsan waxaana la rumeysan yahay inay si taxaddar leh u tixgeliyeen ficillada ama go'aannada ay fuliyaan maamulayaal ahaan. Maamulayaashu way is khilaafi karaan, laakiin ficillada maamulka waa aysan aheyn in la celiyo iyada oo aan lahayn sabab wanaagsan, feker taxaddar leh, iyo (haddii ay u badan tahay in laga soo horjeesto), halkaas oo maamuluhu uu hadda joogo, wadahadal gaaban oo lala yeesho maamulaha ficilkiisa la looltamayo.
==== Xaaladaha gaarka ah ====
Xaaladaha qaarkood, siyaasadda caadiga ah ee dib u celinta ficilka maamulaha kale ma khuseyso:
* '''Xanibaha ay sameeyeen Guddiga Garsoorka:''' Xanibaha ay oggolaadeen Guddiga Garsoorka waa inay ku jiraan tilmaan cad oo ah halka ay ka yimaadeen, sida "Guddiga Garsoorka awgeed", "Codsigu waa kaliya Guddiga Garsoorka", ama. Maamulayaashu waa inay kaliya dhigaan, yareeyaan, ama ka saaraan xiridahaas iyagoo haysta oggolaansho qoraal ah oo horudhac ah oo ka yimid guddiga.
* '''Xanibaha CheckUser:''' Xiridaha loo cayimay sida "Xannibaha CheckUser" (taas oo ah, xanibaad ku tiirsan natiijooyinka qarsoodiga ah ee CheckUser) waxaa laga yaabaa inaysan celin maamulayaasha aan lahayn helitaanka qalabka CheckUser. Cabashooyinka xiridahan waxaa inta badan la maqlayaa on-wiki, laakiin waxaa maqli kara Guddiga Garsoorka xaaladaha qasabka ah. Maamulayaasha waxaa la xusuusiyey bishii Luulyo 2010 inay aysan celin karin xiridaha CheckUser iyagoo aan haysan oggolaansho horudhac ah oo ka yimid Guddiga ama checkuser.
* '''Xanibaha Oversight:''' Xanibaha loo cayimay sida "Xiridaha Oversight" (taas oo ah, xiridaha ku tiirsan macluumaadka la xakameeyey) waxaa laga yaabaa inaysan celin maamulayaasha aan lahayn helitaanka oggolaanshaha oversight. Guddiga Garsoorka ayaa xukumay bishii Maarso 2013 in xiridaha oversight aan la celin karin iyadoo aan la haysan oggolaansho horudhac ah oo ka yimid Guddiga ama oversighter.
* '''Xanibaha safka VRT ee khilaafka danaha:''' Xanibaha la dhigay qayb ka mid ah safka VRT ee khilaafka danaha oo ay ku jirto nambarka tigidhka ee sababaynta xiridda waxaa laga yaabaa inaysan celin iyadoo aan la haysan oggolaanshaha maamule leh helitaanka safka ama Guddiga Garsoorka Dhaqdhaqaaqa Abriil 2026.
=== <span class="anchor" id="Wheel war"></span>Dib u soo-celinta ficil la celiyey ("dagaalka giraangiraha") ===
{{shortcut|WP:WHEEL|WP:WW}}
Marka maamule kale uu ''horay'' u celiyey ficil maamul, waxaa aad u dhif ah inuu jiro sabab kasta oo sharci ah oo loogu talagalay maamulaha asalka ah ama maamule kale inuu dib u soo celiyo ficilka la mid ah ama la mid ah mar uun iyada oo aan lahayn wadahadal cad oo horseedaya go'aan ay gaareen is-afgarad. dagaalka giraangiraha waa marka ficilka maamulaha uu celiyo maamule kale, laakiin halkii laga wadahadli lahaa khilaafka, qalabka maamulka ayaa markaas loo isticmaalaa si dagaal ah si loo tirtiro ama loo dib u sameeyo ficilka. Iyadoo ay jiraan wax ka reebitaan aad u yar, marka ficil maamul la celiyo, waa aysan aheyn in la soo celiyo iyada oo aan la helin is-afgarad.
<div style="border: 2px solid #990000; background-color: #FF000030; border-radius: 1em; padding: 0.5em 1em; color:inherit;">
<strong style="font-weight:normal;">Ha ku celin ficil maamul oo la celiyey marka aad ogtahay in maamule kale uu ka soo horjeedo. Ha sii wadin silsilad dib-u celin maamul ah oo aan lahayn wadahadal. Xalli khilaafaadka maamulka {{underline|iyada oo la marayo wadahadalka}}.</strong>
</div>
Wheel warring waxay badanaa horseeddaa codsi garsoor oo degdeg ah. Cunaqabateynta wheel warring waxay ka timid canaan iyo digniin, ilaa xirid ku meel gaar ah, ilaa desysopping, xitaa kiisaska ugu horreeya ee markii ugu horreysay. Waxaa jiray dhowr garsoor kiisas oo khuseeya oo ku saabsan mawduuca dagaalka giraangiraha.
Erayada waxaa kale oo loo isticmaalay taariikh ahaan maamule si aan habboonayn u celinaya noocyada qaarkood ee ficil rasmi ah.
Wikipedia waxay ka shaqeysaa ruuxa [[Wikipedia:Is afgarad|is afgaradka]]; khilaafaadka waa in lagu dejiyaa wadahadal rayid ah halkii ay ka noqon lahaayeen halgan awoodeed. Waxaa jira dhowr arrimood oo muhiim ah oo dagaalku uu ka fiican yahay wadahadalka, ama u qalma in aad lumiso sharaftaada wanaagsan. Haddii aad dareento ''rabitaan'' ah in aad wheel war, isku day beddelladan:
* Raadi wadahadal wax dhisaya, oo ujeedkeedu yahay in la qaboojiyo xaaladda oo loo soo celiyo hababka caadiga ah. Qaadashada hab-dhaqan iyo hab qaboojin ah oo ula kac ah inta aad sharaxayso ayaa caawin karta. Xaaladaha qaarkood, iimaylka waxaa laga yaabaa inuu u oggolaado talo shakhsi ah oo qalbi ah in la bixiyo oo aan si fudud loogu soo dhajin karin wiki-gan.
* Haddii aad ka walwalsan tahay hab-dhaqan xumo oo sug gelitaanka. Wixii <strong>xad gudub halis ah oo fool xun oo qalabka ah</strong> tixgeli in aad xareyso codsi kiis [[Wikipedia:Ogaysiiska Maamulka|Guddiga Garsoorka]].
* Haddii aad ka walwalsan tahay inaan la shaqayn (ama daahitaanka loo baahan yahay ee wada-hadalka) ay si dhakhso ah u keeni karti xaaladdu inay si xun u xumaato ama ay noqoto mid aan ku habboonayn, mararka qaarkood waxay noqon kartaa mid macquul ah in iimayl loo diro Guddiga Garsoorka oo loo sheego xaaladda ama loo codsado faragelin ama talo degdeg ah. Tani waxay noqon kartaa kiiska halkaasoo macluumaad aan dadweyne ahayn ama waxyeelo ay ka dhalan kartaan.
* Oo xusuusnow inaad haysato boqollaal saaxiibo ah: keligaa ma tihid inta badanna arrimaha waxaa ka sii dara xukunka xun. Haddii lagugu arko adigoo si wanaagsan u dhaqmaya, badanaa arrintu way dhammaan doontaa dhawaan, si kasta oo ay u muuqato mid xun. Mararka qaarkood waxaa ugu wanaagsan in si fudud loo qaato nasasho oo la dejiyo.
Erayada "giraangir" waxay ka yimaadeen sharraxaadda akoonnada mudnaanta sare leh ee kombuyuutarrada weyn ee PDP-10 iyo TOPS-20, halkaas oo "giraangir" loo isticmaalay sida "xidid" loogu isticmaalo nidaamyada Linux/Unix.<ref>{{cite web|title=Wheel |url=http://www.catb.org/jargon/html/W/wheel.html |access-date=8 June 2021 |work=Jargon File 4.4.7 |publisher=Eric S. Raymond}}</ref>
<ref>{{cite web|title=Wheel bit |url=http://www.catb.org/jargon/html/W/wheel-bit.html |access-date=8 June 2021 |work=Jargon File 4.4.7 |publisher=Eric S. Raymond}}</ref>
==Tixraacyada==
{{Reflist}}
== Xiriiriyeyaasha dibadda ==
* [[Meta:Administrators of Wikimedia projects/Wikipedias|Maamulayaasha dhammaan Wikipediyeyaasha]],
*[[:en:Wikipedia:Meta|Meta-Wiki]]
5pcpvtxnjtzpl4yss84qs60g1t4dj61
311454
311453
2026-10-30T17:08:27Z
Isma4l
41797
311454
wikitext
text/x-wiki
{{Policy|WP:ADMIN|WP:SYSOP|WP:MOP}}
{{Ombox
|text = '''Kani ma aha bog lagu dhejiyo su'aalaha maamulayaasha.''' Taas beddelkeeda, isticmaal Codsashada dareenka maamulaha.|image=[[File:Symbol question.svg|link=|alt=|35px]]}}
{{Nutshell|Maamulayaashu waa tafatirayaal tabaruceyaal ah lagu kalsoon yahay ee loo oggolaaday inay isticmaalaan qalabka gaar ah ee Wikipedia Soomaaliga. Waxaa laga filayaa inay ilaalinayaan heer sare oo anshax ah, inay si caddaalad ah u adeegsadaan qalabka, isla markaana ay {{strong|marnaba}} u isticmaalin si ay faa'iido uga helaan khilaaf.}}
{{Enforcement policy list}}
[[File:Wikipedia Administrator.svg|thumb|Qalabka maamulka ee Wikipedia waxaa badanaa lagu barbar dhigaa mop-ka nadaafadda, taasoo keenta in maamulnimada mararka qaarkood lagu sifeeyo in "la siiyay mop-ka". Sida qof nadiifiye ah oo dhab ah laga yaabo inuu furayaal u haysto xafiisyo ay shaqaalaha kale ka reeban yihiin, maamulayaashu waxay leeyihiin awoodo gaar ah oo door ah, laakiin - sidoo kale sida nadiifiyaha dhabta ah - kama muhiimsana tafatirayaasha kale.]]
'''Maamulayaasha''', oo si caadi ah loogu yaqaan '''admins''' ama '''sysops''' (hawl wadeenada nidaamka), waa tafatirayaasha [[Wikipedia]] ee la siiyay awoodda farsamo si ay u qabtaan ficilo gaar ah oo ku saabsan Wikipedia Soomaaliga. Kuwani waxaa ka mid ah awoodda ay u leeyihiin inay [[WP:BLOCK|xanibaan]] oo ay furaan akoonnada isticmaalaha, [[Ciwaanka IP-ga|cinwaannada IP]], iyo kala duwanaanshaha IP ee tifaftiridda, inay wax ka beddelaan bogagga si buuxda loo [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaaliyay]], inay codsadaan oo ay ka saaraan [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaalinta bogga]], inay [[WP:DELETE|tirtiraan]] oo ay soo celiyaan bogagga, inay wareejiyaan bogagga iyada oo aan la xaddidin, iyo inay isticmaalaan qalabka kale ee gaarka ah.
Maamulayaashu waxay qaataan mas'uuliyadahan iyagoo ah tabaruceyaal ka dib markii ay maraan habka dib u eegista bulshada ama iyagoo ay soo doorteen saaxiibadooda tafatirayaasha ah. Uma dhaqmaan sidii shaqaale ka tirsan [[Wikimedia Foundation|Aasaaska Wikimedia]]. Weligood looma baahna inay isticmaalaan qalabkooda mana aha inay marnaba u isticmaalaan si ay faa'iido uga helaan khilaaf ay ku lug lahaayeen. Maamulayaasha waa inaan lagu khaldin [[m:System administrators|maamulayaasha nidaamka Wikimedia]] ("sysadmins").
Wikipedia Soomaaliga wuxuu leeyahay {{NUMBEROFADMINS}} maamulayaal (fiiri {{Plainlink|url=//so.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ListUsers/sysop&limit=2000|name=liiska buuxa ee akoonnada leh mudnaanta maamulaha}} ama liisaska maamulayaasha ee heerka wax qabadka).
== <span class="anchor" id="POWERS"></span><span class="anchor" id="Powers"></span><span class="anchor" id="ABILITIES"></span><span class="anchor" id="Abilities"></span><span class="anchor" id="ADMINRIGHTS"></span><span class="anchor" id="MOPRIGHTS"></span>Awoodaha maamulayaasha ==
{{Shortcut|WP:MOPRIGHTS}}
Maamulayaashu waxay leeyihiin awoodda farsamo si ay u fuliyaan ficillada soo socda:
* [[Wikipedia:Xannibaadyo iyo mamnuucid|Xannib]] iyo furid akoonnada isticmaalaha, cinwaannada IP, iyo kala duwanaanshaha IP ee tifaftiridda<ref>Xiridmahan waxay diidi karaan tifaftiridda bogag ama magacyo gaar ah, ama waxaa lagu dabaqi karaa goobta oo dhan iyo {{em|dhammaan bogagga}}.</ref>
* Codsashada, wax ka beddelidda, iyo ka saaridda [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaalinta bogga]] ee bog gaar ah si loo xaddido ama loo oggolaado tafaftiridda, u guurista, abuurista, iyo/ama soo gelinta faylasha
* Wax ka beddelidda bogagga si buuxda loo ilaaliyay
* [[Wikipedia:Xeerka Tirtirka|Tirtiridda]] bogag leh 5,000 ama ka yar dib u eegisyo<ref>Bogagga leh in ka badan 5000 dib u eegis waxaa kaliya tirtiri kara [[Wikipedia:Steward|steward]].</ref>
* Daawashada iyo soo celinta bogagga la tirtiray
* [[Wikipedia:Tirtiridda taariikhda|Xaddididda iyo soo celinta muuqashada dadweynaha]] ee macluumaadka diiwaannada shakhsiga ah iyo dib u eegisyada bogga
* Bixinta iyo ka noqoshada ogolaanshaha isticmaale ee gaarka ah ee [[Wikipedia:Codsiga maamulka/Hordhac|ay codsadeen akoonnada isticmaalaha]]<ref>Maamulayaashu waxay bixin karaan oo ka noqon karaan abuuraha akoonka, confirmed, event rrganizer, IP block exempt. Waxay kaloo awood u leeyihiin inay bixiyaan oo ka noqdaan xuquuqaha been abuurka ah ee AutoWikiBrowser, AFC, maadaama ay awood u leeyihiin inay wax ka beddelaan bogagga si buuxda loo ilaaliyay.</ref>
* Wax ka beddelidda bogagga ku jira magaca MediaWiki, iyadoo laga reebo bogagga JavaScript iyo CSS<ref>Kaliya [[Wikipedia:Interface administrators|maamulayaasha interface-ka]] ayaa leh awoodda ay ku beddelaan bogagga JavaScript iyo CSS ee ku jira magaca MediaWiki.</ref>
* Fulinidda ficillo kale oo gaar ah sida lagu qoray {{Section link|Special:ListGroupRights#sysop}}
Sida caadada ah, maamulayaashu waxay badanaa mas'uuliyad ka saaraan xukunka natiijooyinka wadahadallada qaarkood, sida wadahadallada tirtiridda, wadahadallada dhaqdhaqaaqa, iyo wadahadallada dib-u eegista dhaqdhaqaaqa, laakiin tifaftirayaasha aan maamulaha ahayn ayaa iyaguna xiri kara wadahadallada
== Noqoshada maamulaha ==
{{Shortcut|WP:CANDIDATE|WP:BECOMEADMIN}}
Lagu jiro [[Soomaali Wikipedia|Wikipedia-ha Af-Soomaali]], waxaa jira laba hab oo lagu noqdo maamulaha: iyada oo la marayo is afgarad laga dhisay wadahadalka dadweynaha, ama cod sir ah. Wikipedia Soomaaliga wuxuu u baahan yahay in musharraxiinta maamulayaashu ay haystaan xaqqa isticmaale ee [[Wikipedia:Autoconfirmed users|Autoconfirmed user]]. ([[m:List of Wikipedias|Wikipedia-yada kale]] waxay leeyihiin siyaasadahooda gaarka ah ee bixinta maamulnimada.)
'''Kaliya hal akoon oo qof go'an ah ayaa yeelan kara qalabka maamulka'''. Reer-baxnimada kaliya ayaa ah in maamulayaashu ay shaqeyn karaan [[Wikipedia:Bots|botyada]] leh helitaanka maamulka.
Ogolaanshaha maamulaha waxaa la bixiyaa si aan xad lahayn, waxaana laga saarayaa kaliya marka la codsado, xaaladaha ku lug leh faragelinta heerka sarre ah, ama sabab la xiriirta shaqo la'aan.
=== <span class="anchor" id="Request for adminship"></span>Codsashada maamulnimada iyada oo la marayo is afgarad ===
Isticmaale kasta oo autoconfirmed ah wuxuu codsan karaa maamulnimo ("RfA") bulshada dhexdeeda. Si kastaba ha ahaatee, maamulayaasha waxaa laga filayaa inay yeeshaan heer sarre oo kalsooni iyo ammaan ah bulshada dhexdeeda, markaa codsiyada ka yimaada isticmaayaasha aan lahayn khibrad la taaban karo badanaa ma guuleystaan. Tafaftiraha kasta wuxuu ka faalloon karaa codsiga, tifaftire kastana wuxuu qiimayn doonaa musharrax kasta si uu u gaar ah. Si kastaba ha ahaatee, kaliya tifaftirayaasha haysta xaqqa isticmaale ee autoconfirmed user ayaa "codayn kara" codsiyada.
Kahor inta aan la codsan ama la aqbalin magacaabista, musharraxiinta waa inay guud ahaan ahaadaan tifaftirayaal Wikipedia ah oo firfircoon, joogto ah, mudnaan dheerna leh, aqoon u leh habraacyada iyo dhaqamada Wikipedia, ixtiraamaya oo fahmaya siyaasadahooda, isla markaana helay kalsoonida guud ee bulshada. Musharraxiinta waxaa kale oo looga baahan yahay inay soo bandhigaan haddii ay abid u tafatireen Wikipedia lacag. Su'aalaha la xiriira arrintaan waxaa loo oggol yahay in la waydiiyo musharrax kasta, tifaftire kasta oo bulshada ka tirsan, inta uu socdo habka RFA.
Wadahadal ayaa dhaca muddo todobo maalmood ah oo ku saabsan in musharraxgu uu noqdo maamule. Sida is-afgaradka bulshada, RfA-yada waxaa lagu xayaysiiyaa [[:en:MediaWiki:Watchlist-messages|liisaska daawashada tafaftirayaasha]]. Bulshadu waxay dejisay xadka su'aasha: ma jiro tafaftire waydiin kara in ka badan laba su'aal musharrax. Sidoo kale lama oggola su'aallo qaybo badan ka kooban oo loo qaabeeyey sidii hal su'aal, laakiin dhab ahaantii waydiinaya su'aallo badan oo ka sarreeya xadka. [[Wikipedia:Bureaucrats|Bureaucrats]] iyo la socodayaasha loo qoondeeyey waxay "klerkin" karaan RfA-yada, iyagoo la tacaalaya faallooyinka iyo/ama codadka ay u arkaan inay yihiin kuwo aan habboonayn.
Habka RfA wuxuu u oggolaanayaa tifaftirayaasha kale inay bartaan musharraxka. Tifaftirayaashu waxay sahamiyaan ka-qaybgalka musharraxka iyo asalka uu u leeyahay tifaftire ahaan, waxay ku sameeyaan wadahadallo, iyo fahamka doorka ay codsanayaan. Tafaftirayaashu waxay sheegaan haddii ay taageerayaan ama ay ka soo horjeedaan codsiga, iyaga oo wata sababaha ay u arkaan iyo aragtidooda musharraxka. Sarkaalka aan ku lug lahayn bureaucrat ayaa markaas go'aaminaya haddii uu jiro [[Wikipedia:Is afgarad|is afgarad]] lagu oggolaanayo codsiga. Go'aankani kuma saleysna si gaar ah boqolleyda taageerada, laakiin ficil ahaan inta badan RfA-yada ka sarreeya 75% waa ay maraan. Bulshadu waxay go'aamisay in ''guud ahaan'', RfA-yada u dhexeeya 65 iyo 75% taageerada ay tahay inay hoos yimaadaan go'aanka bureaucrats-ka. (Sidaa darteed, waxay si macquul ah uga dhalaneysaa in ku dhowaad dhammaan RfA-yada ka hooseeya 65% taageerada ay guuldarraysan doonaan.)
In kasta oo RfA uu yahay hab xooggan, tayada jawaab-celinta iyo dib u eegista diyaargarowga musharraxka iyo dabeecaddiisa ee ay sameeyaan tifaftirayaasha khibradda leh ayaa inta badan aad u sarreeya. Codsadayaasha aan guuleysan laakiin qaada tillaabooyin ay kaga jawaabayaan dhibcaha la soo qaaday waxay badanaa ku guuleystaan codsi xiga bilo kadib. Haddii aad xiisaynayso codsashada maamulnimada, waa inaad marka hore akhrisaa hage ku saabsan codsashada maamulnimada iyo tilmaamaha magacaabista. Markaad diyaar u tahay inaad codsato, waxaad ku dari kartaa magacaabistaada bogga [[Wikipedia:Codsiga maamulka]] ("RfA"), si waafaqsan tilmaamaha boggaas.
=== Doorashooyinka maamulayaasha ===
Maamulayaasha waxaa kale oo lagu dooran karaa doorasho maamule oo leh cod sir ah. Doorashooyinka maamulayaasha, oo billowday 2024, ma beddelaan RfA, maamulayaasha soo socdaana waxay si xor ah u dooran karaan habka ay isticmaalayaan. Doorasho tijaabo ah ayaa lagu qabtay Oktoobar 2024. Doorashooyinka maamulayaasha waxaa si joogto ah loogu oggolaaday jadwalka 5-ta bilood ah ee RfC oo la qabtay horraantii 2025. Marka laga reebo daaqadaha doorashada ka horreeya ee magacaabista musharraxa iyo dejinta codadka, habka wuxuu qaadanayaa 12 maalmood: 5 maalmood oo wadahadal iyo su'aallo ah, waxaa ku xiga 7 maalmood oo cod sir ah. Wareegyada doorashada iyo xilliyada daaqad kasta iyo xilli kasta waxaa lagu xayaysiiyaa horay, oo ay ku jiraan ogeysiisyada liiska daawashada.
Ka dib marka codbixintu dhammaato, doorashada waxaa baaraya seddex [[Wikipedia:Check user|checkusers]] ama [[Wikipedia:Steward|stewards]] oo ka tirsan Wikipedia Soomaaliga. Waxay hubin doonaan wixii laba laab ah, aan u qalmin, ama codadka sockpuppeteer oo ay tirtiri doonaan sidii loo baahnaa. Marka baarista la dhammeeyo, codadka waa la tiririyaa, natiijooyinka waa la shaaciyaa, maamulayaasha cusubna waxaa la siiyaa mudnaanta maamulka. Si uu u guuleysto, musharraxgu waa inuu helaa boqolleyda taageerada oo ah 70% ama ka badan iyo kooram ah ugu yaraan 20 cod oo taageero ah. Tirinta codadka waxaa lagu xisaabiyaa Taageerada / (Taageero + Ka soo horjeed) musharrax kasta. Codadka "Neutral" lama isticmaalo xisaabinta boqolleyda taageerada ee musharraxka mana laha saameyn dhinacaas ah.
== Meelaha ay maamulayaasha si gaar ah uga caawin karaan ==
Xuquuqda maamulaha waxay noqon kartaa mid aad u waxtar leh meelaha qaarka ah ee Wikipedia:
* Kahortagga burburinta
* Dhibaatooyinka xuquuqda daabacaadda tilmaamaha
* Dhacdooyinka dareenka maamulaha
* [[Bogga Hore]] qaybaha, sida Wararka ku jira ama Ma ogtahay
* Socodka isbeddellada dhow
* Codsiyada tirtiridda degdegga ah
* Xeerka saddex-jeer dib u celinta iyo xad-gudubyada dagaalka tafaftiridda.
"Maamulayaasha aan lug ku lahayn" ayaa sidoo kale ka caawin kara maamulka Guddiga Garsoorka iyo xallinta khilaafaadka ee ku saabsan meelaha iyo xaaladaha dhibaatada leh. Maamulayaasha ka shaqeynaya doorkan waa ''dhexdhexaad''; ma laha wax lug ah oo toos ah arrimaha ay dadka ka caawinayaan. Liisaska cunaqabateynta ee ay tahay inay fuliyaan maamulayaasha dhexdhexaadka ah.
== <span class="anchor" id="anyuser"></span>Golayaasha ogeysiiska maamulayaasha ==
{{shortcut|WP:ANYUSER}}
Saddex golayaal ogeysiis oo waaweyn ayaa jira oo ay ka dhacaan wadahadallada maamulaha guud (isticmaale kasta wuxuu soo dhigi karaa ama ka qayb qaadan karaa wadahadallada halkaas):
* [[Wikipedia:Ogaysiiska Maamulka]] – Loo isticmaalo waxyaabaha ay maamulayaashu jeclaan karaan (ama u baahan karaan) inay ogaadaan, sida ogeysiisyada iyo macluumaadka guud.
– Loo isticmaalo arrimaha u baahan dareenka maamulayaasha soo maraya. In kasta oo mawduucyada halkan ay noqon karaan kuwo dhaadheer, golahan waxaa inta badan loogu talagalay dhacdooyinka iyo arrimaha kale ee u baahan talo ama dareen.
– Waa gole ogeysiis oo ficillada maamulka ee maamulayaasha lagaga wada hadli karo loona eegi karo bulshada ballaaran.
== Filashooyinka maamulnimada ==
{{shortcut|WP:ADMINEXPECT}}
=== Daryeelka iyo xukunka ===
Haddii la siiyo helitaanka, maamulayaashu waa inay daryeel ku muujiyaan isticmaalka hawlahan cusub, gaar ahaan awoodda ay u leeyihiin inay tirtiraan bogagga oo ay xiraan isticmaayaasha iyo cinwaannada IP (fiiri hage sida- loo sameeyo ee maamulayaasha si aad u barato sida loo sameeyo waxyaalahan). Maamulayaasha cusub waa inay sidoo kale eegaan bogagga ku xiran liiska akhriska maamulayaasha ka hor intaysan isticmaalin awoodahooda maamul. Khaladaadka marmarka qaarkood la sameeyo waa la aqbalaa laakiin khaladaadka halista ah ama soo noqnoqda, ama kuwa ku lug leh xad-gudubyada hab dhaqanka maamulaha 'ee lugta leh' marmarka qaarkood maaha.
Qalabka maamulaha sidoo kale waa in lagu isticmaalo xukun taxaddar leh; waxay qaadan kartaa xoogaa waqti ah maamulaha cusub inuu barto goorta ay ugu fiican tahay in la isticmaalo qalabka, waxayna qaadan kartaa bilo in la helo dareen wanaagsan oo ku saabsan inta muddada ah ee la dejinayo marka la isticmaalayo qalabka sida xiridda iyo ilaalinta bogga ee khilaafaadka adag. Maamulayaasha cusub waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay si tartiib ah u billaabaan oo ay ka dhistaan khibrad meelaha ay ku barteen, iyo inay dadka kale waydiiyaan haddii ay shaki qabaan.
=== Hab dhaqanka maamulaha ===
{{shortcut|WP:ADMINCOND}}
Maamulayaashu waa inay ku hoggaamiyaan tusaale ahaan, isla markaana, sida ''dhammaan tafaftirayaasha'', ay ugu dhaqmaan si ixtiraam leh, rayid ah oo ay la falgalaan kuwa kale ''mar kasta''. Maamulayaasha kama xorooba {{em|wax kasta}} oo ka mid ah siyaasadaha la dhisay ee Wikipedia; waxaa laga filayaa inay raacaan oo ay gutaan waajibaadkooda sida ugu fiican ee awooddooda ah. Khaladaadka marmarka qaarkood waa kuwo si buuxda ula jaan qaadaya isticmaalka qalabka maamulaha; maamulayaasha looma filayo inay noqdaan kuwo kaamil ah. Si kastaba ha ahaatee, carqaladaynta joogtada ah ama halista ah ee Wikipedia iyada oo loo marayo dabeecad sida [[Wikipedia:Anshax|aan rayid ahayn]] ama tafaftiridda niyad-xumada ah waa mid aan la jaanqaadi karin oo ah ''khilaaf toos ah'' oo lala leeyahay filashooyinka iyo mas'uuliyadaha maamulayaasha, iyo xukunka xun ee joogtada ah ama fool xun ayaa horseed u noqon kara in laga xayuubiyo qalabka maamulaha. Maamulayaashu waa inay ku dadaalaan inay tusaale u noqdaan heerarka sare ee ixtiraamka iyo rayidnimada, iyo tafaftiridkooda, wadahadalladooda, is-dhexgalkooda, iyo hab dhaqankooda waa inay dejiyaan tusaalaha dhammaan tafaftirayaasha kale ''mar kasta''. Tani waa labadaba ''shuruud'' iyo ''xaalad'' haysashada mudnaanta maamulaha.
Maamulayaashu waa inay maskaxda ku hayaan inay haystaan boqollaal saaxiibo ah. Sidaa darteed, haddii maamuluhu ausan u hoggaansami karin siyaasadaha goobta oo uusan nagaan rayid (xitaa xagga isticmaayaasha muujinaya dabeecadda dhibaatada leh) inta uu wax ka qabanayo arrin go'an, maamuluhu waa inuu arrinta u keenaa gole ogeysiis ama u gudbiyaa maamule kale si uu wax uga qabto, halkii uu ka darsan lahaa ama ka sii dari lahaa dhibaatada hab-dhaqan xumo.
=== Xisaabtanka ===
{{shortcut|WP:ADMINACCT}}
Maamulayaashu waxay ka xisaabtamaan ficilladooda ku lug leh qalabka maamulaha, maadaama ficillada maamulaha ee aan la sharaxin ay niyad-jabiso tafaftirayaasha kale. Iyadoo ku xiran kaliya xuduudaha [[Wikipedia:Anshax|rayidnimada]], [[Wikipedia:Ma jiraan weeraro shaqsiyeed|ka fogaanshaha weerarrada shakhsi ahaaneed]], iyo [[Wikipedia:U qaado niyad wanaagsan|u qaadashada wanaagsan]] ee macquulka ah, tafaftirayaashu waxay xor u yihiin inay wax ka weydiiyaan ama dhaleeceeyaan ficillada maamulaha. Maamulayaasha waxaa laga filayaa inay si degdeg ah oo rayid ah uga jawaabaan su'aalaha ku saabsan hab dhaqankooda Wikipedia-la xiriira iyo ficillada maamulka, gaar ahaan inta lagu jiro wadahadallada bulshada ee golayaasha ogeysiiska ama inta lagu jiro habsocodka Guddiga Garsoorka. Maamulayaashu waa inay caddeeyaan ficilladooda marka la codsado.
Maamulayaasha si halis ah ama soo noqnoqda ugu dhaqma si dhibaato leh, ama lumiyay kalsoonida ama kalsoonida bulshada, waxaa la cunaqabteyn karaa ama laga xayuubin karaa xuquuqdooda maamulaha Guddiga Garsoorka ama codsiga dib u yeerista. Tani waxay dhacday ama waxaa la soo jeediyay ficillada soo socda:
* Maamulnimo "niyad-xumo ah" ([[Wikipedia:Sock puppetry|sock puppetry]], xad gudub weyn oo kalsooni ah,
{{spaced ndash}}tani waxay noqon kartaa mid lala yeesho tifaftirayaasha (tusaale ahaan, la'aanta digniinaha habboon ama sharraxaadaha ficillada), ama si wax looga qabto welwelka bulshada (gaar ahaan marka la raadiyo sharraxaadyo ama faallooyin kale oo halis ah)
**In kasta oo hababka ugu wanaagsan ee maamulayaashu ay yihiin inay u suurtageliyaan iimaylka iyo ogeysiisyada, looma baahna inay sidaas sameeyaan, mana loo baahna inay akhriyaan ama ka jawaabaan haddii la suurtogeliyey. Maamulayaasha aan u suurtagelin ogeysiisyada waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay arrintan ku muujiyaan boggooda isticmaale.
* Xad gudub soo noqnoqda, joogto ah, ama fool xun oo ku saabsan qalab ama oggolaansho isticmaale oo la socota qalabka maamulaha (sida u guurista faylasha]] ama isticmaalka [[Wikipedia:Rollback|dib u celinta]]) {{endash}} maamulaha waxaa laga xayuubin karaa mudnaanta maamulka si buuxda oo kaliya si looga saaro helitaanka oggolaanshaha isticmaale ee la socota.
* Xukun xumo soo noqnoqda ama joogto ah.
=== Amniga ===
{{shortcut|WP:SECUREADMIN}}
Wikipedia siyaasadda shuruudaha xoogga erayga sirta ah waxay ka rabtaa maamulayaashu inay haystaan eryo sir ah oo xooggan iyo inay raacaan hababka amniga shakhsi ahaaneed ee habboon. Maadaama ay leeyihiin awood ay ku geystaan waxyeelo goobta oo dhan ah hal tafaftir, akoon admin ah oo la hareer maray ayaa la xiri doonaa mudnaantiisana waa laga saarayaa sababo amniga goobta awgeed. Xaaladaha qaarkood, ka noqoshada mudnaanta waxay noqon kartaa mid joogto ah. Maamul kasta oo la ogaado inuu haysto eray sir ah oo ka yar 8 xaraf dherer ahaan ama ka mid ah [https://github.com/danielmiessler/SecLists/blob/master/Passwords/Common-Credentials/10k-most-common.txt 10,000 erayada sirta ah ee ugu caansan] sidoo kale waa la desysopping karaa. Go'aanka ku saabsan dib u sysopping maamulayaasha ku meel gaar ahaan la desysopped waxaa loo daayay Guddiga Garsoorka, kuwaas oo tixgelin doona in mulkiilaha xaqqa leh si sax ah loo aqoonsaday, iyo aragtidooda ku saabsan dhacdada iyo maamulka iyo amniga (oo ay ku jiraan amniga mustaqbalka ee suurtogalka ah) ee akoonka.
Xaqiijinta laba tallaabo ah waa la heli karaa si loo sii sugo akoonnada isticmaalka aan la oggolayn.
Maamulayaashu waa inay '''marnaba''' la wadaagin eraygooda sirta ah ama akoonkooda qof kale, sabab kasta ha ahaatee. Haddii ay ogaadaan in eraygooda sirta ah la hareer maray, ama akoonkooda si kale loo hareer maray (xitaa tifaftire ama qof ay yaqaaniin oo ay aaminsan yihiin), waa inay isku dayaan inay beddelaan isla markiiba, ama haddii kale u sheegaan bureaucrat si ku meel gaar ah loo desysopping. Isticmaayaasha ku guuldareysamaya inay soo sheegaan isticmaalka aan la oggolayn ee akoonkooda waa la desysopping doonaa. Isticmaalka aan la oggolayn waxaa loo tixgeliyaa 'xaalado muran leh', mana soo celin doonto si otomaatig ah.
== <span class="anchor" id="INVOLVED"></span><span class="anchor" id="UNINVOLVED"></span><span class="anchor" id="involved"></span><span class="anchor" id="uninvolved"></span>Maamulayaasha ku lugta leh ==
{{shortcut|WP:INVOLVED|WP:UNINVOLVED}}
{{Quote box
| quote = "Ninna ma aha garsoore ku habboon kiisa u gaar ah"
| source = Thomas Hobbes, ''Leviathan Leviathan''
}}
Guud ahaan, tafaftirayaashu waa aysan u dhaqmin maamulayaal ahaan khilaafaadka ay ku lug lahaayeen. Tani waa sababta oo ah maamulayaasha lugta leh waxay noqon karaan, ama u muuqan karaan, kuwo aan awood u lahayn inay gaaraan go'aanno ujeeddo leh khilaafaadka ay dhinac ka ahaayeen ama ay dareen xooggan ka qabaan. Lug lahaanshaha waxaa bulshadu si ballaaran u fasiraysaa inay ku jirto khilaafaadyo hadda jira ama la soo dhaafay oo lala yeeshay tifaftire (ama tafaftirayaal), iyo khilaafaadka mowduucyada, dhib ma laha dabeecadda ama da'da khilaafka.
Hal digniin oo muhiim ah ayaa ah in maamulaha la falgalay tafaftire ama goob mowduuc ah ''sii ahaan doona doorka maamulka oo kaliya'', ama kaasoo ka qaybgalkiisii hore uu ahaa mid yar ama tafaftirro cad oo aan muujin eex, waa {{em|aan lug lahayn}} mana laga horjoogsado inuu ka shaqeeyo awood maamul oo la xiriirta tafaftirahaas ama goobta mowduuca ah. Digniinaha, wadahadal deggan oo macquul ah iyo sharraxaadda digniinahaas, talada ku saabsan caadooyinka bulshada, iyo talooyinka ku saabsan erayada suurtogalka ah iyo hababka ma ka dhigayaan maamulaha mid lug leh.
Kiisaska tooska ah (tusaale ahaan, burburinta muuqata, bulshadu waxay taariikh ahaan taageertay ficilka cad ee maamulaha kasta - xitaa haddii uu lug leeyahay - iyadoo la saleynayo in maamule kasta oo macquul ah uu u badan yahay inuu gaari lahaa gabagabadaas oo kale. In kasta oo ay jiraan wax ka reebitaan ku saabsan mamnuucidda tafaftirayaasha lugta leh ee qaadaya ficil maamul, weli waa habka ugu wanaagsan ee kiisaska uu maamuluhu u muuqan karo inuu lug leeyahay in arrinta loo gudbiyo maamule kale iyada oo la marayo golayaasha ogeysiiska ee khuseeya.
Tafaftirayaasha aan maamulayaasha ahayn ee xiraya wadahadallada
iyo qiimaynta is-afgaradka waxaa lagu hayaa isla heerarkaas; tafaftirayaasha xiraya wadahadalladaas waa aysan ku lug lahaan wadahadalka laftiisa ama khilaafaadka la xiriira.
== <span class="anchor" id="Grievances by users"></span><span class="anchor" id='Grievances by users ("administrator abuse")'></span>Cabashooyinka ==
{{shortcut|WP:ADMINABUSE|WP:ADMINISTRATORABUSE}}
Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in maamuluhu u dhaqmay si aan habboonayn, waa inuu si toos ah u muujiyaa welwelkiisa maamulaha mas'uulka ka ah oo uu isku dayaa inay xal gaaraan si nidaamsan oo rayid ah. Haddii aan arrinta lagu xallin labada dhinac u dhexeeya, isticmaayaashu waxay ku sii wadi karaan xallinta khilaafka (fiiri qaybtan hoose wixii macluumaad dheeraad ah). Hal hab oo suurtagal ah waa in la bilaabo wadahadal dib u eegista ficilka maamulka]] ama golaha ogeysiiska maamulayaasha si loo codsado jawaab-celinta bulshada {{endash}} si kastaba ha ahaatee, cabasho-sidayaashu waa inay ogaadaan in hab-dhaqankooda la siman yahay oo la tixgeliyo sida isticmaalaha ay ka wada hadlayaan. Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in si aan habboonayn loo xiray, wuxuu mari karaa habka codsiga xiridda oo uu sharaxi karaa xaaladda iyo sababta ay u rumeysan yihiin in xiriddu ay tahay mid aan habboonayn ama aan la caddayn karin.
In kasta oo Guddiga Garsoorka ausan si caadi ah u eegin xiridaha gaagaaban ama caadiga ah, welwelka ku saabsan caafimaadka maamulaha iyo ku-habboonaanta doorka waxaa loo keeni karaa guddiga iyadoo lala wato Codsi Garsoor, badanaa marka hababka kale ee xallinta khilaafka ay guuldarraysanayaan iyo marka habkani yahay ikhtiyaarka ugu dambeeya.
== Xad gudubka qalabka maamulka ==
{{shortcut|WP:TOOLMISUSE}}
Xad gudubka qalabka maamulka waxaa loo tixgeliyaa ''arrin aad u halis ah''; waxaa la siiyaa isticmaayaasha la aaminsan yahay ee loogu talagalay dayactirka iyo hawlaha kale, waana in mar walba la isticmaalaa iyadoo laga fikirayo, daryeel leh, dadaal habboon iyo xukun wanaagsan. Xad gudubka halista ah ee qalabka ayaa horseed u noqon kara cunaqabatayn ama xitaa ka saariddooda. Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in maamuluhu uusan isticmaalin qalabkiisa maamulka sida waafaqsan siyaasadaha iyo tilmaamaha Wikipedia ee la dhisay, markaa waa inay marka hore ka wada hadlaan welwelkooda iyo arrimahooda maamulaha la xiriira si toos ah. Kiisaska aysan arrintu ku xallin si toos ah loogana wada hadlo iyo/ama marka la go'aamiyo in gelitaanka bulshada ballaaran ay tahay mid lagama maarmaan ah ama loo baahan yahay, isticmaayaashu waxay soo dhigi karaan welwelkooda ku saabsan arrinta si ay u eegto bulshada ballaaran.
Xaaladaha caadiga ah ee ay badanaa lagama maarmaanka tahay in laga fogaado isticmaalka qalabka:
* ''Khilaaf dano ah ama aan dhexdhexaad ahayn'' – Maamulayaashu waxa aysan caadi ahaan isticmaalin qalabkooda arrimaha ay si shakhsi ah ugu lug leeyihiin (tusaale ahaan, khilaaf nuxur ah oo ay dhinac ka yihiin).
* ''Caadooyinka bulshada ama siyaasadaha'' – Marka siyaasad ama caado bulsho ay caddahay in aysan aheyn in la isticmaalo qalabka, markaa qalabka waa aysan aheyn in la isticmaalo iyada oo aan la bixin sharraxaad muujineysa in arrinta la tixgeliyey, iyo sababta (dhif ah) reebitaanka loo arko mid macquul ah.
* ''Ficillada maamulaha ee la xiriira tafatiridda lacagta la siiyo'' – Qalabka maamulka waxaa laga yaabaa inaan loo isticmaalin qayb ka mid ah hawl kasta oo tifaftirid lacag ah, marka laga reebo ama marka lacagta ay bixiso Aasaaska Wikimedia ama shirkad la xiriirta WMF.
* ''Dib u celinta ficillada maamulayaasha kale'' – Kaliya si ixtiraamaysa maamulaha ficilkiisa uu lug ku leeyahay, iyo (badanaa) ka dib wadahadal.
* ''Dib u soo celinta ficil maamul oo horay loo soo celiyey'' (mararka qaarkood loo yaqaan "dagaalka giraangiraha").
Fiiri hoos kuwan iyo wax ka reebitaanka aadka u yar.
Xitaa marka isticmaalka qalabku uu u muuqdo mid macquul ah, haddii uu jiro shaki waxaa fiican in la waydiiyo maamule kale oo madaxbannaan inuu dib u eego oo (haddii la caddayn karo) uu qaado ficilka.
=== Dib u celinta ficilka maamulaha kale ===
{{shortcut|WP:RAAA}}
Maamulayaasha waxaa laga filayaa inay yeeshaan xukun wanaagsan waxaana la rumeysan yahay inay si taxaddar leh u tixgeliyeen ficillada ama go'aannada ay fuliyaan maamulayaal ahaan. Maamulayaashu way is khilaafi karaan, laakiin ficillada maamulka waa aysan aheyn in la celiyo iyada oo aan lahayn sabab wanaagsan, feker taxaddar leh, iyo (haddii ay u badan tahay in laga soo horjeesto), halkaas oo maamuluhu uu hadda joogo, wadahadal gaaban oo lala yeesho maamulaha ficilkiisa la looltamayo.
==== Xaaladaha gaarka ah ====
Xaaladaha qaarkood, siyaasadda caadiga ah ee dib u celinta ficilka maamulaha kale ma khuseyso:
* '''Xanibaha ay sameeyeen Guddiga Garsoorka:''' Xanibaha ay oggolaadeen Guddiga Garsoorka waa inay ku jiraan tilmaan cad oo ah halka ay ka yimaadeen, sida "Guddiga Garsoorka awgeed", "Codsigu waa kaliya Guddiga Garsoorka", ama. Maamulayaashu waa inay kaliya dhigaan, yareeyaan, ama ka saaraan xiridahaas iyagoo haysta oggolaansho qoraal ah oo horudhac ah oo ka yimid guddiga.
* '''Xanibaha CheckUser:''' Xiridaha loo cayimay sida "Xannibaha CheckUser" (taas oo ah, xanibaad ku tiirsan natiijooyinka qarsoodiga ah ee CheckUser) waxaa laga yaabaa inaysan celin maamulayaasha aan lahayn helitaanka qalabka CheckUser. Cabashooyinka xiridahan waxaa inta badan la maqlayaa on-wiki, laakiin waxaa maqli kara Guddiga Garsoorka xaaladaha qasabka ah. Maamulayaasha waxaa la xusuusiyey bishii Luulyo 2010 inay aysan celin karin xiridaha CheckUser iyagoo aan haysan oggolaansho horudhac ah oo ka yimid Guddiga ama checkuser.
* '''Xanibaha Oversight:''' Xanibaha loo cayimay sida "Xiridaha Oversight" (taas oo ah, xiridaha ku tiirsan macluumaadka la xakameeyey) waxaa laga yaabaa inaysan celin maamulayaasha aan lahayn helitaanka oggolaanshaha oversight. Guddiga Garsoorka ayaa xukumay bishii Maarso 2013 in xiridaha oversight aan la celin karin iyadoo aan la haysan oggolaansho horudhac ah oo ka yimid Guddiga ama oversighter.
* '''Xanibaha safka VRT ee khilaafka danaha:''' Xanibaha la dhigay qayb ka mid ah safka VRT ee khilaafka danaha oo ay ku jirto nambarka tigidhka ee sababaynta xiridda waxaa laga yaabaa inaysan celin iyadoo aan la haysan oggolaanshaha maamule leh helitaanka safka ama Guddiga Garsoorka Dhaqdhaqaaqa Abriil 2026.
=== <span class="anchor" id="Wheel war"></span>Dib u soo-celinta ficil la celiyey ("dagaalka giraangiraha") ===
{{shortcut|WP:WHEEL|WP:WW}}
Marka maamule kale uu ''horay'' u celiyey ficil maamul, waxaa aad u dhif ah inuu jiro sabab kasta oo sharci ah oo loogu talagalay maamulaha asalka ah ama maamule kale inuu dib u soo celiyo ficilka la mid ah ama la mid ah mar uun iyada oo aan lahayn wadahadal cad oo horseedaya go'aan ay gaareen is-afgarad. dagaalka giraangiraha waa marka ficilka maamulaha uu celiyo maamule kale, laakiin halkii laga wadahadli lahaa khilaafka, qalabka maamulka ayaa markaas loo isticmaalaa si dagaal ah si loo tirtiro ama loo dib u sameeyo ficilka. Iyadoo ay jiraan wax ka reebitaan aad u yar, marka ficil maamul la celiyo, waa aysan aheyn in la soo celiyo iyada oo aan la helin is-afgarad.
<div style="border: 2px solid #990000; background-color: #FF000030; border-radius: 1em; padding: 0.5em 1em; color:inherit;">
<strong style="font-weight:normal;">Ha ku celin ficil maamul oo la celiyey marka aad ogtahay in maamule kale uu ka soo horjeedo. Ha sii wadin silsilad dib-u celin maamul ah oo aan lahayn wadahadal. Xalli khilaafaadka maamulka {{underline|iyada oo la marayo wadahadalka}}.</strong>
</div>
Wheel warring waxay badanaa horseeddaa codsi garsoor oo degdeg ah. Cunaqabateynta wheel warring waxay ka timid canaan iyo digniin, ilaa xirid ku meel gaar ah, ilaa desysopping, xitaa kiisaska ugu horreeya ee markii ugu horreysay. Waxaa jiray dhowr garsoor kiisas oo khuseeya oo ku saabsan mawduuca dagaalka giraangiraha.
Erayada waxaa kale oo loo isticmaalay taariikh ahaan maamule si aan habboonayn u celinaya noocyada qaarkood ee ficil rasmi ah.
Wikipedia waxay ka shaqeysaa ruuxa [[Wikipedia:Is afgarad|is afgaradka]]; khilaafaadka waa in lagu dejiyaa wadahadal rayid ah halkii ay ka noqon lahaayeen halgan awoodeed. Waxaa jira dhowr arrimood oo muhiim ah oo dagaalku uu ka fiican yahay wadahadalka, ama u qalma in aad lumiso sharaftaada wanaagsan. Haddii aad dareento ''rabitaan'' ah in aad wheel war, isku day beddelladan:
* Raadi wadahadal wax dhisaya, oo ujeedkeedu yahay in la qaboojiyo xaaladda oo loo soo celiyo hababka caadiga ah. Qaadashada hab-dhaqan iyo hab qaboojin ah oo ula kac ah inta aad sharaxayso ayaa caawin karta. Xaaladaha qaarkood, iimaylka waxaa laga yaabaa inuu u oggolaado talo shakhsi ah oo qalbi ah in la bixiyo oo aan si fudud loogu soo dhajin karin wiki-gan.
* Haddii aad ka walwalsan tahay hab-dhaqan xumo oo sug gelitaanka. Wixii <strong>xad gudub halis ah oo fool xun oo qalabka ah</strong> tixgeli in aad xareyso codsi kiis [[Wikipedia:Ogaysiiska Maamulka|Guddiga Garsoorka]].
* Haddii aad ka walwalsan tahay inaan la shaqayn (ama daahitaanka loo baahan yahay ee wada-hadalka) ay si dhakhso ah u keeni karti xaaladdu inay si xun u xumaato ama ay noqoto mid aan ku habboonayn, mararka qaarkood waxay noqon kartaa mid macquul ah in iimayl loo diro Guddiga Garsoorka oo loo sheego xaaladda ama loo codsado faragelin ama talo degdeg ah. Tani waxay noqon kartaa kiiska halkaasoo macluumaad aan dadweyne ahayn ama waxyeelo ay ka dhalan kartaan.
* Oo xusuusnow inaad haysato boqollaal saaxiibo ah: keligaa ma tihid inta badanna arrimaha waxaa ka sii dara xukunka xun. Haddii lagugu arko adigoo si wanaagsan u dhaqmaya, badanaa arrintu way dhammaan doontaa dhawaan, si kasta oo ay u muuqato mid xun. Mararka qaarkood waxaa ugu wanaagsan in si fudud loo qaato nasasho oo la dejiyo.
Erayada "giraangir" waxay ka yimaadeen sharraxaadda akoonnada mudnaanta sare leh ee kombuyuutarrada weyn ee PDP-10 iyo TOPS-20, halkaas oo "giraangir" loo isticmaalay sida "xidid" loogu isticmaalo nidaamyada Linux/Unix.<ref>{{cite web|title=Wheel |url=http://www.catb.org/jargon/html/W/wheel.html |access-date=8 June 2021 |work=Jargon File 4.4.7 |publisher=Eric S. Raymond}}</ref>
<ref>{{cite web|title=Wheel bit |url=http://www.catb.org/jargon/html/W/wheel-bit.html |access-date=8 June 2021 |work=Jargon File 4.4.7 |publisher=Eric S. Raymond}}</ref>
==Tixraacyada==
{{Reflist}}
== Xiriiriyeyaasha dibadda ==
* [[Meta:Administrators of Wikimedia projects/Wikipedias|Maamulayaasha dhammaan Wikipediyeyaasha]],
*[[:en:Wikipedia:Meta|Meta-Wiki]]
1q0oxm2nta5gkhzbmfkt3qgkjjuv97d
311455
311454
2026-10-30T17:09:18Z
Isma4l
41797
311455
wikitext
text/x-wiki
{{Policy|WP:ADMIN|WP:SYSOP|WP:MOP}}
{{Ombox
|text = '''Kani ma aha bog lagu dhejiyo su'aalaha maamulayaasha.''' Taas beddelkeeda, isticmaal Codsashada dareenka maamulaha.|image=[[File:Symbol question.svg|link=|alt=|35px]]}}
{{Nutshell|Maamulayaashu waa tafatirayaal tabaruceyaal ah lagu kalsoon yahay ee loo oggolaaday inay isticmaalaan qalabka gaar ah ee Wikipedia Soomaaliga. Waxaa laga filayaa inay ilaalinayaan heer sare oo anshax ah, inay si caddaalad ah u adeegsadaan qalabka, isla markaana ay {{strong|marnaba}} u isticmaalin si ay faa'iido uga helaan khilaaf.}}
{{Enforcement policy list}}
[[File:Wikipedia Administrator.svg|thumb|Qalabka maamulka ee Wikipedia waxaa badanaa lagu barbar dhigaa mop-ka nadaafadda, taasoo keenta in maamulnimada mararka qaarkood lagu sifeeyo in "la siiyay mop-ka". Sida qof nadiifiye ah oo dhab ah laga yaabo inuu furayaal u haysto xafiisyo ay shaqaalaha kale ka reeban yihiin, maamulayaashu waxay leeyihiin awoodo gaar ah oo door ah, laakiin - sidoo kale sida nadiifiyaha dhabta ah - kama muhiimsana tafatirayaasha kale.]]
'''Maamulayaasha''', oo si caadi ah loogu yaqaan '''admins''' ama '''sysops''' (hawl wadeenada nidaamka), waa tafatirayaasha [[Wikipedia]] ee la siiyay awoodda farsamo si ay u qabtaan ficilo gaar ah oo ku saabsan Wikipedia Soomaaliga. Kuwani waxaa ka mid ah awoodda ay u leeyihiin inay [[WP:BLOCK|xanibaan]] oo ay furaan akoonnada isticmaalaha, [[Ciwaanka IP-ga|cinwaannada IP]], iyo kala duwanaanshaha IP ee tifaftiridda, inay wax ka beddelaan bogagga si buuxda loo [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaaliyay]], inay codsadaan oo ay ka saaraan [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaalinta bogga]], inay [[WP:DELETE|tirtiraan]] oo ay soo celiyaan bogagga, inay wareejiyaan bogagga iyada oo aan la xaddidin, iyo inay isticmaalaan qalabka kale ee gaarka ah.
Maamulayaashu waxay qaataan mas'uuliyadahan iyagoo ah tabaruceyaal ka dib markii ay maraan habka dib u eegista bulshada ama iyagoo ay soo doorteen saaxiibadooda tafatirayaasha ah. Uma dhaqmaan sidii shaqaale ka tirsan [[Wikimedia Foundation|Aasaaska Wikimedia]]. Weligood looma baahna inay isticmaalaan qalabkooda mana aha inay marnaba u isticmaalaan si ay faa'iido uga helaan khilaaf ay ku lug lahaayeen. Maamulayaasha waa inaan lagu khaldin [[m:System administrators|maamulayaasha nidaamka Wikimedia]] ("sysadmins").
Wikipedia Soomaaliga wuxuu leeyahay {{NUMBEROFADMINS}} maamulayaal (fiiri {{Plainlink|url=//so.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ListUsers/sysop&limit=2000|name=liiska buuxa ee akoonnada leh mudnaanta maamulaha}} ama liisaska maamulayaasha ee heerka wax qabadka).
== <span class="anchor" id="POWERS"></span><span class="anchor" id="Powers"></span><span class="anchor" id="ABILITIES"></span><span class="anchor" id="Abilities"></span><span class="anchor" id="ADMINRIGHTS"></span><span class="anchor" id="MOPRIGHTS"></span>Awoodaha maamulayaasha ==
{{Shortcut|WP:MOPRIGHTS}}
Maamulayaashu waxay leeyihiin awoodda farsamo si ay u fuliyaan ficillada soo socda:
* [[Wikipedia:Xannibaadyo iyo mamnuucid|Xannib]] iyo furid akoonnada isticmaalaha, cinwaannada IP, iyo kala duwanaanshaha IP ee tifaftiridda<ref>Xiridmahan waxay diidi karaan tifaftiridda bogag ama magacyo gaar ah, ama waxaa lagu dabaqi karaa goobta oo dhan iyo {{em|dhammaan bogagga}}.</ref>
* Codsashada, wax ka beddelidda, iyo ka saaridda [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaalinta bogga]] ee bog gaar ah si loo xaddido ama loo oggolaado tafaftiridda, u guurista, abuurista, iyo/ama soo gelinta faylasha
* Wax ka beddelidda bogagga si buuxda loo ilaaliyay
* [[Wikipedia:Xeerka Tirtirka|Tirtiridda]] bogag leh 5,000 ama ka yar dib u eegisyo<ref>Bogagga leh in ka badan 5000 dib u eegis waxaa kaliya tirtiri kara [[Wikipedia:Steward|steward]].</ref>
* Daawashada iyo soo celinta bogagga la tirtiray
* [[Wikipedia:Tirtiridda taariikhda|Xaddididda iyo soo celinta muuqashada dadweynaha]] ee macluumaadka diiwaannada shakhsiga ah iyo dib u eegisyada bogga
* Bixinta iyo ka noqoshada ogolaanshaha isticmaale ee gaarka ah ee [[Wikipedia:Codsiga maamulka/Hordhac|ay codsadeen akoonnada isticmaalaha]]<ref>Maamulayaashu waxay bixin karaan oo ka noqon karaan abuuraha akoonka, confirmed, event rrganizer, IP block exempt. Waxay kaloo awood u leeyihiin inay bixiyaan oo ka noqdaan xuquuqaha been abuurka ah ee AutoWikiBrowser, AFC, maadaama ay awood u leeyihiin inay wax ka beddelaan bogagga si buuxda loo ilaaliyay.</ref>
* Wax ka beddelidda bogagga ku jira magaca MediaWiki, iyadoo laga reebo bogagga JavaScript iyo CSS<ref>Kaliya [[Wikipedia:Interface administrators|maamulayaasha interface-ka]] ayaa leh awoodda ay ku beddelaan bogagga JavaScript iyo CSS ee ku jira magaca MediaWiki.</ref>
* Fulinidda ficillo kale oo gaar ah sida lagu qoray {{Section link|Special:ListGroupRights#sysop}}
Sida caadada ah, maamulayaashu waxay badanaa mas'uuliyad ka saaraan xukunka natiijooyinka wadahadallada qaarkood, sida wadahadallada tirtiridda, wadahadallada dhaqdhaqaaqa, iyo wadahadallada dib-u eegista dhaqdhaqaaqa, laakiin tifaftirayaasha aan maamulaha ahayn ayaa iyaguna xiri kara wadahadallada
== Noqoshada maamulaha ==
{{Shortcut|WP:CANDIDATE|WP:BECOMEADMIN}}
Lagu jiro [[Soomaali Wikipedia|Wikipedia-ha Af-Soomaali]], waxaa jira laba hab oo lagu noqdo maamulaha: iyada oo la marayo is afgarad laga dhisay wadahadalka dadweynaha, ama cod sir ah. Wikipedia Soomaaliga wuxuu u baahan yahay in musharraxiinta maamulayaashu ay haystaan xaqqa isticmaale ee [[Wikipedia:Autoconfirmed users|Autoconfirmed user]]. ([[m:List of Wikipedias|Wikipedia-yada kale]] waxay leeyihiin siyaasadahooda gaarka ah ee bixinta maamulnimada.)
'''Kaliya hal akoon oo qof go'an ah ayaa yeelan kara qalabka maamulka'''. Reer-baxnimada kaliya ayaa ah in maamulayaashu ay shaqeyn karaan [[Wikipedia:Bots|botyada]] leh helitaanka maamulka.
Ogolaanshaha maamulaha waxaa la bixiyaa si aan xad lahayn, waxaana laga saarayaa kaliya marka la codsado, xaaladaha ku lug leh faragelinta heerka sarre ah, ama sabab la xiriirta shaqo la'aan.
=== <span class="anchor" id="Request for adminship"></span>Codsashada maamulnimada iyada oo la marayo is afgarad ===
Isticmaale kasta oo autoconfirmed ah wuxuu codsan karaa maamulnimo ("RfA") bulshada dhexdeeda. Si kastaba ha ahaatee, maamulayaasha waxaa laga filayaa inay yeeshaan heer sarre oo kalsooni iyo ammaan ah bulshada dhexdeeda, markaa codsiyada ka yimaada isticmaayaasha aan lahayn khibrad la taaban karo badanaa ma guuleystaan. Tafaftiraha kasta wuxuu ka faalloon karaa codsiga, tifaftire kastana wuxuu qiimayn doonaa musharrax kasta si uu u gaar ah. Si kastaba ha ahaatee, kaliya tifaftirayaasha haysta xaqqa isticmaale ee autoconfirmed user ayaa "codayn kara" codsiyada.
Kahor inta aan la codsan ama la aqbalin magacaabista, musharraxiinta waa inay guud ahaan ahaadaan tifaftirayaal Wikipedia ah oo firfircoon, joogto ah, mudnaan dheerna leh, aqoon u leh habraacyada iyo dhaqamada Wikipedia, ixtiraamaya oo fahmaya siyaasadahooda, isla markaana helay kalsoonida guud ee bulshada. Musharraxiinta waxaa kale oo looga baahan yahay inay soo bandhigaan haddii ay abid u tafatireen Wikipedia lacag. Su'aalaha la xiriira arrintaan waxaa loo oggol yahay in la waydiiyo musharrax kasta, tifaftire kasta oo bulshada ka tirsan, inta uu socdo habka RFA.
Wadahadal ayaa dhaca muddo todobo maalmood ah oo ku saabsan in musharraxgu uu noqdo maamule. Sida is-afgaradka bulshada, RfA-yada waxaa lagu xayaysiiyaa [[:en:MediaWiki:Watchlist-messages|liisaska daawashada tafaftirayaasha]]. Bulshadu waxay dejisay xadka su'aasha: ma jiro tafaftire waydiin kara in ka badan laba su'aal musharrax. Sidoo kale lama oggola su'aallo qaybo badan ka kooban oo loo qaabeeyey sidii hal su'aal, laakiin dhab ahaantii waydiinaya su'aallo badan oo ka sarreeya xadka. [[Wikipedia:Bureaucrats|Bureaucrats]] iyo la socodayaasha loo qoondeeyey waxay "klerkin" karaan RfA-yada, iyagoo la tacaalaya faallooyinka iyo/ama codadka ay u arkaan inay yihiin kuwo aan habboonayn.
Habka RfA wuxuu u oggolaanayaa tifaftirayaasha kale inay bartaan musharraxka. Tifaftirayaashu waxay sahamiyaan ka-qaybgalka musharraxka iyo asalka uu u leeyahay tifaftire ahaan, waxay ku sameeyaan wadahadallo, iyo fahamka doorka ay codsanayaan. Tafaftirayaashu waxay sheegaan haddii ay taageerayaan ama ay ka soo horjeedaan codsiga, iyaga oo wata sababaha ay u arkaan iyo aragtidooda musharraxka. Sarkaalka aan ku lug lahayn bureaucrat ayaa markaas go'aaminaya haddii uu jiro [[Wikipedia:Is afgarad|is afgarad]] lagu oggolaanayo codsiga. Go'aankani kuma saleysna si gaar ah boqolleyda taageerada, laakiin ficil ahaan inta badan RfA-yada ka sarreeya 75% waa ay maraan. Bulshadu waxay go'aamisay in ''guud ahaan'', RfA-yada u dhexeeya 65 iyo 75% taageerada ay tahay inay hoos yimaadaan go'aanka bureaucrats-ka. (Sidaa darteed, waxay si macquul ah uga dhalaneysaa in ku dhowaad dhammaan RfA-yada ka hooseeya 65% taageerada ay guuldarraysan doonaan.)
In kasta oo RfA uu yahay hab xooggan, tayada jawaab-celinta iyo dib u eegista diyaargarowga musharraxka iyo dabeecaddiisa ee ay sameeyaan tifaftirayaasha khibradda leh ayaa inta badan aad u sarreeya. Codsadayaasha aan guuleysan laakiin qaada tillaabooyin ay kaga jawaabayaan dhibcaha la soo qaaday waxay badanaa ku guuleystaan codsi xiga bilo kadib. Haddii aad xiisaynayso codsashada maamulnimada, waa inaad marka hore akhrisaa hage ku saabsan codsashada maamulnimada iyo tilmaamaha magacaabista. Markaad diyaar u tahay inaad codsato, waxaad ku dari kartaa magacaabistaada bogga [[Wikipedia:Codsiga maamulka]] ("RfA"), si waafaqsan tilmaamaha boggaas.
=== Doorashooyinka maamulayaasha ===
Maamulayaasha waxaa kale oo lagu dooran karaa doorasho maamule oo leh cod sir ah. Doorashooyinka maamulayaasha, oo billowday 2024, ma beddelaan RfA, maamulayaasha soo socdaana waxay si xor ah u dooran karaan habka ay isticmaalayaan. Doorasho tijaabo ah ayaa lagu qabtay Oktoobar 2024. Doorashooyinka maamulayaasha waxaa si joogto ah loogu oggolaaday jadwalka 5-ta bilood ah ee RfC oo la qabtay horraantii 2025. Marka laga reebo daaqadaha doorashada ka horreeya ee magacaabista musharraxa iyo dejinta codadka, habka wuxuu qaadanayaa 12 maalmood: 5 maalmood oo wadahadal iyo su'aallo ah, waxaa ku xiga 7 maalmood oo cod sir ah. Wareegyada doorashada iyo xilliyada daaqad kasta iyo xilli kasta waxaa lagu xayaysiiyaa horay, oo ay ku jiraan ogeysiisyada liiska daawashada.
Ka dib marka codbixintu dhammaato, doorashada waxaa baaraya seddex [[Wikipedia:Check user|checkusers]] ama [[Wikipedia:Steward|stewards]] oo ka tirsan Wikipedia Soomaaliga. Waxay hubin doonaan wixii laba laab ah, aan u qalmin, ama codadka sockpuppeteer oo ay tirtiri doonaan sidii loo baahnaa. Marka baarista la dhammeeyo, codadka waa la tiririyaa, natiijooyinka waa la shaaciyaa, maamulayaasha cusubna waxaa la siiyaa mudnaanta maamulka. Si uu u guuleysto, musharraxgu waa inuu helaa boqolleyda taageerada oo ah 70% ama ka badan iyo kooram ah ugu yaraan 20 cod oo taageero ah. Tirinta codadka waxaa lagu xisaabiyaa Taageerada / (Taageero + Ka soo horjeed) musharrax kasta. Codadka "Neutral" lama isticmaalo xisaabinta boqolleyda taageerada ee musharraxka mana laha saameyn dhinacaas ah.
== Meelaha ay maamulayaasha si gaar ah uga caawin karaan ==
Xuquuqda maamulaha waxay noqon kartaa mid aad u waxtar leh meelaha qaarka ah ee Wikipedia:
* Kahortagga burburinta
* Dhibaatooyinka xuquuqda daabacaadda tilmaamaha
* Dhacdooyinka dareenka maamulaha
* [[Bogga Hore]] qaybaha, sida Wararka ku jira ama Ma ogtahay
* Socodka isbeddellada dhow
* Codsiyada tirtiridda degdegga ah
* Xeerka saddex-jeer dib u celinta iyo xad-gudubyada dagaalka tafaftiridda.
"Maamulayaasha aan lug ku lahayn" ayaa sidoo kale ka caawin kara maamulka Guddiga Garsoorka iyo xallinta khilaafaadka ee ku saabsan meelaha iyo xaaladaha dhibaatada leh. Maamulayaasha ka shaqeynaya doorkan waa ''dhexdhexaad''; ma laha wax lug ah oo toos ah arrimaha ay dadka ka caawinayaan. Liisaska cunaqabateynta ee ay tahay inay fuliyaan maamulayaasha dhexdhexaadka ah.
== <span class="anchor" id="anyuser"></span>Golayaasha ogeysiiska maamulayaasha ==
{{shortcut|WP:ANYUSER}}
Saddex golayaal ogeysiis oo waaweyn ayaa jira oo ay ka dhacaan wadahadallada maamulaha guud (isticmaale kasta wuxuu soo dhigi karaa ama ka qayb qaadan karaa wadahadallada halkaas):
* [[Wikipedia:Ogaysiiska Maamulka]] – Loo isticmaalo waxyaabaha ay maamulayaashu jeclaan karaan (ama u baahan karaan) inay ogaadaan, sida ogeysiisyada iyo macluumaadka guud.
– Loo isticmaalo arrimaha u baahan dareenka maamulayaasha soo maraya. In kasta oo mawduucyada halkan ay noqon karaan kuwo dhaadheer, golahan waxaa inta badan loogu talagalay dhacdooyinka iyo arrimaha kale ee u baahan talo ama dareen.
– Waa gole ogeysiis oo ficillada maamulka ee maamulayaasha lagaga wada hadli karo loona eegi karo bulshada ballaaran.
== Filashooyinka maamulnimada ==
{{shortcut|WP:ADMINEXPECT}}
=== Daryeelka iyo xukunka ===
Haddii la siiyo helitaanka, maamulayaashu waa inay daryeel ku muujiyaan isticmaalka hawlahan cusub, gaar ahaan awoodda ay u leeyihiin inay tirtiraan bogagga oo ay xiraan isticmaayaasha iyo cinwaannada IP (fiiri hage sida- loo sameeyo ee maamulayaasha si aad u barato sida loo sameeyo waxyaalahan). Maamulayaasha cusub waa inay sidoo kale eegaan bogagga ku xiran liiska akhriska maamulayaasha ka hor intaysan isticmaalin awoodahooda maamul. Khaladaadka marmarka qaarkood la sameeyo waa la aqbalaa laakiin khaladaadka halista ah ama soo noqnoqda, ama kuwa ku lug leh xad-gudubyada hab dhaqanka maamulaha 'ee lugta leh' marmarka qaarkood maaha.
Qalabka maamulaha sidoo kale waa in lagu isticmaalo xukun taxaddar leh; waxay qaadan kartaa xoogaa waqti ah maamulaha cusub inuu barto goorta ay ugu fiican tahay in la isticmaalo qalabka, waxayna qaadan kartaa bilo in la helo dareen wanaagsan oo ku saabsan inta muddada ah ee la dejinayo marka la isticmaalayo qalabka sida xiridda iyo ilaalinta bogga ee khilaafaadka adag. Maamulayaasha cusub waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay si tartiib ah u billaabaan oo ay ka dhistaan khibrad meelaha ay ku barteen, iyo inay dadka kale waydiiyaan haddii ay shaki qabaan.
=== Hab dhaqanka maamulaha ===
{{shortcut|WP:ADMINCOND}}
Maamulayaashu waa inay ku hoggaamiyaan tusaale ahaan, isla markaana, sida ''dhammaan tafaftirayaasha'', ay ugu dhaqmaan si ixtiraam leh, rayid ah oo ay la falgalaan kuwa kale ''mar kasta''. Maamulayaasha kama xorooba {{em|wax kasta}} oo ka mid ah siyaasadaha la dhisay ee Wikipedia; waxaa laga filayaa inay raacaan oo ay gutaan waajibaadkooda sida ugu fiican ee awooddooda ah. Khaladaadka marmarka qaarkood waa kuwo si buuxda ula jaan qaadaya isticmaalka qalabka maamulaha; maamulayaasha looma filayo inay noqdaan kuwo kaamil ah. Si kastaba ha ahaatee, carqaladaynta joogtada ah ama halista ah ee Wikipedia iyada oo loo marayo dabeecad sida [[Wikipedia:Anshax|aan rayid ahayn]] ama tafaftiridda niyad-xumada ah waa mid aan la jaanqaadi karin oo ah ''khilaaf toos ah'' oo lala leeyahay filashooyinka iyo mas'uuliyadaha maamulayaasha, iyo xukunka xun ee joogtada ah ama fool xun ayaa horseed u noqon kara in laga xayuubiyo qalabka maamulaha. Maamulayaashu waa inay ku dadaalaan inay tusaale u noqdaan heerarka sare ee ixtiraamka iyo rayidnimada, iyo tafaftiridkooda, wadahadalladooda, is-dhexgalkooda, iyo hab dhaqankooda waa inay dejiyaan tusaalaha dhammaan tafaftirayaasha kale ''mar kasta''. Tani waa labadaba ''shuruud'' iyo ''xaalad'' haysashada mudnaanta maamulaha.
Maamulayaashu waa inay maskaxda ku hayaan inay haystaan boqollaal saaxiibo ah. Sidaa darteed, haddii maamuluhu ausan u hoggaansami karin siyaasadaha goobta oo uusan nagaan rayid (xitaa xagga isticmaayaasha muujinaya dabeecadda dhibaatada leh) inta uu wax ka qabanayo arrin go'an, maamuluhu waa inuu arrinta u keenaa gole ogeysiis ama u gudbiyaa maamule kale si uu wax uga qabto, halkii uu ka darsan lahaa ama ka sii dari lahaa dhibaatada hab-dhaqan xumo.
=== Xisaabtanka ===
{{shortcut|WP:ADMINACCT}}
Maamulayaashu waxay ka xisaabtamaan ficilladooda ku lug leh qalabka maamulaha, maadaama ficillada maamulaha ee aan la sharaxin ay niyad-jabiso tafaftirayaasha kale. Iyadoo ku xiran kaliya xuduudaha [[Wikipedia:Anshax|rayidnimada]], [[Wikipedia:Ma jiraan weeraro shaqsiyeed|ka fogaanshaha weerarrada shakhsi ahaaneed]], iyo [[Wikipedia:U qaado niyad wanaagsan|u qaadashada wanaagsan]] ee macquulka ah, tafaftirayaashu waxay xor u yihiin inay wax ka weydiiyaan ama dhaleeceeyaan ficillada maamulaha. Maamulayaasha waxaa laga filayaa inay si degdeg ah oo rayid ah uga jawaabaan su'aalaha ku saabsan hab dhaqankooda Wikipedia-la xiriira iyo ficillada maamulka, gaar ahaan inta lagu jiro wadahadallada bulshada ee golayaasha ogeysiiska ama inta lagu jiro habsocodka Guddiga Garsoorka. Maamulayaashu waa inay caddeeyaan ficilladooda marka la codsado.
Maamulayaasha si halis ah ama soo noqnoqda ugu dhaqma si dhibaato leh, ama lumiyay kalsoonida ama kalsoonida bulshada, waxaa la cunaqabteyn karaa ama laga xayuubin karaa xuquuqdooda maamulaha Guddiga Garsoorka ama codsiga dib u yeerista. Tani waxay dhacday ama waxaa la soo jeediyay ficillada soo socda:
* Maamulnimo "niyad-xumo ah" ([[Wikipedia:Sock puppetry|sock puppetry]], xad gudub weyn oo kalsooni ah,
{{spaced ndash}}tani waxay noqon kartaa mid lala yeesho tifaftirayaasha (tusaale ahaan, la'aanta digniinaha habboon ama sharraxaadaha ficillada), ama si wax looga qabto welwelka bulshada (gaar ahaan marka la raadiyo sharraxaadyo ama faallooyin kale oo halis ah)
**In kasta oo hababka ugu wanaagsan ee maamulayaashu ay yihiin inay u suurtageliyaan iimaylka iyo ogeysiisyada, looma baahna inay sidaas sameeyaan, mana loo baahna inay akhriyaan ama ka jawaabaan haddii la suurtogeliyey. Maamulayaasha aan u suurtagelin ogeysiisyada waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay arrintan ku muujiyaan boggooda isticmaale.
* Xad gudub soo noqnoqda, joogto ah, ama fool xun oo ku saabsan qalab ama oggolaansho isticmaale oo la socota qalabka maamulaha (sida u guurista faylasha]] ama isticmaalka [[Wikipedia:Rollback|dib u celinta]]) {{endash}} maamulaha waxaa laga xayuubin karaa mudnaanta maamulka si buuxda oo kaliya si looga saaro helitaanka oggolaanshaha isticmaale ee la socota.
* Xukun xumo soo noqnoqda ama joogto ah.
=== Amniga ===
{{shortcut|WP:SECUREADMIN}}
Wikipedia siyaasadda shuruudaha xoogga erayga sirta ah waxay ka rabtaa maamulayaashu inay haystaan eryo sir ah oo xooggan iyo inay raacaan hababka amniga shakhsi ahaaneed ee habboon. Maadaama ay leeyihiin awood ay ku geystaan waxyeelo goobta oo dhan ah hal tafaftir, akoon admin ah oo la hareer maray ayaa la xiri doonaa mudnaantiisana waa laga saarayaa sababo amniga goobta awgeed. Xaaladaha qaarkood, ka noqoshada mudnaanta waxay noqon kartaa mid joogto ah. Maamul kasta oo la ogaado inuu haysto eray sir ah oo ka yar 8 xaraf dherer ahaan ama ka mid ah [https://github.com/danielmiessler/SecLists/blob/master/Passwords/Common-Credentials/10k-most-common.txt 10,000 erayada sirta ah ee ugu caansan] sidoo kale waa la desysopping karaa. Go'aanka ku saabsan dib u sysopping maamulayaasha ku meel gaar ahaan la desysopped waxaa loo daayay Guddiga Garsoorka, kuwaas oo tixgelin doona in mulkiilaha xaqqa leh si sax ah loo aqoonsaday, iyo aragtidooda ku saabsan dhacdada iyo maamulka iyo amniga (oo ay ku jiraan amniga mustaqbalka ee suurtogalka ah) ee akoonka.
Xaqiijinta laba tallaabo ah waa la heli karaa si loo sii sugo akoonnada isticmaalka aan la oggolayn.
Maamulayaashu waa inay '''marnaba''' la wadaagin eraygooda sirta ah ama akoonkooda qof kale, sabab kasta ha ahaatee. Haddii ay ogaadaan in eraygooda sirta ah la hareer maray, ama akoonkooda si kale loo hareer maray (xitaa tifaftire ama qof ay yaqaaniin oo ay aaminsan yihiin), waa inay isku dayaan inay beddelaan isla markiiba, ama haddii kale u sheegaan bureaucrat si ku meel gaar ah loo desysopping. Isticmaayaasha ku guuldareysamaya inay soo sheegaan isticmaalka aan la oggolayn ee akoonkooda waa la desysopping doonaa. Isticmaalka aan la oggolayn waxaa loo tixgeliyaa 'xaalado muran leh', mana soo celin doonto si otomaatig ah.
== <span class="anchor" id="INVOLVED"></span><span class="anchor" id="UNINVOLVED"></span><span class="anchor" id="involved"></span><span class="anchor" id="uninvolved"></span>Maamulayaasha ku lugta leh ==
{{shortcut|WP:INVOLVED|WP:UNINVOLVED}}
{{Quote box
| quote = "Ninna ma aha garsoore ku habboon kiisa u gaar ah"
| source = Thomas Hobbes, ''Leviathan Leviathan''
}}
Guud ahaan, tafaftirayaashu waa aysan u dhaqmin maamulayaal ahaan khilaafaadka ay ku lug lahaayeen. Tani waa sababta oo ah maamulayaasha lugta leh waxay noqon karaan, ama u muuqan karaan, kuwo aan awood u lahayn inay gaaraan go'aanno ujeeddo leh khilaafaadka ay dhinac ka ahaayeen ama ay dareen xooggan ka qabaan. Lug lahaanshaha waxaa bulshadu si ballaaran u fasiraysaa inay ku jirto khilaafaadyo hadda jira ama la soo dhaafay oo lala yeeshay tifaftire (ama tafaftirayaal), iyo khilaafaadka mowduucyada, dhib ma laha dabeecadda ama da'da khilaafka.
Hal digniin oo muhiim ah ayaa ah in maamulaha la falgalay tafaftire ama goob mowduuc ah ''sii ahaan doona doorka maamulka oo kaliya'', ama kaasoo ka qaybgalkiisii hore uu ahaa mid yar ama tafaftirro cad oo aan muujin eex, waa {{em|aan lug lahayn}} mana laga horjoogsado inuu ka shaqeeyo awood maamul oo la xiriirta tafaftirahaas ama goobta mowduuca ah. Digniinaha, wadahadal deggan oo macquul ah iyo sharraxaadda digniinahaas, talada ku saabsan caadooyinka bulshada, iyo talooyinka ku saabsan erayada suurtogalka ah iyo hababka ma ka dhigayaan maamulaha mid lug leh.
Kiisaska tooska ah (tusaale ahaan, burburinta muuqata, bulshadu waxay taariikh ahaan taageertay ficilka cad ee maamulaha kasta - xitaa haddii uu lug leeyahay - iyadoo la saleynayo in maamule kasta oo macquul ah uu u badan yahay inuu gaari lahaa gabagabadaas oo kale. In kasta oo ay jiraan wax ka reebitaan ku saabsan mamnuucidda tafaftirayaasha lugta leh ee qaadaya ficil maamul, weli waa habka ugu wanaagsan ee kiisaska uu maamuluhu u muuqan karo inuu lug leeyahay in arrinta loo gudbiyo maamule kale iyada oo la marayo golayaasha ogeysiiska ee khuseeya.
Tafaftirayaasha aan maamulayaasha ahayn ee xiraya wadahadallada
iyo qiimaynta is-afgaradka waxaa lagu hayaa isla heerarkaas; tafaftirayaasha xiraya wadahadalladaas waa aysan ku lug lahaan wadahadalka laftiisa ama khilaafaadka la xiriira.
== <span class="anchor" id="Grievances by users"></span><span class="anchor" id='Grievances by users ("administrator abuse")'></span>Cabashooyinka ==
{{shortcut|WP:ADMINABUSE|WP:ADMINISTRATORABUSE}}
Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in maamuluhu u dhaqmay si aan habboonayn, waa inuu si toos ah u muujiyaa welwelkiisa maamulaha mas'uulka ka ah oo uu isku dayaa inay xal gaaraan si nidaamsan oo rayid ah. Haddii aan arrinta lagu xallin labada dhinac u dhexeeya, isticmaayaashu waxay ku sii wadi karaan xallinta khilaafka (fiiri qaybtan hoose wixii macluumaad dheeraad ah). Hal hab oo suurtagal ah waa in la bilaabo wadahadal dib u eegista ficilka maamulka]] ama golaha ogeysiiska maamulayaasha si loo codsado jawaab-celinta bulshada {{endash}} si kastaba ha ahaatee, cabasho-sidayaashu waa inay ogaadaan in hab-dhaqankooda la siman yahay oo la tixgeliyo sida isticmaalaha ay ka wada hadlayaan. Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in si aan habboonayn loo xiray, wuxuu mari karaa habka codsiga xiridda oo uu sharaxi karaa xaaladda iyo sababta ay u rumeysan yihiin in xiriddu ay tahay mid aan habboonayn ama aan la caddayn karin.
In kasta oo Guddiga Garsoorka ausan si caadi ah u eegin xiridaha gaagaaban ama caadiga ah, welwelka ku saabsan caafimaadka maamulaha iyo ku-habboonaanta doorka waxaa loo keeni karaa guddiga iyadoo lala wato Codsi Garsoor, badanaa marka hababka kale ee xallinta khilaafka ay guuldarraysanayaan iyo marka habkani yahay ikhtiyaarka ugu dambeeya.
== Xad gudubka qalabka maamulka ==
{{shortcut|WP:TOOLMISUSE}}
Xad gudubka qalabka maamulka waxaa loo tixgeliyaa ''arrin aad u halis ah''; waxaa la siiyaa isticmaayaasha la aaminsan yahay ee loogu talagalay dayactirka iyo hawlaha kale, waana in mar walba la isticmaalaa iyadoo laga fikirayo, daryeel leh, dadaal habboon iyo xukun wanaagsan. Xad gudubka halista ah ee qalabka ayaa horseed u noqon kara cunaqabatayn ama xitaa ka saariddooda. Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in maamuluhu uusan isticmaalin qalabkiisa maamulka sida waafaqsan siyaasadaha iyo tilmaamaha Wikipedia ee la dhisay, markaa waa inay marka hore ka wada hadlaan welwelkooda iyo arrimahooda maamulaha la xiriira si toos ah. Kiisaska aysan arrintu ku xallin si toos ah loogana wada hadlo iyo/ama marka la go'aamiyo in gelitaanka bulshada ballaaran ay tahay mid lagama maarmaan ah ama loo baahan yahay, isticmaayaashu waxay soo dhigi karaan welwelkooda ku saabsan arrinta si ay u eegto bulshada ballaaran.
Xaaladaha caadiga ah ee ay badanaa lagama maarmaanka tahay in laga fogaado isticmaalka qalabka:
* ''Khilaaf dano ah ama aan dhexdhexaad ahayn'' – Maamulayaashu waxa aysan caadi ahaan isticmaalin qalabkooda arrimaha ay si shakhsi ah ugu lug leeyihiin (tusaale ahaan, khilaaf nuxur ah oo ay dhinac ka yihiin).
* ''Caadooyinka bulshada ama siyaasadaha'' – Marka siyaasad ama caado bulsho ay caddahay in aysan aheyn in la isticmaalo qalabka, markaa qalabka waa aysan aheyn in la isticmaalo iyada oo aan la bixin sharraxaad muujineysa in arrinta la tixgeliyey, iyo sababta (dhif ah) reebitaanka loo arko mid macquul ah.
* ''Ficillada maamulaha ee la xiriira tafatiridda lacagta la siiyo'' – Qalabka maamulka waxaa laga yaabaa inaan loo isticmaalin qayb ka mid ah hawl kasta oo tafatirid lacag ah, marka laga reebo ama marka lacagta ay bixiso Aasaaska Wikimedia ama shirkad la xiriirta WMF.
* ''Dib u celinta ficillada maamulayaasha kale'' – Kaliya si ixtiraamaysa maamulaha ficilkiisa uu lug ku leeyahay, iyo (badanaa) ka dib wadahadal.
* ''Dib u soo celinta ficil maamul oo horay loo soo celiyey'' (mararka qaarkood loo yaqaan "dagaalka giraangiraha").
Fiiri hoos kuwan iyo wax ka reebitaanka aadka u yar.
Xitaa marka isticmaalka qalabku uu u muuqdo mid macquul ah, haddii uu jiro shaki waxaa fiican in la waydiiyo maamule kale oo madaxbannaan inuu dib u eego oo (haddii la caddayn karo) uu qaado ficilka.
=== Dib u celinta ficilka maamulaha kale ===
{{shortcut|WP:RAAA}}
Maamulayaasha waxaa laga filayaa inay yeeshaan xukun wanaagsan waxaana la rumeysan yahay inay si taxaddar leh u tixgeliyeen ficillada ama go'aannada ay fuliyaan maamulayaal ahaan. Maamulayaashu way is khilaafi karaan, laakiin ficillada maamulka waa aysan aheyn in la celiyo iyada oo aan lahayn sabab wanaagsan, feker taxaddar leh, iyo (haddii ay u badan tahay in laga soo horjeesto), halkaas oo maamuluhu uu hadda joogo, wadahadal gaaban oo lala yeesho maamulaha ficilkiisa la looltamayo.
==== Xaaladaha gaarka ah ====
Xaaladaha qaarkood, siyaasadda caadiga ah ee dib u celinta ficilka maamulaha kale ma khuseyso:
* '''Xanibaha ay sameeyeen Guddiga Garsoorka:''' Xanibaha ay oggolaadeen Guddiga Garsoorka waa inay ku jiraan tilmaan cad oo ah halka ay ka yimaadeen, sida "Guddiga Garsoorka awgeed", "Codsigu waa kaliya Guddiga Garsoorka", ama. Maamulayaashu waa inay kaliya dhigaan, yareeyaan, ama ka saaraan xiridahaas iyagoo haysta oggolaansho qoraal ah oo horudhac ah oo ka yimid guddiga.
* '''Xanibaha CheckUser:''' Xiridaha loo cayimay sida "Xannibaha CheckUser" (taas oo ah, xanibaad ku tiirsan natiijooyinka qarsoodiga ah ee CheckUser) waxaa laga yaabaa inaysan celin maamulayaasha aan lahayn helitaanka qalabka CheckUser. Cabashooyinka xiridahan waxaa inta badan la maqlayaa on-wiki, laakiin waxaa maqli kara Guddiga Garsoorka xaaladaha qasabka ah. Maamulayaasha waxaa la xusuusiyey bishii Luulyo 2010 inay aysan celin karin xiridaha CheckUser iyagoo aan haysan oggolaansho horudhac ah oo ka yimid Guddiga ama checkuser.
* '''Xanibaha Oversight:''' Xanibaha loo cayimay sida "Xiridaha Oversight" (taas oo ah, xiridaha ku tiirsan macluumaadka la xakameeyey) waxaa laga yaabaa inaysan celin maamulayaasha aan lahayn helitaanka oggolaanshaha oversight. Guddiga Garsoorka ayaa xukumay bishii Maarso 2013 in xiridaha oversight aan la celin karin iyadoo aan la haysan oggolaansho horudhac ah oo ka yimid Guddiga ama oversighter.
* '''Xanibaha safka VRT ee khilaafka danaha:''' Xanibaha la dhigay qayb ka mid ah safka VRT ee khilaafka danaha oo ay ku jirto nambarka tigidhka ee sababaynta xiridda waxaa laga yaabaa inaysan celin iyadoo aan la haysan oggolaanshaha maamule leh helitaanka safka ama Guddiga Garsoorka Dhaqdhaqaaqa Abriil 2026.
=== <span class="anchor" id="Wheel war"></span>Dib u soo-celinta ficil la celiyey ("dagaalka giraangiraha") ===
{{shortcut|WP:WHEEL|WP:WW}}
Marka maamule kale uu ''horay'' u celiyey ficil maamul, waxaa aad u dhif ah inuu jiro sabab kasta oo sharci ah oo loogu talagalay maamulaha asalka ah ama maamule kale inuu dib u soo celiyo ficilka la mid ah ama la mid ah mar uun iyada oo aan lahayn wadahadal cad oo horseedaya go'aan ay gaareen is-afgarad. dagaalka giraangiraha waa marka ficilka maamulaha uu celiyo maamule kale, laakiin halkii laga wadahadli lahaa khilaafka, qalabka maamulka ayaa markaas loo isticmaalaa si dagaal ah si loo tirtiro ama loo dib u sameeyo ficilka. Iyadoo ay jiraan wax ka reebitaan aad u yar, marka ficil maamul la celiyo, waa aysan aheyn in la soo celiyo iyada oo aan la helin is-afgarad.
<div style="border: 2px solid #990000; background-color: #FF000030; border-radius: 1em; padding: 0.5em 1em; color:inherit;">
<strong style="font-weight:normal;">Ha ku celin ficil maamul oo la celiyey marka aad ogtahay in maamule kale uu ka soo horjeedo. Ha sii wadin silsilad dib-u celin maamul ah oo aan lahayn wadahadal. Xalli khilaafaadka maamulka {{underline|iyada oo la marayo wadahadalka}}.</strong>
</div>
Wheel warring waxay badanaa horseeddaa codsi garsoor oo degdeg ah. Cunaqabateynta wheel warring waxay ka timid canaan iyo digniin, ilaa xirid ku meel gaar ah, ilaa desysopping, xitaa kiisaska ugu horreeya ee markii ugu horreysay. Waxaa jiray dhowr garsoor kiisas oo khuseeya oo ku saabsan mawduuca dagaalka giraangiraha.
Erayada waxaa kale oo loo isticmaalay taariikh ahaan maamule si aan habboonayn u celinaya noocyada qaarkood ee ficil rasmi ah.
Wikipedia waxay ka shaqeysaa ruuxa [[Wikipedia:Is afgarad|is afgaradka]]; khilaafaadka waa in lagu dejiyaa wadahadal rayid ah halkii ay ka noqon lahaayeen halgan awoodeed. Waxaa jira dhowr arrimood oo muhiim ah oo dagaalku uu ka fiican yahay wadahadalka, ama u qalma in aad lumiso sharaftaada wanaagsan. Haddii aad dareento ''rabitaan'' ah in aad wheel war, isku day beddelladan:
* Raadi wadahadal wax dhisaya, oo ujeedkeedu yahay in la qaboojiyo xaaladda oo loo soo celiyo hababka caadiga ah. Qaadashada hab-dhaqan iyo hab qaboojin ah oo ula kac ah inta aad sharaxayso ayaa caawin karta. Xaaladaha qaarkood, iimaylka waxaa laga yaabaa inuu u oggolaado talo shakhsi ah oo qalbi ah in la bixiyo oo aan si fudud loogu soo dhajin karin wiki-gan.
* Haddii aad ka walwalsan tahay hab-dhaqan xumo oo sug gelitaanka. Wixii <strong>xad gudub halis ah oo fool xun oo qalabka ah</strong> tixgeli in aad xareyso codsi kiis [[Wikipedia:Ogaysiiska Maamulka|Guddiga Garsoorka]].
* Haddii aad ka walwalsan tahay inaan la shaqayn (ama daahitaanka loo baahan yahay ee wada-hadalka) ay si dhakhso ah u keeni karti xaaladdu inay si xun u xumaato ama ay noqoto mid aan ku habboonayn, mararka qaarkood waxay noqon kartaa mid macquul ah in iimayl loo diro Guddiga Garsoorka oo loo sheego xaaladda ama loo codsado faragelin ama talo degdeg ah. Tani waxay noqon kartaa kiiska halkaasoo macluumaad aan dadweyne ahayn ama waxyeelo ay ka dhalan kartaan.
* Oo xusuusnow inaad haysato boqollaal saaxiibo ah: keligaa ma tihid inta badanna arrimaha waxaa ka sii dara xukunka xun. Haddii lagugu arko adigoo si wanaagsan u dhaqmaya, badanaa arrintu way dhammaan doontaa dhawaan, si kasta oo ay u muuqato mid xun. Mararka qaarkood waxaa ugu wanaagsan in si fudud loo qaato nasasho oo la dejiyo.
Erayada "giraangir" waxay ka yimaadeen sharraxaadda akoonnada mudnaanta sare leh ee kombuyuutarrada weyn ee PDP-10 iyo TOPS-20, halkaas oo "giraangir" loo isticmaalay sida "xidid" loogu isticmaalo nidaamyada Linux/Unix.<ref>{{cite web|title=Wheel |url=http://www.catb.org/jargon/html/W/wheel.html |access-date=8 June 2021 |work=Jargon File 4.4.7 |publisher=Eric S. Raymond}}</ref>
<ref>{{cite web|title=Wheel bit |url=http://www.catb.org/jargon/html/W/wheel-bit.html |access-date=8 June 2021 |work=Jargon File 4.4.7 |publisher=Eric S. Raymond}}</ref>
==Tixraacyada==
{{Reflist}}
== Xiriiriyeyaasha dibadda ==
* [[Meta:Administrators of Wikimedia projects/Wikipedias|Maamulayaasha dhammaan Wikipediyeyaasha]],
*[[:en:Wikipedia:Meta|Meta-Wiki]]
fl90vqtv9ssg493rkqyrdohhnbba6pj
311456
311455
2026-10-30T17:10:10Z
Isma4l
41797
311456
wikitext
text/x-wiki
{{Policy|WP:ADMIN|WP:SYSOP|WP:MOP}}
{{Ombox
|text = '''Kani ma aha bog lagu dhejiyo su'aalaha maamulayaasha.''' Taas beddelkeeda, isticmaal Codsashada dareenka maamulaha.|image=[[File:Symbol question.svg|link=|alt=|35px]]}}
{{Nutshell|Maamulayaashu waa tafatirayaal tabaruceyaal ah lagu kalsoon yahay ee loo oggolaaday inay isticmaalaan qalabka gaar ah ee Wikipedia Soomaaliga. Waxaa laga filayaa inay ilaalinayaan heer sare oo anshax ah, inay si caddaalad ah u adeegsadaan qalabka, isla markaana ay {{strong|marnaba}} u isticmaalin si ay faa'iido uga helaan khilaaf.}}
{{Enforcement policy list}}
[[File:Wikipedia Administrator.svg|thumb|Qalabka maamulka ee Wikipedia waxaa badanaa lagu barbar dhigaa mop-ka nadaafadda, taasoo keenta in maamulnimada mararka qaarkood lagu sifeeyo in "la siiyay mop-ka". Sida qof nadiifiye ah oo dhab ah laga yaabo inuu furayaal u haysto xafiisyo ay shaqaalaha kale ka reeban yihiin, maamulayaashu waxay leeyihiin awoodo gaar ah oo door ah, laakiin - sidoo kale sida nadiifiyaha dhabta ah - kama muhiimsana tafatirayaasha kale.]]
'''Maamulayaasha''', oo si caadi ah loogu yaqaan '''admins''' ama '''sysops''' (hawl wadeenada nidaamka), waa tafatirayaasha [[Wikipedia]] ee la siiyay awoodda farsamo si ay u qabtaan ficilo gaar ah oo ku saabsan Wikipedia Soomaaliga. Kuwani waxaa ka mid ah awoodda ay u leeyihiin inay [[WP:BLOCK|xanibaan]] oo ay furaan akoonnada isticmaalaha, [[Ciwaanka IP-ga|cinwaannada IP]], iyo kala duwanaanshaha IP ee tifaftiridda, inay wax ka beddelaan bogagga si buuxda loo [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaaliyay]], inay codsadaan oo ay ka saaraan [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaalinta bogga]], inay [[WP:DELETE|tirtiraan]] oo ay soo celiyaan bogagga, inay wareejiyaan bogagga iyada oo aan la xaddidin, iyo inay isticmaalaan qalabka kale ee gaarka ah.
Maamulayaashu waxay qaataan mas'uuliyadahan iyagoo ah tabaruceyaal ka dib markii ay maraan habka dib u eegista bulshada ama iyagoo ay soo doorteen saaxiibadooda tafatirayaasha ah. Uma dhaqmaan sidii shaqaale ka tirsan [[Wikimedia Foundation|Aasaaska Wikimedia]]. Weligood looma baahna inay isticmaalaan qalabkooda mana aha inay marnaba u isticmaalaan si ay faa'iido uga helaan khilaaf ay ku lug lahaayeen. Maamulayaasha waa inaan lagu khaldin [[m:System administrators|maamulayaasha nidaamka Wikimedia]] ("sysadmins").
Wikipedia Soomaaliga wuxuu leeyahay {{NUMBEROFADMINS}} maamulayaal (fiiri {{Plainlink|url=//so.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ListUsers/sysop&limit=2000|name=liiska buuxa ee akoonnada leh mudnaanta maamulaha}} ama liisaska maamulayaasha ee heerka wax qabadka).
== <span class="anchor" id="POWERS"></span><span class="anchor" id="Powers"></span><span class="anchor" id="ABILITIES"></span><span class="anchor" id="Abilities"></span><span class="anchor" id="ADMINRIGHTS"></span><span class="anchor" id="MOPRIGHTS"></span>Awoodaha maamulayaasha ==
{{Shortcut|WP:MOPRIGHTS}}
Maamulayaashu waxay leeyihiin awoodda farsamo si ay u fuliyaan ficillada soo socda:
* [[Wikipedia:Xannibaadyo iyo mamnuucid|Xannib]] iyo furid akoonnada isticmaalaha, cinwaannada IP, iyo kala duwanaanshaha IP ee tifaftiridda<ref>Xiridmahan waxay diidi karaan tifaftiridda bogag ama magacyo gaar ah, ama waxaa lagu dabaqi karaa goobta oo dhan iyo {{em|dhammaan bogagga}}.</ref>
* Codsashada, wax ka beddelidda, iyo ka saaridda [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaalinta bogga]] ee bog gaar ah si loo xaddido ama loo oggolaado tafaftiridda, u guurista, abuurista, iyo/ama soo gelinta faylasha
* Wax ka beddelidda bogagga si buuxda loo ilaaliyay
* [[Wikipedia:Xeerka Tirtirka|Tirtiridda]] bogag leh 5,000 ama ka yar dib u eegisyo<ref>Bogagga leh in ka badan 5000 dib u eegis waxaa kaliya tirtiri kara [[Wikipedia:Steward|steward]].</ref>
* Daawashada iyo soo celinta bogagga la tirtiray
* [[Wikipedia:Tirtiridda taariikhda|Xaddididda iyo soo celinta muuqashada dadweynaha]] ee macluumaadka diiwaannada shakhsiga ah iyo dib u eegisyada bogga
* Bixinta iyo ka noqoshada ogolaanshaha isticmaale ee gaarka ah ee [[Wikipedia:Codsiga maamulka/Hordhac|ay codsadeen akoonnada isticmaalaha]]<ref>Maamulayaashu waxay bixin karaan oo ka noqon karaan abuuraha akoonka, confirmed, event rrganizer, IP block exempt. Waxay kaloo awood u leeyihiin inay bixiyaan oo ka noqdaan xuquuqaha been abuurka ah ee AutoWikiBrowser, AFC, maadaama ay awood u leeyihiin inay wax ka beddelaan bogagga si buuxda loo ilaaliyay.</ref>
* Wax ka beddelidda bogagga ku jira magaca MediaWiki, iyadoo laga reebo bogagga JavaScript iyo CSS<ref>Kaliya [[Wikipedia:Interface administrators|maamulayaasha interface-ka]] ayaa leh awoodda ay ku beddelaan bogagga JavaScript iyo CSS ee ku jira magaca MediaWiki.</ref>
* Fulinidda ficillo kale oo gaar ah sida lagu qoray {{Section link|Special:ListGroupRights#sysop}}
Sida caadada ah, maamulayaashu waxay badanaa mas'uuliyad ka saaraan xukunka natiijooyinka wadahadallada qaarkood, sida wadahadallada tirtiridda, wadahadallada dhaqdhaqaaqa, iyo wadahadallada dib-u eegista dhaqdhaqaaqa, laakiin tifaftirayaasha aan maamulaha ahayn ayaa iyaguna xiri kara wadahadallada
== Noqoshada maamulaha ==
{{Shortcut|WP:CANDIDATE|WP:BECOMEADMIN}}
Lagu jiro [[Soomaali Wikipedia|Wikipedia-ha Af-Soomaali]], waxaa jira laba hab oo lagu noqdo maamulaha: iyada oo la marayo is afgarad laga dhisay wadahadalka dadweynaha, ama cod sir ah. Wikipedia Soomaaliga wuxuu u baahan yahay in musharraxiinta maamulayaashu ay haystaan xaqqa isticmaale ee [[Wikipedia:Autoconfirmed users|Autoconfirmed user]]. ([[m:List of Wikipedias|Wikipedia-yada kale]] waxay leeyihiin siyaasadahooda gaarka ah ee bixinta maamulnimada.)
'''Kaliya hal akoon oo qof go'an ah ayaa yeelan kara qalabka maamulka'''. Reer-baxnimada kaliya ayaa ah in maamulayaashu ay shaqeyn karaan [[Wikipedia:Bots|botyada]] leh helitaanka maamulka.
Ogolaanshaha maamulaha waxaa la bixiyaa si aan xad lahayn, waxaana laga saarayaa kaliya marka la codsado, xaaladaha ku lug leh faragelinta heerka sarre ah, ama sabab la xiriirta shaqo la'aan.
=== <span class="anchor" id="Request for adminship"></span>Codsashada maamulnimada iyada oo la marayo is afgarad ===
Isticmaale kasta oo autoconfirmed ah wuxuu codsan karaa maamulnimo ("RfA") bulshada dhexdeeda. Si kastaba ha ahaatee, maamulayaasha waxaa laga filayaa inay yeeshaan heer sarre oo kalsooni iyo ammaan ah bulshada dhexdeeda, markaa codsiyada ka yimaada isticmaayaasha aan lahayn khibrad la taaban karo badanaa ma guuleystaan. Tafaftiraha kasta wuxuu ka faalloon karaa codsiga, tifaftire kastana wuxuu qiimayn doonaa musharrax kasta si uu u gaar ah. Si kastaba ha ahaatee, kaliya tifaftirayaasha haysta xaqqa isticmaale ee autoconfirmed user ayaa "codayn kara" codsiyada.
Kahor inta aan la codsan ama la aqbalin magacaabista, musharraxiinta waa inay guud ahaan ahaadaan tifaftirayaal Wikipedia ah oo firfircoon, joogto ah, mudnaan dheerna leh, aqoon u leh habraacyada iyo dhaqamada Wikipedia, ixtiraamaya oo fahmaya siyaasadahooda, isla markaana helay kalsoonida guud ee bulshada. Musharraxiinta waxaa kale oo looga baahan yahay inay soo bandhigaan haddii ay abid u tafatireen Wikipedia lacag. Su'aalaha la xiriira arrintaan waxaa loo oggol yahay in la waydiiyo musharrax kasta, tifaftire kasta oo bulshada ka tirsan, inta uu socdo habka RFA.
Wadahadal ayaa dhaca muddo todobo maalmood ah oo ku saabsan in musharraxgu uu noqdo maamule. Sida is-afgaradka bulshada, RfA-yada waxaa lagu xayaysiiyaa [[:en:MediaWiki:Watchlist-messages|liisaska daawashada tafaftirayaasha]]. Bulshadu waxay dejisay xadka su'aasha: ma jiro tafaftire waydiin kara in ka badan laba su'aal musharrax. Sidoo kale lama oggola su'aallo qaybo badan ka kooban oo loo qaabeeyey sidii hal su'aal, laakiin dhab ahaantii waydiinaya su'aallo badan oo ka sarreeya xadka. [[Wikipedia:Bureaucrats|Bureaucrats]] iyo la socodayaasha loo qoondeeyey waxay "klerkin" karaan RfA-yada, iyagoo la tacaalaya faallooyinka iyo/ama codadka ay u arkaan inay yihiin kuwo aan habboonayn.
Habka RfA wuxuu u oggolaanayaa tifaftirayaasha kale inay bartaan musharraxka. Tifaftirayaashu waxay sahamiyaan ka-qaybgalka musharraxka iyo asalka uu u leeyahay tifaftire ahaan, waxay ku sameeyaan wadahadallo, iyo fahamka doorka ay codsanayaan. Tafaftirayaashu waxay sheegaan haddii ay taageerayaan ama ay ka soo horjeedaan codsiga, iyaga oo wata sababaha ay u arkaan iyo aragtidooda musharraxka. Sarkaalka aan ku lug lahayn bureaucrat ayaa markaas go'aaminaya haddii uu jiro [[Wikipedia:Is afgarad|is afgarad]] lagu oggolaanayo codsiga. Go'aankani kuma saleysna si gaar ah boqolleyda taageerada, laakiin ficil ahaan inta badan RfA-yada ka sarreeya 75% waa ay maraan. Bulshadu waxay go'aamisay in ''guud ahaan'', RfA-yada u dhexeeya 65 iyo 75% taageerada ay tahay inay hoos yimaadaan go'aanka bureaucrats-ka. (Sidaa darteed, waxay si macquul ah uga dhalaneysaa in ku dhowaad dhammaan RfA-yada ka hooseeya 65% taageerada ay guuldarraysan doonaan.)
In kasta oo RfA uu yahay hab xooggan, tayada jawaab-celinta iyo dib u eegista diyaargarowga musharraxka iyo dabeecaddiisa ee ay sameeyaan tifaftirayaasha khibradda leh ayaa inta badan aad u sarreeya. Codsadayaasha aan guuleysan laakiin qaada tillaabooyin ay kaga jawaabayaan dhibcaha la soo qaaday waxay badanaa ku guuleystaan codsi xiga bilo kadib. Haddii aad xiisaynayso codsashada maamulnimada, waa inaad marka hore akhrisaa hage ku saabsan codsashada maamulnimada iyo tilmaamaha magacaabista. Markaad diyaar u tahay inaad codsato, waxaad ku dari kartaa magacaabistaada bogga [[Wikipedia:Codsiga maamulka]] ("RfA"), si waafaqsan tilmaamaha boggaas.
=== Doorashooyinka maamulayaasha ===
Maamulayaasha waxaa kale oo lagu dooran karaa doorasho maamule oo leh cod sir ah. Doorashooyinka maamulayaasha, oo billowday 2024, ma beddelaan RfA, maamulayaasha soo socdaana waxay si xor ah u dooran karaan habka ay isticmaalayaan. Doorasho tijaabo ah ayaa lagu qabtay Oktoobar 2024. Doorashooyinka maamulayaasha waxaa si joogto ah loogu oggolaaday jadwalka 5-ta bilood ah ee RfC oo la qabtay horraantii 2025. Marka laga reebo daaqadaha doorashada ka horreeya ee magacaabista musharraxa iyo dejinta codadka, habka wuxuu qaadanayaa 12 maalmood: 5 maalmood oo wadahadal iyo su'aallo ah, waxaa ku xiga 7 maalmood oo cod sir ah. Wareegyada doorashada iyo xilliyada daaqad kasta iyo xilli kasta waxaa lagu xayaysiiyaa horay, oo ay ku jiraan ogeysiisyada liiska daawashada.
Ka dib marka codbixintu dhammaato, doorashada waxaa baaraya seddex [[Wikipedia:Check user|checkusers]] ama [[Wikipedia:Steward|stewards]] oo ka tirsan Wikipedia Soomaaliga. Waxay hubin doonaan wixii laba laab ah, aan u qalmin, ama codadka sockpuppeteer oo ay tirtiri doonaan sidii loo baahnaa. Marka baarista la dhammeeyo, codadka waa la tiririyaa, natiijooyinka waa la shaaciyaa, maamulayaasha cusubna waxaa la siiyaa mudnaanta maamulka. Si uu u guuleysto, musharraxgu waa inuu helaa boqolleyda taageerada oo ah 70% ama ka badan iyo kooram ah ugu yaraan 20 cod oo taageero ah. Tirinta codadka waxaa lagu xisaabiyaa Taageerada / (Taageero + Ka soo horjeed) musharrax kasta. Codadka "Neutral" lama isticmaalo xisaabinta boqolleyda taageerada ee musharraxka mana laha saameyn dhinacaas ah.
== Meelaha ay maamulayaasha si gaar ah uga caawin karaan ==
Xuquuqda maamulaha waxay noqon kartaa mid aad u waxtar leh meelaha qaarka ah ee Wikipedia:
* Kahortagga burburinta
* Dhibaatooyinka xuquuqda daabacaadda tilmaamaha
* Dhacdooyinka dareenka maamulaha
* [[Bogga Hore]] qaybaha, sida Wararka ku jira ama Ma ogtahay
* Socodka isbeddellada dhow
* Codsiyada tirtiridda degdegga ah
* Xeerka saddex-jeer dib u celinta iyo xad-gudubyada dagaalka tafaftiridda.
"Maamulayaasha aan lug ku lahayn" ayaa sidoo kale ka caawin kara maamulka Guddiga Garsoorka iyo xallinta khilaafaadka ee ku saabsan meelaha iyo xaaladaha dhibaatada leh. Maamulayaasha ka shaqeynaya doorkan waa ''dhexdhexaad''; ma laha wax lug ah oo toos ah arrimaha ay dadka ka caawinayaan. Liisaska cunaqabateynta ee ay tahay inay fuliyaan maamulayaasha dhexdhexaadka ah.
== <span class="anchor" id="anyuser"></span>Golayaasha ogeysiiska maamulayaasha ==
{{shortcut|WP:ANYUSER}}
Saddex golayaal ogeysiis oo waaweyn ayaa jira oo ay ka dhacaan wadahadallada maamulaha guud (isticmaale kasta wuxuu soo dhigi karaa ama ka qayb qaadan karaa wadahadallada halkaas):
* [[Wikipedia:Ogaysiiska Maamulka]] – Loo isticmaalo waxyaabaha ay maamulayaashu jeclaan karaan (ama u baahan karaan) inay ogaadaan, sida ogeysiisyada iyo macluumaadka guud.
– Loo isticmaalo arrimaha u baahan dareenka maamulayaasha soo maraya. In kasta oo mawduucyada halkan ay noqon karaan kuwo dhaadheer, golahan waxaa inta badan loogu talagalay dhacdooyinka iyo arrimaha kale ee u baahan talo ama dareen.
– Waa gole ogeysiis oo ficillada maamulka ee maamulayaasha lagaga wada hadli karo loona eegi karo bulshada ballaaran.
== Filashooyinka maamulnimada ==
{{shortcut|WP:ADMINEXPECT}}
=== Daryeelka iyo xukunka ===
Haddii la siiyo helitaanka, maamulayaashu waa inay daryeel ku muujiyaan isticmaalka hawlahan cusub, gaar ahaan awoodda ay u leeyihiin inay tirtiraan bogagga oo ay xiraan isticmaayaasha iyo cinwaannada IP (fiiri hage sida- loo sameeyo ee maamulayaasha si aad u barato sida loo sameeyo waxyaalahan). Maamulayaasha cusub waa inay sidoo kale eegaan bogagga ku xiran liiska akhriska maamulayaasha ka hor intaysan isticmaalin awoodahooda maamul. Khaladaadka marmarka qaarkood la sameeyo waa la aqbalaa laakiin khaladaadka halista ah ama soo noqnoqda, ama kuwa ku lug leh xad-gudubyada hab dhaqanka maamulaha 'ee lugta leh' marmarka qaarkood maaha.
Qalabka maamulaha sidoo kale waa in lagu isticmaalo xukun taxaddar leh; waxay qaadan kartaa xoogaa waqti ah maamulaha cusub inuu barto goorta ay ugu fiican tahay in la isticmaalo qalabka, waxayna qaadan kartaa bilo in la helo dareen wanaagsan oo ku saabsan inta muddada ah ee la dejinayo marka la isticmaalayo qalabka sida xiridda iyo ilaalinta bogga ee khilaafaadka adag. Maamulayaasha cusub waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay si tartiib ah u billaabaan oo ay ka dhistaan khibrad meelaha ay ku barteen, iyo inay dadka kale waydiiyaan haddii ay shaki qabaan.
=== Hab dhaqanka maamulaha ===
{{shortcut|WP:ADMINCOND}}
Maamulayaashu waa inay ku hoggaamiyaan tusaale ahaan, isla markaana, sida ''dhammaan tafaftirayaasha'', ay ugu dhaqmaan si ixtiraam leh, rayid ah oo ay la falgalaan kuwa kale ''mar kasta''. Maamulayaasha kama xorooba {{em|wax kasta}} oo ka mid ah siyaasadaha la dhisay ee Wikipedia; waxaa laga filayaa inay raacaan oo ay gutaan waajibaadkooda sida ugu fiican ee awooddooda ah. Khaladaadka marmarka qaarkood waa kuwo si buuxda ula jaan qaadaya isticmaalka qalabka maamulaha; maamulayaasha looma filayo inay noqdaan kuwo kaamil ah. Si kastaba ha ahaatee, carqaladaynta joogtada ah ama halista ah ee Wikipedia iyada oo loo marayo dabeecad sida [[Wikipedia:Anshax|aan rayid ahayn]] ama tafaftiridda niyad-xumada ah waa mid aan la jaanqaadi karin oo ah ''khilaaf toos ah'' oo lala leeyahay filashooyinka iyo mas'uuliyadaha maamulayaasha, iyo xukunka xun ee joogtada ah ama fool xun ayaa horseed u noqon kara in laga xayuubiyo qalabka maamulaha. Maamulayaashu waa inay ku dadaalaan inay tusaale u noqdaan heerarka sare ee ixtiraamka iyo rayidnimada, iyo tafaftiridkooda, wadahadalladooda, is-dhexgalkooda, iyo hab dhaqankooda waa inay dejiyaan tusaalaha dhammaan tafaftirayaasha kale ''mar kasta''. Tani waa labadaba ''shuruud'' iyo ''xaalad'' haysashada mudnaanta maamulaha.
Maamulayaashu waa inay maskaxda ku hayaan inay haystaan boqollaal saaxiibo ah. Sidaa darteed, haddii maamuluhu ausan u hoggaansami karin siyaasadaha goobta oo uusan nagaan rayid (xitaa xagga isticmaayaasha muujinaya dabeecadda dhibaatada leh) inta uu wax ka qabanayo arrin go'an, maamuluhu waa inuu arrinta u keenaa gole ogeysiis ama u gudbiyaa maamule kale si uu wax uga qabto, halkii uu ka darsan lahaa ama ka sii dari lahaa dhibaatada hab-dhaqan xumo.
=== Xisaabtanka ===
{{shortcut|WP:ADMINACCT}}
Maamulayaashu waxay ka xisaabtamaan ficilladooda ku lug leh qalabka maamulaha, maadaama ficillada maamulaha ee aan la sharaxin ay niyad-jabiso tafaftirayaasha kale. Iyadoo ku xiran kaliya xuduudaha [[Wikipedia:Anshax|rayidnimada]], [[Wikipedia:Ma jiraan weeraro shaqsiyeed|ka fogaanshaha weerarrada shakhsi ahaaneed]], iyo [[Wikipedia:U qaado niyad wanaagsan|u qaadashada wanaagsan]] ee macquulka ah, tafaftirayaashu waxay xor u yihiin inay wax ka weydiiyaan ama dhaleeceeyaan ficillada maamulaha. Maamulayaasha waxaa laga filayaa inay si degdeg ah oo rayid ah uga jawaabaan su'aalaha ku saabsan hab dhaqankooda Wikipedia-la xiriira iyo ficillada maamulka, gaar ahaan inta lagu jiro wadahadallada bulshada ee golayaasha ogeysiiska ama inta lagu jiro habsocodka Guddiga Garsoorka. Maamulayaashu waa inay caddeeyaan ficilladooda marka la codsado.
Maamulayaasha si halis ah ama soo noqnoqda ugu dhaqma si dhibaato leh, ama lumiyay kalsoonida ama kalsoonida bulshada, waxaa la cunaqabteyn karaa ama laga xayuubin karaa xuquuqdooda maamulaha Guddiga Garsoorka ama codsiga dib u yeerista. Tani waxay dhacday ama waxaa la soo jeediyay ficillada soo socda:
* Maamulnimo "niyad-xumo ah" ([[Wikipedia:Sock puppetry|sock puppetry]], xad gudub weyn oo kalsooni ah,
{{spaced ndash}}tani waxay noqon kartaa mid lala yeesho tifaftirayaasha (tusaale ahaan, la'aanta digniinaha habboon ama sharraxaadaha ficillada), ama si wax looga qabto welwelka bulshada (gaar ahaan marka la raadiyo sharraxaadyo ama faallooyin kale oo halis ah)
**In kasta oo hababka ugu wanaagsan ee maamulayaashu ay yihiin inay u suurtageliyaan iimaylka iyo ogeysiisyada, looma baahna inay sidaas sameeyaan, mana loo baahna inay akhriyaan ama ka jawaabaan haddii la suurtogeliyey. Maamulayaasha aan u suurtagelin ogeysiisyada waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay arrintan ku muujiyaan boggooda isticmaale.
* Xad gudub soo noqnoqda, joogto ah, ama fool xun oo ku saabsan qalab ama oggolaansho isticmaale oo la socota qalabka maamulaha (sida u guurista faylasha]] ama isticmaalka [[Wikipedia:Rollback|dib u celinta]]) {{endash}} maamulaha waxaa laga xayuubin karaa mudnaanta maamulka si buuxda oo kaliya si looga saaro helitaanka oggolaanshaha isticmaale ee la socota.
* Xukun xumo soo noqnoqda ama joogto ah.
=== Amniga ===
{{shortcut|WP:SECUREADMIN}}
Wikipedia siyaasadda shuruudaha xoogga erayga sirta ah waxay ka rabtaa maamulayaashu inay haystaan eryo sir ah oo xooggan iyo inay raacaan hababka amniga shakhsi ahaaneed ee habboon. Maadaama ay leeyihiin awood ay ku geystaan waxyeelo goobta oo dhan ah hal tafaftir, akoon admin ah oo la hareer maray ayaa la xiri doonaa mudnaantiisana waa laga saarayaa sababo amniga goobta awgeed. Xaaladaha qaarkood, ka noqoshada mudnaanta waxay noqon kartaa mid joogto ah. Maamul kasta oo la ogaado inuu haysto eray sir ah oo ka yar 8 xaraf dherer ahaan ama ka mid ah [https://github.com/danielmiessler/SecLists/blob/master/Passwords/Common-Credentials/10k-most-common.txt 10,000 erayada sirta ah ee ugu caansan] sidoo kale waa la desysopping karaa. Go'aanka ku saabsan dib u sysopping maamulayaasha ku meel gaar ahaan la desysopped waxaa loo daayay Guddiga Garsoorka, kuwaas oo tixgelin doona in mulkiilaha xaqqa leh si sax ah loo aqoonsaday, iyo aragtidooda ku saabsan dhacdada iyo maamulka iyo amniga (oo ay ku jiraan amniga mustaqbalka ee suurtogalka ah) ee akoonka.
Xaqiijinta laba tallaabo ah waa la heli karaa si loo sii sugo akoonnada isticmaalka aan la oggolayn.
Maamulayaashu waa inay '''marnaba''' la wadaagin eraygooda sirta ah ama akoonkooda qof kale, sabab kasta ha ahaatee. Haddii ay ogaadaan in eraygooda sirta ah la hareer maray, ama akoonkooda si kale loo hareer maray (xitaa tifaftire ama qof ay yaqaaniin oo ay aaminsan yihiin), waa inay isku dayaan inay beddelaan isla markiiba, ama haddii kale u sheegaan bureaucrat si ku meel gaar ah loo desysopping. Isticmaayaasha ku guuldareysamaya inay soo sheegaan isticmaalka aan la oggolayn ee akoonkooda waa la desysopping doonaa. Isticmaalka aan la oggolayn waxaa loo tixgeliyaa 'xaalado muran leh', mana soo celin doonto si otomaatig ah.
== <span class="anchor" id="INVOLVED"></span><span class="anchor" id="UNINVOLVED"></span><span class="anchor" id="involved"></span><span class="anchor" id="uninvolved"></span>Maamulayaasha ku lugta leh ==
{{shortcut|WP:INVOLVED|WP:UNINVOLVED}}
{{Quote box
| quote = "Ninna ma aha garsoore ku habboon kiisa u gaar ah"
| source = Thomas Hobbes, ''Leviathan Leviathan''
}}
Guud ahaan, tafaftirayaashu waa aysan u dhaqmin maamulayaal ahaan khilaafaadka ay ku lug lahaayeen. Tani waa sababta oo ah maamulayaasha lugta leh waxay noqon karaan, ama u muuqan karaan, kuwo aan awood u lahayn inay gaaraan go'aanno ujeeddo leh khilaafaadka ay dhinac ka ahaayeen ama ay dareen xooggan ka qabaan. Lug lahaanshaha waxaa bulshadu si ballaaran u fasiraysaa inay ku jirto khilaafaadyo hadda jira ama la soo dhaafay oo lala yeeshay tifaftire (ama tafaftirayaal), iyo khilaafaadka mowduucyada, dhib ma laha dabeecadda ama da'da khilaafka.
Hal digniin oo muhiim ah ayaa ah in maamulaha la falgalay tafaftire ama goob mowduuc ah ''sii ahaan doona doorka maamulka oo kaliya'', ama kaasoo ka qaybgalkiisii hore uu ahaa mid yar ama tafaftirro cad oo aan muujin eex, waa {{em|aan lug lahayn}} mana laga horjoogsado inuu ka shaqeeyo awood maamul oo la xiriirta tafaftirahaas ama goobta mowduuca ah. Digniinaha, wadahadal deggan oo macquul ah iyo sharraxaadda digniinahaas, talada ku saabsan caadooyinka bulshada, iyo talooyinka ku saabsan erayada suurtogalka ah iyo hababka ma ka dhigayaan maamulaha mid lug leh.
Kiisaska tooska ah (tusaale ahaan, burburinta muuqata, bulshadu waxay taariikh ahaan taageertay ficilka cad ee maamulaha kasta - xitaa haddii uu lug leeyahay - iyadoo la saleynayo in maamule kasta oo macquul ah uu u badan yahay inuu gaari lahaa gabagabadaas oo kale. In kasta oo ay jiraan wax ka reebitaan ku saabsan mamnuucidda tafaftirayaasha lugta leh ee qaadaya ficil maamul, weli waa habka ugu wanaagsan ee kiisaska uu maamuluhu u muuqan karo inuu lug leeyahay in arrinta loo gudbiyo maamule kale iyada oo la marayo golayaasha ogeysiiska ee khuseeya.
Tafaftirayaasha aan maamulayaasha ahayn ee xiraya wadahadallada
iyo qiimaynta is-afgaradka waxaa lagu hayaa isla heerarkaas; tafaftirayaasha xiraya wadahadalladaas waa aysan ku lug lahaan wadahadalka laftiisa ama khilaafaadka la xiriira.
== <span class="anchor" id="Grievances by users"></span><span class="anchor" id='Grievances by users ("administrator abuse")'></span>Cabashooyinka ==
{{shortcut|WP:ADMINABUSE|WP:ADMINISTRATORABUSE}}
Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in maamuluhu u dhaqmay si aan habboonayn, waa inuu si toos ah u muujiyaa welwelkiisa maamulaha mas'uulka ka ah oo uu isku dayaa inay xal gaaraan si nidaamsan oo rayid ah. Haddii aan arrinta lagu xallin labada dhinac u dhexeeya, isticmaayaashu waxay ku sii wadi karaan xallinta khilaafka (fiiri qaybtan hoose wixii macluumaad dheeraad ah). Hal hab oo suurtagal ah waa in la bilaabo wadahadal dib u eegista ficilka maamulka]] ama golaha ogeysiiska maamulayaasha si loo codsado jawaab-celinta bulshada {{endash}} si kastaba ha ahaatee, cabasho-sidayaashu waa inay ogaadaan in hab-dhaqankooda la siman yahay oo la tixgeliyo sida isticmaalaha ay ka wada hadlayaan. Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in si aan habboonayn loo xiray, wuxuu mari karaa habka codsiga xiridda oo uu sharaxi karaa xaaladda iyo sababta ay u rumeysan yihiin in xiriddu ay tahay mid aan habboonayn ama aan la caddayn karin.
In kasta oo Guddiga Garsoorka ausan si caadi ah u eegin xiridaha gaagaaban ama caadiga ah, welwelka ku saabsan caafimaadka maamulaha iyo ku-habboonaanta doorka waxaa loo keeni karaa guddiga iyadoo lala wato Codsi Garsoor, badanaa marka hababka kale ee xallinta khilaafka ay guuldarraysanayaan iyo marka habkani yahay ikhtiyaarka ugu dambeeya.
== Xad gudubka qalabka maamulka ==
{{shortcut|WP:TOOLMISUSE}}
Xad gudubka qalabka maamulka waxaa loo tixgeliyaa ''arrin aad u halis ah''; waxaa la siiyaa isticmaayaasha la aaminsan yahay ee loogu talagalay dayactirka iyo hawlaha kale, waana in mar walba la isticmaalaa iyadoo laga fikirayo, daryeel leh, dadaal habboon iyo xukun wanaagsan. Xad gudubka halista ah ee qalabka ayaa horseed u noqon kara cunaqabatayn ama xitaa ka saariddooda. Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in maamuluhu uusan isticmaalin qalabkiisa maamulka sida waafaqsan siyaasadaha iyo tilmaamaha Wikipedia ee la dhisay, markaa waa inay marka hore ka wada hadlaan welwelkooda iyo arrimahooda maamulaha la xiriira si toos ah. Kiisaska aysan arrintu ku xallin si toos ah loogana wada hadlo iyo/ama marka la go'aamiyo in gelitaanka bulshada ballaaran ay tahay mid lagama maarmaan ah ama loo baahan yahay, isticmaayaashu waxay soo dhigi karaan welwelkooda ku saabsan arrinta si ay u eegto bulshada ballaaran.
Xaaladaha caadiga ah ee ay badanaa lagama maarmaanka tahay in laga fogaado isticmaalka qalabka:
* ''Khilaaf dano ah ama aan dhexdhexaad ahayn'' – Maamulayaashu waxa aysan caadi ahaan isticmaalin qalabkooda arrimaha ay si shakhsi ah ugu lug leeyihiin (tusaale ahaan, khilaaf nuxur ah oo ay dhinac ka yihiin).
* ''Caadooyinka bulshada ama siyaasadaha'' – Marka siyaasad ama caado bulsho ay caddahay in aysan aheyn in la isticmaalo qalabka, markaa qalabka waa aysan aheyn in la isticmaalo iyada oo aan la bixin sharraxaad muujineysa in arrinta la tixgeliyey, iyo sababta (dhif ah) reebitaanka loo arko mid macquul ah.
* ''Ficillada maamulaha ee la xiriira tafatiridda lacagta la siiyo'' – Qalabka maamulka waxaa laga yaabaa inaan loo isticmaalin qayb ka mid ah hawl kasta oo tafatirid lacag ah, marka laga reebo ama marka lacagta ay bixiso Aasaaska Wikimedia ama shirkad la xiriirta WMF.
* ''Dib u celinta ficillada maamulayaasha kale'' – Kaliya si ixtiraamaysa maamulaha ficilkiisa uu lug ku leeyahay, iyo (badanaa) ka dib wadahadal.
* ''Dib u soo celinta ficil maamul oo horay loo soo celiyey'' (mararka qaarkood loo yaqaan "dagaalka giraangiraha").
Fiiri hoos kuwan iyo wax ka reebitaanka aadka u yar.
Xitaa marka isticmaalka qalabku uu u muuqdo mid macquul ah, haddii uu jiro shaki waxaa fiican in la waydiiyo maamule kale oo madaxbannaan inuu dib u eego oo (haddii la caddayn karo) uu qaado ficilka.
=== Dib u celinta ficilka maamulaha kale ===
{{shortcut|WP:RAAA}}
Maamulayaasha waxaa laga filayaa inay yeeshaan xukun wanaagsan waxaana la rumeysan yahay inay si taxaddar leh u tixgeliyeen ficillada ama go'aannada ay fuliyaan maamulayaal ahaan. Maamulayaashu way is khilaafi karaan, laakiin ficillada maamulka waa aysan aheyn in la celiyo iyada oo aan lahayn sabab wanaagsan, feker taxaddar leh, iyo (haddii ay u badan tahay in laga soo horjeesto), halkaas oo maamuluhu uu hadda joogo, wadahadal gaaban oo lala yeesho maamulaha ficilkiisa la looltamayo.
==== Xaaladaha gaarka ah ====
Xaaladaha qaarkood, siyaasadda caadiga ah ee dib u celinta ficilka maamulaha kale ma khuseyso:
* '''Xanibaha ay sameeyeen Guddiga Garsoorka:''' Xanibaha ay oggolaadeen Guddiga Garsoorka waa inay ku jiraan tilmaan cad oo ah halka ay ka yimaadeen, sida "Guddiga Garsoorka awgeed", "Codsigu waa kaliya Guddiga Garsoorka", ama. Maamulayaashu waa inay kaliya dhigaan, yareeyaan, ama ka saaraan xiridahaas iyagoo haysta oggolaansho qoraal ah oo horudhac ah oo ka yimid guddiga.
* '''Xanibaha CheckUser:''' Xiridaha loo cayimay sida "Xannibaha CheckUser" (taas oo ah, xanibaad ku tiirsan natiijooyinka qarsoodiga ah ee CheckUser) waxaa laga yaabaa inaysan celin maamulayaasha aan lahayn helitaanka qalabka CheckUser. Cabashooyinka xiridahan waxaa inta badan la maqlayaa on-wiki, laakiin waxaa maqli kara Guddiga Garsoorka xaaladaha qasabka ah. Maamulayaasha waxaa la xusuusiyey bishii Luulyo 2010 inay aysan celin karin xiridaha CheckUser iyagoo aan haysan oggolaansho horudhac ah oo ka yimid Guddiga ama checkuser.
* '''Xanibaha Oversight:''' Xanibaha loo cayimay sida "Xiridaha Oversight" (taas oo ah, xiridaha ku tiirsan macluumaadka la xakameeyey) waxaa laga yaabaa inaysan celin maamulayaasha aan lahayn helitaanka oggolaanshaha oversight. Guddiga Garsoorka ayaa xukumay bishii Maarso 2013 in xiridaha oversight aan la celin karin iyadoo aan la haysan oggolaansho horudhac ah oo ka yimid Guddiga ama oversighter.
* '''Xanibaha safka VRT ee khilaafka danaha:''' Xanibaha la dhigay qayb ka mid ah safka VRT ee khilaafka danaha oo ay ku jirto nambarka tigidhka ee sababaynta xiridda waxaa laga yaabaa inaysan celin iyadoo aan la haysan oggolaanshaha maamule leh helitaanka safka ama Guddiga Garsoorka Dhaqdhaqaaqa Abriil 2026.
=== <span class="anchor" id="Wheel war"></span>Dib u soo-celinta ficil la celiyey ("dagaalka giraangiraha") ===
{{shortcut|WP:WHEEL|WP:WW}}
Marka maamule kale uu ''horay'' u celiyey ficil maamul, waxaa aad u dhif ah inuu jiro sabab kasta oo sharci ah oo loogu talagalay maamulaha asalka ah ama maamule kale inuu dib u soo celiyo ficilka la mid ah ama la mid ah mar uun iyada oo aan lahayn wadahadal cad oo horseedaya go'aan ay gaareen is-afgarad. dagaalka giraangiraha waa marka ficilka maamulaha uu celiyo maamule kale, laakiin halkii laga wadahadli lahaa khilaafka, qalabka maamulka ayaa markaas loo isticmaalaa si dagaal ah si loo tirtiro ama loo dib u sameeyo ficilka. Iyadoo ay jiraan wax ka reebitaan aad u yar, marka ficil maamul la celiyo, waa aysan aheyn in la soo celiyo iyada oo aan la helin is-afgarad.
<div style="border: 2px solid #990000; background-color: #FF000030; border-radius: 1em; padding: 0.5em 1em; color:inherit;">
<strong style="font-weight:normal;">Ha ku celin ficil maamul oo la celiyey marka aad ogtahay in maamule kale uu ka soo horjeedo. Ha sii wadin silsilad dib-u celin maamul ah oo aan lahayn wadahadal. Xalli khilaafaadka maamulka {{underline|iyada oo la marayo wadahadalka}}.</strong>
</div>
Dagaalka giraangiraha waxay badanaa horseeddaa codsi garsoor oo degdeg ah. Cunaqabateynta wheel warring waxay ka timid canaan iyo digniin, ilaa xirid ku meel gaar ah, ilaa desysopping, xitaa kiisaska ugu horreeya ee markii ugu horreysay. Waxaa jiray dhowr garsoor kiisas oo khuseeya oo ku saabsan mawduuca dagaalka giraangiraha.
Erayada waxaa kale oo loo isticmaalay taariikh ahaan maamule si aan habboonayn u celinaya noocyada qaarkood ee ficil rasmi ah.
Wikipedia waxay ka shaqeysaa ruuxa [[Wikipedia:Is afgarad|is afgaradka]]; khilaafaadka waa in lagu dejiyaa wadahadal rayid ah halkii ay ka noqon lahaayeen halgan awoodeed. Waxaa jira dhowr arrimood oo muhiim ah oo dagaalku uu ka fiican yahay wadahadalka, ama u qalma in aad lumiso sharaftaada wanaagsan. Haddii aad dareento ''rabitaan'' ah in aad wheel war, isku day beddelladan:
* Raadi wadahadal wax dhisaya, oo ujeedkeedu yahay in la qaboojiyo xaaladda oo loo soo celiyo hababka caadiga ah. Qaadashada hab-dhaqan iyo hab qaboojin ah oo ula kac ah inta aad sharaxayso ayaa caawin karta. Xaaladaha qaarkood, iimaylka waxaa laga yaabaa inuu u oggolaado talo shakhsi ah oo qalbi ah in la bixiyo oo aan si fudud loogu soo dhajin karin wiki-gan.
* Haddii aad ka walwalsan tahay hab-dhaqan xumo oo sug gelitaanka. Wixii <strong>xad gudub halis ah oo fool xun oo qalabka ah</strong> tixgeli in aad xareyso codsi kiis [[Wikipedia:Ogaysiiska Maamulka|Guddiga Garsoorka]].
* Haddii aad ka walwalsan tahay inaan la shaqayn (ama daahitaanka loo baahan yahay ee wada-hadalka) ay si dhakhso ah u keeni karti xaaladdu inay si xun u xumaato ama ay noqoto mid aan ku habboonayn, mararka qaarkood waxay noqon kartaa mid macquul ah in iimayl loo diro Guddiga Garsoorka oo loo sheego xaaladda ama loo codsado faragelin ama talo degdeg ah. Tani waxay noqon kartaa kiiska halkaasoo macluumaad aan dadweyne ahayn ama waxyeelo ay ka dhalan kartaan.
* Oo xusuusnow inaad haysato boqollaal saaxiibo ah: keligaa ma tihid inta badanna arrimaha waxaa ka sii dara xukunka xun. Haddii lagugu arko adigoo si wanaagsan u dhaqmaya, badanaa arrintu way dhammaan doontaa dhawaan, si kasta oo ay u muuqato mid xun. Mararka qaarkood waxaa ugu wanaagsan in si fudud loo qaato nasasho oo la dejiyo.
Erayada "giraangir" waxay ka yimaadeen sharraxaadda akoonnada mudnaanta sare leh ee kombuyuutarrada weyn ee PDP-10 iyo TOPS-20, halkaas oo "giraangir" loo isticmaalay sida "xidid" loogu isticmaalo nidaamyada Linux/Unix.<ref>{{cite web|title=Wheel |url=http://www.catb.org/jargon/html/W/wheel.html |access-date=8 June 2021 |work=Jargon File 4.4.7 |publisher=Eric S. Raymond}}</ref>
<ref>{{cite web|title=Wheel bit |url=http://www.catb.org/jargon/html/W/wheel-bit.html |access-date=8 June 2021 |work=Jargon File 4.4.7 |publisher=Eric S. Raymond}}</ref>
==Tixraacyada==
{{Reflist}}
== Xiriiriyeyaasha dibadda ==
* [[Meta:Administrators of Wikimedia projects/Wikipedias|Maamulayaasha dhammaan Wikipediyeyaasha]],
*[[:en:Wikipedia:Meta|Meta-Wiki]]
elp2yb8od3k5wg95r6js9oiliyulv26
311457
311456
2026-10-30T17:11:31Z
Isma4l
41797
311457
wikitext
text/x-wiki
{{Policy|WP:ADMIN|WP:SYSOP|WP:MOP}}
{{Ombox
|text = '''Kani ma aha bog lagu dhejiyo su'aalaha maamulayaasha.''' Taas beddelkeeda, isticmaal Codsashada dareenka maamulaha.|image=[[File:Symbol question.svg|link=|alt=|35px]]}}
{{Nutshell|Maamulayaashu waa tafatirayaal tabaruceyaal ah lagu kalsoon yahay ee loo oggolaaday inay isticmaalaan qalabka gaar ah ee Wikipedia Soomaaliga. Waxaa laga filayaa inay ilaalinayaan heer sare oo anshax ah, inay si caddaalad ah u adeegsadaan qalabka, isla markaana ay {{strong|marnaba}} u isticmaalin si ay faa'iido uga helaan khilaaf.}}
{{Enforcement policy list}}
[[File:Wikipedia Administrator.svg|thumb|Qalabka maamulka ee Wikipedia waxaa badanaa lagu barbar dhigaa mop-ka nadaafadda, taasoo keenta in maamulnimada mararka qaarkood lagu sifeeyo in "la siiyay mop-ka". Sida qof nadiifiye ah oo dhab ah laga yaabo inuu furayaal u haysto xafiisyo ay shaqaalaha kale ka reeban yihiin, maamulayaashu waxay leeyihiin awoodo gaar ah oo door ah, laakiin - sidoo kale sida nadiifiyaha dhabta ah - kama muhiimsana tafatirayaasha kale.]]
'''Maamulayaasha''', oo si caadi ah loogu yaqaan '''admins''' ama '''sysops''' (hawl wadeenada nidaamka), waa tafatirayaasha [[Wikipedia]] ee la siiyay awoodda farsamo si ay u qabtaan ficilo gaar ah oo ku saabsan Wikipedia Soomaaliga. Kuwani waxaa ka mid ah awoodda ay u leeyihiin inay [[WP:BLOCK|xanibaan]] oo ay furaan akoonnada isticmaalaha, [[Ciwaanka IP-ga|cinwaannada IP]], iyo kala duwanaanshaha IP ee tifaftiridda, inay wax ka beddelaan bogagga si buuxda loo [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaaliyay]], inay codsadaan oo ay ka saaraan [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaalinta bogga]], inay [[WP:DELETE|tirtiraan]] oo ay soo celiyaan bogagga, inay wareejiyaan bogagga iyada oo aan la xaddidin, iyo inay isticmaalaan qalabka kale ee gaarka ah.
Maamulayaashu waxay qaataan mas'uuliyadahan iyagoo ah tabaruceyaal ka dib markii ay maraan habka dib u eegista bulshada ama iyagoo ay soo doorteen saaxiibadooda tafatirayaasha ah. Uma dhaqmaan sidii shaqaale ka tirsan [[Wikimedia Foundation|Aasaaska Wikimedia]]. Weligood looma baahna inay isticmaalaan qalabkooda mana aha inay marnaba u isticmaalaan si ay faa'iido uga helaan khilaaf ay ku lug lahaayeen. Maamulayaasha waa inaan lagu khaldin [[m:System administrators|maamulayaasha nidaamka Wikimedia]] ("sysadmins").
Wikipedia Soomaaliga wuxuu leeyahay {{NUMBEROFADMINS}} maamulayaal (fiiri {{Plainlink|url=//so.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ListUsers/sysop&limit=2000|name=liiska buuxa ee akoonnada leh mudnaanta maamulaha}} ama liisaska maamulayaasha ee heerka wax qabadka).
== <span class="anchor" id="POWERS"></span><span class="anchor" id="Powers"></span><span class="anchor" id="ABILITIES"></span><span class="anchor" id="Abilities"></span><span class="anchor" id="ADMINRIGHTS"></span><span class="anchor" id="MOPRIGHTS"></span>Awoodaha maamulayaasha ==
{{Shortcut|WP:MOPRIGHTS}}
Maamulayaashu waxay leeyihiin awoodda farsamo si ay u fuliyaan ficillada soo socda:
* [[Wikipedia:Xannibaadyo iyo mamnuucid|Xannib]] iyo furid akoonnada isticmaalaha, cinwaannada IP, iyo kala duwanaanshaha IP ee tifaftiridda<ref>Xiridmahan waxay diidi karaan tifaftiridda bogag ama magacyo gaar ah, ama waxaa lagu dabaqi karaa goobta oo dhan iyo {{em|dhammaan bogagga}}.</ref>
* Codsashada, wax ka beddelidda, iyo ka saaridda [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaalinta bogga]] ee bog gaar ah si loo xaddido ama loo oggolaado tafaftiridda, u guurista, abuurista, iyo/ama soo gelinta faylasha
* Wax ka beddelidda bogagga si buuxda loo ilaaliyay
* [[Wikipedia:Xeerka Tirtirka|Tirtiridda]] bogag leh 5,000 ama ka yar dib u eegisyo<ref>Bogagga leh in ka badan 5000 dib u eegis waxaa kaliya tirtiri kara [[Wikipedia:Steward|steward]].</ref>
* Daawashada iyo soo celinta bogagga la tirtiray
* [[Wikipedia:Tirtiridda taariikhda|Xaddididda iyo soo celinta muuqashada dadweynaha]] ee macluumaadka diiwaannada shakhsiga ah iyo dib u eegisyada bogga
* Bixinta iyo ka noqoshada ogolaanshaha isticmaale ee gaarka ah ee [[Wikipedia:Codsiga maamulka/Hordhac|ay codsadeen akoonnada isticmaalaha]]<ref>Maamulayaashu waxay bixin karaan oo ka noqon karaan abuuraha akoonka, confirmed, event rrganizer, IP block exempt. Waxay kaloo awood u leeyihiin inay bixiyaan oo ka noqdaan xuquuqaha been abuurka ah ee AutoWikiBrowser, AFC, maadaama ay awood u leeyihiin inay wax ka beddelaan bogagga si buuxda loo ilaaliyay.</ref>
* Wax ka beddelidda bogagga ku jira magaca MediaWiki, iyadoo laga reebo bogagga JavaScript iyo CSS<ref>Kaliya [[Wikipedia:Interface administrators|maamulayaasha interface-ka]] ayaa leh awoodda ay ku beddelaan bogagga JavaScript iyo CSS ee ku jira magaca MediaWiki.</ref>
* Fulinidda ficillo kale oo gaar ah sida lagu qoray {{Section link|Special:ListGroupRights#sysop}}
Sida caadada ah, maamulayaashu waxay badanaa mas'uuliyad ka saaraan xukunka natiijooyinka wadahadallada qaarkood, sida wadahadallada tirtiridda, wadahadallada dhaqdhaqaaqa, iyo wadahadallada dib-u eegista dhaqdhaqaaqa, laakiin tifaftirayaasha aan maamulaha ahayn ayaa iyaguna xiri kara wadahadallada
== Noqoshada maamulaha ==
{{Shortcut|WP:CANDIDATE|WP:BECOMEADMIN}}
Lagu jiro [[Soomaali Wikipedia|Wikipedia-ha Af-Soomaali]], waxaa jira laba hab oo lagu noqdo maamulaha: iyada oo la marayo is afgarad laga dhisay wadahadalka dadweynaha, ama cod sir ah. Wikipedia Soomaaliga wuxuu u baahan yahay in musharraxiinta maamulayaashu ay haystaan xaqqa isticmaale ee [[Wikipedia:Autoconfirmed users|Autoconfirmed user]]. ([[m:List of Wikipedias|Wikipedia-yada kale]] waxay leeyihiin siyaasadahooda gaarka ah ee bixinta maamulnimada.)
'''Kaliya hal akoon oo qof go'an ah ayaa yeelan kara qalabka maamulka'''. Reer-baxnimada kaliya ayaa ah in maamulayaashu ay shaqeyn karaan [[Wikipedia:Bots|botyada]] leh helitaanka maamulka.
Ogolaanshaha maamulaha waxaa la bixiyaa si aan xad lahayn, waxaana laga saarayaa kaliya marka la codsado, xaaladaha ku lug leh faragelinta heerka sarre ah, ama sabab la xiriirta shaqo la'aan.
=== <span class="anchor" id="Request for adminship"></span>Codsashada maamulnimada iyada oo la marayo is afgarad ===
Isticmaale kasta oo autoconfirmed ah wuxuu codsan karaa maamulnimo ("RfA") bulshada dhexdeeda. Si kastaba ha ahaatee, maamulayaasha waxaa laga filayaa inay yeeshaan heer sarre oo kalsooni iyo ammaan ah bulshada dhexdeeda, markaa codsiyada ka yimaada isticmaayaasha aan lahayn khibrad la taaban karo badanaa ma guuleystaan. Tafaftiraha kasta wuxuu ka faalloon karaa codsiga, tifaftire kastana wuxuu qiimayn doonaa musharrax kasta si uu u gaar ah. Si kastaba ha ahaatee, kaliya tifaftirayaasha haysta xaqqa isticmaale ee autoconfirmed user ayaa "codayn kara" codsiyada.
Kahor inta aan la codsan ama la aqbalin magacaabista, musharraxiinta waa inay guud ahaan ahaadaan tifaftirayaal Wikipedia ah oo firfircoon, joogto ah, mudnaan dheerna leh, aqoon u leh habraacyada iyo dhaqamada Wikipedia, ixtiraamaya oo fahmaya siyaasadahooda, isla markaana helay kalsoonida guud ee bulshada. Musharraxiinta waxaa kale oo looga baahan yahay inay soo bandhigaan haddii ay abid u tafatireen Wikipedia lacag. Su'aalaha la xiriira arrintaan waxaa loo oggol yahay in la waydiiyo musharrax kasta, tifaftire kasta oo bulshada ka tirsan, inta uu socdo habka RFA.
Wadahadal ayaa dhaca muddo todobo maalmood ah oo ku saabsan in musharraxgu uu noqdo maamule. Sida is-afgaradka bulshada, RfA-yada waxaa lagu xayaysiiyaa [[:en:MediaWiki:Watchlist-messages|liisaska daawashada tafaftirayaasha]]. Bulshadu waxay dejisay xadka su'aasha: ma jiro tafaftire waydiin kara in ka badan laba su'aal musharrax. Sidoo kale lama oggola su'aallo qaybo badan ka kooban oo loo qaabeeyey sidii hal su'aal, laakiin dhab ahaantii waydiinaya su'aallo badan oo ka sarreeya xadka. [[Wikipedia:Bureaucrats|Bureaucrats]] iyo la socodayaasha loo qoondeeyey waxay "klerkin" karaan RfA-yada, iyagoo la tacaalaya faallooyinka iyo/ama codadka ay u arkaan inay yihiin kuwo aan habboonayn.
Habka RfA wuxuu u oggolaanayaa tifaftirayaasha kale inay bartaan musharraxka. Tifaftirayaashu waxay sahamiyaan ka-qaybgalka musharraxka iyo asalka uu u leeyahay tifaftire ahaan, waxay ku sameeyaan wadahadallo, iyo fahamka doorka ay codsanayaan. Tafaftirayaashu waxay sheegaan haddii ay taageerayaan ama ay ka soo horjeedaan codsiga, iyaga oo wata sababaha ay u arkaan iyo aragtidooda musharraxka. Sarkaalka aan ku lug lahayn bureaucrat ayaa markaas go'aaminaya haddii uu jiro [[Wikipedia:Is afgarad|is afgarad]] lagu oggolaanayo codsiga. Go'aankani kuma saleysna si gaar ah boqolleyda taageerada, laakiin ficil ahaan inta badan RfA-yada ka sarreeya 75% waa ay maraan. Bulshadu waxay go'aamisay in ''guud ahaan'', RfA-yada u dhexeeya 65 iyo 75% taageerada ay tahay inay hoos yimaadaan go'aanka bureaucrats-ka. (Sidaa darteed, waxay si macquul ah uga dhalaneysaa in ku dhowaad dhammaan RfA-yada ka hooseeya 65% taageerada ay guuldarraysan doonaan.)
In kasta oo RfA uu yahay hab xooggan, tayada jawaab-celinta iyo dib u eegista diyaargarowga musharraxka iyo dabeecaddiisa ee ay sameeyaan tifaftirayaasha khibradda leh ayaa inta badan aad u sarreeya. Codsadayaasha aan guuleysan laakiin qaada tillaabooyin ay kaga jawaabayaan dhibcaha la soo qaaday waxay badanaa ku guuleystaan codsi xiga bilo kadib. Haddii aad xiisaynayso codsashada maamulnimada, waa inaad marka hore akhrisaa hage ku saabsan codsashada maamulnimada iyo tilmaamaha magacaabista. Markaad diyaar u tahay inaad codsato, waxaad ku dari kartaa magacaabistaada bogga [[Wikipedia:Codsiga maamulka]] ("RfA"), si waafaqsan tilmaamaha boggaas.
=== Doorashooyinka maamulayaasha ===
Maamulayaasha waxaa kale oo lagu dooran karaa doorasho maamule oo leh cod sir ah. Doorashooyinka maamulayaasha, oo billowday 2024, ma beddelaan RfA, maamulayaasha soo socdaana waxay si xor ah u dooran karaan habka ay isticmaalayaan. Doorasho tijaabo ah ayaa lagu qabtay Oktoobar 2024. Doorashooyinka maamulayaasha waxaa si joogto ah loogu oggolaaday jadwalka 5-ta bilood ah ee RfC oo la qabtay horraantii 2025. Marka laga reebo daaqadaha doorashada ka horreeya ee magacaabista musharraxa iyo dejinta codadka, habka wuxuu qaadanayaa 12 maalmood: 5 maalmood oo wadahadal iyo su'aallo ah, waxaa ku xiga 7 maalmood oo cod sir ah. Wareegyada doorashada iyo xilliyada daaqad kasta iyo xilli kasta waxaa lagu xayaysiiyaa horay, oo ay ku jiraan ogeysiisyada liiska daawashada.
Ka dib marka codbixintu dhammaato, doorashada waxaa baaraya seddex [[Wikipedia:Check user|checkusers]] ama [[Wikipedia:Steward|stewards]] oo ka tirsan Wikipedia Soomaaliga. Waxay hubin doonaan wixii laba laab ah, aan u qalmin, ama codadka sockpuppeteer oo ay tirtiri doonaan sidii loo baahnaa. Marka baarista la dhammeeyo, codadka waa la tiririyaa, natiijooyinka waa la shaaciyaa, maamulayaasha cusubna waxaa la siiyaa mudnaanta maamulka. Si uu u guuleysto, musharraxgu waa inuu helaa boqolleyda taageerada oo ah 70% ama ka badan iyo kooram ah ugu yaraan 20 cod oo taageero ah. Tirinta codadka waxaa lagu xisaabiyaa Taageerada / (Taageero + Ka soo horjeed) musharrax kasta. Codadka "Neutral" lama isticmaalo xisaabinta boqolleyda taageerada ee musharraxka mana laha saameyn dhinacaas ah.
== Meelaha ay maamulayaasha si gaar ah uga caawin karaan ==
Xuquuqda maamulaha waxay noqon kartaa mid aad u waxtar leh meelaha qaarka ah ee Wikipedia:
* Kahortagga burburinta
* Dhibaatooyinka xuquuqda daabacaadda tilmaamaha
* Dhacdooyinka dareenka maamulaha
* [[Bogga Hore]] qaybaha, sida Wararka ku jira ama Ma ogtahay
* Socodka isbeddellada dhow
* Codsiyada tirtiridda degdegga ah
* Xeerka saddex-jeer dib u celinta iyo xad-gudubyada dagaalka tafaftiridda.
"Maamulayaasha aan lug ku lahayn" ayaa sidoo kale ka caawin kara maamulka Guddiga Garsoorka iyo xallinta khilaafaadka ee ku saabsan meelaha iyo xaaladaha dhibaatada leh. Maamulayaasha ka shaqeynaya doorkan waa ''dhexdhexaad''; ma laha wax lug ah oo toos ah arrimaha ay dadka ka caawinayaan. Liisaska cunaqabateynta ee ay tahay inay fuliyaan maamulayaasha dhexdhexaadka ah.
== <span class="anchor" id="anyuser"></span>Golayaasha ogeysiiska maamulayaasha ==
{{shortcut|WP:ANYUSER}}
Saddex golayaal ogeysiis oo waaweyn ayaa jira oo ay ka dhacaan wadahadallada maamulaha guud (isticmaale kasta wuxuu soo dhigi karaa ama ka qayb qaadan karaa wadahadallada halkaas):
* [[Wikipedia:Ogaysiiska Maamulka]] – Loo isticmaalo waxyaabaha ay maamulayaashu jeclaan karaan (ama u baahan karaan) inay ogaadaan, sida ogeysiisyada iyo macluumaadka guud.
– Loo isticmaalo arrimaha u baahan dareenka maamulayaasha soo maraya. In kasta oo mawduucyada halkan ay noqon karaan kuwo dhaadheer, golahan waxaa inta badan loogu talagalay dhacdooyinka iyo arrimaha kale ee u baahan talo ama dareen.
– Waa gole ogeysiis oo ficillada maamulka ee maamulayaasha lagaga wada hadli karo loona eegi karo bulshada ballaaran.
== Filashooyinka maamulnimada ==
{{shortcut|WP:ADMINEXPECT}}
=== Daryeelka iyo xukunka ===
Haddii la siiyo helitaanka, maamulayaashu waa inay daryeel ku muujiyaan isticmaalka hawlahan cusub, gaar ahaan awoodda ay u leeyihiin inay tirtiraan bogagga oo ay xiraan isticmaayaasha iyo cinwaannada IP (fiiri hage sida- loo sameeyo ee maamulayaasha si aad u barato sida loo sameeyo waxyaalahan). Maamulayaasha cusub waa inay sidoo kale eegaan bogagga ku xiran liiska akhriska maamulayaasha ka hor intaysan isticmaalin awoodahooda maamul. Khaladaadka marmarka qaarkood la sameeyo waa la aqbalaa laakiin khaladaadka halista ah ama soo noqnoqda, ama kuwa ku lug leh xad-gudubyada hab dhaqanka maamulaha 'ee lugta leh' marmarka qaarkood maaha.
Qalabka maamulaha sidoo kale waa in lagu isticmaalo xukun taxaddar leh; waxay qaadan kartaa xoogaa waqti ah maamulaha cusub inuu barto goorta ay ugu fiican tahay in la isticmaalo qalabka, waxayna qaadan kartaa bilo in la helo dareen wanaagsan oo ku saabsan inta muddada ah ee la dejinayo marka la isticmaalayo qalabka sida xiridda iyo ilaalinta bogga ee khilaafaadka adag. Maamulayaasha cusub waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay si tartiib ah u billaabaan oo ay ka dhistaan khibrad meelaha ay ku barteen, iyo inay dadka kale waydiiyaan haddii ay shaki qabaan.
=== Hab dhaqanka maamulaha ===
{{shortcut|WP:ADMINCOND}}
Maamulayaashu waa inay ku hoggaamiyaan tusaale ahaan, isla markaana, sida ''dhammaan tafaftirayaasha'', ay ugu dhaqmaan si ixtiraam leh, rayid ah oo ay la falgalaan kuwa kale ''mar kasta''. Maamulayaasha kama xorooba {{em|wax kasta}} oo ka mid ah siyaasadaha la dhisay ee Wikipedia; waxaa laga filayaa inay raacaan oo ay gutaan waajibaadkooda sida ugu fiican ee awooddooda ah. Khaladaadka marmarka qaarkood waa kuwo si buuxda ula jaan qaadaya isticmaalka qalabka maamulaha; maamulayaasha looma filayo inay noqdaan kuwo kaamil ah. Si kastaba ha ahaatee, carqaladaynta joogtada ah ama halista ah ee Wikipedia iyada oo loo marayo dabeecad sida [[Wikipedia:Anshax|aan rayid ahayn]] ama tafaftiridda niyad-xumada ah waa mid aan la jaanqaadi karin oo ah ''khilaaf toos ah'' oo lala leeyahay filashooyinka iyo mas'uuliyadaha maamulayaasha, iyo xukunka xun ee joogtada ah ama fool xun ayaa horseed u noqon kara in laga xayuubiyo qalabka maamulaha. Maamulayaashu waa inay ku dadaalaan inay tusaale u noqdaan heerarka sare ee ixtiraamka iyo rayidnimada, iyo tafaftiridkooda, wadahadalladooda, is-dhexgalkooda, iyo hab dhaqankooda waa inay dejiyaan tusaalaha dhammaan tafaftirayaasha kale ''mar kasta''. Tani waa labadaba ''shuruud'' iyo ''xaalad'' haysashada mudnaanta maamulaha.
Maamulayaashu waa inay maskaxda ku hayaan inay haystaan boqollaal saaxiibo ah. Sidaa darteed, haddii maamuluhu ausan u hoggaansami karin siyaasadaha goobta oo uusan nagaan rayid (xitaa xagga isticmaayaasha muujinaya dabeecadda dhibaatada leh) inta uu wax ka qabanayo arrin go'an, maamuluhu waa inuu arrinta u keenaa gole ogeysiis ama u gudbiyaa maamule kale si uu wax uga qabto, halkii uu ka darsan lahaa ama ka sii dari lahaa dhibaatada hab-dhaqan xumo.
=== Xisaabtanka ===
{{shortcut|WP:ADMINACCT}}
Maamulayaashu waxay ka xisaabtamaan ficilladooda ku lug leh qalabka maamulaha, maadaama ficillada maamulaha ee aan la sharaxin ay niyad-jabiso tafaftirayaasha kale. Iyadoo ku xiran kaliya xuduudaha [[Wikipedia:Anshax|rayidnimada]], [[Wikipedia:Ma jiraan weeraro shaqsiyeed|ka fogaanshaha weerarrada shakhsi ahaaneed]], iyo [[Wikipedia:U qaado niyad wanaagsan|u qaadashada wanaagsan]] ee macquulka ah, tafaftirayaashu waxay xor u yihiin inay wax ka weydiiyaan ama dhaleeceeyaan ficillada maamulaha. Maamulayaasha waxaa laga filayaa inay si degdeg ah oo rayid ah uga jawaabaan su'aalaha ku saabsan hab dhaqankooda Wikipedia-la xiriira iyo ficillada maamulka, gaar ahaan inta lagu jiro wadahadallada bulshada ee golayaasha ogeysiiska ama inta lagu jiro habsocodka Guddiga Garsoorka. Maamulayaashu waa inay caddeeyaan ficilladooda marka la codsado.
Maamulayaasha si halis ah ama soo noqnoqda ugu dhaqma si dhibaato leh, ama lumiyay kalsoonida ama kalsoonida bulshada, waxaa la cunaqabteyn karaa ama laga xayuubin karaa xuquuqdooda maamulaha Guddiga Garsoorka ama codsiga dib u yeerista. Tani waxay dhacday ama waxaa la soo jeediyay ficillada soo socda:
* Maamulnimo "niyad-xumo ah" ([[Wikipedia:Sock puppetry|sock puppetry]], xad gudub weyn oo kalsooni ah,
{{spaced ndash}}tani waxay noqon kartaa mid lala yeesho tifaftirayaasha (tusaale ahaan, la'aanta digniinaha habboon ama sharraxaadaha ficillada), ama si wax looga qabto welwelka bulshada (gaar ahaan marka la raadiyo sharraxaadyo ama faallooyin kale oo halis ah)
**In kasta oo hababka ugu wanaagsan ee maamulayaashu ay yihiin inay u suurtageliyaan iimaylka iyo ogeysiisyada, looma baahna inay sidaas sameeyaan, mana loo baahna inay akhriyaan ama ka jawaabaan haddii la suurtogeliyey. Maamulayaasha aan u suurtagelin ogeysiisyada waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay arrintan ku muujiyaan boggooda isticmaale.
* Xad gudub soo noqnoqda, joogto ah, ama fool xun oo ku saabsan qalab ama oggolaansho isticmaale oo la socota qalabka maamulaha (sida u guurista faylasha]] ama isticmaalka [[Wikipedia:Rollback|dib u celinta]]) {{endash}} maamulaha waxaa laga xayuubin karaa mudnaanta maamulka si buuxda oo kaliya si looga saaro helitaanka oggolaanshaha isticmaale ee la socota.
* Xukun xumo soo noqnoqda ama joogto ah.
=== Amniga ===
{{shortcut|WP:SECUREADMIN}}
Wikipedia siyaasadda shuruudaha xoogga erayga sirta ah waxay ka rabtaa maamulayaashu inay haystaan eryo sir ah oo xooggan iyo inay raacaan hababka amniga shakhsi ahaaneed ee habboon. Maadaama ay leeyihiin awood ay ku geystaan waxyeelo goobta oo dhan ah hal tafaftir, akoon admin ah oo la hareer maray ayaa la xiri doonaa mudnaantiisana waa laga saarayaa sababo amniga goobta awgeed. Xaaladaha qaarkood, ka noqoshada mudnaanta waxay noqon kartaa mid joogto ah. Maamul kasta oo la ogaado inuu haysto eray sir ah oo ka yar 8 xaraf dherer ahaan ama ka mid ah [https://github.com/danielmiessler/SecLists/blob/master/Passwords/Common-Credentials/10k-most-common.txt 10,000 erayada sirta ah ee ugu caansan] sidoo kale waa la desysopping karaa. Go'aanka ku saabsan dib u sysopping maamulayaasha ku meel gaar ahaan la desysopped waxaa loo daayay Guddiga Garsoorka, kuwaas oo tixgelin doona in mulkiilaha xaqqa leh si sax ah loo aqoonsaday, iyo aragtidooda ku saabsan dhacdada iyo maamulka iyo amniga (oo ay ku jiraan amniga mustaqbalka ee suurtogalka ah) ee akoonka.
Xaqiijinta laba tallaabo ah waa la heli karaa si loo sii sugo akoonnada isticmaalka aan la oggolayn.
Maamulayaashu waa inay '''marnaba''' la wadaagin eraygooda sirta ah ama akoonkooda qof kale, sabab kasta ha ahaatee. Haddii ay ogaadaan in eraygooda sirta ah la hareer maray, ama akoonkooda si kale loo hareer maray (xitaa tifaftire ama qof ay yaqaaniin oo ay aaminsan yihiin), waa inay isku dayaan inay beddelaan isla markiiba, ama haddii kale u sheegaan bureaucrat si ku meel gaar ah loo desysopping. Isticmaayaasha ku guuldareysamaya inay soo sheegaan isticmaalka aan la oggolayn ee akoonkooda waa la desysopping doonaa. Isticmaalka aan la oggolayn waxaa loo tixgeliyaa 'xaalado muran leh', mana soo celin doonto si otomaatig ah.
== <span class="anchor" id="INVOLVED"></span><span class="anchor" id="UNINVOLVED"></span><span class="anchor" id="involved"></span><span class="anchor" id="uninvolved"></span>Maamulayaasha ku lugta leh ==
{{shortcut|WP:INVOLVED|WP:UNINVOLVED}}
{{Quote box
| quote = "Ninna ma aha garsoore ku habboon kiisa u gaar ah"
| source = Thomas Hobbes, ''Leviathan Leviathan''
}}
Guud ahaan, tafaftirayaashu waa aysan u dhaqmin maamulayaal ahaan khilaafaadka ay ku lug lahaayeen. Tani waa sababta oo ah maamulayaasha lugta leh waxay noqon karaan, ama u muuqan karaan, kuwo aan awood u lahayn inay gaaraan go'aanno ujeeddo leh khilaafaadka ay dhinac ka ahaayeen ama ay dareen xooggan ka qabaan. Lug lahaanshaha waxaa bulshadu si ballaaran u fasiraysaa inay ku jirto khilaafaadyo hadda jira ama la soo dhaafay oo lala yeeshay tifaftire (ama tafaftirayaal), iyo khilaafaadka mowduucyada, dhib ma laha dabeecadda ama da'da khilaafka.
Hal digniin oo muhiim ah ayaa ah in maamulaha la falgalay tafaftire ama goob mowduuc ah ''sii ahaan doona doorka maamulka oo kaliya'', ama kaasoo ka qaybgalkiisii hore uu ahaa mid yar ama tafaftirro cad oo aan muujin eex, waa {{em|aan lug lahayn}} mana laga horjoogsado inuu ka shaqeeyo awood maamul oo la xiriirta tafaftirahaas ama goobta mowduuca ah. Digniinaha, wadahadal deggan oo macquul ah iyo sharraxaadda digniinahaas, talada ku saabsan caadooyinka bulshada, iyo talooyinka ku saabsan erayada suurtogalka ah iyo hababka ma ka dhigayaan maamulaha mid lug leh.
Kiisaska tooska ah (tusaale ahaan, burburinta muuqata, bulshadu waxay taariikh ahaan taageertay ficilka cad ee maamulaha kasta - xitaa haddii uu lug leeyahay - iyadoo la saleynayo in maamule kasta oo macquul ah uu u badan yahay inuu gaari lahaa gabagabadaas oo kale. In kasta oo ay jiraan wax ka reebitaan ku saabsan mamnuucidda tafaftirayaasha lugta leh ee qaadaya ficil maamul, weli waa habka ugu wanaagsan ee kiisaska uu maamuluhu u muuqan karo inuu lug leeyahay in arrinta loo gudbiyo maamule kale iyada oo la marayo golayaasha ogeysiiska ee khuseeya.
Tafaftirayaasha aan maamulayaasha ahayn ee xiraya wadahadallada
iyo qiimaynta is-afgaradka waxaa lagu hayaa isla heerarkaas; tafaftirayaasha xiraya wadahadalladaas waa aysan ku lug lahaan wadahadalka laftiisa ama khilaafaadka la xiriira.
== <span class="anchor" id="Grievances by users"></span><span class="anchor" id='Grievances by users ("administrator abuse")'></span>Cabashooyinka ==
{{shortcut|WP:ADMINABUSE|WP:ADMINISTRATORABUSE}}
Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in maamuluhu u dhaqmay si aan habboonayn, waa inuu si toos ah u muujiyaa welwelkiisa maamulaha mas'uulka ka ah oo uu isku dayaa inay xal gaaraan si nidaamsan oo rayid ah. Haddii aan arrinta lagu xallin labada dhinac u dhexeeya, isticmaayaashu waxay ku sii wadi karaan xallinta khilaafka (fiiri qaybtan hoose wixii macluumaad dheeraad ah). Hal hab oo suurtagal ah waa in la bilaabo wadahadal dib u eegista ficilka maamulka]] ama golaha ogeysiiska maamulayaasha si loo codsado jawaab-celinta bulshada {{endash}} si kastaba ha ahaatee, cabasho-sidayaashu waa inay ogaadaan in hab-dhaqankooda la siman yahay oo la tixgeliyo sida isticmaalaha ay ka wada hadlayaan. Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in si aan habboonayn loo xiray, wuxuu mari karaa habka codsiga xiridda oo uu sharaxi karaa xaaladda iyo sababta ay u rumeysan yihiin in xiriddu ay tahay mid aan habboonayn ama aan la caddayn karin.
In kasta oo Guddiga Garsoorka ausan si caadi ah u eegin xiridaha gaagaaban ama caadiga ah, welwelka ku saabsan caafimaadka maamulaha iyo ku-habboonaanta doorka waxaa loo keeni karaa guddiga iyadoo lala wato Codsi Garsoor, badanaa marka hababka kale ee xallinta khilaafka ay guuldarraysanayaan iyo marka habkani yahay ikhtiyaarka ugu dambeeya.
== Xad gudubka qalabka maamulka ==
{{shortcut|WP:TOOLMISUSE}}
Xad gudubka qalabka maamulka waxaa loo tixgeliyaa ''arrin aad u halis ah''; waxaa la siiyaa isticmaayaasha la aaminsan yahay ee loogu talagalay dayactirka iyo hawlaha kale, waana in mar walba la isticmaalaa iyadoo laga fikirayo, daryeel leh, dadaal habboon iyo xukun wanaagsan. Xad gudubka halista ah ee qalabka ayaa horseed u noqon kara cunaqabatayn ama xitaa ka saariddooda. Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in maamuluhu uusan isticmaalin qalabkiisa maamulka sida waafaqsan siyaasadaha iyo tilmaamaha Wikipedia ee la dhisay, markaa waa inay marka hore ka wada hadlaan welwelkooda iyo arrimahooda maamulaha la xiriira si toos ah. Kiisaska aysan arrintu ku xallin si toos ah loogana wada hadlo iyo/ama marka la go'aamiyo in gelitaanka bulshada ballaaran ay tahay mid lagama maarmaan ah ama loo baahan yahay, isticmaayaashu waxay soo dhigi karaan welwelkooda ku saabsan arrinta si ay u eegto bulshada ballaaran.
Xaaladaha caadiga ah ee ay badanaa lagama maarmaanka tahay in laga fogaado isticmaalka qalabka:
* ''Khilaaf dano ah ama aan dhexdhexaad ahayn'' – Maamulayaashu waxa aysan caadi ahaan isticmaalin qalabkooda arrimaha ay si shakhsi ah ugu lug leeyihiin (tusaale ahaan, khilaaf nuxur ah oo ay dhinac ka yihiin).
* ''Caadooyinka bulshada ama siyaasadaha'' – Marka siyaasad ama caado bulsho ay caddahay in aysan aheyn in la isticmaalo qalabka, markaa qalabka waa aysan aheyn in la isticmaalo iyada oo aan la bixin sharraxaad muujineysa in arrinta la tixgeliyey, iyo sababta (dhif ah) reebitaanka loo arko mid macquul ah.
* ''Ficillada maamulaha ee la xiriira tafatiridda lacagta la siiyo'' – Qalabka maamulka waxaa laga yaabaa inaan loo isticmaalin qayb ka mid ah hawl kasta oo tafatirid lacag ah, marka laga reebo ama marka lacagta ay bixiso Aasaaska Wikimedia ama shirkad la xiriirta WMF.
* ''Dib u celinta ficillada maamulayaasha kale'' – Kaliya si ixtiraamaysa maamulaha ficilkiisa uu lug ku leeyahay, iyo (badanaa) ka dib wadahadal.
* ''Dib u soo celinta ficil maamul oo horay loo soo celiyey'' (mararka qaarkood loo yaqaan "dagaalka giraangiraha").
Fiiri hoos kuwan iyo wax ka reebitaanka aadka u yar.
Xitaa marka isticmaalka qalabku uu u muuqdo mid macquul ah, haddii uu jiro shaki waxaa fiican in la waydiiyo maamule kale oo madaxbannaan inuu dib u eego oo (haddii la caddayn karo) uu qaado ficilka.
=== Dib u celinta ficilka maamulaha kale ===
{{shortcut|WP:RAAA}}
Maamulayaasha waxaa laga filayaa inay yeeshaan xukun wanaagsan waxaana la rumeysan yahay inay si taxaddar leh u tixgeliyeen ficillada ama go'aannada ay fuliyaan maamulayaal ahaan. Maamulayaashu way is khilaafi karaan, laakiin ficillada maamulka waa aysan aheyn in la celiyo iyada oo aan lahayn sabab wanaagsan, feker taxaddar leh, iyo (haddii ay u badan tahay in laga soo horjeesto), halkaas oo maamuluhu uu hadda joogo, wadahadal gaaban oo lala yeesho maamulaha ficilkiisa la looltamayo.
==== Xaaladaha gaarka ah ====
Xaaladaha qaarkood, siyaasadda caadiga ah ee dib u celinta ficilka maamulaha kale ma khuseyso:
* '''Xanibaha ay sameeyeen Guddiga Garsoorka:''' Xanibaha ay oggolaadeen Guddiga Garsoorka waa inay ku jiraan tilmaan cad oo ah halka ay ka yimaadeen, sida "Guddiga Garsoorka awgeed", "Codsigu waa kaliya Guddiga Garsoorka", ama. Maamulayaashu waa inay kaliya dhigaan, yareeyaan, ama ka saaraan xiridahaas iyagoo haysta oggolaansho qoraal ah oo horudhac ah oo ka yimid guddiga.
* '''Xanibaha CheckUser:''' Xiridaha loo cayimay sida "Xannibaha CheckUser" (taas oo ah, xanibaad ku tiirsan natiijooyinka qarsoodiga ah ee CheckUser) waxaa laga yaabaa inaysan celin maamulayaasha aan lahayn helitaanka qalabka CheckUser. Cabashooyinka xiridahan waxaa inta badan la maqlayaa on-wiki, laakiin waxaa maqli kara Guddiga Garsoorka xaaladaha qasabka ah. Maamulayaasha waxaa la xusuusiyey bishii Luulyo 2010 inay aysan celin karin xiridaha CheckUser iyagoo aan haysan oggolaansho horudhac ah oo ka yimid Guddiga ama checkuser.
* '''Xanibaha Oversight:''' Xanibaha loo cayimay sida "Xiridaha Oversight" (taas oo ah, xiridaha ku tiirsan macluumaadka la xakameeyey) waxaa laga yaabaa inaysan celin maamulayaasha aan lahayn helitaanka oggolaanshaha oversight. Guddiga Garsoorka ayaa xukumay bishii Maarso 2013 in xiridaha oversight aan la celin karin iyadoo aan la haysan oggolaansho horudhac ah oo ka yimid Guddiga ama oversighter.
* '''Xanibaha safka VRT ee khilaafka danaha:''' Xanibaha la dhigay qayb ka mid ah safka VRT ee khilaafka danaha oo ay ku jirto nambarka tigidhka ee sababaynta xanibaada waxaa laga yaabaa inaysan celin iyadoo aan la haysan oggolaanshaha maamule leh helitaanka safka ama Guddiga Garsoorka Dhaqdhaqaaqa Abriil 2026.
=== <span class="anchor" id="Wheel war"></span>Dib u soo-celinta ficil la celiyey ("dagaalka giraangiraha") ===
{{shortcut|WP:WHEEL|WP:WW}}
Marka maamule kale uu ''horay'' u celiyey ficil maamul, waxaa aad u dhif ah inuu jiro sabab kasta oo sharci ah oo loogu talagalay maamulaha asalka ah ama maamule kale inuu dib u soo celiyo ficilka la mid ah ama la mid ah mar uun iyada oo aan lahayn wadahadal cad oo horseedaya go'aan ay gaareen is-afgarad. dagaalka giraangiraha waa marka ficilka maamulaha uu celiyo maamule kale, laakiin halkii laga wadahadli lahaa khilaafka, qalabka maamulka ayaa markaas loo isticmaalaa si dagaal ah si loo tirtiro ama loo dib u sameeyo ficilka. Iyadoo ay jiraan wax ka reebitaan aad u yar, marka ficil maamul la celiyo, waa aysan aheyn in la soo celiyo iyada oo aan la helin is-afgarad.
<div style="border: 2px solid #990000; background-color: #FF000030; border-radius: 1em; padding: 0.5em 1em; color:inherit;">
<strong style="font-weight:normal;">Ha ku celin ficil maamul oo la celiyey marka aad ogtahay in maamule kale uu ka soo horjeedo. Ha sii wadin silsilad dib-u celin maamul ah oo aan lahayn wadahadal. Xalli khilaafaadka maamulka {{underline|iyada oo la marayo wadahadalka}}.</strong>
</div>
Dagaalka giraangiraha waxay badanaa horseeddaa codsi garsoor oo degdeg ah. Cunaqabateynta wheel warring waxay ka timid canaan iyo digniin, ilaa xirid ku meel gaar ah, ilaa desysopping, xitaa kiisaska ugu horreeya ee markii ugu horreysay. Waxaa jiray dhowr garsoor kiisas oo khuseeya oo ku saabsan mawduuca dagaalka giraangiraha.
Erayada waxaa kale oo loo isticmaalay taariikh ahaan maamule si aan habboonayn u celinaya noocyada qaarkood ee ficil rasmi ah.
Wikipedia waxay ka shaqeysaa ruuxa [[Wikipedia:Is afgarad|is afgaradka]]; khilaafaadka waa in lagu dejiyaa wadahadal rayid ah halkii ay ka noqon lahaayeen halgan awoodeed. Waxaa jira dhowr arrimood oo muhiim ah oo dagaalku uu ka fiican yahay wadahadalka, ama u qalma in aad lumiso sharaftaada wanaagsan. Haddii aad dareento ''rabitaan'' ah in aad wheel war, isku day beddelladan:
* Raadi wadahadal wax dhisaya, oo ujeedkeedu yahay in la qaboojiyo xaaladda oo loo soo celiyo hababka caadiga ah. Qaadashada hab-dhaqan iyo hab qaboojin ah oo ula kac ah inta aad sharaxayso ayaa caawin karta. Xaaladaha qaarkood, iimaylka waxaa laga yaabaa inuu u oggolaado talo shakhsi ah oo qalbi ah in la bixiyo oo aan si fudud loogu soo dhajin karin wiki-gan.
* Haddii aad ka walwalsan tahay hab-dhaqan xumo oo sug gelitaanka. Wixii <strong>xad gudub halis ah oo fool xun oo qalabka ah</strong> tixgeli in aad xareyso codsi kiis [[Wikipedia:Ogaysiiska Maamulka|Guddiga Garsoorka]].
* Haddii aad ka walwalsan tahay inaan la shaqayn (ama daahitaanka loo baahan yahay ee wada-hadalka) ay si dhakhso ah u keeni karti xaaladdu inay si xun u xumaato ama ay noqoto mid aan ku habboonayn, mararka qaarkood waxay noqon kartaa mid macquul ah in iimayl loo diro Guddiga Garsoorka oo loo sheego xaaladda ama loo codsado faragelin ama talo degdeg ah. Tani waxay noqon kartaa kiiska halkaasoo macluumaad aan dadweyne ahayn ama waxyeelo ay ka dhalan kartaan.
* Oo xusuusnow inaad haysato boqollaal saaxiibo ah: keligaa ma tihid inta badanna arrimaha waxaa ka sii dara xukunka xun. Haddii lagugu arko adigoo si wanaagsan u dhaqmaya, badanaa arrintu way dhammaan doontaa dhawaan, si kasta oo ay u muuqato mid xun. Mararka qaarkood waxaa ugu wanaagsan in si fudud loo qaato nasasho oo la dejiyo.
Erayada "giraangir" waxay ka yimaadeen sharraxaadda akoonnada mudnaanta sare leh ee kombuyuutarrada weyn ee PDP-10 iyo TOPS-20, halkaas oo "giraangir" loo isticmaalay sida "xidid" loogu isticmaalo nidaamyada Linux/Unix.<ref>{{cite web|title=Wheel |url=http://www.catb.org/jargon/html/W/wheel.html |access-date=8 June 2021 |work=Jargon File 4.4.7 |publisher=Eric S. Raymond}}</ref>
<ref>{{cite web|title=Wheel bit |url=http://www.catb.org/jargon/html/W/wheel-bit.html |access-date=8 June 2021 |work=Jargon File 4.4.7 |publisher=Eric S. Raymond}}</ref>
==Tixraacyada==
{{Reflist}}
== Xiriiriyeyaasha dibadda ==
* [[Meta:Administrators of Wikimedia projects/Wikipedias|Maamulayaasha dhammaan Wikipediyeyaasha]],
*[[:en:Wikipedia:Meta|Meta-Wiki]]
3e2f9m93znn5jwsupzp191lxko2knr4
311458
311457
2026-10-30T17:12:11Z
Isma4l
41797
/* Cabashooyinka */
311458
wikitext
text/x-wiki
{{Policy|WP:ADMIN|WP:SYSOP|WP:MOP}}
{{Ombox
|text = '''Kani ma aha bog lagu dhejiyo su'aalaha maamulayaasha.''' Taas beddelkeeda, isticmaal Codsashada dareenka maamulaha.|image=[[File:Symbol question.svg|link=|alt=|35px]]}}
{{Nutshell|Maamulayaashu waa tafatirayaal tabaruceyaal ah lagu kalsoon yahay ee loo oggolaaday inay isticmaalaan qalabka gaar ah ee Wikipedia Soomaaliga. Waxaa laga filayaa inay ilaalinayaan heer sare oo anshax ah, inay si caddaalad ah u adeegsadaan qalabka, isla markaana ay {{strong|marnaba}} u isticmaalin si ay faa'iido uga helaan khilaaf.}}
{{Enforcement policy list}}
[[File:Wikipedia Administrator.svg|thumb|Qalabka maamulka ee Wikipedia waxaa badanaa lagu barbar dhigaa mop-ka nadaafadda, taasoo keenta in maamulnimada mararka qaarkood lagu sifeeyo in "la siiyay mop-ka". Sida qof nadiifiye ah oo dhab ah laga yaabo inuu furayaal u haysto xafiisyo ay shaqaalaha kale ka reeban yihiin, maamulayaashu waxay leeyihiin awoodo gaar ah oo door ah, laakiin - sidoo kale sida nadiifiyaha dhabta ah - kama muhiimsana tafatirayaasha kale.]]
'''Maamulayaasha''', oo si caadi ah loogu yaqaan '''admins''' ama '''sysops''' (hawl wadeenada nidaamka), waa tafatirayaasha [[Wikipedia]] ee la siiyay awoodda farsamo si ay u qabtaan ficilo gaar ah oo ku saabsan Wikipedia Soomaaliga. Kuwani waxaa ka mid ah awoodda ay u leeyihiin inay [[WP:BLOCK|xanibaan]] oo ay furaan akoonnada isticmaalaha, [[Ciwaanka IP-ga|cinwaannada IP]], iyo kala duwanaanshaha IP ee tifaftiridda, inay wax ka beddelaan bogagga si buuxda loo [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaaliyay]], inay codsadaan oo ay ka saaraan [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaalinta bogga]], inay [[WP:DELETE|tirtiraan]] oo ay soo celiyaan bogagga, inay wareejiyaan bogagga iyada oo aan la xaddidin, iyo inay isticmaalaan qalabka kale ee gaarka ah.
Maamulayaashu waxay qaataan mas'uuliyadahan iyagoo ah tabaruceyaal ka dib markii ay maraan habka dib u eegista bulshada ama iyagoo ay soo doorteen saaxiibadooda tafatirayaasha ah. Uma dhaqmaan sidii shaqaale ka tirsan [[Wikimedia Foundation|Aasaaska Wikimedia]]. Weligood looma baahna inay isticmaalaan qalabkooda mana aha inay marnaba u isticmaalaan si ay faa'iido uga helaan khilaaf ay ku lug lahaayeen. Maamulayaasha waa inaan lagu khaldin [[m:System administrators|maamulayaasha nidaamka Wikimedia]] ("sysadmins").
Wikipedia Soomaaliga wuxuu leeyahay {{NUMBEROFADMINS}} maamulayaal (fiiri {{Plainlink|url=//so.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ListUsers/sysop&limit=2000|name=liiska buuxa ee akoonnada leh mudnaanta maamulaha}} ama liisaska maamulayaasha ee heerka wax qabadka).
== <span class="anchor" id="POWERS"></span><span class="anchor" id="Powers"></span><span class="anchor" id="ABILITIES"></span><span class="anchor" id="Abilities"></span><span class="anchor" id="ADMINRIGHTS"></span><span class="anchor" id="MOPRIGHTS"></span>Awoodaha maamulayaasha ==
{{Shortcut|WP:MOPRIGHTS}}
Maamulayaashu waxay leeyihiin awoodda farsamo si ay u fuliyaan ficillada soo socda:
* [[Wikipedia:Xannibaadyo iyo mamnuucid|Xannib]] iyo furid akoonnada isticmaalaha, cinwaannada IP, iyo kala duwanaanshaha IP ee tifaftiridda<ref>Xiridmahan waxay diidi karaan tifaftiridda bogag ama magacyo gaar ah, ama waxaa lagu dabaqi karaa goobta oo dhan iyo {{em|dhammaan bogagga}}.</ref>
* Codsashada, wax ka beddelidda, iyo ka saaridda [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaalinta bogga]] ee bog gaar ah si loo xaddido ama loo oggolaado tafaftiridda, u guurista, abuurista, iyo/ama soo gelinta faylasha
* Wax ka beddelidda bogagga si buuxda loo ilaaliyay
* [[Wikipedia:Xeerka Tirtirka|Tirtiridda]] bogag leh 5,000 ama ka yar dib u eegisyo<ref>Bogagga leh in ka badan 5000 dib u eegis waxaa kaliya tirtiri kara [[Wikipedia:Steward|steward]].</ref>
* Daawashada iyo soo celinta bogagga la tirtiray
* [[Wikipedia:Tirtiridda taariikhda|Xaddididda iyo soo celinta muuqashada dadweynaha]] ee macluumaadka diiwaannada shakhsiga ah iyo dib u eegisyada bogga
* Bixinta iyo ka noqoshada ogolaanshaha isticmaale ee gaarka ah ee [[Wikipedia:Codsiga maamulka/Hordhac|ay codsadeen akoonnada isticmaalaha]]<ref>Maamulayaashu waxay bixin karaan oo ka noqon karaan abuuraha akoonka, confirmed, event rrganizer, IP block exempt. Waxay kaloo awood u leeyihiin inay bixiyaan oo ka noqdaan xuquuqaha been abuurka ah ee AutoWikiBrowser, AFC, maadaama ay awood u leeyihiin inay wax ka beddelaan bogagga si buuxda loo ilaaliyay.</ref>
* Wax ka beddelidda bogagga ku jira magaca MediaWiki, iyadoo laga reebo bogagga JavaScript iyo CSS<ref>Kaliya [[Wikipedia:Interface administrators|maamulayaasha interface-ka]] ayaa leh awoodda ay ku beddelaan bogagga JavaScript iyo CSS ee ku jira magaca MediaWiki.</ref>
* Fulinidda ficillo kale oo gaar ah sida lagu qoray {{Section link|Special:ListGroupRights#sysop}}
Sida caadada ah, maamulayaashu waxay badanaa mas'uuliyad ka saaraan xukunka natiijooyinka wadahadallada qaarkood, sida wadahadallada tirtiridda, wadahadallada dhaqdhaqaaqa, iyo wadahadallada dib-u eegista dhaqdhaqaaqa, laakiin tifaftirayaasha aan maamulaha ahayn ayaa iyaguna xiri kara wadahadallada
== Noqoshada maamulaha ==
{{Shortcut|WP:CANDIDATE|WP:BECOMEADMIN}}
Lagu jiro [[Soomaali Wikipedia|Wikipedia-ha Af-Soomaali]], waxaa jira laba hab oo lagu noqdo maamulaha: iyada oo la marayo is afgarad laga dhisay wadahadalka dadweynaha, ama cod sir ah. Wikipedia Soomaaliga wuxuu u baahan yahay in musharraxiinta maamulayaashu ay haystaan xaqqa isticmaale ee [[Wikipedia:Autoconfirmed users|Autoconfirmed user]]. ([[m:List of Wikipedias|Wikipedia-yada kale]] waxay leeyihiin siyaasadahooda gaarka ah ee bixinta maamulnimada.)
'''Kaliya hal akoon oo qof go'an ah ayaa yeelan kara qalabka maamulka'''. Reer-baxnimada kaliya ayaa ah in maamulayaashu ay shaqeyn karaan [[Wikipedia:Bots|botyada]] leh helitaanka maamulka.
Ogolaanshaha maamulaha waxaa la bixiyaa si aan xad lahayn, waxaana laga saarayaa kaliya marka la codsado, xaaladaha ku lug leh faragelinta heerka sarre ah, ama sabab la xiriirta shaqo la'aan.
=== <span class="anchor" id="Request for adminship"></span>Codsashada maamulnimada iyada oo la marayo is afgarad ===
Isticmaale kasta oo autoconfirmed ah wuxuu codsan karaa maamulnimo ("RfA") bulshada dhexdeeda. Si kastaba ha ahaatee, maamulayaasha waxaa laga filayaa inay yeeshaan heer sarre oo kalsooni iyo ammaan ah bulshada dhexdeeda, markaa codsiyada ka yimaada isticmaayaasha aan lahayn khibrad la taaban karo badanaa ma guuleystaan. Tafaftiraha kasta wuxuu ka faalloon karaa codsiga, tifaftire kastana wuxuu qiimayn doonaa musharrax kasta si uu u gaar ah. Si kastaba ha ahaatee, kaliya tifaftirayaasha haysta xaqqa isticmaale ee autoconfirmed user ayaa "codayn kara" codsiyada.
Kahor inta aan la codsan ama la aqbalin magacaabista, musharraxiinta waa inay guud ahaan ahaadaan tifaftirayaal Wikipedia ah oo firfircoon, joogto ah, mudnaan dheerna leh, aqoon u leh habraacyada iyo dhaqamada Wikipedia, ixtiraamaya oo fahmaya siyaasadahooda, isla markaana helay kalsoonida guud ee bulshada. Musharraxiinta waxaa kale oo looga baahan yahay inay soo bandhigaan haddii ay abid u tafatireen Wikipedia lacag. Su'aalaha la xiriira arrintaan waxaa loo oggol yahay in la waydiiyo musharrax kasta, tifaftire kasta oo bulshada ka tirsan, inta uu socdo habka RFA.
Wadahadal ayaa dhaca muddo todobo maalmood ah oo ku saabsan in musharraxgu uu noqdo maamule. Sida is-afgaradka bulshada, RfA-yada waxaa lagu xayaysiiyaa [[:en:MediaWiki:Watchlist-messages|liisaska daawashada tafaftirayaasha]]. Bulshadu waxay dejisay xadka su'aasha: ma jiro tafaftire waydiin kara in ka badan laba su'aal musharrax. Sidoo kale lama oggola su'aallo qaybo badan ka kooban oo loo qaabeeyey sidii hal su'aal, laakiin dhab ahaantii waydiinaya su'aallo badan oo ka sarreeya xadka. [[Wikipedia:Bureaucrats|Bureaucrats]] iyo la socodayaasha loo qoondeeyey waxay "klerkin" karaan RfA-yada, iyagoo la tacaalaya faallooyinka iyo/ama codadka ay u arkaan inay yihiin kuwo aan habboonayn.
Habka RfA wuxuu u oggolaanayaa tifaftirayaasha kale inay bartaan musharraxka. Tifaftirayaashu waxay sahamiyaan ka-qaybgalka musharraxka iyo asalka uu u leeyahay tifaftire ahaan, waxay ku sameeyaan wadahadallo, iyo fahamka doorka ay codsanayaan. Tafaftirayaashu waxay sheegaan haddii ay taageerayaan ama ay ka soo horjeedaan codsiga, iyaga oo wata sababaha ay u arkaan iyo aragtidooda musharraxka. Sarkaalka aan ku lug lahayn bureaucrat ayaa markaas go'aaminaya haddii uu jiro [[Wikipedia:Is afgarad|is afgarad]] lagu oggolaanayo codsiga. Go'aankani kuma saleysna si gaar ah boqolleyda taageerada, laakiin ficil ahaan inta badan RfA-yada ka sarreeya 75% waa ay maraan. Bulshadu waxay go'aamisay in ''guud ahaan'', RfA-yada u dhexeeya 65 iyo 75% taageerada ay tahay inay hoos yimaadaan go'aanka bureaucrats-ka. (Sidaa darteed, waxay si macquul ah uga dhalaneysaa in ku dhowaad dhammaan RfA-yada ka hooseeya 65% taageerada ay guuldarraysan doonaan.)
In kasta oo RfA uu yahay hab xooggan, tayada jawaab-celinta iyo dib u eegista diyaargarowga musharraxka iyo dabeecaddiisa ee ay sameeyaan tifaftirayaasha khibradda leh ayaa inta badan aad u sarreeya. Codsadayaasha aan guuleysan laakiin qaada tillaabooyin ay kaga jawaabayaan dhibcaha la soo qaaday waxay badanaa ku guuleystaan codsi xiga bilo kadib. Haddii aad xiisaynayso codsashada maamulnimada, waa inaad marka hore akhrisaa hage ku saabsan codsashada maamulnimada iyo tilmaamaha magacaabista. Markaad diyaar u tahay inaad codsato, waxaad ku dari kartaa magacaabistaada bogga [[Wikipedia:Codsiga maamulka]] ("RfA"), si waafaqsan tilmaamaha boggaas.
=== Doorashooyinka maamulayaasha ===
Maamulayaasha waxaa kale oo lagu dooran karaa doorasho maamule oo leh cod sir ah. Doorashooyinka maamulayaasha, oo billowday 2024, ma beddelaan RfA, maamulayaasha soo socdaana waxay si xor ah u dooran karaan habka ay isticmaalayaan. Doorasho tijaabo ah ayaa lagu qabtay Oktoobar 2024. Doorashooyinka maamulayaasha waxaa si joogto ah loogu oggolaaday jadwalka 5-ta bilood ah ee RfC oo la qabtay horraantii 2025. Marka laga reebo daaqadaha doorashada ka horreeya ee magacaabista musharraxa iyo dejinta codadka, habka wuxuu qaadanayaa 12 maalmood: 5 maalmood oo wadahadal iyo su'aallo ah, waxaa ku xiga 7 maalmood oo cod sir ah. Wareegyada doorashada iyo xilliyada daaqad kasta iyo xilli kasta waxaa lagu xayaysiiyaa horay, oo ay ku jiraan ogeysiisyada liiska daawashada.
Ka dib marka codbixintu dhammaato, doorashada waxaa baaraya seddex [[Wikipedia:Check user|checkusers]] ama [[Wikipedia:Steward|stewards]] oo ka tirsan Wikipedia Soomaaliga. Waxay hubin doonaan wixii laba laab ah, aan u qalmin, ama codadka sockpuppeteer oo ay tirtiri doonaan sidii loo baahnaa. Marka baarista la dhammeeyo, codadka waa la tiririyaa, natiijooyinka waa la shaaciyaa, maamulayaasha cusubna waxaa la siiyaa mudnaanta maamulka. Si uu u guuleysto, musharraxgu waa inuu helaa boqolleyda taageerada oo ah 70% ama ka badan iyo kooram ah ugu yaraan 20 cod oo taageero ah. Tirinta codadka waxaa lagu xisaabiyaa Taageerada / (Taageero + Ka soo horjeed) musharrax kasta. Codadka "Neutral" lama isticmaalo xisaabinta boqolleyda taageerada ee musharraxka mana laha saameyn dhinacaas ah.
== Meelaha ay maamulayaasha si gaar ah uga caawin karaan ==
Xuquuqda maamulaha waxay noqon kartaa mid aad u waxtar leh meelaha qaarka ah ee Wikipedia:
* Kahortagga burburinta
* Dhibaatooyinka xuquuqda daabacaadda tilmaamaha
* Dhacdooyinka dareenka maamulaha
* [[Bogga Hore]] qaybaha, sida Wararka ku jira ama Ma ogtahay
* Socodka isbeddellada dhow
* Codsiyada tirtiridda degdegga ah
* Xeerka saddex-jeer dib u celinta iyo xad-gudubyada dagaalka tafaftiridda.
"Maamulayaasha aan lug ku lahayn" ayaa sidoo kale ka caawin kara maamulka Guddiga Garsoorka iyo xallinta khilaafaadka ee ku saabsan meelaha iyo xaaladaha dhibaatada leh. Maamulayaasha ka shaqeynaya doorkan waa ''dhexdhexaad''; ma laha wax lug ah oo toos ah arrimaha ay dadka ka caawinayaan. Liisaska cunaqabateynta ee ay tahay inay fuliyaan maamulayaasha dhexdhexaadka ah.
== <span class="anchor" id="anyuser"></span>Golayaasha ogeysiiska maamulayaasha ==
{{shortcut|WP:ANYUSER}}
Saddex golayaal ogeysiis oo waaweyn ayaa jira oo ay ka dhacaan wadahadallada maamulaha guud (isticmaale kasta wuxuu soo dhigi karaa ama ka qayb qaadan karaa wadahadallada halkaas):
* [[Wikipedia:Ogaysiiska Maamulka]] – Loo isticmaalo waxyaabaha ay maamulayaashu jeclaan karaan (ama u baahan karaan) inay ogaadaan, sida ogeysiisyada iyo macluumaadka guud.
– Loo isticmaalo arrimaha u baahan dareenka maamulayaasha soo maraya. In kasta oo mawduucyada halkan ay noqon karaan kuwo dhaadheer, golahan waxaa inta badan loogu talagalay dhacdooyinka iyo arrimaha kale ee u baahan talo ama dareen.
– Waa gole ogeysiis oo ficillada maamulka ee maamulayaasha lagaga wada hadli karo loona eegi karo bulshada ballaaran.
== Filashooyinka maamulnimada ==
{{shortcut|WP:ADMINEXPECT}}
=== Daryeelka iyo xukunka ===
Haddii la siiyo helitaanka, maamulayaashu waa inay daryeel ku muujiyaan isticmaalka hawlahan cusub, gaar ahaan awoodda ay u leeyihiin inay tirtiraan bogagga oo ay xiraan isticmaayaasha iyo cinwaannada IP (fiiri hage sida- loo sameeyo ee maamulayaasha si aad u barato sida loo sameeyo waxyaalahan). Maamulayaasha cusub waa inay sidoo kale eegaan bogagga ku xiran liiska akhriska maamulayaasha ka hor intaysan isticmaalin awoodahooda maamul. Khaladaadka marmarka qaarkood la sameeyo waa la aqbalaa laakiin khaladaadka halista ah ama soo noqnoqda, ama kuwa ku lug leh xad-gudubyada hab dhaqanka maamulaha 'ee lugta leh' marmarka qaarkood maaha.
Qalabka maamulaha sidoo kale waa in lagu isticmaalo xukun taxaddar leh; waxay qaadan kartaa xoogaa waqti ah maamulaha cusub inuu barto goorta ay ugu fiican tahay in la isticmaalo qalabka, waxayna qaadan kartaa bilo in la helo dareen wanaagsan oo ku saabsan inta muddada ah ee la dejinayo marka la isticmaalayo qalabka sida xiridda iyo ilaalinta bogga ee khilaafaadka adag. Maamulayaasha cusub waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay si tartiib ah u billaabaan oo ay ka dhistaan khibrad meelaha ay ku barteen, iyo inay dadka kale waydiiyaan haddii ay shaki qabaan.
=== Hab dhaqanka maamulaha ===
{{shortcut|WP:ADMINCOND}}
Maamulayaashu waa inay ku hoggaamiyaan tusaale ahaan, isla markaana, sida ''dhammaan tafaftirayaasha'', ay ugu dhaqmaan si ixtiraam leh, rayid ah oo ay la falgalaan kuwa kale ''mar kasta''. Maamulayaasha kama xorooba {{em|wax kasta}} oo ka mid ah siyaasadaha la dhisay ee Wikipedia; waxaa laga filayaa inay raacaan oo ay gutaan waajibaadkooda sida ugu fiican ee awooddooda ah. Khaladaadka marmarka qaarkood waa kuwo si buuxda ula jaan qaadaya isticmaalka qalabka maamulaha; maamulayaasha looma filayo inay noqdaan kuwo kaamil ah. Si kastaba ha ahaatee, carqaladaynta joogtada ah ama halista ah ee Wikipedia iyada oo loo marayo dabeecad sida [[Wikipedia:Anshax|aan rayid ahayn]] ama tafaftiridda niyad-xumada ah waa mid aan la jaanqaadi karin oo ah ''khilaaf toos ah'' oo lala leeyahay filashooyinka iyo mas'uuliyadaha maamulayaasha, iyo xukunka xun ee joogtada ah ama fool xun ayaa horseed u noqon kara in laga xayuubiyo qalabka maamulaha. Maamulayaashu waa inay ku dadaalaan inay tusaale u noqdaan heerarka sare ee ixtiraamka iyo rayidnimada, iyo tafaftiridkooda, wadahadalladooda, is-dhexgalkooda, iyo hab dhaqankooda waa inay dejiyaan tusaalaha dhammaan tafaftirayaasha kale ''mar kasta''. Tani waa labadaba ''shuruud'' iyo ''xaalad'' haysashada mudnaanta maamulaha.
Maamulayaashu waa inay maskaxda ku hayaan inay haystaan boqollaal saaxiibo ah. Sidaa darteed, haddii maamuluhu ausan u hoggaansami karin siyaasadaha goobta oo uusan nagaan rayid (xitaa xagga isticmaayaasha muujinaya dabeecadda dhibaatada leh) inta uu wax ka qabanayo arrin go'an, maamuluhu waa inuu arrinta u keenaa gole ogeysiis ama u gudbiyaa maamule kale si uu wax uga qabto, halkii uu ka darsan lahaa ama ka sii dari lahaa dhibaatada hab-dhaqan xumo.
=== Xisaabtanka ===
{{shortcut|WP:ADMINACCT}}
Maamulayaashu waxay ka xisaabtamaan ficilladooda ku lug leh qalabka maamulaha, maadaama ficillada maamulaha ee aan la sharaxin ay niyad-jabiso tafaftirayaasha kale. Iyadoo ku xiran kaliya xuduudaha [[Wikipedia:Anshax|rayidnimada]], [[Wikipedia:Ma jiraan weeraro shaqsiyeed|ka fogaanshaha weerarrada shakhsi ahaaneed]], iyo [[Wikipedia:U qaado niyad wanaagsan|u qaadashada wanaagsan]] ee macquulka ah, tafaftirayaashu waxay xor u yihiin inay wax ka weydiiyaan ama dhaleeceeyaan ficillada maamulaha. Maamulayaasha waxaa laga filayaa inay si degdeg ah oo rayid ah uga jawaabaan su'aalaha ku saabsan hab dhaqankooda Wikipedia-la xiriira iyo ficillada maamulka, gaar ahaan inta lagu jiro wadahadallada bulshada ee golayaasha ogeysiiska ama inta lagu jiro habsocodka Guddiga Garsoorka. Maamulayaashu waa inay caddeeyaan ficilladooda marka la codsado.
Maamulayaasha si halis ah ama soo noqnoqda ugu dhaqma si dhibaato leh, ama lumiyay kalsoonida ama kalsoonida bulshada, waxaa la cunaqabteyn karaa ama laga xayuubin karaa xuquuqdooda maamulaha Guddiga Garsoorka ama codsiga dib u yeerista. Tani waxay dhacday ama waxaa la soo jeediyay ficillada soo socda:
* Maamulnimo "niyad-xumo ah" ([[Wikipedia:Sock puppetry|sock puppetry]], xad gudub weyn oo kalsooni ah,
{{spaced ndash}}tani waxay noqon kartaa mid lala yeesho tifaftirayaasha (tusaale ahaan, la'aanta digniinaha habboon ama sharraxaadaha ficillada), ama si wax looga qabto welwelka bulshada (gaar ahaan marka la raadiyo sharraxaadyo ama faallooyin kale oo halis ah)
**In kasta oo hababka ugu wanaagsan ee maamulayaashu ay yihiin inay u suurtageliyaan iimaylka iyo ogeysiisyada, looma baahna inay sidaas sameeyaan, mana loo baahna inay akhriyaan ama ka jawaabaan haddii la suurtogeliyey. Maamulayaasha aan u suurtagelin ogeysiisyada waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay arrintan ku muujiyaan boggooda isticmaale.
* Xad gudub soo noqnoqda, joogto ah, ama fool xun oo ku saabsan qalab ama oggolaansho isticmaale oo la socota qalabka maamulaha (sida u guurista faylasha]] ama isticmaalka [[Wikipedia:Rollback|dib u celinta]]) {{endash}} maamulaha waxaa laga xayuubin karaa mudnaanta maamulka si buuxda oo kaliya si looga saaro helitaanka oggolaanshaha isticmaale ee la socota.
* Xukun xumo soo noqnoqda ama joogto ah.
=== Amniga ===
{{shortcut|WP:SECUREADMIN}}
Wikipedia siyaasadda shuruudaha xoogga erayga sirta ah waxay ka rabtaa maamulayaashu inay haystaan eryo sir ah oo xooggan iyo inay raacaan hababka amniga shakhsi ahaaneed ee habboon. Maadaama ay leeyihiin awood ay ku geystaan waxyeelo goobta oo dhan ah hal tafaftir, akoon admin ah oo la hareer maray ayaa la xiri doonaa mudnaantiisana waa laga saarayaa sababo amniga goobta awgeed. Xaaladaha qaarkood, ka noqoshada mudnaanta waxay noqon kartaa mid joogto ah. Maamul kasta oo la ogaado inuu haysto eray sir ah oo ka yar 8 xaraf dherer ahaan ama ka mid ah [https://github.com/danielmiessler/SecLists/blob/master/Passwords/Common-Credentials/10k-most-common.txt 10,000 erayada sirta ah ee ugu caansan] sidoo kale waa la desysopping karaa. Go'aanka ku saabsan dib u sysopping maamulayaasha ku meel gaar ahaan la desysopped waxaa loo daayay Guddiga Garsoorka, kuwaas oo tixgelin doona in mulkiilaha xaqqa leh si sax ah loo aqoonsaday, iyo aragtidooda ku saabsan dhacdada iyo maamulka iyo amniga (oo ay ku jiraan amniga mustaqbalka ee suurtogalka ah) ee akoonka.
Xaqiijinta laba tallaabo ah waa la heli karaa si loo sii sugo akoonnada isticmaalka aan la oggolayn.
Maamulayaashu waa inay '''marnaba''' la wadaagin eraygooda sirta ah ama akoonkooda qof kale, sabab kasta ha ahaatee. Haddii ay ogaadaan in eraygooda sirta ah la hareer maray, ama akoonkooda si kale loo hareer maray (xitaa tifaftire ama qof ay yaqaaniin oo ay aaminsan yihiin), waa inay isku dayaan inay beddelaan isla markiiba, ama haddii kale u sheegaan bureaucrat si ku meel gaar ah loo desysopping. Isticmaayaasha ku guuldareysamaya inay soo sheegaan isticmaalka aan la oggolayn ee akoonkooda waa la desysopping doonaa. Isticmaalka aan la oggolayn waxaa loo tixgeliyaa 'xaalado muran leh', mana soo celin doonto si otomaatig ah.
== <span class="anchor" id="INVOLVED"></span><span class="anchor" id="UNINVOLVED"></span><span class="anchor" id="involved"></span><span class="anchor" id="uninvolved"></span>Maamulayaasha ku lugta leh ==
{{shortcut|WP:INVOLVED|WP:UNINVOLVED}}
{{Quote box
| quote = "Ninna ma aha garsoore ku habboon kiisa u gaar ah"
| source = Thomas Hobbes, ''Leviathan Leviathan''
}}
Guud ahaan, tafaftirayaashu waa aysan u dhaqmin maamulayaal ahaan khilaafaadka ay ku lug lahaayeen. Tani waa sababta oo ah maamulayaasha lugta leh waxay noqon karaan, ama u muuqan karaan, kuwo aan awood u lahayn inay gaaraan go'aanno ujeeddo leh khilaafaadka ay dhinac ka ahaayeen ama ay dareen xooggan ka qabaan. Lug lahaanshaha waxaa bulshadu si ballaaran u fasiraysaa inay ku jirto khilaafaadyo hadda jira ama la soo dhaafay oo lala yeeshay tifaftire (ama tafaftirayaal), iyo khilaafaadka mowduucyada, dhib ma laha dabeecadda ama da'da khilaafka.
Hal digniin oo muhiim ah ayaa ah in maamulaha la falgalay tafaftire ama goob mowduuc ah ''sii ahaan doona doorka maamulka oo kaliya'', ama kaasoo ka qaybgalkiisii hore uu ahaa mid yar ama tafaftirro cad oo aan muujin eex, waa {{em|aan lug lahayn}} mana laga horjoogsado inuu ka shaqeeyo awood maamul oo la xiriirta tafaftirahaas ama goobta mowduuca ah. Digniinaha, wadahadal deggan oo macquul ah iyo sharraxaadda digniinahaas, talada ku saabsan caadooyinka bulshada, iyo talooyinka ku saabsan erayada suurtogalka ah iyo hababka ma ka dhigayaan maamulaha mid lug leh.
Kiisaska tooska ah (tusaale ahaan, burburinta muuqata, bulshadu waxay taariikh ahaan taageertay ficilka cad ee maamulaha kasta - xitaa haddii uu lug leeyahay - iyadoo la saleynayo in maamule kasta oo macquul ah uu u badan yahay inuu gaari lahaa gabagabadaas oo kale. In kasta oo ay jiraan wax ka reebitaan ku saabsan mamnuucidda tafaftirayaasha lugta leh ee qaadaya ficil maamul, weli waa habka ugu wanaagsan ee kiisaska uu maamuluhu u muuqan karo inuu lug leeyahay in arrinta loo gudbiyo maamule kale iyada oo la marayo golayaasha ogeysiiska ee khuseeya.
Tafaftirayaasha aan maamulayaasha ahayn ee xiraya wadahadallada
iyo qiimaynta is-afgaradka waxaa lagu hayaa isla heerarkaas; tafaftirayaasha xiraya wadahadalladaas waa aysan ku lug lahaan wadahadalka laftiisa ama khilaafaadka la xiriira.
== <span class="anchor" id="Grievances by users"></span><span class="anchor" id='Grievances by users ("administrator abuse")'></span>Cabashooyinka ==
{{shortcut|WP:ADMINABUSE|WP:ADMINISTRATORABUSE}}
Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in maamuluhu u dhaqmay si aan habboonayn, waa inuu si toos ah u muujiyaa welwelkiisa maamulaha mas'uulka ka ah oo uu isku dayaa inay xal gaaraan si nidaamsan oo rayid ah. Haddii aan arrinta lagu xallin labada dhinac u dhexeeya, isticmaayaashu waxay ku sii wadi karaan xallinta khilaafka (fiiri qaybtan hoose wixii macluumaad dheeraad ah). Hal hab oo suurtagal ah waa in la bilaabo wadahadal dib u eegista ficilka maamulka ama golaha ogeysiiska maamulayaasha si loo codsado jawaab celinta bulshada {{endash}} si kastaba ha ahaatee, cabasho-sidayaashu waa inay ogaadaan in hab-dhaqankooda la siman yahay oo la tixgeliyo sida isticmaalaha ay ka wada hadlayaan. Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in si aan habboonayn loo xiray, wuxuu mari karaa habka codsiga xiridda oo uu sharaxi karaa xaaladda iyo sababta ay u rumeysan yihiin in xiriddu ay tahay mid aan habboonayn ama aan la caddayn karin.
In kasta oo Guddiga Garsoorka ausan si caadi ah u eegin xiridaha gaagaaban ama caadiga ah, welwelka ku saabsan caafimaadka maamulaha iyo ku habboonaanta doorka waxaa loo keeni karaa guddiga iyadoo lala wato Codsi Garsoor, badanaa marka hababka kale ee xallinta khilaafka ay guuldarraysanayaan iyo marka habkani yahay ikhtiyaarka ugu dambeeya.
== Xad gudubka qalabka maamulka ==
{{shortcut|WP:TOOLMISUSE}}
Xad gudubka qalabka maamulka waxaa loo tixgeliyaa ''arrin aad u halis ah''; waxaa la siiyaa isticmaayaasha la aaminsan yahay ee loogu talagalay dayactirka iyo hawlaha kale, waana in mar walba la isticmaalaa iyadoo laga fikirayo, daryeel leh, dadaal habboon iyo xukun wanaagsan. Xad gudubka halista ah ee qalabka ayaa horseed u noqon kara cunaqabatayn ama xitaa ka saariddooda. Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in maamuluhu uusan isticmaalin qalabkiisa maamulka sida waafaqsan siyaasadaha iyo tilmaamaha Wikipedia ee la dhisay, markaa waa inay marka hore ka wada hadlaan welwelkooda iyo arrimahooda maamulaha la xiriira si toos ah. Kiisaska aysan arrintu ku xallin si toos ah loogana wada hadlo iyo/ama marka la go'aamiyo in gelitaanka bulshada ballaaran ay tahay mid lagama maarmaan ah ama loo baahan yahay, isticmaayaashu waxay soo dhigi karaan welwelkooda ku saabsan arrinta si ay u eegto bulshada ballaaran.
Xaaladaha caadiga ah ee ay badanaa lagama maarmaanka tahay in laga fogaado isticmaalka qalabka:
* ''Khilaaf dano ah ama aan dhexdhexaad ahayn'' – Maamulayaashu waxa aysan caadi ahaan isticmaalin qalabkooda arrimaha ay si shakhsi ah ugu lug leeyihiin (tusaale ahaan, khilaaf nuxur ah oo ay dhinac ka yihiin).
* ''Caadooyinka bulshada ama siyaasadaha'' – Marka siyaasad ama caado bulsho ay caddahay in aysan aheyn in la isticmaalo qalabka, markaa qalabka waa aysan aheyn in la isticmaalo iyada oo aan la bixin sharraxaad muujineysa in arrinta la tixgeliyey, iyo sababta (dhif ah) reebitaanka loo arko mid macquul ah.
* ''Ficillada maamulaha ee la xiriira tafatiridda lacagta la siiyo'' – Qalabka maamulka waxaa laga yaabaa inaan loo isticmaalin qayb ka mid ah hawl kasta oo tafatirid lacag ah, marka laga reebo ama marka lacagta ay bixiso Aasaaska Wikimedia ama shirkad la xiriirta WMF.
* ''Dib u celinta ficillada maamulayaasha kale'' – Kaliya si ixtiraamaysa maamulaha ficilkiisa uu lug ku leeyahay, iyo (badanaa) ka dib wadahadal.
* ''Dib u soo celinta ficil maamul oo horay loo soo celiyey'' (mararka qaarkood loo yaqaan "dagaalka giraangiraha").
Fiiri hoos kuwan iyo wax ka reebitaanka aadka u yar.
Xitaa marka isticmaalka qalabku uu u muuqdo mid macquul ah, haddii uu jiro shaki waxaa fiican in la waydiiyo maamule kale oo madaxbannaan inuu dib u eego oo (haddii la caddayn karo) uu qaado ficilka.
=== Dib u celinta ficilka maamulaha kale ===
{{shortcut|WP:RAAA}}
Maamulayaasha waxaa laga filayaa inay yeeshaan xukun wanaagsan waxaana la rumeysan yahay inay si taxaddar leh u tixgeliyeen ficillada ama go'aannada ay fuliyaan maamulayaal ahaan. Maamulayaashu way is khilaafi karaan, laakiin ficillada maamulka waa aysan aheyn in la celiyo iyada oo aan lahayn sabab wanaagsan, feker taxaddar leh, iyo (haddii ay u badan tahay in laga soo horjeesto), halkaas oo maamuluhu uu hadda joogo, wadahadal gaaban oo lala yeesho maamulaha ficilkiisa la looltamayo.
==== Xaaladaha gaarka ah ====
Xaaladaha qaarkood, siyaasadda caadiga ah ee dib u celinta ficilka maamulaha kale ma khuseyso:
* '''Xanibaha ay sameeyeen Guddiga Garsoorka:''' Xanibaha ay oggolaadeen Guddiga Garsoorka waa inay ku jiraan tilmaan cad oo ah halka ay ka yimaadeen, sida "Guddiga Garsoorka awgeed", "Codsigu waa kaliya Guddiga Garsoorka", ama. Maamulayaashu waa inay kaliya dhigaan, yareeyaan, ama ka saaraan xiridahaas iyagoo haysta oggolaansho qoraal ah oo horudhac ah oo ka yimid guddiga.
* '''Xanibaha CheckUser:''' Xiridaha loo cayimay sida "Xannibaha CheckUser" (taas oo ah, xanibaad ku tiirsan natiijooyinka qarsoodiga ah ee CheckUser) waxaa laga yaabaa inaysan celin maamulayaasha aan lahayn helitaanka qalabka CheckUser. Cabashooyinka xiridahan waxaa inta badan la maqlayaa on-wiki, laakiin waxaa maqli kara Guddiga Garsoorka xaaladaha qasabka ah. Maamulayaasha waxaa la xusuusiyey bishii Luulyo 2010 inay aysan celin karin xiridaha CheckUser iyagoo aan haysan oggolaansho horudhac ah oo ka yimid Guddiga ama checkuser.
* '''Xanibaha Oversight:''' Xanibaha loo cayimay sida "Xiridaha Oversight" (taas oo ah, xiridaha ku tiirsan macluumaadka la xakameeyey) waxaa laga yaabaa inaysan celin maamulayaasha aan lahayn helitaanka oggolaanshaha oversight. Guddiga Garsoorka ayaa xukumay bishii Maarso 2013 in xiridaha oversight aan la celin karin iyadoo aan la haysan oggolaansho horudhac ah oo ka yimid Guddiga ama oversighter.
* '''Xanibaha safka VRT ee khilaafka danaha:''' Xanibaha la dhigay qayb ka mid ah safka VRT ee khilaafka danaha oo ay ku jirto nambarka tigidhka ee sababaynta xanibaada waxaa laga yaabaa inaysan celin iyadoo aan la haysan oggolaanshaha maamule leh helitaanka safka ama Guddiga Garsoorka Dhaqdhaqaaqa Abriil 2026.
=== <span class="anchor" id="Wheel war"></span>Dib u soo-celinta ficil la celiyey ("dagaalka giraangiraha") ===
{{shortcut|WP:WHEEL|WP:WW}}
Marka maamule kale uu ''horay'' u celiyey ficil maamul, waxaa aad u dhif ah inuu jiro sabab kasta oo sharci ah oo loogu talagalay maamulaha asalka ah ama maamule kale inuu dib u soo celiyo ficilka la mid ah ama la mid ah mar uun iyada oo aan lahayn wadahadal cad oo horseedaya go'aan ay gaareen is-afgarad. dagaalka giraangiraha waa marka ficilka maamulaha uu celiyo maamule kale, laakiin halkii laga wadahadli lahaa khilaafka, qalabka maamulka ayaa markaas loo isticmaalaa si dagaal ah si loo tirtiro ama loo dib u sameeyo ficilka. Iyadoo ay jiraan wax ka reebitaan aad u yar, marka ficil maamul la celiyo, waa aysan aheyn in la soo celiyo iyada oo aan la helin is-afgarad.
<div style="border: 2px solid #990000; background-color: #FF000030; border-radius: 1em; padding: 0.5em 1em; color:inherit;">
<strong style="font-weight:normal;">Ha ku celin ficil maamul oo la celiyey marka aad ogtahay in maamule kale uu ka soo horjeedo. Ha sii wadin silsilad dib-u celin maamul ah oo aan lahayn wadahadal. Xalli khilaafaadka maamulka {{underline|iyada oo la marayo wadahadalka}}.</strong>
</div>
Dagaalka giraangiraha waxay badanaa horseeddaa codsi garsoor oo degdeg ah. Cunaqabateynta wheel warring waxay ka timid canaan iyo digniin, ilaa xirid ku meel gaar ah, ilaa desysopping, xitaa kiisaska ugu horreeya ee markii ugu horreysay. Waxaa jiray dhowr garsoor kiisas oo khuseeya oo ku saabsan mawduuca dagaalka giraangiraha.
Erayada waxaa kale oo loo isticmaalay taariikh ahaan maamule si aan habboonayn u celinaya noocyada qaarkood ee ficil rasmi ah.
Wikipedia waxay ka shaqeysaa ruuxa [[Wikipedia:Is afgarad|is afgaradka]]; khilaafaadka waa in lagu dejiyaa wadahadal rayid ah halkii ay ka noqon lahaayeen halgan awoodeed. Waxaa jira dhowr arrimood oo muhiim ah oo dagaalku uu ka fiican yahay wadahadalka, ama u qalma in aad lumiso sharaftaada wanaagsan. Haddii aad dareento ''rabitaan'' ah in aad wheel war, isku day beddelladan:
* Raadi wadahadal wax dhisaya, oo ujeedkeedu yahay in la qaboojiyo xaaladda oo loo soo celiyo hababka caadiga ah. Qaadashada hab-dhaqan iyo hab qaboojin ah oo ula kac ah inta aad sharaxayso ayaa caawin karta. Xaaladaha qaarkood, iimaylka waxaa laga yaabaa inuu u oggolaado talo shakhsi ah oo qalbi ah in la bixiyo oo aan si fudud loogu soo dhajin karin wiki-gan.
* Haddii aad ka walwalsan tahay hab-dhaqan xumo oo sug gelitaanka. Wixii <strong>xad gudub halis ah oo fool xun oo qalabka ah</strong> tixgeli in aad xareyso codsi kiis [[Wikipedia:Ogaysiiska Maamulka|Guddiga Garsoorka]].
* Haddii aad ka walwalsan tahay inaan la shaqayn (ama daahitaanka loo baahan yahay ee wada-hadalka) ay si dhakhso ah u keeni karti xaaladdu inay si xun u xumaato ama ay noqoto mid aan ku habboonayn, mararka qaarkood waxay noqon kartaa mid macquul ah in iimayl loo diro Guddiga Garsoorka oo loo sheego xaaladda ama loo codsado faragelin ama talo degdeg ah. Tani waxay noqon kartaa kiiska halkaasoo macluumaad aan dadweyne ahayn ama waxyeelo ay ka dhalan kartaan.
* Oo xusuusnow inaad haysato boqollaal saaxiibo ah: keligaa ma tihid inta badanna arrimaha waxaa ka sii dara xukunka xun. Haddii lagugu arko adigoo si wanaagsan u dhaqmaya, badanaa arrintu way dhammaan doontaa dhawaan, si kasta oo ay u muuqato mid xun. Mararka qaarkood waxaa ugu wanaagsan in si fudud loo qaato nasasho oo la dejiyo.
Erayada "giraangir" waxay ka yimaadeen sharraxaadda akoonnada mudnaanta sare leh ee kombuyuutarrada weyn ee PDP-10 iyo TOPS-20, halkaas oo "giraangir" loo isticmaalay sida "xidid" loogu isticmaalo nidaamyada Linux/Unix.<ref>{{cite web|title=Wheel |url=http://www.catb.org/jargon/html/W/wheel.html |access-date=8 June 2021 |work=Jargon File 4.4.7 |publisher=Eric S. Raymond}}</ref>
<ref>{{cite web|title=Wheel bit |url=http://www.catb.org/jargon/html/W/wheel-bit.html |access-date=8 June 2021 |work=Jargon File 4.4.7 |publisher=Eric S. Raymond}}</ref>
==Tixraacyada==
{{Reflist}}
== Xiriiriyeyaasha dibadda ==
* [[Meta:Administrators of Wikimedia projects/Wikipedias|Maamulayaasha dhammaan Wikipediyeyaasha]],
*[[:en:Wikipedia:Meta|Meta-Wiki]]
8e0eay1064q20nsqkdyjb26003i3ldp
311459
311458
2026-10-30T17:14:55Z
Isma4l
41797
/* Cabashooyinka */
311459
wikitext
text/x-wiki
{{Policy|WP:ADMIN|WP:SYSOP|WP:MOP}}
{{Ombox
|text = '''Kani ma aha bog lagu dhejiyo su'aalaha maamulayaasha.''' Taas beddelkeeda, isticmaal Codsashada dareenka maamulaha.|image=[[File:Symbol question.svg|link=|alt=|35px]]}}
{{Nutshell|Maamulayaashu waa tafatirayaal tabaruceyaal ah lagu kalsoon yahay ee loo oggolaaday inay isticmaalaan qalabka gaar ah ee Wikipedia Soomaaliga. Waxaa laga filayaa inay ilaalinayaan heer sare oo anshax ah, inay si caddaalad ah u adeegsadaan qalabka, isla markaana ay {{strong|marnaba}} u isticmaalin si ay faa'iido uga helaan khilaaf.}}
{{Enforcement policy list}}
[[File:Wikipedia Administrator.svg|thumb|Qalabka maamulka ee Wikipedia waxaa badanaa lagu barbar dhigaa mop-ka nadaafadda, taasoo keenta in maamulnimada mararka qaarkood lagu sifeeyo in "la siiyay mop-ka". Sida qof nadiifiye ah oo dhab ah laga yaabo inuu furayaal u haysto xafiisyo ay shaqaalaha kale ka reeban yihiin, maamulayaashu waxay leeyihiin awoodo gaar ah oo door ah, laakiin - sidoo kale sida nadiifiyaha dhabta ah - kama muhiimsana tafatirayaasha kale.]]
'''Maamulayaasha''', oo si caadi ah loogu yaqaan '''admins''' ama '''sysops''' (hawl wadeenada nidaamka), waa tafatirayaasha [[Wikipedia]] ee la siiyay awoodda farsamo si ay u qabtaan ficilo gaar ah oo ku saabsan Wikipedia Soomaaliga. Kuwani waxaa ka mid ah awoodda ay u leeyihiin inay [[WP:BLOCK|xanibaan]] oo ay furaan akoonnada isticmaalaha, [[Ciwaanka IP-ga|cinwaannada IP]], iyo kala duwanaanshaha IP ee tifaftiridda, inay wax ka beddelaan bogagga si buuxda loo [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaaliyay]], inay codsadaan oo ay ka saaraan [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaalinta bogga]], inay [[WP:DELETE|tirtiraan]] oo ay soo celiyaan bogagga, inay wareejiyaan bogagga iyada oo aan la xaddidin, iyo inay isticmaalaan qalabka kale ee gaarka ah.
Maamulayaashu waxay qaataan mas'uuliyadahan iyagoo ah tabaruceyaal ka dib markii ay maraan habka dib u eegista bulshada ama iyagoo ay soo doorteen saaxiibadooda tafatirayaasha ah. Uma dhaqmaan sidii shaqaale ka tirsan [[Wikimedia Foundation|Aasaaska Wikimedia]]. Weligood looma baahna inay isticmaalaan qalabkooda mana aha inay marnaba u isticmaalaan si ay faa'iido uga helaan khilaaf ay ku lug lahaayeen. Maamulayaasha waa inaan lagu khaldin [[m:System administrators|maamulayaasha nidaamka Wikimedia]] ("sysadmins").
Wikipedia Soomaaliga wuxuu leeyahay {{NUMBEROFADMINS}} maamulayaal (fiiri {{Plainlink|url=//so.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ListUsers/sysop&limit=2000|name=liiska buuxa ee akoonnada leh mudnaanta maamulaha}} ama liisaska maamulayaasha ee heerka wax qabadka).
== <span class="anchor" id="POWERS"></span><span class="anchor" id="Powers"></span><span class="anchor" id="ABILITIES"></span><span class="anchor" id="Abilities"></span><span class="anchor" id="ADMINRIGHTS"></span><span class="anchor" id="MOPRIGHTS"></span>Awoodaha maamulayaasha ==
{{Shortcut|WP:MOPRIGHTS}}
Maamulayaashu waxay leeyihiin awoodda farsamo si ay u fuliyaan ficillada soo socda:
* [[Wikipedia:Xannibaadyo iyo mamnuucid|Xannib]] iyo furid akoonnada isticmaalaha, cinwaannada IP, iyo kala duwanaanshaha IP ee tifaftiridda<ref>Xiridmahan waxay diidi karaan tifaftiridda bogag ama magacyo gaar ah, ama waxaa lagu dabaqi karaa goobta oo dhan iyo {{em|dhammaan bogagga}}.</ref>
* Codsashada, wax ka beddelidda, iyo ka saaridda [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaalinta bogga]] ee bog gaar ah si loo xaddido ama loo oggolaado tafaftiridda, u guurista, abuurista, iyo/ama soo gelinta faylasha
* Wax ka beddelidda bogagga si buuxda loo ilaaliyay
* [[Wikipedia:Xeerka Tirtirka|Tirtiridda]] bogag leh 5,000 ama ka yar dib u eegisyo<ref>Bogagga leh in ka badan 5000 dib u eegis waxaa kaliya tirtiri kara [[Wikipedia:Steward|steward]].</ref>
* Daawashada iyo soo celinta bogagga la tirtiray
* [[Wikipedia:Tirtiridda taariikhda|Xaddididda iyo soo celinta muuqashada dadweynaha]] ee macluumaadka diiwaannada shakhsiga ah iyo dib u eegisyada bogga
* Bixinta iyo ka noqoshada ogolaanshaha isticmaale ee gaarka ah ee [[Wikipedia:Codsiga maamulka/Hordhac|ay codsadeen akoonnada isticmaalaha]]<ref>Maamulayaashu waxay bixin karaan oo ka noqon karaan abuuraha akoonka, confirmed, event rrganizer, IP block exempt. Waxay kaloo awood u leeyihiin inay bixiyaan oo ka noqdaan xuquuqaha been abuurka ah ee AutoWikiBrowser, AFC, maadaama ay awood u leeyihiin inay wax ka beddelaan bogagga si buuxda loo ilaaliyay.</ref>
* Wax ka beddelidda bogagga ku jira magaca MediaWiki, iyadoo laga reebo bogagga JavaScript iyo CSS<ref>Kaliya [[Wikipedia:Interface administrators|maamulayaasha interface-ka]] ayaa leh awoodda ay ku beddelaan bogagga JavaScript iyo CSS ee ku jira magaca MediaWiki.</ref>
* Fulinidda ficillo kale oo gaar ah sida lagu qoray {{Section link|Special:ListGroupRights#sysop}}
Sida caadada ah, maamulayaashu waxay badanaa mas'uuliyad ka saaraan xukunka natiijooyinka wadahadallada qaarkood, sida wadahadallada tirtiridda, wadahadallada dhaqdhaqaaqa, iyo wadahadallada dib-u eegista dhaqdhaqaaqa, laakiin tifaftirayaasha aan maamulaha ahayn ayaa iyaguna xiri kara wadahadallada
== Noqoshada maamulaha ==
{{Shortcut|WP:CANDIDATE|WP:BECOMEADMIN}}
Lagu jiro [[Soomaali Wikipedia|Wikipedia-ha Af-Soomaali]], waxaa jira laba hab oo lagu noqdo maamulaha: iyada oo la marayo is afgarad laga dhisay wadahadalka dadweynaha, ama cod sir ah. Wikipedia Soomaaliga wuxuu u baahan yahay in musharraxiinta maamulayaashu ay haystaan xaqqa isticmaale ee [[Wikipedia:Autoconfirmed users|Autoconfirmed user]]. ([[m:List of Wikipedias|Wikipedia-yada kale]] waxay leeyihiin siyaasadahooda gaarka ah ee bixinta maamulnimada.)
'''Kaliya hal akoon oo qof go'an ah ayaa yeelan kara qalabka maamulka'''. Reer-baxnimada kaliya ayaa ah in maamulayaashu ay shaqeyn karaan [[Wikipedia:Bots|botyada]] leh helitaanka maamulka.
Ogolaanshaha maamulaha waxaa la bixiyaa si aan xad lahayn, waxaana laga saarayaa kaliya marka la codsado, xaaladaha ku lug leh faragelinta heerka sarre ah, ama sabab la xiriirta shaqo la'aan.
=== <span class="anchor" id="Request for adminship"></span>Codsashada maamulnimada iyada oo la marayo is afgarad ===
Isticmaale kasta oo autoconfirmed ah wuxuu codsan karaa maamulnimo ("RfA") bulshada dhexdeeda. Si kastaba ha ahaatee, maamulayaasha waxaa laga filayaa inay yeeshaan heer sarre oo kalsooni iyo ammaan ah bulshada dhexdeeda, markaa codsiyada ka yimaada isticmaayaasha aan lahayn khibrad la taaban karo badanaa ma guuleystaan. Tafaftiraha kasta wuxuu ka faalloon karaa codsiga, tifaftire kastana wuxuu qiimayn doonaa musharrax kasta si uu u gaar ah. Si kastaba ha ahaatee, kaliya tifaftirayaasha haysta xaqqa isticmaale ee autoconfirmed user ayaa "codayn kara" codsiyada.
Kahor inta aan la codsan ama la aqbalin magacaabista, musharraxiinta waa inay guud ahaan ahaadaan tifaftirayaal Wikipedia ah oo firfircoon, joogto ah, mudnaan dheerna leh, aqoon u leh habraacyada iyo dhaqamada Wikipedia, ixtiraamaya oo fahmaya siyaasadahooda, isla markaana helay kalsoonida guud ee bulshada. Musharraxiinta waxaa kale oo looga baahan yahay inay soo bandhigaan haddii ay abid u tafatireen Wikipedia lacag. Su'aalaha la xiriira arrintaan waxaa loo oggol yahay in la waydiiyo musharrax kasta, tifaftire kasta oo bulshada ka tirsan, inta uu socdo habka RFA.
Wadahadal ayaa dhaca muddo todobo maalmood ah oo ku saabsan in musharraxgu uu noqdo maamule. Sida is-afgaradka bulshada, RfA-yada waxaa lagu xayaysiiyaa [[:en:MediaWiki:Watchlist-messages|liisaska daawashada tafaftirayaasha]]. Bulshadu waxay dejisay xadka su'aasha: ma jiro tafaftire waydiin kara in ka badan laba su'aal musharrax. Sidoo kale lama oggola su'aallo qaybo badan ka kooban oo loo qaabeeyey sidii hal su'aal, laakiin dhab ahaantii waydiinaya su'aallo badan oo ka sarreeya xadka. [[Wikipedia:Bureaucrats|Bureaucrats]] iyo la socodayaasha loo qoondeeyey waxay "klerkin" karaan RfA-yada, iyagoo la tacaalaya faallooyinka iyo/ama codadka ay u arkaan inay yihiin kuwo aan habboonayn.
Habka RfA wuxuu u oggolaanayaa tifaftirayaasha kale inay bartaan musharraxka. Tifaftirayaashu waxay sahamiyaan ka-qaybgalka musharraxka iyo asalka uu u leeyahay tifaftire ahaan, waxay ku sameeyaan wadahadallo, iyo fahamka doorka ay codsanayaan. Tafaftirayaashu waxay sheegaan haddii ay taageerayaan ama ay ka soo horjeedaan codsiga, iyaga oo wata sababaha ay u arkaan iyo aragtidooda musharraxka. Sarkaalka aan ku lug lahayn bureaucrat ayaa markaas go'aaminaya haddii uu jiro [[Wikipedia:Is afgarad|is afgarad]] lagu oggolaanayo codsiga. Go'aankani kuma saleysna si gaar ah boqolleyda taageerada, laakiin ficil ahaan inta badan RfA-yada ka sarreeya 75% waa ay maraan. Bulshadu waxay go'aamisay in ''guud ahaan'', RfA-yada u dhexeeya 65 iyo 75% taageerada ay tahay inay hoos yimaadaan go'aanka bureaucrats-ka. (Sidaa darteed, waxay si macquul ah uga dhalaneysaa in ku dhowaad dhammaan RfA-yada ka hooseeya 65% taageerada ay guuldarraysan doonaan.)
In kasta oo RfA uu yahay hab xooggan, tayada jawaab-celinta iyo dib u eegista diyaargarowga musharraxka iyo dabeecaddiisa ee ay sameeyaan tifaftirayaasha khibradda leh ayaa inta badan aad u sarreeya. Codsadayaasha aan guuleysan laakiin qaada tillaabooyin ay kaga jawaabayaan dhibcaha la soo qaaday waxay badanaa ku guuleystaan codsi xiga bilo kadib. Haddii aad xiisaynayso codsashada maamulnimada, waa inaad marka hore akhrisaa hage ku saabsan codsashada maamulnimada iyo tilmaamaha magacaabista. Markaad diyaar u tahay inaad codsato, waxaad ku dari kartaa magacaabistaada bogga [[Wikipedia:Codsiga maamulka]] ("RfA"), si waafaqsan tilmaamaha boggaas.
=== Doorashooyinka maamulayaasha ===
Maamulayaasha waxaa kale oo lagu dooran karaa doorasho maamule oo leh cod sir ah. Doorashooyinka maamulayaasha, oo billowday 2024, ma beddelaan RfA, maamulayaasha soo socdaana waxay si xor ah u dooran karaan habka ay isticmaalayaan. Doorasho tijaabo ah ayaa lagu qabtay Oktoobar 2024. Doorashooyinka maamulayaasha waxaa si joogto ah loogu oggolaaday jadwalka 5-ta bilood ah ee RfC oo la qabtay horraantii 2025. Marka laga reebo daaqadaha doorashada ka horreeya ee magacaabista musharraxa iyo dejinta codadka, habka wuxuu qaadanayaa 12 maalmood: 5 maalmood oo wadahadal iyo su'aallo ah, waxaa ku xiga 7 maalmood oo cod sir ah. Wareegyada doorashada iyo xilliyada daaqad kasta iyo xilli kasta waxaa lagu xayaysiiyaa horay, oo ay ku jiraan ogeysiisyada liiska daawashada.
Ka dib marka codbixintu dhammaato, doorashada waxaa baaraya seddex [[Wikipedia:Check user|checkusers]] ama [[Wikipedia:Steward|stewards]] oo ka tirsan Wikipedia Soomaaliga. Waxay hubin doonaan wixii laba laab ah, aan u qalmin, ama codadka sockpuppeteer oo ay tirtiri doonaan sidii loo baahnaa. Marka baarista la dhammeeyo, codadka waa la tiririyaa, natiijooyinka waa la shaaciyaa, maamulayaasha cusubna waxaa la siiyaa mudnaanta maamulka. Si uu u guuleysto, musharraxgu waa inuu helaa boqolleyda taageerada oo ah 70% ama ka badan iyo kooram ah ugu yaraan 20 cod oo taageero ah. Tirinta codadka waxaa lagu xisaabiyaa Taageerada / (Taageero + Ka soo horjeed) musharrax kasta. Codadka "Neutral" lama isticmaalo xisaabinta boqolleyda taageerada ee musharraxka mana laha saameyn dhinacaas ah.
== Meelaha ay maamulayaasha si gaar ah uga caawin karaan ==
Xuquuqda maamulaha waxay noqon kartaa mid aad u waxtar leh meelaha qaarka ah ee Wikipedia:
* Kahortagga burburinta
* Dhibaatooyinka xuquuqda daabacaadda tilmaamaha
* Dhacdooyinka dareenka maamulaha
* [[Bogga Hore]] qaybaha, sida Wararka ku jira ama Ma ogtahay
* Socodka isbeddellada dhow
* Codsiyada tirtiridda degdegga ah
* Xeerka saddex-jeer dib u celinta iyo xad-gudubyada dagaalka tafaftiridda.
"Maamulayaasha aan lug ku lahayn" ayaa sidoo kale ka caawin kara maamulka Guddiga Garsoorka iyo xallinta khilaafaadka ee ku saabsan meelaha iyo xaaladaha dhibaatada leh. Maamulayaasha ka shaqeynaya doorkan waa ''dhexdhexaad''; ma laha wax lug ah oo toos ah arrimaha ay dadka ka caawinayaan. Liisaska cunaqabateynta ee ay tahay inay fuliyaan maamulayaasha dhexdhexaadka ah.
== <span class="anchor" id="anyuser"></span>Golayaasha ogeysiiska maamulayaasha ==
{{shortcut|WP:ANYUSER}}
Saddex golayaal ogeysiis oo waaweyn ayaa jira oo ay ka dhacaan wadahadallada maamulaha guud (isticmaale kasta wuxuu soo dhigi karaa ama ka qayb qaadan karaa wadahadallada halkaas):
* [[Wikipedia:Ogaysiiska Maamulka]] – Loo isticmaalo waxyaabaha ay maamulayaashu jeclaan karaan (ama u baahan karaan) inay ogaadaan, sida ogeysiisyada iyo macluumaadka guud.
– Loo isticmaalo arrimaha u baahan dareenka maamulayaasha soo maraya. In kasta oo mawduucyada halkan ay noqon karaan kuwo dhaadheer, golahan waxaa inta badan loogu talagalay dhacdooyinka iyo arrimaha kale ee u baahan talo ama dareen.
– Waa gole ogeysiis oo ficillada maamulka ee maamulayaasha lagaga wada hadli karo loona eegi karo bulshada ballaaran.
== Filashooyinka maamulnimada ==
{{shortcut|WP:ADMINEXPECT}}
=== Daryeelka iyo xukunka ===
Haddii la siiyo helitaanka, maamulayaashu waa inay daryeel ku muujiyaan isticmaalka hawlahan cusub, gaar ahaan awoodda ay u leeyihiin inay tirtiraan bogagga oo ay xiraan isticmaayaasha iyo cinwaannada IP (fiiri hage sida- loo sameeyo ee maamulayaasha si aad u barato sida loo sameeyo waxyaalahan). Maamulayaasha cusub waa inay sidoo kale eegaan bogagga ku xiran liiska akhriska maamulayaasha ka hor intaysan isticmaalin awoodahooda maamul. Khaladaadka marmarka qaarkood la sameeyo waa la aqbalaa laakiin khaladaadka halista ah ama soo noqnoqda, ama kuwa ku lug leh xad-gudubyada hab dhaqanka maamulaha 'ee lugta leh' marmarka qaarkood maaha.
Qalabka maamulaha sidoo kale waa in lagu isticmaalo xukun taxaddar leh; waxay qaadan kartaa xoogaa waqti ah maamulaha cusub inuu barto goorta ay ugu fiican tahay in la isticmaalo qalabka, waxayna qaadan kartaa bilo in la helo dareen wanaagsan oo ku saabsan inta muddada ah ee la dejinayo marka la isticmaalayo qalabka sida xiridda iyo ilaalinta bogga ee khilaafaadka adag. Maamulayaasha cusub waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay si tartiib ah u billaabaan oo ay ka dhistaan khibrad meelaha ay ku barteen, iyo inay dadka kale waydiiyaan haddii ay shaki qabaan.
=== Hab dhaqanka maamulaha ===
{{shortcut|WP:ADMINCOND}}
Maamulayaashu waa inay ku hoggaamiyaan tusaale ahaan, isla markaana, sida ''dhammaan tafaftirayaasha'', ay ugu dhaqmaan si ixtiraam leh, rayid ah oo ay la falgalaan kuwa kale ''mar kasta''. Maamulayaasha kama xorooba {{em|wax kasta}} oo ka mid ah siyaasadaha la dhisay ee Wikipedia; waxaa laga filayaa inay raacaan oo ay gutaan waajibaadkooda sida ugu fiican ee awooddooda ah. Khaladaadka marmarka qaarkood waa kuwo si buuxda ula jaan qaadaya isticmaalka qalabka maamulaha; maamulayaasha looma filayo inay noqdaan kuwo kaamil ah. Si kastaba ha ahaatee, carqaladaynta joogtada ah ama halista ah ee Wikipedia iyada oo loo marayo dabeecad sida [[Wikipedia:Anshax|aan rayid ahayn]] ama tafaftiridda niyad-xumada ah waa mid aan la jaanqaadi karin oo ah ''khilaaf toos ah'' oo lala leeyahay filashooyinka iyo mas'uuliyadaha maamulayaasha, iyo xukunka xun ee joogtada ah ama fool xun ayaa horseed u noqon kara in laga xayuubiyo qalabka maamulaha. Maamulayaashu waa inay ku dadaalaan inay tusaale u noqdaan heerarka sare ee ixtiraamka iyo rayidnimada, iyo tafaftiridkooda, wadahadalladooda, is-dhexgalkooda, iyo hab dhaqankooda waa inay dejiyaan tusaalaha dhammaan tafaftirayaasha kale ''mar kasta''. Tani waa labadaba ''shuruud'' iyo ''xaalad'' haysashada mudnaanta maamulaha.
Maamulayaashu waa inay maskaxda ku hayaan inay haystaan boqollaal saaxiibo ah. Sidaa darteed, haddii maamuluhu ausan u hoggaansami karin siyaasadaha goobta oo uusan nagaan rayid (xitaa xagga isticmaayaasha muujinaya dabeecadda dhibaatada leh) inta uu wax ka qabanayo arrin go'an, maamuluhu waa inuu arrinta u keenaa gole ogeysiis ama u gudbiyaa maamule kale si uu wax uga qabto, halkii uu ka darsan lahaa ama ka sii dari lahaa dhibaatada hab-dhaqan xumo.
=== Xisaabtanka ===
{{shortcut|WP:ADMINACCT}}
Maamulayaashu waxay ka xisaabtamaan ficilladooda ku lug leh qalabka maamulaha, maadaama ficillada maamulaha ee aan la sharaxin ay niyad-jabiso tafaftirayaasha kale. Iyadoo ku xiran kaliya xuduudaha [[Wikipedia:Anshax|rayidnimada]], [[Wikipedia:Ma jiraan weeraro shaqsiyeed|ka fogaanshaha weerarrada shakhsi ahaaneed]], iyo [[Wikipedia:U qaado niyad wanaagsan|u qaadashada wanaagsan]] ee macquulka ah, tafaftirayaashu waxay xor u yihiin inay wax ka weydiiyaan ama dhaleeceeyaan ficillada maamulaha. Maamulayaasha waxaa laga filayaa inay si degdeg ah oo rayid ah uga jawaabaan su'aalaha ku saabsan hab dhaqankooda Wikipedia-la xiriira iyo ficillada maamulka, gaar ahaan inta lagu jiro wadahadallada bulshada ee golayaasha ogeysiiska ama inta lagu jiro habsocodka Guddiga Garsoorka. Maamulayaashu waa inay caddeeyaan ficilladooda marka la codsado.
Maamulayaasha si halis ah ama soo noqnoqda ugu dhaqma si dhibaato leh, ama lumiyay kalsoonida ama kalsoonida bulshada, waxaa la cunaqabteyn karaa ama laga xayuubin karaa xuquuqdooda maamulaha Guddiga Garsoorka ama codsiga dib u yeerista. Tani waxay dhacday ama waxaa la soo jeediyay ficillada soo socda:
* Maamulnimo "niyad-xumo ah" ([[Wikipedia:Sock puppetry|sock puppetry]], xad gudub weyn oo kalsooni ah,
{{spaced ndash}}tani waxay noqon kartaa mid lala yeesho tifaftirayaasha (tusaale ahaan, la'aanta digniinaha habboon ama sharraxaadaha ficillada), ama si wax looga qabto welwelka bulshada (gaar ahaan marka la raadiyo sharraxaadyo ama faallooyin kale oo halis ah)
**In kasta oo hababka ugu wanaagsan ee maamulayaashu ay yihiin inay u suurtageliyaan iimaylka iyo ogeysiisyada, looma baahna inay sidaas sameeyaan, mana loo baahna inay akhriyaan ama ka jawaabaan haddii la suurtogeliyey. Maamulayaasha aan u suurtagelin ogeysiisyada waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay arrintan ku muujiyaan boggooda isticmaale.
* Xad gudub soo noqnoqda, joogto ah, ama fool xun oo ku saabsan qalab ama oggolaansho isticmaale oo la socota qalabka maamulaha (sida u guurista faylasha]] ama isticmaalka [[Wikipedia:Rollback|dib u celinta]]) {{endash}} maamulaha waxaa laga xayuubin karaa mudnaanta maamulka si buuxda oo kaliya si looga saaro helitaanka oggolaanshaha isticmaale ee la socota.
* Xukun xumo soo noqnoqda ama joogto ah.
=== Amniga ===
{{shortcut|WP:SECUREADMIN}}
Wikipedia siyaasadda shuruudaha xoogga erayga sirta ah waxay ka rabtaa maamulayaashu inay haystaan eryo sir ah oo xooggan iyo inay raacaan hababka amniga shakhsi ahaaneed ee habboon. Maadaama ay leeyihiin awood ay ku geystaan waxyeelo goobta oo dhan ah hal tafaftir, akoon admin ah oo la hareer maray ayaa la xiri doonaa mudnaantiisana waa laga saarayaa sababo amniga goobta awgeed. Xaaladaha qaarkood, ka noqoshada mudnaanta waxay noqon kartaa mid joogto ah. Maamul kasta oo la ogaado inuu haysto eray sir ah oo ka yar 8 xaraf dherer ahaan ama ka mid ah [https://github.com/danielmiessler/SecLists/blob/master/Passwords/Common-Credentials/10k-most-common.txt 10,000 erayada sirta ah ee ugu caansan] sidoo kale waa la desysopping karaa. Go'aanka ku saabsan dib u sysopping maamulayaasha ku meel gaar ahaan la desysopped waxaa loo daayay Guddiga Garsoorka, kuwaas oo tixgelin doona in mulkiilaha xaqqa leh si sax ah loo aqoonsaday, iyo aragtidooda ku saabsan dhacdada iyo maamulka iyo amniga (oo ay ku jiraan amniga mustaqbalka ee suurtogalka ah) ee akoonka.
Xaqiijinta laba tallaabo ah waa la heli karaa si loo sii sugo akoonnada isticmaalka aan la oggolayn.
Maamulayaashu waa inay '''marnaba''' la wadaagin eraygooda sirta ah ama akoonkooda qof kale, sabab kasta ha ahaatee. Haddii ay ogaadaan in eraygooda sirta ah la hareer maray, ama akoonkooda si kale loo hareer maray (xitaa tifaftire ama qof ay yaqaaniin oo ay aaminsan yihiin), waa inay isku dayaan inay beddelaan isla markiiba, ama haddii kale u sheegaan bureaucrat si ku meel gaar ah loo desysopping. Isticmaayaasha ku guuldareysamaya inay soo sheegaan isticmaalka aan la oggolayn ee akoonkooda waa la desysopping doonaa. Isticmaalka aan la oggolayn waxaa loo tixgeliyaa 'xaalado muran leh', mana soo celin doonto si otomaatig ah.
== <span class="anchor" id="INVOLVED"></span><span class="anchor" id="UNINVOLVED"></span><span class="anchor" id="involved"></span><span class="anchor" id="uninvolved"></span>Maamulayaasha ku lugta leh ==
{{shortcut|WP:INVOLVED|WP:UNINVOLVED}}
{{Quote box
| quote = "Ninna ma aha garsoore ku habboon kiisa u gaar ah"
| source = Thomas Hobbes, ''Leviathan Leviathan''
}}
Guud ahaan, tafaftirayaashu waa aysan u dhaqmin maamulayaal ahaan khilaafaadka ay ku lug lahaayeen. Tani waa sababta oo ah maamulayaasha lugta leh waxay noqon karaan, ama u muuqan karaan, kuwo aan awood u lahayn inay gaaraan go'aanno ujeeddo leh khilaafaadka ay dhinac ka ahaayeen ama ay dareen xooggan ka qabaan. Lug lahaanshaha waxaa bulshadu si ballaaran u fasiraysaa inay ku jirto khilaafaadyo hadda jira ama la soo dhaafay oo lala yeeshay tifaftire (ama tafaftirayaal), iyo khilaafaadka mowduucyada, dhib ma laha dabeecadda ama da'da khilaafka.
Hal digniin oo muhiim ah ayaa ah in maamulaha la falgalay tafaftire ama goob mowduuc ah ''sii ahaan doona doorka maamulka oo kaliya'', ama kaasoo ka qaybgalkiisii hore uu ahaa mid yar ama tafaftirro cad oo aan muujin eex, waa {{em|aan lug lahayn}} mana laga horjoogsado inuu ka shaqeeyo awood maamul oo la xiriirta tafaftirahaas ama goobta mowduuca ah. Digniinaha, wadahadal deggan oo macquul ah iyo sharraxaadda digniinahaas, talada ku saabsan caadooyinka bulshada, iyo talooyinka ku saabsan erayada suurtogalka ah iyo hababka ma ka dhigayaan maamulaha mid lug leh.
Kiisaska tooska ah (tusaale ahaan, burburinta muuqata, bulshadu waxay taariikh ahaan taageertay ficilka cad ee maamulaha kasta - xitaa haddii uu lug leeyahay - iyadoo la saleynayo in maamule kasta oo macquul ah uu u badan yahay inuu gaari lahaa gabagabadaas oo kale. In kasta oo ay jiraan wax ka reebitaan ku saabsan mamnuucidda tafaftirayaasha lugta leh ee qaadaya ficil maamul, weli waa habka ugu wanaagsan ee kiisaska uu maamuluhu u muuqan karo inuu lug leeyahay in arrinta loo gudbiyo maamule kale iyada oo la marayo golayaasha ogeysiiska ee khuseeya.
Tafaftirayaasha aan maamulayaasha ahayn ee xiraya wadahadallada
iyo qiimaynta is-afgaradka waxaa lagu hayaa isla heerarkaas; tafaftirayaasha xiraya wadahadalladaas waa aysan ku lug lahaan wadahadalka laftiisa ama khilaafaadka la xiriira.
== <span class="anchor" id="Grievances by users"></span><span class="anchor" id='Grievances by users ("administrator abuse")'></span>Cabashooyinka ==
{{shortcut|WP:ADMINABUSE|WP:ADMINISTRATORABUSE}}
Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in maamuluhu u dhaqmay si aan habboonayn, waa inuu si toos ah u muujiyaa welwelkiisa maamulaha mas'uulka ka ah oo uu isku dayaa inay xal gaaraan si nidaamsan oo rayid ah. Haddii aan arrinta lagu xallin labada dhinac u dhexeeya, isticmaayaashu waxay ku sii wadi karaan xallinta khilaafka (fiiri qaybtan hoose wixii macluumaad dheeraad ah). Hal hab oo suurtagal ah waa in la bilaabo wadahadal dib u eegista ficilka maamulka ama golaha ogeysiiska maamulayaasha si loo codsado jawaab celinta bulshada {{endash}} si kastaba ha ahaatee, cabasho sidayaashu waa inay ogaadaan in hab dhaqankooda la siman yahay oo la tixgeliyo sida isticmaalaha ay ka wada hadlayaan. Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in si aan habboonayn loo xanibay, wuxuu mari karaa habka codsiga xanibaada waa uu sharaxi karaa xaaladda iyo sababta ay u rumeysan yihiin in xiriddu ay tahay mid aan habboonayn ama aan la caddayn karin.
In kasta oo Guddiga Garsoorka ausan si caadi ah u eegin Xanibaha gaagaaban ama caadiga ah, welwelka ku saabsan caafimaadka maamulaha iyo ku habboonaanta doorka waxaa loo keeni karaa guddiga iyadoo lala wato Codsi Garsoor, badanaa marka hababka kale ee xallinta khilaafka ay guuldarraysanayaan iyo marka habkani yahay ikhtiyaarka ugu dambeeya.
== Xad gudubka qalabka maamulka ==
{{shortcut|WP:TOOLMISUSE}}
Xad gudubka qalabka maamulka waxaa loo tixgeliyaa ''arrin aad u halis ah''; waxaa la siiyaa isticmaayaasha la aaminsan yahay ee loogu talagalay dayactirka iyo hawlaha kale, waana in mar walba la isticmaalaa iyadoo laga fikirayo, daryeel leh, dadaal habboon iyo xukun wanaagsan. Xad gudubka halista ah ee qalabka ayaa horseed u noqon kara cunaqabatayn ama xitaa ka saariddooda. Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in maamuluhu uusan isticmaalin qalabkiisa maamulka sida waafaqsan siyaasadaha iyo tilmaamaha Wikipedia ee la dhisay, markaa waa inay marka hore ka wada hadlaan welwelkooda iyo arrimahooda maamulaha la xiriira si toos ah. Kiisaska aysan arrintu ku xallin si toos ah loogana wada hadlo iyo/ama marka la go'aamiyo in gelitaanka bulshada ballaaran ay tahay mid lagama maarmaan ah ama loo baahan yahay, isticmaayaashu waxay soo dhigi karaan welwelkooda ku saabsan arrinta si ay u eegto bulshada ballaaran.
Xaaladaha caadiga ah ee ay badanaa lagama maarmaanka tahay in laga fogaado isticmaalka qalabka:
* ''Khilaaf dano ah ama aan dhexdhexaad ahayn'' – Maamulayaashu waxa aysan caadi ahaan isticmaalin qalabkooda arrimaha ay si shakhsi ah ugu lug leeyihiin (tusaale ahaan, khilaaf nuxur ah oo ay dhinac ka yihiin).
* ''Caadooyinka bulshada ama siyaasadaha'' – Marka siyaasad ama caado bulsho ay caddahay in aysan aheyn in la isticmaalo qalabka, markaa qalabka waa aysan aheyn in la isticmaalo iyada oo aan la bixin sharraxaad muujineysa in arrinta la tixgeliyey, iyo sababta (dhif ah) reebitaanka loo arko mid macquul ah.
* ''Ficillada maamulaha ee la xiriira tafatiridda lacagta la siiyo'' – Qalabka maamulka waxaa laga yaabaa inaan loo isticmaalin qayb ka mid ah hawl kasta oo tafatirid lacag ah, marka laga reebo ama marka lacagta ay bixiso Aasaaska Wikimedia ama shirkad la xiriirta WMF.
* ''Dib u celinta ficillada maamulayaasha kale'' – Kaliya si ixtiraamaysa maamulaha ficilkiisa uu lug ku leeyahay, iyo (badanaa) ka dib wadahadal.
* ''Dib u soo celinta ficil maamul oo horay loo soo celiyey'' (mararka qaarkood loo yaqaan "dagaalka giraangiraha").
Fiiri hoos kuwan iyo wax ka reebitaanka aadka u yar.
Xitaa marka isticmaalka qalabku uu u muuqdo mid macquul ah, haddii uu jiro shaki waxaa fiican in la waydiiyo maamule kale oo madaxbannaan inuu dib u eego oo (haddii la caddayn karo) uu qaado ficilka.
=== Dib u celinta ficilka maamulaha kale ===
{{shortcut|WP:RAAA}}
Maamulayaasha waxaa laga filayaa inay yeeshaan xukun wanaagsan waxaana la rumeysan yahay inay si taxaddar leh u tixgeliyeen ficillada ama go'aannada ay fuliyaan maamulayaal ahaan. Maamulayaashu way is khilaafi karaan, laakiin ficillada maamulka waa aysan aheyn in la celiyo iyada oo aan lahayn sabab wanaagsan, feker taxaddar leh, iyo (haddii ay u badan tahay in laga soo horjeesto), halkaas oo maamuluhu uu hadda joogo, wadahadal gaaban oo lala yeesho maamulaha ficilkiisa la looltamayo.
==== Xaaladaha gaarka ah ====
Xaaladaha qaarkood, siyaasadda caadiga ah ee dib u celinta ficilka maamulaha kale ma khuseyso:
* '''Xanibaha ay sameeyeen Guddiga Garsoorka:''' Xanibaha ay oggolaadeen Guddiga Garsoorka waa inay ku jiraan tilmaan cad oo ah halka ay ka yimaadeen, sida "Guddiga Garsoorka awgeed", "Codsigu waa kaliya Guddiga Garsoorka", ama. Maamulayaashu waa inay kaliya dhigaan, yareeyaan, ama ka saaraan xiridahaas iyagoo haysta oggolaansho qoraal ah oo horudhac ah oo ka yimid guddiga.
* '''Xanibaha CheckUser:''' Xiridaha loo cayimay sida "Xannibaha CheckUser" (taas oo ah, xanibaad ku tiirsan natiijooyinka qarsoodiga ah ee CheckUser) waxaa laga yaabaa inaysan celin maamulayaasha aan lahayn helitaanka qalabka CheckUser. Cabashooyinka xiridahan waxaa inta badan la maqlayaa on-wiki, laakiin waxaa maqli kara Guddiga Garsoorka xaaladaha qasabka ah. Maamulayaasha waxaa la xusuusiyey bishii Luulyo 2010 inay aysan celin karin xiridaha CheckUser iyagoo aan haysan oggolaansho horudhac ah oo ka yimid Guddiga ama checkuser.
* '''Xanibaha Oversight:''' Xanibaha loo cayimay sida "Xiridaha Oversight" (taas oo ah, xiridaha ku tiirsan macluumaadka la xakameeyey) waxaa laga yaabaa inaysan celin maamulayaasha aan lahayn helitaanka oggolaanshaha oversight. Guddiga Garsoorka ayaa xukumay bishii Maarso 2013 in xiridaha oversight aan la celin karin iyadoo aan la haysan oggolaansho horudhac ah oo ka yimid Guddiga ama oversighter.
* '''Xanibaha safka VRT ee khilaafka danaha:''' Xanibaha la dhigay qayb ka mid ah safka VRT ee khilaafka danaha oo ay ku jirto nambarka tigidhka ee sababaynta xanibaada waxaa laga yaabaa inaysan celin iyadoo aan la haysan oggolaanshaha maamule leh helitaanka safka ama Guddiga Garsoorka Dhaqdhaqaaqa Abriil 2026.
=== <span class="anchor" id="Wheel war"></span>Dib u soo-celinta ficil la celiyey ("dagaalka giraangiraha") ===
{{shortcut|WP:WHEEL|WP:WW}}
Marka maamule kale uu ''horay'' u celiyey ficil maamul, waxaa aad u dhif ah inuu jiro sabab kasta oo sharci ah oo loogu talagalay maamulaha asalka ah ama maamule kale inuu dib u soo celiyo ficilka la mid ah ama la mid ah mar uun iyada oo aan lahayn wadahadal cad oo horseedaya go'aan ay gaareen is-afgarad. dagaalka giraangiraha waa marka ficilka maamulaha uu celiyo maamule kale, laakiin halkii laga wadahadli lahaa khilaafka, qalabka maamulka ayaa markaas loo isticmaalaa si dagaal ah si loo tirtiro ama loo dib u sameeyo ficilka. Iyadoo ay jiraan wax ka reebitaan aad u yar, marka ficil maamul la celiyo, waa aysan aheyn in la soo celiyo iyada oo aan la helin is-afgarad.
<div style="border: 2px solid #990000; background-color: #FF000030; border-radius: 1em; padding: 0.5em 1em; color:inherit;">
<strong style="font-weight:normal;">Ha ku celin ficil maamul oo la celiyey marka aad ogtahay in maamule kale uu ka soo horjeedo. Ha sii wadin silsilad dib-u celin maamul ah oo aan lahayn wadahadal. Xalli khilaafaadka maamulka {{underline|iyada oo la marayo wadahadalka}}.</strong>
</div>
Dagaalka giraangiraha waxay badanaa horseeddaa codsi garsoor oo degdeg ah. Cunaqabateynta wheel warring waxay ka timid canaan iyo digniin, ilaa xirid ku meel gaar ah, ilaa desysopping, xitaa kiisaska ugu horreeya ee markii ugu horreysay. Waxaa jiray dhowr garsoor kiisas oo khuseeya oo ku saabsan mawduuca dagaalka giraangiraha.
Erayada waxaa kale oo loo isticmaalay taariikh ahaan maamule si aan habboonayn u celinaya noocyada qaarkood ee ficil rasmi ah.
Wikipedia waxay ka shaqeysaa ruuxa [[Wikipedia:Is afgarad|is afgaradka]]; khilaafaadka waa in lagu dejiyaa wadahadal rayid ah halkii ay ka noqon lahaayeen halgan awoodeed. Waxaa jira dhowr arrimood oo muhiim ah oo dagaalku uu ka fiican yahay wadahadalka, ama u qalma in aad lumiso sharaftaada wanaagsan. Haddii aad dareento ''rabitaan'' ah in aad wheel war, isku day beddelladan:
* Raadi wadahadal wax dhisaya, oo ujeedkeedu yahay in la qaboojiyo xaaladda oo loo soo celiyo hababka caadiga ah. Qaadashada hab-dhaqan iyo hab qaboojin ah oo ula kac ah inta aad sharaxayso ayaa caawin karta. Xaaladaha qaarkood, iimaylka waxaa laga yaabaa inuu u oggolaado talo shakhsi ah oo qalbi ah in la bixiyo oo aan si fudud loogu soo dhajin karin wiki-gan.
* Haddii aad ka walwalsan tahay hab-dhaqan xumo oo sug gelitaanka. Wixii <strong>xad gudub halis ah oo fool xun oo qalabka ah</strong> tixgeli in aad xareyso codsi kiis [[Wikipedia:Ogaysiiska Maamulka|Guddiga Garsoorka]].
* Haddii aad ka walwalsan tahay inaan la shaqayn (ama daahitaanka loo baahan yahay ee wada-hadalka) ay si dhakhso ah u keeni karti xaaladdu inay si xun u xumaato ama ay noqoto mid aan ku habboonayn, mararka qaarkood waxay noqon kartaa mid macquul ah in iimayl loo diro Guddiga Garsoorka oo loo sheego xaaladda ama loo codsado faragelin ama talo degdeg ah. Tani waxay noqon kartaa kiiska halkaasoo macluumaad aan dadweyne ahayn ama waxyeelo ay ka dhalan kartaan.
* Oo xusuusnow inaad haysato boqollaal saaxiibo ah: keligaa ma tihid inta badanna arrimaha waxaa ka sii dara xukunka xun. Haddii lagugu arko adigoo si wanaagsan u dhaqmaya, badanaa arrintu way dhammaan doontaa dhawaan, si kasta oo ay u muuqato mid xun. Mararka qaarkood waxaa ugu wanaagsan in si fudud loo qaato nasasho oo la dejiyo.
Erayada "giraangir" waxay ka yimaadeen sharraxaadda akoonnada mudnaanta sare leh ee kombuyuutarrada weyn ee PDP-10 iyo TOPS-20, halkaas oo "giraangir" loo isticmaalay sida "xidid" loogu isticmaalo nidaamyada Linux/Unix.<ref>{{cite web|title=Wheel |url=http://www.catb.org/jargon/html/W/wheel.html |access-date=8 June 2021 |work=Jargon File 4.4.7 |publisher=Eric S. Raymond}}</ref>
<ref>{{cite web|title=Wheel bit |url=http://www.catb.org/jargon/html/W/wheel-bit.html |access-date=8 June 2021 |work=Jargon File 4.4.7 |publisher=Eric S. Raymond}}</ref>
==Tixraacyada==
{{Reflist}}
== Xiriiriyeyaasha dibadda ==
* [[Meta:Administrators of Wikimedia projects/Wikipedias|Maamulayaasha dhammaan Wikipediyeyaasha]],
*[[:en:Wikipedia:Meta|Meta-Wiki]]
da229kqlgpes5uxo2hzq50jlpgnue8j
311460
311459
2026-10-30T17:17:06Z
Isma4l
41797
/* Maamulayaasha ku lugta leh */
311460
wikitext
text/x-wiki
{{Policy|WP:ADMIN|WP:SYSOP|WP:MOP}}
{{Ombox
|text = '''Kani ma aha bog lagu dhejiyo su'aalaha maamulayaasha.''' Taas beddelkeeda, isticmaal Codsashada dareenka maamulaha.|image=[[File:Symbol question.svg|link=|alt=|35px]]}}
{{Nutshell|Maamulayaashu waa tafatirayaal tabaruceyaal ah lagu kalsoon yahay ee loo oggolaaday inay isticmaalaan qalabka gaar ah ee Wikipedia Soomaaliga. Waxaa laga filayaa inay ilaalinayaan heer sare oo anshax ah, inay si caddaalad ah u adeegsadaan qalabka, isla markaana ay {{strong|marnaba}} u isticmaalin si ay faa'iido uga helaan khilaaf.}}
{{Enforcement policy list}}
[[File:Wikipedia Administrator.svg|thumb|Qalabka maamulka ee Wikipedia waxaa badanaa lagu barbar dhigaa mop-ka nadaafadda, taasoo keenta in maamulnimada mararka qaarkood lagu sifeeyo in "la siiyay mop-ka". Sida qof nadiifiye ah oo dhab ah laga yaabo inuu furayaal u haysto xafiisyo ay shaqaalaha kale ka reeban yihiin, maamulayaashu waxay leeyihiin awoodo gaar ah oo door ah, laakiin - sidoo kale sida nadiifiyaha dhabta ah - kama muhiimsana tafatirayaasha kale.]]
'''Maamulayaasha''', oo si caadi ah loogu yaqaan '''admins''' ama '''sysops''' (hawl wadeenada nidaamka), waa tafatirayaasha [[Wikipedia]] ee la siiyay awoodda farsamo si ay u qabtaan ficilo gaar ah oo ku saabsan Wikipedia Soomaaliga. Kuwani waxaa ka mid ah awoodda ay u leeyihiin inay [[WP:BLOCK|xanibaan]] oo ay furaan akoonnada isticmaalaha, [[Ciwaanka IP-ga|cinwaannada IP]], iyo kala duwanaanshaha IP ee tifaftiridda, inay wax ka beddelaan bogagga si buuxda loo [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaaliyay]], inay codsadaan oo ay ka saaraan [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaalinta bogga]], inay [[WP:DELETE|tirtiraan]] oo ay soo celiyaan bogagga, inay wareejiyaan bogagga iyada oo aan la xaddidin, iyo inay isticmaalaan qalabka kale ee gaarka ah.
Maamulayaashu waxay qaataan mas'uuliyadahan iyagoo ah tabaruceyaal ka dib markii ay maraan habka dib u eegista bulshada ama iyagoo ay soo doorteen saaxiibadooda tafatirayaasha ah. Uma dhaqmaan sidii shaqaale ka tirsan [[Wikimedia Foundation|Aasaaska Wikimedia]]. Weligood looma baahna inay isticmaalaan qalabkooda mana aha inay marnaba u isticmaalaan si ay faa'iido uga helaan khilaaf ay ku lug lahaayeen. Maamulayaasha waa inaan lagu khaldin [[m:System administrators|maamulayaasha nidaamka Wikimedia]] ("sysadmins").
Wikipedia Soomaaliga wuxuu leeyahay {{NUMBEROFADMINS}} maamulayaal (fiiri {{Plainlink|url=//so.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ListUsers/sysop&limit=2000|name=liiska buuxa ee akoonnada leh mudnaanta maamulaha}} ama liisaska maamulayaasha ee heerka wax qabadka).
== <span class="anchor" id="POWERS"></span><span class="anchor" id="Powers"></span><span class="anchor" id="ABILITIES"></span><span class="anchor" id="Abilities"></span><span class="anchor" id="ADMINRIGHTS"></span><span class="anchor" id="MOPRIGHTS"></span>Awoodaha maamulayaasha ==
{{Shortcut|WP:MOPRIGHTS}}
Maamulayaashu waxay leeyihiin awoodda farsamo si ay u fuliyaan ficillada soo socda:
* [[Wikipedia:Xannibaadyo iyo mamnuucid|Xannib]] iyo furid akoonnada isticmaalaha, cinwaannada IP, iyo kala duwanaanshaha IP ee tifaftiridda<ref>Xiridmahan waxay diidi karaan tifaftiridda bogag ama magacyo gaar ah, ama waxaa lagu dabaqi karaa goobta oo dhan iyo {{em|dhammaan bogagga}}.</ref>
* Codsashada, wax ka beddelidda, iyo ka saaridda [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaalinta bogga]] ee bog gaar ah si loo xaddido ama loo oggolaado tafaftiridda, u guurista, abuurista, iyo/ama soo gelinta faylasha
* Wax ka beddelidda bogagga si buuxda loo ilaaliyay
* [[Wikipedia:Xeerka Tirtirka|Tirtiridda]] bogag leh 5,000 ama ka yar dib u eegisyo<ref>Bogagga leh in ka badan 5000 dib u eegis waxaa kaliya tirtiri kara [[Wikipedia:Steward|steward]].</ref>
* Daawashada iyo soo celinta bogagga la tirtiray
* [[Wikipedia:Tirtiridda taariikhda|Xaddididda iyo soo celinta muuqashada dadweynaha]] ee macluumaadka diiwaannada shakhsiga ah iyo dib u eegisyada bogga
* Bixinta iyo ka noqoshada ogolaanshaha isticmaale ee gaarka ah ee [[Wikipedia:Codsiga maamulka/Hordhac|ay codsadeen akoonnada isticmaalaha]]<ref>Maamulayaashu waxay bixin karaan oo ka noqon karaan abuuraha akoonka, confirmed, event rrganizer, IP block exempt. Waxay kaloo awood u leeyihiin inay bixiyaan oo ka noqdaan xuquuqaha been abuurka ah ee AutoWikiBrowser, AFC, maadaama ay awood u leeyihiin inay wax ka beddelaan bogagga si buuxda loo ilaaliyay.</ref>
* Wax ka beddelidda bogagga ku jira magaca MediaWiki, iyadoo laga reebo bogagga JavaScript iyo CSS<ref>Kaliya [[Wikipedia:Interface administrators|maamulayaasha interface-ka]] ayaa leh awoodda ay ku beddelaan bogagga JavaScript iyo CSS ee ku jira magaca MediaWiki.</ref>
* Fulinidda ficillo kale oo gaar ah sida lagu qoray {{Section link|Special:ListGroupRights#sysop}}
Sida caadada ah, maamulayaashu waxay badanaa mas'uuliyad ka saaraan xukunka natiijooyinka wadahadallada qaarkood, sida wadahadallada tirtiridda, wadahadallada dhaqdhaqaaqa, iyo wadahadallada dib-u eegista dhaqdhaqaaqa, laakiin tifaftirayaasha aan maamulaha ahayn ayaa iyaguna xiri kara wadahadallada
== Noqoshada maamulaha ==
{{Shortcut|WP:CANDIDATE|WP:BECOMEADMIN}}
Lagu jiro [[Soomaali Wikipedia|Wikipedia-ha Af-Soomaali]], waxaa jira laba hab oo lagu noqdo maamulaha: iyada oo la marayo is afgarad laga dhisay wadahadalka dadweynaha, ama cod sir ah. Wikipedia Soomaaliga wuxuu u baahan yahay in musharraxiinta maamulayaashu ay haystaan xaqqa isticmaale ee [[Wikipedia:Autoconfirmed users|Autoconfirmed user]]. ([[m:List of Wikipedias|Wikipedia-yada kale]] waxay leeyihiin siyaasadahooda gaarka ah ee bixinta maamulnimada.)
'''Kaliya hal akoon oo qof go'an ah ayaa yeelan kara qalabka maamulka'''. Reer-baxnimada kaliya ayaa ah in maamulayaashu ay shaqeyn karaan [[Wikipedia:Bots|botyada]] leh helitaanka maamulka.
Ogolaanshaha maamulaha waxaa la bixiyaa si aan xad lahayn, waxaana laga saarayaa kaliya marka la codsado, xaaladaha ku lug leh faragelinta heerka sarre ah, ama sabab la xiriirta shaqo la'aan.
=== <span class="anchor" id="Request for adminship"></span>Codsashada maamulnimada iyada oo la marayo is afgarad ===
Isticmaale kasta oo autoconfirmed ah wuxuu codsan karaa maamulnimo ("RfA") bulshada dhexdeeda. Si kastaba ha ahaatee, maamulayaasha waxaa laga filayaa inay yeeshaan heer sarre oo kalsooni iyo ammaan ah bulshada dhexdeeda, markaa codsiyada ka yimaada isticmaayaasha aan lahayn khibrad la taaban karo badanaa ma guuleystaan. Tafaftiraha kasta wuxuu ka faalloon karaa codsiga, tifaftire kastana wuxuu qiimayn doonaa musharrax kasta si uu u gaar ah. Si kastaba ha ahaatee, kaliya tifaftirayaasha haysta xaqqa isticmaale ee autoconfirmed user ayaa "codayn kara" codsiyada.
Kahor inta aan la codsan ama la aqbalin magacaabista, musharraxiinta waa inay guud ahaan ahaadaan tifaftirayaal Wikipedia ah oo firfircoon, joogto ah, mudnaan dheerna leh, aqoon u leh habraacyada iyo dhaqamada Wikipedia, ixtiraamaya oo fahmaya siyaasadahooda, isla markaana helay kalsoonida guud ee bulshada. Musharraxiinta waxaa kale oo looga baahan yahay inay soo bandhigaan haddii ay abid u tafatireen Wikipedia lacag. Su'aalaha la xiriira arrintaan waxaa loo oggol yahay in la waydiiyo musharrax kasta, tifaftire kasta oo bulshada ka tirsan, inta uu socdo habka RFA.
Wadahadal ayaa dhaca muddo todobo maalmood ah oo ku saabsan in musharraxgu uu noqdo maamule. Sida is-afgaradka bulshada, RfA-yada waxaa lagu xayaysiiyaa [[:en:MediaWiki:Watchlist-messages|liisaska daawashada tafaftirayaasha]]. Bulshadu waxay dejisay xadka su'aasha: ma jiro tafaftire waydiin kara in ka badan laba su'aal musharrax. Sidoo kale lama oggola su'aallo qaybo badan ka kooban oo loo qaabeeyey sidii hal su'aal, laakiin dhab ahaantii waydiinaya su'aallo badan oo ka sarreeya xadka. [[Wikipedia:Bureaucrats|Bureaucrats]] iyo la socodayaasha loo qoondeeyey waxay "klerkin" karaan RfA-yada, iyagoo la tacaalaya faallooyinka iyo/ama codadka ay u arkaan inay yihiin kuwo aan habboonayn.
Habka RfA wuxuu u oggolaanayaa tifaftirayaasha kale inay bartaan musharraxka. Tifaftirayaashu waxay sahamiyaan ka-qaybgalka musharraxka iyo asalka uu u leeyahay tifaftire ahaan, waxay ku sameeyaan wadahadallo, iyo fahamka doorka ay codsanayaan. Tafaftirayaashu waxay sheegaan haddii ay taageerayaan ama ay ka soo horjeedaan codsiga, iyaga oo wata sababaha ay u arkaan iyo aragtidooda musharraxka. Sarkaalka aan ku lug lahayn bureaucrat ayaa markaas go'aaminaya haddii uu jiro [[Wikipedia:Is afgarad|is afgarad]] lagu oggolaanayo codsiga. Go'aankani kuma saleysna si gaar ah boqolleyda taageerada, laakiin ficil ahaan inta badan RfA-yada ka sarreeya 75% waa ay maraan. Bulshadu waxay go'aamisay in ''guud ahaan'', RfA-yada u dhexeeya 65 iyo 75% taageerada ay tahay inay hoos yimaadaan go'aanka bureaucrats-ka. (Sidaa darteed, waxay si macquul ah uga dhalaneysaa in ku dhowaad dhammaan RfA-yada ka hooseeya 65% taageerada ay guuldarraysan doonaan.)
In kasta oo RfA uu yahay hab xooggan, tayada jawaab-celinta iyo dib u eegista diyaargarowga musharraxka iyo dabeecaddiisa ee ay sameeyaan tifaftirayaasha khibradda leh ayaa inta badan aad u sarreeya. Codsadayaasha aan guuleysan laakiin qaada tillaabooyin ay kaga jawaabayaan dhibcaha la soo qaaday waxay badanaa ku guuleystaan codsi xiga bilo kadib. Haddii aad xiisaynayso codsashada maamulnimada, waa inaad marka hore akhrisaa hage ku saabsan codsashada maamulnimada iyo tilmaamaha magacaabista. Markaad diyaar u tahay inaad codsato, waxaad ku dari kartaa magacaabistaada bogga [[Wikipedia:Codsiga maamulka]] ("RfA"), si waafaqsan tilmaamaha boggaas.
=== Doorashooyinka maamulayaasha ===
Maamulayaasha waxaa kale oo lagu dooran karaa doorasho maamule oo leh cod sir ah. Doorashooyinka maamulayaasha, oo billowday 2024, ma beddelaan RfA, maamulayaasha soo socdaana waxay si xor ah u dooran karaan habka ay isticmaalayaan. Doorasho tijaabo ah ayaa lagu qabtay Oktoobar 2024. Doorashooyinka maamulayaasha waxaa si joogto ah loogu oggolaaday jadwalka 5-ta bilood ah ee RfC oo la qabtay horraantii 2025. Marka laga reebo daaqadaha doorashada ka horreeya ee magacaabista musharraxa iyo dejinta codadka, habka wuxuu qaadanayaa 12 maalmood: 5 maalmood oo wadahadal iyo su'aallo ah, waxaa ku xiga 7 maalmood oo cod sir ah. Wareegyada doorashada iyo xilliyada daaqad kasta iyo xilli kasta waxaa lagu xayaysiiyaa horay, oo ay ku jiraan ogeysiisyada liiska daawashada.
Ka dib marka codbixintu dhammaato, doorashada waxaa baaraya seddex [[Wikipedia:Check user|checkusers]] ama [[Wikipedia:Steward|stewards]] oo ka tirsan Wikipedia Soomaaliga. Waxay hubin doonaan wixii laba laab ah, aan u qalmin, ama codadka sockpuppeteer oo ay tirtiri doonaan sidii loo baahnaa. Marka baarista la dhammeeyo, codadka waa la tiririyaa, natiijooyinka waa la shaaciyaa, maamulayaasha cusubna waxaa la siiyaa mudnaanta maamulka. Si uu u guuleysto, musharraxgu waa inuu helaa boqolleyda taageerada oo ah 70% ama ka badan iyo kooram ah ugu yaraan 20 cod oo taageero ah. Tirinta codadka waxaa lagu xisaabiyaa Taageerada / (Taageero + Ka soo horjeed) musharrax kasta. Codadka "Neutral" lama isticmaalo xisaabinta boqolleyda taageerada ee musharraxka mana laha saameyn dhinacaas ah.
== Meelaha ay maamulayaasha si gaar ah uga caawin karaan ==
Xuquuqda maamulaha waxay noqon kartaa mid aad u waxtar leh meelaha qaarka ah ee Wikipedia:
* Kahortagga burburinta
* Dhibaatooyinka xuquuqda daabacaadda tilmaamaha
* Dhacdooyinka dareenka maamulaha
* [[Bogga Hore]] qaybaha, sida Wararka ku jira ama Ma ogtahay
* Socodka isbeddellada dhow
* Codsiyada tirtiridda degdegga ah
* Xeerka saddex-jeer dib u celinta iyo xad-gudubyada dagaalka tafaftiridda.
"Maamulayaasha aan lug ku lahayn" ayaa sidoo kale ka caawin kara maamulka Guddiga Garsoorka iyo xallinta khilaafaadka ee ku saabsan meelaha iyo xaaladaha dhibaatada leh. Maamulayaasha ka shaqeynaya doorkan waa ''dhexdhexaad''; ma laha wax lug ah oo toos ah arrimaha ay dadka ka caawinayaan. Liisaska cunaqabateynta ee ay tahay inay fuliyaan maamulayaasha dhexdhexaadka ah.
== <span class="anchor" id="anyuser"></span>Golayaasha ogeysiiska maamulayaasha ==
{{shortcut|WP:ANYUSER}}
Saddex golayaal ogeysiis oo waaweyn ayaa jira oo ay ka dhacaan wadahadallada maamulaha guud (isticmaale kasta wuxuu soo dhigi karaa ama ka qayb qaadan karaa wadahadallada halkaas):
* [[Wikipedia:Ogaysiiska Maamulka]] – Loo isticmaalo waxyaabaha ay maamulayaashu jeclaan karaan (ama u baahan karaan) inay ogaadaan, sida ogeysiisyada iyo macluumaadka guud.
– Loo isticmaalo arrimaha u baahan dareenka maamulayaasha soo maraya. In kasta oo mawduucyada halkan ay noqon karaan kuwo dhaadheer, golahan waxaa inta badan loogu talagalay dhacdooyinka iyo arrimaha kale ee u baahan talo ama dareen.
– Waa gole ogeysiis oo ficillada maamulka ee maamulayaasha lagaga wada hadli karo loona eegi karo bulshada ballaaran.
== Filashooyinka maamulnimada ==
{{shortcut|WP:ADMINEXPECT}}
=== Daryeelka iyo xukunka ===
Haddii la siiyo helitaanka, maamulayaashu waa inay daryeel ku muujiyaan isticmaalka hawlahan cusub, gaar ahaan awoodda ay u leeyihiin inay tirtiraan bogagga oo ay xiraan isticmaayaasha iyo cinwaannada IP (fiiri hage sida- loo sameeyo ee maamulayaasha si aad u barato sida loo sameeyo waxyaalahan). Maamulayaasha cusub waa inay sidoo kale eegaan bogagga ku xiran liiska akhriska maamulayaasha ka hor intaysan isticmaalin awoodahooda maamul. Khaladaadka marmarka qaarkood la sameeyo waa la aqbalaa laakiin khaladaadka halista ah ama soo noqnoqda, ama kuwa ku lug leh xad-gudubyada hab dhaqanka maamulaha 'ee lugta leh' marmarka qaarkood maaha.
Qalabka maamulaha sidoo kale waa in lagu isticmaalo xukun taxaddar leh; waxay qaadan kartaa xoogaa waqti ah maamulaha cusub inuu barto goorta ay ugu fiican tahay in la isticmaalo qalabka, waxayna qaadan kartaa bilo in la helo dareen wanaagsan oo ku saabsan inta muddada ah ee la dejinayo marka la isticmaalayo qalabka sida xiridda iyo ilaalinta bogga ee khilaafaadka adag. Maamulayaasha cusub waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay si tartiib ah u billaabaan oo ay ka dhistaan khibrad meelaha ay ku barteen, iyo inay dadka kale waydiiyaan haddii ay shaki qabaan.
=== Hab dhaqanka maamulaha ===
{{shortcut|WP:ADMINCOND}}
Maamulayaashu waa inay ku hoggaamiyaan tusaale ahaan, isla markaana, sida ''dhammaan tafaftirayaasha'', ay ugu dhaqmaan si ixtiraam leh, rayid ah oo ay la falgalaan kuwa kale ''mar kasta''. Maamulayaasha kama xorooba {{em|wax kasta}} oo ka mid ah siyaasadaha la dhisay ee Wikipedia; waxaa laga filayaa inay raacaan oo ay gutaan waajibaadkooda sida ugu fiican ee awooddooda ah. Khaladaadka marmarka qaarkood waa kuwo si buuxda ula jaan qaadaya isticmaalka qalabka maamulaha; maamulayaasha looma filayo inay noqdaan kuwo kaamil ah. Si kastaba ha ahaatee, carqaladaynta joogtada ah ama halista ah ee Wikipedia iyada oo loo marayo dabeecad sida [[Wikipedia:Anshax|aan rayid ahayn]] ama tafaftiridda niyad-xumada ah waa mid aan la jaanqaadi karin oo ah ''khilaaf toos ah'' oo lala leeyahay filashooyinka iyo mas'uuliyadaha maamulayaasha, iyo xukunka xun ee joogtada ah ama fool xun ayaa horseed u noqon kara in laga xayuubiyo qalabka maamulaha. Maamulayaashu waa inay ku dadaalaan inay tusaale u noqdaan heerarka sare ee ixtiraamka iyo rayidnimada, iyo tafaftiridkooda, wadahadalladooda, is-dhexgalkooda, iyo hab dhaqankooda waa inay dejiyaan tusaalaha dhammaan tafaftirayaasha kale ''mar kasta''. Tani waa labadaba ''shuruud'' iyo ''xaalad'' haysashada mudnaanta maamulaha.
Maamulayaashu waa inay maskaxda ku hayaan inay haystaan boqollaal saaxiibo ah. Sidaa darteed, haddii maamuluhu ausan u hoggaansami karin siyaasadaha goobta oo uusan nagaan rayid (xitaa xagga isticmaayaasha muujinaya dabeecadda dhibaatada leh) inta uu wax ka qabanayo arrin go'an, maamuluhu waa inuu arrinta u keenaa gole ogeysiis ama u gudbiyaa maamule kale si uu wax uga qabto, halkii uu ka darsan lahaa ama ka sii dari lahaa dhibaatada hab-dhaqan xumo.
=== Xisaabtanka ===
{{shortcut|WP:ADMINACCT}}
Maamulayaashu waxay ka xisaabtamaan ficilladooda ku lug leh qalabka maamulaha, maadaama ficillada maamulaha ee aan la sharaxin ay niyad-jabiso tafaftirayaasha kale. Iyadoo ku xiran kaliya xuduudaha [[Wikipedia:Anshax|rayidnimada]], [[Wikipedia:Ma jiraan weeraro shaqsiyeed|ka fogaanshaha weerarrada shakhsi ahaaneed]], iyo [[Wikipedia:U qaado niyad wanaagsan|u qaadashada wanaagsan]] ee macquulka ah, tafaftirayaashu waxay xor u yihiin inay wax ka weydiiyaan ama dhaleeceeyaan ficillada maamulaha. Maamulayaasha waxaa laga filayaa inay si degdeg ah oo rayid ah uga jawaabaan su'aalaha ku saabsan hab dhaqankooda Wikipedia-la xiriira iyo ficillada maamulka, gaar ahaan inta lagu jiro wadahadallada bulshada ee golayaasha ogeysiiska ama inta lagu jiro habsocodka Guddiga Garsoorka. Maamulayaashu waa inay caddeeyaan ficilladooda marka la codsado.
Maamulayaasha si halis ah ama soo noqnoqda ugu dhaqma si dhibaato leh, ama lumiyay kalsoonida ama kalsoonida bulshada, waxaa la cunaqabteyn karaa ama laga xayuubin karaa xuquuqdooda maamulaha Guddiga Garsoorka ama codsiga dib u yeerista. Tani waxay dhacday ama waxaa la soo jeediyay ficillada soo socda:
* Maamulnimo "niyad-xumo ah" ([[Wikipedia:Sock puppetry|sock puppetry]], xad gudub weyn oo kalsooni ah,
{{spaced ndash}}tani waxay noqon kartaa mid lala yeesho tifaftirayaasha (tusaale ahaan, la'aanta digniinaha habboon ama sharraxaadaha ficillada), ama si wax looga qabto welwelka bulshada (gaar ahaan marka la raadiyo sharraxaadyo ama faallooyin kale oo halis ah)
**In kasta oo hababka ugu wanaagsan ee maamulayaashu ay yihiin inay u suurtageliyaan iimaylka iyo ogeysiisyada, looma baahna inay sidaas sameeyaan, mana loo baahna inay akhriyaan ama ka jawaabaan haddii la suurtogeliyey. Maamulayaasha aan u suurtagelin ogeysiisyada waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay arrintan ku muujiyaan boggooda isticmaale.
* Xad gudub soo noqnoqda, joogto ah, ama fool xun oo ku saabsan qalab ama oggolaansho isticmaale oo la socota qalabka maamulaha (sida u guurista faylasha]] ama isticmaalka [[Wikipedia:Rollback|dib u celinta]]) {{endash}} maamulaha waxaa laga xayuubin karaa mudnaanta maamulka si buuxda oo kaliya si looga saaro helitaanka oggolaanshaha isticmaale ee la socota.
* Xukun xumo soo noqnoqda ama joogto ah.
=== Amniga ===
{{shortcut|WP:SECUREADMIN}}
Wikipedia siyaasadda shuruudaha xoogga erayga sirta ah waxay ka rabtaa maamulayaashu inay haystaan eryo sir ah oo xooggan iyo inay raacaan hababka amniga shakhsi ahaaneed ee habboon. Maadaama ay leeyihiin awood ay ku geystaan waxyeelo goobta oo dhan ah hal tafaftir, akoon admin ah oo la hareer maray ayaa la xiri doonaa mudnaantiisana waa laga saarayaa sababo amniga goobta awgeed. Xaaladaha qaarkood, ka noqoshada mudnaanta waxay noqon kartaa mid joogto ah. Maamul kasta oo la ogaado inuu haysto eray sir ah oo ka yar 8 xaraf dherer ahaan ama ka mid ah [https://github.com/danielmiessler/SecLists/blob/master/Passwords/Common-Credentials/10k-most-common.txt 10,000 erayada sirta ah ee ugu caansan] sidoo kale waa la desysopping karaa. Go'aanka ku saabsan dib u sysopping maamulayaasha ku meel gaar ahaan la desysopped waxaa loo daayay Guddiga Garsoorka, kuwaas oo tixgelin doona in mulkiilaha xaqqa leh si sax ah loo aqoonsaday, iyo aragtidooda ku saabsan dhacdada iyo maamulka iyo amniga (oo ay ku jiraan amniga mustaqbalka ee suurtogalka ah) ee akoonka.
Xaqiijinta laba tallaabo ah waa la heli karaa si loo sii sugo akoonnada isticmaalka aan la oggolayn.
Maamulayaashu waa inay '''marnaba''' la wadaagin eraygooda sirta ah ama akoonkooda qof kale, sabab kasta ha ahaatee. Haddii ay ogaadaan in eraygooda sirta ah la hareer maray, ama akoonkooda si kale loo hareer maray (xitaa tifaftire ama qof ay yaqaaniin oo ay aaminsan yihiin), waa inay isku dayaan inay beddelaan isla markiiba, ama haddii kale u sheegaan bureaucrat si ku meel gaar ah loo desysopping. Isticmaayaasha ku guuldareysamaya inay soo sheegaan isticmaalka aan la oggolayn ee akoonkooda waa la desysopping doonaa. Isticmaalka aan la oggolayn waxaa loo tixgeliyaa 'xaalado muran leh', mana soo celin doonto si otomaatig ah.
== <span class="anchor" id="INVOLVED"></span><span class="anchor" id="UNINVOLVED"></span><span class="anchor" id="involved"></span><span class="anchor" id="uninvolved"></span>Maamulayaasha ku lugta leh ==
{{shortcut|WP:INVOLVED|WP:UNINVOLVED}}
{{Quote box
| quote = "Ninna ma aha garsoore ku habboon kiisa u gaar ah"
| source = Thomas Hobbes, ''Leviathan Leviathan''
}}
Guud ahaan, taftirayaashu waa aysan u dhaqmin maamulayaal ahaan khilaafaadka ay ku lug lahaayeen. Tani waa sababta oo ah maamulayaasha lugta leh waxay noqon karaan, ama u muuqan karaan, kuwo aan awood u lahayn inay gaaraan go'aanno ujeeddo leh khilaafaadka ay dhinac ka ahaayeen ama ay dareen xooggan ka qabaan. Lug lahaanshaha waxaa bulshadu si ballaaran u fasiraysaa inay ku jirto khilaafaadyo hadda jira ama la soo dhaafay oo lala yeeshay tifatire (ama tafaftirayaal), iyo khilaafaadka mowduucyada, dhib ma laha dabeecadda ama da'da khilaafka.
Hal digniin oo muhiim ah ayaa ah in maamulaha la falgalay tafatire ama goob mowduuc ah ''sii ahaan doona doorka maamulka oo kaliya'', ama kaasoo ka qaybgal kiisii hore uu ahaa mid yar ama tafaftirro cad oo aan muujin eex, waa {{em|aan lug lahayn}} mana laga horjoogsado inuu ka shaqeeyo awood maamul oo la xiriirta tafatirahaas ama goobta mowduuca ah. Digniinaha, wadahadal deggan oo macquul ah iyo sharraxaadda digniinahaas, talada ku saabsan caadooyinka bulshada, iyo talooyinka ku saabsan erayada suurtogalka ah iyo hababka ma ka dhigayaan maamulaha mid lug leh.
Kiisaska tooska ah (tusaale ahaan, burburinta muuqata, bulshadu waxay taariikh ahaan taageertay ficilka cad ee maamulaha kasta - xitaa haddii uu lug leeyahay - iyadoo la saleynayo in maamule kasta oo macquul ah uu u badan yahay inuu gaari lahaa gabagabadaas oo kale. In kasta oo ay jiraan wax ka reebitaan ku saabsan mamnuucidda tafatirayaasha lugta leh ee qaadaya ficil maamul, weli waa habka ugu wanaagsan ee kiisaska uu maamuluhu u muuqan karo inuu lug leeyahay in arrinta loo gudbiyo maamule kale iyada oo la marayo golayaasha ogeysiiska ee khuseeya.
Tafatirayaasha aan maamulayaasha ahayn ee xanibaya wadahadallada
iyo qiimaynta is-afgaradka waxaa lagu hayaa isla heerarkaas; tafatirayaasha xanibaya wadahadalladaas waa inaysan ku lug lahaan wadahadalka laftiisa ama khilaafaadka la xiriira.
== <span class="anchor" id="Grievances by users"></span><span class="anchor" id='Grievances by users ("administrator abuse")'></span>Cabashooyinka ==
{{shortcut|WP:ADMINABUSE|WP:ADMINISTRATORABUSE}}
Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in maamuluhu u dhaqmay si aan habboonayn, waa inuu si toos ah u muujiyaa welwelkiisa maamulaha mas'uulka ka ah oo uu isku dayaa inay xal gaaraan si nidaamsan oo rayid ah. Haddii aan arrinta lagu xallin labada dhinac u dhexeeya, isticmaayaashu waxay ku sii wadi karaan xallinta khilaafka (fiiri qaybtan hoose wixii macluumaad dheeraad ah). Hal hab oo suurtagal ah waa in la bilaabo wadahadal dib u eegista ficilka maamulka ama golaha ogeysiiska maamulayaasha si loo codsado jawaab celinta bulshada {{endash}} si kastaba ha ahaatee, cabasho sidayaashu waa inay ogaadaan in hab dhaqankooda la siman yahay oo la tixgeliyo sida isticmaalaha ay ka wada hadlayaan. Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in si aan habboonayn loo xanibay, wuxuu mari karaa habka codsiga xanibaada waa uu sharaxi karaa xaaladda iyo sababta ay u rumeysan yihiin in xiriddu ay tahay mid aan habboonayn ama aan la caddayn karin.
In kasta oo Guddiga Garsoorka ausan si caadi ah u eegin Xanibaha gaagaaban ama caadiga ah, welwelka ku saabsan caafimaadka maamulaha iyo ku habboonaanta doorka waxaa loo keeni karaa guddiga iyadoo lala wato Codsi Garsoor, badanaa marka hababka kale ee xallinta khilaafka ay guuldarraysanayaan iyo marka habkani yahay ikhtiyaarka ugu dambeeya.
== Xad gudubka qalabka maamulka ==
{{shortcut|WP:TOOLMISUSE}}
Xad gudubka qalabka maamulka waxaa loo tixgeliyaa ''arrin aad u halis ah''; waxaa la siiyaa isticmaayaasha la aaminsan yahay ee loogu talagalay dayactirka iyo hawlaha kale, waana in mar walba la isticmaalaa iyadoo laga fikirayo, daryeel leh, dadaal habboon iyo xukun wanaagsan. Xad gudubka halista ah ee qalabka ayaa horseed u noqon kara cunaqabatayn ama xitaa ka saariddooda. Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in maamuluhu uusan isticmaalin qalabkiisa maamulka sida waafaqsan siyaasadaha iyo tilmaamaha Wikipedia ee la dhisay, markaa waa inay marka hore ka wada hadlaan welwelkooda iyo arrimahooda maamulaha la xiriira si toos ah. Kiisaska aysan arrintu ku xallin si toos ah loogana wada hadlo iyo/ama marka la go'aamiyo in gelitaanka bulshada ballaaran ay tahay mid lagama maarmaan ah ama loo baahan yahay, isticmaayaashu waxay soo dhigi karaan welwelkooda ku saabsan arrinta si ay u eegto bulshada ballaaran.
Xaaladaha caadiga ah ee ay badanaa lagama maarmaanka tahay in laga fogaado isticmaalka qalabka:
* ''Khilaaf dano ah ama aan dhexdhexaad ahayn'' – Maamulayaashu waxa aysan caadi ahaan isticmaalin qalabkooda arrimaha ay si shakhsi ah ugu lug leeyihiin (tusaale ahaan, khilaaf nuxur ah oo ay dhinac ka yihiin).
* ''Caadooyinka bulshada ama siyaasadaha'' – Marka siyaasad ama caado bulsho ay caddahay in aysan aheyn in la isticmaalo qalabka, markaa qalabka waa aysan aheyn in la isticmaalo iyada oo aan la bixin sharraxaad muujineysa in arrinta la tixgeliyey, iyo sababta (dhif ah) reebitaanka loo arko mid macquul ah.
* ''Ficillada maamulaha ee la xiriira tafatiridda lacagta la siiyo'' – Qalabka maamulka waxaa laga yaabaa inaan loo isticmaalin qayb ka mid ah hawl kasta oo tafatirid lacag ah, marka laga reebo ama marka lacagta ay bixiso Aasaaska Wikimedia ama shirkad la xiriirta WMF.
* ''Dib u celinta ficillada maamulayaasha kale'' – Kaliya si ixtiraamaysa maamulaha ficilkiisa uu lug ku leeyahay, iyo (badanaa) ka dib wadahadal.
* ''Dib u soo celinta ficil maamul oo horay loo soo celiyey'' (mararka qaarkood loo yaqaan "dagaalka giraangiraha").
Fiiri hoos kuwan iyo wax ka reebitaanka aadka u yar.
Xitaa marka isticmaalka qalabku uu u muuqdo mid macquul ah, haddii uu jiro shaki waxaa fiican in la waydiiyo maamule kale oo madaxbannaan inuu dib u eego oo (haddii la caddayn karo) uu qaado ficilka.
=== Dib u celinta ficilka maamulaha kale ===
{{shortcut|WP:RAAA}}
Maamulayaasha waxaa laga filayaa inay yeeshaan xukun wanaagsan waxaana la rumeysan yahay inay si taxaddar leh u tixgeliyeen ficillada ama go'aannada ay fuliyaan maamulayaal ahaan. Maamulayaashu way is khilaafi karaan, laakiin ficillada maamulka waa aysan aheyn in la celiyo iyada oo aan lahayn sabab wanaagsan, feker taxaddar leh, iyo (haddii ay u badan tahay in laga soo horjeesto), halkaas oo maamuluhu uu hadda joogo, wadahadal gaaban oo lala yeesho maamulaha ficilkiisa la looltamayo.
==== Xaaladaha gaarka ah ====
Xaaladaha qaarkood, siyaasadda caadiga ah ee dib u celinta ficilka maamulaha kale ma khuseyso:
* '''Xanibaha ay sameeyeen Guddiga Garsoorka:''' Xanibaha ay oggolaadeen Guddiga Garsoorka waa inay ku jiraan tilmaan cad oo ah halka ay ka yimaadeen, sida "Guddiga Garsoorka awgeed", "Codsigu waa kaliya Guddiga Garsoorka", ama. Maamulayaashu waa inay kaliya dhigaan, yareeyaan, ama ka saaraan xiridahaas iyagoo haysta oggolaansho qoraal ah oo horudhac ah oo ka yimid guddiga.
* '''Xanibaha CheckUser:''' Xiridaha loo cayimay sida "Xannibaha CheckUser" (taas oo ah, xanibaad ku tiirsan natiijooyinka qarsoodiga ah ee CheckUser) waxaa laga yaabaa inaysan celin maamulayaasha aan lahayn helitaanka qalabka CheckUser. Cabashooyinka xiridahan waxaa inta badan la maqlayaa on-wiki, laakiin waxaa maqli kara Guddiga Garsoorka xaaladaha qasabka ah. Maamulayaasha waxaa la xusuusiyey bishii Luulyo 2010 inay aysan celin karin xiridaha CheckUser iyagoo aan haysan oggolaansho horudhac ah oo ka yimid Guddiga ama checkuser.
* '''Xanibaha Oversight:''' Xanibaha loo cayimay sida "Xiridaha Oversight" (taas oo ah, xiridaha ku tiirsan macluumaadka la xakameeyey) waxaa laga yaabaa inaysan celin maamulayaasha aan lahayn helitaanka oggolaanshaha oversight. Guddiga Garsoorka ayaa xukumay bishii Maarso 2013 in xiridaha oversight aan la celin karin iyadoo aan la haysan oggolaansho horudhac ah oo ka yimid Guddiga ama oversighter.
* '''Xanibaha safka VRT ee khilaafka danaha:''' Xanibaha la dhigay qayb ka mid ah safka VRT ee khilaafka danaha oo ay ku jirto nambarka tigidhka ee sababaynta xanibaada waxaa laga yaabaa inaysan celin iyadoo aan la haysan oggolaanshaha maamule leh helitaanka safka ama Guddiga Garsoorka Dhaqdhaqaaqa Abriil 2026.
=== <span class="anchor" id="Wheel war"></span>Dib u soo-celinta ficil la celiyey ("dagaalka giraangiraha") ===
{{shortcut|WP:WHEEL|WP:WW}}
Marka maamule kale uu ''horay'' u celiyey ficil maamul, waxaa aad u dhif ah inuu jiro sabab kasta oo sharci ah oo loogu talagalay maamulaha asalka ah ama maamule kale inuu dib u soo celiyo ficilka la mid ah ama la mid ah mar uun iyada oo aan lahayn wadahadal cad oo horseedaya go'aan ay gaareen is-afgarad. dagaalka giraangiraha waa marka ficilka maamulaha uu celiyo maamule kale, laakiin halkii laga wadahadli lahaa khilaafka, qalabka maamulka ayaa markaas loo isticmaalaa si dagaal ah si loo tirtiro ama loo dib u sameeyo ficilka. Iyadoo ay jiraan wax ka reebitaan aad u yar, marka ficil maamul la celiyo, waa aysan aheyn in la soo celiyo iyada oo aan la helin is-afgarad.
<div style="border: 2px solid #990000; background-color: #FF000030; border-radius: 1em; padding: 0.5em 1em; color:inherit;">
<strong style="font-weight:normal;">Ha ku celin ficil maamul oo la celiyey marka aad ogtahay in maamule kale uu ka soo horjeedo. Ha sii wadin silsilad dib-u celin maamul ah oo aan lahayn wadahadal. Xalli khilaafaadka maamulka {{underline|iyada oo la marayo wadahadalka}}.</strong>
</div>
Dagaalka giraangiraha waxay badanaa horseeddaa codsi garsoor oo degdeg ah. Cunaqabateynta wheel warring waxay ka timid canaan iyo digniin, ilaa xirid ku meel gaar ah, ilaa desysopping, xitaa kiisaska ugu horreeya ee markii ugu horreysay. Waxaa jiray dhowr garsoor kiisas oo khuseeya oo ku saabsan mawduuca dagaalka giraangiraha.
Erayada waxaa kale oo loo isticmaalay taariikh ahaan maamule si aan habboonayn u celinaya noocyada qaarkood ee ficil rasmi ah.
Wikipedia waxay ka shaqeysaa ruuxa [[Wikipedia:Is afgarad|is afgaradka]]; khilaafaadka waa in lagu dejiyaa wadahadal rayid ah halkii ay ka noqon lahaayeen halgan awoodeed. Waxaa jira dhowr arrimood oo muhiim ah oo dagaalku uu ka fiican yahay wadahadalka, ama u qalma in aad lumiso sharaftaada wanaagsan. Haddii aad dareento ''rabitaan'' ah in aad wheel war, isku day beddelladan:
* Raadi wadahadal wax dhisaya, oo ujeedkeedu yahay in la qaboojiyo xaaladda oo loo soo celiyo hababka caadiga ah. Qaadashada hab-dhaqan iyo hab qaboojin ah oo ula kac ah inta aad sharaxayso ayaa caawin karta. Xaaladaha qaarkood, iimaylka waxaa laga yaabaa inuu u oggolaado talo shakhsi ah oo qalbi ah in la bixiyo oo aan si fudud loogu soo dhajin karin wiki-gan.
* Haddii aad ka walwalsan tahay hab-dhaqan xumo oo sug gelitaanka. Wixii <strong>xad gudub halis ah oo fool xun oo qalabka ah</strong> tixgeli in aad xareyso codsi kiis [[Wikipedia:Ogaysiiska Maamulka|Guddiga Garsoorka]].
* Haddii aad ka walwalsan tahay inaan la shaqayn (ama daahitaanka loo baahan yahay ee wada-hadalka) ay si dhakhso ah u keeni karti xaaladdu inay si xun u xumaato ama ay noqoto mid aan ku habboonayn, mararka qaarkood waxay noqon kartaa mid macquul ah in iimayl loo diro Guddiga Garsoorka oo loo sheego xaaladda ama loo codsado faragelin ama talo degdeg ah. Tani waxay noqon kartaa kiiska halkaasoo macluumaad aan dadweyne ahayn ama waxyeelo ay ka dhalan kartaan.
* Oo xusuusnow inaad haysato boqollaal saaxiibo ah: keligaa ma tihid inta badanna arrimaha waxaa ka sii dara xukunka xun. Haddii lagugu arko adigoo si wanaagsan u dhaqmaya, badanaa arrintu way dhammaan doontaa dhawaan, si kasta oo ay u muuqato mid xun. Mararka qaarkood waxaa ugu wanaagsan in si fudud loo qaato nasasho oo la dejiyo.
Erayada "giraangir" waxay ka yimaadeen sharraxaadda akoonnada mudnaanta sare leh ee kombuyuutarrada weyn ee PDP-10 iyo TOPS-20, halkaas oo "giraangir" loo isticmaalay sida "xidid" loogu isticmaalo nidaamyada Linux/Unix.<ref>{{cite web|title=Wheel |url=http://www.catb.org/jargon/html/W/wheel.html |access-date=8 June 2021 |work=Jargon File 4.4.7 |publisher=Eric S. Raymond}}</ref>
<ref>{{cite web|title=Wheel bit |url=http://www.catb.org/jargon/html/W/wheel-bit.html |access-date=8 June 2021 |work=Jargon File 4.4.7 |publisher=Eric S. Raymond}}</ref>
==Tixraacyada==
{{Reflist}}
== Xiriiriyeyaasha dibadda ==
* [[Meta:Administrators of Wikimedia projects/Wikipedias|Maamulayaasha dhammaan Wikipediyeyaasha]],
*[[:en:Wikipedia:Meta|Meta-Wiki]]
d22zxazggnsm91c11c0gfytxgj5qphd
311461
311460
2026-10-30T17:17:23Z
Isma4l
41797
311461
wikitext
text/x-wiki
{{Policy|WP:ADMIN|WP:SYSOP|WP:MOP}}
{{Ombox
|text = '''Kani ma aha bog lagu dhejiyo su'aalaha maamulayaasha.''' Taas beddelkeeda, isticmaal Codsashada dareenka maamulaha.|image=[[File:Symbol question.svg|link=|alt=|35px]]}}
{{Nutshell|Maamulayaashu waa tafatirayaal tabaruceyaal ah lagu kalsoon yahay ee loo oggolaaday inay isticmaalaan qalabka gaar ah ee Wikipedia Soomaaliga. Waxaa laga filayaa inay ilaalinayaan heer sare oo anshax ah, inay si caddaalad ah u adeegsadaan qalabka, isla markaana ay {{strong|marnaba}} u isticmaalin si ay faa'iido uga helaan khilaaf.}}
{{Enforcement policy list}}
[[File:Wikipedia Administrator.svg|thumb|Qalabka maamulka ee Wikipedia waxaa badanaa lagu barbar dhigaa mop-ka nadaafadda, taasoo keenta in maamulnimada mararka qaarkood lagu sifeeyo in "la siiyay mop-ka". Sida qof nadiifiye ah oo dhab ah laga yaabo inuu furayaal u haysto xafiisyo ay shaqaalaha kale ka reeban yihiin, maamulayaashu waxay leeyihiin awoodo gaar ah oo door ah, laakiin - sidoo kale sida nadiifiyaha dhabta ah - kama muhiimsana tafatirayaasha kale.]]
'''Maamulayaasha''', oo si caadi ah loogu yaqaan '''admins''' ama '''sysops''' (hawl wadeenada nidaamka), waa tafatirayaasha [[Wikipedia]] ee la siiyay awoodda farsamo si ay u qabtaan ficilo gaar ah oo ku saabsan Wikipedia Soomaaliga. Kuwani waxaa ka mid ah awoodda ay u leeyihiin inay [[WP:BLOCK|xanibaan]] oo ay furaan akoonnada isticmaalaha, [[Ciwaanka IP-ga|cinwaannada IP]], iyo kala duwanaanshaha IP ee tifaftiridda, inay wax ka beddelaan bogagga si buuxda loo [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaaliyay]], inay codsadaan oo ay ka saaraan [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaalinta bogga]], inay [[WP:DELETE|tirtiraan]] oo ay soo celiyaan bogagga, inay wareejiyaan bogagga iyada oo aan la xaddidin, iyo inay isticmaalaan qalabka kale ee gaarka ah.
Maamulayaashu waxay qaataan mas'uuliyadahan iyagoo ah tabaruceyaal ka dib markii ay maraan habka dib u eegista bulshada ama iyagoo ay soo doorteen saaxiibadooda tafatirayaasha ah. Uma dhaqmaan sidii shaqaale ka tirsan [[Wikimedia Foundation|Aasaaska Wikimedia]]. Weligood looma baahna inay isticmaalaan qalabkooda mana aha inay marnaba u isticmaalaan si ay faa'iido uga helaan khilaaf ay ku lug lahaayeen. Maamulayaasha waa inaan lagu khaldin [[m:System administrators|maamulayaasha nidaamka Wikimedia]] ("sysadmins").
Wikipedia Soomaaliga wuxuu leeyahay {{NUMBEROFADMINS}} maamulayaal (fiiri {{Plainlink|url=//so.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ListUsers/sysop&limit=2000|name=liiska buuxa ee akoonnada leh mudnaanta maamulaha}} ama liisaska maamulayaasha ee heerka wax qabadka).
== <span class="anchor" id="POWERS"></span><span class="anchor" id="Powers"></span><span class="anchor" id="ABILITIES"></span><span class="anchor" id="Abilities"></span><span class="anchor" id="ADMINRIGHTS"></span><span class="anchor" id="MOPRIGHTS"></span>Awoodaha maamulayaasha ==
{{Shortcut|WP:MOPRIGHTS}}
Maamulayaashu waxay leeyihiin awoodda farsamo si ay u fuliyaan ficillada soo socda:
* [[Wikipedia:Xannibaadyo iyo mamnuucid|Xannib]] iyo furid akoonnada isticmaalaha, cinwaannada IP, iyo kala duwanaanshaha IP ee tifaftiridda<ref>Xiridmahan waxay diidi karaan tifaftiridda bogag ama magacyo gaar ah, ama waxaa lagu dabaqi karaa goobta oo dhan iyo {{em|dhammaan bogagga}}.</ref>
* Codsashada, wax ka beddelidda, iyo ka saaridda [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaalinta bogga]] ee bog gaar ah si loo xaddido ama loo oggolaado tafaftiridda, u guurista, abuurista, iyo/ama soo gelinta faylasha
* Wax ka beddelidda bogagga si buuxda loo ilaaliyay
* [[Wikipedia:Xeerka Tirtirka|Tirtiridda]] bogag leh 5,000 ama ka yar dib u eegisyo<ref>Bogagga leh in ka badan 5000 dib u eegis waxaa kaliya tirtiri kara [[Wikipedia:Steward|steward]].</ref>
* Daawashada iyo soo celinta bogagga la tirtiray
* [[Wikipedia:Tirtiridda taariikhda|Xaddididda iyo soo celinta muuqashada dadweynaha]] ee macluumaadka diiwaannada shakhsiga ah iyo dib u eegisyada bogga
* Bixinta iyo ka noqoshada ogolaanshaha isticmaale ee gaarka ah ee [[Wikipedia:Codsiga maamulka/Hordhac|ay codsadeen akoonnada isticmaalaha]]<ref>Maamulayaashu waxay bixin karaan oo ka noqon karaan abuuraha akoonka, confirmed, event rrganizer, IP block exempt. Waxay kaloo awood u leeyihiin inay bixiyaan oo ka noqdaan xuquuqaha been abuurka ah ee AutoWikiBrowser, AFC, maadaama ay awood u leeyihiin inay wax ka beddelaan bogagga si buuxda loo ilaaliyay.</ref>
* Wax ka beddelidda bogagga ku jira magaca MediaWiki, iyadoo laga reebo bogagga JavaScript iyo CSS<ref>Kaliya [[Wikipedia:Interface administrators|maamulayaasha interface-ka]] ayaa leh awoodda ay ku beddelaan bogagga JavaScript iyo CSS ee ku jira magaca MediaWiki.</ref>
* Fulinidda ficillo kale oo gaar ah sida lagu qoray {{Section link|Special:ListGroupRights#sysop}}
Sida caadada ah, maamulayaashu waxay badanaa mas'uuliyad ka saaraan xukunka natiijooyinka wadahadallada qaarkood, sida wadahadallada tirtiridda, wadahadallada dhaqdhaqaaqa, iyo wadahadallada dib-u eegista dhaqdhaqaaqa, laakiin tifaftirayaasha aan maamulaha ahayn ayaa iyaguna xiri kara wadahadallada
== Noqoshada maamulaha ==
{{Shortcut|WP:CANDIDATE|WP:BECOMEADMIN}}
Lagu jiro [[Soomaali Wikipedia|Wikipedia-ha Af-Soomaali]], waxaa jira laba hab oo lagu noqdo maamulaha: iyada oo la marayo is afgarad laga dhisay wadahadalka dadweynaha, ama cod sir ah. Wikipedia Soomaaliga wuxuu u baahan yahay in musharraxiinta maamulayaashu ay haystaan xaqqa isticmaale ee [[Wikipedia:Autoconfirmed users|Autoconfirmed user]]. ([[m:List of Wikipedias|Wikipedia-yada kale]] waxay leeyihiin siyaasadahooda gaarka ah ee bixinta maamulnimada.)
'''Kaliya hal akoon oo qof go'an ah ayaa yeelan kara qalabka maamulka'''. Reer-baxnimada kaliya ayaa ah in maamulayaashu ay shaqeyn karaan [[Wikipedia:Bots|botyada]] leh helitaanka maamulka.
Ogolaanshaha maamulaha waxaa la bixiyaa si aan xad lahayn, waxaana laga saarayaa kaliya marka la codsado, xaaladaha ku lug leh faragelinta heerka sarre ah, ama sabab la xiriirta shaqo la'aan.
=== <span class="anchor" id="Request for adminship"></span>Codsashada maamulnimada iyada oo la marayo is afgarad ===
Isticmaale kasta oo autoconfirmed ah wuxuu codsan karaa maamulnimo ("RfA") bulshada dhexdeeda. Si kastaba ha ahaatee, maamulayaasha waxaa laga filayaa inay yeeshaan heer sarre oo kalsooni iyo ammaan ah bulshada dhexdeeda, markaa codsiyada ka yimaada isticmaayaasha aan lahayn khibrad la taaban karo badanaa ma guuleystaan. Tafaftiraha kasta wuxuu ka faalloon karaa codsiga, tifaftire kastana wuxuu qiimayn doonaa musharrax kasta si uu u gaar ah. Si kastaba ha ahaatee, kaliya tifaftirayaasha haysta xaqqa isticmaale ee autoconfirmed user ayaa "codayn kara" codsiyada.
Kahor inta aan la codsan ama la aqbalin magacaabista, musharraxiinta waa inay guud ahaan ahaadaan tifaftirayaal Wikipedia ah oo firfircoon, joogto ah, mudnaan dheerna leh, aqoon u leh habraacyada iyo dhaqamada Wikipedia, ixtiraamaya oo fahmaya siyaasadahooda, isla markaana helay kalsoonida guud ee bulshada. Musharraxiinta waxaa kale oo looga baahan yahay inay soo bandhigaan haddii ay abid u tafatireen Wikipedia lacag. Su'aalaha la xiriira arrintaan waxaa loo oggol yahay in la waydiiyo musharrax kasta, tifaftire kasta oo bulshada ka tirsan, inta uu socdo habka RFA.
Wadahadal ayaa dhaca muddo todobo maalmood ah oo ku saabsan in musharraxgu uu noqdo maamule. Sida is-afgaradka bulshada, RfA-yada waxaa lagu xayaysiiyaa [[:en:MediaWiki:Watchlist-messages|liisaska daawashada tafaftirayaasha]]. Bulshadu waxay dejisay xadka su'aasha: ma jiro tafaftire waydiin kara in ka badan laba su'aal musharrax. Sidoo kale lama oggola su'aallo qaybo badan ka kooban oo loo qaabeeyey sidii hal su'aal, laakiin dhab ahaantii waydiinaya su'aallo badan oo ka sarreeya xadka. [[Wikipedia:Bureaucrats|Bureaucrats]] iyo la socodayaasha loo qoondeeyey waxay "klerkin" karaan RfA-yada, iyagoo la tacaalaya faallooyinka iyo/ama codadka ay u arkaan inay yihiin kuwo aan habboonayn.
Habka RfA wuxuu u oggolaanayaa tifaftirayaasha kale inay bartaan musharraxka. Tifaftirayaashu waxay sahamiyaan ka-qaybgalka musharraxka iyo asalka uu u leeyahay tifaftire ahaan, waxay ku sameeyaan wadahadallo, iyo fahamka doorka ay codsanayaan. Tafaftirayaashu waxay sheegaan haddii ay taageerayaan ama ay ka soo horjeedaan codsiga, iyaga oo wata sababaha ay u arkaan iyo aragtidooda musharraxka. Sarkaalka aan ku lug lahayn bureaucrat ayaa markaas go'aaminaya haddii uu jiro [[Wikipedia:Is afgarad|is afgarad]] lagu oggolaanayo codsiga. Go'aankani kuma saleysna si gaar ah boqolleyda taageerada, laakiin ficil ahaan inta badan RfA-yada ka sarreeya 75% waa ay maraan. Bulshadu waxay go'aamisay in ''guud ahaan'', RfA-yada u dhexeeya 65 iyo 75% taageerada ay tahay inay hoos yimaadaan go'aanka bureaucrats-ka. (Sidaa darteed, waxay si macquul ah uga dhalaneysaa in ku dhowaad dhammaan RfA-yada ka hooseeya 65% taageerada ay guuldarraysan doonaan.)
In kasta oo RfA uu yahay hab xooggan, tayada jawaab-celinta iyo dib u eegista diyaargarowga musharraxka iyo dabeecaddiisa ee ay sameeyaan tifaftirayaasha khibradda leh ayaa inta badan aad u sarreeya. Codsadayaasha aan guuleysan laakiin qaada tillaabooyin ay kaga jawaabayaan dhibcaha la soo qaaday waxay badanaa ku guuleystaan codsi xiga bilo kadib. Haddii aad xiisaynayso codsashada maamulnimada, waa inaad marka hore akhrisaa hage ku saabsan codsashada maamulnimada iyo tilmaamaha magacaabista. Markaad diyaar u tahay inaad codsato, waxaad ku dari kartaa magacaabistaada bogga [[Wikipedia:Codsiga maamulka]] ("RfA"), si waafaqsan tilmaamaha boggaas.
=== Doorashooyinka maamulayaasha ===
Maamulayaasha waxaa kale oo lagu dooran karaa doorasho maamule oo leh cod sir ah. Doorashooyinka maamulayaasha, oo billowday 2024, ma beddelaan RfA, maamulayaasha soo socdaana waxay si xor ah u dooran karaan habka ay isticmaalayaan. Doorasho tijaabo ah ayaa lagu qabtay Oktoobar 2024. Doorashooyinka maamulayaasha waxaa si joogto ah loogu oggolaaday jadwalka 5-ta bilood ah ee RfC oo la qabtay horraantii 2025. Marka laga reebo daaqadaha doorashada ka horreeya ee magacaabista musharraxa iyo dejinta codadka, habka wuxuu qaadanayaa 12 maalmood: 5 maalmood oo wadahadal iyo su'aallo ah, waxaa ku xiga 7 maalmood oo cod sir ah. Wareegyada doorashada iyo xilliyada daaqad kasta iyo xilli kasta waxaa lagu xayaysiiyaa horay, oo ay ku jiraan ogeysiisyada liiska daawashada.
Ka dib marka codbixintu dhammaato, doorashada waxaa baaraya seddex [[Wikipedia:Check user|checkusers]] ama [[Wikipedia:Steward|stewards]] oo ka tirsan Wikipedia Soomaaliga. Waxay hubin doonaan wixii laba laab ah, aan u qalmin, ama codadka sockpuppeteer oo ay tirtiri doonaan sidii loo baahnaa. Marka baarista la dhammeeyo, codadka waa la tiririyaa, natiijooyinka waa la shaaciyaa, maamulayaasha cusubna waxaa la siiyaa mudnaanta maamulka. Si uu u guuleysto, musharraxgu waa inuu helaa boqolleyda taageerada oo ah 70% ama ka badan iyo kooram ah ugu yaraan 20 cod oo taageero ah. Tirinta codadka waxaa lagu xisaabiyaa Taageerada / (Taageero + Ka soo horjeed) musharrax kasta. Codadka "Neutral" lama isticmaalo xisaabinta boqolleyda taageerada ee musharraxka mana laha saameyn dhinacaas ah.
== Meelaha ay maamulayaasha si gaar ah uga caawin karaan ==
Xuquuqda maamulaha waxay noqon kartaa mid aad u waxtar leh meelaha qaarka ah ee Wikipedia:
* Kahortagga burburinta
* Dhibaatooyinka xuquuqda daabacaadda tilmaamaha
* Dhacdooyinka dareenka maamulaha
* [[Bogga Hore]] qaybaha, sida Wararka ku jira ama Ma ogtahay
* Socodka isbeddellada dhow
* Codsiyada tirtiridda degdegga ah
* Xeerka saddex-jeer dib u celinta iyo xad-gudubyada dagaalka tafaftiridda.
"Maamulayaasha aan lug ku lahayn" ayaa sidoo kale ka caawin kara maamulka Guddiga Garsoorka iyo xallinta khilaafaadka ee ku saabsan meelaha iyo xaaladaha dhibaatada leh. Maamulayaasha ka shaqeynaya doorkan waa ''dhexdhexaad''; ma laha wax lug ah oo toos ah arrimaha ay dadka ka caawinayaan. Liisaska cunaqabateynta ee ay tahay inay fuliyaan maamulayaasha dhexdhexaadka ah.
== <span class="anchor" id="anyuser"></span>Golayaasha ogeysiiska maamulayaasha ==
{{shortcut|WP:ANYUSER}}
Saddex golayaal ogeysiis oo waaweyn ayaa jira oo ay ka dhacaan wadahadallada maamulaha guud (isticmaale kasta wuxuu soo dhigi karaa ama ka qayb qaadan karaa wadahadallada halkaas):
* [[Wikipedia:Ogaysiiska Maamulka]] – Loo isticmaalo waxyaabaha ay maamulayaashu jeclaan karaan (ama u baahan karaan) inay ogaadaan, sida ogeysiisyada iyo macluumaadka guud.
– Loo isticmaalo arrimaha u baahan dareenka maamulayaasha soo maraya. In kasta oo mawduucyada halkan ay noqon karaan kuwo dhaadheer, golahan waxaa inta badan loogu talagalay dhacdooyinka iyo arrimaha kale ee u baahan talo ama dareen.
– Waa gole ogeysiis oo ficillada maamulka ee maamulayaasha lagaga wada hadli karo loona eegi karo bulshada ballaaran.
== Filashooyinka maamulnimada ==
{{shortcut|WP:ADMINEXPECT}}
=== Daryeelka iyo xukunka ===
Haddii la siiyo helitaanka, maamulayaashu waa inay daryeel ku muujiyaan isticmaalka hawlahan cusub, gaar ahaan awoodda ay u leeyihiin inay tirtiraan bogagga oo ay xiraan isticmaayaasha iyo cinwaannada IP (fiiri hage sida- loo sameeyo ee maamulayaasha si aad u barato sida loo sameeyo waxyaalahan). Maamulayaasha cusub waa inay sidoo kale eegaan bogagga ku xiran liiska akhriska maamulayaasha ka hor intaysan isticmaalin awoodahooda maamul. Khaladaadka marmarka qaarkood la sameeyo waa la aqbalaa laakiin khaladaadka halista ah ama soo noqnoqda, ama kuwa ku lug leh xad-gudubyada hab dhaqanka maamulaha 'ee lugta leh' marmarka qaarkood maaha.
Qalabka maamulaha sidoo kale waa in lagu isticmaalo xukun taxaddar leh; waxay qaadan kartaa xoogaa waqti ah maamulaha cusub inuu barto goorta ay ugu fiican tahay in la isticmaalo qalabka, waxayna qaadan kartaa bilo in la helo dareen wanaagsan oo ku saabsan inta muddada ah ee la dejinayo marka la isticmaalayo qalabka sida xiridda iyo ilaalinta bogga ee khilaafaadka adag. Maamulayaasha cusub waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay si tartiib ah u billaabaan oo ay ka dhistaan khibrad meelaha ay ku barteen, iyo inay dadka kale waydiiyaan haddii ay shaki qabaan.
=== Hab dhaqanka maamulaha ===
{{shortcut|WP:ADMINCOND}}
Maamulayaashu waa inay ku hoggaamiyaan tusaale ahaan, isla markaana, sida ''dhammaan tafaftirayaasha'', ay ugu dhaqmaan si ixtiraam leh, rayid ah oo ay la falgalaan kuwa kale ''mar kasta''. Maamulayaasha kama xorooba {{em|wax kasta}} oo ka mid ah siyaasadaha la dhisay ee Wikipedia; waxaa laga filayaa inay raacaan oo ay gutaan waajibaadkooda sida ugu fiican ee awooddooda ah. Khaladaadka marmarka qaarkood waa kuwo si buuxda ula jaan qaadaya isticmaalka qalabka maamulaha; maamulayaasha looma filayo inay noqdaan kuwo kaamil ah. Si kastaba ha ahaatee, carqaladaynta joogtada ah ama halista ah ee Wikipedia iyada oo loo marayo dabeecad sida [[Wikipedia:Anshax|aan rayid ahayn]] ama tafaftiridda niyad-xumada ah waa mid aan la jaanqaadi karin oo ah ''khilaaf toos ah'' oo lala leeyahay filashooyinka iyo mas'uuliyadaha maamulayaasha, iyo xukunka xun ee joogtada ah ama fool xun ayaa horseed u noqon kara in laga xayuubiyo qalabka maamulaha. Maamulayaashu waa inay ku dadaalaan inay tusaale u noqdaan heerarka sare ee ixtiraamka iyo rayidnimada, iyo tafaftiridkooda, wadahadalladooda, is-dhexgalkooda, iyo hab dhaqankooda waa inay dejiyaan tusaalaha dhammaan tafaftirayaasha kale ''mar kasta''. Tani waa labadaba ''shuruud'' iyo ''xaalad'' haysashada mudnaanta maamulaha.
Maamulayaashu waa inay maskaxda ku hayaan inay haystaan boqollaal saaxiibo ah. Sidaa darteed, haddii maamuluhu ausan u hoggaansami karin siyaasadaha goobta oo uusan nagaan rayid (xitaa xagga isticmaayaasha muujinaya dabeecadda dhibaatada leh) inta uu wax ka qabanayo arrin go'an, maamuluhu waa inuu arrinta u keenaa gole ogeysiis ama u gudbiyaa maamule kale si uu wax uga qabto, halkii uu ka darsan lahaa ama ka sii dari lahaa dhibaatada hab-dhaqan xumo.
=== Xisaabtanka ===
{{shortcut|WP:ADMINACCT}}
Maamulayaashu waxay ka xisaabtamaan ficilladooda ku lug leh qalabka maamulaha, maadaama ficillada maamulaha ee aan la sharaxin ay niyad-jabiso tafaftirayaasha kale. Iyadoo ku xiran kaliya xuduudaha [[Wikipedia:Anshax|rayidnimada]], [[Wikipedia:Ma jiraan weeraro shaqsiyeed|ka fogaanshaha weerarrada shakhsi ahaaneed]], iyo [[Wikipedia:U qaado niyad wanaagsan|u qaadashada wanaagsan]] ee macquulka ah, tafaftirayaashu waxay xor u yihiin inay wax ka weydiiyaan ama dhaleeceeyaan ficillada maamulaha. Maamulayaasha waxaa laga filayaa inay si degdeg ah oo rayid ah uga jawaabaan su'aalaha ku saabsan hab dhaqankooda Wikipedia-la xiriira iyo ficillada maamulka, gaar ahaan inta lagu jiro wadahadallada bulshada ee golayaasha ogeysiiska ama inta lagu jiro habsocodka Guddiga Garsoorka. Maamulayaashu waa inay caddeeyaan ficilladooda marka la codsado.
Maamulayaasha si halis ah ama soo noqnoqda ugu dhaqma si dhibaato leh, ama lumiyay kalsoonida ama kalsoonida bulshada, waxaa la cunaqabteyn karaa ama laga xayuubin karaa xuquuqdooda maamulaha Guddiga Garsoorka ama codsiga dib u yeerista. Tani waxay dhacday ama waxaa la soo jeediyay ficillada soo socda:
* Maamulnimo "niyad-xumo ah" ([[Wikipedia:Sock puppetry|sock puppetry]], xad gudub weyn oo kalsooni ah,
{{spaced ndash}}tani waxay noqon kartaa mid lala yeesho tifaftirayaasha (tusaale ahaan, la'aanta digniinaha habboon ama sharraxaadaha ficillada), ama si wax looga qabto welwelka bulshada (gaar ahaan marka la raadiyo sharraxaadyo ama faallooyin kale oo halis ah)
**In kasta oo hababka ugu wanaagsan ee maamulayaashu ay yihiin inay u suurtageliyaan iimaylka iyo ogeysiisyada, looma baahna inay sidaas sameeyaan, mana loo baahna inay akhriyaan ama ka jawaabaan haddii la suurtogeliyey. Maamulayaasha aan u suurtagelin ogeysiisyada waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay arrintan ku muujiyaan boggooda isticmaale.
* Xad gudub soo noqnoqda, joogto ah, ama fool xun oo ku saabsan qalab ama oggolaansho isticmaale oo la socota qalabka maamulaha (sida u guurista faylasha]] ama isticmaalka [[Wikipedia:Rollback|dib u celinta]]) {{endash}} maamulaha waxaa laga xayuubin karaa mudnaanta maamulka si buuxda oo kaliya si looga saaro helitaanka oggolaanshaha isticmaale ee la socota.
* Xukun xumo soo noqnoqda ama joogto ah.
=== Amniga ===
{{shortcut|WP:SECUREADMIN}}
Wikipedia siyaasadda shuruudaha xoogga erayga sirta ah waxay ka rabtaa maamulayaashu inay haystaan eryo sir ah oo xooggan iyo inay raacaan hababka amniga shakhsi ahaaneed ee habboon. Maadaama ay leeyihiin awood ay ku geystaan waxyeelo goobta oo dhan ah hal tafaftir, akoon admin ah oo la hareer maray ayaa la xiri doonaa mudnaantiisana waa laga saarayaa sababo amniga goobta awgeed. Xaaladaha qaarkood, ka noqoshada mudnaanta waxay noqon kartaa mid joogto ah. Maamul kasta oo la ogaado inuu haysto eray sir ah oo ka yar 8 xaraf dherer ahaan ama ka mid ah [https://github.com/danielmiessler/SecLists/blob/master/Passwords/Common-Credentials/10k-most-common.txt 10,000 erayada sirta ah ee ugu caansan] sidoo kale waa la desysopping karaa. Go'aanka ku saabsan dib u sysopping maamulayaasha ku meel gaar ahaan la desysopped waxaa loo daayay Guddiga Garsoorka, kuwaas oo tixgelin doona in mulkiilaha xaqqa leh si sax ah loo aqoonsaday, iyo aragtidooda ku saabsan dhacdada iyo maamulka iyo amniga (oo ay ku jiraan amniga mustaqbalka ee suurtogalka ah) ee akoonka.
Xaqiijinta laba tallaabo ah waa la heli karaa si loo sii sugo akoonnada isticmaalka aan la oggolayn.
Maamulayaashu waa inay '''marnaba''' la wadaagin eraygooda sirta ah ama akoonkooda qof kale, sabab kasta ha ahaatee. Haddii ay ogaadaan in eraygooda sirta ah la hareer maray, ama akoonkooda si kale loo hareer maray (xitaa tifaftire ama qof ay yaqaaniin oo ay aaminsan yihiin), waa inay isku dayaan inay beddelaan isla markiiba, ama haddii kale u sheegaan bureaucrat si ku meel gaar ah loo desysopping. Isticmaayaasha ku guuldareysamaya inay soo sheegaan isticmaalka aan la oggolayn ee akoonkooda waa la desysopping doonaa. Isticmaalka aan la oggolayn waxaa loo tixgeliyaa 'xaalado muran leh', mana soo celin doonto si otomaatig ah.
== <span class="anchor" id="INVOLVED"></span><span class="anchor" id="UNINVOLVED"></span><span class="anchor" id="involved"></span><span class="anchor" id="uninvolved"></span>Maamulayaasha ku lugta leh ==
{{shortcut|WP:INVOLVED|WP:UNINVOLVED}}
{{Quote box
| quote = "Ninna ma aha garsoore ku habboon kiisa u gaar ah"
| source = Thomas Hobbes, ''Leviathan Leviathan''
}}
Guud ahaan, taftirayaashu waa aysan u dhaqmin maamulayaal ahaan khilaafaadka ay ku lug lahaayeen. Tani waa sababta oo ah maamulayaasha lugta leh waxay noqon karaan, ama u muuqan karaan, kuwo aan awood u lahayn inay gaaraan go'aanno ujeeddo leh khilaafaadka ay dhinac ka ahaayeen ama ay dareen xooggan ka qabaan. Lug lahaanshaha waxaa bulshadu si ballaaran u fasiraysaa inay ku jirto khilaafaadyo hadda jira ama la soo dhaafay oo lala yeeshay tifatire (ama tafatirayaal), iyo khilaafaadka mowduucyada, dhib ma laha dabeecadda ama da'da khilaafka.
Hal digniin oo muhiim ah ayaa ah in maamulaha la falgalay tafatire ama goob mowduuc ah ''sii ahaan doona doorka maamulka oo kaliya'', ama kaasoo ka qaybgal kiisii hore uu ahaa mid yar ama tafaftirro cad oo aan muujin eex, waa {{em|aan lug lahayn}} mana laga horjoogsado inuu ka shaqeeyo awood maamul oo la xiriirta tafatirahaas ama goobta mowduuca ah. Digniinaha, wadahadal deggan oo macquul ah iyo sharraxaadda digniinahaas, talada ku saabsan caadooyinka bulshada, iyo talooyinka ku saabsan erayada suurtogalka ah iyo hababka ma ka dhigayaan maamulaha mid lug leh.
Kiisaska tooska ah (tusaale ahaan, burburinta muuqata, bulshadu waxay taariikh ahaan taageertay ficilka cad ee maamulaha kasta - xitaa haddii uu lug leeyahay - iyadoo la saleynayo in maamule kasta oo macquul ah uu u badan yahay inuu gaari lahaa gabagabadaas oo kale. In kasta oo ay jiraan wax ka reebitaan ku saabsan mamnuucidda tafatirayaasha lugta leh ee qaadaya ficil maamul, weli waa habka ugu wanaagsan ee kiisaska uu maamuluhu u muuqan karo inuu lug leeyahay in arrinta loo gudbiyo maamule kale iyada oo la marayo golayaasha ogeysiiska ee khuseeya.
Tafatirayaasha aan maamulayaasha ahayn ee xanibaya wadahadallada
iyo qiimaynta is-afgaradka waxaa lagu hayaa isla heerarkaas; tafatirayaasha xanibaya wadahadalladaas waa inaysan ku lug lahaan wadahadalka laftiisa ama khilaafaadka la xiriira.
== <span class="anchor" id="Grievances by users"></span><span class="anchor" id='Grievances by users ("administrator abuse")'></span>Cabashooyinka ==
{{shortcut|WP:ADMINABUSE|WP:ADMINISTRATORABUSE}}
Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in maamuluhu u dhaqmay si aan habboonayn, waa inuu si toos ah u muujiyaa welwelkiisa maamulaha mas'uulka ka ah oo uu isku dayaa inay xal gaaraan si nidaamsan oo rayid ah. Haddii aan arrinta lagu xallin labada dhinac u dhexeeya, isticmaayaashu waxay ku sii wadi karaan xallinta khilaafka (fiiri qaybtan hoose wixii macluumaad dheeraad ah). Hal hab oo suurtagal ah waa in la bilaabo wadahadal dib u eegista ficilka maamulka ama golaha ogeysiiska maamulayaasha si loo codsado jawaab celinta bulshada {{endash}} si kastaba ha ahaatee, cabasho sidayaashu waa inay ogaadaan in hab dhaqankooda la siman yahay oo la tixgeliyo sida isticmaalaha ay ka wada hadlayaan. Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in si aan habboonayn loo xanibay, wuxuu mari karaa habka codsiga xanibaada waa uu sharaxi karaa xaaladda iyo sababta ay u rumeysan yihiin in xiriddu ay tahay mid aan habboonayn ama aan la caddayn karin.
In kasta oo Guddiga Garsoorka ausan si caadi ah u eegin Xanibaha gaagaaban ama caadiga ah, welwelka ku saabsan caafimaadka maamulaha iyo ku habboonaanta doorka waxaa loo keeni karaa guddiga iyadoo lala wato Codsi Garsoor, badanaa marka hababka kale ee xallinta khilaafka ay guuldarraysanayaan iyo marka habkani yahay ikhtiyaarka ugu dambeeya.
== Xad gudubka qalabka maamulka ==
{{shortcut|WP:TOOLMISUSE}}
Xad gudubka qalabka maamulka waxaa loo tixgeliyaa ''arrin aad u halis ah''; waxaa la siiyaa isticmaayaasha la aaminsan yahay ee loogu talagalay dayactirka iyo hawlaha kale, waana in mar walba la isticmaalaa iyadoo laga fikirayo, daryeel leh, dadaal habboon iyo xukun wanaagsan. Xad gudubka halista ah ee qalabka ayaa horseed u noqon kara cunaqabatayn ama xitaa ka saariddooda. Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in maamuluhu uusan isticmaalin qalabkiisa maamulka sida waafaqsan siyaasadaha iyo tilmaamaha Wikipedia ee la dhisay, markaa waa inay marka hore ka wada hadlaan welwelkooda iyo arrimahooda maamulaha la xiriira si toos ah. Kiisaska aysan arrintu ku xallin si toos ah loogana wada hadlo iyo/ama marka la go'aamiyo in gelitaanka bulshada ballaaran ay tahay mid lagama maarmaan ah ama loo baahan yahay, isticmaayaashu waxay soo dhigi karaan welwelkooda ku saabsan arrinta si ay u eegto bulshada ballaaran.
Xaaladaha caadiga ah ee ay badanaa lagama maarmaanka tahay in laga fogaado isticmaalka qalabka:
* ''Khilaaf dano ah ama aan dhexdhexaad ahayn'' – Maamulayaashu waxa aysan caadi ahaan isticmaalin qalabkooda arrimaha ay si shakhsi ah ugu lug leeyihiin (tusaale ahaan, khilaaf nuxur ah oo ay dhinac ka yihiin).
* ''Caadooyinka bulshada ama siyaasadaha'' – Marka siyaasad ama caado bulsho ay caddahay in aysan aheyn in la isticmaalo qalabka, markaa qalabka waa aysan aheyn in la isticmaalo iyada oo aan la bixin sharraxaad muujineysa in arrinta la tixgeliyey, iyo sababta (dhif ah) reebitaanka loo arko mid macquul ah.
* ''Ficillada maamulaha ee la xiriira tafatiridda lacagta la siiyo'' – Qalabka maamulka waxaa laga yaabaa inaan loo isticmaalin qayb ka mid ah hawl kasta oo tafatirid lacag ah, marka laga reebo ama marka lacagta ay bixiso Aasaaska Wikimedia ama shirkad la xiriirta WMF.
* ''Dib u celinta ficillada maamulayaasha kale'' – Kaliya si ixtiraamaysa maamulaha ficilkiisa uu lug ku leeyahay, iyo (badanaa) ka dib wadahadal.
* ''Dib u soo celinta ficil maamul oo horay loo soo celiyey'' (mararka qaarkood loo yaqaan "dagaalka giraangiraha").
Fiiri hoos kuwan iyo wax ka reebitaanka aadka u yar.
Xitaa marka isticmaalka qalabku uu u muuqdo mid macquul ah, haddii uu jiro shaki waxaa fiican in la waydiiyo maamule kale oo madaxbannaan inuu dib u eego oo (haddii la caddayn karo) uu qaado ficilka.
=== Dib u celinta ficilka maamulaha kale ===
{{shortcut|WP:RAAA}}
Maamulayaasha waxaa laga filayaa inay yeeshaan xukun wanaagsan waxaana la rumeysan yahay inay si taxaddar leh u tixgeliyeen ficillada ama go'aannada ay fuliyaan maamulayaal ahaan. Maamulayaashu way is khilaafi karaan, laakiin ficillada maamulka waa aysan aheyn in la celiyo iyada oo aan lahayn sabab wanaagsan, feker taxaddar leh, iyo (haddii ay u badan tahay in laga soo horjeesto), halkaas oo maamuluhu uu hadda joogo, wadahadal gaaban oo lala yeesho maamulaha ficilkiisa la looltamayo.
==== Xaaladaha gaarka ah ====
Xaaladaha qaarkood, siyaasadda caadiga ah ee dib u celinta ficilka maamulaha kale ma khuseyso:
* '''Xanibaha ay sameeyeen Guddiga Garsoorka:''' Xanibaha ay oggolaadeen Guddiga Garsoorka waa inay ku jiraan tilmaan cad oo ah halka ay ka yimaadeen, sida "Guddiga Garsoorka awgeed", "Codsigu waa kaliya Guddiga Garsoorka", ama. Maamulayaashu waa inay kaliya dhigaan, yareeyaan, ama ka saaraan xiridahaas iyagoo haysta oggolaansho qoraal ah oo horudhac ah oo ka yimid guddiga.
* '''Xanibaha CheckUser:''' Xiridaha loo cayimay sida "Xannibaha CheckUser" (taas oo ah, xanibaad ku tiirsan natiijooyinka qarsoodiga ah ee CheckUser) waxaa laga yaabaa inaysan celin maamulayaasha aan lahayn helitaanka qalabka CheckUser. Cabashooyinka xiridahan waxaa inta badan la maqlayaa on-wiki, laakiin waxaa maqli kara Guddiga Garsoorka xaaladaha qasabka ah. Maamulayaasha waxaa la xusuusiyey bishii Luulyo 2010 inay aysan celin karin xiridaha CheckUser iyagoo aan haysan oggolaansho horudhac ah oo ka yimid Guddiga ama checkuser.
* '''Xanibaha Oversight:''' Xanibaha loo cayimay sida "Xiridaha Oversight" (taas oo ah, xiridaha ku tiirsan macluumaadka la xakameeyey) waxaa laga yaabaa inaysan celin maamulayaasha aan lahayn helitaanka oggolaanshaha oversight. Guddiga Garsoorka ayaa xukumay bishii Maarso 2013 in xiridaha oversight aan la celin karin iyadoo aan la haysan oggolaansho horudhac ah oo ka yimid Guddiga ama oversighter.
* '''Xanibaha safka VRT ee khilaafka danaha:''' Xanibaha la dhigay qayb ka mid ah safka VRT ee khilaafka danaha oo ay ku jirto nambarka tigidhka ee sababaynta xanibaada waxaa laga yaabaa inaysan celin iyadoo aan la haysan oggolaanshaha maamule leh helitaanka safka ama Guddiga Garsoorka Dhaqdhaqaaqa Abriil 2026.
=== <span class="anchor" id="Wheel war"></span>Dib u soo-celinta ficil la celiyey ("dagaalka giraangiraha") ===
{{shortcut|WP:WHEEL|WP:WW}}
Marka maamule kale uu ''horay'' u celiyey ficil maamul, waxaa aad u dhif ah inuu jiro sabab kasta oo sharci ah oo loogu talagalay maamulaha asalka ah ama maamule kale inuu dib u soo celiyo ficilka la mid ah ama la mid ah mar uun iyada oo aan lahayn wadahadal cad oo horseedaya go'aan ay gaareen is-afgarad. dagaalka giraangiraha waa marka ficilka maamulaha uu celiyo maamule kale, laakiin halkii laga wadahadli lahaa khilaafka, qalabka maamulka ayaa markaas loo isticmaalaa si dagaal ah si loo tirtiro ama loo dib u sameeyo ficilka. Iyadoo ay jiraan wax ka reebitaan aad u yar, marka ficil maamul la celiyo, waa aysan aheyn in la soo celiyo iyada oo aan la helin is-afgarad.
<div style="border: 2px solid #990000; background-color: #FF000030; border-radius: 1em; padding: 0.5em 1em; color:inherit;">
<strong style="font-weight:normal;">Ha ku celin ficil maamul oo la celiyey marka aad ogtahay in maamule kale uu ka soo horjeedo. Ha sii wadin silsilad dib-u celin maamul ah oo aan lahayn wadahadal. Xalli khilaafaadka maamulka {{underline|iyada oo la marayo wadahadalka}}.</strong>
</div>
Dagaalka giraangiraha waxay badanaa horseeddaa codsi garsoor oo degdeg ah. Cunaqabateynta wheel warring waxay ka timid canaan iyo digniin, ilaa xirid ku meel gaar ah, ilaa desysopping, xitaa kiisaska ugu horreeya ee markii ugu horreysay. Waxaa jiray dhowr garsoor kiisas oo khuseeya oo ku saabsan mawduuca dagaalka giraangiraha.
Erayada waxaa kale oo loo isticmaalay taariikh ahaan maamule si aan habboonayn u celinaya noocyada qaarkood ee ficil rasmi ah.
Wikipedia waxay ka shaqeysaa ruuxa [[Wikipedia:Is afgarad|is afgaradka]]; khilaafaadka waa in lagu dejiyaa wadahadal rayid ah halkii ay ka noqon lahaayeen halgan awoodeed. Waxaa jira dhowr arrimood oo muhiim ah oo dagaalku uu ka fiican yahay wadahadalka, ama u qalma in aad lumiso sharaftaada wanaagsan. Haddii aad dareento ''rabitaan'' ah in aad wheel war, isku day beddelladan:
* Raadi wadahadal wax dhisaya, oo ujeedkeedu yahay in la qaboojiyo xaaladda oo loo soo celiyo hababka caadiga ah. Qaadashada hab-dhaqan iyo hab qaboojin ah oo ula kac ah inta aad sharaxayso ayaa caawin karta. Xaaladaha qaarkood, iimaylka waxaa laga yaabaa inuu u oggolaado talo shakhsi ah oo qalbi ah in la bixiyo oo aan si fudud loogu soo dhajin karin wiki-gan.
* Haddii aad ka walwalsan tahay hab-dhaqan xumo oo sug gelitaanka. Wixii <strong>xad gudub halis ah oo fool xun oo qalabka ah</strong> tixgeli in aad xareyso codsi kiis [[Wikipedia:Ogaysiiska Maamulka|Guddiga Garsoorka]].
* Haddii aad ka walwalsan tahay inaan la shaqayn (ama daahitaanka loo baahan yahay ee wada-hadalka) ay si dhakhso ah u keeni karti xaaladdu inay si xun u xumaato ama ay noqoto mid aan ku habboonayn, mararka qaarkood waxay noqon kartaa mid macquul ah in iimayl loo diro Guddiga Garsoorka oo loo sheego xaaladda ama loo codsado faragelin ama talo degdeg ah. Tani waxay noqon kartaa kiiska halkaasoo macluumaad aan dadweyne ahayn ama waxyeelo ay ka dhalan kartaan.
* Oo xusuusnow inaad haysato boqollaal saaxiibo ah: keligaa ma tihid inta badanna arrimaha waxaa ka sii dara xukunka xun. Haddii lagugu arko adigoo si wanaagsan u dhaqmaya, badanaa arrintu way dhammaan doontaa dhawaan, si kasta oo ay u muuqato mid xun. Mararka qaarkood waxaa ugu wanaagsan in si fudud loo qaato nasasho oo la dejiyo.
Erayada "giraangir" waxay ka yimaadeen sharraxaadda akoonnada mudnaanta sare leh ee kombuyuutarrada weyn ee PDP-10 iyo TOPS-20, halkaas oo "giraangir" loo isticmaalay sida "xidid" loogu isticmaalo nidaamyada Linux/Unix.<ref>{{cite web|title=Wheel |url=http://www.catb.org/jargon/html/W/wheel.html |access-date=8 June 2021 |work=Jargon File 4.4.7 |publisher=Eric S. Raymond}}</ref>
<ref>{{cite web|title=Wheel bit |url=http://www.catb.org/jargon/html/W/wheel-bit.html |access-date=8 June 2021 |work=Jargon File 4.4.7 |publisher=Eric S. Raymond}}</ref>
==Tixraacyada==
{{Reflist}}
== Xiriiriyeyaasha dibadda ==
* [[Meta:Administrators of Wikimedia projects/Wikipedias|Maamulayaasha dhammaan Wikipediyeyaasha]],
*[[:en:Wikipedia:Meta|Meta-Wiki]]
8tha5ip9aiyswh3ljxofb9brdm6iijg
311462
311461
2026-10-30T17:19:59Z
Isma4l
41797
/* Filashooyinka maamulnimada */
311462
wikitext
text/x-wiki
{{Policy|WP:ADMIN|WP:SYSOP|WP:MOP}}
{{Ombox
|text = '''Kani ma aha bog lagu dhejiyo su'aalaha maamulayaasha.''' Taas beddelkeeda, isticmaal Codsashada dareenka maamulaha.|image=[[File:Symbol question.svg|link=|alt=|35px]]}}
{{Nutshell|Maamulayaashu waa tafatirayaal tabaruceyaal ah lagu kalsoon yahay ee loo oggolaaday inay isticmaalaan qalabka gaar ah ee Wikipedia Soomaaliga. Waxaa laga filayaa inay ilaalinayaan heer sare oo anshax ah, inay si caddaalad ah u adeegsadaan qalabka, isla markaana ay {{strong|marnaba}} u isticmaalin si ay faa'iido uga helaan khilaaf.}}
{{Enforcement policy list}}
[[File:Wikipedia Administrator.svg|thumb|Qalabka maamulka ee Wikipedia waxaa badanaa lagu barbar dhigaa mop-ka nadaafadda, taasoo keenta in maamulnimada mararka qaarkood lagu sifeeyo in "la siiyay mop-ka". Sida qof nadiifiye ah oo dhab ah laga yaabo inuu furayaal u haysto xafiisyo ay shaqaalaha kale ka reeban yihiin, maamulayaashu waxay leeyihiin awoodo gaar ah oo door ah, laakiin - sidoo kale sida nadiifiyaha dhabta ah - kama muhiimsana tafatirayaasha kale.]]
'''Maamulayaasha''', oo si caadi ah loogu yaqaan '''admins''' ama '''sysops''' (hawl wadeenada nidaamka), waa tafatirayaasha [[Wikipedia]] ee la siiyay awoodda farsamo si ay u qabtaan ficilo gaar ah oo ku saabsan Wikipedia Soomaaliga. Kuwani waxaa ka mid ah awoodda ay u leeyihiin inay [[WP:BLOCK|xanibaan]] oo ay furaan akoonnada isticmaalaha, [[Ciwaanka IP-ga|cinwaannada IP]], iyo kala duwanaanshaha IP ee tifaftiridda, inay wax ka beddelaan bogagga si buuxda loo [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaaliyay]], inay codsadaan oo ay ka saaraan [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaalinta bogga]], inay [[WP:DELETE|tirtiraan]] oo ay soo celiyaan bogagga, inay wareejiyaan bogagga iyada oo aan la xaddidin, iyo inay isticmaalaan qalabka kale ee gaarka ah.
Maamulayaashu waxay qaataan mas'uuliyadahan iyagoo ah tabaruceyaal ka dib markii ay maraan habka dib u eegista bulshada ama iyagoo ay soo doorteen saaxiibadooda tafatirayaasha ah. Uma dhaqmaan sidii shaqaale ka tirsan [[Wikimedia Foundation|Aasaaska Wikimedia]]. Weligood looma baahna inay isticmaalaan qalabkooda mana aha inay marnaba u isticmaalaan si ay faa'iido uga helaan khilaaf ay ku lug lahaayeen. Maamulayaasha waa inaan lagu khaldin [[m:System administrators|maamulayaasha nidaamka Wikimedia]] ("sysadmins").
Wikipedia Soomaaliga wuxuu leeyahay {{NUMBEROFADMINS}} maamulayaal (fiiri {{Plainlink|url=//so.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ListUsers/sysop&limit=2000|name=liiska buuxa ee akoonnada leh mudnaanta maamulaha}} ama liisaska maamulayaasha ee heerka wax qabadka).
== <span class="anchor" id="POWERS"></span><span class="anchor" id="Powers"></span><span class="anchor" id="ABILITIES"></span><span class="anchor" id="Abilities"></span><span class="anchor" id="ADMINRIGHTS"></span><span class="anchor" id="MOPRIGHTS"></span>Awoodaha maamulayaasha ==
{{Shortcut|WP:MOPRIGHTS}}
Maamulayaashu waxay leeyihiin awoodda farsamo si ay u fuliyaan ficillada soo socda:
* [[Wikipedia:Xannibaadyo iyo mamnuucid|Xannib]] iyo furid akoonnada isticmaalaha, cinwaannada IP, iyo kala duwanaanshaha IP ee tifaftiridda<ref>Xiridmahan waxay diidi karaan tifaftiridda bogag ama magacyo gaar ah, ama waxaa lagu dabaqi karaa goobta oo dhan iyo {{em|dhammaan bogagga}}.</ref>
* Codsashada, wax ka beddelidda, iyo ka saaridda [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaalinta bogga]] ee bog gaar ah si loo xaddido ama loo oggolaado tafaftiridda, u guurista, abuurista, iyo/ama soo gelinta faylasha
* Wax ka beddelidda bogagga si buuxda loo ilaaliyay
* [[Wikipedia:Xeerka Tirtirka|Tirtiridda]] bogag leh 5,000 ama ka yar dib u eegisyo<ref>Bogagga leh in ka badan 5000 dib u eegis waxaa kaliya tirtiri kara [[Wikipedia:Steward|steward]].</ref>
* Daawashada iyo soo celinta bogagga la tirtiray
* [[Wikipedia:Tirtiridda taariikhda|Xaddididda iyo soo celinta muuqashada dadweynaha]] ee macluumaadka diiwaannada shakhsiga ah iyo dib u eegisyada bogga
* Bixinta iyo ka noqoshada ogolaanshaha isticmaale ee gaarka ah ee [[Wikipedia:Codsiga maamulka/Hordhac|ay codsadeen akoonnada isticmaalaha]]<ref>Maamulayaashu waxay bixin karaan oo ka noqon karaan abuuraha akoonka, confirmed, event rrganizer, IP block exempt. Waxay kaloo awood u leeyihiin inay bixiyaan oo ka noqdaan xuquuqaha been abuurka ah ee AutoWikiBrowser, AFC, maadaama ay awood u leeyihiin inay wax ka beddelaan bogagga si buuxda loo ilaaliyay.</ref>
* Wax ka beddelidda bogagga ku jira magaca MediaWiki, iyadoo laga reebo bogagga JavaScript iyo CSS<ref>Kaliya [[Wikipedia:Interface administrators|maamulayaasha interface-ka]] ayaa leh awoodda ay ku beddelaan bogagga JavaScript iyo CSS ee ku jira magaca MediaWiki.</ref>
* Fulinidda ficillo kale oo gaar ah sida lagu qoray {{Section link|Special:ListGroupRights#sysop}}
Sida caadada ah, maamulayaashu waxay badanaa mas'uuliyad ka saaraan xukunka natiijooyinka wadahadallada qaarkood, sida wadahadallada tirtiridda, wadahadallada dhaqdhaqaaqa, iyo wadahadallada dib-u eegista dhaqdhaqaaqa, laakiin tifaftirayaasha aan maamulaha ahayn ayaa iyaguna xiri kara wadahadallada
== Noqoshada maamulaha ==
{{Shortcut|WP:CANDIDATE|WP:BECOMEADMIN}}
Lagu jiro [[Soomaali Wikipedia|Wikipedia-ha Af-Soomaali]], waxaa jira laba hab oo lagu noqdo maamulaha: iyada oo la marayo is afgarad laga dhisay wadahadalka dadweynaha, ama cod sir ah. Wikipedia Soomaaliga wuxuu u baahan yahay in musharraxiinta maamulayaashu ay haystaan xaqqa isticmaale ee [[Wikipedia:Autoconfirmed users|Autoconfirmed user]]. ([[m:List of Wikipedias|Wikipedia-yada kale]] waxay leeyihiin siyaasadahooda gaarka ah ee bixinta maamulnimada.)
'''Kaliya hal akoon oo qof go'an ah ayaa yeelan kara qalabka maamulka'''. Reer-baxnimada kaliya ayaa ah in maamulayaashu ay shaqeyn karaan [[Wikipedia:Bots|botyada]] leh helitaanka maamulka.
Ogolaanshaha maamulaha waxaa la bixiyaa si aan xad lahayn, waxaana laga saarayaa kaliya marka la codsado, xaaladaha ku lug leh faragelinta heerka sarre ah, ama sabab la xiriirta shaqo la'aan.
=== <span class="anchor" id="Request for adminship"></span>Codsashada maamulnimada iyada oo la marayo is afgarad ===
Isticmaale kasta oo autoconfirmed ah wuxuu codsan karaa maamulnimo ("RfA") bulshada dhexdeeda. Si kastaba ha ahaatee, maamulayaasha waxaa laga filayaa inay yeeshaan heer sarre oo kalsooni iyo ammaan ah bulshada dhexdeeda, markaa codsiyada ka yimaada isticmaayaasha aan lahayn khibrad la taaban karo badanaa ma guuleystaan. Tafaftiraha kasta wuxuu ka faalloon karaa codsiga, tifaftire kastana wuxuu qiimayn doonaa musharrax kasta si uu u gaar ah. Si kastaba ha ahaatee, kaliya tifaftirayaasha haysta xaqqa isticmaale ee autoconfirmed user ayaa "codayn kara" codsiyada.
Kahor inta aan la codsan ama la aqbalin magacaabista, musharraxiinta waa inay guud ahaan ahaadaan tifaftirayaal Wikipedia ah oo firfircoon, joogto ah, mudnaan dheerna leh, aqoon u leh habraacyada iyo dhaqamada Wikipedia, ixtiraamaya oo fahmaya siyaasadahooda, isla markaana helay kalsoonida guud ee bulshada. Musharraxiinta waxaa kale oo looga baahan yahay inay soo bandhigaan haddii ay abid u tafatireen Wikipedia lacag. Su'aalaha la xiriira arrintaan waxaa loo oggol yahay in la waydiiyo musharrax kasta, tifaftire kasta oo bulshada ka tirsan, inta uu socdo habka RFA.
Wadahadal ayaa dhaca muddo todobo maalmood ah oo ku saabsan in musharraxgu uu noqdo maamule. Sida is-afgaradka bulshada, RfA-yada waxaa lagu xayaysiiyaa [[:en:MediaWiki:Watchlist-messages|liisaska daawashada tafaftirayaasha]]. Bulshadu waxay dejisay xadka su'aasha: ma jiro tafaftire waydiin kara in ka badan laba su'aal musharrax. Sidoo kale lama oggola su'aallo qaybo badan ka kooban oo loo qaabeeyey sidii hal su'aal, laakiin dhab ahaantii waydiinaya su'aallo badan oo ka sarreeya xadka. [[Wikipedia:Bureaucrats|Bureaucrats]] iyo la socodayaasha loo qoondeeyey waxay "klerkin" karaan RfA-yada, iyagoo la tacaalaya faallooyinka iyo/ama codadka ay u arkaan inay yihiin kuwo aan habboonayn.
Habka RfA wuxuu u oggolaanayaa tifaftirayaasha kale inay bartaan musharraxka. Tifaftirayaashu waxay sahamiyaan ka-qaybgalka musharraxka iyo asalka uu u leeyahay tifaftire ahaan, waxay ku sameeyaan wadahadallo, iyo fahamka doorka ay codsanayaan. Tafaftirayaashu waxay sheegaan haddii ay taageerayaan ama ay ka soo horjeedaan codsiga, iyaga oo wata sababaha ay u arkaan iyo aragtidooda musharraxka. Sarkaalka aan ku lug lahayn bureaucrat ayaa markaas go'aaminaya haddii uu jiro [[Wikipedia:Is afgarad|is afgarad]] lagu oggolaanayo codsiga. Go'aankani kuma saleysna si gaar ah boqolleyda taageerada, laakiin ficil ahaan inta badan RfA-yada ka sarreeya 75% waa ay maraan. Bulshadu waxay go'aamisay in ''guud ahaan'', RfA-yada u dhexeeya 65 iyo 75% taageerada ay tahay inay hoos yimaadaan go'aanka bureaucrats-ka. (Sidaa darteed, waxay si macquul ah uga dhalaneysaa in ku dhowaad dhammaan RfA-yada ka hooseeya 65% taageerada ay guuldarraysan doonaan.)
In kasta oo RfA uu yahay hab xooggan, tayada jawaab-celinta iyo dib u eegista diyaargarowga musharraxka iyo dabeecaddiisa ee ay sameeyaan tifaftirayaasha khibradda leh ayaa inta badan aad u sarreeya. Codsadayaasha aan guuleysan laakiin qaada tillaabooyin ay kaga jawaabayaan dhibcaha la soo qaaday waxay badanaa ku guuleystaan codsi xiga bilo kadib. Haddii aad xiisaynayso codsashada maamulnimada, waa inaad marka hore akhrisaa hage ku saabsan codsashada maamulnimada iyo tilmaamaha magacaabista. Markaad diyaar u tahay inaad codsato, waxaad ku dari kartaa magacaabistaada bogga [[Wikipedia:Codsiga maamulka]] ("RfA"), si waafaqsan tilmaamaha boggaas.
=== Doorashooyinka maamulayaasha ===
Maamulayaasha waxaa kale oo lagu dooran karaa doorasho maamule oo leh cod sir ah. Doorashooyinka maamulayaasha, oo billowday 2024, ma beddelaan RfA, maamulayaasha soo socdaana waxay si xor ah u dooran karaan habka ay isticmaalayaan. Doorasho tijaabo ah ayaa lagu qabtay Oktoobar 2024. Doorashooyinka maamulayaasha waxaa si joogto ah loogu oggolaaday jadwalka 5-ta bilood ah ee RfC oo la qabtay horraantii 2025. Marka laga reebo daaqadaha doorashada ka horreeya ee magacaabista musharraxa iyo dejinta codadka, habka wuxuu qaadanayaa 12 maalmood: 5 maalmood oo wadahadal iyo su'aallo ah, waxaa ku xiga 7 maalmood oo cod sir ah. Wareegyada doorashada iyo xilliyada daaqad kasta iyo xilli kasta waxaa lagu xayaysiiyaa horay, oo ay ku jiraan ogeysiisyada liiska daawashada.
Ka dib marka codbixintu dhammaato, doorashada waxaa baaraya seddex [[Wikipedia:Check user|checkusers]] ama [[Wikipedia:Steward|stewards]] oo ka tirsan Wikipedia Soomaaliga. Waxay hubin doonaan wixii laba laab ah, aan u qalmin, ama codadka sockpuppeteer oo ay tirtiri doonaan sidii loo baahnaa. Marka baarista la dhammeeyo, codadka waa la tiririyaa, natiijooyinka waa la shaaciyaa, maamulayaasha cusubna waxaa la siiyaa mudnaanta maamulka. Si uu u guuleysto, musharraxgu waa inuu helaa boqolleyda taageerada oo ah 70% ama ka badan iyo kooram ah ugu yaraan 20 cod oo taageero ah. Tirinta codadka waxaa lagu xisaabiyaa Taageerada / (Taageero + Ka soo horjeed) musharrax kasta. Codadka "Neutral" lama isticmaalo xisaabinta boqolleyda taageerada ee musharraxka mana laha saameyn dhinacaas ah.
== Meelaha ay maamulayaasha si gaar ah uga caawin karaan ==
Xuquuqda maamulaha waxay noqon kartaa mid aad u waxtar leh meelaha qaarka ah ee Wikipedia:
* Kahortagga burburinta
* Dhibaatooyinka xuquuqda daabacaadda tilmaamaha
* Dhacdooyinka dareenka maamulaha
* [[Bogga Hore]] qaybaha, sida Wararka ku jira ama Ma ogtahay
* Socodka isbeddellada dhow
* Codsiyada tirtiridda degdegga ah
* Xeerka saddex-jeer dib u celinta iyo xad-gudubyada dagaalka tafaftiridda.
"Maamulayaasha aan lug ku lahayn" ayaa sidoo kale ka caawin kara maamulka Guddiga Garsoorka iyo xallinta khilaafaadka ee ku saabsan meelaha iyo xaaladaha dhibaatada leh. Maamulayaasha ka shaqeynaya doorkan waa ''dhexdhexaad''; ma laha wax lug ah oo toos ah arrimaha ay dadka ka caawinayaan. Liisaska cunaqabateynta ee ay tahay inay fuliyaan maamulayaasha dhexdhexaadka ah.
== <span class="anchor" id="anyuser"></span>Golayaasha ogeysiiska maamulayaasha ==
{{shortcut|WP:ANYUSER}}
Saddex golayaal ogeysiis oo waaweyn ayaa jira oo ay ka dhacaan wadahadallada maamulaha guud (isticmaale kasta wuxuu soo dhigi karaa ama ka qayb qaadan karaa wadahadallada halkaas):
* [[Wikipedia:Ogaysiiska Maamulka]] – Loo isticmaalo waxyaabaha ay maamulayaashu jeclaan karaan (ama u baahan karaan) inay ogaadaan, sida ogeysiisyada iyo macluumaadka guud.
– Loo isticmaalo arrimaha u baahan dareenka maamulayaasha soo maraya. In kasta oo mawduucyada halkan ay noqon karaan kuwo dhaadheer, golahan waxaa inta badan loogu talagalay dhacdooyinka iyo arrimaha kale ee u baahan talo ama dareen.
– Waa gole ogeysiis oo ficillada maamulka ee maamulayaasha lagaga wada hadli karo loona eegi karo bulshada ballaaran.
== Filashooyinka maamulnimada ==
{{shortcut|WP:ADMINEXPECT}}
=== Daryeelka iyo xukunka ===
Haddii la siiyo helitaanka, maamulayaashu waa inay daryeel ku muujiyaan isticmaalka hawlahan cusub, gaar ahaan awoodda ay u leeyihiin inay tirtiraan bogagga oo ay xannibaad saaraan isticmaalayaasha iyo cinwaannada IP (fiiri hage sida loo sameeyo ee maamulayaasha si aad u barato sida loo sameeyo waxyaalahan). Maamulayaasha cusub waa inay sidoo kale eegaan bogagga ku xiran liiska akhriska maamulayaasha ka hor intaysan isticmaalin awoodahooda maamul. Khaladaadka marmarka qaarkood la sameeyo waa la aqbalaa laakiin khaladaadka halista ah ama soo noqnoqda, ama kuwa ku lug leh xad-gudubyada hab-dhaqanka maamulaha, marmarka qaarkood lama aqbalo.
Qalabka maamulaha sidoo kale waa in lagu isticmaalo xukun taxaddar leh; waxay qaadan kartaa xoogaa waqti ah maamulaha cusub inuu barto goorta ay ugu fiican tahay in la isticmaalo qalabka, waxayna qaadan kartaa bilo in la helo dareen wanaagsan oo ku saabsan muddada ku habboon ee la dejinayo marka la isticmaalayo qalabka sida xannibaadda iyo ilaalinta bogga ee khilaafaadka adag. Maamulayaasha cusub waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay si tartiib ah u bilaabaan oo ay ka dhistaan khibrad meelaha ay ku barteen, iyo inay dadka kale waydiiyaan haddii ay shaki qabaan.
=== Hab-dhaqanka maamulaha ===
{{shortcut|WP:ADMINCOND}}
Maamulayaashu waa inay ku hoggaamiyaan tusaale ahaan, isla markaana, sida ''dhammaan tafaftirayaasha'', ay ugu dhaqmaan si ixtiraam leh, rayid ah oo ay ula falgalaan kuwa kale ''mar kasta''. Maamulayaashu kama xoroobaan {{em|wax kasta}} oo ka mid ah siyaasadaha la dejiyay ee Wikipedia; waxaa laga filayaa inay raacaan oo ay gutaan waajibaadkooda sida ugu fiican ee awooddooda ah. Khaladaadka marmarka qaarkood waa kuwo si buuxda ula jaanqaadi kara isticmaalka qalabka maamulaha; maamulayaasha looma filayo inay noqdaan kuwo kaamil ah. Si kastaba ha ahaatee, carqaladaynta joogtada ah ama halista ah ee Wikipedia iyada oo loo marayo dabeecad sida [[Wikipedia:Anshax|aan rayid ahayn]] ama tifaftirid niyad-xumo ah waa mid aan la jaanqaadi karin oo ah ''khilaaf toos ah'' oo lala leeyahay filashooyinka iyo mas'uuliyadaha maamulayaasha, iyo xukunka xun ee joogtada ah ama fool xun ayaa horseed u noqon kara in laga xayuubiyo qalabka maamulaha. Maamulayaashu waa inay ku dadaalaan inay tusaale u noqdaan heerarka sare ee ixtiraamka iyo rayidnimada, iyo tifaftiriddooda, wada-hadalladooda, is-dhexgalkooda, iyo hab-dhaqankoodu waa inay dejiyaan tusaalaha dhammaan tafaftirayaasha kale ''mar kasta''. Tani waa labadaba ''shuruud'' iyo ''xaalad'' haysashada mudnaanta maamulaha.
Maamulayaashu waa inay maskaxda ku hayaan inay haystaan boqollaal saaxiibo ah. Sidaa darteed, haddii maamule uusan u hoggaansami karin siyaasadaha goobta oo uusan noqon karin mid rayid ah (xitaa marka uu la macaamilayo isticmaalayaasha muujinaya dabeecad dhibaat leh) inta uu wax ka qabanayo arrin go'an, maamuluhu waa inuu arrinta u keenaa gole ogeysiin ama u gudbiyaa maamule kale si uu wax uga qabto, halkii uu ka sii dari lahaa dhibaatada hab-dhaqan xumo.
=== Xisaabtanka ===
{{shortcut|WP:ADMINACCT}}
Maamulayaashu waxay ka xisaabtamaan ficilladooda ku lug leh qalabka maamulaha, maadaama ficillada maamulaha ee aan la sharaxin ay niyad-jabiyaan tafaftirayaasha kale. Iyadoo lagu xaddidayo oo keliya xuduudaha [[Wikipedia:Anshax|rayidnimada]], [[Wikipedia:Ma jiraan weeraro shaqsiyeed|ka fogaanshaha weerarrada shakhsi ahaaneed]], iyo [[Wikipedia:U qaado niyad wanaagsan|u qaadashada niyad wanaagga]], tafaftirayaashu waxay xor u yihiin inay wax ka weydiiyaan ama dhaleeceeyaan ficillada maamulaha. Maamulayaasha waxaa laga filayaa inay si degdeg ah oo rayid ah uga jawaabaan su'aalaha ku saabsan hab-dhaqankooda Wikipedia la xiriira iyo ficillada maamulka, gaar ahaan inta lagu jiro wada-hadallada bulshada ee golayaasha ogeysiiska ama inta lagu jiro habsocodka Guddiga Garsoorka. Maamulayaashu waa inay caddeeyaan ficilladooda marka la codsado.
Maamulayaasha si halis ah ama soo noqnoqda ugu dhaqma si dhibaato leh, ama lumiyay kalsoonida bulshada, waxaa la cunaqabteyn karaa ama laga xayuubin karaa xuquuqdooda maamulaha Guddiga Garsoorka ama codsiga dib-u-celinta xuquuqda. Tani waxay dhacday ama waxaa la soo jeediyay ficillada soo socda:
* Maamulnimo "niyad-xumo ah" ([[Wikipedia:Sock puppetry|isticmaalka akoonno badan oo been-abuur ah]], xadgudub weyn oo kalsooni ah,
{{spaced ndash}}tani waxay noqon kartaa mid lala yeesho tafaftirayaasha (tusaale ahaan, la'aanta digniinaha habboon ama sharraxaadaha ficillada), ama si wax looga qabto welwelka bulshada (gaar ahaan marka la raadiyo sharraxaadyo ama faallooyin kale oo halis ah)
**In kasta oo hababka ugu wanaagsan ee maamulayaashu ay yihiin inay suurtageliyaan iimaylka iyo ogeysiisyada, looma baahna inay sidaas sameeyaan, mana aha inay akhriyaan ama ka jawaabaan haddii la suurtogeliyey. Maamulayaasha aan suurtagelin ogeysiisyada waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay arrintan ku muujiyaan boggooda isticmaalaha.
* Xadgudub soo noqnoqda, joogto ah, ama fool xun oo ku saabsan qalab ama oggolaansho isticmaale oo la socota qalabka maamulaha (sida u guurista faylasha ama isticmaalka [[Wikipedia:Rollback|dib-u-celinta]]) {{endash}} maamulaha waxaa laga xayuubin karaa mudnaanta maamulka si buuxda oo keliya si looga saaro helitaanka oggolaanshaha isticmaale ee la socda.
* Xukun xumo soo noqnoqda ama joogto ah.
=== Amniga ===
{{shortcut|WP:SECUREADMIN}}
Siyaasadda Wikipedia ee shuruudaha xoogga erayga sirta ah waxay ka rabtaa maamulayaashu inay haystaan ereyo sir ah oo xooggan iyo inay raacaan hababka amniga shakhsi ahaaneed ee habboon. Maadaama ay leeyihiin awood ay ku geystaan waxyeello goobta oo dhan ah hal tifaftire, akoon maamule oo la jabsaday waa la xannibi doonaa, mudnaantiisana waa laga qaadi doonaa sababo la xiriira amniga goobta. Xaaladaha qaarkood, ka qaadista mudnaanta waxay noqon kartaa mid joogto ah. Maamule kasta oo la ogaado inuu haysto eray sir ah oo ka yar 8 xaraf ama ku jira [https://github.com/danielmiessler/SecLists/blob/master/Passwords/Common-Credentials/10k-most-common.txt 10,000-ka eray sir ah ee ugu caansan] sidoo kale waa laga qaadi karaa xuquuqda maamulka. Go'aanka ku saabsan dib-u-siinta xuquuqda maamulka maamulayaasha si ku-meel-gaar ah looga qaaday waxaa loo daayay Guddiga Garsoorka, kuwaas oo tixgelin doona in mulkiilaha saxda ah ee akoonka la aqoonsaday, iyo aragtidooda ku saabsan dhacdada iyo maamulka iyo amniga (oo ay ku jiraan amniga mustaqbalka ee suurtagalka ah) ee akoonka.
Xaqiijinta laba-tallaabo ah waa la heli karaa si loo sii sugo akoonnada loogana ilaaliyo isticmaalka aan la oggolayn.
Maamulayaashu waa inaysan '''marnaba''' la wadaagin eraygooda sirta ah ama akoonkooda qof kale, sabab kasta ha ahaatee. Haddii ay ogaadaan in eraygooda sirta ah la jabsaday, ama akoonkooda si kale loo jabsaday (xitaa haddii uu yahay tifaftire ama qof ay yaqaaniin oo ay aaminsan yihiin), waa inay isku dayaan inay beddelaan isla markiiba, ama haddii kale u sheegaan maamule sare si si ku-meel-gaar ah looga qaado xuquuqda maamulka. Isticmaalayaasha ku guuldarreysta inay soo sheegaan isticmaalka aan la oggolayn ee akoonkooda waxaa laga qaadi doonaa xuquuqda maamulka. Isticmaalka aan la oggolayn waxaa loo tixgeliyaa 'xaalad muran leh', mana jirto in xuquuqda si otomaatig ah dib loogu soo celiyo.
== <span class="anchor" id="INVOLVED"></span><span class="anchor" id="UNINVOLVED"></span><span class="anchor" id="involved"></span><span class="anchor" id="uninvolved"></span>Maamulayaasha ku lugta leh ==
{{shortcut|WP:INVOLVED|WP:UNINVOLVED}}
{{Quote box
| quote = "Ninna ma aha garsoore ku habboon kiisa u gaar ah"
| source = Thomas Hobbes, ''Leviathan Leviathan''
}}
Guud ahaan, taftirayaashu waa aysan u dhaqmin maamulayaal ahaan khilaafaadka ay ku lug lahaayeen. Tani waa sababta oo ah maamulayaasha lugta leh waxay noqon karaan, ama u muuqan karaan, kuwo aan awood u lahayn inay gaaraan go'aanno ujeeddo leh khilaafaadka ay dhinac ka ahaayeen ama ay dareen xooggan ka qabaan. Lug lahaanshaha waxaa bulshadu si ballaaran u fasiraysaa inay ku jirto khilaafaadyo hadda jira ama la soo dhaafay oo lala yeeshay tifatire (ama tafatirayaal), iyo khilaafaadka mowduucyada, dhib ma laha dabeecadda ama da'da khilaafka.
Hal digniin oo muhiim ah ayaa ah in maamulaha la falgalay tafatire ama goob mowduuc ah ''sii ahaan doona doorka maamulka oo kaliya'', ama kaasoo ka qaybgal kiisii hore uu ahaa mid yar ama tafaftirro cad oo aan muujin eex, waa {{em|aan lug lahayn}} mana laga horjoogsado inuu ka shaqeeyo awood maamul oo la xiriirta tafatirahaas ama goobta mowduuca ah. Digniinaha, wadahadal deggan oo macquul ah iyo sharraxaadda digniinahaas, talada ku saabsan caadooyinka bulshada, iyo talooyinka ku saabsan erayada suurtogalka ah iyo hababka ma ka dhigayaan maamulaha mid lug leh.
Kiisaska tooska ah (tusaale ahaan, burburinta muuqata, bulshadu waxay taariikh ahaan taageertay ficilka cad ee maamulaha kasta - xitaa haddii uu lug leeyahay - iyadoo la saleynayo in maamule kasta oo macquul ah uu u badan yahay inuu gaari lahaa gabagabadaas oo kale. In kasta oo ay jiraan wax ka reebitaan ku saabsan mamnuucidda tafatirayaasha lugta leh ee qaadaya ficil maamul, weli waa habka ugu wanaagsan ee kiisaska uu maamuluhu u muuqan karo inuu lug leeyahay in arrinta loo gudbiyo maamule kale iyada oo la marayo golayaasha ogeysiiska ee khuseeya.
Tafatirayaasha aan maamulayaasha ahayn ee xanibaya wadahadallada
iyo qiimaynta is-afgaradka waxaa lagu hayaa isla heerarkaas; tafatirayaasha xanibaya wadahadalladaas waa inaysan ku lug lahaan wadahadalka laftiisa ama khilaafaadka la xiriira.
== <span class="anchor" id="Grievances by users"></span><span class="anchor" id='Grievances by users ("administrator abuse")'></span>Cabashooyinka ==
{{shortcut|WP:ADMINABUSE|WP:ADMINISTRATORABUSE}}
Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in maamuluhu u dhaqmay si aan habboonayn, waa inuu si toos ah u muujiyaa welwelkiisa maamulaha mas'uulka ka ah oo uu isku dayaa inay xal gaaraan si nidaamsan oo rayid ah. Haddii aan arrinta lagu xallin labada dhinac u dhexeeya, isticmaayaashu waxay ku sii wadi karaan xallinta khilaafka (fiiri qaybtan hoose wixii macluumaad dheeraad ah). Hal hab oo suurtagal ah waa in la bilaabo wadahadal dib u eegista ficilka maamulka ama golaha ogeysiiska maamulayaasha si loo codsado jawaab celinta bulshada {{endash}} si kastaba ha ahaatee, cabasho sidayaashu waa inay ogaadaan in hab dhaqankooda la siman yahay oo la tixgeliyo sida isticmaalaha ay ka wada hadlayaan. Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in si aan habboonayn loo xanibay, wuxuu mari karaa habka codsiga xanibaada waa uu sharaxi karaa xaaladda iyo sababta ay u rumeysan yihiin in xiriddu ay tahay mid aan habboonayn ama aan la caddayn karin.
In kasta oo Guddiga Garsoorka ausan si caadi ah u eegin Xanibaha gaagaaban ama caadiga ah, welwelka ku saabsan caafimaadka maamulaha iyo ku habboonaanta doorka waxaa loo keeni karaa guddiga iyadoo lala wato Codsi Garsoor, badanaa marka hababka kale ee xallinta khilaafka ay guuldarraysanayaan iyo marka habkani yahay ikhtiyaarka ugu dambeeya.
== Xad gudubka qalabka maamulka ==
{{shortcut|WP:TOOLMISUSE}}
Xad gudubka qalabka maamulka waxaa loo tixgeliyaa ''arrin aad u halis ah''; waxaa la siiyaa isticmaayaasha la aaminsan yahay ee loogu talagalay dayactirka iyo hawlaha kale, waana in mar walba la isticmaalaa iyadoo laga fikirayo, daryeel leh, dadaal habboon iyo xukun wanaagsan. Xad gudubka halista ah ee qalabka ayaa horseed u noqon kara cunaqabatayn ama xitaa ka saariddooda. Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in maamuluhu uusan isticmaalin qalabkiisa maamulka sida waafaqsan siyaasadaha iyo tilmaamaha Wikipedia ee la dhisay, markaa waa inay marka hore ka wada hadlaan welwelkooda iyo arrimahooda maamulaha la xiriira si toos ah. Kiisaska aysan arrintu ku xallin si toos ah loogana wada hadlo iyo/ama marka la go'aamiyo in gelitaanka bulshada ballaaran ay tahay mid lagama maarmaan ah ama loo baahan yahay, isticmaayaashu waxay soo dhigi karaan welwelkooda ku saabsan arrinta si ay u eegto bulshada ballaaran.
Xaaladaha caadiga ah ee ay badanaa lagama maarmaanka tahay in laga fogaado isticmaalka qalabka:
* ''Khilaaf dano ah ama aan dhexdhexaad ahayn'' – Maamulayaashu waxa aysan caadi ahaan isticmaalin qalabkooda arrimaha ay si shakhsi ah ugu lug leeyihiin (tusaale ahaan, khilaaf nuxur ah oo ay dhinac ka yihiin).
* ''Caadooyinka bulshada ama siyaasadaha'' – Marka siyaasad ama caado bulsho ay caddahay in aysan aheyn in la isticmaalo qalabka, markaa qalabka waa aysan aheyn in la isticmaalo iyada oo aan la bixin sharraxaad muujineysa in arrinta la tixgeliyey, iyo sababta (dhif ah) reebitaanka loo arko mid macquul ah.
* ''Ficillada maamulaha ee la xiriira tafatiridda lacagta la siiyo'' – Qalabka maamulka waxaa laga yaabaa inaan loo isticmaalin qayb ka mid ah hawl kasta oo tafatirid lacag ah, marka laga reebo ama marka lacagta ay bixiso Aasaaska Wikimedia ama shirkad la xiriirta WMF.
* ''Dib u celinta ficillada maamulayaasha kale'' – Kaliya si ixtiraamaysa maamulaha ficilkiisa uu lug ku leeyahay, iyo (badanaa) ka dib wadahadal.
* ''Dib u soo celinta ficil maamul oo horay loo soo celiyey'' (mararka qaarkood loo yaqaan "dagaalka giraangiraha").
Fiiri hoos kuwan iyo wax ka reebitaanka aadka u yar.
Xitaa marka isticmaalka qalabku uu u muuqdo mid macquul ah, haddii uu jiro shaki waxaa fiican in la waydiiyo maamule kale oo madaxbannaan inuu dib u eego oo (haddii la caddayn karo) uu qaado ficilka.
=== Dib u celinta ficilka maamulaha kale ===
{{shortcut|WP:RAAA}}
Maamulayaasha waxaa laga filayaa inay yeeshaan xukun wanaagsan waxaana la rumeysan yahay inay si taxaddar leh u tixgeliyeen ficillada ama go'aannada ay fuliyaan maamulayaal ahaan. Maamulayaashu way is khilaafi karaan, laakiin ficillada maamulka waa aysan aheyn in la celiyo iyada oo aan lahayn sabab wanaagsan, feker taxaddar leh, iyo (haddii ay u badan tahay in laga soo horjeesto), halkaas oo maamuluhu uu hadda joogo, wadahadal gaaban oo lala yeesho maamulaha ficilkiisa la looltamayo.
==== Xaaladaha gaarka ah ====
Xaaladaha qaarkood, siyaasadda caadiga ah ee dib u celinta ficilka maamulaha kale ma khuseyso:
* '''Xanibaha ay sameeyeen Guddiga Garsoorka:''' Xanibaha ay oggolaadeen Guddiga Garsoorka waa inay ku jiraan tilmaan cad oo ah halka ay ka yimaadeen, sida "Guddiga Garsoorka awgeed", "Codsigu waa kaliya Guddiga Garsoorka", ama. Maamulayaashu waa inay kaliya dhigaan, yareeyaan, ama ka saaraan xiridahaas iyagoo haysta oggolaansho qoraal ah oo horudhac ah oo ka yimid guddiga.
* '''Xanibaha CheckUser:''' Xiridaha loo cayimay sida "Xannibaha CheckUser" (taas oo ah, xanibaad ku tiirsan natiijooyinka qarsoodiga ah ee CheckUser) waxaa laga yaabaa inaysan celin maamulayaasha aan lahayn helitaanka qalabka CheckUser. Cabashooyinka xiridahan waxaa inta badan la maqlayaa on-wiki, laakiin waxaa maqli kara Guddiga Garsoorka xaaladaha qasabka ah. Maamulayaasha waxaa la xusuusiyey bishii Luulyo 2010 inay aysan celin karin xiridaha CheckUser iyagoo aan haysan oggolaansho horudhac ah oo ka yimid Guddiga ama checkuser.
* '''Xanibaha Oversight:''' Xanibaha loo cayimay sida "Xiridaha Oversight" (taas oo ah, xiridaha ku tiirsan macluumaadka la xakameeyey) waxaa laga yaabaa inaysan celin maamulayaasha aan lahayn helitaanka oggolaanshaha oversight. Guddiga Garsoorka ayaa xukumay bishii Maarso 2013 in xiridaha oversight aan la celin karin iyadoo aan la haysan oggolaansho horudhac ah oo ka yimid Guddiga ama oversighter.
* '''Xanibaha safka VRT ee khilaafka danaha:''' Xanibaha la dhigay qayb ka mid ah safka VRT ee khilaafka danaha oo ay ku jirto nambarka tigidhka ee sababaynta xanibaada waxaa laga yaabaa inaysan celin iyadoo aan la haysan oggolaanshaha maamule leh helitaanka safka ama Guddiga Garsoorka Dhaqdhaqaaqa Abriil 2026.
=== <span class="anchor" id="Wheel war"></span>Dib u soo-celinta ficil la celiyey ("dagaalka giraangiraha") ===
{{shortcut|WP:WHEEL|WP:WW}}
Marka maamule kale uu ''horay'' u celiyey ficil maamul, waxaa aad u dhif ah inuu jiro sabab kasta oo sharci ah oo loogu talagalay maamulaha asalka ah ama maamule kale inuu dib u soo celiyo ficilka la mid ah ama la mid ah mar uun iyada oo aan lahayn wadahadal cad oo horseedaya go'aan ay gaareen is-afgarad. dagaalka giraangiraha waa marka ficilka maamulaha uu celiyo maamule kale, laakiin halkii laga wadahadli lahaa khilaafka, qalabka maamulka ayaa markaas loo isticmaalaa si dagaal ah si loo tirtiro ama loo dib u sameeyo ficilka. Iyadoo ay jiraan wax ka reebitaan aad u yar, marka ficil maamul la celiyo, waa aysan aheyn in la soo celiyo iyada oo aan la helin is-afgarad.
<div style="border: 2px solid #990000; background-color: #FF000030; border-radius: 1em; padding: 0.5em 1em; color:inherit;">
<strong style="font-weight:normal;">Ha ku celin ficil maamul oo la celiyey marka aad ogtahay in maamule kale uu ka soo horjeedo. Ha sii wadin silsilad dib-u celin maamul ah oo aan lahayn wadahadal. Xalli khilaafaadka maamulka {{underline|iyada oo la marayo wadahadalka}}.</strong>
</div>
Dagaalka giraangiraha waxay badanaa horseeddaa codsi garsoor oo degdeg ah. Cunaqabateynta wheel warring waxay ka timid canaan iyo digniin, ilaa xirid ku meel gaar ah, ilaa desysopping, xitaa kiisaska ugu horreeya ee markii ugu horreysay. Waxaa jiray dhowr garsoor kiisas oo khuseeya oo ku saabsan mawduuca dagaalka giraangiraha.
Erayada waxaa kale oo loo isticmaalay taariikh ahaan maamule si aan habboonayn u celinaya noocyada qaarkood ee ficil rasmi ah.
Wikipedia waxay ka shaqeysaa ruuxa [[Wikipedia:Is afgarad|is afgaradka]]; khilaafaadka waa in lagu dejiyaa wadahadal rayid ah halkii ay ka noqon lahaayeen halgan awoodeed. Waxaa jira dhowr arrimood oo muhiim ah oo dagaalku uu ka fiican yahay wadahadalka, ama u qalma in aad lumiso sharaftaada wanaagsan. Haddii aad dareento ''rabitaan'' ah in aad wheel war, isku day beddelladan:
* Raadi wadahadal wax dhisaya, oo ujeedkeedu yahay in la qaboojiyo xaaladda oo loo soo celiyo hababka caadiga ah. Qaadashada hab-dhaqan iyo hab qaboojin ah oo ula kac ah inta aad sharaxayso ayaa caawin karta. Xaaladaha qaarkood, iimaylka waxaa laga yaabaa inuu u oggolaado talo shakhsi ah oo qalbi ah in la bixiyo oo aan si fudud loogu soo dhajin karin wiki-gan.
* Haddii aad ka walwalsan tahay hab-dhaqan xumo oo sug gelitaanka. Wixii <strong>xad gudub halis ah oo fool xun oo qalabka ah</strong> tixgeli in aad xareyso codsi kiis [[Wikipedia:Ogaysiiska Maamulka|Guddiga Garsoorka]].
* Haddii aad ka walwalsan tahay inaan la shaqayn (ama daahitaanka loo baahan yahay ee wada-hadalka) ay si dhakhso ah u keeni karti xaaladdu inay si xun u xumaato ama ay noqoto mid aan ku habboonayn, mararka qaarkood waxay noqon kartaa mid macquul ah in iimayl loo diro Guddiga Garsoorka oo loo sheego xaaladda ama loo codsado faragelin ama talo degdeg ah. Tani waxay noqon kartaa kiiska halkaasoo macluumaad aan dadweyne ahayn ama waxyeelo ay ka dhalan kartaan.
* Oo xusuusnow inaad haysato boqollaal saaxiibo ah: keligaa ma tihid inta badanna arrimaha waxaa ka sii dara xukunka xun. Haddii lagugu arko adigoo si wanaagsan u dhaqmaya, badanaa arrintu way dhammaan doontaa dhawaan, si kasta oo ay u muuqato mid xun. Mararka qaarkood waxaa ugu wanaagsan in si fudud loo qaato nasasho oo la dejiyo.
Erayada "giraangir" waxay ka yimaadeen sharraxaadda akoonnada mudnaanta sare leh ee kombuyuutarrada weyn ee PDP-10 iyo TOPS-20, halkaas oo "giraangir" loo isticmaalay sida "xidid" loogu isticmaalo nidaamyada Linux/Unix.<ref>{{cite web|title=Wheel |url=http://www.catb.org/jargon/html/W/wheel.html |access-date=8 June 2021 |work=Jargon File 4.4.7 |publisher=Eric S. Raymond}}</ref>
<ref>{{cite web|title=Wheel bit |url=http://www.catb.org/jargon/html/W/wheel-bit.html |access-date=8 June 2021 |work=Jargon File 4.4.7 |publisher=Eric S. Raymond}}</ref>
==Tixraacyada==
{{Reflist}}
== Xiriiriyeyaasha dibadda ==
* [[Meta:Administrators of Wikimedia projects/Wikipedias|Maamulayaasha dhammaan Wikipediyeyaasha]],
*[[:en:Wikipedia:Meta|Meta-Wiki]]
anwk5ernyvuvxewgzrnwxl3fx5qlsz8
311463
311462
2026-10-30T17:21:21Z
Isma4l
41797
/* Maamulayaasha ku lugta leh */
311463
wikitext
text/x-wiki
{{Policy|WP:ADMIN|WP:SYSOP|WP:MOP}}
{{Ombox
|text = '''Kani ma aha bog lagu dhejiyo su'aalaha maamulayaasha.''' Taas beddelkeeda, isticmaal Codsashada dareenka maamulaha.|image=[[File:Symbol question.svg|link=|alt=|35px]]}}
{{Nutshell|Maamulayaashu waa tafatirayaal tabaruceyaal ah lagu kalsoon yahay ee loo oggolaaday inay isticmaalaan qalabka gaar ah ee Wikipedia Soomaaliga. Waxaa laga filayaa inay ilaalinayaan heer sare oo anshax ah, inay si caddaalad ah u adeegsadaan qalabka, isla markaana ay {{strong|marnaba}} u isticmaalin si ay faa'iido uga helaan khilaaf.}}
{{Enforcement policy list}}
[[File:Wikipedia Administrator.svg|thumb|Qalabka maamulka ee Wikipedia waxaa badanaa lagu barbar dhigaa mop-ka nadaafadda, taasoo keenta in maamulnimada mararka qaarkood lagu sifeeyo in "la siiyay mop-ka". Sida qof nadiifiye ah oo dhab ah laga yaabo inuu furayaal u haysto xafiisyo ay shaqaalaha kale ka reeban yihiin, maamulayaashu waxay leeyihiin awoodo gaar ah oo door ah, laakiin - sidoo kale sida nadiifiyaha dhabta ah - kama muhiimsana tafatirayaasha kale.]]
'''Maamulayaasha''', oo si caadi ah loogu yaqaan '''admins''' ama '''sysops''' (hawl wadeenada nidaamka), waa tafatirayaasha [[Wikipedia]] ee la siiyay awoodda farsamo si ay u qabtaan ficilo gaar ah oo ku saabsan Wikipedia Soomaaliga. Kuwani waxaa ka mid ah awoodda ay u leeyihiin inay [[WP:BLOCK|xanibaan]] oo ay furaan akoonnada isticmaalaha, [[Ciwaanka IP-ga|cinwaannada IP]], iyo kala duwanaanshaha IP ee tifaftiridda, inay wax ka beddelaan bogagga si buuxda loo [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaaliyay]], inay codsadaan oo ay ka saaraan [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaalinta bogga]], inay [[WP:DELETE|tirtiraan]] oo ay soo celiyaan bogagga, inay wareejiyaan bogagga iyada oo aan la xaddidin, iyo inay isticmaalaan qalabka kale ee gaarka ah.
Maamulayaashu waxay qaataan mas'uuliyadahan iyagoo ah tabaruceyaal ka dib markii ay maraan habka dib u eegista bulshada ama iyagoo ay soo doorteen saaxiibadooda tafatirayaasha ah. Uma dhaqmaan sidii shaqaale ka tirsan [[Wikimedia Foundation|Aasaaska Wikimedia]]. Weligood looma baahna inay isticmaalaan qalabkooda mana aha inay marnaba u isticmaalaan si ay faa'iido uga helaan khilaaf ay ku lug lahaayeen. Maamulayaasha waa inaan lagu khaldin [[m:System administrators|maamulayaasha nidaamka Wikimedia]] ("sysadmins").
Wikipedia Soomaaliga wuxuu leeyahay {{NUMBEROFADMINS}} maamulayaal (fiiri {{Plainlink|url=//so.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ListUsers/sysop&limit=2000|name=liiska buuxa ee akoonnada leh mudnaanta maamulaha}} ama liisaska maamulayaasha ee heerka wax qabadka).
== <span class="anchor" id="POWERS"></span><span class="anchor" id="Powers"></span><span class="anchor" id="ABILITIES"></span><span class="anchor" id="Abilities"></span><span class="anchor" id="ADMINRIGHTS"></span><span class="anchor" id="MOPRIGHTS"></span>Awoodaha maamulayaasha ==
{{Shortcut|WP:MOPRIGHTS}}
Maamulayaashu waxay leeyihiin awoodda farsamo si ay u fuliyaan ficillada soo socda:
* [[Wikipedia:Xannibaadyo iyo mamnuucid|Xannib]] iyo furid akoonnada isticmaalaha, cinwaannada IP, iyo kala duwanaanshaha IP ee tifaftiridda<ref>Xiridmahan waxay diidi karaan tifaftiridda bogag ama magacyo gaar ah, ama waxaa lagu dabaqi karaa goobta oo dhan iyo {{em|dhammaan bogagga}}.</ref>
* Codsashada, wax ka beddelidda, iyo ka saaridda [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaalinta bogga]] ee bog gaar ah si loo xaddido ama loo oggolaado tafaftiridda, u guurista, abuurista, iyo/ama soo gelinta faylasha
* Wax ka beddelidda bogagga si buuxda loo ilaaliyay
* [[Wikipedia:Xeerka Tirtirka|Tirtiridda]] bogag leh 5,000 ama ka yar dib u eegisyo<ref>Bogagga leh in ka badan 5000 dib u eegis waxaa kaliya tirtiri kara [[Wikipedia:Steward|steward]].</ref>
* Daawashada iyo soo celinta bogagga la tirtiray
* [[Wikipedia:Tirtiridda taariikhda|Xaddididda iyo soo celinta muuqashada dadweynaha]] ee macluumaadka diiwaannada shakhsiga ah iyo dib u eegisyada bogga
* Bixinta iyo ka noqoshada ogolaanshaha isticmaale ee gaarka ah ee [[Wikipedia:Codsiga maamulka/Hordhac|ay codsadeen akoonnada isticmaalaha]]<ref>Maamulayaashu waxay bixin karaan oo ka noqon karaan abuuraha akoonka, confirmed, event rrganizer, IP block exempt. Waxay kaloo awood u leeyihiin inay bixiyaan oo ka noqdaan xuquuqaha been abuurka ah ee AutoWikiBrowser, AFC, maadaama ay awood u leeyihiin inay wax ka beddelaan bogagga si buuxda loo ilaaliyay.</ref>
* Wax ka beddelidda bogagga ku jira magaca MediaWiki, iyadoo laga reebo bogagga JavaScript iyo CSS<ref>Kaliya [[Wikipedia:Interface administrators|maamulayaasha interface-ka]] ayaa leh awoodda ay ku beddelaan bogagga JavaScript iyo CSS ee ku jira magaca MediaWiki.</ref>
* Fulinidda ficillo kale oo gaar ah sida lagu qoray {{Section link|Special:ListGroupRights#sysop}}
Sida caadada ah, maamulayaashu waxay badanaa mas'uuliyad ka saaraan xukunka natiijooyinka wadahadallada qaarkood, sida wadahadallada tirtiridda, wadahadallada dhaqdhaqaaqa, iyo wadahadallada dib-u eegista dhaqdhaqaaqa, laakiin tifaftirayaasha aan maamulaha ahayn ayaa iyaguna xiri kara wadahadallada
== Noqoshada maamulaha ==
{{Shortcut|WP:CANDIDATE|WP:BECOMEADMIN}}
Lagu jiro [[Soomaali Wikipedia|Wikipedia-ha Af-Soomaali]], waxaa jira laba hab oo lagu noqdo maamulaha: iyada oo la marayo is afgarad laga dhisay wadahadalka dadweynaha, ama cod sir ah. Wikipedia Soomaaliga wuxuu u baahan yahay in musharraxiinta maamulayaashu ay haystaan xaqqa isticmaale ee [[Wikipedia:Autoconfirmed users|Autoconfirmed user]]. ([[m:List of Wikipedias|Wikipedia-yada kale]] waxay leeyihiin siyaasadahooda gaarka ah ee bixinta maamulnimada.)
'''Kaliya hal akoon oo qof go'an ah ayaa yeelan kara qalabka maamulka'''. Reer-baxnimada kaliya ayaa ah in maamulayaashu ay shaqeyn karaan [[Wikipedia:Bots|botyada]] leh helitaanka maamulka.
Ogolaanshaha maamulaha waxaa la bixiyaa si aan xad lahayn, waxaana laga saarayaa kaliya marka la codsado, xaaladaha ku lug leh faragelinta heerka sarre ah, ama sabab la xiriirta shaqo la'aan.
=== <span class="anchor" id="Request for adminship"></span>Codsashada maamulnimada iyada oo la marayo is afgarad ===
Isticmaale kasta oo autoconfirmed ah wuxuu codsan karaa maamulnimo ("RfA") bulshada dhexdeeda. Si kastaba ha ahaatee, maamulayaasha waxaa laga filayaa inay yeeshaan heer sarre oo kalsooni iyo ammaan ah bulshada dhexdeeda, markaa codsiyada ka yimaada isticmaayaasha aan lahayn khibrad la taaban karo badanaa ma guuleystaan. Tafaftiraha kasta wuxuu ka faalloon karaa codsiga, tifaftire kastana wuxuu qiimayn doonaa musharrax kasta si uu u gaar ah. Si kastaba ha ahaatee, kaliya tifaftirayaasha haysta xaqqa isticmaale ee autoconfirmed user ayaa "codayn kara" codsiyada.
Kahor inta aan la codsan ama la aqbalin magacaabista, musharraxiinta waa inay guud ahaan ahaadaan tifaftirayaal Wikipedia ah oo firfircoon, joogto ah, mudnaan dheerna leh, aqoon u leh habraacyada iyo dhaqamada Wikipedia, ixtiraamaya oo fahmaya siyaasadahooda, isla markaana helay kalsoonida guud ee bulshada. Musharraxiinta waxaa kale oo looga baahan yahay inay soo bandhigaan haddii ay abid u tafatireen Wikipedia lacag. Su'aalaha la xiriira arrintaan waxaa loo oggol yahay in la waydiiyo musharrax kasta, tifaftire kasta oo bulshada ka tirsan, inta uu socdo habka RFA.
Wadahadal ayaa dhaca muddo todobo maalmood ah oo ku saabsan in musharraxgu uu noqdo maamule. Sida is-afgaradka bulshada, RfA-yada waxaa lagu xayaysiiyaa [[:en:MediaWiki:Watchlist-messages|liisaska daawashada tafaftirayaasha]]. Bulshadu waxay dejisay xadka su'aasha: ma jiro tafaftire waydiin kara in ka badan laba su'aal musharrax. Sidoo kale lama oggola su'aallo qaybo badan ka kooban oo loo qaabeeyey sidii hal su'aal, laakiin dhab ahaantii waydiinaya su'aallo badan oo ka sarreeya xadka. [[Wikipedia:Bureaucrats|Bureaucrats]] iyo la socodayaasha loo qoondeeyey waxay "klerkin" karaan RfA-yada, iyagoo la tacaalaya faallooyinka iyo/ama codadka ay u arkaan inay yihiin kuwo aan habboonayn.
Habka RfA wuxuu u oggolaanayaa tifaftirayaasha kale inay bartaan musharraxka. Tifaftirayaashu waxay sahamiyaan ka-qaybgalka musharraxka iyo asalka uu u leeyahay tifaftire ahaan, waxay ku sameeyaan wadahadallo, iyo fahamka doorka ay codsanayaan. Tafaftirayaashu waxay sheegaan haddii ay taageerayaan ama ay ka soo horjeedaan codsiga, iyaga oo wata sababaha ay u arkaan iyo aragtidooda musharraxka. Sarkaalka aan ku lug lahayn bureaucrat ayaa markaas go'aaminaya haddii uu jiro [[Wikipedia:Is afgarad|is afgarad]] lagu oggolaanayo codsiga. Go'aankani kuma saleysna si gaar ah boqolleyda taageerada, laakiin ficil ahaan inta badan RfA-yada ka sarreeya 75% waa ay maraan. Bulshadu waxay go'aamisay in ''guud ahaan'', RfA-yada u dhexeeya 65 iyo 75% taageerada ay tahay inay hoos yimaadaan go'aanka bureaucrats-ka. (Sidaa darteed, waxay si macquul ah uga dhalaneysaa in ku dhowaad dhammaan RfA-yada ka hooseeya 65% taageerada ay guuldarraysan doonaan.)
In kasta oo RfA uu yahay hab xooggan, tayada jawaab-celinta iyo dib u eegista diyaargarowga musharraxka iyo dabeecaddiisa ee ay sameeyaan tifaftirayaasha khibradda leh ayaa inta badan aad u sarreeya. Codsadayaasha aan guuleysan laakiin qaada tillaabooyin ay kaga jawaabayaan dhibcaha la soo qaaday waxay badanaa ku guuleystaan codsi xiga bilo kadib. Haddii aad xiisaynayso codsashada maamulnimada, waa inaad marka hore akhrisaa hage ku saabsan codsashada maamulnimada iyo tilmaamaha magacaabista. Markaad diyaar u tahay inaad codsato, waxaad ku dari kartaa magacaabistaada bogga [[Wikipedia:Codsiga maamulka]] ("RfA"), si waafaqsan tilmaamaha boggaas.
=== Doorashooyinka maamulayaasha ===
Maamulayaasha waxaa kale oo lagu dooran karaa doorasho maamule oo leh cod sir ah. Doorashooyinka maamulayaasha, oo billowday 2024, ma beddelaan RfA, maamulayaasha soo socdaana waxay si xor ah u dooran karaan habka ay isticmaalayaan. Doorasho tijaabo ah ayaa lagu qabtay Oktoobar 2024. Doorashooyinka maamulayaasha waxaa si joogto ah loogu oggolaaday jadwalka 5-ta bilood ah ee RfC oo la qabtay horraantii 2025. Marka laga reebo daaqadaha doorashada ka horreeya ee magacaabista musharraxa iyo dejinta codadka, habka wuxuu qaadanayaa 12 maalmood: 5 maalmood oo wadahadal iyo su'aallo ah, waxaa ku xiga 7 maalmood oo cod sir ah. Wareegyada doorashada iyo xilliyada daaqad kasta iyo xilli kasta waxaa lagu xayaysiiyaa horay, oo ay ku jiraan ogeysiisyada liiska daawashada.
Ka dib marka codbixintu dhammaato, doorashada waxaa baaraya seddex [[Wikipedia:Check user|checkusers]] ama [[Wikipedia:Steward|stewards]] oo ka tirsan Wikipedia Soomaaliga. Waxay hubin doonaan wixii laba laab ah, aan u qalmin, ama codadka sockpuppeteer oo ay tirtiri doonaan sidii loo baahnaa. Marka baarista la dhammeeyo, codadka waa la tiririyaa, natiijooyinka waa la shaaciyaa, maamulayaasha cusubna waxaa la siiyaa mudnaanta maamulka. Si uu u guuleysto, musharraxgu waa inuu helaa boqolleyda taageerada oo ah 70% ama ka badan iyo kooram ah ugu yaraan 20 cod oo taageero ah. Tirinta codadka waxaa lagu xisaabiyaa Taageerada / (Taageero + Ka soo horjeed) musharrax kasta. Codadka "Neutral" lama isticmaalo xisaabinta boqolleyda taageerada ee musharraxka mana laha saameyn dhinacaas ah.
== Meelaha ay maamulayaasha si gaar ah uga caawin karaan ==
Xuquuqda maamulaha waxay noqon kartaa mid aad u waxtar leh meelaha qaarka ah ee Wikipedia:
* Kahortagga burburinta
* Dhibaatooyinka xuquuqda daabacaadda tilmaamaha
* Dhacdooyinka dareenka maamulaha
* [[Bogga Hore]] qaybaha, sida Wararka ku jira ama Ma ogtahay
* Socodka isbeddellada dhow
* Codsiyada tirtiridda degdegga ah
* Xeerka saddex-jeer dib u celinta iyo xad-gudubyada dagaalka tafaftiridda.
"Maamulayaasha aan lug ku lahayn" ayaa sidoo kale ka caawin kara maamulka Guddiga Garsoorka iyo xallinta khilaafaadka ee ku saabsan meelaha iyo xaaladaha dhibaatada leh. Maamulayaasha ka shaqeynaya doorkan waa ''dhexdhexaad''; ma laha wax lug ah oo toos ah arrimaha ay dadka ka caawinayaan. Liisaska cunaqabateynta ee ay tahay inay fuliyaan maamulayaasha dhexdhexaadka ah.
== <span class="anchor" id="anyuser"></span>Golayaasha ogeysiiska maamulayaasha ==
{{shortcut|WP:ANYUSER}}
Saddex golayaal ogeysiis oo waaweyn ayaa jira oo ay ka dhacaan wadahadallada maamulaha guud (isticmaale kasta wuxuu soo dhigi karaa ama ka qayb qaadan karaa wadahadallada halkaas):
* [[Wikipedia:Ogaysiiska Maamulka]] – Loo isticmaalo waxyaabaha ay maamulayaashu jeclaan karaan (ama u baahan karaan) inay ogaadaan, sida ogeysiisyada iyo macluumaadka guud.
– Loo isticmaalo arrimaha u baahan dareenka maamulayaasha soo maraya. In kasta oo mawduucyada halkan ay noqon karaan kuwo dhaadheer, golahan waxaa inta badan loogu talagalay dhacdooyinka iyo arrimaha kale ee u baahan talo ama dareen.
– Waa gole ogeysiis oo ficillada maamulka ee maamulayaasha lagaga wada hadli karo loona eegi karo bulshada ballaaran.
== Filashooyinka maamulnimada ==
{{shortcut|WP:ADMINEXPECT}}
=== Daryeelka iyo xukunka ===
Haddii la siiyo helitaanka, maamulayaashu waa inay daryeel ku muujiyaan isticmaalka hawlahan cusub, gaar ahaan awoodda ay u leeyihiin inay tirtiraan bogagga oo ay xannibaad saaraan isticmaalayaasha iyo cinwaannada IP (fiiri hage sida loo sameeyo ee maamulayaasha si aad u barato sida loo sameeyo waxyaalahan). Maamulayaasha cusub waa inay sidoo kale eegaan bogagga ku xiran liiska akhriska maamulayaasha ka hor intaysan isticmaalin awoodahooda maamul. Khaladaadka marmarka qaarkood la sameeyo waa la aqbalaa laakiin khaladaadka halista ah ama soo noqnoqda, ama kuwa ku lug leh xad-gudubyada hab-dhaqanka maamulaha, marmarka qaarkood lama aqbalo.
Qalabka maamulaha sidoo kale waa in lagu isticmaalo xukun taxaddar leh; waxay qaadan kartaa xoogaa waqti ah maamulaha cusub inuu barto goorta ay ugu fiican tahay in la isticmaalo qalabka, waxayna qaadan kartaa bilo in la helo dareen wanaagsan oo ku saabsan muddada ku habboon ee la dejinayo marka la isticmaalayo qalabka sida xannibaadda iyo ilaalinta bogga ee khilaafaadka adag. Maamulayaasha cusub waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay si tartiib ah u bilaabaan oo ay ka dhistaan khibrad meelaha ay ku barteen, iyo inay dadka kale waydiiyaan haddii ay shaki qabaan.
=== Hab-dhaqanka maamulaha ===
{{shortcut|WP:ADMINCOND}}
Maamulayaashu waa inay ku hoggaamiyaan tusaale ahaan, isla markaana, sida ''dhammaan tafaftirayaasha'', ay ugu dhaqmaan si ixtiraam leh, rayid ah oo ay ula falgalaan kuwa kale ''mar kasta''. Maamulayaashu kama xoroobaan {{em|wax kasta}} oo ka mid ah siyaasadaha la dejiyay ee Wikipedia; waxaa laga filayaa inay raacaan oo ay gutaan waajibaadkooda sida ugu fiican ee awooddooda ah. Khaladaadka marmarka qaarkood waa kuwo si buuxda ula jaanqaadi kara isticmaalka qalabka maamulaha; maamulayaasha looma filayo inay noqdaan kuwo kaamil ah. Si kastaba ha ahaatee, carqaladaynta joogtada ah ama halista ah ee Wikipedia iyada oo loo marayo dabeecad sida [[Wikipedia:Anshax|aan rayid ahayn]] ama tifaftirid niyad-xumo ah waa mid aan la jaanqaadi karin oo ah ''khilaaf toos ah'' oo lala leeyahay filashooyinka iyo mas'uuliyadaha maamulayaasha, iyo xukunka xun ee joogtada ah ama fool xun ayaa horseed u noqon kara in laga xayuubiyo qalabka maamulaha. Maamulayaashu waa inay ku dadaalaan inay tusaale u noqdaan heerarka sare ee ixtiraamka iyo rayidnimada, iyo tifaftiriddooda, wada-hadalladooda, is-dhexgalkooda, iyo hab-dhaqankoodu waa inay dejiyaan tusaalaha dhammaan tafaftirayaasha kale ''mar kasta''. Tani waa labadaba ''shuruud'' iyo ''xaalad'' haysashada mudnaanta maamulaha.
Maamulayaashu waa inay maskaxda ku hayaan inay haystaan boqollaal saaxiibo ah. Sidaa darteed, haddii maamule uusan u hoggaansami karin siyaasadaha goobta oo uusan noqon karin mid rayid ah (xitaa marka uu la macaamilayo isticmaalayaasha muujinaya dabeecad dhibaat leh) inta uu wax ka qabanayo arrin go'an, maamuluhu waa inuu arrinta u keenaa gole ogeysiin ama u gudbiyaa maamule kale si uu wax uga qabto, halkii uu ka sii dari lahaa dhibaatada hab-dhaqan xumo.
=== Xisaabtanka ===
{{shortcut|WP:ADMINACCT}}
Maamulayaashu waxay ka xisaabtamaan ficilladooda ku lug leh qalabka maamulaha, maadaama ficillada maamulaha ee aan la sharaxin ay niyad-jabiyaan tafaftirayaasha kale. Iyadoo lagu xaddidayo oo keliya xuduudaha [[Wikipedia:Anshax|rayidnimada]], [[Wikipedia:Ma jiraan weeraro shaqsiyeed|ka fogaanshaha weerarrada shakhsi ahaaneed]], iyo [[Wikipedia:U qaado niyad wanaagsan|u qaadashada niyad wanaagga]], tafaftirayaashu waxay xor u yihiin inay wax ka weydiiyaan ama dhaleeceeyaan ficillada maamulaha. Maamulayaasha waxaa laga filayaa inay si degdeg ah oo rayid ah uga jawaabaan su'aalaha ku saabsan hab-dhaqankooda Wikipedia la xiriira iyo ficillada maamulka, gaar ahaan inta lagu jiro wada-hadallada bulshada ee golayaasha ogeysiiska ama inta lagu jiro habsocodka Guddiga Garsoorka. Maamulayaashu waa inay caddeeyaan ficilladooda marka la codsado.
Maamulayaasha si halis ah ama soo noqnoqda ugu dhaqma si dhibaato leh, ama lumiyay kalsoonida bulshada, waxaa la cunaqabteyn karaa ama laga xayuubin karaa xuquuqdooda maamulaha Guddiga Garsoorka ama codsiga dib-u-celinta xuquuqda. Tani waxay dhacday ama waxaa la soo jeediyay ficillada soo socda:
* Maamulnimo "niyad-xumo ah" ([[Wikipedia:Sock puppetry|isticmaalka akoonno badan oo been-abuur ah]], xadgudub weyn oo kalsooni ah,
{{spaced ndash}}tani waxay noqon kartaa mid lala yeesho tafaftirayaasha (tusaale ahaan, la'aanta digniinaha habboon ama sharraxaadaha ficillada), ama si wax looga qabto welwelka bulshada (gaar ahaan marka la raadiyo sharraxaadyo ama faallooyin kale oo halis ah)
**In kasta oo hababka ugu wanaagsan ee maamulayaashu ay yihiin inay suurtageliyaan iimaylka iyo ogeysiisyada, looma baahna inay sidaas sameeyaan, mana aha inay akhriyaan ama ka jawaabaan haddii la suurtogeliyey. Maamulayaasha aan suurtagelin ogeysiisyada waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay arrintan ku muujiyaan boggooda isticmaalaha.
* Xadgudub soo noqnoqda, joogto ah, ama fool xun oo ku saabsan qalab ama oggolaansho isticmaale oo la socota qalabka maamulaha (sida u guurista faylasha ama isticmaalka [[Wikipedia:Rollback|dib-u-celinta]]) {{endash}} maamulaha waxaa laga xayuubin karaa mudnaanta maamulka si buuxda oo keliya si looga saaro helitaanka oggolaanshaha isticmaale ee la socda.
* Xukun xumo soo noqnoqda ama joogto ah.
=== Amniga ===
{{shortcut|WP:SECUREADMIN}}
Siyaasadda Wikipedia ee shuruudaha xoogga erayga sirta ah waxay ka rabtaa maamulayaashu inay haystaan ereyo sir ah oo xooggan iyo inay raacaan hababka amniga shakhsi ahaaneed ee habboon. Maadaama ay leeyihiin awood ay ku geystaan waxyeello goobta oo dhan ah hal tifaftire, akoon maamule oo la jabsaday waa la xannibi doonaa, mudnaantiisana waa laga qaadi doonaa sababo la xiriira amniga goobta. Xaaladaha qaarkood, ka qaadista mudnaanta waxay noqon kartaa mid joogto ah. Maamule kasta oo la ogaado inuu haysto eray sir ah oo ka yar 8 xaraf ama ku jira [https://github.com/danielmiessler/SecLists/blob/master/Passwords/Common-Credentials/10k-most-common.txt 10,000-ka eray sir ah ee ugu caansan] sidoo kale waa laga qaadi karaa xuquuqda maamulka. Go'aanka ku saabsan dib-u-siinta xuquuqda maamulka maamulayaasha si ku-meel-gaar ah looga qaaday waxaa loo daayay Guddiga Garsoorka, kuwaas oo tixgelin doona in mulkiilaha saxda ah ee akoonka la aqoonsaday, iyo aragtidooda ku saabsan dhacdada iyo maamulka iyo amniga (oo ay ku jiraan amniga mustaqbalka ee suurtagalka ah) ee akoonka.
Xaqiijinta laba-tallaabo ah waa la heli karaa si loo sii sugo akoonnada loogana ilaaliyo isticmaalka aan la oggolayn.
Maamulayaashu waa inaysan '''marnaba''' la wadaagin eraygooda sirta ah ama akoonkooda qof kale, sabab kasta ha ahaatee. Haddii ay ogaadaan in eraygooda sirta ah la jabsaday, ama akoonkooda si kale loo jabsaday (xitaa haddii uu yahay tifaftire ama qof ay yaqaaniin oo ay aaminsan yihiin), waa inay isku dayaan inay beddelaan isla markiiba, ama haddii kale u sheegaan maamule sare si si ku-meel-gaar ah looga qaado xuquuqda maamulka. Isticmaalayaasha ku guuldarreysta inay soo sheegaan isticmaalka aan la oggolayn ee akoonkooda waxaa laga qaadi doonaa xuquuqda maamulka. Isticmaalka aan la oggolayn waxaa loo tixgeliyaa 'xaalad muran leh', mana jirto in xuquuqda si otomaatig ah dib loogu soo celiyo.
== <span class="anchor" id="INVOLVED"></span><span class="anchor" id="UNINVOLVED"></span><span class="anchor" id="involved"></span><span class="anchor" id="uninvolved"></span>Maamulayaasha ku lugta leh ==
{{shortcut|WP:INVOLVED|WP:UNINVOLVED}}
{{Quote box
| quote = "Qofna garsoore ugama noqon karo kiiskiisa"
| source = Thomas Hobbes, ''Leviathan''
}}
Guud ahaan, tifaftirayaashu waa inaysan u dhaqmin maamule ahaan marka ay dhexdhexaadinayaan khilaafaad ay iyagu ku lug leeyihiin. Sababtu waa in maamulayaasha ku lugta leh ay noqon karaan, ama ay u muuqan karaan, kuwo aan awood u lahayn inay go'aanno dhexdhexaad ah ka gaaraan khilaafaadka ay dhinac ka yihiin ama ay dareen xooggan ka qabaan. Ku lug lahaanshaha waxaa bulshadu si ballaaran u fasirtaa inuu ka mid yahay khilaafaadyada hadda jira ama kuwii hore ee lala yeeshay tifaftire ama tifaftirayaal, iyo khilaafaadka la xiriira mowduucyo, iyadoon loo eegin dabeecadda ama muddada uu khilaafku jiray.
Hal arrin oo muhiim ah ayaa ah in maamulaha la falgalay tifaftire ama mowduuc uu weli ku shaqeynayo doorkiisa maamulnimo oo keliya, ama ka qaybqaadashadiisii hore ay ahayd mid yar oo aan muujin eex cad, loo tixgelinayo {{em|mid aan ku lug lahayn}}. Sidaas darteed, lagama horjoogsana inuu adeegsado awoodihiisa maamulnimo marka ay arrintu khusayso tifaftirahaas ama mowduucaasi. Digniinaha, wada sheekaysiga deggan ee macquulka ah iyo sharraxaaddooda, talooyinka ku saabsan hab-dhaqanka bulshada, iyo soo jeedinta eray-bixinnada ama hababka suurtogalka ah ma dhigayaan maamulaha mid ku lug leh.
Kiisaska cad (tusaale ahaan, kharribaad muuqata), bulshadu taariikh ahaan way taageertay tallaabada cad ee maamule kasta, xitaa haddii uu ku lug leeyahay, iyadoo lagu salaynayo in maamule kasta oo macquul ahi ay u badan tahay inuu isla go'aankaas gaari lahaa. Inkastoo ay jiraan xaalado ka reeban mamnuucidda maamulayaasha ku lugta leh inay qaadaan tallaabo maamul, haddana habka ugu wanaagsan waa in kiisaska uu maamuluhu u muuqan karo mid ku lug leh loo gudbiyo maamule kale, iyadoo la adeegsanayo golayaasha ogeysiiska ee ku habboon.
Tifaftirayaasha aan maamulayaasha ahayn ee xira doodaha iyo qiimeeya is-afgaradka waxaa lagu hayaa isla heerarkaas; tifaftirayaasha xira doodahaas waa inaysan ku lug lahayn doodda lafteeda ama khilaafaadka la xiriira.
== <span class="anchor" id="Grievances by users"></span><span class="anchor" id='Grievances by users ("administrator abuse")'></span>Cabashooyinka ==
{{shortcut|WP:ADMINABUSE|WP:ADMINISTRATORABUSE}}
Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in maamuluhu u dhaqmay si aan habboonayn, waa inuu si toos ah u muujiyaa welwelkiisa maamulaha mas'uulka ka ah oo uu isku dayaa inay xal gaaraan si nidaamsan oo rayid ah. Haddii aan arrinta lagu xallin labada dhinac u dhexeeya, isticmaayaashu waxay ku sii wadi karaan xallinta khilaafka (fiiri qaybtan hoose wixii macluumaad dheeraad ah). Hal hab oo suurtagal ah waa in la bilaabo wadahadal dib u eegista ficilka maamulka ama golaha ogeysiiska maamulayaasha si loo codsado jawaab celinta bulshada {{endash}} si kastaba ha ahaatee, cabasho sidayaashu waa inay ogaadaan in hab dhaqankooda la siman yahay oo la tixgeliyo sida isticmaalaha ay ka wada hadlayaan. Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in si aan habboonayn loo xanibay, wuxuu mari karaa habka codsiga xanibaada waa uu sharaxi karaa xaaladda iyo sababta ay u rumeysan yihiin in xiriddu ay tahay mid aan habboonayn ama aan la caddayn karin.
In kasta oo Guddiga Garsoorka ausan si caadi ah u eegin Xanibaha gaagaaban ama caadiga ah, welwelka ku saabsan caafimaadka maamulaha iyo ku habboonaanta doorka waxaa loo keeni karaa guddiga iyadoo lala wato Codsi Garsoor, badanaa marka hababka kale ee xallinta khilaafka ay guuldarraysanayaan iyo marka habkani yahay ikhtiyaarka ugu dambeeya.
== Xad gudubka qalabka maamulka ==
{{shortcut|WP:TOOLMISUSE}}
Xad gudubka qalabka maamulka waxaa loo tixgeliyaa ''arrin aad u halis ah''; waxaa la siiyaa isticmaayaasha la aaminsan yahay ee loogu talagalay dayactirka iyo hawlaha kale, waana in mar walba la isticmaalaa iyadoo laga fikirayo, daryeel leh, dadaal habboon iyo xukun wanaagsan. Xad gudubka halista ah ee qalabka ayaa horseed u noqon kara cunaqabatayn ama xitaa ka saariddooda. Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in maamuluhu uusan isticmaalin qalabkiisa maamulka sida waafaqsan siyaasadaha iyo tilmaamaha Wikipedia ee la dhisay, markaa waa inay marka hore ka wada hadlaan welwelkooda iyo arrimahooda maamulaha la xiriira si toos ah. Kiisaska aysan arrintu ku xallin si toos ah loogana wada hadlo iyo/ama marka la go'aamiyo in gelitaanka bulshada ballaaran ay tahay mid lagama maarmaan ah ama loo baahan yahay, isticmaayaashu waxay soo dhigi karaan welwelkooda ku saabsan arrinta si ay u eegto bulshada ballaaran.
Xaaladaha caadiga ah ee ay badanaa lagama maarmaanka tahay in laga fogaado isticmaalka qalabka:
* ''Khilaaf dano ah ama aan dhexdhexaad ahayn'' – Maamulayaashu waxa aysan caadi ahaan isticmaalin qalabkooda arrimaha ay si shakhsi ah ugu lug leeyihiin (tusaale ahaan, khilaaf nuxur ah oo ay dhinac ka yihiin).
* ''Caadooyinka bulshada ama siyaasadaha'' – Marka siyaasad ama caado bulsho ay caddahay in aysan aheyn in la isticmaalo qalabka, markaa qalabka waa aysan aheyn in la isticmaalo iyada oo aan la bixin sharraxaad muujineysa in arrinta la tixgeliyey, iyo sababta (dhif ah) reebitaanka loo arko mid macquul ah.
* ''Ficillada maamulaha ee la xiriira tafatiridda lacagta la siiyo'' – Qalabka maamulka waxaa laga yaabaa inaan loo isticmaalin qayb ka mid ah hawl kasta oo tafatirid lacag ah, marka laga reebo ama marka lacagta ay bixiso Aasaaska Wikimedia ama shirkad la xiriirta WMF.
* ''Dib u celinta ficillada maamulayaasha kale'' – Kaliya si ixtiraamaysa maamulaha ficilkiisa uu lug ku leeyahay, iyo (badanaa) ka dib wadahadal.
* ''Dib u soo celinta ficil maamul oo horay loo soo celiyey'' (mararka qaarkood loo yaqaan "dagaalka giraangiraha").
Fiiri hoos kuwan iyo wax ka reebitaanka aadka u yar.
Xitaa marka isticmaalka qalabku uu u muuqdo mid macquul ah, haddii uu jiro shaki waxaa fiican in la waydiiyo maamule kale oo madaxbannaan inuu dib u eego oo (haddii la caddayn karo) uu qaado ficilka.
=== Dib u celinta ficilka maamulaha kale ===
{{shortcut|WP:RAAA}}
Maamulayaasha waxaa laga filayaa inay yeeshaan xukun wanaagsan waxaana la rumeysan yahay inay si taxaddar leh u tixgeliyeen ficillada ama go'aannada ay fuliyaan maamulayaal ahaan. Maamulayaashu way is khilaafi karaan, laakiin ficillada maamulka waa aysan aheyn in la celiyo iyada oo aan lahayn sabab wanaagsan, feker taxaddar leh, iyo (haddii ay u badan tahay in laga soo horjeesto), halkaas oo maamuluhu uu hadda joogo, wadahadal gaaban oo lala yeesho maamulaha ficilkiisa la looltamayo.
==== Xaaladaha gaarka ah ====
Xaaladaha qaarkood, siyaasadda caadiga ah ee dib u celinta ficilka maamulaha kale ma khuseyso:
* '''Xanibaha ay sameeyeen Guddiga Garsoorka:''' Xanibaha ay oggolaadeen Guddiga Garsoorka waa inay ku jiraan tilmaan cad oo ah halka ay ka yimaadeen, sida "Guddiga Garsoorka awgeed", "Codsigu waa kaliya Guddiga Garsoorka", ama. Maamulayaashu waa inay kaliya dhigaan, yareeyaan, ama ka saaraan xiridahaas iyagoo haysta oggolaansho qoraal ah oo horudhac ah oo ka yimid guddiga.
* '''Xanibaha CheckUser:''' Xiridaha loo cayimay sida "Xannibaha CheckUser" (taas oo ah, xanibaad ku tiirsan natiijooyinka qarsoodiga ah ee CheckUser) waxaa laga yaabaa inaysan celin maamulayaasha aan lahayn helitaanka qalabka CheckUser. Cabashooyinka xiridahan waxaa inta badan la maqlayaa on-wiki, laakiin waxaa maqli kara Guddiga Garsoorka xaaladaha qasabka ah. Maamulayaasha waxaa la xusuusiyey bishii Luulyo 2010 inay aysan celin karin xiridaha CheckUser iyagoo aan haysan oggolaansho horudhac ah oo ka yimid Guddiga ama checkuser.
* '''Xanibaha Oversight:''' Xanibaha loo cayimay sida "Xiridaha Oversight" (taas oo ah, xiridaha ku tiirsan macluumaadka la xakameeyey) waxaa laga yaabaa inaysan celin maamulayaasha aan lahayn helitaanka oggolaanshaha oversight. Guddiga Garsoorka ayaa xukumay bishii Maarso 2013 in xiridaha oversight aan la celin karin iyadoo aan la haysan oggolaansho horudhac ah oo ka yimid Guddiga ama oversighter.
* '''Xanibaha safka VRT ee khilaafka danaha:''' Xanibaha la dhigay qayb ka mid ah safka VRT ee khilaafka danaha oo ay ku jirto nambarka tigidhka ee sababaynta xanibaada waxaa laga yaabaa inaysan celin iyadoo aan la haysan oggolaanshaha maamule leh helitaanka safka ama Guddiga Garsoorka Dhaqdhaqaaqa Abriil 2026.
=== <span class="anchor" id="Wheel war"></span>Dib u soo-celinta ficil la celiyey ("dagaalka giraangiraha") ===
{{shortcut|WP:WHEEL|WP:WW}}
Marka maamule kale uu ''horay'' u celiyey ficil maamul, waxaa aad u dhif ah inuu jiro sabab kasta oo sharci ah oo loogu talagalay maamulaha asalka ah ama maamule kale inuu dib u soo celiyo ficilka la mid ah ama la mid ah mar uun iyada oo aan lahayn wadahadal cad oo horseedaya go'aan ay gaareen is-afgarad. dagaalka giraangiraha waa marka ficilka maamulaha uu celiyo maamule kale, laakiin halkii laga wadahadli lahaa khilaafka, qalabka maamulka ayaa markaas loo isticmaalaa si dagaal ah si loo tirtiro ama loo dib u sameeyo ficilka. Iyadoo ay jiraan wax ka reebitaan aad u yar, marka ficil maamul la celiyo, waa aysan aheyn in la soo celiyo iyada oo aan la helin is-afgarad.
<div style="border: 2px solid #990000; background-color: #FF000030; border-radius: 1em; padding: 0.5em 1em; color:inherit;">
<strong style="font-weight:normal;">Ha ku celin ficil maamul oo la celiyey marka aad ogtahay in maamule kale uu ka soo horjeedo. Ha sii wadin silsilad dib-u celin maamul ah oo aan lahayn wadahadal. Xalli khilaafaadka maamulka {{underline|iyada oo la marayo wadahadalka}}.</strong>
</div>
Dagaalka giraangiraha waxay badanaa horseeddaa codsi garsoor oo degdeg ah. Cunaqabateynta wheel warring waxay ka timid canaan iyo digniin, ilaa xirid ku meel gaar ah, ilaa desysopping, xitaa kiisaska ugu horreeya ee markii ugu horreysay. Waxaa jiray dhowr garsoor kiisas oo khuseeya oo ku saabsan mawduuca dagaalka giraangiraha.
Erayada waxaa kale oo loo isticmaalay taariikh ahaan maamule si aan habboonayn u celinaya noocyada qaarkood ee ficil rasmi ah.
Wikipedia waxay ka shaqeysaa ruuxa [[Wikipedia:Is afgarad|is afgaradka]]; khilaafaadka waa in lagu dejiyaa wadahadal rayid ah halkii ay ka noqon lahaayeen halgan awoodeed. Waxaa jira dhowr arrimood oo muhiim ah oo dagaalku uu ka fiican yahay wadahadalka, ama u qalma in aad lumiso sharaftaada wanaagsan. Haddii aad dareento ''rabitaan'' ah in aad wheel war, isku day beddelladan:
* Raadi wadahadal wax dhisaya, oo ujeedkeedu yahay in la qaboojiyo xaaladda oo loo soo celiyo hababka caadiga ah. Qaadashada hab-dhaqan iyo hab qaboojin ah oo ula kac ah inta aad sharaxayso ayaa caawin karta. Xaaladaha qaarkood, iimaylka waxaa laga yaabaa inuu u oggolaado talo shakhsi ah oo qalbi ah in la bixiyo oo aan si fudud loogu soo dhajin karin wiki-gan.
* Haddii aad ka walwalsan tahay hab-dhaqan xumo oo sug gelitaanka. Wixii <strong>xad gudub halis ah oo fool xun oo qalabka ah</strong> tixgeli in aad xareyso codsi kiis [[Wikipedia:Ogaysiiska Maamulka|Guddiga Garsoorka]].
* Haddii aad ka walwalsan tahay inaan la shaqayn (ama daahitaanka loo baahan yahay ee wada-hadalka) ay si dhakhso ah u keeni karti xaaladdu inay si xun u xumaato ama ay noqoto mid aan ku habboonayn, mararka qaarkood waxay noqon kartaa mid macquul ah in iimayl loo diro Guddiga Garsoorka oo loo sheego xaaladda ama loo codsado faragelin ama talo degdeg ah. Tani waxay noqon kartaa kiiska halkaasoo macluumaad aan dadweyne ahayn ama waxyeelo ay ka dhalan kartaan.
* Oo xusuusnow inaad haysato boqollaal saaxiibo ah: keligaa ma tihid inta badanna arrimaha waxaa ka sii dara xukunka xun. Haddii lagugu arko adigoo si wanaagsan u dhaqmaya, badanaa arrintu way dhammaan doontaa dhawaan, si kasta oo ay u muuqato mid xun. Mararka qaarkood waxaa ugu wanaagsan in si fudud loo qaato nasasho oo la dejiyo.
Erayada "giraangir" waxay ka yimaadeen sharraxaadda akoonnada mudnaanta sare leh ee kombuyuutarrada weyn ee PDP-10 iyo TOPS-20, halkaas oo "giraangir" loo isticmaalay sida "xidid" loogu isticmaalo nidaamyada Linux/Unix.<ref>{{cite web|title=Wheel |url=http://www.catb.org/jargon/html/W/wheel.html |access-date=8 June 2021 |work=Jargon File 4.4.7 |publisher=Eric S. Raymond}}</ref>
<ref>{{cite web|title=Wheel bit |url=http://www.catb.org/jargon/html/W/wheel-bit.html |access-date=8 June 2021 |work=Jargon File 4.4.7 |publisher=Eric S. Raymond}}</ref>
==Tixraacyada==
{{Reflist}}
== Xiriiriyeyaasha dibadda ==
* [[Meta:Administrators of Wikimedia projects/Wikipedias|Maamulayaasha dhammaan Wikipediyeyaasha]],
*[[:en:Wikipedia:Meta|Meta-Wiki]]
9qslblmrlcaheaqzdi0j8n0kekmhwnz
311464
311463
2026-10-30T17:22:08Z
Isma4l
41797
311464
wikitext
text/x-wiki
{{Policy|WP:ADMIN|WP:SYSOP|WP:MOP}}
{{Ombox
|text = '''Kani ma aha bog lagu dhejiyo su'aalaha maamulayaasha.''' Taas beddelkeeda, isticmaal Codsashada dareenka maamulaha.|image=[[File:Symbol question.svg|link=|alt=|35px]]}}
{{Nutshell|Maamulayaashu waa tafatirayaal tabaruceyaal ah lagu kalsoon yahay ee loo oggolaaday inay isticmaalaan qalabka gaar ah ee Wikipedia Soomaaliga. Waxaa laga filayaa inay ilaalinayaan heer sare oo anshax ah, inay si caddaalad ah u adeegsadaan qalabka, isla markaana ay {{strong|marnaba}} u isticmaalin si ay faa'iido uga helaan khilaaf.}}
{{Enforcement policy list}}
[[File:Wikipedia Administrator.svg|thumb|Qalabka maamulka ee Wikipedia waxaa badanaa lagu barbar dhigaa mop-ka nadaafadda, taasoo keenta in maamulnimada mararka qaarkood lagu sifeeyo in "la siiyay mop-ka". Sida qof nadiifiye ah oo dhab ah laga yaabo inuu furayaal u haysto xafiisyo ay shaqaalaha kale ka reeban yihiin, maamulayaashu waxay leeyihiin awoodo gaar ah oo door ah, laakiin - sidoo kale sida nadiifiyaha dhabta ah - kama muhiimsana tafatirayaasha kale.]]
'''Maamulayaasha''', oo si caadi ah loogu yaqaan '''admins''' ama '''sysops''' (hawl wadeenada nidaamka), waa tafatirayaasha [[Wikipedia]] ee la siiyay awoodda farsamo si ay u qabtaan ficilo gaar ah oo ku saabsan Wikipedia Soomaaliga. Kuwani waxaa ka mid ah awoodda ay u leeyihiin inay [[WP:BLOCK|xanibaan]] oo ay furaan akoonnada isticmaalaha, [[Ciwaanka IP-ga|cinwaannada IP]], iyo kala duwanaanshaha IP ee tifaftiridda, inay wax ka beddelaan bogagga si buuxda loo [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaaliyay]], inay codsadaan oo ay ka saaraan [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaalinta bogga]], inay [[WP:DELETE|tirtiraan]] oo ay soo celiyaan bogagga, inay wareejiyaan bogagga iyada oo aan la xaddidin, iyo inay isticmaalaan qalabka kale ee gaarka ah.
Maamulayaashu waxay qaataan mas'uuliyadahan iyagoo ah tabaruceyaal ka dib markii ay maraan habka dib u eegista bulshada ama iyagoo ay soo doorteen saaxiibadooda tafatirayaasha ah. Uma dhaqmaan sidii shaqaale ka tirsan [[Wikimedia Foundation|Aasaaska Wikimedia]]. Weligood looma baahna inay isticmaalaan qalabkooda mana aha inay marnaba u isticmaalaan si ay faa'iido uga helaan khilaaf ay ku lug lahaayeen. Maamulayaasha waa inaan lagu khaldin [[m:System administrators|maamulayaasha nidaamka Wikimedia]] ("sysadmins").
Wikipedia Soomaaliga wuxuu leeyahay {{NUMBEROFADMINS}} maamulayaal (fiiri {{Plainlink|url=//so.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ListUsers/sysop&limit=2000|name=liiska buuxa ee akoonnada leh mudnaanta maamulaha}} ama liisaska maamulayaasha ee heerka wax qabadka).
== <span class="anchor" id="POWERS"></span><span class="anchor" id="Powers"></span><span class="anchor" id="ABILITIES"></span><span class="anchor" id="Abilities"></span><span class="anchor" id="ADMINRIGHTS"></span><span class="anchor" id="MOPRIGHTS"></span>Awoodaha maamulayaasha ==
{{Shortcut|WP:MOPRIGHTS}}
Maamulayaashu waxay leeyihiin awoodda farsamo si ay u fuliyaan ficillada soo socda:
* [[Wikipedia:Xannibaadyo iyo mamnuucid|Xannib]] iyo furid akoonnada isticmaalaha, cinwaannada IP, iyo kala duwanaanshaha IP ee tifaftiridda<ref>Xiridmahan waxay diidi karaan tifaftiridda bogag ama magacyo gaar ah, ama waxaa lagu dabaqi karaa goobta oo dhan iyo {{em|dhammaan bogagga}}.</ref>
* Codsashada, wax ka beddelidda, iyo ka saaridda [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaalinta bogga]] ee bog gaar ah si loo xaddido ama loo oggolaado tafaftiridda, u guurista, abuurista, iyo/ama soo gelinta faylasha
* Wax ka beddelidda bogagga si buuxda loo ilaaliyay
* [[Wikipedia:Xeerka Tirtirka|Tirtiridda]] bogag leh 5,000 ama ka yar dib u eegisyo<ref>Bogagga leh in ka badan 5000 dib u eegis waxaa kaliya tirtiri kara [[Wikipedia:Steward|steward]].</ref>
* Daawashada iyo soo celinta bogagga la tirtiray
* [[Wikipedia:Tirtiridda taariikhda|Xaddididda iyo soo celinta muuqashada dadweynaha]] ee macluumaadka diiwaannada shakhsiga ah iyo dib u eegisyada bogga
* Bixinta iyo ka noqoshada ogolaanshaha isticmaale ee gaarka ah ee [[Wikipedia:Codsiga maamulka/Hordhac|ay codsadeen akoonnada isticmaalaha]]<ref>Maamulayaashu waxay bixin karaan oo ka noqon karaan abuuraha akoonka, confirmed, event rrganizer, IP block exempt. Waxay kaloo awood u leeyihiin inay bixiyaan oo ka noqdaan xuquuqaha been abuurka ah ee AutoWikiBrowser, AFC, maadaama ay awood u leeyihiin inay wax ka beddelaan bogagga si buuxda loo ilaaliyay.</ref>
* Wax ka beddelidda bogagga ku jira magaca MediaWiki, iyadoo laga reebo bogagga JavaScript iyo CSS<ref>Kaliya [[Wikipedia:Interface administrators|maamulayaasha interface-ka]] ayaa leh awoodda ay ku beddelaan bogagga JavaScript iyo CSS ee ku jira magaca MediaWiki.</ref>
* Fulinidda ficillo kale oo gaar ah sida lagu qoray {{Section link|Special:ListGroupRights#sysop}}
Sida caadada ah, maamulayaashu waxay badanaa mas'uuliyad ka saaraan xukunka natiijooyinka wadahadallada qaarkood, sida wadahadallada tirtiridda, wadahadallada dhaqdhaqaaqa, iyo wadahadallada dib-u eegista dhaqdhaqaaqa, laakiin tifaftirayaasha aan maamulaha ahayn ayaa iyaguna xiri kara wadahadallada
== Noqoshada maamulaha ==
{{Shortcut|WP:CANDIDATE|WP:BECOMEADMIN}}
Lagu jiro [[Soomaali Wikipedia|Wikipedia-ha Af-Soomaali]], waxaa jira laba hab oo lagu noqdo maamulaha: iyada oo la marayo is afgarad laga dhisay wadahadalka dadweynaha, ama cod sir ah. Wikipedia Soomaaliga wuxuu u baahan yahay in musharraxiinta maamulayaashu ay haystaan xaqqa isticmaale ee [[Wikipedia:Autoconfirmed users|Autoconfirmed user]]. ([[m:List of Wikipedias|Wikipedia-yada kale]] waxay leeyihiin siyaasadahooda gaarka ah ee bixinta maamulnimada.)
'''Kaliya hal akoon oo qof go'an ah ayaa yeelan kara qalabka maamulka'''. Reer-baxnimada kaliya ayaa ah in maamulayaashu ay shaqeyn karaan [[Wikipedia:Bots|botyada]] leh helitaanka maamulka.
Ogolaanshaha maamulaha waxaa la bixiyaa si aan xad lahayn, waxaana laga saarayaa kaliya marka la codsado, xaaladaha ku lug leh faragelinta heerka sarre ah, ama sabab la xiriirta shaqo la'aan.
=== <span class="anchor" id="Request for adminship"></span>Codsashada maamulnimada iyada oo la marayo is afgarad ===
Isticmaale kasta oo autoconfirmed ah wuxuu codsan karaa maamulnimo ("RfA") bulshada dhexdeeda. Si kastaba ha ahaatee, maamulayaasha waxaa laga filayaa inay yeeshaan heer sarre oo kalsooni iyo ammaan ah bulshada dhexdeeda, markaa codsiyada ka yimaada isticmaayaasha aan lahayn khibrad la taaban karo badanaa ma guuleystaan. Tafaftiraha kasta wuxuu ka faalloon karaa codsiga, tifaftire kastana wuxuu qiimayn doonaa musharrax kasta si uu u gaar ah. Si kastaba ha ahaatee, kaliya tifaftirayaasha haysta xaqqa isticmaale ee autoconfirmed user ayaa "codayn kara" codsiyada.
Kahor inta aan la codsan ama la aqbalin magacaabista, musharraxiinta waa inay guud ahaan ahaadaan tifaftirayaal Wikipedia ah oo firfircoon, joogto ah, mudnaan dheerna leh, aqoon u leh habraacyada iyo dhaqamada Wikipedia, ixtiraamaya oo fahmaya siyaasadahooda, isla markaana helay kalsoonida guud ee bulshada. Musharraxiinta waxaa kale oo looga baahan yahay inay soo bandhigaan haddii ay abid u tafatireen Wikipedia lacag. Su'aalaha la xiriira arrintaan waxaa loo oggol yahay in la waydiiyo musharrax kasta, tifaftire kasta oo bulshada ka tirsan, inta uu socdo habka RFA.
Wadahadal ayaa dhaca muddo todobo maalmood ah oo ku saabsan in musharraxgu uu noqdo maamule. Sida is-afgaradka bulshada, RfA-yada waxaa lagu xayaysiiyaa [[:en:MediaWiki:Watchlist-messages|liisaska daawashada tafaftirayaasha]]. Bulshadu waxay dejisay xadka su'aasha: ma jiro tafaftire waydiin kara in ka badan laba su'aal musharrax. Sidoo kale lama oggola su'aallo qaybo badan ka kooban oo loo qaabeeyey sidii hal su'aal, laakiin dhab ahaantii waydiinaya su'aallo badan oo ka sarreeya xadka. [[Wikipedia:Bureaucrats|Bureaucrats]] iyo la socodayaasha loo qoondeeyey waxay "klerkin" karaan RfA-yada, iyagoo la tacaalaya faallooyinka iyo/ama codadka ay u arkaan inay yihiin kuwo aan habboonayn.
Habka RfA wuxuu u oggolaanayaa tifaftirayaasha kale inay bartaan musharraxka. Tifaftirayaashu waxay sahamiyaan ka-qaybgalka musharraxka iyo asalka uu u leeyahay tifaftire ahaan, waxay ku sameeyaan wadahadallo, iyo fahamka doorka ay codsanayaan. Tafaftirayaashu waxay sheegaan haddii ay taageerayaan ama ay ka soo horjeedaan codsiga, iyaga oo wata sababaha ay u arkaan iyo aragtidooda musharraxka. Sarkaalka aan ku lug lahayn bureaucrat ayaa markaas go'aaminaya haddii uu jiro [[Wikipedia:Is afgarad|is afgarad]] lagu oggolaanayo codsiga. Go'aankani kuma saleysna si gaar ah boqolleyda taageerada, laakiin ficil ahaan inta badan RfA-yada ka sarreeya 75% waa ay maraan. Bulshadu waxay go'aamisay in ''guud ahaan'', RfA-yada u dhexeeya 65 iyo 75% taageerada ay tahay inay hoos yimaadaan go'aanka bureaucrats-ka. (Sidaa darteed, waxay si macquul ah uga dhalaneysaa in ku dhowaad dhammaan RfA-yada ka hooseeya 65% taageerada ay guuldarraysan doonaan.)
In kasta oo RfA uu yahay hab xooggan, tayada jawaab-celinta iyo dib u eegista diyaargarowga musharraxka iyo dabeecaddiisa ee ay sameeyaan tifaftirayaasha khibradda leh ayaa inta badan aad u sarreeya. Codsadayaasha aan guuleysan laakiin qaada tillaabooyin ay kaga jawaabayaan dhibcaha la soo qaaday waxay badanaa ku guuleystaan codsi xiga bilo kadib. Haddii aad xiisaynayso codsashada maamulnimada, waa inaad marka hore akhrisaa hage ku saabsan codsashada maamulnimada iyo tilmaamaha magacaabista. Markaad diyaar u tahay inaad codsato, waxaad ku dari kartaa magacaabistaada bogga [[Wikipedia:Codsiga maamulka]] ("RfA"), si waafaqsan tilmaamaha boggaas.
=== Doorashooyinka maamulayaasha ===
Maamulayaasha waxaa kale oo lagu dooran karaa doorasho maamule oo leh cod sir ah. Doorashooyinka maamulayaasha, oo billowday 2024, ma beddelaan RfA, maamulayaasha soo socdaana waxay si xor ah u dooran karaan habka ay isticmaalayaan. Doorasho tijaabo ah ayaa lagu qabtay Oktoobar 2024. Doorashooyinka maamulayaasha waxaa si joogto ah loogu oggolaaday jadwalka 5-ta bilood ah ee RfC oo la qabtay horraantii 2025. Marka laga reebo daaqadaha doorashada ka horreeya ee magacaabista musharraxa iyo dejinta codadka, habka wuxuu qaadanayaa 12 maalmood: 5 maalmood oo wadahadal iyo su'aallo ah, waxaa ku xiga 7 maalmood oo cod sir ah. Wareegyada doorashada iyo xilliyada daaqad kasta iyo xilli kasta waxaa lagu xayaysiiyaa horay, oo ay ku jiraan ogeysiisyada liiska daawashada.
Ka dib marka codbixintu dhammaato, doorashada waxaa baaraya seddex [[Wikipedia:Check user|checkusers]] ama [[Wikipedia:Steward|stewards]] oo ka tirsan Wikipedia Soomaaliga. Waxay hubin doonaan wixii laba laab ah, aan u qalmin, ama codadka sockpuppeteer oo ay tirtiri doonaan sidii loo baahnaa. Marka baarista la dhammeeyo, codadka waa la tiririyaa, natiijooyinka waa la shaaciyaa, maamulayaasha cusubna waxaa la siiyaa mudnaanta maamulka. Si uu u guuleysto, musharraxgu waa inuu helaa boqolleyda taageerada oo ah 70% ama ka badan iyo kooram ah ugu yaraan 20 cod oo taageero ah. Tirinta codadka waxaa lagu xisaabiyaa Taageerada / (Taageero + Ka soo horjeed) musharrax kasta. Codadka "Neutral" lama isticmaalo xisaabinta boqolleyda taageerada ee musharraxka mana laha saameyn dhinacaas ah.
== Meelaha ay maamulayaasha si gaar ah uga caawin karaan ==
Xuquuqda maamulaha waxay noqon kartaa mid aad u waxtar leh meelaha qaarka ah ee Wikipedia:
* Kahortagga burburinta
* Dhibaatooyinka xuquuqda daabacaadda tilmaamaha
* Dhacdooyinka dareenka maamulaha
* [[Bogga Hore]] qaybaha, sida Wararka ku jira ama Ma ogtahay
* Socodka isbeddellada dhow
* Codsiyada tirtiridda degdegga ah
* Xeerka saddex-jeer dib u celinta iyo xad-gudubyada dagaalka tafaftiridda.
"Maamulayaasha aan lug ku lahayn" ayaa sidoo kale ka caawin kara maamulka Guddiga Garsoorka iyo xallinta khilaafaadka ee ku saabsan meelaha iyo xaaladaha dhibaatada leh. Maamulayaasha ka shaqeynaya doorkan waa ''dhexdhexaad''; ma laha wax lug ah oo toos ah arrimaha ay dadka ka caawinayaan. Liisaska cunaqabateynta ee ay tahay inay fuliyaan maamulayaasha dhexdhexaadka ah.
== <span class="anchor" id="anyuser"></span>Golayaasha ogeysiiska maamulayaasha ==
{{shortcut|WP:ANYUSER}}
Saddex golayaal ogeysiis oo waaweyn ayaa jira oo ay ka dhacaan wadahadallada maamulaha guud (isticmaale kasta wuxuu soo dhigi karaa ama ka qayb qaadan karaa wadahadallada halkaas):
* [[Wikipedia:Ogaysiiska Maamulka]] – Loo isticmaalo waxyaabaha ay maamulayaashu jeclaan karaan (ama u baahan karaan) inay ogaadaan, sida ogeysiisyada iyo macluumaadka guud.
– Loo isticmaalo arrimaha u baahan dareenka maamulayaasha soo maraya. In kasta oo mawduucyada halkan ay noqon karaan kuwo dhaadheer, golahan waxaa inta badan loogu talagalay dhacdooyinka iyo arrimaha kale ee u baahan talo ama dareen.
– Waa gole ogeysiis oo ficillada maamulka ee maamulayaasha lagaga wada hadli karo loona eegi karo bulshada ballaaran.
== Filashooyinka maamulnimada ==
{{shortcut|WP:ADMINEXPECT}}
=== Daryeelka iyo xukunka ===
Haddii la siiyo helitaanka, maamulayaashu waa inay daryeel ku muujiyaan isticmaalka hawlahan cusub, gaar ahaan awoodda ay u leeyihiin inay tirtiraan bogagga oo ay xannibaad saaraan isticmaalayaasha iyo cinwaannada IP (fiiri hage sida loo sameeyo ee maamulayaasha si aad u barato sida loo sameeyo waxyaalahan). Maamulayaasha cusub waa inay sidoo kale eegaan bogagga ku xiran liiska akhriska maamulayaasha ka hor intaysan isticmaalin awoodahooda maamul. Khaladaadka marmarka qaarkood la sameeyo waa la aqbalaa laakiin khaladaadka halista ah ama soo noqnoqda, ama kuwa ku lug leh xad-gudubyada hab-dhaqanka maamulaha, marmarka qaarkood lama aqbalo.
Qalabka maamulaha sidoo kale waa in lagu isticmaalo xukun taxaddar leh; waxay qaadan kartaa xoogaa waqti ah maamulaha cusub inuu barto goorta ay ugu fiican tahay in la isticmaalo qalabka, waxayna qaadan kartaa bilo in la helo dareen wanaagsan oo ku saabsan muddada ku habboon ee la dejinayo marka la isticmaalayo qalabka sida xannibaadda iyo ilaalinta bogga ee khilaafaadka adag. Maamulayaasha cusub waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay si tartiib ah u bilaabaan oo ay ka dhistaan khibrad meelaha ay ku barteen, iyo inay dadka kale waydiiyaan haddii ay shaki qabaan.
=== Hab-dhaqanka maamulaha ===
{{shortcut|WP:ADMINCOND}}
Maamulayaashu waa inay ku hoggaamiyaan tusaale ahaan, isla markaana, sida ''dhammaan tafaftirayaasha'', ay ugu dhaqmaan si ixtiraam leh, rayid ah oo ay ula falgalaan kuwa kale ''mar kasta''. Maamulayaashu kama xoroobaan {{em|wax kasta}} oo ka mid ah siyaasadaha la dejiyay ee Wikipedia; waxaa laga filayaa inay raacaan oo ay gutaan waajibaadkooda sida ugu fiican ee awooddooda ah. Khaladaadka marmarka qaarkood waa kuwo si buuxda ula jaanqaadi kara isticmaalka qalabka maamulaha; maamulayaasha looma filayo inay noqdaan kuwo kaamil ah. Si kastaba ha ahaatee, carqaladaynta joogtada ah ama halista ah ee Wikipedia iyada oo loo marayo dabeecad sida [[Wikipedia:Anshax|aan rayid ahayn]] ama tifaftirid niyad-xumo ah waa mid aan la jaanqaadi karin oo ah ''khilaaf toos ah'' oo lala leeyahay filashooyinka iyo mas'uuliyadaha maamulayaasha, iyo xukunka xun ee joogtada ah ama fool xun ayaa horseed u noqon kara in laga xayuubiyo qalabka maamulaha. Maamulayaashu waa inay ku dadaalaan inay tusaale u noqdaan heerarka sare ee ixtiraamka iyo rayidnimada, iyo tifaftiriddooda, wada-hadalladooda, is-dhexgalkooda, iyo hab-dhaqankoodu waa inay dejiyaan tusaalaha dhammaan tafaftirayaasha kale ''mar kasta''. Tani waa labadaba ''shuruud'' iyo ''xaalad'' haysashada mudnaanta maamulaha.
Maamulayaashu waa inay maskaxda ku hayaan inay haystaan boqollaal saaxiibo ah. Sidaa darteed, haddii maamule uusan u hoggaansami karin siyaasadaha goobta oo uusan noqon karin mid rayid ah (xitaa marka uu la macaamilayo isticmaalayaasha muujinaya dabeecad dhibaat leh) inta uu wax ka qabanayo arrin go'an, maamuluhu waa inuu arrinta u keenaa gole ogeysiin ama u gudbiyaa maamule kale si uu wax uga qabto, halkii uu ka sii dari lahaa dhibaatada hab-dhaqan xumo.
=== Xisaabtanka ===
{{shortcut|WP:ADMINACCT}}
Maamulayaashu waxay ka xisaabtamaan ficilladooda ku lug leh qalabka maamulaha, maadaama ficillada maamulaha ee aan la sharaxin ay niyad-jabiyaan tafaftirayaasha kale. Iyadoo lagu xaddidayo oo keliya xuduudaha [[Wikipedia:Anshax|rayidnimada]], [[Wikipedia:Ma jiraan weeraro shaqsiyeed|ka fogaanshaha weerarrada shakhsi ahaaneed]], iyo [[Wikipedia:U qaado niyad wanaagsan|u qaadashada niyad wanaagga]], tafaftirayaashu waxay xor u yihiin inay wax ka weydiiyaan ama dhaleeceeyaan ficillada maamulaha. Maamulayaasha waxaa laga filayaa inay si degdeg ah oo rayid ah uga jawaabaan su'aalaha ku saabsan hab-dhaqankooda Wikipedia la xiriira iyo ficillada maamulka, gaar ahaan inta lagu jiro wada-hadallada bulshada ee golayaasha ogeysiiska ama inta lagu jiro habsocodka Guddiga Garsoorka. Maamulayaashu waa inay caddeeyaan ficilladooda marka la codsado.
Maamulayaasha si halis ah ama soo noqnoqda ugu dhaqma si dhibaato leh, ama lumiyay kalsoonida bulshada, waxaa la cunaqabteyn karaa ama laga xayuubin karaa xuquuqdooda maamulaha Guddiga Garsoorka ama codsiga dib-u-celinta xuquuqda. Tani waxay dhacday ama waxaa la soo jeediyay ficillada soo socda:
* Maamulnimo "niyad-xumo ah" ([[Wikipedia:Sock puppetry|isticmaalka akoonno badan oo been-abuur ah]], xadgudub weyn oo kalsooni ah,
{{spaced ndash}}tani waxay noqon kartaa mid lala yeesho tafaftirayaasha (tusaale ahaan, la'aanta digniinaha habboon ama sharraxaadaha ficillada), ama si wax looga qabto welwelka bulshada (gaar ahaan marka la raadiyo sharraxaadyo ama faallooyin kale oo halis ah)
**In kasta oo hababka ugu wanaagsan ee maamulayaashu ay yihiin inay suurtageliyaan iimaylka iyo ogeysiisyada, looma baahna inay sidaas sameeyaan, mana aha inay akhriyaan ama ka jawaabaan haddii la suurtogeliyey. Maamulayaasha aan suurtagelin ogeysiisyada waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay arrintan ku muujiyaan boggooda isticmaalaha.
* Xadgudub soo noqnoqda, joogto ah, ama fool xun oo ku saabsan qalab ama oggolaansho isticmaale oo la socota qalabka maamulaha (sida u guurista faylasha ama isticmaalka [[Wikipedia:Rollback|dib-u-celinta]]) {{endash}} maamulaha waxaa laga xayuubin karaa mudnaanta maamulka si buuxda oo keliya si looga saaro helitaanka oggolaanshaha isticmaale ee la socda.
* Xukun xumo soo noqnoqda ama joogto ah.
=== Amniga ===
{{shortcut|WP:SECUREADMIN}}
Siyaasadda Wikipedia ee shuruudaha xoogga erayga sirta ah waxay ka rabtaa maamulayaashu inay haystaan ereyo sir ah oo xooggan iyo inay raacaan hababka amniga shakhsi ahaaneed ee habboon. Maadaama ay leeyihiin awood ay ku geystaan waxyeello goobta oo dhan ah hal tifaftire, akoon maamule oo la jabsaday waa la xannibi doonaa, mudnaantiisana waa laga qaadi doonaa sababo la xiriira amniga goobta. Xaaladaha qaarkood, ka qaadista mudnaanta waxay noqon kartaa mid joogto ah. Maamule kasta oo la ogaado inuu haysto eray sir ah oo ka yar 8 xaraf ama ku jira [https://github.com/danielmiessler/SecLists/blob/master/Passwords/Common-Credentials/10k-most-common.txt 10,000-ka eray sir ah ee ugu caansan] sidoo kale waa laga qaadi karaa xuquuqda maamulka. Go'aanka ku saabsan dib-u-siinta xuquuqda maamulka maamulayaasha si ku-meel-gaar ah looga qaaday waxaa loo daayay Guddiga Garsoorka, kuwaas oo tixgelin doona in mulkiilaha saxda ah ee akoonka la aqoonsaday, iyo aragtidooda ku saabsan dhacdada iyo maamulka iyo amniga (oo ay ku jiraan amniga mustaqbalka ee suurtagalka ah) ee akoonka.
Xaqiijinta laba-tallaabo ah waa la heli karaa si loo sii sugo akoonnada loogana ilaaliyo isticmaalka aan la oggolayn.
Maamulayaashu waa inaysan '''marnaba''' la wadaagin eraygooda sirta ah ama akoonkooda qof kale, sabab kasta ha ahaatee. Haddii ay ogaadaan in eraygooda sirta ah la jabsaday, ama akoonkooda si kale loo jabsaday (xitaa haddii uu yahay tifaftire ama qof ay yaqaaniin oo ay aaminsan yihiin), waa inay isku dayaan inay beddelaan isla markiiba, ama haddii kale u sheegaan maamule sare si si ku-meel-gaar ah looga qaado xuquuqda maamulka. Isticmaalayaasha ku guuldarreysta inay soo sheegaan isticmaalka aan la oggolayn ee akoonkooda waxaa laga qaadi doonaa xuquuqda maamulka. Isticmaalka aan la oggolayn waxaa loo tixgeliyaa 'xaalad muran leh', mana jirto in xuquuqda si otomaatig ah dib loogu soo celiyo.
== <span class="anchor" id="INVOLVED"></span><span class="anchor" id="UNINVOLVED"></span><span class="anchor" id="involved"></span><span class="anchor" id="uninvolved"></span>Maamulayaasha ku lugta leh ==
{{shortcut|WP:INVOLVED|WP:UNINVOLVED}}
{{Quote box
| quote = "Ninna ma aha garsoore ku habboon kiisa u gaar ah"
| source = Thomas Hobbes, ''Leviathan Leviathan''
}}
Guud ahaan, tafatirayaashu waa aysan u dhaqmin maamulayaal ahaan khilaafaadka ay ku lug lahaayeen. Tani waa sababta oo ah maamulayaasha lugta leh waxay noqon karaan, ama u muuqan karaan, kuwo aan awood u lahayn inay gaaraan go'aanno ujeeddo leh khilaafaadka ay dhinac ka ahaayeen ama ay dareen xooggan ka qabaan. Lug lahaanshaha waxaa bulshadu si ballaaran u fasiraysaa inay ku jirto khilaafaadyo hadda jira ama la soo dhaafay oo lala yeeshay tafatire (ama tafatirayaal), iyo khilaafaadka mowduucyada, dhib ma laha dabeecadda ama da'da khilaafka.
Hal digniin oo muhiim ah ayaa ah in maamulaha la falgalay tafatire ama goob mowduuc ah ''sii ahaan doona doorka maamulka oo kaliya'', ama kaasoo ka qaybgal kiisii hore uu ahaa mid yar ama tafaftirro cad oo aan muujin eex, waa {{em|aan lug lahayn}} mana laga horjoogsado inuu ka shaqeeyo awood maamul oo la xiriirta tafatirahaas ama goobta mowduuca ah. Digniinaha, wadahadal deggan oo macquul ah iyo sharraxaadda digniinahaas, talada ku saabsan caadooyinka bulshada, iyo talooyinka ku saabsan erayada suurtogalka ah iyo hababka ma ka dhigayaan maamulaha mid lug leh.
Kiisaska tooska ah (tusaale ahaan, burburinta muuqata, bulshadu waxay taariikh ahaan taageertay ficilka cad ee maamulaha kasta - xitaa haddii uu lug leeyahay - iyadoo la saleynayo in maamule kasta oo macquul ah uu u badan yahay inuu gaari lahaa gabagabadaas oo kale. In kasta oo ay jiraan wax ka reebitaan ku saabsan mamnuucidda tafatirayaasha lugta leh ee qaadaya ficil maamul, weli waa habka ugu wanaagsan ee kiisaska uu maamuluhu u muuqan karo inuu lug leeyahay in arrinta loo gudbiyo maamule kale iyada oo la marayo golayaasha ogeysiiska ee khuseeya.
Tafatirayaasha aan maamulayaasha ahayn ee xanibaya wadahadallada
iyo qiimaynta is-afgaradka waxaa lagu hayaa isla heerarkaas; tafatirayaasha xanibaya wadahadalladaas waa inaysan ku lug lahaan wadahadalka laftiisa ama khilaafaadka la xiriira.
== <span class="anchor" id="Grievances by users"></span><span class="anchor" id='Grievances by users ("administrator abuse")'></span>Cabashooyinka ==
{{shortcut|WP:ADMINABUSE|WP:ADMINISTRATORABUSE}}
Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in maamuluhu u dhaqmay si aan habboonayn, waa inuu si toos ah u muujiyaa welwelkiisa maamulaha mas'uulka ka ah oo uu isku dayaa inay xal gaaraan si nidaamsan oo rayid ah. Haddii aan arrinta lagu xallin labada dhinac u dhexeeya, isticmaayaashu waxay ku sii wadi karaan xallinta khilaafka (fiiri qaybtan hoose wixii macluumaad dheeraad ah). Hal hab oo suurtagal ah waa in la bilaabo wadahadal dib u eegista ficilka maamulka ama golaha ogeysiiska maamulayaasha si loo codsado jawaab celinta bulshada {{endash}} si kastaba ha ahaatee, cabasho sidayaashu waa inay ogaadaan in hab dhaqankooda la siman yahay oo la tixgeliyo sida isticmaalaha ay ka wada hadlayaan. Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in si aan habboonayn loo xanibay, wuxuu mari karaa habka codsiga xanibaada waa uu sharaxi karaa xaaladda iyo sababta ay u rumeysan yihiin in xiriddu ay tahay mid aan habboonayn ama aan la caddayn karin.
In kasta oo Guddiga Garsoorka ausan si caadi ah u eegin Xanibaha gaagaaban ama caadiga ah, welwelka ku saabsan caafimaadka maamulaha iyo ku habboonaanta doorka waxaa loo keeni karaa guddiga iyadoo lala wato Codsi Garsoor, badanaa marka hababka kale ee xallinta khilaafka ay guuldarraysanayaan iyo marka habkani yahay ikhtiyaarka ugu dambeeya.
== Xad gudubka qalabka maamulka ==
{{shortcut|WP:TOOLMISUSE}}
Xad gudubka qalabka maamulka waxaa loo tixgeliyaa ''arrin aad u halis ah''; waxaa la siiyaa isticmaayaasha la aaminsan yahay ee loogu talagalay dayactirka iyo hawlaha kale, waana in mar walba la isticmaalaa iyadoo laga fikirayo, daryeel leh, dadaal habboon iyo xukun wanaagsan. Xad gudubka halista ah ee qalabka ayaa horseed u noqon kara cunaqabatayn ama xitaa ka saariddooda. Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in maamuluhu uusan isticmaalin qalabkiisa maamulka sida waafaqsan siyaasadaha iyo tilmaamaha Wikipedia ee la dhisay, markaa waa inay marka hore ka wada hadlaan welwelkooda iyo arrimahooda maamulaha la xiriira si toos ah. Kiisaska aysan arrintu ku xallin si toos ah loogana wada hadlo iyo/ama marka la go'aamiyo in gelitaanka bulshada ballaaran ay tahay mid lagama maarmaan ah ama loo baahan yahay, isticmaayaashu waxay soo dhigi karaan welwelkooda ku saabsan arrinta si ay u eegto bulshada ballaaran.
Xaaladaha caadiga ah ee ay badanaa lagama maarmaanka tahay in laga fogaado isticmaalka qalabka:
* ''Khilaaf dano ah ama aan dhexdhexaad ahayn'' – Maamulayaashu waxa aysan caadi ahaan isticmaalin qalabkooda arrimaha ay si shakhsi ah ugu lug leeyihiin (tusaale ahaan, khilaaf nuxur ah oo ay dhinac ka yihiin).
* ''Caadooyinka bulshada ama siyaasadaha'' – Marka siyaasad ama caado bulsho ay caddahay in aysan aheyn in la isticmaalo qalabka, markaa qalabka waa aysan aheyn in la isticmaalo iyada oo aan la bixin sharraxaad muujineysa in arrinta la tixgeliyey, iyo sababta (dhif ah) reebitaanka loo arko mid macquul ah.
* ''Ficillada maamulaha ee la xiriira tafatiridda lacagta la siiyo'' – Qalabka maamulka waxaa laga yaabaa inaan loo isticmaalin qayb ka mid ah hawl kasta oo tafatirid lacag ah, marka laga reebo ama marka lacagta ay bixiso Aasaaska Wikimedia ama shirkad la xiriirta WMF.
* ''Dib u celinta ficillada maamulayaasha kale'' – Kaliya si ixtiraamaysa maamulaha ficilkiisa uu lug ku leeyahay, iyo (badanaa) ka dib wadahadal.
* ''Dib u soo celinta ficil maamul oo horay loo soo celiyey'' (mararka qaarkood loo yaqaan "dagaalka giraangiraha").
Fiiri hoos kuwan iyo wax ka reebitaanka aadka u yar.
Xitaa marka isticmaalka qalabku uu u muuqdo mid macquul ah, haddii uu jiro shaki waxaa fiican in la waydiiyo maamule kale oo madaxbannaan inuu dib u eego oo (haddii la caddayn karo) uu qaado ficilka.
=== Dib u celinta ficilka maamulaha kale ===
{{shortcut|WP:RAAA}}
Maamulayaasha waxaa laga filayaa inay yeeshaan xukun wanaagsan waxaana la rumeysan yahay inay si taxaddar leh u tixgeliyeen ficillada ama go'aannada ay fuliyaan maamulayaal ahaan. Maamulayaashu way is khilaafi karaan, laakiin ficillada maamulka waa aysan aheyn in la celiyo iyada oo aan lahayn sabab wanaagsan, feker taxaddar leh, iyo (haddii ay u badan tahay in laga soo horjeesto), halkaas oo maamuluhu uu hadda joogo, wadahadal gaaban oo lala yeesho maamulaha ficilkiisa la looltamayo.
==== Xaaladaha gaarka ah ====
Xaaladaha qaarkood, siyaasadda caadiga ah ee dib u celinta ficilka maamulaha kale ma khuseyso:
* '''Xanibaha ay sameeyeen Guddiga Garsoorka:''' Xanibaha ay oggolaadeen Guddiga Garsoorka waa inay ku jiraan tilmaan cad oo ah halka ay ka yimaadeen, sida "Guddiga Garsoorka awgeed", "Codsigu waa kaliya Guddiga Garsoorka", ama. Maamulayaashu waa inay kaliya dhigaan, yareeyaan, ama ka saaraan xiridahaas iyagoo haysta oggolaansho qoraal ah oo horudhac ah oo ka yimid guddiga.
* '''Xanibaha CheckUser:''' Xiridaha loo cayimay sida "Xannibaha CheckUser" (taas oo ah, xanibaad ku tiirsan natiijooyinka qarsoodiga ah ee CheckUser) waxaa laga yaabaa inaysan celin maamulayaasha aan lahayn helitaanka qalabka CheckUser. Cabashooyinka xiridahan waxaa inta badan la maqlayaa on-wiki, laakiin waxaa maqli kara Guddiga Garsoorka xaaladaha qasabka ah. Maamulayaasha waxaa la xusuusiyey bishii Luulyo 2010 inay aysan celin karin xiridaha CheckUser iyagoo aan haysan oggolaansho horudhac ah oo ka yimid Guddiga ama checkuser.
* '''Xanibaha Oversight:''' Xanibaha loo cayimay sida "Xiridaha Oversight" (taas oo ah, xiridaha ku tiirsan macluumaadka la xakameeyey) waxaa laga yaabaa inaysan celin maamulayaasha aan lahayn helitaanka oggolaanshaha oversight. Guddiga Garsoorka ayaa xukumay bishii Maarso 2013 in xiridaha oversight aan la celin karin iyadoo aan la haysan oggolaansho horudhac ah oo ka yimid Guddiga ama oversighter.
* '''Xanibaha safka VRT ee khilaafka danaha:''' Xanibaha la dhigay qayb ka mid ah safka VRT ee khilaafka danaha oo ay ku jirto nambarka tigidhka ee sababaynta xanibaada waxaa laga yaabaa inaysan celin iyadoo aan la haysan oggolaanshaha maamule leh helitaanka safka ama Guddiga Garsoorka Dhaqdhaqaaqa Abriil 2026.
=== <span class="anchor" id="Wheel war"></span>Dib u soo-celinta ficil la celiyey ("dagaalka giraangiraha") ===
{{shortcut|WP:WHEEL|WP:WW}}
Marka maamule kale uu ''horay'' u celiyey ficil maamul, waxaa aad u dhif ah inuu jiro sabab kasta oo sharci ah oo loogu talagalay maamulaha asalka ah ama maamule kale inuu dib u soo celiyo ficilka la mid ah ama la mid ah mar uun iyada oo aan lahayn wadahadal cad oo horseedaya go'aan ay gaareen is-afgarad. dagaalka giraangiraha waa marka ficilka maamulaha uu celiyo maamule kale, laakiin halkii laga wadahadli lahaa khilaafka, qalabka maamulka ayaa markaas loo isticmaalaa si dagaal ah si loo tirtiro ama loo dib u sameeyo ficilka. Iyadoo ay jiraan wax ka reebitaan aad u yar, marka ficil maamul la celiyo, waa aysan aheyn in la soo celiyo iyada oo aan la helin is-afgarad.
<div style="border: 2px solid #990000; background-color: #FF000030; border-radius: 1em; padding: 0.5em 1em; color:inherit;">
<strong style="font-weight:normal;">Ha ku celin ficil maamul oo la celiyey marka aad ogtahay in maamule kale uu ka soo horjeedo. Ha sii wadin silsilad dib-u celin maamul ah oo aan lahayn wadahadal. Xalli khilaafaadka maamulka {{underline|iyada oo la marayo wadahadalka}}.</strong>
</div>
Dagaalka giraangiraha waxay badanaa horseeddaa codsi garsoor oo degdeg ah. Cunaqabateynta wheel warring waxay ka timid canaan iyo digniin, ilaa xirid ku meel gaar ah, ilaa desysopping, xitaa kiisaska ugu horreeya ee markii ugu horreysay. Waxaa jiray dhowr garsoor kiisas oo khuseeya oo ku saabsan mawduuca dagaalka giraangiraha.
Erayada waxaa kale oo loo isticmaalay taariikh ahaan maamule si aan habboonayn u celinaya noocyada qaarkood ee ficil rasmi ah.
Wikipedia waxay ka shaqeysaa ruuxa [[Wikipedia:Is afgarad|is afgaradka]]; khilaafaadka waa in lagu dejiyaa wadahadal rayid ah halkii ay ka noqon lahaayeen halgan awoodeed. Waxaa jira dhowr arrimood oo muhiim ah oo dagaalku uu ka fiican yahay wadahadalka, ama u qalma in aad lumiso sharaftaada wanaagsan. Haddii aad dareento ''rabitaan'' ah in aad wheel war, isku day beddelladan:
* Raadi wadahadal wax dhisaya, oo ujeedkeedu yahay in la qaboojiyo xaaladda oo loo soo celiyo hababka caadiga ah. Qaadashada hab-dhaqan iyo hab qaboojin ah oo ula kac ah inta aad sharaxayso ayaa caawin karta. Xaaladaha qaarkood, iimaylka waxaa laga yaabaa inuu u oggolaado talo shakhsi ah oo qalbi ah in la bixiyo oo aan si fudud loogu soo dhajin karin wiki-gan.
* Haddii aad ka walwalsan tahay hab-dhaqan xumo oo sug gelitaanka. Wixii <strong>xad gudub halis ah oo fool xun oo qalabka ah</strong> tixgeli in aad xareyso codsi kiis [[Wikipedia:Ogaysiiska Maamulka|Guddiga Garsoorka]].
* Haddii aad ka walwalsan tahay inaan la shaqayn (ama daahitaanka loo baahan yahay ee wada-hadalka) ay si dhakhso ah u keeni karti xaaladdu inay si xun u xumaato ama ay noqoto mid aan ku habboonayn, mararka qaarkood waxay noqon kartaa mid macquul ah in iimayl loo diro Guddiga Garsoorka oo loo sheego xaaladda ama loo codsado faragelin ama talo degdeg ah. Tani waxay noqon kartaa kiiska halkaasoo macluumaad aan dadweyne ahayn ama waxyeelo ay ka dhalan kartaan.
* Oo xusuusnow inaad haysato boqollaal saaxiibo ah: keligaa ma tihid inta badanna arrimaha waxaa ka sii dara xukunka xun. Haddii lagugu arko adigoo si wanaagsan u dhaqmaya, badanaa arrintu way dhammaan doontaa dhawaan, si kasta oo ay u muuqato mid xun. Mararka qaarkood waxaa ugu wanaagsan in si fudud loo qaato nasasho oo la dejiyo.
Erayada "giraangir" waxay ka yimaadeen sharraxaadda akoonnada mudnaanta sare leh ee kombuyuutarrada weyn ee PDP-10 iyo TOPS-20, halkaas oo "giraangir" loo isticmaalay sida "xidid" loogu isticmaalo nidaamyada Linux/Unix.<ref>{{cite web|title=Wheel |url=http://www.catb.org/jargon/html/W/wheel.html |access-date=8 June 2021 |work=Jargon File 4.4.7 |publisher=Eric S. Raymond}}</ref>
<ref>{{cite web|title=Wheel bit |url=http://www.catb.org/jargon/html/W/wheel-bit.html |access-date=8 June 2021 |work=Jargon File 4.4.7 |publisher=Eric S. Raymond}}</ref>
==Tixraacyada==
{{Reflist}}
== Xiriiriyeyaasha dibadda ==
* [[Meta:Administrators of Wikimedia projects/Wikipedias|Maamulayaasha dhammaan Wikipediyeyaasha]],
*[[:en:Wikipedia:Meta|Meta-Wiki]]
oacwtfetqqw352ztjfevagjq9vjxqhh
311465
311464
2026-10-30T17:23:35Z
Isma4l
41797
311465
wikitext
text/x-wiki
{{Policy|WP:ADMIN|WP:SYSOP|WP:MOP}}
{{Ombox
|text = '''Kani ma aha bog lagu dhejiyo su'aalaha maamulayaasha.''' Taas beddelkeeda, isticmaal Codsashada dareenka maamulaha.|image=[[File:Symbol question.svg|link=|alt=|35px]]}}
{{Nutshell|Maamulayaashu waa tafatirayaal tabaruceyaal ah lagu kalsoon yahay ee loo oggolaaday inay isticmaalaan qalabka gaar ah ee Wikipedia Soomaaliga. Waxaa laga filayaa inay ilaalinayaan heer sare oo anshax ah, inay si caddaalad ah u adeegsadaan qalabka, isla markaana ay {{strong|marnaba}} u isticmaalin si ay faa'iido uga helaan khilaaf.}}
{{Enforcement policy list}}
[[File:Wikipedia Administrator.svg|thumb|Qalabka maamulka ee Wikipedia waxaa badanaa lagu barbar dhigaa mop-ka nadaafadda, taasoo keenta in maamulnimada mararka qaarkood lagu sifeeyo in "la siiyay mop-ka". Sida qof nadiifiye ah oo dhab ah laga yaabo inuu furayaal u haysto xafiisyo ay shaqaalaha kale ka reeban yihiin, maamulayaashu waxay leeyihiin awoodo gaar ah oo door ah, laakiin - sidoo kale sida nadiifiyaha dhabta ah - kama muhiimsana tafatirayaasha kale.]]
'''Maamulayaasha''', oo si caadi ah loogu yaqaan '''admins''' ama '''sysops''' (hawl wadeenada nidaamka), waa tafatirayaasha [[Wikipedia]] ee la siiyay awoodda farsamo si ay u qabtaan ficilo gaar ah oo ku saabsan Wikipedia Soomaaliga. Kuwani waxaa ka mid ah awoodda ay u leeyihiin inay [[WP:BLOCK|xanibaan]] oo ay furaan akoonnada isticmaalaha, [[Ciwaanka IP-ga|cinwaannada IP]], iyo kala duwanaanshaha IP ee tifaftiridda, inay wax ka beddelaan bogagga si buuxda loo [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaaliyay]], inay codsadaan oo ay ka saaraan [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaalinta bogga]], inay [[WP:DELETE|tirtiraan]] oo ay soo celiyaan bogagga, inay wareejiyaan bogagga iyada oo aan la xaddidin, iyo inay isticmaalaan qalabka kale ee gaarka ah.
Maamulayaashu waxay qaataan mas'uuliyadahan iyagoo ah tabaruceyaal ka dib markii ay maraan habka dib u eegista bulshada ama iyagoo ay soo doorteen saaxiibadooda tafatirayaasha ah. Uma dhaqmaan sidii shaqaale ka tirsan [[Wikimedia Foundation|Aasaaska Wikimedia]]. Weligood looma baahna inay isticmaalaan qalabkooda mana aha inay marnaba u isticmaalaan si ay faa'iido uga helaan khilaaf ay ku lug lahaayeen. Maamulayaasha waa inaan lagu khaldin [[m:System administrators|maamulayaasha nidaamka Wikimedia]] ("sysadmins").
Wikipedia Soomaaliga wuxuu leeyahay {{NUMBEROFADMINS}} maamulayaal (fiiri {{Plainlink|url=//so.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ListUsers/sysop&limit=2000|name=liiska buuxa ee akoonnada leh mudnaanta maamulaha}} ama liisaska maamulayaasha ee heerka wax qabadka).
== <span class="anchor" id="POWERS"></span><span class="anchor" id="Powers"></span><span class="anchor" id="ABILITIES"></span><span class="anchor" id="Abilities"></span><span class="anchor" id="ADMINRIGHTS"></span><span class="anchor" id="MOPRIGHTS"></span>Awoodaha maamulayaasha ==
{{Shortcut|WP:MOPRIGHTS}}
Maamulayaashu waxay leeyihiin awoodda farsamo si ay u fuliyaan ficillada soo socda:
* [[Wikipedia:Xannibaadyo iyo mamnuucid|Xannib]] iyo furid akoonnada isticmaalaha, cinwaannada IP, iyo kala duwanaanshaha IP ee tifaftiridda<ref>Xiridmahan waxay diidi karaan tifaftiridda bogag ama magacyo gaar ah, ama waxaa lagu dabaqi karaa goobta oo dhan iyo {{em|dhammaan bogagga}}.</ref>
* Codsashada, wax ka beddelidda, iyo ka saaridda [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaalinta bogga]] ee bog gaar ah si loo xaddido ama loo oggolaado tafaftiridda, u guurista, abuurista, iyo/ama soo gelinta faylasha
* Wax ka beddelidda bogagga si buuxda loo ilaaliyay
* [[Wikipedia:Xeerka Tirtirka|Tirtiridda]] bogag leh 5,000 ama ka yar dib u eegisyo<ref>Bogagga leh in ka badan 5000 dib u eegis waxaa kaliya tirtiri kara [[Wikipedia:Steward|steward]].</ref>
* Daawashada iyo soo celinta bogagga la tirtiray
* [[Wikipedia:Tirtiridda taariikhda|Xaddididda iyo soo celinta muuqashada dadweynaha]] ee macluumaadka diiwaannada shakhsiga ah iyo dib u eegisyada bogga
* Bixinta iyo ka noqoshada ogolaanshaha isticmaale ee gaarka ah ee [[Wikipedia:Codsiga maamulka/Hordhac|ay codsadeen akoonnada isticmaalaha]]<ref>Maamulayaashu waxay bixin karaan oo ka noqon karaan abuuraha akoonka, confirmed, event rrganizer, IP block exempt. Waxay kaloo awood u leeyihiin inay bixiyaan oo ka noqdaan xuquuqaha been abuurka ah ee AutoWikiBrowser, AFC, maadaama ay awood u leeyihiin inay wax ka beddelaan bogagga si buuxda loo ilaaliyay.</ref>
* Wax ka beddelidda bogagga ku jira magaca MediaWiki, iyadoo laga reebo bogagga JavaScript iyo CSS<ref>Kaliya [[Wikipedia:Interface administrators|maamulayaasha interface-ka]] ayaa leh awoodda ay ku beddelaan bogagga JavaScript iyo CSS ee ku jira magaca MediaWiki.</ref>
* Fulinidda ficillo kale oo gaar ah sida lagu qoray {{Section link|Special:ListGroupRights#sysop}}
Sida caadada ah, maamulayaashu waxay badanaa mas'uuliyad ka saaraan xukunka natiijooyinka wadahadallada qaarkood, sida wadahadallada tirtiridda, wadahadallada dhaqdhaqaaqa, iyo wadahadallada dib-u eegista dhaqdhaqaaqa, laakiin tifaftirayaasha aan maamulaha ahayn ayaa iyaguna xiri kara wadahadallada
== Noqoshada maamulaha ==
{{Shortcut|WP:CANDIDATE|WP:BECOMEADMIN}}
Lagu jiro [[Soomaali Wikipedia|Wikipedia-ha Af-Soomaali]], waxaa jira laba hab oo lagu noqdo maamulaha: iyada oo la marayo is afgarad laga dhisay wadahadalka dadweynaha, ama cod sir ah. Wikipedia Soomaaliga wuxuu u baahan yahay in musharraxiinta maamulayaashu ay haystaan xaqqa isticmaale ee [[Wikipedia:Autoconfirmed users|Autoconfirmed user]]. ([[m:List of Wikipedias|Wikipedia-yada kale]] waxay leeyihiin siyaasadahooda gaarka ah ee bixinta maamulnimada.)
'''Kaliya hal akoon oo qof go'an ah ayaa yeelan kara qalabka maamulka'''. Reer-baxnimada kaliya ayaa ah in maamulayaashu ay shaqeyn karaan [[Wikipedia:Bots|botyada]] leh helitaanka maamulka.
Ogolaanshaha maamulaha waxaa la bixiyaa si aan xad lahayn, waxaana laga saarayaa kaliya marka la codsado, xaaladaha ku lug leh faragelinta heerka sarre ah, ama sabab la xiriirta shaqo la'aan.
=== <span class="anchor" id="Request for adminship"></span>Codsashada maamulnimada iyada oo la marayo is afgarad ===
Isticmaale kasta oo autoconfirmed ah wuxuu codsan karaa maamulnimo ("RfA") bulshada dhexdeeda. Si kastaba ha ahaatee, maamulayaasha waxaa laga filayaa inay yeeshaan heer sarre oo kalsooni iyo ammaan ah bulshada dhexdeeda, markaa codsiyada ka yimaada isticmaayaasha aan lahayn khibrad la taaban karo badanaa ma guuleystaan. Tafaftiraha kasta wuxuu ka faalloon karaa codsiga, tifaftire kastana wuxuu qiimayn doonaa musharrax kasta si uu u gaar ah. Si kastaba ha ahaatee, kaliya tifaftirayaasha haysta xaqqa isticmaale ee autoconfirmed user ayaa "codayn kara" codsiyada.
Kahor inta aan la codsan ama la aqbalin magacaabista, musharraxiinta waa inay guud ahaan ahaadaan tifaftirayaal Wikipedia ah oo firfircoon, joogto ah, mudnaan dheerna leh, aqoon u leh habraacyada iyo dhaqamada Wikipedia, ixtiraamaya oo fahmaya siyaasadahooda, isla markaana helay kalsoonida guud ee bulshada. Musharraxiinta waxaa kale oo looga baahan yahay inay soo bandhigaan haddii ay abid u tafatireen Wikipedia lacag. Su'aalaha la xiriira arrintaan waxaa loo oggol yahay in la waydiiyo musharrax kasta, tifaftire kasta oo bulshada ka tirsan, inta uu socdo habka RFA.
Wadahadal ayaa dhaca muddo todobo maalmood ah oo ku saabsan in musharraxgu uu noqdo maamule. Sida is-afgaradka bulshada, RfA-yada waxaa lagu xayaysiiyaa [[:en:MediaWiki:Watchlist-messages|liisaska daawashada tafaftirayaasha]]. Bulshadu waxay dejisay xadka su'aasha: ma jiro tafaftire waydiin kara in ka badan laba su'aal musharrax. Sidoo kale lama oggola su'aallo qaybo badan ka kooban oo loo qaabeeyey sidii hal su'aal, laakiin dhab ahaantii waydiinaya su'aallo badan oo ka sarreeya xadka. [[Wikipedia:Bureaucrats|Bureaucrats]] iyo la socodayaasha loo qoondeeyey waxay "klerkin" karaan RfA-yada, iyagoo la tacaalaya faallooyinka iyo/ama codadka ay u arkaan inay yihiin kuwo aan habboonayn.
Habka RfA wuxuu u oggolaanayaa tifaftirayaasha kale inay bartaan musharraxka. Tifaftirayaashu waxay sahamiyaan ka-qaybgalka musharraxka iyo asalka uu u leeyahay tifaftire ahaan, waxay ku sameeyaan wadahadallo, iyo fahamka doorka ay codsanayaan. Tafaftirayaashu waxay sheegaan haddii ay taageerayaan ama ay ka soo horjeedaan codsiga, iyaga oo wata sababaha ay u arkaan iyo aragtidooda musharraxka. Sarkaalka aan ku lug lahayn bureaucrat ayaa markaas go'aaminaya haddii uu jiro [[Wikipedia:Is afgarad|is afgarad]] lagu oggolaanayo codsiga. Go'aankani kuma saleysna si gaar ah boqolleyda taageerada, laakiin ficil ahaan inta badan RfA-yada ka sarreeya 75% waa ay maraan. Bulshadu waxay go'aamisay in ''guud ahaan'', RfA-yada u dhexeeya 65 iyo 75% taageerada ay tahay inay hoos yimaadaan go'aanka bureaucrats-ka. (Sidaa darteed, waxay si macquul ah uga dhalaneysaa in ku dhowaad dhammaan RfA-yada ka hooseeya 65% taageerada ay guuldarraysan doonaan.)
In kasta oo RfA uu yahay hab xooggan, tayada jawaab-celinta iyo dib u eegista diyaargarowga musharraxka iyo dabeecaddiisa ee ay sameeyaan tifaftirayaasha khibradda leh ayaa inta badan aad u sarreeya. Codsadayaasha aan guuleysan laakiin qaada tillaabooyin ay kaga jawaabayaan dhibcaha la soo qaaday waxay badanaa ku guuleystaan codsi xiga bilo kadib. Haddii aad xiisaynayso codsashada maamulnimada, waa inaad marka hore akhrisaa hage ku saabsan codsashada maamulnimada iyo tilmaamaha magacaabista. Markaad diyaar u tahay inaad codsato, waxaad ku dari kartaa magacaabistaada bogga [[Wikipedia:Codsiga maamulka]] ("RfA"), si waafaqsan tilmaamaha boggaas.
=== Doorashooyinka maamulayaasha ===
Maamulayaasha waxaa kale oo lagu dooran karaa doorasho maamule oo leh cod sir ah. Doorashooyinka maamulayaasha, oo billowday 2024, ma beddelaan RfA, maamulayaasha soo socdaana waxay si xor ah u dooran karaan habka ay isticmaalayaan. Doorasho tijaabo ah ayaa lagu qabtay Oktoobar 2024. Doorashooyinka maamulayaasha waxaa si joogto ah loogu oggolaaday jadwalka 5-ta bilood ah ee RfC oo la qabtay horraantii 2025. Marka laga reebo daaqadaha doorashada ka horreeya ee magacaabista musharraxa iyo dejinta codadka, habka wuxuu qaadanayaa 12 maalmood: 5 maalmood oo wadahadal iyo su'aallo ah, waxaa ku xiga 7 maalmood oo cod sir ah. Wareegyada doorashada iyo xilliyada daaqad kasta iyo xilli kasta waxaa lagu xayaysiiyaa horay, oo ay ku jiraan ogeysiisyada liiska daawashada.
Ka dib marka codbixintu dhammaato, doorashada waxaa baaraya seddex [[Wikipedia:Check user|checkusers]] ama [[Wikipedia:Steward|stewards]] oo ka tirsan Wikipedia Soomaaliga. Waxay hubin doonaan wixii laba laab ah, aan u qalmin, ama codadka sockpuppeteer oo ay tirtiri doonaan sidii loo baahnaa. Marka baarista la dhammeeyo, codadka waa la tiririyaa, natiijooyinka waa la shaaciyaa, maamulayaasha cusubna waxaa la siiyaa mudnaanta maamulka. Si uu u guuleysto, musharraxgu waa inuu helaa boqolleyda taageerada oo ah 70% ama ka badan iyo kooram ah ugu yaraan 20 cod oo taageero ah. Tirinta codadka waxaa lagu xisaabiyaa Taageerada / (Taageero + Ka soo horjeed) musharrax kasta. Codadka "Neutral" lama isticmaalo xisaabinta boqolleyda taageerada ee musharraxka mana laha saameyn dhinacaas ah.
== Meelaha ay maamulayaasha si gaar ah uga caawin karaan ==
Xuquuqda maamulaha waxay noqon kartaa mid aad u waxtar leh meelaha qaarka ah ee Wikipedia:
* Kahortagga burburinta
* Dhibaatooyinka xuquuqda daabacaadda tilmaamaha
* Dhacdooyinka dareenka maamulaha
* [[Bogga Hore]] qaybaha, sida Wararka ku jira ama Ma ogtahay
* Socodka isbeddellada dhow
* Codsiyada tirtiridda degdegga ah
* Xeerka saddex-jeer dib u celinta iyo xad-gudubyada dagaalka tafaftiridda.
"Maamulayaasha aan lug ku lahayn" ayaa sidoo kale ka caawin kara maamulka Guddiga Garsoorka iyo xallinta khilaafaadka ee ku saabsan meelaha iyo xaaladaha dhibaatada leh. Maamulayaasha ka shaqeynaya doorkan waa ''dhexdhexaad''; ma laha wax lug ah oo toos ah arrimaha ay dadka ka caawinayaan. Liisaska cunaqabateynta ee ay tahay inay fuliyaan maamulayaasha dhexdhexaadka ah.
== <span class="anchor" id="anyuser"></span>Golayaasha ogeysiiska maamulayaasha ==
{{shortcut|WP:ANYUSER}}
Saddex golayaal ogeysiis oo waaweyn ayaa jira oo ay ka dhacaan wadahadallada maamulaha guud (isticmaale kasta wuxuu soo dhigi karaa ama ka qayb qaadan karaa wadahadallada halkaas):
* [[Wikipedia:Ogaysiiska Maamulka]] – Loo isticmaalo waxyaabaha ay maamulayaashu jeclaan karaan (ama u baahan karaan) inay ogaadaan, sida ogeysiisyada iyo macluumaadka guud.
– Loo isticmaalo arrimaha u baahan dareenka maamulayaasha soo maraya. In kasta oo mawduucyada halkan ay noqon karaan kuwo dhaadheer, golahan waxaa inta badan loogu talagalay dhacdooyinka iyo arrimaha kale ee u baahan talo ama dareen.
– Waa gole ogeysiis oo ficillada maamulka ee maamulayaasha lagaga wada hadli karo loona eegi karo bulshada ballaaran.
== Filashooyinka maamulnimada ==
{{shortcut|WP:ADMINEXPECT}}
=== Daryeelka iyo xukunka ===
Haddii la siiyo helitaanka, maamulayaashu waa inay daryeel ku muujiyaan isticmaalka hawlahan cusub, gaar ahaan awoodda ay u leeyihiin inay tirtiraan bogagga oo ay xannibaad saaraan isticmaalayaasha iyo cinwaannada IP (fiiri hage sida loo sameeyo ee maamulayaasha si aad u barato sida loo sameeyo waxyaalahan). Maamulayaasha cusub waa inay sidoo kale eegaan bogagga ku xiran liiska akhriska maamulayaasha ka hor intaysan isticmaalin awoodahooda maamul. Khaladaadka marmarka qaarkood la sameeyo waa la aqbalaa laakiin khaladaadka halista ah ama soo noqnoqda, ama kuwa ku lug leh xad-gudubyada hab-dhaqanka maamulaha, marmarka qaarkood lama aqbalo.
Qalabka maamulaha sidoo kale waa in lagu isticmaalo xukun taxaddar leh; waxay qaadan kartaa xoogaa waqti ah maamulaha cusub inuu barto goorta ay ugu fiican tahay in la isticmaalo qalabka, waxayna qaadan kartaa bilo in la helo dareen wanaagsan oo ku saabsan muddada ku habboon ee la dejinayo marka la isticmaalayo qalabka sida xannibaadda iyo ilaalinta bogga ee khilaafaadka adag. Maamulayaasha cusub waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay si tartiib ah u bilaabaan oo ay ka dhistaan khibrad meelaha ay ku barteen, iyo inay dadka kale waydiiyaan haddii ay shaki qabaan.
=== Hab-dhaqanka maamulaha ===
{{shortcut|WP:ADMINCOND}}
Maamulayaashu waa inay ku hoggaamiyaan tusaale ahaan, isla markaana, sida ''dhammaan tafatirayaasha'', ay ugu dhaqmaan si ixtiraam leh, rayid ah oo ay ula falgalaan kuwa kale ''mar kasta''. Maamulayaashu kama xoroobaan {{em|wax kasta}} oo ka mid ah siyaasadaha la dejiyay ee Wikipedia; waxaa laga filayaa inay raacaan oo ay gutaan waajibaadkooda sida ugu fiican ee awooddooda ah. Khaladaadka marmarka qaarkood waa kuwo si buuxda ula jaanqaadi kara isticmaalka qalabka maamulaha; maamulayaasha looma filayo inay noqdaan kuwo kaamil ah. Si kastaba ha ahaatee, carqaladaynta joogtada ah ama halista ah ee Wikipedia iyada oo loo marayo dabeecad sida [[Wikipedia:Anshax|aan rayid ahayn]] ama tafatirid niyad-xumo ah waa mid aan la jaanqaadi karin oo ah ''khilaaf toos ah'' oo lala leeyahay filashooyinka iyo mas'uuliyadaha maamulayaasha, iyo xukunka xun ee joogtada ah ama fool xun ayaa horseed u noqon kara in laga xayuubiyo qalabka maamulaha. Maamulayaashu waa inay ku dadaalaan inay tusaale u noqdaan heerarka sare ee ixtiraamka iyo rayidnimada, iyo tafatirkooda, wada-hadalladooda, is-dhexgalkooda, iyo hab-dhaqankoodu waa inay dejiyaan tusaalaha dhammaan tafatirayaasha kale ''mar kasta''. Tani waa labadaba ''shuruud'' iyo ''xaalad'' haysashada mudnaanta maamulaha.
Maamulayaashu waa inay maskaxda ku hayaan inay haystaan boqollaal saaxiibo ah. Sidaa darteed, haddii maamule uusan u hoggaansami karin siyaasadaha goobta oo uusan noqon karin mid rayid ah (xitaa marka uu la macaamilayo isticmaalayaasha muujinaya dabeecad dhibaat leh) inta uu wax ka qabanayo arrin go'an, maamuluhu waa inuu arrinta u keenaa gole ogeysiin ama u gudbiyaa maamule kale si uu wax uga qabto, halkii uu ka sii dari lahaa dhibaatada hab-dhaqan xumo.
=== Xisaabtanka ===
{{shortcut|WP:ADMINACCT}}
Maamulayaashu waxay ka xisaabtamaan ficilladooda ku lug leh qalabka maamulaha, maadaama ficillada maamulaha ee aan la sharaxin ay niyad-jabiyaan tafatirayaasha kale. Iyadoo lagu xaddidayo oo keliya xuduudaha [[Wikipedia:Anshax|rayidnimada]], [[Wikipedia:Ma jiraan weeraro shaqsiyeed|ka fogaanshaha weerarrada shakhsi ahaaneed]], iyo [[Wikipedia:U qaado niyad wanaagsan|u qaadashada niyad wanaagga]], tafatirayaashu waxay xor u yihiin inay wax ka weydiiyaan ama dhaleeceeyaan ficillada maamulaha. Maamulayaasha waxaa laga filayaa inay si degdeg ah oo rayid ah uga jawaabaan su'aalaha ku saabsan hab-dhaqankooda Wikipedia la xiriira iyo ficillada maamulka, gaar ahaan inta lagu jiro wada-hadallada bulshada ee golayaasha ogeysiiska ama inta lagu jiro habsocodka Guddiga Garsoorka. Maamulayaashu waa inay caddeeyaan ficilladooda marka la codsado.
Maamulayaasha si halis ah ama soo noqnoqda ugu dhaqma si dhibaato leh, ama lumiyay kalsoonida bulshada, waxaa la cunaqabteyn karaa ama laga xayuubin karaa xuquuqdooda maamulaha Guddiga Garsoorka ama codsiga dib-u-celinta xuquuqda. Tani waxay dhacday ama waxaa la soo jeediyay ficillada soo socda:
* Maamulnimo "niyad-xumo ah" ([[Wikipedia:Sock puppetry|isticmaalka akoonno badan oo been-abuur ah]], xadgudub weyn oo kalsooni ah,
{{spaced ndash}}tani waxay noqon kartaa mid lala yeesho tafatirayaasha (tusaale ahaan, la'aanta digniinaha habboon ama sharraxaadaha ficillada), ama si wax looga qabto welwelka bulshada (gaar ahaan marka la raadiyo sharraxaadyo ama faallooyin kale oo halis ah)
**In kasta oo hababka ugu wanaagsan ee maamulayaashu ay yihiin inay suurtageliyaan iimaylka iyo ogeysiisyada, looma baahna inay sidaas sameeyaan, mana aha inay akhriyaan ama ka jawaabaan haddii la suurtogeliyey. Maamulayaasha aan suurtagelin ogeysiisyada waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay arrintan ku muujiyaan boggooda isticmaalaha.
* Xadgudub soo noqnoqda, joogto ah, ama fool xun oo ku saabsan qalab ama oggolaansho isticmaale oo la socota qalabka maamulaha (sida u guurista faylasha ama isticmaalka [[Wikipedia:Rollback|dib-u-celinta]]) {{endash}} maamulaha waxaa laga xayuubin karaa mudnaanta maamulka si buuxda oo keliya si looga saaro helitaanka oggolaanshaha isticmaale ee la socda.
* Xukun xumo soo noqnoqda ama joogto ah.
=== Amniga ===
{{shortcut|WP:SECUREADMIN}}
Siyaasadda Wikipedia ee shuruudaha xoogga erayga sirta ah waxay ka rabtaa maamulayaashu inay haystaan ereyo sir ah oo xooggan iyo inay raacaan hababka amniga shakhsi ahaaneed ee habboon. Maadaama ay leeyihiin awood ay ku geystaan waxyeello goobta oo dhan ah hal tafatire, akoon maamule oo la jabsaday waa la xannibi doonaa, mudnaantiisana waa laga qaadi doonaa sababo la xiriira amniga goobta. Xaaladaha qaarkood, ka qaadista mudnaanta waxay noqon kartaa mid joogto ah. Maamule kasta oo la ogaado inuu haysto eray sir ah oo ka yar 8 xaraf ama ku jira [https://github.com/danielmiessler/SecLists/blob/master/Passwords/Common-Credentials/10k-most-common.txt 10,000-ka eray sir ah ee ugu caansan] sidoo kale waa laga qaadi karaa xuquuqda maamulka. Go'aanka ku saabsan dib-u-siinta xuquuqda maamulka maamulayaasha si ku-meel-gaar ah looga qaaday waxaa loo daayay Guddiga Garsoorka, kuwaas oo tixgelin doona in mulkiilaha saxda ah ee akoonka la aqoonsaday, iyo aragtidooda ku saabsan dhacdada iyo maamulka iyo amniga (oo ay ku jiraan amniga mustaqbalka ee suurtagalka ah) ee akoonka.
Xaqiijinta laba-tallaabo ah waa la heli karaa si loo sii sugo akoonnada loogana ilaaliyo isticmaalka aan la oggolayn.
Maamulayaashu waa inaysan '''marnaba''' la wadaagin eraygooda sirta ah ama akoonkooda qof kale, sabab kasta ha ahaatee. Haddii ay ogaadaan in eraygooda sirta ah la jabsaday, ama akoonkooda si kale loo jabsaday (xitaa haddii uu yahay tafatire ama qof ay yaqaaniin oo ay aaminsan yihiin), waa inay isku dayaan inay beddelaan isla markiiba, ama haddii kale u sheegaan maamule sare si si ku-meel-gaar ah looga qaado xuquuqda maamulka. Isticmaalayaasha ku guuldarreysta inay soo sheegaan isticmaalka aan la oggolayn ee akoonkooda waxaa laga qaadi doonaa xuquuqda maamulka. Isticmaalka aan la oggolayn waxaa loo tixgeliyaa 'xaalad muran leh', mana jirto in xuquuqda si otomaatig ah dib loogu soo celiyo.
== <span class="anchor" id="INVOLVED"></span><span class="anchor" id="UNINVOLVED"></span><span class="anchor" id="involved"></span><span class="anchor" id="uninvolved"></span>Maamulayaasha ku lugta leh ==
{{shortcut|WP:INVOLVED|WP:UNINVOLVED}}
{{Quote box
| quote = "Ninna ma aha garsoore ku habboon kiisa u gaar ah"
| source = Thomas Hobbes, ''Leviathan Leviathan''
}}
Guud ahaan, tafatirayaashu waa aysan u dhaqmin maamulayaal ahaan khilaafaadka ay ku lug lahaayeen. Tani waa sababta oo ah maamulayaasha lugta leh waxay noqon karaan, ama u muuqan karaan, kuwo aan awood u lahayn inay gaaraan go'aanno ujeeddo leh khilaafaadka ay dhinac ka ahaayeen ama ay dareen xooggan ka qabaan. Lug lahaanshaha waxaa bulshadu si ballaaran u fasiraysaa inay ku jirto khilaafaadyo hadda jira ama la soo dhaafay oo lala yeeshay tafatire (ama tafatirayaal), iyo khilaafaadka mowduucyada, dhib ma laha dabeecadda ama da'da khilaafka.
Hal digniin oo muhiim ah ayaa ah in maamulaha la falgalay tafatire ama goob mowduuc ah ''sii ahaan doona doorka maamulka oo kaliya'', ama kaasoo ka qaybgal kiisii hore uu ahaa mid yar ama tafaftirro cad oo aan muujin eex, waa {{em|aan lug lahayn}} mana laga horjoogsado inuu ka shaqeeyo awood maamul oo la xiriirta tafatirahaas ama goobta mowduuca ah. Digniinaha, wadahadal deggan oo macquul ah iyo sharraxaadda digniinahaas, talada ku saabsan caadooyinka bulshada, iyo talooyinka ku saabsan erayada suurtogalka ah iyo hababka ma ka dhigayaan maamulaha mid lug leh.
Kiisaska tooska ah (tusaale ahaan, burburinta muuqata, bulshadu waxay taariikh ahaan taageertay ficilka cad ee maamulaha kasta - xitaa haddii uu lug leeyahay - iyadoo la saleynayo in maamule kasta oo macquul ah uu u badan yahay inuu gaari lahaa gabagabadaas oo kale. In kasta oo ay jiraan wax ka reebitaan ku saabsan mamnuucidda tafatirayaasha lugta leh ee qaadaya ficil maamul, weli waa habka ugu wanaagsan ee kiisaska uu maamuluhu u muuqan karo inuu lug leeyahay in arrinta loo gudbiyo maamule kale iyada oo la marayo golayaasha ogeysiiska ee khuseeya.
Tafatirayaasha aan maamulayaasha ahayn ee xanibaya wadahadallada
iyo qiimaynta is-afgaradka waxaa lagu hayaa isla heerarkaas; tafatirayaasha xanibaya wadahadalladaas waa inaysan ku lug lahaan wadahadalka laftiisa ama khilaafaadka la xiriira.
== <span class="anchor" id="Grievances by users"></span><span class="anchor" id='Grievances by users ("administrator abuse")'></span>Cabashooyinka ==
{{shortcut|WP:ADMINABUSE|WP:ADMINISTRATORABUSE}}
Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in maamuluhu u dhaqmay si aan habboonayn, waa inuu si toos ah u muujiyaa welwelkiisa maamulaha mas'uulka ka ah oo uu isku dayaa inay xal gaaraan si nidaamsan oo rayid ah. Haddii aan arrinta lagu xallin labada dhinac u dhexeeya, isticmaayaashu waxay ku sii wadi karaan xallinta khilaafka (fiiri qaybtan hoose wixii macluumaad dheeraad ah). Hal hab oo suurtagal ah waa in la bilaabo wadahadal dib u eegista ficilka maamulka ama golaha ogeysiiska maamulayaasha si loo codsado jawaab celinta bulshada {{endash}} si kastaba ha ahaatee, cabasho sidayaashu waa inay ogaadaan in hab dhaqankooda la siman yahay oo la tixgeliyo sida isticmaalaha ay ka wada hadlayaan. Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in si aan habboonayn loo xanibay, wuxuu mari karaa habka codsiga xanibaada waa uu sharaxi karaa xaaladda iyo sababta ay u rumeysan yihiin in xiriddu ay tahay mid aan habboonayn ama aan la caddayn karin.
In kasta oo Guddiga Garsoorka ausan si caadi ah u eegin Xanibaha gaagaaban ama caadiga ah, welwelka ku saabsan caafimaadka maamulaha iyo ku habboonaanta doorka waxaa loo keeni karaa guddiga iyadoo lala wato Codsi Garsoor, badanaa marka hababka kale ee xallinta khilaafka ay guuldarraysanayaan iyo marka habkani yahay ikhtiyaarka ugu dambeeya.
== Xad gudubka qalabka maamulka ==
{{shortcut|WP:TOOLMISUSE}}
Xad gudubka qalabka maamulka waxaa loo tixgeliyaa ''arrin aad u halis ah''; waxaa la siiyaa isticmaayaasha la aaminsan yahay ee loogu talagalay dayactirka iyo hawlaha kale, waana in mar walba la isticmaalaa iyadoo laga fikirayo, daryeel leh, dadaal habboon iyo xukun wanaagsan. Xad gudubka halista ah ee qalabka ayaa horseed u noqon kara cunaqabatayn ama xitaa ka saariddooda. Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in maamuluhu uusan isticmaalin qalabkiisa maamulka sida waafaqsan siyaasadaha iyo tilmaamaha Wikipedia ee la dhisay, markaa waa inay marka hore ka wada hadlaan welwelkooda iyo arrimahooda maamulaha la xiriira si toos ah. Kiisaska aysan arrintu ku xallin si toos ah loogana wada hadlo iyo/ama marka la go'aamiyo in gelitaanka bulshada ballaaran ay tahay mid lagama maarmaan ah ama loo baahan yahay, isticmaayaashu waxay soo dhigi karaan welwelkooda ku saabsan arrinta si ay u eegto bulshada ballaaran.
Xaaladaha caadiga ah ee ay badanaa lagama maarmaanka tahay in laga fogaado isticmaalka qalabka:
* ''Khilaaf dano ah ama aan dhexdhexaad ahayn'' – Maamulayaashu waxa aysan caadi ahaan isticmaalin qalabkooda arrimaha ay si shakhsi ah ugu lug leeyihiin (tusaale ahaan, khilaaf nuxur ah oo ay dhinac ka yihiin).
* ''Caadooyinka bulshada ama siyaasadaha'' – Marka siyaasad ama caado bulsho ay caddahay in aysan aheyn in la isticmaalo qalabka, markaa qalabka waa aysan aheyn in la isticmaalo iyada oo aan la bixin sharraxaad muujineysa in arrinta la tixgeliyey, iyo sababta (dhif ah) reebitaanka loo arko mid macquul ah.
* ''Ficillada maamulaha ee la xiriira tafatiridda lacagta la siiyo'' – Qalabka maamulka waxaa laga yaabaa inaan loo isticmaalin qayb ka mid ah hawl kasta oo tafatirid lacag ah, marka laga reebo ama marka lacagta ay bixiso Aasaaska Wikimedia ama shirkad la xiriirta WMF.
* ''Dib u celinta ficillada maamulayaasha kale'' – Kaliya si ixtiraamaysa maamulaha ficilkiisa uu lug ku leeyahay, iyo (badanaa) ka dib wadahadal.
* ''Dib u soo celinta ficil maamul oo horay loo soo celiyey'' (mararka qaarkood loo yaqaan "dagaalka giraangiraha").
Fiiri hoos kuwan iyo wax ka reebitaanka aadka u yar.
Xitaa marka isticmaalka qalabku uu u muuqdo mid macquul ah, haddii uu jiro shaki waxaa fiican in la waydiiyo maamule kale oo madaxbannaan inuu dib u eego oo (haddii la caddayn karo) uu qaado ficilka.
=== Dib u celinta ficilka maamulaha kale ===
{{shortcut|WP:RAAA}}
Maamulayaasha waxaa laga filayaa inay yeeshaan xukun wanaagsan waxaana la rumeysan yahay inay si taxaddar leh u tixgeliyeen ficillada ama go'aannada ay fuliyaan maamulayaal ahaan. Maamulayaashu way is khilaafi karaan, laakiin ficillada maamulka waa aysan aheyn in la celiyo iyada oo aan lahayn sabab wanaagsan, feker taxaddar leh, iyo (haddii ay u badan tahay in laga soo horjeesto), halkaas oo maamuluhu uu hadda joogo, wadahadal gaaban oo lala yeesho maamulaha ficilkiisa la looltamayo.
==== Xaaladaha gaarka ah ====
Xaaladaha qaarkood, siyaasadda caadiga ah ee dib u celinta ficilka maamulaha kale ma khuseyso:
* '''Xanibaha ay sameeyeen Guddiga Garsoorka:''' Xanibaha ay oggolaadeen Guddiga Garsoorka waa inay ku jiraan tilmaan cad oo ah halka ay ka yimaadeen, sida "Guddiga Garsoorka awgeed", "Codsigu waa kaliya Guddiga Garsoorka", ama. Maamulayaashu waa inay kaliya dhigaan, yareeyaan, ama ka saaraan xiridahaas iyagoo haysta oggolaansho qoraal ah oo horudhac ah oo ka yimid guddiga.
* '''Xanibaha CheckUser:''' Xiridaha loo cayimay sida "Xannibaha CheckUser" (taas oo ah, xanibaad ku tiirsan natiijooyinka qarsoodiga ah ee CheckUser) waxaa laga yaabaa inaysan celin maamulayaasha aan lahayn helitaanka qalabka CheckUser. Cabashooyinka xiridahan waxaa inta badan la maqlayaa on-wiki, laakiin waxaa maqli kara Guddiga Garsoorka xaaladaha qasabka ah. Maamulayaasha waxaa la xusuusiyey bishii Luulyo 2010 inay aysan celin karin xiridaha CheckUser iyagoo aan haysan oggolaansho horudhac ah oo ka yimid Guddiga ama checkuser.
* '''Xanibaha Oversight:''' Xanibaha loo cayimay sida "Xiridaha Oversight" (taas oo ah, xiridaha ku tiirsan macluumaadka la xakameeyey) waxaa laga yaabaa inaysan celin maamulayaasha aan lahayn helitaanka oggolaanshaha oversight. Guddiga Garsoorka ayaa xukumay bishii Maarso 2013 in xiridaha oversight aan la celin karin iyadoo aan la haysan oggolaansho horudhac ah oo ka yimid Guddiga ama oversighter.
* '''Xanibaha safka VRT ee khilaafka danaha:''' Xanibaha la dhigay qayb ka mid ah safka VRT ee khilaafka danaha oo ay ku jirto nambarka tigidhka ee sababaynta xanibaada waxaa laga yaabaa inaysan celin iyadoo aan la haysan oggolaanshaha maamule leh helitaanka safka ama Guddiga Garsoorka Dhaqdhaqaaqa Abriil 2026.
=== <span class="anchor" id="Wheel war"></span>Dib u soo-celinta ficil la celiyey ("dagaalka giraangiraha") ===
{{shortcut|WP:WHEEL|WP:WW}}
Marka maamule kale uu ''horay'' u celiyey ficil maamul, waxaa aad u dhif ah inuu jiro sabab kasta oo sharci ah oo loogu talagalay maamulaha asalka ah ama maamule kale inuu dib u soo celiyo ficilka la mid ah ama la mid ah mar uun iyada oo aan lahayn wadahadal cad oo horseedaya go'aan ay gaareen is-afgarad. dagaalka giraangiraha waa marka ficilka maamulaha uu celiyo maamule kale, laakiin halkii laga wadahadli lahaa khilaafka, qalabka maamulka ayaa markaas loo isticmaalaa si dagaal ah si loo tirtiro ama loo dib u sameeyo ficilka. Iyadoo ay jiraan wax ka reebitaan aad u yar, marka ficil maamul la celiyo, waa aysan aheyn in la soo celiyo iyada oo aan la helin is-afgarad.
<div style="border: 2px solid #990000; background-color: #FF000030; border-radius: 1em; padding: 0.5em 1em; color:inherit;">
<strong style="font-weight:normal;">Ha ku celin ficil maamul oo la celiyey marka aad ogtahay in maamule kale uu ka soo horjeedo. Ha sii wadin silsilad dib-u celin maamul ah oo aan lahayn wadahadal. Xalli khilaafaadka maamulka {{underline|iyada oo la marayo wadahadalka}}.</strong>
</div>
Dagaalka giraangiraha waxay badanaa horseeddaa codsi garsoor oo degdeg ah. Cunaqabateynta wheel warring waxay ka timid canaan iyo digniin, ilaa xirid ku meel gaar ah, ilaa desysopping, xitaa kiisaska ugu horreeya ee markii ugu horreysay. Waxaa jiray dhowr garsoor kiisas oo khuseeya oo ku saabsan mawduuca dagaalka giraangiraha.
Erayada waxaa kale oo loo isticmaalay taariikh ahaan maamule si aan habboonayn u celinaya noocyada qaarkood ee ficil rasmi ah.
Wikipedia waxay ka shaqeysaa ruuxa [[Wikipedia:Is afgarad|is afgaradka]]; khilaafaadka waa in lagu dejiyaa wadahadal rayid ah halkii ay ka noqon lahaayeen halgan awoodeed. Waxaa jira dhowr arrimood oo muhiim ah oo dagaalku uu ka fiican yahay wadahadalka, ama u qalma in aad lumiso sharaftaada wanaagsan. Haddii aad dareento ''rabitaan'' ah in aad wheel war, isku day beddelladan:
* Raadi wadahadal wax dhisaya, oo ujeedkeedu yahay in la qaboojiyo xaaladda oo loo soo celiyo hababka caadiga ah. Qaadashada hab-dhaqan iyo hab qaboojin ah oo ula kac ah inta aad sharaxayso ayaa caawin karta. Xaaladaha qaarkood, iimaylka waxaa laga yaabaa inuu u oggolaado talo shakhsi ah oo qalbi ah in la bixiyo oo aan si fudud loogu soo dhajin karin wiki-gan.
* Haddii aad ka walwalsan tahay hab-dhaqan xumo oo sug gelitaanka. Wixii <strong>xad gudub halis ah oo fool xun oo qalabka ah</strong> tixgeli in aad xareyso codsi kiis [[Wikipedia:Ogaysiiska Maamulka|Guddiga Garsoorka]].
* Haddii aad ka walwalsan tahay inaan la shaqayn (ama daahitaanka loo baahan yahay ee wada-hadalka) ay si dhakhso ah u keeni karti xaaladdu inay si xun u xumaato ama ay noqoto mid aan ku habboonayn, mararka qaarkood waxay noqon kartaa mid macquul ah in iimayl loo diro Guddiga Garsoorka oo loo sheego xaaladda ama loo codsado faragelin ama talo degdeg ah. Tani waxay noqon kartaa kiiska halkaasoo macluumaad aan dadweyne ahayn ama waxyeelo ay ka dhalan kartaan.
* Oo xusuusnow inaad haysato boqollaal saaxiibo ah: keligaa ma tihid inta badanna arrimaha waxaa ka sii dara xukunka xun. Haddii lagugu arko adigoo si wanaagsan u dhaqmaya, badanaa arrintu way dhammaan doontaa dhawaan, si kasta oo ay u muuqato mid xun. Mararka qaarkood waxaa ugu wanaagsan in si fudud loo qaato nasasho oo la dejiyo.
Erayada "giraangir" waxay ka yimaadeen sharraxaadda akoonnada mudnaanta sare leh ee kombuyuutarrada weyn ee PDP-10 iyo TOPS-20, halkaas oo "giraangir" loo isticmaalay sida "xidid" loogu isticmaalo nidaamyada Linux/Unix.<ref>{{cite web|title=Wheel |url=http://www.catb.org/jargon/html/W/wheel.html |access-date=8 June 2021 |work=Jargon File 4.4.7 |publisher=Eric S. Raymond}}</ref>
<ref>{{cite web|title=Wheel bit |url=http://www.catb.org/jargon/html/W/wheel-bit.html |access-date=8 June 2021 |work=Jargon File 4.4.7 |publisher=Eric S. Raymond}}</ref>
==Tixraacyada==
{{Reflist}}
== Xiriiriyeyaasha dibadda ==
* [[Meta:Administrators of Wikimedia projects/Wikipedias|Maamulayaasha dhammaan Wikipediyeyaasha]],
*[[:en:Wikipedia:Meta|Meta-Wiki]]
2s5s0ox6mej08r9w7xupfuz1whtcde8
311466
311465
2026-10-30T17:24:39Z
Isma4l
41797
/* Meelaha ay maamulayaashu si gaar ah uga caawin karaan */
311466
wikitext
text/x-wiki
{{Policy|WP:ADMIN|WP:SYSOP|WP:MOP}}
{{Ombox
|text = '''Kani ma aha bog lagu dhejiyo su'aalaha maamulayaasha.''' Taas beddelkeeda, isticmaal Codsashada dareenka maamulaha.|image=[[File:Symbol question.svg|link=|alt=|35px]]}}
{{Nutshell|Maamulayaashu waa tafatirayaal tabaruceyaal ah lagu kalsoon yahay ee loo oggolaaday inay isticmaalaan qalabka gaar ah ee Wikipedia Soomaaliga. Waxaa laga filayaa inay ilaalinayaan heer sare oo anshax ah, inay si caddaalad ah u adeegsadaan qalabka, isla markaana ay {{strong|marnaba}} u isticmaalin si ay faa'iido uga helaan khilaaf.}}
{{Enforcement policy list}}
[[File:Wikipedia Administrator.svg|thumb|Qalabka maamulka ee Wikipedia waxaa badanaa lagu barbar dhigaa mop-ka nadaafadda, taasoo keenta in maamulnimada mararka qaarkood lagu sifeeyo in "la siiyay mop-ka". Sida qof nadiifiye ah oo dhab ah laga yaabo inuu furayaal u haysto xafiisyo ay shaqaalaha kale ka reeban yihiin, maamulayaashu waxay leeyihiin awoodo gaar ah oo door ah, laakiin - sidoo kale sida nadiifiyaha dhabta ah - kama muhiimsana tafatirayaasha kale.]]
'''Maamulayaasha''', oo si caadi ah loogu yaqaan '''admins''' ama '''sysops''' (hawl wadeenada nidaamka), waa tafatirayaasha [[Wikipedia]] ee la siiyay awoodda farsamo si ay u qabtaan ficilo gaar ah oo ku saabsan Wikipedia Soomaaliga. Kuwani waxaa ka mid ah awoodda ay u leeyihiin inay [[WP:BLOCK|xanibaan]] oo ay furaan akoonnada isticmaalaha, [[Ciwaanka IP-ga|cinwaannada IP]], iyo kala duwanaanshaha IP ee tifaftiridda, inay wax ka beddelaan bogagga si buuxda loo [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaaliyay]], inay codsadaan oo ay ka saaraan [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaalinta bogga]], inay [[WP:DELETE|tirtiraan]] oo ay soo celiyaan bogagga, inay wareejiyaan bogagga iyada oo aan la xaddidin, iyo inay isticmaalaan qalabka kale ee gaarka ah.
Maamulayaashu waxay qaataan mas'uuliyadahan iyagoo ah tabaruceyaal ka dib markii ay maraan habka dib u eegista bulshada ama iyagoo ay soo doorteen saaxiibadooda tafatirayaasha ah. Uma dhaqmaan sidii shaqaale ka tirsan [[Wikimedia Foundation|Aasaaska Wikimedia]]. Weligood looma baahna inay isticmaalaan qalabkooda mana aha inay marnaba u isticmaalaan si ay faa'iido uga helaan khilaaf ay ku lug lahaayeen. Maamulayaasha waa inaan lagu khaldin [[m:System administrators|maamulayaasha nidaamka Wikimedia]] ("sysadmins").
Wikipedia Soomaaliga wuxuu leeyahay {{NUMBEROFADMINS}} maamulayaal (fiiri {{Plainlink|url=//so.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ListUsers/sysop&limit=2000|name=liiska buuxa ee akoonnada leh mudnaanta maamulaha}} ama liisaska maamulayaasha ee heerka wax qabadka).
== <span class="anchor" id="POWERS"></span><span class="anchor" id="Powers"></span><span class="anchor" id="ABILITIES"></span><span class="anchor" id="Abilities"></span><span class="anchor" id="ADMINRIGHTS"></span><span class="anchor" id="MOPRIGHTS"></span>Awoodaha maamulayaasha ==
{{Shortcut|WP:MOPRIGHTS}}
Maamulayaashu waxay leeyihiin awoodda farsamo si ay u fuliyaan ficillada soo socda:
* [[Wikipedia:Xannibaadyo iyo mamnuucid|Xannib]] iyo furid akoonnada isticmaalaha, cinwaannada IP, iyo kala duwanaanshaha IP ee tifaftiridda<ref>Xiridmahan waxay diidi karaan tifaftiridda bogag ama magacyo gaar ah, ama waxaa lagu dabaqi karaa goobta oo dhan iyo {{em|dhammaan bogagga}}.</ref>
* Codsashada, wax ka beddelidda, iyo ka saaridda [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaalinta bogga]] ee bog gaar ah si loo xaddido ama loo oggolaado tafaftiridda, u guurista, abuurista, iyo/ama soo gelinta faylasha
* Wax ka beddelidda bogagga si buuxda loo ilaaliyay
* [[Wikipedia:Xeerka Tirtirka|Tirtiridda]] bogag leh 5,000 ama ka yar dib u eegisyo<ref>Bogagga leh in ka badan 5000 dib u eegis waxaa kaliya tirtiri kara [[Wikipedia:Steward|steward]].</ref>
* Daawashada iyo soo celinta bogagga la tirtiray
* [[Wikipedia:Tirtiridda taariikhda|Xaddididda iyo soo celinta muuqashada dadweynaha]] ee macluumaadka diiwaannada shakhsiga ah iyo dib u eegisyada bogga
* Bixinta iyo ka noqoshada ogolaanshaha isticmaale ee gaarka ah ee [[Wikipedia:Codsiga maamulka/Hordhac|ay codsadeen akoonnada isticmaalaha]]<ref>Maamulayaashu waxay bixin karaan oo ka noqon karaan abuuraha akoonka, confirmed, event rrganizer, IP block exempt. Waxay kaloo awood u leeyihiin inay bixiyaan oo ka noqdaan xuquuqaha been abuurka ah ee AutoWikiBrowser, AFC, maadaama ay awood u leeyihiin inay wax ka beddelaan bogagga si buuxda loo ilaaliyay.</ref>
* Wax ka beddelidda bogagga ku jira magaca MediaWiki, iyadoo laga reebo bogagga JavaScript iyo CSS<ref>Kaliya [[Wikipedia:Interface administrators|maamulayaasha interface-ka]] ayaa leh awoodda ay ku beddelaan bogagga JavaScript iyo CSS ee ku jira magaca MediaWiki.</ref>
* Fulinidda ficillo kale oo gaar ah sida lagu qoray {{Section link|Special:ListGroupRights#sysop}}
Sida caadada ah, maamulayaashu waxay badanaa mas'uuliyad ka saaraan xukunka natiijooyinka wadahadallada qaarkood, sida wadahadallada tirtiridda, wadahadallada dhaqdhaqaaqa, iyo wadahadallada dib-u eegista dhaqdhaqaaqa, laakiin tifaftirayaasha aan maamulaha ahayn ayaa iyaguna xiri kara wadahadallada
== Noqoshada maamulaha ==
{{Shortcut|WP:CANDIDATE|WP:BECOMEADMIN}}
Lagu jiro [[Soomaali Wikipedia|Wikipedia-ha Af-Soomaali]], waxaa jira laba hab oo lagu noqdo maamulaha: iyada oo la marayo is afgarad laga dhisay wadahadalka dadweynaha, ama cod sir ah. Wikipedia Soomaaliga wuxuu u baahan yahay in musharraxiinta maamulayaashu ay haystaan xaqqa isticmaale ee [[Wikipedia:Autoconfirmed users|Autoconfirmed user]]. ([[m:List of Wikipedias|Wikipedia-yada kale]] waxay leeyihiin siyaasadahooda gaarka ah ee bixinta maamulnimada.)
'''Kaliya hal akoon oo qof go'an ah ayaa yeelan kara qalabka maamulka'''. Reer-baxnimada kaliya ayaa ah in maamulayaashu ay shaqeyn karaan [[Wikipedia:Bots|botyada]] leh helitaanka maamulka.
Ogolaanshaha maamulaha waxaa la bixiyaa si aan xad lahayn, waxaana laga saarayaa kaliya marka la codsado, xaaladaha ku lug leh faragelinta heerka sarre ah, ama sabab la xiriirta shaqo la'aan.
=== <span class="anchor" id="Request for adminship"></span>Codsashada maamulnimada iyada oo la marayo is afgarad ===
Isticmaale kasta oo autoconfirmed ah wuxuu codsan karaa maamulnimo ("RfA") bulshada dhexdeeda. Si kastaba ha ahaatee, maamulayaasha waxaa laga filayaa inay yeeshaan heer sarre oo kalsooni iyo ammaan ah bulshada dhexdeeda, markaa codsiyada ka yimaada isticmaayaasha aan lahayn khibrad la taaban karo badanaa ma guuleystaan. Tafaftiraha kasta wuxuu ka faalloon karaa codsiga, tifaftire kastana wuxuu qiimayn doonaa musharrax kasta si uu u gaar ah. Si kastaba ha ahaatee, kaliya tifaftirayaasha haysta xaqqa isticmaale ee autoconfirmed user ayaa "codayn kara" codsiyada.
Kahor inta aan la codsan ama la aqbalin magacaabista, musharraxiinta waa inay guud ahaan ahaadaan tifaftirayaal Wikipedia ah oo firfircoon, joogto ah, mudnaan dheerna leh, aqoon u leh habraacyada iyo dhaqamada Wikipedia, ixtiraamaya oo fahmaya siyaasadahooda, isla markaana helay kalsoonida guud ee bulshada. Musharraxiinta waxaa kale oo looga baahan yahay inay soo bandhigaan haddii ay abid u tafatireen Wikipedia lacag. Su'aalaha la xiriira arrintaan waxaa loo oggol yahay in la waydiiyo musharrax kasta, tifaftire kasta oo bulshada ka tirsan, inta uu socdo habka RFA.
Wadahadal ayaa dhaca muddo todobo maalmood ah oo ku saabsan in musharraxgu uu noqdo maamule. Sida is-afgaradka bulshada, RfA-yada waxaa lagu xayaysiiyaa [[:en:MediaWiki:Watchlist-messages|liisaska daawashada tafaftirayaasha]]. Bulshadu waxay dejisay xadka su'aasha: ma jiro tafaftire waydiin kara in ka badan laba su'aal musharrax. Sidoo kale lama oggola su'aallo qaybo badan ka kooban oo loo qaabeeyey sidii hal su'aal, laakiin dhab ahaantii waydiinaya su'aallo badan oo ka sarreeya xadka. [[Wikipedia:Bureaucrats|Bureaucrats]] iyo la socodayaasha loo qoondeeyey waxay "klerkin" karaan RfA-yada, iyagoo la tacaalaya faallooyinka iyo/ama codadka ay u arkaan inay yihiin kuwo aan habboonayn.
Habka RfA wuxuu u oggolaanayaa tifaftirayaasha kale inay bartaan musharraxka. Tifaftirayaashu waxay sahamiyaan ka-qaybgalka musharraxka iyo asalka uu u leeyahay tifaftire ahaan, waxay ku sameeyaan wadahadallo, iyo fahamka doorka ay codsanayaan. Tafaftirayaashu waxay sheegaan haddii ay taageerayaan ama ay ka soo horjeedaan codsiga, iyaga oo wata sababaha ay u arkaan iyo aragtidooda musharraxka. Sarkaalka aan ku lug lahayn bureaucrat ayaa markaas go'aaminaya haddii uu jiro [[Wikipedia:Is afgarad|is afgarad]] lagu oggolaanayo codsiga. Go'aankani kuma saleysna si gaar ah boqolleyda taageerada, laakiin ficil ahaan inta badan RfA-yada ka sarreeya 75% waa ay maraan. Bulshadu waxay go'aamisay in ''guud ahaan'', RfA-yada u dhexeeya 65 iyo 75% taageerada ay tahay inay hoos yimaadaan go'aanka bureaucrats-ka. (Sidaa darteed, waxay si macquul ah uga dhalaneysaa in ku dhowaad dhammaan RfA-yada ka hooseeya 65% taageerada ay guuldarraysan doonaan.)
In kasta oo RfA uu yahay hab xooggan, tayada jawaab-celinta iyo dib u eegista diyaargarowga musharraxka iyo dabeecaddiisa ee ay sameeyaan tifaftirayaasha khibradda leh ayaa inta badan aad u sarreeya. Codsadayaasha aan guuleysan laakiin qaada tillaabooyin ay kaga jawaabayaan dhibcaha la soo qaaday waxay badanaa ku guuleystaan codsi xiga bilo kadib. Haddii aad xiisaynayso codsashada maamulnimada, waa inaad marka hore akhrisaa hage ku saabsan codsashada maamulnimada iyo tilmaamaha magacaabista. Markaad diyaar u tahay inaad codsato, waxaad ku dari kartaa magacaabistaada bogga [[Wikipedia:Codsiga maamulka]] ("RfA"), si waafaqsan tilmaamaha boggaas.
=== Doorashooyinka maamulayaasha ===
Maamulayaasha waxaa kale oo lagu dooran karaa doorasho maamule oo leh cod sir ah. Doorashooyinka maamulayaasha, oo billowday 2024, ma beddelaan RfA, maamulayaasha soo socdaana waxay si xor ah u dooran karaan habka ay isticmaalayaan. Doorasho tijaabo ah ayaa lagu qabtay Oktoobar 2024. Doorashooyinka maamulayaasha waxaa si joogto ah loogu oggolaaday jadwalka 5-ta bilood ah ee RfC oo la qabtay horraantii 2025. Marka laga reebo daaqadaha doorashada ka horreeya ee magacaabista musharraxa iyo dejinta codadka, habka wuxuu qaadanayaa 12 maalmood: 5 maalmood oo wadahadal iyo su'aallo ah, waxaa ku xiga 7 maalmood oo cod sir ah. Wareegyada doorashada iyo xilliyada daaqad kasta iyo xilli kasta waxaa lagu xayaysiiyaa horay, oo ay ku jiraan ogeysiisyada liiska daawashada.
Ka dib marka codbixintu dhammaato, doorashada waxaa baaraya seddex [[Wikipedia:Check user|checkusers]] ama [[Wikipedia:Steward|stewards]] oo ka tirsan Wikipedia Soomaaliga. Waxay hubin doonaan wixii laba laab ah, aan u qalmin, ama codadka sockpuppeteer oo ay tirtiri doonaan sidii loo baahnaa. Marka baarista la dhammeeyo, codadka waa la tiririyaa, natiijooyinka waa la shaaciyaa, maamulayaasha cusubna waxaa la siiyaa mudnaanta maamulka. Si uu u guuleysto, musharraxgu waa inuu helaa boqolleyda taageerada oo ah 70% ama ka badan iyo kooram ah ugu yaraan 20 cod oo taageero ah. Tirinta codadka waxaa lagu xisaabiyaa Taageerada / (Taageero + Ka soo horjeed) musharrax kasta. Codadka "Neutral" lama isticmaalo xisaabinta boqolleyda taageerada ee musharraxka mana laha saameyn dhinacaas ah.
== Meelaha ay maamulayaashu si gaar ah uga caawin karaan ==
Xuquuqda maamuluhu waxay si weyn waxtar ugu yeelan kartaa qaybaha qaarkood ee Wikipedia:
* Ka hortagga kharribaadda
* Wax ka qabashada dhibaatooyinka xuquuqda daabacaadda
* Dhacdooyinka u baahan feejignaanta maamulayaasha
* Qaybaha [[Bogga Hore]], sida wararka iyo qaybta “Ma ogtahay?”
* La socodka isbeddellada dhow
* Codsiyada tirtiridda degdegga ah
* Dhaqangelinta xeerka saddexda jeer ee dib-u-celinta iyo wax ka qabashada xadgudubyada dagaalka tafatirka.
“Maamulayaasha aan ku lug lahayn” waxay sidoo kale ka caawin karaan maamulka Guddiga Garsoorka iyo xallinta khilaafaadka la xiriira meelaha iyo xaaladaha dhibaatada leh. Maamulayaasha doorkan ka shaqaynaya waa ''dhexdhexaad''; si toos ah uguma lug laha arrimaha ay dadka ka caawinayaan. Waxay sidoo kale fuliyaan liisaska cunaqabataynta ee ay tahay inay maamulayaasha dhexdhexaadka ahi dhaqan geliyaan.
== <span class="anchor" id="anyuser"></span>Golayaasha ogeysiiska maamulayaasha ==
{{shortcut|WP:ANYUSER}}
Saddex golayaal ogeysiis oo waaweyn ayaa jira oo ay ka dhacaan wadahadallada maamulaha guud (isticmaale kasta wuxuu soo dhigi karaa ama ka qayb qaadan karaa wadahadallada halkaas):
* [[Wikipedia:Ogaysiiska Maamulka]] – Loo isticmaalo waxyaabaha ay maamulayaashu jeclaan karaan (ama u baahan karaan) inay ogaadaan, sida ogeysiisyada iyo macluumaadka guud.
– Loo isticmaalo arrimaha u baahan dareenka maamulayaasha soo maraya. In kasta oo mawduucyada halkan ay noqon karaan kuwo dhaadheer, golahan waxaa inta badan loogu talagalay dhacdooyinka iyo arrimaha kale ee u baahan talo ama dareen.
– Waa gole ogeysiis oo ficillada maamulka ee maamulayaasha lagaga wada hadli karo loona eegi karo bulshada ballaaran.
== Filashooyinka maamulnimada ==
{{shortcut|WP:ADMINEXPECT}}
=== Daryeelka iyo xukunka ===
Haddii la siiyo helitaanka, maamulayaashu waa inay daryeel ku muujiyaan isticmaalka hawlahan cusub, gaar ahaan awoodda ay u leeyihiin inay tirtiraan bogagga oo ay xannibaad saaraan isticmaalayaasha iyo cinwaannada IP (fiiri hage sida loo sameeyo ee maamulayaasha si aad u barato sida loo sameeyo waxyaalahan). Maamulayaasha cusub waa inay sidoo kale eegaan bogagga ku xiran liiska akhriska maamulayaasha ka hor intaysan isticmaalin awoodahooda maamul. Khaladaadka marmarka qaarkood la sameeyo waa la aqbalaa laakiin khaladaadka halista ah ama soo noqnoqda, ama kuwa ku lug leh xad-gudubyada hab-dhaqanka maamulaha, marmarka qaarkood lama aqbalo.
Qalabka maamulaha sidoo kale waa in lagu isticmaalo xukun taxaddar leh; waxay qaadan kartaa xoogaa waqti ah maamulaha cusub inuu barto goorta ay ugu fiican tahay in la isticmaalo qalabka, waxayna qaadan kartaa bilo in la helo dareen wanaagsan oo ku saabsan muddada ku habboon ee la dejinayo marka la isticmaalayo qalabka sida xannibaadda iyo ilaalinta bogga ee khilaafaadka adag. Maamulayaasha cusub waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay si tartiib ah u bilaabaan oo ay ka dhistaan khibrad meelaha ay ku barteen, iyo inay dadka kale waydiiyaan haddii ay shaki qabaan.
=== Hab-dhaqanka maamulaha ===
{{shortcut|WP:ADMINCOND}}
Maamulayaashu waa inay ku hoggaamiyaan tusaale ahaan, isla markaana, sida ''dhammaan tafatirayaasha'', ay ugu dhaqmaan si ixtiraam leh, rayid ah oo ay ula falgalaan kuwa kale ''mar kasta''. Maamulayaashu kama xoroobaan {{em|wax kasta}} oo ka mid ah siyaasadaha la dejiyay ee Wikipedia; waxaa laga filayaa inay raacaan oo ay gutaan waajibaadkooda sida ugu fiican ee awooddooda ah. Khaladaadka marmarka qaarkood waa kuwo si buuxda ula jaanqaadi kara isticmaalka qalabka maamulaha; maamulayaasha looma filayo inay noqdaan kuwo kaamil ah. Si kastaba ha ahaatee, carqaladaynta joogtada ah ama halista ah ee Wikipedia iyada oo loo marayo dabeecad sida [[Wikipedia:Anshax|aan rayid ahayn]] ama tafatirid niyad-xumo ah waa mid aan la jaanqaadi karin oo ah ''khilaaf toos ah'' oo lala leeyahay filashooyinka iyo mas'uuliyadaha maamulayaasha, iyo xukunka xun ee joogtada ah ama fool xun ayaa horseed u noqon kara in laga xayuubiyo qalabka maamulaha. Maamulayaashu waa inay ku dadaalaan inay tusaale u noqdaan heerarka sare ee ixtiraamka iyo rayidnimada, iyo tafatirkooda, wada-hadalladooda, is-dhexgalkooda, iyo hab-dhaqankoodu waa inay dejiyaan tusaalaha dhammaan tafatirayaasha kale ''mar kasta''. Tani waa labadaba ''shuruud'' iyo ''xaalad'' haysashada mudnaanta maamulaha.
Maamulayaashu waa inay maskaxda ku hayaan inay haystaan boqollaal saaxiibo ah. Sidaa darteed, haddii maamule uusan u hoggaansami karin siyaasadaha goobta oo uusan noqon karin mid rayid ah (xitaa marka uu la macaamilayo isticmaalayaasha muujinaya dabeecad dhibaat leh) inta uu wax ka qabanayo arrin go'an, maamuluhu waa inuu arrinta u keenaa gole ogeysiin ama u gudbiyaa maamule kale si uu wax uga qabto, halkii uu ka sii dari lahaa dhibaatada hab-dhaqan xumo.
=== Xisaabtanka ===
{{shortcut|WP:ADMINACCT}}
Maamulayaashu waxay ka xisaabtamaan ficilladooda ku lug leh qalabka maamulaha, maadaama ficillada maamulaha ee aan la sharaxin ay niyad-jabiyaan tafatirayaasha kale. Iyadoo lagu xaddidayo oo keliya xuduudaha [[Wikipedia:Anshax|rayidnimada]], [[Wikipedia:Ma jiraan weeraro shaqsiyeed|ka fogaanshaha weerarrada shakhsi ahaaneed]], iyo [[Wikipedia:U qaado niyad wanaagsan|u qaadashada niyad wanaagga]], tafatirayaashu waxay xor u yihiin inay wax ka weydiiyaan ama dhaleeceeyaan ficillada maamulaha. Maamulayaasha waxaa laga filayaa inay si degdeg ah oo rayid ah uga jawaabaan su'aalaha ku saabsan hab-dhaqankooda Wikipedia la xiriira iyo ficillada maamulka, gaar ahaan inta lagu jiro wada-hadallada bulshada ee golayaasha ogeysiiska ama inta lagu jiro habsocodka Guddiga Garsoorka. Maamulayaashu waa inay caddeeyaan ficilladooda marka la codsado.
Maamulayaasha si halis ah ama soo noqnoqda ugu dhaqma si dhibaato leh, ama lumiyay kalsoonida bulshada, waxaa la cunaqabteyn karaa ama laga xayuubin karaa xuquuqdooda maamulaha Guddiga Garsoorka ama codsiga dib-u-celinta xuquuqda. Tani waxay dhacday ama waxaa la soo jeediyay ficillada soo socda:
* Maamulnimo "niyad-xumo ah" ([[Wikipedia:Sock puppetry|isticmaalka akoonno badan oo been-abuur ah]], xadgudub weyn oo kalsooni ah,
{{spaced ndash}}tani waxay noqon kartaa mid lala yeesho tafatirayaasha (tusaale ahaan, la'aanta digniinaha habboon ama sharraxaadaha ficillada), ama si wax looga qabto welwelka bulshada (gaar ahaan marka la raadiyo sharraxaadyo ama faallooyin kale oo halis ah)
**In kasta oo hababka ugu wanaagsan ee maamulayaashu ay yihiin inay suurtageliyaan iimaylka iyo ogeysiisyada, looma baahna inay sidaas sameeyaan, mana aha inay akhriyaan ama ka jawaabaan haddii la suurtogeliyey. Maamulayaasha aan suurtagelin ogeysiisyada waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay arrintan ku muujiyaan boggooda isticmaalaha.
* Xadgudub soo noqnoqda, joogto ah, ama fool xun oo ku saabsan qalab ama oggolaansho isticmaale oo la socota qalabka maamulaha (sida u guurista faylasha ama isticmaalka [[Wikipedia:Rollback|dib-u-celinta]]) {{endash}} maamulaha waxaa laga xayuubin karaa mudnaanta maamulka si buuxda oo keliya si looga saaro helitaanka oggolaanshaha isticmaale ee la socda.
* Xukun xumo soo noqnoqda ama joogto ah.
=== Amniga ===
{{shortcut|WP:SECUREADMIN}}
Siyaasadda Wikipedia ee shuruudaha xoogga erayga sirta ah waxay ka rabtaa maamulayaashu inay haystaan ereyo sir ah oo xooggan iyo inay raacaan hababka amniga shakhsi ahaaneed ee habboon. Maadaama ay leeyihiin awood ay ku geystaan waxyeello goobta oo dhan ah hal tafatire, akoon maamule oo la jabsaday waa la xannibi doonaa, mudnaantiisana waa laga qaadi doonaa sababo la xiriira amniga goobta. Xaaladaha qaarkood, ka qaadista mudnaanta waxay noqon kartaa mid joogto ah. Maamule kasta oo la ogaado inuu haysto eray sir ah oo ka yar 8 xaraf ama ku jira [https://github.com/danielmiessler/SecLists/blob/master/Passwords/Common-Credentials/10k-most-common.txt 10,000-ka eray sir ah ee ugu caansan] sidoo kale waa laga qaadi karaa xuquuqda maamulka. Go'aanka ku saabsan dib-u-siinta xuquuqda maamulka maamulayaasha si ku-meel-gaar ah looga qaaday waxaa loo daayay Guddiga Garsoorka, kuwaas oo tixgelin doona in mulkiilaha saxda ah ee akoonka la aqoonsaday, iyo aragtidooda ku saabsan dhacdada iyo maamulka iyo amniga (oo ay ku jiraan amniga mustaqbalka ee suurtagalka ah) ee akoonka.
Xaqiijinta laba-tallaabo ah waa la heli karaa si loo sii sugo akoonnada loogana ilaaliyo isticmaalka aan la oggolayn.
Maamulayaashu waa inaysan '''marnaba''' la wadaagin eraygooda sirta ah ama akoonkooda qof kale, sabab kasta ha ahaatee. Haddii ay ogaadaan in eraygooda sirta ah la jabsaday, ama akoonkooda si kale loo jabsaday (xitaa haddii uu yahay tafatire ama qof ay yaqaaniin oo ay aaminsan yihiin), waa inay isku dayaan inay beddelaan isla markiiba, ama haddii kale u sheegaan maamule sare si si ku-meel-gaar ah looga qaado xuquuqda maamulka. Isticmaalayaasha ku guuldarreysta inay soo sheegaan isticmaalka aan la oggolayn ee akoonkooda waxaa laga qaadi doonaa xuquuqda maamulka. Isticmaalka aan la oggolayn waxaa loo tixgeliyaa 'xaalad muran leh', mana jirto in xuquuqda si otomaatig ah dib loogu soo celiyo.
== <span class="anchor" id="INVOLVED"></span><span class="anchor" id="UNINVOLVED"></span><span class="anchor" id="involved"></span><span class="anchor" id="uninvolved"></span>Maamulayaasha ku lugta leh ==
{{shortcut|WP:INVOLVED|WP:UNINVOLVED}}
{{Quote box
| quote = "Ninna ma aha garsoore ku habboon kiisa u gaar ah"
| source = Thomas Hobbes, ''Leviathan Leviathan''
}}
Guud ahaan, tafatirayaashu waa aysan u dhaqmin maamulayaal ahaan khilaafaadka ay ku lug lahaayeen. Tani waa sababta oo ah maamulayaasha lugta leh waxay noqon karaan, ama u muuqan karaan, kuwo aan awood u lahayn inay gaaraan go'aanno ujeeddo leh khilaafaadka ay dhinac ka ahaayeen ama ay dareen xooggan ka qabaan. Lug lahaanshaha waxaa bulshadu si ballaaran u fasiraysaa inay ku jirto khilaafaadyo hadda jira ama la soo dhaafay oo lala yeeshay tafatire (ama tafatirayaal), iyo khilaafaadka mowduucyada, dhib ma laha dabeecadda ama da'da khilaafka.
Hal digniin oo muhiim ah ayaa ah in maamulaha la falgalay tafatire ama goob mowduuc ah ''sii ahaan doona doorka maamulka oo kaliya'', ama kaasoo ka qaybgal kiisii hore uu ahaa mid yar ama tafaftirro cad oo aan muujin eex, waa {{em|aan lug lahayn}} mana laga horjoogsado inuu ka shaqeeyo awood maamul oo la xiriirta tafatirahaas ama goobta mowduuca ah. Digniinaha, wadahadal deggan oo macquul ah iyo sharraxaadda digniinahaas, talada ku saabsan caadooyinka bulshada, iyo talooyinka ku saabsan erayada suurtogalka ah iyo hababka ma ka dhigayaan maamulaha mid lug leh.
Kiisaska tooska ah (tusaale ahaan, burburinta muuqata, bulshadu waxay taariikh ahaan taageertay ficilka cad ee maamulaha kasta - xitaa haddii uu lug leeyahay - iyadoo la saleynayo in maamule kasta oo macquul ah uu u badan yahay inuu gaari lahaa gabagabadaas oo kale. In kasta oo ay jiraan wax ka reebitaan ku saabsan mamnuucidda tafatirayaasha lugta leh ee qaadaya ficil maamul, weli waa habka ugu wanaagsan ee kiisaska uu maamuluhu u muuqan karo inuu lug leeyahay in arrinta loo gudbiyo maamule kale iyada oo la marayo golayaasha ogeysiiska ee khuseeya.
Tafatirayaasha aan maamulayaasha ahayn ee xanibaya wadahadallada
iyo qiimaynta is-afgaradka waxaa lagu hayaa isla heerarkaas; tafatirayaasha xanibaya wadahadalladaas waa inaysan ku lug lahaan wadahadalka laftiisa ama khilaafaadka la xiriira.
== <span class="anchor" id="Grievances by users"></span><span class="anchor" id='Grievances by users ("administrator abuse")'></span>Cabashooyinka ==
{{shortcut|WP:ADMINABUSE|WP:ADMINISTRATORABUSE}}
Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in maamuluhu u dhaqmay si aan habboonayn, waa inuu si toos ah u muujiyaa welwelkiisa maamulaha mas'uulka ka ah oo uu isku dayaa inay xal gaaraan si nidaamsan oo rayid ah. Haddii aan arrinta lagu xallin labada dhinac u dhexeeya, isticmaayaashu waxay ku sii wadi karaan xallinta khilaafka (fiiri qaybtan hoose wixii macluumaad dheeraad ah). Hal hab oo suurtagal ah waa in la bilaabo wadahadal dib u eegista ficilka maamulka ama golaha ogeysiiska maamulayaasha si loo codsado jawaab celinta bulshada {{endash}} si kastaba ha ahaatee, cabasho sidayaashu waa inay ogaadaan in hab dhaqankooda la siman yahay oo la tixgeliyo sida isticmaalaha ay ka wada hadlayaan. Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in si aan habboonayn loo xanibay, wuxuu mari karaa habka codsiga xanibaada waa uu sharaxi karaa xaaladda iyo sababta ay u rumeysan yihiin in xiriddu ay tahay mid aan habboonayn ama aan la caddayn karin.
In kasta oo Guddiga Garsoorka ausan si caadi ah u eegin Xanibaha gaagaaban ama caadiga ah, welwelka ku saabsan caafimaadka maamulaha iyo ku habboonaanta doorka waxaa loo keeni karaa guddiga iyadoo lala wato Codsi Garsoor, badanaa marka hababka kale ee xallinta khilaafka ay guuldarraysanayaan iyo marka habkani yahay ikhtiyaarka ugu dambeeya.
== Xad gudubka qalabka maamulka ==
{{shortcut|WP:TOOLMISUSE}}
Xad gudubka qalabka maamulka waxaa loo tixgeliyaa ''arrin aad u halis ah''; waxaa la siiyaa isticmaayaasha la aaminsan yahay ee loogu talagalay dayactirka iyo hawlaha kale, waana in mar walba la isticmaalaa iyadoo laga fikirayo, daryeel leh, dadaal habboon iyo xukun wanaagsan. Xad gudubka halista ah ee qalabka ayaa horseed u noqon kara cunaqabatayn ama xitaa ka saariddooda. Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in maamuluhu uusan isticmaalin qalabkiisa maamulka sida waafaqsan siyaasadaha iyo tilmaamaha Wikipedia ee la dhisay, markaa waa inay marka hore ka wada hadlaan welwelkooda iyo arrimahooda maamulaha la xiriira si toos ah. Kiisaska aysan arrintu ku xallin si toos ah loogana wada hadlo iyo/ama marka la go'aamiyo in gelitaanka bulshada ballaaran ay tahay mid lagama maarmaan ah ama loo baahan yahay, isticmaayaashu waxay soo dhigi karaan welwelkooda ku saabsan arrinta si ay u eegto bulshada ballaaran.
Xaaladaha caadiga ah ee ay badanaa lagama maarmaanka tahay in laga fogaado isticmaalka qalabka:
* ''Khilaaf dano ah ama aan dhexdhexaad ahayn'' – Maamulayaashu waxa aysan caadi ahaan isticmaalin qalabkooda arrimaha ay si shakhsi ah ugu lug leeyihiin (tusaale ahaan, khilaaf nuxur ah oo ay dhinac ka yihiin).
* ''Caadooyinka bulshada ama siyaasadaha'' – Marka siyaasad ama caado bulsho ay caddahay in aysan aheyn in la isticmaalo qalabka, markaa qalabka waa aysan aheyn in la isticmaalo iyada oo aan la bixin sharraxaad muujineysa in arrinta la tixgeliyey, iyo sababta (dhif ah) reebitaanka loo arko mid macquul ah.
* ''Ficillada maamulaha ee la xiriira tafatiridda lacagta la siiyo'' – Qalabka maamulka waxaa laga yaabaa inaan loo isticmaalin qayb ka mid ah hawl kasta oo tafatirid lacag ah, marka laga reebo ama marka lacagta ay bixiso Aasaaska Wikimedia ama shirkad la xiriirta WMF.
* ''Dib u celinta ficillada maamulayaasha kale'' – Kaliya si ixtiraamaysa maamulaha ficilkiisa uu lug ku leeyahay, iyo (badanaa) ka dib wadahadal.
* ''Dib u soo celinta ficil maamul oo horay loo soo celiyey'' (mararka qaarkood loo yaqaan "dagaalka giraangiraha").
Fiiri hoos kuwan iyo wax ka reebitaanka aadka u yar.
Xitaa marka isticmaalka qalabku uu u muuqdo mid macquul ah, haddii uu jiro shaki waxaa fiican in la waydiiyo maamule kale oo madaxbannaan inuu dib u eego oo (haddii la caddayn karo) uu qaado ficilka.
=== Dib u celinta ficilka maamulaha kale ===
{{shortcut|WP:RAAA}}
Maamulayaasha waxaa laga filayaa inay yeeshaan xukun wanaagsan waxaana la rumeysan yahay inay si taxaddar leh u tixgeliyeen ficillada ama go'aannada ay fuliyaan maamulayaal ahaan. Maamulayaashu way is khilaafi karaan, laakiin ficillada maamulka waa aysan aheyn in la celiyo iyada oo aan lahayn sabab wanaagsan, feker taxaddar leh, iyo (haddii ay u badan tahay in laga soo horjeesto), halkaas oo maamuluhu uu hadda joogo, wadahadal gaaban oo lala yeesho maamulaha ficilkiisa la looltamayo.
==== Xaaladaha gaarka ah ====
Xaaladaha qaarkood, siyaasadda caadiga ah ee dib u celinta ficilka maamulaha kale ma khuseyso:
* '''Xanibaha ay sameeyeen Guddiga Garsoorka:''' Xanibaha ay oggolaadeen Guddiga Garsoorka waa inay ku jiraan tilmaan cad oo ah halka ay ka yimaadeen, sida "Guddiga Garsoorka awgeed", "Codsigu waa kaliya Guddiga Garsoorka", ama. Maamulayaashu waa inay kaliya dhigaan, yareeyaan, ama ka saaraan xiridahaas iyagoo haysta oggolaansho qoraal ah oo horudhac ah oo ka yimid guddiga.
* '''Xanibaha CheckUser:''' Xiridaha loo cayimay sida "Xannibaha CheckUser" (taas oo ah, xanibaad ku tiirsan natiijooyinka qarsoodiga ah ee CheckUser) waxaa laga yaabaa inaysan celin maamulayaasha aan lahayn helitaanka qalabka CheckUser. Cabashooyinka xiridahan waxaa inta badan la maqlayaa on-wiki, laakiin waxaa maqli kara Guddiga Garsoorka xaaladaha qasabka ah. Maamulayaasha waxaa la xusuusiyey bishii Luulyo 2010 inay aysan celin karin xiridaha CheckUser iyagoo aan haysan oggolaansho horudhac ah oo ka yimid Guddiga ama checkuser.
* '''Xanibaha Oversight:''' Xanibaha loo cayimay sida "Xiridaha Oversight" (taas oo ah, xiridaha ku tiirsan macluumaadka la xakameeyey) waxaa laga yaabaa inaysan celin maamulayaasha aan lahayn helitaanka oggolaanshaha oversight. Guddiga Garsoorka ayaa xukumay bishii Maarso 2013 in xiridaha oversight aan la celin karin iyadoo aan la haysan oggolaansho horudhac ah oo ka yimid Guddiga ama oversighter.
* '''Xanibaha safka VRT ee khilaafka danaha:''' Xanibaha la dhigay qayb ka mid ah safka VRT ee khilaafka danaha oo ay ku jirto nambarka tigidhka ee sababaynta xanibaada waxaa laga yaabaa inaysan celin iyadoo aan la haysan oggolaanshaha maamule leh helitaanka safka ama Guddiga Garsoorka Dhaqdhaqaaqa Abriil 2026.
=== <span class="anchor" id="Wheel war"></span>Dib u soo-celinta ficil la celiyey ("dagaalka giraangiraha") ===
{{shortcut|WP:WHEEL|WP:WW}}
Marka maamule kale uu ''horay'' u celiyey ficil maamul, waxaa aad u dhif ah inuu jiro sabab kasta oo sharci ah oo loogu talagalay maamulaha asalka ah ama maamule kale inuu dib u soo celiyo ficilka la mid ah ama la mid ah mar uun iyada oo aan lahayn wadahadal cad oo horseedaya go'aan ay gaareen is-afgarad. dagaalka giraangiraha waa marka ficilka maamulaha uu celiyo maamule kale, laakiin halkii laga wadahadli lahaa khilaafka, qalabka maamulka ayaa markaas loo isticmaalaa si dagaal ah si loo tirtiro ama loo dib u sameeyo ficilka. Iyadoo ay jiraan wax ka reebitaan aad u yar, marka ficil maamul la celiyo, waa aysan aheyn in la soo celiyo iyada oo aan la helin is-afgarad.
<div style="border: 2px solid #990000; background-color: #FF000030; border-radius: 1em; padding: 0.5em 1em; color:inherit;">
<strong style="font-weight:normal;">Ha ku celin ficil maamul oo la celiyey marka aad ogtahay in maamule kale uu ka soo horjeedo. Ha sii wadin silsilad dib-u celin maamul ah oo aan lahayn wadahadal. Xalli khilaafaadka maamulka {{underline|iyada oo la marayo wadahadalka}}.</strong>
</div>
Dagaalka giraangiraha waxay badanaa horseeddaa codsi garsoor oo degdeg ah. Cunaqabateynta wheel warring waxay ka timid canaan iyo digniin, ilaa xirid ku meel gaar ah, ilaa desysopping, xitaa kiisaska ugu horreeya ee markii ugu horreysay. Waxaa jiray dhowr garsoor kiisas oo khuseeya oo ku saabsan mawduuca dagaalka giraangiraha.
Erayada waxaa kale oo loo isticmaalay taariikh ahaan maamule si aan habboonayn u celinaya noocyada qaarkood ee ficil rasmi ah.
Wikipedia waxay ka shaqeysaa ruuxa [[Wikipedia:Is afgarad|is afgaradka]]; khilaafaadka waa in lagu dejiyaa wadahadal rayid ah halkii ay ka noqon lahaayeen halgan awoodeed. Waxaa jira dhowr arrimood oo muhiim ah oo dagaalku uu ka fiican yahay wadahadalka, ama u qalma in aad lumiso sharaftaada wanaagsan. Haddii aad dareento ''rabitaan'' ah in aad wheel war, isku day beddelladan:
* Raadi wadahadal wax dhisaya, oo ujeedkeedu yahay in la qaboojiyo xaaladda oo loo soo celiyo hababka caadiga ah. Qaadashada hab-dhaqan iyo hab qaboojin ah oo ula kac ah inta aad sharaxayso ayaa caawin karta. Xaaladaha qaarkood, iimaylka waxaa laga yaabaa inuu u oggolaado talo shakhsi ah oo qalbi ah in la bixiyo oo aan si fudud loogu soo dhajin karin wiki-gan.
* Haddii aad ka walwalsan tahay hab-dhaqan xumo oo sug gelitaanka. Wixii <strong>xad gudub halis ah oo fool xun oo qalabka ah</strong> tixgeli in aad xareyso codsi kiis [[Wikipedia:Ogaysiiska Maamulka|Guddiga Garsoorka]].
* Haddii aad ka walwalsan tahay inaan la shaqayn (ama daahitaanka loo baahan yahay ee wada-hadalka) ay si dhakhso ah u keeni karti xaaladdu inay si xun u xumaato ama ay noqoto mid aan ku habboonayn, mararka qaarkood waxay noqon kartaa mid macquul ah in iimayl loo diro Guddiga Garsoorka oo loo sheego xaaladda ama loo codsado faragelin ama talo degdeg ah. Tani waxay noqon kartaa kiiska halkaasoo macluumaad aan dadweyne ahayn ama waxyeelo ay ka dhalan kartaan.
* Oo xusuusnow inaad haysato boqollaal saaxiibo ah: keligaa ma tihid inta badanna arrimaha waxaa ka sii dara xukunka xun. Haddii lagugu arko adigoo si wanaagsan u dhaqmaya, badanaa arrintu way dhammaan doontaa dhawaan, si kasta oo ay u muuqato mid xun. Mararka qaarkood waxaa ugu wanaagsan in si fudud loo qaato nasasho oo la dejiyo.
Erayada "giraangir" waxay ka yimaadeen sharraxaadda akoonnada mudnaanta sare leh ee kombuyuutarrada weyn ee PDP-10 iyo TOPS-20, halkaas oo "giraangir" loo isticmaalay sida "xidid" loogu isticmaalo nidaamyada Linux/Unix.<ref>{{cite web|title=Wheel |url=http://www.catb.org/jargon/html/W/wheel.html |access-date=8 June 2021 |work=Jargon File 4.4.7 |publisher=Eric S. Raymond}}</ref>
<ref>{{cite web|title=Wheel bit |url=http://www.catb.org/jargon/html/W/wheel-bit.html |access-date=8 June 2021 |work=Jargon File 4.4.7 |publisher=Eric S. Raymond}}</ref>
==Tixraacyada==
{{Reflist}}
== Xiriiriyeyaasha dibadda ==
* [[Meta:Administrators of Wikimedia projects/Wikipedias|Maamulayaasha dhammaan Wikipediyeyaasha]],
*[[:en:Wikipedia:Meta|Meta-Wiki]]
b8lvdc9edsivdijjece306tb5o07qlv
311467
311466
2026-10-30T17:25:44Z
Isma4l
41797
/* Noqoshada maamulaha */
311467
wikitext
text/x-wiki
{{Policy|WP:ADMIN|WP:SYSOP|WP:MOP}}
{{Ombox
|text = '''Kani ma aha bog lagu dhejiyo su'aalaha maamulayaasha.''' Taas beddelkeeda, isticmaal Codsashada dareenka maamulaha.|image=[[File:Symbol question.svg|link=|alt=|35px]]}}
{{Nutshell|Maamulayaashu waa tafatirayaal tabaruceyaal ah lagu kalsoon yahay ee loo oggolaaday inay isticmaalaan qalabka gaar ah ee Wikipedia Soomaaliga. Waxaa laga filayaa inay ilaalinayaan heer sare oo anshax ah, inay si caddaalad ah u adeegsadaan qalabka, isla markaana ay {{strong|marnaba}} u isticmaalin si ay faa'iido uga helaan khilaaf.}}
{{Enforcement policy list}}
[[File:Wikipedia Administrator.svg|thumb|Qalabka maamulka ee Wikipedia waxaa badanaa lagu barbar dhigaa mop-ka nadaafadda, taasoo keenta in maamulnimada mararka qaarkood lagu sifeeyo in "la siiyay mop-ka". Sida qof nadiifiye ah oo dhab ah laga yaabo inuu furayaal u haysto xafiisyo ay shaqaalaha kale ka reeban yihiin, maamulayaashu waxay leeyihiin awoodo gaar ah oo door ah, laakiin - sidoo kale sida nadiifiyaha dhabta ah - kama muhiimsana tafatirayaasha kale.]]
'''Maamulayaasha''', oo si caadi ah loogu yaqaan '''admins''' ama '''sysops''' (hawl wadeenada nidaamka), waa tafatirayaasha [[Wikipedia]] ee la siiyay awoodda farsamo si ay u qabtaan ficilo gaar ah oo ku saabsan Wikipedia Soomaaliga. Kuwani waxaa ka mid ah awoodda ay u leeyihiin inay [[WP:BLOCK|xanibaan]] oo ay furaan akoonnada isticmaalaha, [[Ciwaanka IP-ga|cinwaannada IP]], iyo kala duwanaanshaha IP ee tifaftiridda, inay wax ka beddelaan bogagga si buuxda loo [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaaliyay]], inay codsadaan oo ay ka saaraan [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaalinta bogga]], inay [[WP:DELETE|tirtiraan]] oo ay soo celiyaan bogagga, inay wareejiyaan bogagga iyada oo aan la xaddidin, iyo inay isticmaalaan qalabka kale ee gaarka ah.
Maamulayaashu waxay qaataan mas'uuliyadahan iyagoo ah tabaruceyaal ka dib markii ay maraan habka dib u eegista bulshada ama iyagoo ay soo doorteen saaxiibadooda tafatirayaasha ah. Uma dhaqmaan sidii shaqaale ka tirsan [[Wikimedia Foundation|Aasaaska Wikimedia]]. Weligood looma baahna inay isticmaalaan qalabkooda mana aha inay marnaba u isticmaalaan si ay faa'iido uga helaan khilaaf ay ku lug lahaayeen. Maamulayaasha waa inaan lagu khaldin [[m:System administrators|maamulayaasha nidaamka Wikimedia]] ("sysadmins").
Wikipedia Soomaaliga wuxuu leeyahay {{NUMBEROFADMINS}} maamulayaal (fiiri {{Plainlink|url=//so.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ListUsers/sysop&limit=2000|name=liiska buuxa ee akoonnada leh mudnaanta maamulaha}} ama liisaska maamulayaasha ee heerka wax qabadka).
== <span class="anchor" id="POWERS"></span><span class="anchor" id="Powers"></span><span class="anchor" id="ABILITIES"></span><span class="anchor" id="Abilities"></span><span class="anchor" id="ADMINRIGHTS"></span><span class="anchor" id="MOPRIGHTS"></span>Awoodaha maamulayaasha ==
{{Shortcut|WP:MOPRIGHTS}}
Maamulayaashu waxay leeyihiin awoodda farsamo si ay u fuliyaan ficillada soo socda:
* [[Wikipedia:Xannibaadyo iyo mamnuucid|Xannib]] iyo furid akoonnada isticmaalaha, cinwaannada IP, iyo kala duwanaanshaha IP ee tifaftiridda<ref>Xiridmahan waxay diidi karaan tifaftiridda bogag ama magacyo gaar ah, ama waxaa lagu dabaqi karaa goobta oo dhan iyo {{em|dhammaan bogagga}}.</ref>
* Codsashada, wax ka beddelidda, iyo ka saaridda [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaalinta bogga]] ee bog gaar ah si loo xaddido ama loo oggolaado tafaftiridda, u guurista, abuurista, iyo/ama soo gelinta faylasha
* Wax ka beddelidda bogagga si buuxda loo ilaaliyay
* [[Wikipedia:Xeerka Tirtirka|Tirtiridda]] bogag leh 5,000 ama ka yar dib u eegisyo<ref>Bogagga leh in ka badan 5000 dib u eegis waxaa kaliya tirtiri kara [[Wikipedia:Steward|steward]].</ref>
* Daawashada iyo soo celinta bogagga la tirtiray
* [[Wikipedia:Tirtiridda taariikhda|Xaddididda iyo soo celinta muuqashada dadweynaha]] ee macluumaadka diiwaannada shakhsiga ah iyo dib u eegisyada bogga
* Bixinta iyo ka noqoshada ogolaanshaha isticmaale ee gaarka ah ee [[Wikipedia:Codsiga maamulka/Hordhac|ay codsadeen akoonnada isticmaalaha]]<ref>Maamulayaashu waxay bixin karaan oo ka noqon karaan abuuraha akoonka, confirmed, event rrganizer, IP block exempt. Waxay kaloo awood u leeyihiin inay bixiyaan oo ka noqdaan xuquuqaha been abuurka ah ee AutoWikiBrowser, AFC, maadaama ay awood u leeyihiin inay wax ka beddelaan bogagga si buuxda loo ilaaliyay.</ref>
* Wax ka beddelidda bogagga ku jira magaca MediaWiki, iyadoo laga reebo bogagga JavaScript iyo CSS<ref>Kaliya [[Wikipedia:Interface administrators|maamulayaasha interface-ka]] ayaa leh awoodda ay ku beddelaan bogagga JavaScript iyo CSS ee ku jira magaca MediaWiki.</ref>
* Fulinidda ficillo kale oo gaar ah sida lagu qoray {{Section link|Special:ListGroupRights#sysop}}
Sida caadada ah, maamulayaashu waxay badanaa mas'uuliyad ka saaraan xukunka natiijooyinka wadahadallada qaarkood, sida wadahadallada tirtiridda, wadahadallada dhaqdhaqaaqa, iyo wadahadallada dib-u eegista dhaqdhaqaaqa, laakiin tifaftirayaasha aan maamulaha ahayn ayaa iyaguna xiri kara wadahadallada
== Noqoshada maamulaha ==
{{Shortcut|WP:CANDIDATE|WP:BECOMEADMIN}}
Wikipedia-ha Af-Soomaaliga, waxaa jira laba hab oo lagu noqdo maamule: in lagu gaaro is-afgarad ka dhasha wada-hadal dadweyne ama in lagu doorto cod qarsoodi ah. Wikipedia-ga Af-Soomaaligu wuxuu u baahan yahay in musharraxiinta maamulaha ay haystaan xuquuqda isticmaalaha [[Wikipedia:Autoconfirmed users|isticmaale si toos ah loo xaqiijiyay]]. ([[m:List of Wikipedias|Wikipedia-yada kale]] waxay leeyihiin siyaasado u gaar ah oo ku saabsan magacaabista maamulayaasha.)
'''Kaliya hal akoon oo qof leeyahay ayaa yeelan kara xuquuqda maamulka'''. Waxa keliya ee ka reeban waa in maamulayaashu ay maamuli karaan [[Wikipedia:Bots|bot-yo]] leh xuquuqda maamulka.
Xuquuqda maamulaha waxaa la bixiyaa muddo aan xaddidnayn, waxaana laga qaadaa oo keliya marka la codsado, xaaladaha ku lug leh faragelinta heerka sare ah ama sababo la xiriira dhaqdhaqaaq la'aan.
=== <span class="anchor" id="Request for adminship"></span>Codsashada maamulnimada iyada oo loo marayo is-afgarad ===
Isticmaale kasta oo si toos ah loo xaqiijiyay wuxuu bulshada ka codsan karaa maamulnimo ("RfA"). Si kastaba ha ahaatee, maamulayaasha waxaa laga filayaa inay bulshada dhexdeeda ku leeyihiin kalsooni iyo sumcad sare, sidaas darteed codsiyada ay soo gudbiyaan isticmaalayaasha aan lahayn khibrad ku filan badanaa ma guuleystaan. Tafatire kasta wuxuu ka faalloon karaa codsiga, wuxuuna musharrax kasta u qiimeyn karaa si gaar ah. Si kastaba ha ahaatee, kaliya tafatirayaasha haysta xuquuqda isticmaalaha si toos ah loo xaqiijiyay ayaa ka codayn kara codsiyada.
Ka hor inta aysan codsan ama aqbalin magacaabista, musharraxiintu guud ahaan waa inay ahaadaan tafatirayaal firfircoon oo joogto ah, lehna khibrad iyo aqoon ku filan oo ku saabsan habraacyada iyo dhaqamada Wikipedia. Waa inay ixtiraamaan oo fahmaan siyaasadaha Wikipedia, isla markaana ay kasbadeen kalsoonida guud ee bulshada. Musharraxiinta waxaa sidoo kale laga rabaa inay caddeeyaan haddii ay waligood Wikipedia lacag ku tafatireen. Su'aalaha arrintan la xiriira waxaa loo oggol yahay in la weydiiyo musharrax kasta iyo tafatire kasta oo bulshada ka tirsan inta uu socdo habka RfA.
Wada-hadalku wuxuu socdaa muddo toddoba maalmood ah, waxaana looga arrinsadaa in musharraxu noqdo maamule iyo in kale. Sida habraacyada kale ee ku salaysan is-afgaradka bulshada, RfA-yada waxaa lagu xayaysiiyaa [[:en:MediaWiki:Watchlist-messages|farriimaha liiska la-socodka tafatirayaasha]]. Bulshadu waxay dejisay xad ku saabsan su'aalaha: tafatire kasta ma weydiin karo musharraxa wax ka badan laba su'aalood. Sidoo kale lama oggola su'aalo ka kooban qaybo badan oo loo soo bandhigo sidii hal su'aal, balse dhab ahaantii ka kooban su'aalo badan oo ka badan xadka la oggol yahay. [[Wikipedia:Bureaucrats|Bureaucrats]] iyo la-socdayaasha loo xilsaaray waxay maamuli karaan RfA-yada, iyagoo la tacaalaya faallooyinka iyo/ama codadka ay u arkaan kuwo aan habboonayn.
Habka RfA wuxuu u oggolaanayaa tafatirayaasha kale inay wax badan ka ogaadaan musharraxa. Tafatirayaashu waxay qiimeeyaan ka-qaybgalka musharraxa iyo waayo-aragnimadiisa tafatire ahaan, waxayna la yeeshaan wada-hadallo si ay u fahmaan sida uu u garanayo doorka uu codsanayo. Tafatirayaashu waxay sheegaan inay taageersan yihiin ama ka soo horjeedaan codsiga, iyagoo soo bandhigaya sababahooda iyo aragtidooda ku saabsan musharraxa. Maamule bureaucrat ah oo aan arrinta ku lug lahayn ayaa markaas go'aaminaya inuu jiro [[Wikipedia:Is afgarad|is-afgarad]] lagu oggolaanayo codsiga iyo in kale. Go'aankani kuma salaysna oo keliya boqolleyda taageerada, laakiin ficil ahaan, inta badan RfA-yada hela taageero ka badan 75% way guuleystaan. Bulshadu waxay go'aamisay in ''guud ahaan'', RfA-yada hela taageero u dhexaysa 65% iyo 75% ay ku xiran yihiin go'aanka bureaucrat-yada. (Sidaas darteed, waxaa macquul ah in ku dhowaad dhammaan RfA-yada hela taageero ka yar 65% ay guuldarraystaan.)
In kasta oo RfA-gu yahay hab adag, haddana tayada jawaab-celinta iyo qiimaynta ay tafatirayaasha khibradda leh ka sameeyaan u-diyaargarowga iyo hab-dhaqanka musharraxa badanaa aad bay u sarreeyaan. Codsadayaasha aan ku guulaysan codsigooda balse tallaabooyin ka qaada waxyaabaha lagu dhaliilay waxay badanaa ku guuleystaan codsi dambe oo ay soo gudbiyaan bilo ka dib. Haddii aad xiisaynayso inaad codsato maamulnimo, waa inaad marka hore akhridaa hagaha codsashada maamulnimada iyo tilmaamaha magacaabista. Markaad diyaar u noqoto inaad codsato, waxaad magacaabistaada ku dari kartaa bogga [[Wikipedia:Codsiga maamulka]] ("RfA"), adigoo raacaya tilmaamaha boggaas.
=== Doorashooyinka maamulayaasha ===
Maamulayaasha waxaa sidoo kale lagu dooran karaa doorasho maamule oo cod qarsoodi ah lagu dhiibto. Doorashooyinka maamulayaasha, oo bilaabmay 2024, ma beddelayaan habka RfA, musharraxiinta doonaya inay noqdaanna si xor ah ayay u dooran karaan habka ay adeegsanayaan. Doorasho tijaabo ah ayaa la qabtay Oktoobar 2024. Doorashooyinka maamulayaasha waxaa si joogto ah loogu daray jadwalka shanta bilood ah, kaddib RfC la qabtay horraantii 2025. Marka laga reebo muddada ka horraysa doorashada ee loogu talagalay magacaabista musharraxiinta iyo diyaarinta codbixinta, habku wuxuu qaataa 12 maalmood: shan maalmood oo wada-hadal iyo su'aalo ah, oo ay ku xigto toddoba maalmood oo cod qarsoodi ah. Wareegyada doorashada iyo waqtiyada ay furmayaan marxalad kasta waxaa horay loogu sii shaaciyaa ogeysiisyo, oo ay ku jiraan farriimaha liiska la-socodka.
Marka codbixintu dhammaato, doorashada waxaa baaraya saddex [[Wikipedia:Check user|CheckUser]] ama [[Wikipedia:Steward|Steward]] oo ka tirsan Wikipedia-ga Af-Soomaaliga. Waxay hubinayaan codadka la isku celceliyey, kuwa aan u qalmin iyo kuwa ay dhiibteen akoonnada been-abuurka ah, iyagoo tirtiraya codadkaas marka loo baahdo. Marka baaritaanku dhammaado, codadka waa la tiriyaa, natiijooyinkana waa la shaaciyaa, maamulayaasha cusubna waxaa la siiyaa xuquuqda maamulka. Si uu u guuleysto, musharraxu waa inuu helaa ugu yaraan 70% taageero ah iyo kooram ka kooban ugu yaraan 20 cod oo taageero ah. Boqolleyda taageerada waxaa musharrax kasta loogu xisaabiyaa sidan: Taageerada / (Taageerada + Ka soo horjeedka). Codadka "Dhexdhexaad" laguma daro xisaabinta boqolleyda taageerada musharraxa, mana saameeyaan natiijada dhinacaas.
== Meelaha ay maamulayaashu si gaar ah uga caawin karaan ==
Xuquuqda maamuluhu waxay si weyn waxtar ugu yeelan kartaa qaybaha qaarkood ee Wikipedia:
* Ka hortagga kharribaadda
* Wax ka qabashada dhibaatooyinka xuquuqda daabacaadda
* Dhacdooyinka u baahan feejignaanta maamulayaasha
* Qaybaha [[Bogga Hore]], sida wararka iyo qaybta “Ma ogtahay?”
* La socodka isbeddellada dhow
* Codsiyada tirtiridda degdegga ah
* Dhaqangelinta xeerka saddexda jeer ee dib-u-celinta iyo wax ka qabashada xadgudubyada dagaalka tafatirka.
“Maamulayaasha aan ku lug lahayn” waxay sidoo kale ka caawin karaan maamulka Guddiga Garsoorka iyo xallinta khilaafaadka la xiriira meelaha iyo xaaladaha dhibaatada leh. Maamulayaasha doorkan ka shaqaynaya waa ''dhexdhexaad''; si toos ah uguma lug laha arrimaha ay dadka ka caawinayaan. Waxay sidoo kale fuliyaan liisaska cunaqabataynta ee ay tahay inay maamulayaasha dhexdhexaadka ahi dhaqan geliyaan.
== <span class="anchor" id="anyuser"></span>Golayaasha ogeysiiska maamulayaasha ==
{{shortcut|WP:ANYUSER}}
Saddex golayaal ogeysiis oo waaweyn ayaa jira oo ay ka dhacaan wadahadallada maamulaha guud (isticmaale kasta wuxuu soo dhigi karaa ama ka qayb qaadan karaa wadahadallada halkaas):
* [[Wikipedia:Ogaysiiska Maamulka]] – Loo isticmaalo waxyaabaha ay maamulayaashu jeclaan karaan (ama u baahan karaan) inay ogaadaan, sida ogeysiisyada iyo macluumaadka guud.
– Loo isticmaalo arrimaha u baahan dareenka maamulayaasha soo maraya. In kasta oo mawduucyada halkan ay noqon karaan kuwo dhaadheer, golahan waxaa inta badan loogu talagalay dhacdooyinka iyo arrimaha kale ee u baahan talo ama dareen.
– Waa gole ogeysiis oo ficillada maamulka ee maamulayaasha lagaga wada hadli karo loona eegi karo bulshada ballaaran.
== Filashooyinka maamulnimada ==
{{shortcut|WP:ADMINEXPECT}}
=== Daryeelka iyo xukunka ===
Haddii la siiyo helitaanka, maamulayaashu waa inay daryeel ku muujiyaan isticmaalka hawlahan cusub, gaar ahaan awoodda ay u leeyihiin inay tirtiraan bogagga oo ay xannibaad saaraan isticmaalayaasha iyo cinwaannada IP (fiiri hage sida loo sameeyo ee maamulayaasha si aad u barato sida loo sameeyo waxyaalahan). Maamulayaasha cusub waa inay sidoo kale eegaan bogagga ku xiran liiska akhriska maamulayaasha ka hor intaysan isticmaalin awoodahooda maamul. Khaladaadka marmarka qaarkood la sameeyo waa la aqbalaa laakiin khaladaadka halista ah ama soo noqnoqda, ama kuwa ku lug leh xad-gudubyada hab-dhaqanka maamulaha, marmarka qaarkood lama aqbalo.
Qalabka maamulaha sidoo kale waa in lagu isticmaalo xukun taxaddar leh; waxay qaadan kartaa xoogaa waqti ah maamulaha cusub inuu barto goorta ay ugu fiican tahay in la isticmaalo qalabka, waxayna qaadan kartaa bilo in la helo dareen wanaagsan oo ku saabsan muddada ku habboon ee la dejinayo marka la isticmaalayo qalabka sida xannibaadda iyo ilaalinta bogga ee khilaafaadka adag. Maamulayaasha cusub waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay si tartiib ah u bilaabaan oo ay ka dhistaan khibrad meelaha ay ku barteen, iyo inay dadka kale waydiiyaan haddii ay shaki qabaan.
=== Hab-dhaqanka maamulaha ===
{{shortcut|WP:ADMINCOND}}
Maamulayaashu waa inay ku hoggaamiyaan tusaale ahaan, isla markaana, sida ''dhammaan tafatirayaasha'', ay ugu dhaqmaan si ixtiraam leh, rayid ah oo ay ula falgalaan kuwa kale ''mar kasta''. Maamulayaashu kama xoroobaan {{em|wax kasta}} oo ka mid ah siyaasadaha la dejiyay ee Wikipedia; waxaa laga filayaa inay raacaan oo ay gutaan waajibaadkooda sida ugu fiican ee awooddooda ah. Khaladaadka marmarka qaarkood waa kuwo si buuxda ula jaanqaadi kara isticmaalka qalabka maamulaha; maamulayaasha looma filayo inay noqdaan kuwo kaamil ah. Si kastaba ha ahaatee, carqaladaynta joogtada ah ama halista ah ee Wikipedia iyada oo loo marayo dabeecad sida [[Wikipedia:Anshax|aan rayid ahayn]] ama tafatirid niyad-xumo ah waa mid aan la jaanqaadi karin oo ah ''khilaaf toos ah'' oo lala leeyahay filashooyinka iyo mas'uuliyadaha maamulayaasha, iyo xukunka xun ee joogtada ah ama fool xun ayaa horseed u noqon kara in laga xayuubiyo qalabka maamulaha. Maamulayaashu waa inay ku dadaalaan inay tusaale u noqdaan heerarka sare ee ixtiraamka iyo rayidnimada, iyo tafatirkooda, wada-hadalladooda, is-dhexgalkooda, iyo hab-dhaqankoodu waa inay dejiyaan tusaalaha dhammaan tafatirayaasha kale ''mar kasta''. Tani waa labadaba ''shuruud'' iyo ''xaalad'' haysashada mudnaanta maamulaha.
Maamulayaashu waa inay maskaxda ku hayaan inay haystaan boqollaal saaxiibo ah. Sidaa darteed, haddii maamule uusan u hoggaansami karin siyaasadaha goobta oo uusan noqon karin mid rayid ah (xitaa marka uu la macaamilayo isticmaalayaasha muujinaya dabeecad dhibaat leh) inta uu wax ka qabanayo arrin go'an, maamuluhu waa inuu arrinta u keenaa gole ogeysiin ama u gudbiyaa maamule kale si uu wax uga qabto, halkii uu ka sii dari lahaa dhibaatada hab-dhaqan xumo.
=== Xisaabtanka ===
{{shortcut|WP:ADMINACCT}}
Maamulayaashu waxay ka xisaabtamaan ficilladooda ku lug leh qalabka maamulaha, maadaama ficillada maamulaha ee aan la sharaxin ay niyad-jabiyaan tafatirayaasha kale. Iyadoo lagu xaddidayo oo keliya xuduudaha [[Wikipedia:Anshax|rayidnimada]], [[Wikipedia:Ma jiraan weeraro shaqsiyeed|ka fogaanshaha weerarrada shakhsi ahaaneed]], iyo [[Wikipedia:U qaado niyad wanaagsan|u qaadashada niyad wanaagga]], tafatirayaashu waxay xor u yihiin inay wax ka weydiiyaan ama dhaleeceeyaan ficillada maamulaha. Maamulayaasha waxaa laga filayaa inay si degdeg ah oo rayid ah uga jawaabaan su'aalaha ku saabsan hab-dhaqankooda Wikipedia la xiriira iyo ficillada maamulka, gaar ahaan inta lagu jiro wada-hadallada bulshada ee golayaasha ogeysiiska ama inta lagu jiro habsocodka Guddiga Garsoorka. Maamulayaashu waa inay caddeeyaan ficilladooda marka la codsado.
Maamulayaasha si halis ah ama soo noqnoqda ugu dhaqma si dhibaato leh, ama lumiyay kalsoonida bulshada, waxaa la cunaqabteyn karaa ama laga xayuubin karaa xuquuqdooda maamulaha Guddiga Garsoorka ama codsiga dib-u-celinta xuquuqda. Tani waxay dhacday ama waxaa la soo jeediyay ficillada soo socda:
* Maamulnimo "niyad-xumo ah" ([[Wikipedia:Sock puppetry|isticmaalka akoonno badan oo been-abuur ah]], xadgudub weyn oo kalsooni ah,
{{spaced ndash}}tani waxay noqon kartaa mid lala yeesho tafatirayaasha (tusaale ahaan, la'aanta digniinaha habboon ama sharraxaadaha ficillada), ama si wax looga qabto welwelka bulshada (gaar ahaan marka la raadiyo sharraxaadyo ama faallooyin kale oo halis ah)
**In kasta oo hababka ugu wanaagsan ee maamulayaashu ay yihiin inay suurtageliyaan iimaylka iyo ogeysiisyada, looma baahna inay sidaas sameeyaan, mana aha inay akhriyaan ama ka jawaabaan haddii la suurtogeliyey. Maamulayaasha aan suurtagelin ogeysiisyada waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay arrintan ku muujiyaan boggooda isticmaalaha.
* Xadgudub soo noqnoqda, joogto ah, ama fool xun oo ku saabsan qalab ama oggolaansho isticmaale oo la socota qalabka maamulaha (sida u guurista faylasha ama isticmaalka [[Wikipedia:Rollback|dib-u-celinta]]) {{endash}} maamulaha waxaa laga xayuubin karaa mudnaanta maamulka si buuxda oo keliya si looga saaro helitaanka oggolaanshaha isticmaale ee la socda.
* Xukun xumo soo noqnoqda ama joogto ah.
=== Amniga ===
{{shortcut|WP:SECUREADMIN}}
Siyaasadda Wikipedia ee shuruudaha xoogga erayga sirta ah waxay ka rabtaa maamulayaashu inay haystaan ereyo sir ah oo xooggan iyo inay raacaan hababka amniga shakhsi ahaaneed ee habboon. Maadaama ay leeyihiin awood ay ku geystaan waxyeello goobta oo dhan ah hal tafatire, akoon maamule oo la jabsaday waa la xannibi doonaa, mudnaantiisana waa laga qaadi doonaa sababo la xiriira amniga goobta. Xaaladaha qaarkood, ka qaadista mudnaanta waxay noqon kartaa mid joogto ah. Maamule kasta oo la ogaado inuu haysto eray sir ah oo ka yar 8 xaraf ama ku jira [https://github.com/danielmiessler/SecLists/blob/master/Passwords/Common-Credentials/10k-most-common.txt 10,000-ka eray sir ah ee ugu caansan] sidoo kale waa laga qaadi karaa xuquuqda maamulka. Go'aanka ku saabsan dib-u-siinta xuquuqda maamulka maamulayaasha si ku-meel-gaar ah looga qaaday waxaa loo daayay Guddiga Garsoorka, kuwaas oo tixgelin doona in mulkiilaha saxda ah ee akoonka la aqoonsaday, iyo aragtidooda ku saabsan dhacdada iyo maamulka iyo amniga (oo ay ku jiraan amniga mustaqbalka ee suurtagalka ah) ee akoonka.
Xaqiijinta laba-tallaabo ah waa la heli karaa si loo sii sugo akoonnada loogana ilaaliyo isticmaalka aan la oggolayn.
Maamulayaashu waa inaysan '''marnaba''' la wadaagin eraygooda sirta ah ama akoonkooda qof kale, sabab kasta ha ahaatee. Haddii ay ogaadaan in eraygooda sirta ah la jabsaday, ama akoonkooda si kale loo jabsaday (xitaa haddii uu yahay tafatire ama qof ay yaqaaniin oo ay aaminsan yihiin), waa inay isku dayaan inay beddelaan isla markiiba, ama haddii kale u sheegaan maamule sare si si ku-meel-gaar ah looga qaado xuquuqda maamulka. Isticmaalayaasha ku guuldarreysta inay soo sheegaan isticmaalka aan la oggolayn ee akoonkooda waxaa laga qaadi doonaa xuquuqda maamulka. Isticmaalka aan la oggolayn waxaa loo tixgeliyaa 'xaalad muran leh', mana jirto in xuquuqda si otomaatig ah dib loogu soo celiyo.
== <span class="anchor" id="INVOLVED"></span><span class="anchor" id="UNINVOLVED"></span><span class="anchor" id="involved"></span><span class="anchor" id="uninvolved"></span>Maamulayaasha ku lugta leh ==
{{shortcut|WP:INVOLVED|WP:UNINVOLVED}}
{{Quote box
| quote = "Ninna ma aha garsoore ku habboon kiisa u gaar ah"
| source = Thomas Hobbes, ''Leviathan Leviathan''
}}
Guud ahaan, tafatirayaashu waa aysan u dhaqmin maamulayaal ahaan khilaafaadka ay ku lug lahaayeen. Tani waa sababta oo ah maamulayaasha lugta leh waxay noqon karaan, ama u muuqan karaan, kuwo aan awood u lahayn inay gaaraan go'aanno ujeeddo leh khilaafaadka ay dhinac ka ahaayeen ama ay dareen xooggan ka qabaan. Lug lahaanshaha waxaa bulshadu si ballaaran u fasiraysaa inay ku jirto khilaafaadyo hadda jira ama la soo dhaafay oo lala yeeshay tafatire (ama tafatirayaal), iyo khilaafaadka mowduucyada, dhib ma laha dabeecadda ama da'da khilaafka.
Hal digniin oo muhiim ah ayaa ah in maamulaha la falgalay tafatire ama goob mowduuc ah ''sii ahaan doona doorka maamulka oo kaliya'', ama kaasoo ka qaybgal kiisii hore uu ahaa mid yar ama tafaftirro cad oo aan muujin eex, waa {{em|aan lug lahayn}} mana laga horjoogsado inuu ka shaqeeyo awood maamul oo la xiriirta tafatirahaas ama goobta mowduuca ah. Digniinaha, wadahadal deggan oo macquul ah iyo sharraxaadda digniinahaas, talada ku saabsan caadooyinka bulshada, iyo talooyinka ku saabsan erayada suurtogalka ah iyo hababka ma ka dhigayaan maamulaha mid lug leh.
Kiisaska tooska ah (tusaale ahaan, burburinta muuqata, bulshadu waxay taariikh ahaan taageertay ficilka cad ee maamulaha kasta - xitaa haddii uu lug leeyahay - iyadoo la saleynayo in maamule kasta oo macquul ah uu u badan yahay inuu gaari lahaa gabagabadaas oo kale. In kasta oo ay jiraan wax ka reebitaan ku saabsan mamnuucidda tafatirayaasha lugta leh ee qaadaya ficil maamul, weli waa habka ugu wanaagsan ee kiisaska uu maamuluhu u muuqan karo inuu lug leeyahay in arrinta loo gudbiyo maamule kale iyada oo la marayo golayaasha ogeysiiska ee khuseeya.
Tafatirayaasha aan maamulayaasha ahayn ee xanibaya wadahadallada
iyo qiimaynta is-afgaradka waxaa lagu hayaa isla heerarkaas; tafatirayaasha xanibaya wadahadalladaas waa inaysan ku lug lahaan wadahadalka laftiisa ama khilaafaadka la xiriira.
== <span class="anchor" id="Grievances by users"></span><span class="anchor" id='Grievances by users ("administrator abuse")'></span>Cabashooyinka ==
{{shortcut|WP:ADMINABUSE|WP:ADMINISTRATORABUSE}}
Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in maamuluhu u dhaqmay si aan habboonayn, waa inuu si toos ah u muujiyaa welwelkiisa maamulaha mas'uulka ka ah oo uu isku dayaa inay xal gaaraan si nidaamsan oo rayid ah. Haddii aan arrinta lagu xallin labada dhinac u dhexeeya, isticmaayaashu waxay ku sii wadi karaan xallinta khilaafka (fiiri qaybtan hoose wixii macluumaad dheeraad ah). Hal hab oo suurtagal ah waa in la bilaabo wadahadal dib u eegista ficilka maamulka ama golaha ogeysiiska maamulayaasha si loo codsado jawaab celinta bulshada {{endash}} si kastaba ha ahaatee, cabasho sidayaashu waa inay ogaadaan in hab dhaqankooda la siman yahay oo la tixgeliyo sida isticmaalaha ay ka wada hadlayaan. Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in si aan habboonayn loo xanibay, wuxuu mari karaa habka codsiga xanibaada waa uu sharaxi karaa xaaladda iyo sababta ay u rumeysan yihiin in xiriddu ay tahay mid aan habboonayn ama aan la caddayn karin.
In kasta oo Guddiga Garsoorka ausan si caadi ah u eegin Xanibaha gaagaaban ama caadiga ah, welwelka ku saabsan caafimaadka maamulaha iyo ku habboonaanta doorka waxaa loo keeni karaa guddiga iyadoo lala wato Codsi Garsoor, badanaa marka hababka kale ee xallinta khilaafka ay guuldarraysanayaan iyo marka habkani yahay ikhtiyaarka ugu dambeeya.
== Xad gudubka qalabka maamulka ==
{{shortcut|WP:TOOLMISUSE}}
Xad gudubka qalabka maamulka waxaa loo tixgeliyaa ''arrin aad u halis ah''; waxaa la siiyaa isticmaayaasha la aaminsan yahay ee loogu talagalay dayactirka iyo hawlaha kale, waana in mar walba la isticmaalaa iyadoo laga fikirayo, daryeel leh, dadaal habboon iyo xukun wanaagsan. Xad gudubka halista ah ee qalabka ayaa horseed u noqon kara cunaqabatayn ama xitaa ka saariddooda. Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in maamuluhu uusan isticmaalin qalabkiisa maamulka sida waafaqsan siyaasadaha iyo tilmaamaha Wikipedia ee la dhisay, markaa waa inay marka hore ka wada hadlaan welwelkooda iyo arrimahooda maamulaha la xiriira si toos ah. Kiisaska aysan arrintu ku xallin si toos ah loogana wada hadlo iyo/ama marka la go'aamiyo in gelitaanka bulshada ballaaran ay tahay mid lagama maarmaan ah ama loo baahan yahay, isticmaayaashu waxay soo dhigi karaan welwelkooda ku saabsan arrinta si ay u eegto bulshada ballaaran.
Xaaladaha caadiga ah ee ay badanaa lagama maarmaanka tahay in laga fogaado isticmaalka qalabka:
* ''Khilaaf dano ah ama aan dhexdhexaad ahayn'' – Maamulayaashu waxa aysan caadi ahaan isticmaalin qalabkooda arrimaha ay si shakhsi ah ugu lug leeyihiin (tusaale ahaan, khilaaf nuxur ah oo ay dhinac ka yihiin).
* ''Caadooyinka bulshada ama siyaasadaha'' – Marka siyaasad ama caado bulsho ay caddahay in aysan aheyn in la isticmaalo qalabka, markaa qalabka waa aysan aheyn in la isticmaalo iyada oo aan la bixin sharraxaad muujineysa in arrinta la tixgeliyey, iyo sababta (dhif ah) reebitaanka loo arko mid macquul ah.
* ''Ficillada maamulaha ee la xiriira tafatiridda lacagta la siiyo'' – Qalabka maamulka waxaa laga yaabaa inaan loo isticmaalin qayb ka mid ah hawl kasta oo tafatirid lacag ah, marka laga reebo ama marka lacagta ay bixiso Aasaaska Wikimedia ama shirkad la xiriirta WMF.
* ''Dib u celinta ficillada maamulayaasha kale'' – Kaliya si ixtiraamaysa maamulaha ficilkiisa uu lug ku leeyahay, iyo (badanaa) ka dib wadahadal.
* ''Dib u soo celinta ficil maamul oo horay loo soo celiyey'' (mararka qaarkood loo yaqaan "dagaalka giraangiraha").
Fiiri hoos kuwan iyo wax ka reebitaanka aadka u yar.
Xitaa marka isticmaalka qalabku uu u muuqdo mid macquul ah, haddii uu jiro shaki waxaa fiican in la waydiiyo maamule kale oo madaxbannaan inuu dib u eego oo (haddii la caddayn karo) uu qaado ficilka.
=== Dib u celinta ficilka maamulaha kale ===
{{shortcut|WP:RAAA}}
Maamulayaasha waxaa laga filayaa inay yeeshaan xukun wanaagsan waxaana la rumeysan yahay inay si taxaddar leh u tixgeliyeen ficillada ama go'aannada ay fuliyaan maamulayaal ahaan. Maamulayaashu way is khilaafi karaan, laakiin ficillada maamulka waa aysan aheyn in la celiyo iyada oo aan lahayn sabab wanaagsan, feker taxaddar leh, iyo (haddii ay u badan tahay in laga soo horjeesto), halkaas oo maamuluhu uu hadda joogo, wadahadal gaaban oo lala yeesho maamulaha ficilkiisa la looltamayo.
==== Xaaladaha gaarka ah ====
Xaaladaha qaarkood, siyaasadda caadiga ah ee dib u celinta ficilka maamulaha kale ma khuseyso:
* '''Xanibaha ay sameeyeen Guddiga Garsoorka:''' Xanibaha ay oggolaadeen Guddiga Garsoorka waa inay ku jiraan tilmaan cad oo ah halka ay ka yimaadeen, sida "Guddiga Garsoorka awgeed", "Codsigu waa kaliya Guddiga Garsoorka", ama. Maamulayaashu waa inay kaliya dhigaan, yareeyaan, ama ka saaraan xiridahaas iyagoo haysta oggolaansho qoraal ah oo horudhac ah oo ka yimid guddiga.
* '''Xanibaha CheckUser:''' Xiridaha loo cayimay sida "Xannibaha CheckUser" (taas oo ah, xanibaad ku tiirsan natiijooyinka qarsoodiga ah ee CheckUser) waxaa laga yaabaa inaysan celin maamulayaasha aan lahayn helitaanka qalabka CheckUser. Cabashooyinka xiridahan waxaa inta badan la maqlayaa on-wiki, laakiin waxaa maqli kara Guddiga Garsoorka xaaladaha qasabka ah. Maamulayaasha waxaa la xusuusiyey bishii Luulyo 2010 inay aysan celin karin xiridaha CheckUser iyagoo aan haysan oggolaansho horudhac ah oo ka yimid Guddiga ama checkuser.
* '''Xanibaha Oversight:''' Xanibaha loo cayimay sida "Xiridaha Oversight" (taas oo ah, xiridaha ku tiirsan macluumaadka la xakameeyey) waxaa laga yaabaa inaysan celin maamulayaasha aan lahayn helitaanka oggolaanshaha oversight. Guddiga Garsoorka ayaa xukumay bishii Maarso 2013 in xiridaha oversight aan la celin karin iyadoo aan la haysan oggolaansho horudhac ah oo ka yimid Guddiga ama oversighter.
* '''Xanibaha safka VRT ee khilaafka danaha:''' Xanibaha la dhigay qayb ka mid ah safka VRT ee khilaafka danaha oo ay ku jirto nambarka tigidhka ee sababaynta xanibaada waxaa laga yaabaa inaysan celin iyadoo aan la haysan oggolaanshaha maamule leh helitaanka safka ama Guddiga Garsoorka Dhaqdhaqaaqa Abriil 2026.
=== <span class="anchor" id="Wheel war"></span>Dib u soo-celinta ficil la celiyey ("dagaalka giraangiraha") ===
{{shortcut|WP:WHEEL|WP:WW}}
Marka maamule kale uu ''horay'' u celiyey ficil maamul, waxaa aad u dhif ah inuu jiro sabab kasta oo sharci ah oo loogu talagalay maamulaha asalka ah ama maamule kale inuu dib u soo celiyo ficilka la mid ah ama la mid ah mar uun iyada oo aan lahayn wadahadal cad oo horseedaya go'aan ay gaareen is-afgarad. dagaalka giraangiraha waa marka ficilka maamulaha uu celiyo maamule kale, laakiin halkii laga wadahadli lahaa khilaafka, qalabka maamulka ayaa markaas loo isticmaalaa si dagaal ah si loo tirtiro ama loo dib u sameeyo ficilka. Iyadoo ay jiraan wax ka reebitaan aad u yar, marka ficil maamul la celiyo, waa aysan aheyn in la soo celiyo iyada oo aan la helin is-afgarad.
<div style="border: 2px solid #990000; background-color: #FF000030; border-radius: 1em; padding: 0.5em 1em; color:inherit;">
<strong style="font-weight:normal;">Ha ku celin ficil maamul oo la celiyey marka aad ogtahay in maamule kale uu ka soo horjeedo. Ha sii wadin silsilad dib-u celin maamul ah oo aan lahayn wadahadal. Xalli khilaafaadka maamulka {{underline|iyada oo la marayo wadahadalka}}.</strong>
</div>
Dagaalka giraangiraha waxay badanaa horseeddaa codsi garsoor oo degdeg ah. Cunaqabateynta wheel warring waxay ka timid canaan iyo digniin, ilaa xirid ku meel gaar ah, ilaa desysopping, xitaa kiisaska ugu horreeya ee markii ugu horreysay. Waxaa jiray dhowr garsoor kiisas oo khuseeya oo ku saabsan mawduuca dagaalka giraangiraha.
Erayada waxaa kale oo loo isticmaalay taariikh ahaan maamule si aan habboonayn u celinaya noocyada qaarkood ee ficil rasmi ah.
Wikipedia waxay ka shaqeysaa ruuxa [[Wikipedia:Is afgarad|is afgaradka]]; khilaafaadka waa in lagu dejiyaa wadahadal rayid ah halkii ay ka noqon lahaayeen halgan awoodeed. Waxaa jira dhowr arrimood oo muhiim ah oo dagaalku uu ka fiican yahay wadahadalka, ama u qalma in aad lumiso sharaftaada wanaagsan. Haddii aad dareento ''rabitaan'' ah in aad wheel war, isku day beddelladan:
* Raadi wadahadal wax dhisaya, oo ujeedkeedu yahay in la qaboojiyo xaaladda oo loo soo celiyo hababka caadiga ah. Qaadashada hab-dhaqan iyo hab qaboojin ah oo ula kac ah inta aad sharaxayso ayaa caawin karta. Xaaladaha qaarkood, iimaylka waxaa laga yaabaa inuu u oggolaado talo shakhsi ah oo qalbi ah in la bixiyo oo aan si fudud loogu soo dhajin karin wiki-gan.
* Haddii aad ka walwalsan tahay hab-dhaqan xumo oo sug gelitaanka. Wixii <strong>xad gudub halis ah oo fool xun oo qalabka ah</strong> tixgeli in aad xareyso codsi kiis [[Wikipedia:Ogaysiiska Maamulka|Guddiga Garsoorka]].
* Haddii aad ka walwalsan tahay inaan la shaqayn (ama daahitaanka loo baahan yahay ee wada-hadalka) ay si dhakhso ah u keeni karti xaaladdu inay si xun u xumaato ama ay noqoto mid aan ku habboonayn, mararka qaarkood waxay noqon kartaa mid macquul ah in iimayl loo diro Guddiga Garsoorka oo loo sheego xaaladda ama loo codsado faragelin ama talo degdeg ah. Tani waxay noqon kartaa kiiska halkaasoo macluumaad aan dadweyne ahayn ama waxyeelo ay ka dhalan kartaan.
* Oo xusuusnow inaad haysato boqollaal saaxiibo ah: keligaa ma tihid inta badanna arrimaha waxaa ka sii dara xukunka xun. Haddii lagugu arko adigoo si wanaagsan u dhaqmaya, badanaa arrintu way dhammaan doontaa dhawaan, si kasta oo ay u muuqato mid xun. Mararka qaarkood waxaa ugu wanaagsan in si fudud loo qaato nasasho oo la dejiyo.
Erayada "giraangir" waxay ka yimaadeen sharraxaadda akoonnada mudnaanta sare leh ee kombuyuutarrada weyn ee PDP-10 iyo TOPS-20, halkaas oo "giraangir" loo isticmaalay sida "xidid" loogu isticmaalo nidaamyada Linux/Unix.<ref>{{cite web|title=Wheel |url=http://www.catb.org/jargon/html/W/wheel.html |access-date=8 June 2021 |work=Jargon File 4.4.7 |publisher=Eric S. Raymond}}</ref>
<ref>{{cite web|title=Wheel bit |url=http://www.catb.org/jargon/html/W/wheel-bit.html |access-date=8 June 2021 |work=Jargon File 4.4.7 |publisher=Eric S. Raymond}}</ref>
==Tixraacyada==
{{Reflist}}
== Xiriiriyeyaasha dibadda ==
* [[Meta:Administrators of Wikimedia projects/Wikipedias|Maamulayaasha dhammaan Wikipediyeyaasha]],
*[[:en:Wikipedia:Meta|Meta-Wiki]]
d8d41s1z8t78beqvcua4ds7za2pl1rn
311468
311467
2026-10-30T17:26:38Z
Isma4l
41797
/* Awoodaha maamulayaasha */
311468
wikitext
text/x-wiki
{{Policy|WP:ADMIN|WP:SYSOP|WP:MOP}}
{{Ombox
|text = '''Kani ma aha bog lagu dhejiyo su'aalaha maamulayaasha.''' Taas beddelkeeda, isticmaal Codsashada dareenka maamulaha.|image=[[File:Symbol question.svg|link=|alt=|35px]]}}
{{Nutshell|Maamulayaashu waa tafatirayaal tabaruceyaal ah lagu kalsoon yahay ee loo oggolaaday inay isticmaalaan qalabka gaar ah ee Wikipedia Soomaaliga. Waxaa laga filayaa inay ilaalinayaan heer sare oo anshax ah, inay si caddaalad ah u adeegsadaan qalabka, isla markaana ay {{strong|marnaba}} u isticmaalin si ay faa'iido uga helaan khilaaf.}}
{{Enforcement policy list}}
[[File:Wikipedia Administrator.svg|thumb|Qalabka maamulka ee Wikipedia waxaa badanaa lagu barbar dhigaa mop-ka nadaafadda, taasoo keenta in maamulnimada mararka qaarkood lagu sifeeyo in "la siiyay mop-ka". Sida qof nadiifiye ah oo dhab ah laga yaabo inuu furayaal u haysto xafiisyo ay shaqaalaha kale ka reeban yihiin, maamulayaashu waxay leeyihiin awoodo gaar ah oo door ah, laakiin - sidoo kale sida nadiifiyaha dhabta ah - kama muhiimsana tafatirayaasha kale.]]
'''Maamulayaasha''', oo si caadi ah loogu yaqaan '''admins''' ama '''sysops''' (hawl wadeenada nidaamka), waa tafatirayaasha [[Wikipedia]] ee la siiyay awoodda farsamo si ay u qabtaan ficilo gaar ah oo ku saabsan Wikipedia Soomaaliga. Kuwani waxaa ka mid ah awoodda ay u leeyihiin inay [[WP:BLOCK|xanibaan]] oo ay furaan akoonnada isticmaalaha, [[Ciwaanka IP-ga|cinwaannada IP]], iyo kala duwanaanshaha IP ee tifaftiridda, inay wax ka beddelaan bogagga si buuxda loo [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaaliyay]], inay codsadaan oo ay ka saaraan [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaalinta bogga]], inay [[WP:DELETE|tirtiraan]] oo ay soo celiyaan bogagga, inay wareejiyaan bogagga iyada oo aan la xaddidin, iyo inay isticmaalaan qalabka kale ee gaarka ah.
Maamulayaashu waxay qaataan mas'uuliyadahan iyagoo ah tabaruceyaal ka dib markii ay maraan habka dib u eegista bulshada ama iyagoo ay soo doorteen saaxiibadooda tafatirayaasha ah. Uma dhaqmaan sidii shaqaale ka tirsan [[Wikimedia Foundation|Aasaaska Wikimedia]]. Weligood looma baahna inay isticmaalaan qalabkooda mana aha inay marnaba u isticmaalaan si ay faa'iido uga helaan khilaaf ay ku lug lahaayeen. Maamulayaasha waa inaan lagu khaldin [[m:System administrators|maamulayaasha nidaamka Wikimedia]] ("sysadmins").
Wikipedia Soomaaliga wuxuu leeyahay {{NUMBEROFADMINS}} maamulayaal (fiiri {{Plainlink|url=//so.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ListUsers/sysop&limit=2000|name=liiska buuxa ee akoonnada leh mudnaanta maamulaha}} ama liisaska maamulayaasha ee heerka wax qabadka).
== <span class="anchor" id="POWERS"></span><span class="anchor" id="Powers"></span><span class="anchor" id="ABILITIES"></span><span class="anchor" id="Abilities"></span><span class="anchor" id="ADMINRIGHTS"></span><span class="anchor" id="MOPRIGHTS"></span>Awoodaha maamulayaasha ==
{{Shortcut|WP:MOPRIGHTS}}
Maamulayaashu waxay leeyihiin awood farsamo oo ay ku fuliyaan tallaabooyinka soo socda:
* [[Wikipedia:Xannibaadyo iyo mamnuucid|Xannibidda iyo ka qaadista xannibaadda]] akoonnada isticmaalayaasha, cinwaannada IP-ga iyo kala duwanaanshaha cinwaannada IP-ga ee tafatirka<ref>Xannibaadahani waxay ka hor istaagi karaan isticmaalayaasha inay tafatiraan bogag ama meel magacyo gaar ah, ama waxaa lagu dabaqi karaa goobta oo dhan iyo {{em|dhammaan bogagga}}.</ref>
* Codsashada, wax ka beddelidda iyo ka qaadista [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaalinta bogga]] si loo xaddido ama loo oggolaado tafatirka, rarista, abuurista iyo/ama soo gelinta faylasha
* Wax ka beddelidda bogagga si buuxda loo ilaaliyay
* [[Wikipedia:Xeerka Tirtirka|Tirtiridda]] bogagga leh 5,000 ama ka yar oo dib-u-eegis ah<ref>Bogagga leh in ka badan 5,000 oo dib-u-eegis ah waxaa tirtiri kara oo keliya [[Wikipedia:Steward|steward]].</ref>
* Daawashada iyo soo celinta bogagga la tirtiray
* [[Wikipedia:Tirtiridda taariikhda|Xaddididda iyo soo celinta muuqashada dadweynaha]] ee macluumaadka ku jira diiwaannada gaarka ah iyo dib-u-eegisyada bogagga
* Bixinta iyo ka qaadista xuquuqaha gaarka ah ee isticmaalayaasha, sida ay [[Wikipedia:Codsiga maamulka/Hordhac|codsadaan akoonnada isticmaalayaashu]]<ref>Maamulayaashu waxay bixin karaan oo ka qaadi karaan xuquuqaha abuuraha akoonka, confirmed, event organizer iyo IP block exempt. Waxay sidoo kale awood u leeyihiin inay bixiyaan oo ka qaadaan xuquuqaha been-abuurka ah ee AutoWikiBrowser iyo AFC, maadaama ay wax ka beddeli karaan bogagga si buuxda loo ilaaliyay.</ref>
* Wax ka beddelidda bogagga ku jira meel magaca MediaWiki, marka laga reebo bogagga JavaScript iyo CSS<ref>Kaliya [[Wikipedia:Interface administrators|maamulayaasha is-dhexgalka]] ayaa awood u leh inay wax ka beddelaan bogagga JavaScript iyo CSS ee ku jira meel magaca MediaWiki.</ref>
* Fulinta tallaabooyin kale oo gaar ah sida ku cad {{Section link|Special:ListGroupRights#sysop}}
Sida caadiga ah, maamulayaashu waxay mas'uul ka yihiin go'aaminta natiijada wada-hadallada qaarkood, sida wada-hadallada tirtiridda, wada-hadallada rarista iyo wada-hadallada dib-u-eegista rarista. Si kastaba ha ahaatee, tafatirayaasha aan maamulayaasha ahayn ayaa iyaguna xiri kara wada-hadallada.
== Noqoshada maamulaha ==
{{Shortcut|WP:CANDIDATE|WP:BECOMEADMIN}}
Wikipedia-ha Af-Soomaaliga, waxaa jira laba hab oo lagu noqdo maamule: in lagu gaaro is-afgarad ka dhasha wada-hadal dadweyne ama in lagu doorto cod qarsoodi ah. Wikipedia-ga Af-Soomaaligu wuxuu u baahan yahay in musharraxiinta maamulaha ay haystaan xuquuqda isticmaalaha [[Wikipedia:Autoconfirmed users|isticmaale si toos ah loo xaqiijiyay]]. ([[m:List of Wikipedias|Wikipedia-yada kale]] waxay leeyihiin siyaasado u gaar ah oo ku saabsan magacaabista maamulayaasha.)
'''Kaliya hal akoon oo qof leeyahay ayaa yeelan kara xuquuqda maamulka'''. Waxa keliya ee ka reeban waa in maamulayaashu ay maamuli karaan [[Wikipedia:Bots|bot-yo]] leh xuquuqda maamulka.
Xuquuqda maamulaha waxaa la bixiyaa muddo aan xaddidnayn, waxaana laga qaadaa oo keliya marka la codsado, xaaladaha ku lug leh faragelinta heerka sare ah ama sababo la xiriira dhaqdhaqaaq la'aan.
=== <span class="anchor" id="Request for adminship"></span>Codsashada maamulnimada iyada oo loo marayo is-afgarad ===
Isticmaale kasta oo si toos ah loo xaqiijiyay wuxuu bulshada ka codsan karaa maamulnimo ("RfA"). Si kastaba ha ahaatee, maamulayaasha waxaa laga filayaa inay bulshada dhexdeeda ku leeyihiin kalsooni iyo sumcad sare, sidaas darteed codsiyada ay soo gudbiyaan isticmaalayaasha aan lahayn khibrad ku filan badanaa ma guuleystaan. Tafatire kasta wuxuu ka faalloon karaa codsiga, wuxuuna musharrax kasta u qiimeyn karaa si gaar ah. Si kastaba ha ahaatee, kaliya tafatirayaasha haysta xuquuqda isticmaalaha si toos ah loo xaqiijiyay ayaa ka codayn kara codsiyada.
Ka hor inta aysan codsan ama aqbalin magacaabista, musharraxiintu guud ahaan waa inay ahaadaan tafatirayaal firfircoon oo joogto ah, lehna khibrad iyo aqoon ku filan oo ku saabsan habraacyada iyo dhaqamada Wikipedia. Waa inay ixtiraamaan oo fahmaan siyaasadaha Wikipedia, isla markaana ay kasbadeen kalsoonida guud ee bulshada. Musharraxiinta waxaa sidoo kale laga rabaa inay caddeeyaan haddii ay waligood Wikipedia lacag ku tafatireen. Su'aalaha arrintan la xiriira waxaa loo oggol yahay in la weydiiyo musharrax kasta iyo tafatire kasta oo bulshada ka tirsan inta uu socdo habka RfA.
Wada-hadalku wuxuu socdaa muddo toddoba maalmood ah, waxaana looga arrinsadaa in musharraxu noqdo maamule iyo in kale. Sida habraacyada kale ee ku salaysan is-afgaradka bulshada, RfA-yada waxaa lagu xayaysiiyaa [[:en:MediaWiki:Watchlist-messages|farriimaha liiska la-socodka tafatirayaasha]]. Bulshadu waxay dejisay xad ku saabsan su'aalaha: tafatire kasta ma weydiin karo musharraxa wax ka badan laba su'aalood. Sidoo kale lama oggola su'aalo ka kooban qaybo badan oo loo soo bandhigo sidii hal su'aal, balse dhab ahaantii ka kooban su'aalo badan oo ka badan xadka la oggol yahay. [[Wikipedia:Bureaucrats|Bureaucrats]] iyo la-socdayaasha loo xilsaaray waxay maamuli karaan RfA-yada, iyagoo la tacaalaya faallooyinka iyo/ama codadka ay u arkaan kuwo aan habboonayn.
Habka RfA wuxuu u oggolaanayaa tafatirayaasha kale inay wax badan ka ogaadaan musharraxa. Tafatirayaashu waxay qiimeeyaan ka-qaybgalka musharraxa iyo waayo-aragnimadiisa tafatire ahaan, waxayna la yeeshaan wada-hadallo si ay u fahmaan sida uu u garanayo doorka uu codsanayo. Tafatirayaashu waxay sheegaan inay taageersan yihiin ama ka soo horjeedaan codsiga, iyagoo soo bandhigaya sababahooda iyo aragtidooda ku saabsan musharraxa. Maamule bureaucrat ah oo aan arrinta ku lug lahayn ayaa markaas go'aaminaya inuu jiro [[Wikipedia:Is afgarad|is-afgarad]] lagu oggolaanayo codsiga iyo in kale. Go'aankani kuma salaysna oo keliya boqolleyda taageerada, laakiin ficil ahaan, inta badan RfA-yada hela taageero ka badan 75% way guuleystaan. Bulshadu waxay go'aamisay in ''guud ahaan'', RfA-yada hela taageero u dhexaysa 65% iyo 75% ay ku xiran yihiin go'aanka bureaucrat-yada. (Sidaas darteed, waxaa macquul ah in ku dhowaad dhammaan RfA-yada hela taageero ka yar 65% ay guuldarraystaan.)
In kasta oo RfA-gu yahay hab adag, haddana tayada jawaab-celinta iyo qiimaynta ay tafatirayaasha khibradda leh ka sameeyaan u-diyaargarowga iyo hab-dhaqanka musharraxa badanaa aad bay u sarreeyaan. Codsadayaasha aan ku guulaysan codsigooda balse tallaabooyin ka qaada waxyaabaha lagu dhaliilay waxay badanaa ku guuleystaan codsi dambe oo ay soo gudbiyaan bilo ka dib. Haddii aad xiisaynayso inaad codsato maamulnimo, waa inaad marka hore akhridaa hagaha codsashada maamulnimada iyo tilmaamaha magacaabista. Markaad diyaar u noqoto inaad codsato, waxaad magacaabistaada ku dari kartaa bogga [[Wikipedia:Codsiga maamulka]] ("RfA"), adigoo raacaya tilmaamaha boggaas.
=== Doorashooyinka maamulayaasha ===
Maamulayaasha waxaa sidoo kale lagu dooran karaa doorasho maamule oo cod qarsoodi ah lagu dhiibto. Doorashooyinka maamulayaasha, oo bilaabmay 2024, ma beddelayaan habka RfA, musharraxiinta doonaya inay noqdaanna si xor ah ayay u dooran karaan habka ay adeegsanayaan. Doorasho tijaabo ah ayaa la qabtay Oktoobar 2024. Doorashooyinka maamulayaasha waxaa si joogto ah loogu daray jadwalka shanta bilood ah, kaddib RfC la qabtay horraantii 2025. Marka laga reebo muddada ka horraysa doorashada ee loogu talagalay magacaabista musharraxiinta iyo diyaarinta codbixinta, habku wuxuu qaataa 12 maalmood: shan maalmood oo wada-hadal iyo su'aalo ah, oo ay ku xigto toddoba maalmood oo cod qarsoodi ah. Wareegyada doorashada iyo waqtiyada ay furmayaan marxalad kasta waxaa horay loogu sii shaaciyaa ogeysiisyo, oo ay ku jiraan farriimaha liiska la-socodka.
Marka codbixintu dhammaato, doorashada waxaa baaraya saddex [[Wikipedia:Check user|CheckUser]] ama [[Wikipedia:Steward|Steward]] oo ka tirsan Wikipedia-ga Af-Soomaaliga. Waxay hubinayaan codadka la isku celceliyey, kuwa aan u qalmin iyo kuwa ay dhiibteen akoonnada been-abuurka ah, iyagoo tirtiraya codadkaas marka loo baahdo. Marka baaritaanku dhammaado, codadka waa la tiriyaa, natiijooyinkana waa la shaaciyaa, maamulayaasha cusubna waxaa la siiyaa xuquuqda maamulka. Si uu u guuleysto, musharraxu waa inuu helaa ugu yaraan 70% taageero ah iyo kooram ka kooban ugu yaraan 20 cod oo taageero ah. Boqolleyda taageerada waxaa musharrax kasta loogu xisaabiyaa sidan: Taageerada / (Taageerada + Ka soo horjeedka). Codadka "Dhexdhexaad" laguma daro xisaabinta boqolleyda taageerada musharraxa, mana saameeyaan natiijada dhinacaas.
== Meelaha ay maamulayaashu si gaar ah uga caawin karaan ==
Xuquuqda maamuluhu waxay si weyn waxtar ugu yeelan kartaa qaybaha qaarkood ee Wikipedia:
* Ka hortagga kharribaadda
* Wax ka qabashada dhibaatooyinka xuquuqda daabacaadda
* Dhacdooyinka u baahan feejignaanta maamulayaasha
* Qaybaha [[Bogga Hore]], sida wararka iyo qaybta “Ma ogtahay?”
* La socodka isbeddellada dhow
* Codsiyada tirtiridda degdegga ah
* Dhaqangelinta xeerka saddexda jeer ee dib-u-celinta iyo wax ka qabashada xadgudubyada dagaalka tafatirka.
“Maamulayaasha aan ku lug lahayn” waxay sidoo kale ka caawin karaan maamulka Guddiga Garsoorka iyo xallinta khilaafaadka la xiriira meelaha iyo xaaladaha dhibaatada leh. Maamulayaasha doorkan ka shaqaynaya waa ''dhexdhexaad''; si toos ah uguma lug laha arrimaha ay dadka ka caawinayaan. Waxay sidoo kale fuliyaan liisaska cunaqabataynta ee ay tahay inay maamulayaasha dhexdhexaadka ahi dhaqan geliyaan.
== <span class="anchor" id="anyuser"></span>Golayaasha ogeysiiska maamulayaasha ==
{{shortcut|WP:ANYUSER}}
Saddex golayaal ogeysiis oo waaweyn ayaa jira oo ay ka dhacaan wadahadallada maamulaha guud (isticmaale kasta wuxuu soo dhigi karaa ama ka qayb qaadan karaa wadahadallada halkaas):
* [[Wikipedia:Ogaysiiska Maamulka]] – Loo isticmaalo waxyaabaha ay maamulayaashu jeclaan karaan (ama u baahan karaan) inay ogaadaan, sida ogeysiisyada iyo macluumaadka guud.
– Loo isticmaalo arrimaha u baahan dareenka maamulayaasha soo maraya. In kasta oo mawduucyada halkan ay noqon karaan kuwo dhaadheer, golahan waxaa inta badan loogu talagalay dhacdooyinka iyo arrimaha kale ee u baahan talo ama dareen.
– Waa gole ogeysiis oo ficillada maamulka ee maamulayaasha lagaga wada hadli karo loona eegi karo bulshada ballaaran.
== Filashooyinka maamulnimada ==
{{shortcut|WP:ADMINEXPECT}}
=== Daryeelka iyo xukunka ===
Haddii la siiyo helitaanka, maamulayaashu waa inay daryeel ku muujiyaan isticmaalka hawlahan cusub, gaar ahaan awoodda ay u leeyihiin inay tirtiraan bogagga oo ay xannibaad saaraan isticmaalayaasha iyo cinwaannada IP (fiiri hage sida loo sameeyo ee maamulayaasha si aad u barato sida loo sameeyo waxyaalahan). Maamulayaasha cusub waa inay sidoo kale eegaan bogagga ku xiran liiska akhriska maamulayaasha ka hor intaysan isticmaalin awoodahooda maamul. Khaladaadka marmarka qaarkood la sameeyo waa la aqbalaa laakiin khaladaadka halista ah ama soo noqnoqda, ama kuwa ku lug leh xad-gudubyada hab-dhaqanka maamulaha, marmarka qaarkood lama aqbalo.
Qalabka maamulaha sidoo kale waa in lagu isticmaalo xukun taxaddar leh; waxay qaadan kartaa xoogaa waqti ah maamulaha cusub inuu barto goorta ay ugu fiican tahay in la isticmaalo qalabka, waxayna qaadan kartaa bilo in la helo dareen wanaagsan oo ku saabsan muddada ku habboon ee la dejinayo marka la isticmaalayo qalabka sida xannibaadda iyo ilaalinta bogga ee khilaafaadka adag. Maamulayaasha cusub waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay si tartiib ah u bilaabaan oo ay ka dhistaan khibrad meelaha ay ku barteen, iyo inay dadka kale waydiiyaan haddii ay shaki qabaan.
=== Hab-dhaqanka maamulaha ===
{{shortcut|WP:ADMINCOND}}
Maamulayaashu waa inay ku hoggaamiyaan tusaale ahaan, isla markaana, sida ''dhammaan tafatirayaasha'', ay ugu dhaqmaan si ixtiraam leh, rayid ah oo ay ula falgalaan kuwa kale ''mar kasta''. Maamulayaashu kama xoroobaan {{em|wax kasta}} oo ka mid ah siyaasadaha la dejiyay ee Wikipedia; waxaa laga filayaa inay raacaan oo ay gutaan waajibaadkooda sida ugu fiican ee awooddooda ah. Khaladaadka marmarka qaarkood waa kuwo si buuxda ula jaanqaadi kara isticmaalka qalabka maamulaha; maamulayaasha looma filayo inay noqdaan kuwo kaamil ah. Si kastaba ha ahaatee, carqaladaynta joogtada ah ama halista ah ee Wikipedia iyada oo loo marayo dabeecad sida [[Wikipedia:Anshax|aan rayid ahayn]] ama tafatirid niyad-xumo ah waa mid aan la jaanqaadi karin oo ah ''khilaaf toos ah'' oo lala leeyahay filashooyinka iyo mas'uuliyadaha maamulayaasha, iyo xukunka xun ee joogtada ah ama fool xun ayaa horseed u noqon kara in laga xayuubiyo qalabka maamulaha. Maamulayaashu waa inay ku dadaalaan inay tusaale u noqdaan heerarka sare ee ixtiraamka iyo rayidnimada, iyo tafatirkooda, wada-hadalladooda, is-dhexgalkooda, iyo hab-dhaqankoodu waa inay dejiyaan tusaalaha dhammaan tafatirayaasha kale ''mar kasta''. Tani waa labadaba ''shuruud'' iyo ''xaalad'' haysashada mudnaanta maamulaha.
Maamulayaashu waa inay maskaxda ku hayaan inay haystaan boqollaal saaxiibo ah. Sidaa darteed, haddii maamule uusan u hoggaansami karin siyaasadaha goobta oo uusan noqon karin mid rayid ah (xitaa marka uu la macaamilayo isticmaalayaasha muujinaya dabeecad dhibaat leh) inta uu wax ka qabanayo arrin go'an, maamuluhu waa inuu arrinta u keenaa gole ogeysiin ama u gudbiyaa maamule kale si uu wax uga qabto, halkii uu ka sii dari lahaa dhibaatada hab-dhaqan xumo.
=== Xisaabtanka ===
{{shortcut|WP:ADMINACCT}}
Maamulayaashu waxay ka xisaabtamaan ficilladooda ku lug leh qalabka maamulaha, maadaama ficillada maamulaha ee aan la sharaxin ay niyad-jabiyaan tafatirayaasha kale. Iyadoo lagu xaddidayo oo keliya xuduudaha [[Wikipedia:Anshax|rayidnimada]], [[Wikipedia:Ma jiraan weeraro shaqsiyeed|ka fogaanshaha weerarrada shakhsi ahaaneed]], iyo [[Wikipedia:U qaado niyad wanaagsan|u qaadashada niyad wanaagga]], tafatirayaashu waxay xor u yihiin inay wax ka weydiiyaan ama dhaleeceeyaan ficillada maamulaha. Maamulayaasha waxaa laga filayaa inay si degdeg ah oo rayid ah uga jawaabaan su'aalaha ku saabsan hab-dhaqankooda Wikipedia la xiriira iyo ficillada maamulka, gaar ahaan inta lagu jiro wada-hadallada bulshada ee golayaasha ogeysiiska ama inta lagu jiro habsocodka Guddiga Garsoorka. Maamulayaashu waa inay caddeeyaan ficilladooda marka la codsado.
Maamulayaasha si halis ah ama soo noqnoqda ugu dhaqma si dhibaato leh, ama lumiyay kalsoonida bulshada, waxaa la cunaqabteyn karaa ama laga xayuubin karaa xuquuqdooda maamulaha Guddiga Garsoorka ama codsiga dib-u-celinta xuquuqda. Tani waxay dhacday ama waxaa la soo jeediyay ficillada soo socda:
* Maamulnimo "niyad-xumo ah" ([[Wikipedia:Sock puppetry|isticmaalka akoonno badan oo been-abuur ah]], xadgudub weyn oo kalsooni ah,
{{spaced ndash}}tani waxay noqon kartaa mid lala yeesho tafatirayaasha (tusaale ahaan, la'aanta digniinaha habboon ama sharraxaadaha ficillada), ama si wax looga qabto welwelka bulshada (gaar ahaan marka la raadiyo sharraxaadyo ama faallooyin kale oo halis ah)
**In kasta oo hababka ugu wanaagsan ee maamulayaashu ay yihiin inay suurtageliyaan iimaylka iyo ogeysiisyada, looma baahna inay sidaas sameeyaan, mana aha inay akhriyaan ama ka jawaabaan haddii la suurtogeliyey. Maamulayaasha aan suurtagelin ogeysiisyada waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay arrintan ku muujiyaan boggooda isticmaalaha.
* Xadgudub soo noqnoqda, joogto ah, ama fool xun oo ku saabsan qalab ama oggolaansho isticmaale oo la socota qalabka maamulaha (sida u guurista faylasha ama isticmaalka [[Wikipedia:Rollback|dib-u-celinta]]) {{endash}} maamulaha waxaa laga xayuubin karaa mudnaanta maamulka si buuxda oo keliya si looga saaro helitaanka oggolaanshaha isticmaale ee la socda.
* Xukun xumo soo noqnoqda ama joogto ah.
=== Amniga ===
{{shortcut|WP:SECUREADMIN}}
Siyaasadda Wikipedia ee shuruudaha xoogga erayga sirta ah waxay ka rabtaa maamulayaashu inay haystaan ereyo sir ah oo xooggan iyo inay raacaan hababka amniga shakhsi ahaaneed ee habboon. Maadaama ay leeyihiin awood ay ku geystaan waxyeello goobta oo dhan ah hal tafatire, akoon maamule oo la jabsaday waa la xannibi doonaa, mudnaantiisana waa laga qaadi doonaa sababo la xiriira amniga goobta. Xaaladaha qaarkood, ka qaadista mudnaanta waxay noqon kartaa mid joogto ah. Maamule kasta oo la ogaado inuu haysto eray sir ah oo ka yar 8 xaraf ama ku jira [https://github.com/danielmiessler/SecLists/blob/master/Passwords/Common-Credentials/10k-most-common.txt 10,000-ka eray sir ah ee ugu caansan] sidoo kale waa laga qaadi karaa xuquuqda maamulka. Go'aanka ku saabsan dib-u-siinta xuquuqda maamulka maamulayaasha si ku-meel-gaar ah looga qaaday waxaa loo daayay Guddiga Garsoorka, kuwaas oo tixgelin doona in mulkiilaha saxda ah ee akoonka la aqoonsaday, iyo aragtidooda ku saabsan dhacdada iyo maamulka iyo amniga (oo ay ku jiraan amniga mustaqbalka ee suurtagalka ah) ee akoonka.
Xaqiijinta laba-tallaabo ah waa la heli karaa si loo sii sugo akoonnada loogana ilaaliyo isticmaalka aan la oggolayn.
Maamulayaashu waa inaysan '''marnaba''' la wadaagin eraygooda sirta ah ama akoonkooda qof kale, sabab kasta ha ahaatee. Haddii ay ogaadaan in eraygooda sirta ah la jabsaday, ama akoonkooda si kale loo jabsaday (xitaa haddii uu yahay tafatire ama qof ay yaqaaniin oo ay aaminsan yihiin), waa inay isku dayaan inay beddelaan isla markiiba, ama haddii kale u sheegaan maamule sare si si ku-meel-gaar ah looga qaado xuquuqda maamulka. Isticmaalayaasha ku guuldarreysta inay soo sheegaan isticmaalka aan la oggolayn ee akoonkooda waxaa laga qaadi doonaa xuquuqda maamulka. Isticmaalka aan la oggolayn waxaa loo tixgeliyaa 'xaalad muran leh', mana jirto in xuquuqda si otomaatig ah dib loogu soo celiyo.
== <span class="anchor" id="INVOLVED"></span><span class="anchor" id="UNINVOLVED"></span><span class="anchor" id="involved"></span><span class="anchor" id="uninvolved"></span>Maamulayaasha ku lugta leh ==
{{shortcut|WP:INVOLVED|WP:UNINVOLVED}}
{{Quote box
| quote = "Ninna ma aha garsoore ku habboon kiisa u gaar ah"
| source = Thomas Hobbes, ''Leviathan Leviathan''
}}
Guud ahaan, tafatirayaashu waa aysan u dhaqmin maamulayaal ahaan khilaafaadka ay ku lug lahaayeen. Tani waa sababta oo ah maamulayaasha lugta leh waxay noqon karaan, ama u muuqan karaan, kuwo aan awood u lahayn inay gaaraan go'aanno ujeeddo leh khilaafaadka ay dhinac ka ahaayeen ama ay dareen xooggan ka qabaan. Lug lahaanshaha waxaa bulshadu si ballaaran u fasiraysaa inay ku jirto khilaafaadyo hadda jira ama la soo dhaafay oo lala yeeshay tafatire (ama tafatirayaal), iyo khilaafaadka mowduucyada, dhib ma laha dabeecadda ama da'da khilaafka.
Hal digniin oo muhiim ah ayaa ah in maamulaha la falgalay tafatire ama goob mowduuc ah ''sii ahaan doona doorka maamulka oo kaliya'', ama kaasoo ka qaybgal kiisii hore uu ahaa mid yar ama tafaftirro cad oo aan muujin eex, waa {{em|aan lug lahayn}} mana laga horjoogsado inuu ka shaqeeyo awood maamul oo la xiriirta tafatirahaas ama goobta mowduuca ah. Digniinaha, wadahadal deggan oo macquul ah iyo sharraxaadda digniinahaas, talada ku saabsan caadooyinka bulshada, iyo talooyinka ku saabsan erayada suurtogalka ah iyo hababka ma ka dhigayaan maamulaha mid lug leh.
Kiisaska tooska ah (tusaale ahaan, burburinta muuqata, bulshadu waxay taariikh ahaan taageertay ficilka cad ee maamulaha kasta - xitaa haddii uu lug leeyahay - iyadoo la saleynayo in maamule kasta oo macquul ah uu u badan yahay inuu gaari lahaa gabagabadaas oo kale. In kasta oo ay jiraan wax ka reebitaan ku saabsan mamnuucidda tafatirayaasha lugta leh ee qaadaya ficil maamul, weli waa habka ugu wanaagsan ee kiisaska uu maamuluhu u muuqan karo inuu lug leeyahay in arrinta loo gudbiyo maamule kale iyada oo la marayo golayaasha ogeysiiska ee khuseeya.
Tafatirayaasha aan maamulayaasha ahayn ee xanibaya wadahadallada
iyo qiimaynta is-afgaradka waxaa lagu hayaa isla heerarkaas; tafatirayaasha xanibaya wadahadalladaas waa inaysan ku lug lahaan wadahadalka laftiisa ama khilaafaadka la xiriira.
== <span class="anchor" id="Grievances by users"></span><span class="anchor" id='Grievances by users ("administrator abuse")'></span>Cabashooyinka ==
{{shortcut|WP:ADMINABUSE|WP:ADMINISTRATORABUSE}}
Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in maamuluhu u dhaqmay si aan habboonayn, waa inuu si toos ah u muujiyaa welwelkiisa maamulaha mas'uulka ka ah oo uu isku dayaa inay xal gaaraan si nidaamsan oo rayid ah. Haddii aan arrinta lagu xallin labada dhinac u dhexeeya, isticmaayaashu waxay ku sii wadi karaan xallinta khilaafka (fiiri qaybtan hoose wixii macluumaad dheeraad ah). Hal hab oo suurtagal ah waa in la bilaabo wadahadal dib u eegista ficilka maamulka ama golaha ogeysiiska maamulayaasha si loo codsado jawaab celinta bulshada {{endash}} si kastaba ha ahaatee, cabasho sidayaashu waa inay ogaadaan in hab dhaqankooda la siman yahay oo la tixgeliyo sida isticmaalaha ay ka wada hadlayaan. Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in si aan habboonayn loo xanibay, wuxuu mari karaa habka codsiga xanibaada waa uu sharaxi karaa xaaladda iyo sababta ay u rumeysan yihiin in xiriddu ay tahay mid aan habboonayn ama aan la caddayn karin.
In kasta oo Guddiga Garsoorka ausan si caadi ah u eegin Xanibaha gaagaaban ama caadiga ah, welwelka ku saabsan caafimaadka maamulaha iyo ku habboonaanta doorka waxaa loo keeni karaa guddiga iyadoo lala wato Codsi Garsoor, badanaa marka hababka kale ee xallinta khilaafka ay guuldarraysanayaan iyo marka habkani yahay ikhtiyaarka ugu dambeeya.
== Xad gudubka qalabka maamulka ==
{{shortcut|WP:TOOLMISUSE}}
Xad gudubka qalabka maamulka waxaa loo tixgeliyaa ''arrin aad u halis ah''; waxaa la siiyaa isticmaayaasha la aaminsan yahay ee loogu talagalay dayactirka iyo hawlaha kale, waana in mar walba la isticmaalaa iyadoo laga fikirayo, daryeel leh, dadaal habboon iyo xukun wanaagsan. Xad gudubka halista ah ee qalabka ayaa horseed u noqon kara cunaqabatayn ama xitaa ka saariddooda. Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in maamuluhu uusan isticmaalin qalabkiisa maamulka sida waafaqsan siyaasadaha iyo tilmaamaha Wikipedia ee la dhisay, markaa waa inay marka hore ka wada hadlaan welwelkooda iyo arrimahooda maamulaha la xiriira si toos ah. Kiisaska aysan arrintu ku xallin si toos ah loogana wada hadlo iyo/ama marka la go'aamiyo in gelitaanka bulshada ballaaran ay tahay mid lagama maarmaan ah ama loo baahan yahay, isticmaayaashu waxay soo dhigi karaan welwelkooda ku saabsan arrinta si ay u eegto bulshada ballaaran.
Xaaladaha caadiga ah ee ay badanaa lagama maarmaanka tahay in laga fogaado isticmaalka qalabka:
* ''Khilaaf dano ah ama aan dhexdhexaad ahayn'' – Maamulayaashu waxa aysan caadi ahaan isticmaalin qalabkooda arrimaha ay si shakhsi ah ugu lug leeyihiin (tusaale ahaan, khilaaf nuxur ah oo ay dhinac ka yihiin).
* ''Caadooyinka bulshada ama siyaasadaha'' – Marka siyaasad ama caado bulsho ay caddahay in aysan aheyn in la isticmaalo qalabka, markaa qalabka waa aysan aheyn in la isticmaalo iyada oo aan la bixin sharraxaad muujineysa in arrinta la tixgeliyey, iyo sababta (dhif ah) reebitaanka loo arko mid macquul ah.
* ''Ficillada maamulaha ee la xiriira tafatiridda lacagta la siiyo'' – Qalabka maamulka waxaa laga yaabaa inaan loo isticmaalin qayb ka mid ah hawl kasta oo tafatirid lacag ah, marka laga reebo ama marka lacagta ay bixiso Aasaaska Wikimedia ama shirkad la xiriirta WMF.
* ''Dib u celinta ficillada maamulayaasha kale'' – Kaliya si ixtiraamaysa maamulaha ficilkiisa uu lug ku leeyahay, iyo (badanaa) ka dib wadahadal.
* ''Dib u soo celinta ficil maamul oo horay loo soo celiyey'' (mararka qaarkood loo yaqaan "dagaalka giraangiraha").
Fiiri hoos kuwan iyo wax ka reebitaanka aadka u yar.
Xitaa marka isticmaalka qalabku uu u muuqdo mid macquul ah, haddii uu jiro shaki waxaa fiican in la waydiiyo maamule kale oo madaxbannaan inuu dib u eego oo (haddii la caddayn karo) uu qaado ficilka.
=== Dib u celinta ficilka maamulaha kale ===
{{shortcut|WP:RAAA}}
Maamulayaasha waxaa laga filayaa inay yeeshaan xukun wanaagsan waxaana la rumeysan yahay inay si taxaddar leh u tixgeliyeen ficillada ama go'aannada ay fuliyaan maamulayaal ahaan. Maamulayaashu way is khilaafi karaan, laakiin ficillada maamulka waa aysan aheyn in la celiyo iyada oo aan lahayn sabab wanaagsan, feker taxaddar leh, iyo (haddii ay u badan tahay in laga soo horjeesto), halkaas oo maamuluhu uu hadda joogo, wadahadal gaaban oo lala yeesho maamulaha ficilkiisa la looltamayo.
==== Xaaladaha gaarka ah ====
Xaaladaha qaarkood, siyaasadda caadiga ah ee dib u celinta ficilka maamulaha kale ma khuseyso:
* '''Xanibaha ay sameeyeen Guddiga Garsoorka:''' Xanibaha ay oggolaadeen Guddiga Garsoorka waa inay ku jiraan tilmaan cad oo ah halka ay ka yimaadeen, sida "Guddiga Garsoorka awgeed", "Codsigu waa kaliya Guddiga Garsoorka", ama. Maamulayaashu waa inay kaliya dhigaan, yareeyaan, ama ka saaraan xiridahaas iyagoo haysta oggolaansho qoraal ah oo horudhac ah oo ka yimid guddiga.
* '''Xanibaha CheckUser:''' Xiridaha loo cayimay sida "Xannibaha CheckUser" (taas oo ah, xanibaad ku tiirsan natiijooyinka qarsoodiga ah ee CheckUser) waxaa laga yaabaa inaysan celin maamulayaasha aan lahayn helitaanka qalabka CheckUser. Cabashooyinka xiridahan waxaa inta badan la maqlayaa on-wiki, laakiin waxaa maqli kara Guddiga Garsoorka xaaladaha qasabka ah. Maamulayaasha waxaa la xusuusiyey bishii Luulyo 2010 inay aysan celin karin xiridaha CheckUser iyagoo aan haysan oggolaansho horudhac ah oo ka yimid Guddiga ama checkuser.
* '''Xanibaha Oversight:''' Xanibaha loo cayimay sida "Xiridaha Oversight" (taas oo ah, xiridaha ku tiirsan macluumaadka la xakameeyey) waxaa laga yaabaa inaysan celin maamulayaasha aan lahayn helitaanka oggolaanshaha oversight. Guddiga Garsoorka ayaa xukumay bishii Maarso 2013 in xiridaha oversight aan la celin karin iyadoo aan la haysan oggolaansho horudhac ah oo ka yimid Guddiga ama oversighter.
* '''Xanibaha safka VRT ee khilaafka danaha:''' Xanibaha la dhigay qayb ka mid ah safka VRT ee khilaafka danaha oo ay ku jirto nambarka tigidhka ee sababaynta xanibaada waxaa laga yaabaa inaysan celin iyadoo aan la haysan oggolaanshaha maamule leh helitaanka safka ama Guddiga Garsoorka Dhaqdhaqaaqa Abriil 2026.
=== <span class="anchor" id="Wheel war"></span>Dib u soo-celinta ficil la celiyey ("dagaalka giraangiraha") ===
{{shortcut|WP:WHEEL|WP:WW}}
Marka maamule kale uu ''horay'' u celiyey ficil maamul, waxaa aad u dhif ah inuu jiro sabab kasta oo sharci ah oo loogu talagalay maamulaha asalka ah ama maamule kale inuu dib u soo celiyo ficilka la mid ah ama la mid ah mar uun iyada oo aan lahayn wadahadal cad oo horseedaya go'aan ay gaareen is-afgarad. dagaalka giraangiraha waa marka ficilka maamulaha uu celiyo maamule kale, laakiin halkii laga wadahadli lahaa khilaafka, qalabka maamulka ayaa markaas loo isticmaalaa si dagaal ah si loo tirtiro ama loo dib u sameeyo ficilka. Iyadoo ay jiraan wax ka reebitaan aad u yar, marka ficil maamul la celiyo, waa aysan aheyn in la soo celiyo iyada oo aan la helin is-afgarad.
<div style="border: 2px solid #990000; background-color: #FF000030; border-radius: 1em; padding: 0.5em 1em; color:inherit;">
<strong style="font-weight:normal;">Ha ku celin ficil maamul oo la celiyey marka aad ogtahay in maamule kale uu ka soo horjeedo. Ha sii wadin silsilad dib-u celin maamul ah oo aan lahayn wadahadal. Xalli khilaafaadka maamulka {{underline|iyada oo la marayo wadahadalka}}.</strong>
</div>
Dagaalka giraangiraha waxay badanaa horseeddaa codsi garsoor oo degdeg ah. Cunaqabateynta wheel warring waxay ka timid canaan iyo digniin, ilaa xirid ku meel gaar ah, ilaa desysopping, xitaa kiisaska ugu horreeya ee markii ugu horreysay. Waxaa jiray dhowr garsoor kiisas oo khuseeya oo ku saabsan mawduuca dagaalka giraangiraha.
Erayada waxaa kale oo loo isticmaalay taariikh ahaan maamule si aan habboonayn u celinaya noocyada qaarkood ee ficil rasmi ah.
Wikipedia waxay ka shaqeysaa ruuxa [[Wikipedia:Is afgarad|is afgaradka]]; khilaafaadka waa in lagu dejiyaa wadahadal rayid ah halkii ay ka noqon lahaayeen halgan awoodeed. Waxaa jira dhowr arrimood oo muhiim ah oo dagaalku uu ka fiican yahay wadahadalka, ama u qalma in aad lumiso sharaftaada wanaagsan. Haddii aad dareento ''rabitaan'' ah in aad wheel war, isku day beddelladan:
* Raadi wadahadal wax dhisaya, oo ujeedkeedu yahay in la qaboojiyo xaaladda oo loo soo celiyo hababka caadiga ah. Qaadashada hab-dhaqan iyo hab qaboojin ah oo ula kac ah inta aad sharaxayso ayaa caawin karta. Xaaladaha qaarkood, iimaylka waxaa laga yaabaa inuu u oggolaado talo shakhsi ah oo qalbi ah in la bixiyo oo aan si fudud loogu soo dhajin karin wiki-gan.
* Haddii aad ka walwalsan tahay hab-dhaqan xumo oo sug gelitaanka. Wixii <strong>xad gudub halis ah oo fool xun oo qalabka ah</strong> tixgeli in aad xareyso codsi kiis [[Wikipedia:Ogaysiiska Maamulka|Guddiga Garsoorka]].
* Haddii aad ka walwalsan tahay inaan la shaqayn (ama daahitaanka loo baahan yahay ee wada-hadalka) ay si dhakhso ah u keeni karti xaaladdu inay si xun u xumaato ama ay noqoto mid aan ku habboonayn, mararka qaarkood waxay noqon kartaa mid macquul ah in iimayl loo diro Guddiga Garsoorka oo loo sheego xaaladda ama loo codsado faragelin ama talo degdeg ah. Tani waxay noqon kartaa kiiska halkaasoo macluumaad aan dadweyne ahayn ama waxyeelo ay ka dhalan kartaan.
* Oo xusuusnow inaad haysato boqollaal saaxiibo ah: keligaa ma tihid inta badanna arrimaha waxaa ka sii dara xukunka xun. Haddii lagugu arko adigoo si wanaagsan u dhaqmaya, badanaa arrintu way dhammaan doontaa dhawaan, si kasta oo ay u muuqato mid xun. Mararka qaarkood waxaa ugu wanaagsan in si fudud loo qaato nasasho oo la dejiyo.
Erayada "giraangir" waxay ka yimaadeen sharraxaadda akoonnada mudnaanta sare leh ee kombuyuutarrada weyn ee PDP-10 iyo TOPS-20, halkaas oo "giraangir" loo isticmaalay sida "xidid" loogu isticmaalo nidaamyada Linux/Unix.<ref>{{cite web|title=Wheel |url=http://www.catb.org/jargon/html/W/wheel.html |access-date=8 June 2021 |work=Jargon File 4.4.7 |publisher=Eric S. Raymond}}</ref>
<ref>{{cite web|title=Wheel bit |url=http://www.catb.org/jargon/html/W/wheel-bit.html |access-date=8 June 2021 |work=Jargon File 4.4.7 |publisher=Eric S. Raymond}}</ref>
==Tixraacyada==
{{Reflist}}
== Xiriiriyeyaasha dibadda ==
* [[Meta:Administrators of Wikimedia projects/Wikipedias|Maamulayaasha dhammaan Wikipediyeyaasha]],
*[[:en:Wikipedia:Meta|Meta-Wiki]]
4km5ouo6d2fkkr8iqro9g5ukcqr7zfg
311469
311468
2026-10-30T17:28:35Z
Isma4l
41797
/* Si khaldan u adeegsiga qalabka maamulka */
311469
wikitext
text/x-wiki
{{Policy|WP:ADMIN|WP:SYSOP|WP:MOP}}
{{Ombox
|text = '''Kani ma aha bog lagu dhejiyo su'aalaha maamulayaasha.''' Taas beddelkeeda, isticmaal Codsashada dareenka maamulaha.|image=[[File:Symbol question.svg|link=|alt=|35px]]}}
{{Nutshell|Maamulayaashu waa tafatirayaal tabaruceyaal ah lagu kalsoon yahay ee loo oggolaaday inay isticmaalaan qalabka gaar ah ee Wikipedia Soomaaliga. Waxaa laga filayaa inay ilaalinayaan heer sare oo anshax ah, inay si caddaalad ah u adeegsadaan qalabka, isla markaana ay {{strong|marnaba}} u isticmaalin si ay faa'iido uga helaan khilaaf.}}
{{Enforcement policy list}}
[[File:Wikipedia Administrator.svg|thumb|Qalabka maamulka ee Wikipedia waxaa badanaa lagu barbar dhigaa mop-ka nadaafadda, taasoo keenta in maamulnimada mararka qaarkood lagu sifeeyo in "la siiyay mop-ka". Sida qof nadiifiye ah oo dhab ah laga yaabo inuu furayaal u haysto xafiisyo ay shaqaalaha kale ka reeban yihiin, maamulayaashu waxay leeyihiin awoodo gaar ah oo door ah, laakiin - sidoo kale sida nadiifiyaha dhabta ah - kama muhiimsana tafatirayaasha kale.]]
'''Maamulayaasha''', oo si caadi ah loogu yaqaan '''admins''' ama '''sysops''' (hawl wadeenada nidaamka), waa tafatirayaasha [[Wikipedia]] ee la siiyay awoodda farsamo si ay u qabtaan ficilo gaar ah oo ku saabsan Wikipedia Soomaaliga. Kuwani waxaa ka mid ah awoodda ay u leeyihiin inay [[WP:BLOCK|xanibaan]] oo ay furaan akoonnada isticmaalaha, [[Ciwaanka IP-ga|cinwaannada IP]], iyo kala duwanaanshaha IP ee tifaftiridda, inay wax ka beddelaan bogagga si buuxda loo [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaaliyay]], inay codsadaan oo ay ka saaraan [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaalinta bogga]], inay [[WP:DELETE|tirtiraan]] oo ay soo celiyaan bogagga, inay wareejiyaan bogagga iyada oo aan la xaddidin, iyo inay isticmaalaan qalabka kale ee gaarka ah.
Maamulayaashu waxay qaataan mas'uuliyadahan iyagoo ah tabaruceyaal ka dib markii ay maraan habka dib u eegista bulshada ama iyagoo ay soo doorteen saaxiibadooda tafatirayaasha ah. Uma dhaqmaan sidii shaqaale ka tirsan [[Wikimedia Foundation|Aasaaska Wikimedia]]. Weligood looma baahna inay isticmaalaan qalabkooda mana aha inay marnaba u isticmaalaan si ay faa'iido uga helaan khilaaf ay ku lug lahaayeen. Maamulayaasha waa inaan lagu khaldin [[m:System administrators|maamulayaasha nidaamka Wikimedia]] ("sysadmins").
Wikipedia Soomaaliga wuxuu leeyahay {{NUMBEROFADMINS}} maamulayaal (fiiri {{Plainlink|url=//so.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ListUsers/sysop&limit=2000|name=liiska buuxa ee akoonnada leh mudnaanta maamulaha}} ama liisaska maamulayaasha ee heerka wax qabadka).
== <span class="anchor" id="POWERS"></span><span class="anchor" id="Powers"></span><span class="anchor" id="ABILITIES"></span><span class="anchor" id="Abilities"></span><span class="anchor" id="ADMINRIGHTS"></span><span class="anchor" id="MOPRIGHTS"></span>Awoodaha maamulayaasha ==
{{Shortcut|WP:MOPRIGHTS}}
Maamulayaashu waxay leeyihiin awood farsamo oo ay ku fuliyaan tallaabooyinka soo socda:
* [[Wikipedia:Xannibaadyo iyo mamnuucid|Xannibidda iyo ka qaadista xannibaadda]] akoonnada isticmaalayaasha, cinwaannada IP-ga iyo kala duwanaanshaha cinwaannada IP-ga ee tafatirka<ref>Xannibaadahani waxay ka hor istaagi karaan isticmaalayaasha inay tafatiraan bogag ama meel magacyo gaar ah, ama waxaa lagu dabaqi karaa goobta oo dhan iyo {{em|dhammaan bogagga}}.</ref>
* Codsashada, wax ka beddelidda iyo ka qaadista [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaalinta bogga]] si loo xaddido ama loo oggolaado tafatirka, rarista, abuurista iyo/ama soo gelinta faylasha
* Wax ka beddelidda bogagga si buuxda loo ilaaliyay
* [[Wikipedia:Xeerka Tirtirka|Tirtiridda]] bogagga leh 5,000 ama ka yar oo dib-u-eegis ah<ref>Bogagga leh in ka badan 5,000 oo dib-u-eegis ah waxaa tirtiri kara oo keliya [[Wikipedia:Steward|steward]].</ref>
* Daawashada iyo soo celinta bogagga la tirtiray
* [[Wikipedia:Tirtiridda taariikhda|Xaddididda iyo soo celinta muuqashada dadweynaha]] ee macluumaadka ku jira diiwaannada gaarka ah iyo dib-u-eegisyada bogagga
* Bixinta iyo ka qaadista xuquuqaha gaarka ah ee isticmaalayaasha, sida ay [[Wikipedia:Codsiga maamulka/Hordhac|codsadaan akoonnada isticmaalayaashu]]<ref>Maamulayaashu waxay bixin karaan oo ka qaadi karaan xuquuqaha abuuraha akoonka, confirmed, event organizer iyo IP block exempt. Waxay sidoo kale awood u leeyihiin inay bixiyaan oo ka qaadaan xuquuqaha been-abuurka ah ee AutoWikiBrowser iyo AFC, maadaama ay wax ka beddeli karaan bogagga si buuxda loo ilaaliyay.</ref>
* Wax ka beddelidda bogagga ku jira meel magaca MediaWiki, marka laga reebo bogagga JavaScript iyo CSS<ref>Kaliya [[Wikipedia:Interface administrators|maamulayaasha is-dhexgalka]] ayaa awood u leh inay wax ka beddelaan bogagga JavaScript iyo CSS ee ku jira meel magaca MediaWiki.</ref>
* Fulinta tallaabooyin kale oo gaar ah sida ku cad {{Section link|Special:ListGroupRights#sysop}}
Sida caadiga ah, maamulayaashu waxay mas'uul ka yihiin go'aaminta natiijada wada-hadallada qaarkood, sida wada-hadallada tirtiridda, wada-hadallada rarista iyo wada-hadallada dib-u-eegista rarista. Si kastaba ha ahaatee, tafatirayaasha aan maamulayaasha ahayn ayaa iyaguna xiri kara wada-hadallada.
== Noqoshada maamulaha ==
{{Shortcut|WP:CANDIDATE|WP:BECOMEADMIN}}
Wikipedia-ha Af-Soomaaliga, waxaa jira laba hab oo lagu noqdo maamule: in lagu gaaro is-afgarad ka dhasha wada-hadal dadweyne ama in lagu doorto cod qarsoodi ah. Wikipedia-ga Af-Soomaaligu wuxuu u baahan yahay in musharraxiinta maamulaha ay haystaan xuquuqda isticmaalaha [[Wikipedia:Autoconfirmed users|isticmaale si toos ah loo xaqiijiyay]]. ([[m:List of Wikipedias|Wikipedia-yada kale]] waxay leeyihiin siyaasado u gaar ah oo ku saabsan magacaabista maamulayaasha.)
'''Kaliya hal akoon oo qof leeyahay ayaa yeelan kara xuquuqda maamulka'''. Waxa keliya ee ka reeban waa in maamulayaashu ay maamuli karaan [[Wikipedia:Bots|bot-yo]] leh xuquuqda maamulka.
Xuquuqda maamulaha waxaa la bixiyaa muddo aan xaddidnayn, waxaana laga qaadaa oo keliya marka la codsado, xaaladaha ku lug leh faragelinta heerka sare ah ama sababo la xiriira dhaqdhaqaaq la'aan.
=== <span class="anchor" id="Request for adminship"></span>Codsashada maamulnimada iyada oo loo marayo is-afgarad ===
Isticmaale kasta oo si toos ah loo xaqiijiyay wuxuu bulshada ka codsan karaa maamulnimo ("RfA"). Si kastaba ha ahaatee, maamulayaasha waxaa laga filayaa inay bulshada dhexdeeda ku leeyihiin kalsooni iyo sumcad sare, sidaas darteed codsiyada ay soo gudbiyaan isticmaalayaasha aan lahayn khibrad ku filan badanaa ma guuleystaan. Tafatire kasta wuxuu ka faalloon karaa codsiga, wuxuuna musharrax kasta u qiimeyn karaa si gaar ah. Si kastaba ha ahaatee, kaliya tafatirayaasha haysta xuquuqda isticmaalaha si toos ah loo xaqiijiyay ayaa ka codayn kara codsiyada.
Ka hor inta aysan codsan ama aqbalin magacaabista, musharraxiintu guud ahaan waa inay ahaadaan tafatirayaal firfircoon oo joogto ah, lehna khibrad iyo aqoon ku filan oo ku saabsan habraacyada iyo dhaqamada Wikipedia. Waa inay ixtiraamaan oo fahmaan siyaasadaha Wikipedia, isla markaana ay kasbadeen kalsoonida guud ee bulshada. Musharraxiinta waxaa sidoo kale laga rabaa inay caddeeyaan haddii ay waligood Wikipedia lacag ku tafatireen. Su'aalaha arrintan la xiriira waxaa loo oggol yahay in la weydiiyo musharrax kasta iyo tafatire kasta oo bulshada ka tirsan inta uu socdo habka RfA.
Wada-hadalku wuxuu socdaa muddo toddoba maalmood ah, waxaana looga arrinsadaa in musharraxu noqdo maamule iyo in kale. Sida habraacyada kale ee ku salaysan is-afgaradka bulshada, RfA-yada waxaa lagu xayaysiiyaa [[:en:MediaWiki:Watchlist-messages|farriimaha liiska la-socodka tafatirayaasha]]. Bulshadu waxay dejisay xad ku saabsan su'aalaha: tafatire kasta ma weydiin karo musharraxa wax ka badan laba su'aalood. Sidoo kale lama oggola su'aalo ka kooban qaybo badan oo loo soo bandhigo sidii hal su'aal, balse dhab ahaantii ka kooban su'aalo badan oo ka badan xadka la oggol yahay. [[Wikipedia:Bureaucrats|Bureaucrats]] iyo la-socdayaasha loo xilsaaray waxay maamuli karaan RfA-yada, iyagoo la tacaalaya faallooyinka iyo/ama codadka ay u arkaan kuwo aan habboonayn.
Habka RfA wuxuu u oggolaanayaa tafatirayaasha kale inay wax badan ka ogaadaan musharraxa. Tafatirayaashu waxay qiimeeyaan ka-qaybgalka musharraxa iyo waayo-aragnimadiisa tafatire ahaan, waxayna la yeeshaan wada-hadallo si ay u fahmaan sida uu u garanayo doorka uu codsanayo. Tafatirayaashu waxay sheegaan inay taageersan yihiin ama ka soo horjeedaan codsiga, iyagoo soo bandhigaya sababahooda iyo aragtidooda ku saabsan musharraxa. Maamule bureaucrat ah oo aan arrinta ku lug lahayn ayaa markaas go'aaminaya inuu jiro [[Wikipedia:Is afgarad|is-afgarad]] lagu oggolaanayo codsiga iyo in kale. Go'aankani kuma salaysna oo keliya boqolleyda taageerada, laakiin ficil ahaan, inta badan RfA-yada hela taageero ka badan 75% way guuleystaan. Bulshadu waxay go'aamisay in ''guud ahaan'', RfA-yada hela taageero u dhexaysa 65% iyo 75% ay ku xiran yihiin go'aanka bureaucrat-yada. (Sidaas darteed, waxaa macquul ah in ku dhowaad dhammaan RfA-yada hela taageero ka yar 65% ay guuldarraystaan.)
In kasta oo RfA-gu yahay hab adag, haddana tayada jawaab-celinta iyo qiimaynta ay tafatirayaasha khibradda leh ka sameeyaan u-diyaargarowga iyo hab-dhaqanka musharraxa badanaa aad bay u sarreeyaan. Codsadayaasha aan ku guulaysan codsigooda balse tallaabooyin ka qaada waxyaabaha lagu dhaliilay waxay badanaa ku guuleystaan codsi dambe oo ay soo gudbiyaan bilo ka dib. Haddii aad xiisaynayso inaad codsato maamulnimo, waa inaad marka hore akhridaa hagaha codsashada maamulnimada iyo tilmaamaha magacaabista. Markaad diyaar u noqoto inaad codsato, waxaad magacaabistaada ku dari kartaa bogga [[Wikipedia:Codsiga maamulka]] ("RfA"), adigoo raacaya tilmaamaha boggaas.
=== Doorashooyinka maamulayaasha ===
Maamulayaasha waxaa sidoo kale lagu dooran karaa doorasho maamule oo cod qarsoodi ah lagu dhiibto. Doorashooyinka maamulayaasha, oo bilaabmay 2024, ma beddelayaan habka RfA, musharraxiinta doonaya inay noqdaanna si xor ah ayay u dooran karaan habka ay adeegsanayaan. Doorasho tijaabo ah ayaa la qabtay Oktoobar 2024. Doorashooyinka maamulayaasha waxaa si joogto ah loogu daray jadwalka shanta bilood ah, kaddib RfC la qabtay horraantii 2025. Marka laga reebo muddada ka horraysa doorashada ee loogu talagalay magacaabista musharraxiinta iyo diyaarinta codbixinta, habku wuxuu qaataa 12 maalmood: shan maalmood oo wada-hadal iyo su'aalo ah, oo ay ku xigto toddoba maalmood oo cod qarsoodi ah. Wareegyada doorashada iyo waqtiyada ay furmayaan marxalad kasta waxaa horay loogu sii shaaciyaa ogeysiisyo, oo ay ku jiraan farriimaha liiska la-socodka.
Marka codbixintu dhammaato, doorashada waxaa baaraya saddex [[Wikipedia:Check user|CheckUser]] ama [[Wikipedia:Steward|Steward]] oo ka tirsan Wikipedia-ga Af-Soomaaliga. Waxay hubinayaan codadka la isku celceliyey, kuwa aan u qalmin iyo kuwa ay dhiibteen akoonnada been-abuurka ah, iyagoo tirtiraya codadkaas marka loo baahdo. Marka baaritaanku dhammaado, codadka waa la tiriyaa, natiijooyinkana waa la shaaciyaa, maamulayaasha cusubna waxaa la siiyaa xuquuqda maamulka. Si uu u guuleysto, musharraxu waa inuu helaa ugu yaraan 70% taageero ah iyo kooram ka kooban ugu yaraan 20 cod oo taageero ah. Boqolleyda taageerada waxaa musharrax kasta loogu xisaabiyaa sidan: Taageerada / (Taageerada + Ka soo horjeedka). Codadka "Dhexdhexaad" laguma daro xisaabinta boqolleyda taageerada musharraxa, mana saameeyaan natiijada dhinacaas.
== Meelaha ay maamulayaashu si gaar ah uga caawin karaan ==
Xuquuqda maamuluhu waxay si weyn waxtar ugu yeelan kartaa qaybaha qaarkood ee Wikipedia:
* Ka hortagga kharribaadda
* Wax ka qabashada dhibaatooyinka xuquuqda daabacaadda
* Dhacdooyinka u baahan feejignaanta maamulayaasha
* Qaybaha [[Bogga Hore]], sida wararka iyo qaybta “Ma ogtahay?”
* La socodka isbeddellada dhow
* Codsiyada tirtiridda degdegga ah
* Dhaqangelinta xeerka saddexda jeer ee dib-u-celinta iyo wax ka qabashada xadgudubyada dagaalka tafatirka.
“Maamulayaasha aan ku lug lahayn” waxay sidoo kale ka caawin karaan maamulka Guddiga Garsoorka iyo xallinta khilaafaadka la xiriira meelaha iyo xaaladaha dhibaatada leh. Maamulayaasha doorkan ka shaqaynaya waa ''dhexdhexaad''; si toos ah uguma lug laha arrimaha ay dadka ka caawinayaan. Waxay sidoo kale fuliyaan liisaska cunaqabataynta ee ay tahay inay maamulayaasha dhexdhexaadka ahi dhaqan geliyaan.
== <span class="anchor" id="anyuser"></span>Golayaasha ogeysiiska maamulayaasha ==
{{shortcut|WP:ANYUSER}}
Saddex golayaal ogeysiis oo waaweyn ayaa jira oo ay ka dhacaan wadahadallada maamulaha guud (isticmaale kasta wuxuu soo dhigi karaa ama ka qayb qaadan karaa wadahadallada halkaas):
* [[Wikipedia:Ogaysiiska Maamulka]] – Loo isticmaalo waxyaabaha ay maamulayaashu jeclaan karaan (ama u baahan karaan) inay ogaadaan, sida ogeysiisyada iyo macluumaadka guud.
– Loo isticmaalo arrimaha u baahan dareenka maamulayaasha soo maraya. In kasta oo mawduucyada halkan ay noqon karaan kuwo dhaadheer, golahan waxaa inta badan loogu talagalay dhacdooyinka iyo arrimaha kale ee u baahan talo ama dareen.
– Waa gole ogeysiis oo ficillada maamulka ee maamulayaasha lagaga wada hadli karo loona eegi karo bulshada ballaaran.
== Filashooyinka maamulnimada ==
{{shortcut|WP:ADMINEXPECT}}
=== Daryeelka iyo xukunka ===
Haddii la siiyo helitaanka, maamulayaashu waa inay daryeel ku muujiyaan isticmaalka hawlahan cusub, gaar ahaan awoodda ay u leeyihiin inay tirtiraan bogagga oo ay xannibaad saaraan isticmaalayaasha iyo cinwaannada IP (fiiri hage sida loo sameeyo ee maamulayaasha si aad u barato sida loo sameeyo waxyaalahan). Maamulayaasha cusub waa inay sidoo kale eegaan bogagga ku xiran liiska akhriska maamulayaasha ka hor intaysan isticmaalin awoodahooda maamul. Khaladaadka marmarka qaarkood la sameeyo waa la aqbalaa laakiin khaladaadka halista ah ama soo noqnoqda, ama kuwa ku lug leh xad-gudubyada hab-dhaqanka maamulaha, marmarka qaarkood lama aqbalo.
Qalabka maamulaha sidoo kale waa in lagu isticmaalo xukun taxaddar leh; waxay qaadan kartaa xoogaa waqti ah maamulaha cusub inuu barto goorta ay ugu fiican tahay in la isticmaalo qalabka, waxayna qaadan kartaa bilo in la helo dareen wanaagsan oo ku saabsan muddada ku habboon ee la dejinayo marka la isticmaalayo qalabka sida xannibaadda iyo ilaalinta bogga ee khilaafaadka adag. Maamulayaasha cusub waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay si tartiib ah u bilaabaan oo ay ka dhistaan khibrad meelaha ay ku barteen, iyo inay dadka kale waydiiyaan haddii ay shaki qabaan.
=== Hab-dhaqanka maamulaha ===
{{shortcut|WP:ADMINCOND}}
Maamulayaashu waa inay ku hoggaamiyaan tusaale ahaan, isla markaana, sida ''dhammaan tafatirayaasha'', ay ugu dhaqmaan si ixtiraam leh, rayid ah oo ay ula falgalaan kuwa kale ''mar kasta''. Maamulayaashu kama xoroobaan {{em|wax kasta}} oo ka mid ah siyaasadaha la dejiyay ee Wikipedia; waxaa laga filayaa inay raacaan oo ay gutaan waajibaadkooda sida ugu fiican ee awooddooda ah. Khaladaadka marmarka qaarkood waa kuwo si buuxda ula jaanqaadi kara isticmaalka qalabka maamulaha; maamulayaasha looma filayo inay noqdaan kuwo kaamil ah. Si kastaba ha ahaatee, carqaladaynta joogtada ah ama halista ah ee Wikipedia iyada oo loo marayo dabeecad sida [[Wikipedia:Anshax|aan rayid ahayn]] ama tafatirid niyad-xumo ah waa mid aan la jaanqaadi karin oo ah ''khilaaf toos ah'' oo lala leeyahay filashooyinka iyo mas'uuliyadaha maamulayaasha, iyo xukunka xun ee joogtada ah ama fool xun ayaa horseed u noqon kara in laga xayuubiyo qalabka maamulaha. Maamulayaashu waa inay ku dadaalaan inay tusaale u noqdaan heerarka sare ee ixtiraamka iyo rayidnimada, iyo tafatirkooda, wada-hadalladooda, is-dhexgalkooda, iyo hab-dhaqankoodu waa inay dejiyaan tusaalaha dhammaan tafatirayaasha kale ''mar kasta''. Tani waa labadaba ''shuruud'' iyo ''xaalad'' haysashada mudnaanta maamulaha.
Maamulayaashu waa inay maskaxda ku hayaan inay haystaan boqollaal saaxiibo ah. Sidaa darteed, haddii maamule uusan u hoggaansami karin siyaasadaha goobta oo uusan noqon karin mid rayid ah (xitaa marka uu la macaamilayo isticmaalayaasha muujinaya dabeecad dhibaat leh) inta uu wax ka qabanayo arrin go'an, maamuluhu waa inuu arrinta u keenaa gole ogeysiin ama u gudbiyaa maamule kale si uu wax uga qabto, halkii uu ka sii dari lahaa dhibaatada hab-dhaqan xumo.
=== Xisaabtanka ===
{{shortcut|WP:ADMINACCT}}
Maamulayaashu waxay ka xisaabtamaan ficilladooda ku lug leh qalabka maamulaha, maadaama ficillada maamulaha ee aan la sharaxin ay niyad-jabiyaan tafatirayaasha kale. Iyadoo lagu xaddidayo oo keliya xuduudaha [[Wikipedia:Anshax|rayidnimada]], [[Wikipedia:Ma jiraan weeraro shaqsiyeed|ka fogaanshaha weerarrada shakhsi ahaaneed]], iyo [[Wikipedia:U qaado niyad wanaagsan|u qaadashada niyad wanaagga]], tafatirayaashu waxay xor u yihiin inay wax ka weydiiyaan ama dhaleeceeyaan ficillada maamulaha. Maamulayaasha waxaa laga filayaa inay si degdeg ah oo rayid ah uga jawaabaan su'aalaha ku saabsan hab-dhaqankooda Wikipedia la xiriira iyo ficillada maamulka, gaar ahaan inta lagu jiro wada-hadallada bulshada ee golayaasha ogeysiiska ama inta lagu jiro habsocodka Guddiga Garsoorka. Maamulayaashu waa inay caddeeyaan ficilladooda marka la codsado.
Maamulayaasha si halis ah ama soo noqnoqda ugu dhaqma si dhibaato leh, ama lumiyay kalsoonida bulshada, waxaa la cunaqabteyn karaa ama laga xayuubin karaa xuquuqdooda maamulaha Guddiga Garsoorka ama codsiga dib-u-celinta xuquuqda. Tani waxay dhacday ama waxaa la soo jeediyay ficillada soo socda:
* Maamulnimo "niyad-xumo ah" ([[Wikipedia:Sock puppetry|isticmaalka akoonno badan oo been-abuur ah]], xadgudub weyn oo kalsooni ah,
{{spaced ndash}}tani waxay noqon kartaa mid lala yeesho tafatirayaasha (tusaale ahaan, la'aanta digniinaha habboon ama sharraxaadaha ficillada), ama si wax looga qabto welwelka bulshada (gaar ahaan marka la raadiyo sharraxaadyo ama faallooyin kale oo halis ah)
**In kasta oo hababka ugu wanaagsan ee maamulayaashu ay yihiin inay suurtageliyaan iimaylka iyo ogeysiisyada, looma baahna inay sidaas sameeyaan, mana aha inay akhriyaan ama ka jawaabaan haddii la suurtogeliyey. Maamulayaasha aan suurtagelin ogeysiisyada waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay arrintan ku muujiyaan boggooda isticmaalaha.
* Xadgudub soo noqnoqda, joogto ah, ama fool xun oo ku saabsan qalab ama oggolaansho isticmaale oo la socota qalabka maamulaha (sida u guurista faylasha ama isticmaalka [[Wikipedia:Rollback|dib-u-celinta]]) {{endash}} maamulaha waxaa laga xayuubin karaa mudnaanta maamulka si buuxda oo keliya si looga saaro helitaanka oggolaanshaha isticmaale ee la socda.
* Xukun xumo soo noqnoqda ama joogto ah.
=== Amniga ===
{{shortcut|WP:SECUREADMIN}}
Siyaasadda Wikipedia ee shuruudaha xoogga erayga sirta ah waxay ka rabtaa maamulayaashu inay haystaan ereyo sir ah oo xooggan iyo inay raacaan hababka amniga shakhsi ahaaneed ee habboon. Maadaama ay leeyihiin awood ay ku geystaan waxyeello goobta oo dhan ah hal tafatire, akoon maamule oo la jabsaday waa la xannibi doonaa, mudnaantiisana waa laga qaadi doonaa sababo la xiriira amniga goobta. Xaaladaha qaarkood, ka qaadista mudnaanta waxay noqon kartaa mid joogto ah. Maamule kasta oo la ogaado inuu haysto eray sir ah oo ka yar 8 xaraf ama ku jira [https://github.com/danielmiessler/SecLists/blob/master/Passwords/Common-Credentials/10k-most-common.txt 10,000-ka eray sir ah ee ugu caansan] sidoo kale waa laga qaadi karaa xuquuqda maamulka. Go'aanka ku saabsan dib-u-siinta xuquuqda maamulka maamulayaasha si ku-meel-gaar ah looga qaaday waxaa loo daayay Guddiga Garsoorka, kuwaas oo tixgelin doona in mulkiilaha saxda ah ee akoonka la aqoonsaday, iyo aragtidooda ku saabsan dhacdada iyo maamulka iyo amniga (oo ay ku jiraan amniga mustaqbalka ee suurtagalka ah) ee akoonka.
Xaqiijinta laba-tallaabo ah waa la heli karaa si loo sii sugo akoonnada loogana ilaaliyo isticmaalka aan la oggolayn.
Maamulayaashu waa inaysan '''marnaba''' la wadaagin eraygooda sirta ah ama akoonkooda qof kale, sabab kasta ha ahaatee. Haddii ay ogaadaan in eraygooda sirta ah la jabsaday, ama akoonkooda si kale loo jabsaday (xitaa haddii uu yahay tafatire ama qof ay yaqaaniin oo ay aaminsan yihiin), waa inay isku dayaan inay beddelaan isla markiiba, ama haddii kale u sheegaan maamule sare si si ku-meel-gaar ah looga qaado xuquuqda maamulka. Isticmaalayaasha ku guuldarreysta inay soo sheegaan isticmaalka aan la oggolayn ee akoonkooda waxaa laga qaadi doonaa xuquuqda maamulka. Isticmaalka aan la oggolayn waxaa loo tixgeliyaa 'xaalad muran leh', mana jirto in xuquuqda si otomaatig ah dib loogu soo celiyo.
== <span class="anchor" id="INVOLVED"></span><span class="anchor" id="UNINVOLVED"></span><span class="anchor" id="involved"></span><span class="anchor" id="uninvolved"></span>Maamulayaasha ku lugta leh ==
{{shortcut|WP:INVOLVED|WP:UNINVOLVED}}
{{Quote box
| quote = "Ninna ma aha garsoore ku habboon kiisa u gaar ah"
| source = Thomas Hobbes, ''Leviathan Leviathan''
}}
Guud ahaan, tafatirayaashu waa aysan u dhaqmin maamulayaal ahaan khilaafaadka ay ku lug lahaayeen. Tani waa sababta oo ah maamulayaasha lugta leh waxay noqon karaan, ama u muuqan karaan, kuwo aan awood u lahayn inay gaaraan go'aanno ujeeddo leh khilaafaadka ay dhinac ka ahaayeen ama ay dareen xooggan ka qabaan. Lug lahaanshaha waxaa bulshadu si ballaaran u fasiraysaa inay ku jirto khilaafaadyo hadda jira ama la soo dhaafay oo lala yeeshay tafatire (ama tafatirayaal), iyo khilaafaadka mowduucyada, dhib ma laha dabeecadda ama da'da khilaafka.
Hal digniin oo muhiim ah ayaa ah in maamulaha la falgalay tafatire ama goob mowduuc ah ''sii ahaan doona doorka maamulka oo kaliya'', ama kaasoo ka qaybgal kiisii hore uu ahaa mid yar ama tafaftirro cad oo aan muujin eex, waa {{em|aan lug lahayn}} mana laga horjoogsado inuu ka shaqeeyo awood maamul oo la xiriirta tafatirahaas ama goobta mowduuca ah. Digniinaha, wadahadal deggan oo macquul ah iyo sharraxaadda digniinahaas, talada ku saabsan caadooyinka bulshada, iyo talooyinka ku saabsan erayada suurtogalka ah iyo hababka ma ka dhigayaan maamulaha mid lug leh.
Kiisaska tooska ah (tusaale ahaan, burburinta muuqata, bulshadu waxay taariikh ahaan taageertay ficilka cad ee maamulaha kasta - xitaa haddii uu lug leeyahay - iyadoo la saleynayo in maamule kasta oo macquul ah uu u badan yahay inuu gaari lahaa gabagabadaas oo kale. In kasta oo ay jiraan wax ka reebitaan ku saabsan mamnuucidda tafatirayaasha lugta leh ee qaadaya ficil maamul, weli waa habka ugu wanaagsan ee kiisaska uu maamuluhu u muuqan karo inuu lug leeyahay in arrinta loo gudbiyo maamule kale iyada oo la marayo golayaasha ogeysiiska ee khuseeya.
Tafatirayaasha aan maamulayaasha ahayn ee xanibaya wadahadallada
iyo qiimaynta is-afgaradka waxaa lagu hayaa isla heerarkaas; tafatirayaasha xanibaya wadahadalladaas waa inaysan ku lug lahaan wadahadalka laftiisa ama khilaafaadka la xiriira.
== <span class="anchor" id="Grievances by users"></span><span class="anchor" id='Grievances by users ("administrator abuse")'></span>Cabashooyinka ==
{{shortcut|WP:ADMINABUSE|WP:ADMINISTRATORABUSE}}
Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in maamuluhu u dhaqmay si aan habboonayn, waa inuu si toos ah u muujiyaa welwelkiisa maamulaha mas'uulka ka ah oo uu isku dayaa inay xal gaaraan si nidaamsan oo rayid ah. Haddii aan arrinta lagu xallin labada dhinac u dhexeeya, isticmaayaashu waxay ku sii wadi karaan xallinta khilaafka (fiiri qaybtan hoose wixii macluumaad dheeraad ah). Hal hab oo suurtagal ah waa in la bilaabo wadahadal dib u eegista ficilka maamulka ama golaha ogeysiiska maamulayaasha si loo codsado jawaab celinta bulshada {{endash}} si kastaba ha ahaatee, cabasho sidayaashu waa inay ogaadaan in hab dhaqankooda la siman yahay oo la tixgeliyo sida isticmaalaha ay ka wada hadlayaan. Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in si aan habboonayn loo xanibay, wuxuu mari karaa habka codsiga xanibaada waa uu sharaxi karaa xaaladda iyo sababta ay u rumeysan yihiin in xiriddu ay tahay mid aan habboonayn ama aan la caddayn karin.
In kasta oo Guddiga Garsoorka ausan si caadi ah u eegin Xanibaha gaagaaban ama caadiga ah, welwelka ku saabsan caafimaadka maamulaha iyo ku habboonaanta doorka waxaa loo keeni karaa guddiga iyadoo lala wato Codsi Garsoor, badanaa marka hababka kale ee xallinta khilaafka ay guuldarraysanayaan iyo marka habkani yahay ikhtiyaarka ugu dambeeya.
== Si khaldan u adeegsiga qalabka maamulka ==
{{shortcut|WP:TOOLMISUSE}}
Si khaldan u adeegsiga qalabka maamulka waxaa loo tixgeliyaa ''arrin aad u culus''. Qalabkan waxaa la siiyaa isticmaalayaasha lagu kalsoon yahay si ay ugu fuliyaan hawlaha dayactirka iyo hawlo kale, waana in mar walba loo adeegsadaa si taxaddar leh, xilkasnimo leh, dadaal ku habboon iyo go'aan-qaadasho wanaagsan. Si xun u adeegsiga qalabka maamulka si culus waxay horseedi kartaa cunaqabatayn ama xitaa in xuquuqda maamulka laga qaado. Haddii isticmaale uu aaminsan yahay in maamule uusan qalabkiisa maamulka u adeegsan si waafaqsan siyaasadaha iyo tilmaamaha Wikipedia ee jira, waa inuu marka hore walaaciisa iyo arrimaha uu qabo si toos ah ugala hadlo maamulaha ay khusayso. Haddii arrinta si toos ah loo xallin waayo, ama la go'aamiyo in ay lagama maarmaan tahay ama habboon tahay in bulshada inteeda kale lala socodsiiyo, isticmaalayaashu waxay walaacooda ku soo bandhigi karaan meel ay bulshada inteeda kale dib ugu eegto.
Xaaladaha caadiga ah ee ay habboon tahay in laga fogaado adeegsiga qalabka maamulka waxaa ka mid ah:
* ''Isku dhac dano ama dhexdhexaadnimo la'aan'' – Maamulayaashu caadi ahaan waa inaysan qalabkooda u adeegsan arrimaha ay si shakhsi ah ugu lug leeyihiin (tusaale ahaan, khilaaf nuxur ah oo ay dhinac ka yihiin).
* ''Caadooyinka bulshada ama siyaasadaha'' – Marka siyaasad ama caado bulsheed ay si cad u tilmaamayso inaan qalabka la adeegsan, waa inaan la adeegsan iyada oo aan la bixin sharraxaad muujinaysa in arrinta si taxaddar leh loo tixgeliyey iyo sababta ka-reebitaanka (dhifka ah) loogu arkay mid macquul ah.
* ''Tallaabooyinka maamulaha ee la xiriira tafatirka lacagta lagu bixiyo'' – Qalabka maamulka looma adeegsan karo qayb ka mid ah hawl tafatir lacag lagu bixiyo, marka laga reebo xaaladaha lacagta ay bixiso Aasaaska Wikimedia ama shirkad xiriir la leh WMF.
* ''Ka noqoshada tallaabooyinka maamulayaasha kale'' – Tallaabooyinka maamulayaasha kale waa in la ixtiraamaa, gaar ahaan marka maamulaha tallaabada qaaday uu isagu arrinta ku lug leeyahay; badanaa waa in marka hore wada-hadal lala yeeshaa.
* ''Dib u celinta tallaabo maamul oo hore loo soo celiyey'' (mararka qaarkood loo yaqaan "dagaalka giraangiraha").
Hoos ka eeg faahfaahinta arrimahan iyo ka-reebitaannada aadka u yar.
Xitaa marka adeegsiga qalabku u muuqdo mid macquul ah, haddii shaki jiro waxaa habboon in maamule kale oo madax-bannaan laga codsado inuu arrinta dib u eego oo, haddii ay habboon tahay, uu tallaabada qaado.
=== Ka noqoshada tallaabada maamule kale ===
{{shortcut|WP:RAAA}}
Maamulayaasha waxaa laga filayaa inay yeeshaan go'aan-qaadasho wanaagsan, waxaana la aaminsan yahay inay si taxaddar leh uga fiirsadeen tallaabooyinka ama go'aannada ay qaadaan iyagoo maamulayaal ah. Maamulayaashu way isku khilaafi karaan, laakiin tallaabooyinka maamulka waa inaan dib loo celin sabab la'aan. Waa in marka hore si taxaddar leh looga fiirsadaa arrinta, isla markaana (haddii ay u badan tahay in tallaabada laga hor yimaado) lala yeeshaa wada-hadal kooban maamulaha tallaabada laga soo horjeedo, haddii maamulahaasi weli diyaar yahay.
==== Xaaladaha gaarka ah ====
Xaaladaha qaarkood, xeerka guud ee ka dhanka ah dib u celinta tallaabada maamule kale ma khuseeyo:
* '''Xannibaadaha uu soo rogay Guddiga Garsoorka:''' Xannibaadaha uu oggolaaday Guddiga Garsoorka waa inay lahaadaan tilmaam cad oo muujinaysa halka ay ka yimaadeen, sida "Guddiga Garsoorka awgiis" ama "Codsiga Guddiga Garsoorka oo keliya". Maamulayaashu waa inay xannibaadahaas dhigaan, yareeyaan ama ka qaadaan oo keliya marka ay haystaan oggolaansho qoraal ah oo hore uga yimid Guddiga.
* '''Xannibaadaha CheckUser:''' Xannibaadaha lagu calaamadeeyay "Xannibaadda CheckUser" (taas oo ah, xannibaad ku salaysan natiijooyinka qarsoon ee CheckUser) waa inaysan ka noqon maamulayaasha aan heli karin qalabka CheckUser. Cabashooyinka ku saabsan xannibaadahan badanaa waxaa lagu dhageystaa Wikipedia gudaheeda, laakiin xaaladaha khasabka ah waxaa dhageysan kara Guddiga Garsoorka. Bishii Luulyo 2010, maamulayaasha waxaa la xusuusiyey inaysan ka noqon karin xannibaadaha CheckUser iyaga oo aan oggolaansho hore ka helin Guddiga ama CheckUser.
* '''Xannibaadaha Oversight:''' Xannibaadaha lagu calaamadeeyay "Xannibaadda Oversight" (taas oo ah, xannibaadaha ku salaysan macluumaad la qariyey) waa inaysan ka noqon maamulayaasha aan haysan xuquuqda Oversight. Bishii Maarso 2013, Guddiga Garsoorku wuxuu go'aamiyey inaan xannibaadaha Oversight laga noqon karin iyada oo aan oggolaansho hore laga helin Guddiga ama Oversighter.
* '''Xannibaadaha VRT ee la xiriira isku dhaca danaha:''' Xannibaadaha la saaray iyada oo loo marayo safka VRT ee la xiriira isku dhaca danaha, kuwaas oo ay ku jiraan lambarka tigidhka ee sababta u ah xannibaadda, waa inaan laga noqon iyada oo aan oggolaansho laga helin maamule heli kara safkaas ama Guddiga Garsoorka. Tani waxay khusaysaa go'aankii Abriil 2026.
=== <span class="anchor" id="Wheel war"></span>Dib u celinta tallaabo hore loo celiyey ("dagaalka giraangiraha") ===
{{shortcut|WP:WHEEL|WP:WW}}
Marka maamule kale uu ''hore u'' celiyey tallaabo maamul, aad bay u yar tahay in ay jirto sabab sharci ah oo maamulihii hore ama maamule kale ugu celin karo tallaabadaas ama tallaabo la mid ah, iyada oo aan marka hore la yeelan wada-hadal cad oo horseeda go'aan ku dhisan is-afgarad. Dagaalka giraangiruhu waa xaalad uu maamule ka noqdo tallaabo maamul oo uu qaaday maamule kale, balse halkii laga wada-hadli lahaa khilaafka, qalabka maamulka si is-daba-joog ah loogu adeegsado in lagu tirtiro ama dib loogu sameeyo tallaabada. Marka laga reebo xaalado aad u yar, tallaabo maamul oo dib loo celiyey waa inaan mar kale la soo celin iyada oo aan la helin is-afgarad.
<div style="border: 2px solid #990000; background-color: #FF000030; border-radius: 1em; padding: 0.5em 1em; color:inherit;">
<strong style="font-weight:normal;">Ha ku celin tallaabo maamul oo dib loo celiyey marka aad ogtahay in maamule kale uu ka soo horjeedo. Ha sii wadin silsilad dib-u-celin maamul ah iyada oo aan wada-hadal jirin. Khilaafaadka maamulka ku xalli {{underline|wada-hadal}}.</strong>
</div>
Dagaalka giraangiruhu badanaa wuxuu horseedaa codsi degdeg ah oo loo gudbiyo Guddiga Garsoorka. Cunaqabataynta lagu soo rogo dagaalka giraangiraha waxay u dhexayn kartaa canaan iyo digniin, xannibaad ku-meel-gaar ah, ilaa in xuquuqda maamulka laga qaado, xitaa marka ay tahay dhacdadii ugu horreysay. Waxaa jiray dhowr kiis oo Guddiga Garsoorku ka garnaqay kuwaas oo la xiriiray dagaalka giraangiraha.
Ereygaas waxaa sidoo kale taariikh ahaan loo adeegsan jiray in lagu tilmaamo maamule si aan habboonayn u celinaya noocyo gaar ah oo tallaabooyin rasmi ah.
Wikipedia waxay ku shaqaysaa ruuxa [[Wikipedia:Is afgarad|is-afgaradka]]; khilaafaadka waa in lagu xalliyaa wada-hadal xushmad leh, halkii ay ka noqon lahaayeen loollan awoodeed. Waxaa jira xaalado yar oo dagaalku ka habboonaan karo wada-hadalka ama mudan in lagu halis geliyo sumcaddaada wanaagsan. Haddii aad dareento ''rabitaan'' ah inaad gasho dagaalka giraangiraha, isku day beddelladan:
* Raadi wada-hadal wax dhisaya oo ujeeddadiisu tahay dejinta xaaladda iyo ku soo celinta habraacyada caadiga ah. Qaadashada hab-dhaqan deggan oo qaboojinaya xaaladda, adigoo si ula kac ah u sharraxaya mowqifkaaga, way caawin kartaa. Xaaladaha qaarkood, iimaylku wuxuu suurtagelin karaa in talo shakhsi ah oo daacad ah la bixiyo, taas oo aan si fudud loogu soo bandhigi karin wiki-gan.
* Haddii aad ka welwelsan tahay hab-dhaqan xumo, sug oo ha ku degdegin tallaabo. Marka ay jirto <strong>si xun u adeegsiga qalabka maamulka oo halis ah ama aad u fool xun</strong>, tixgeli inaad cabasho u gudbiso [[Wikipedia:Ogaysiiska Maamulka|Guddiga Garsoorka]].
* Haddii aad ka welwelsan tahay in wada-shaqayn la'aanta ama dib-u-dhaca wada-hadalku ay xaaladda si dhakhso ah uga sii dari karto ama ay ka dhigi karto mid aan habboonayn, mararka qaarkood waxaa macquul ah in iimayl loo diro Guddiga Garsoorka si loogu wargeliyo xaaladda ama looga codsado faragelin ama talo degdeg ah. Tani waxay si gaar ah u khusayn kartaa xaaladaha ay ku lug leeyihiin macluumaad aan dadweyne ahayn ama ay dhici karto waxyeello.
* Xusuusnow inaad haysato boqollaal saaxiibbo ah: keligaa ma tihid, badanaana arrimaha waxaa sii xumeeya go'aan-qaadasho liidata. Haddii lagu arko adigoo si wanaagsan u dhaqmaya, arrintu badanaa si dhakhso ah ayay u dhammaan doontaa, si kasta oo ay hadda u muuqato mid xun. Mararka qaarkood waxa ugu wanaagsan waa inaad nasasho qaadato oo aad is dejiso.
Ereyga "wheel" wuxuu ka yimid sharraxaadda akoonnada leh mudnaanta sare ee kombiyuutarradii waaweynaa ee PDP-10 iyo TOPS-20, halkaas oo "wheel" loogu adeegsan jiray si la mid ah ereyga "root" ee nidaamyada Linux/Unix.<ref>{{cite web|title=Wheel |url=http://www.catb.org/jargon/html/W/wheel.html |access-date=8 June 2021 |work=Jargon File 4.4.7 |publisher=Eric S. Raymond}}</ref>
<ref>{{cite web|title=Wheel bit |url=http://www.catb.org/jargon/html/W/wheel-bit.html |access-date=8 June 2021 |work=Jargon File 4.4.7 |publisher=Eric S. Raymond}}</ref>
==Tixraacyada==
{{Reflist}}
== Xiriiriyeyaasha dibadda ==
* [[Meta:Administrators of Wikimedia projects/Wikipedias|Maamulayaasha dhammaan Wikipediyeyaasha]],
*[[:en:Wikipedia:Meta|Meta-Wiki]]
10y4rot5h3cilqvkd5eyts6o26l5pxa
311470
311469
2026-10-30T17:30:11Z
Isma4l
41797
311470
wikitext
text/x-wiki
{{Policy|WP:ADMIN|WP:SYSOP|WP:MOP}}
{{Ombox
|text = '''Kani ma aha bog lagu dhejiyo su'aalaha maamulayaasha.''' Taas beddelkeeda, isticmaal Codsashada dareenka maamulaha.|image=[[File:Symbol question.svg|link=|alt=|35px]]}}
{{Nutshell|Maamulayaashu waa tafatirayaal tabaruceyaal ah lagu kalsoon yahay ee loo oggolaaday inay isticmaalaan qalabka gaar ah ee Wikipedia Soomaaliga. Waxaa laga filayaa inay ilaalinayaan heer sare oo anshax ah, inay si caddaalad ah u adeegsadaan qalabka, isla markaana ay {{strong|marnaba}} u isticmaalin si ay faa'iido uga helaan khilaaf.}}
{{Enforcement policy list}}
[[File:Wikipedia Administrator.svg|thumb|Qalabka maamulka ee Wikipedia waxaa badanaa lagu barbar dhigaa mop-ka nadaafadda, taasoo keenta in maamulnimada mararka qaarkood lagu sifeeyo in "la siiyay mop-ka". Sida qof nadiifiye ah oo dhab ah laga yaabo inuu furayaal u haysto xafiisyo ay shaqaalaha kale ka reeban yihiin, maamulayaashu waxay leeyihiin awoodo gaar ah oo door ah, laakiin - sidoo kale sida nadiifiyaha dhabta ah - kama muhiimsana tafatirayaasha kale.]]
'''Maamulayaasha''', oo si caadi ah loogu yaqaan '''admins''' ama '''sysops''' (hawl wadeenada nidaamka), waa tafatirayaasha [[Wikipedia]] ee la siiyay awoodda farsamo si ay u qabtaan ficilo gaar ah oo ku saabsan Wikipedia Soomaaliga. Kuwani waxaa ka mid ah awoodda ay u leeyihiin inay [[WP:BLOCK|xanibaan]] oo ay furaan akoonnada isticmaalaha, [[Ciwaanka IP-ga|cinwaannada IP]], iyo kala duwanaanshaha IP ee tifaftiridda, inay wax ka beddelaan bogagga si buuxda loo [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaaliyay]], inay codsadaan oo ay ka saaraan [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaalinta bogga]], inay [[WP:DELETE|tirtiraan]] oo ay soo celiyaan bogagga, inay wareejiyaan bogagga iyada oo aan la xaddidin, iyo inay isticmaalaan qalabka kale ee gaarka ah.
Maamulayaashu waxay qaataan mas'uuliyadahan iyagoo ah tabaruceyaal ka dib markii ay maraan habka dib u eegista bulshada ama iyagoo ay soo doorteen saaxiibadooda tafatirayaasha ah. Uma dhaqmaan sidii shaqaale ka tirsan [[Wikimedia Foundation|Aasaaska Wikimedia]]. Weligood looma baahna inay isticmaalaan qalabkooda mana aha inay marnaba u isticmaalaan si ay faa'iido uga helaan khilaaf ay ku lug lahaayeen. Maamulayaasha waa inaan lagu khaldin [[m:System administrators|maamulayaasha nidaamka Wikimedia]] ("sysadmins").
Wikipedia Soomaaliga wuxuu leeyahay {{NUMBEROFADMINS}} maamulayaal (fiiri {{Plainlink|url=//so.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ListUsers/sysop&limit=2000|name=liiska buuxa ee akoonnada leh mudnaanta maamulaha}} ama liisaska maamulayaasha ee heerka wax qabadka).
== <span class="anchor" id="POWERS"></span><span class="anchor" id="Powers"></span><span class="anchor" id="ABILITIES"></span><span class="anchor" id="Abilities"></span><span class="anchor" id="ADMINRIGHTS"></span><span class="anchor" id="MOPRIGHTS"></span>Awoodaha maamulayaasha ==
{{Shortcut|WP:MOPRIGHTS}}
Maamulayaashu waxay leeyihiin awood farsamo oo ay ku fuliyaan tallaabooyinka soo socda:
* [[Wikipedia:Xannibaadyo iyo mamnuucid|Xannibidda iyo ka qaadista xannibaadda]] akoonnada isticmaalayaasha, cinwaannada IP-ga iyo kala duwanaanshaha cinwaannada IP-ga ee tafatirka<ref>Xannibaadahani waxay ka hor istaagi karaan isticmaalayaasha inay tafatiraan bogag ama meel magacyo gaar ah, ama waxaa lagu dabaqi karaa goobta oo dhan iyo {{em|dhammaan bogagga}}.</ref>
* Codsashada, wax ka beddelidda iyo ka qaadista [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaalinta bogga]] si loo xaddido ama loo oggolaado tafatirka, rarista, abuurista iyo/ama soo gelinta faylasha
* Wax ka beddelidda bogagga si buuxda loo ilaaliyay
* [[Wikipedia:Xeerka Tirtirka|Tirtiridda]] bogagga leh 5,000 ama ka yar oo dib-u-eegis ah<ref>Bogagga leh in ka badan 5,000 oo dib-u-eegis ah waxaa tirtiri kara oo keliya [[Wikipedia:Steward|steward]].</ref>
* Daawashada iyo soo celinta bogagga la tirtiray
* [[Wikipedia:Tirtiridda taariikhda|Xaddididda iyo soo celinta muuqashada dadweynaha]] ee macluumaadka ku jira diiwaannada gaarka ah iyo dib-u-eegisyada bogagga
* Bixinta iyo ka qaadista xuquuqaha gaarka ah ee isticmaalayaasha, sida ay [[Wikipedia:Codsiga maamulka/Hordhac|codsadaan akoonnada isticmaalayaashu]]<ref>Maamulayaashu waxay bixin karaan oo ka qaadi karaan xuquuqaha abuuraha akoonka, confirmed, event organizer iyo IP block exempt. Waxay sidoo kale awood u leeyihiin inay bixiyaan oo ka qaadaan xuquuqaha been-abuurka ah ee AutoWikiBrowser iyo AFC, maadaama ay wax ka beddeli karaan bogagga si buuxda loo ilaaliyay.</ref>
* Wax ka beddelidda bogagga ku jira meel magaca MediaWiki, marka laga reebo bogagga JavaScript iyo CSS<ref>Kaliya [[Wikipedia:Interface administrators|maamulayaasha is-dhexgalka]] ayaa awood u leh inay wax ka beddelaan bogagga JavaScript iyo CSS ee ku jira meel magaca MediaWiki.</ref>
* Fulinta tallaabooyin kale oo gaar ah sida ku cad {{Section link|Special:ListGroupRights#sysop}}
Sida caadiga ah, maamulayaashu waxay mas'uul ka yihiin go'aaminta natiijada wada-hadallada qaarkood, sida wada-hadallada tirtiridda, wada-hadallada rarista iyo wada-hadallada dib-u-eegista rarista. Si kastaba ha ahaatee, tafatirayaasha aan maamulayaasha ahayn ayaa iyaguna xiri kara wada-hadallada.
== Noqoshada maamulaha ==
{{Shortcut|WP:CANDIDATE|WP:BECOMEADMIN}}
Wikipedia-ha Af-Soomaaliga, waxaa jira laba hab oo lagu noqdo maamule: in lagu gaaro is-afgarad ka dhasha wada-hadal dadweyne ama in lagu doorto cod qarsoodi ah. Wikipedia-ga Af-Soomaaligu wuxuu u baahan yahay in musharraxiinta maamulaha ay haystaan xuquuqda isticmaalaha [[Wikipedia:Autoconfirmed users|isticmaale si toos ah loo xaqiijiyay]]. ([[m:List of Wikipedias|Wikipedia-yada kale]] waxay leeyihiin siyaasado u gaar ah oo ku saabsan magacaabista maamulayaasha.)
'''Kaliya hal akoon oo qof leeyahay ayaa yeelan kara xuquuqda maamulka'''. Waxa keliya ee ka reeban waa in maamulayaashu ay maamuli karaan [[Wikipedia:Bots|bot-yo]] leh xuquuqda maamulka.
Xuquuqda maamulaha waxaa la bixiyaa muddo aan xaddidnayn, waxaana laga qaadaa oo keliya marka la codsado, xaaladaha ku lug leh faragelinta heerka sare ah ama sababo la xiriira dhaqdhaqaaq la'aan.
=== <span class="anchor" id="Request for adminship"></span>Codsashada maamulnimada iyada oo loo marayo is-afgarad ===
Isticmaale kasta oo si toos ah loo xaqiijiyay wuxuu bulshada ka codsan karaa maamulnimo ("RfA"). Si kastaba ha ahaatee, maamulayaasha waxaa laga filayaa inay bulshada dhexdeeda ku leeyihiin kalsooni iyo sumcad sare, sidaas darteed codsiyada ay soo gudbiyaan isticmaalayaasha aan lahayn khibrad ku filan badanaa ma guuleystaan. Tafatire kasta wuxuu ka faalloon karaa codsiga, wuxuuna musharrax kasta u qiimeyn karaa si gaar ah. Si kastaba ha ahaatee, kaliya tafatirayaasha haysta xuquuqda isticmaalaha si toos ah loo xaqiijiyay ayaa ka codayn kara codsiyada.
Ka hor inta aysan codsan ama aqbalin magacaabista, musharraxiintu guud ahaan waa inay ahaadaan tafatirayaal firfircoon oo joogto ah, lehna khibrad iyo aqoon ku filan oo ku saabsan habraacyada iyo dhaqamada Wikipedia. Waa inay ixtiraamaan oo fahmaan siyaasadaha Wikipedia, isla markaana ay kasbadeen kalsoonida guud ee bulshada. Musharraxiinta waxaa sidoo kale laga rabaa inay caddeeyaan haddii ay waligood Wikipedia lacag ku tafatireen. Su'aalaha arrintan la xiriira waxaa loo oggol yahay in la weydiiyo musharrax kasta iyo tafatire kasta oo bulshada ka tirsan inta uu socdo habka RfA.
Wada-hadalku wuxuu socdaa muddo toddoba maalmood ah, waxaana looga arrinsadaa in musharraxu noqdo maamule iyo in kale. Sida habraacyada kale ee ku salaysan is-afgaradka bulshada, RfA-yada waxaa lagu xayaysiiyaa [[:en:MediaWiki:Watchlist-messages|farriimaha liiska la-socodka tafatirayaasha]]. Bulshadu waxay dejisay xad ku saabsan su'aalaha: tafatire kasta ma weydiin karo musharraxa wax ka badan laba su'aalood. Sidoo kale lama oggola su'aalo ka kooban qaybo badan oo loo soo bandhigo sidii hal su'aal, balse dhab ahaantii ka kooban su'aalo badan oo ka badan xadka la oggol yahay. [[Wikipedia:Bureaucrats|Bureaucrats]] iyo la-socdayaasha loo xilsaaray waxay maamuli karaan RfA-yada, iyagoo la tacaalaya faallooyinka iyo/ama codadka ay u arkaan kuwo aan habboonayn.
Habka RfA wuxuu u oggolaanayaa tafatirayaasha kale inay wax badan ka ogaadaan musharraxa. Tafatirayaashu waxay qiimeeyaan ka-qaybgalka musharraxa iyo waayo-aragnimadiisa tafatire ahaan, waxayna la yeeshaan wada-hadallo si ay u fahmaan sida uu u garanayo doorka uu codsanayo. Tafatirayaashu waxay sheegaan inay taageersan yihiin ama ka soo horjeedaan codsiga, iyagoo soo bandhigaya sababahooda iyo aragtidooda ku saabsan musharraxa. Maamule bureaucrat ah oo aan arrinta ku lug lahayn ayaa markaas go'aaminaya inuu jiro [[Wikipedia:Is afgarad|is-afgarad]] lagu oggolaanayo codsiga iyo in kale. Go'aankani kuma salaysna oo keliya boqolleyda taageerada, laakiin ficil ahaan, inta badan RfA-yada hela taageero ka badan 75% way guuleystaan. Bulshadu waxay go'aamisay in ''guud ahaan'', RfA-yada hela taageero u dhexaysa 65% iyo 75% ay ku xiran yihiin go'aanka bureaucrat-yada. (Sidaas darteed, waxaa macquul ah in ku dhowaad dhammaan RfA-yada hela taageero ka yar 65% ay guuldarraystaan.)
In kasta oo RfA-gu yahay hab adag, haddana tayada jawaab-celinta iyo qiimaynta ay tafatirayaasha khibradda leh ka sameeyaan u-diyaargarowga iyo hab-dhaqanka musharraxa badanaa aad bay u sarreeyaan. Codsadayaasha aan ku guulaysan codsigooda balse tallaabooyin ka qaada waxyaabaha lagu dhaliilay waxay badanaa ku guuleystaan codsi dambe oo ay soo gudbiyaan bilo ka dib. Haddii aad xiisaynayso inaad codsato maamulnimo, waa inaad marka hore akhridaa hagaha codsashada maamulnimada iyo tilmaamaha magacaabista. Markaad diyaar u noqoto inaad codsato, waxaad magacaabistaada ku dari kartaa bogga [[Wikipedia:Codsiga maamulka]] ("RfA"), adigoo raacaya tilmaamaha boggaas.
=== Doorashooyinka maamulayaasha ===
Maamulayaasha waxaa sidoo kale lagu dooran karaa doorasho maamule oo cod qarsoodi ah lagu dhiibto. Doorashooyinka maamulayaasha, oo bilaabmay 2024, ma beddelayaan habka RfA, musharraxiinta doonaya inay noqdaanna si xor ah ayay u dooran karaan habka ay adeegsanayaan. Doorasho tijaabo ah ayaa la qabtay Oktoobar 2024. Doorashooyinka maamulayaasha waxaa si joogto ah loogu daray jadwalka shanta bilood ah, kaddib RfC la qabtay horraantii 2025. Marka laga reebo muddada ka horraysa doorashada ee loogu talagalay magacaabista musharraxiinta iyo diyaarinta codbixinta, habku wuxuu qaataa 12 maalmood: shan maalmood oo wada-hadal iyo su'aalo ah, oo ay ku xigto toddoba maalmood oo cod qarsoodi ah. Wareegyada doorashada iyo waqtiyada ay furmayaan marxalad kasta waxaa horay loogu sii shaaciyaa ogeysiisyo, oo ay ku jiraan farriimaha liiska la-socodka.
Marka codbixintu dhammaato, doorashada waxaa baaraya saddex [[Wikipedia:Check user|CheckUser]] ama [[Wikipedia:Steward|Steward]] oo ka tirsan Wikipedia-ga Af-Soomaaliga. Waxay hubinayaan codadka la isku celceliyey, kuwa aan u qalmin iyo kuwa ay dhiibteen akoonnada been-abuurka ah, iyagoo tirtiraya codadkaas marka loo baahdo. Marka baaritaanku dhammaado, codadka waa la tiriyaa, natiijooyinkana waa la shaaciyaa, maamulayaasha cusubna waxaa la siiyaa xuquuqda maamulka. Si uu u guuleysto, musharraxu waa inuu helaa ugu yaraan 70% taageero ah iyo kooram ka kooban ugu yaraan 20 cod oo taageero ah. Boqolleyda taageerada waxaa musharrax kasta loogu xisaabiyaa sidan: Taageerada / (Taageerada + Ka soo horjeedka). Codadka "Dhexdhexaad" laguma daro xisaabinta boqolleyda taageerada musharraxa, mana saameeyaan natiijada dhinacaas.
== Meelaha ay maamulayaashu si gaar ah uga caawin karaan ==
Xuquuqda maamuluhu waxay si weyn waxtar ugu yeelan kartaa qaybaha qaarkood ee Wikipedia:
* Ka hortagga kharribaadda
* Wax ka qabashada dhibaatooyinka xuquuqda daabacaadda
* Dhacdooyinka u baahan feejignaanta maamulayaasha
* Qaybaha [[Bogga Hore]], sida wararka iyo qaybta “Ma ogtahay?”
* La socodka isbeddellada dhow
* Codsiyada tirtiridda degdegga ah
* Dhaqangelinta xeerka saddexda jeer ee dib-u-celinta iyo wax ka qabashada xadgudubyada dagaalka tafatirka.
“Maamulayaasha aan ku lug lahayn” waxay sidoo kale ka caawin karaan maamulka Guddiga Garsoorka iyo xallinta khilaafaadka la xiriira meelaha iyo xaaladaha dhibaatada leh. Maamulayaasha doorkan ka shaqaynaya waa ''dhexdhexaad''; si toos ah uguma lug laha arrimaha ay dadka ka caawinayaan. Waxay sidoo kale fuliyaan liisaska cunaqabataynta ee ay tahay inay maamulayaasha dhexdhexaadka ahi dhaqan geliyaan.
== <span class="anchor" id="anyuser"></span>Golayaasha ogeysiiska maamulayaasha ==
{{shortcut|WP:ANYUSER}}
Saddex golayaal ogeysiis oo waaweyn ayaa jira oo ay ka dhacaan wadahadallada maamulaha guud (isticmaale kasta wuxuu soo dhigi karaa ama ka qayb qaadan karaa wadahadallada halkaas):
* [[Wikipedia:Ogaysiiska Maamulka]] – Loo isticmaalo waxyaabaha ay maamulayaashu jeclaan karaan (ama u baahan karaan) inay ogaadaan, sida ogeysiisyada iyo macluumaadka guud.
– Loo isticmaalo arrimaha u baahan dareenka maamulayaasha soo maraya. In kasta oo mawduucyada halkan ay noqon karaan kuwo dhaadheer, golahan waxaa inta badan loogu talagalay dhacdooyinka iyo arrimaha kale ee u baahan talo ama dareen.
– Waa gole ogeysiis oo ficillada maamulka ee maamulayaasha lagaga wada hadli karo loona eegi karo bulshada ballaaran.
== Filashooyinka maamulnimada ==
{{shortcut|WP:ADMINEXPECT}}
=== Daryeelka iyo xukunka ===
Haddii la siiyo helitaanka, maamulayaashu waa inay daryeel ku muujiyaan isticmaalka hawlahan cusub, gaar ahaan awoodda ay u leeyihiin inay tirtiraan bogagga oo ay xannibaad saaraan isticmaalayaasha iyo cinwaannada IP (fiiri hage sida loo sameeyo ee maamulayaasha si aad u barato sida loo sameeyo waxyaalahan). Maamulayaasha cusub waa inay sidoo kale eegaan bogagga ku xiran liiska akhriska maamulayaasha ka hor intaysan isticmaalin awoodahooda maamul. Khaladaadka marmarka qaarkood la sameeyo waa la aqbalaa laakiin khaladaadka halista ah ama soo noqnoqda, ama kuwa ku lug leh xad-gudubyada hab-dhaqanka maamulaha, marmarka qaarkood lama aqbalo.
Qalabka maamulaha sidoo kale waa in lagu isticmaalo xukun taxaddar leh; waxay qaadan kartaa xoogaa waqti ah maamulaha cusub inuu barto goorta ay ugu fiican tahay in la isticmaalo qalabka, waxayna qaadan kartaa bilo in la helo dareen wanaagsan oo ku saabsan muddada ku habboon ee la dejinayo marka la isticmaalayo qalabka sida xannibaadda iyo ilaalinta bogga ee khilaafaadka adag. Maamulayaasha cusub waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay si tartiib ah u bilaabaan oo ay ka dhistaan khibrad meelaha ay ku barteen, iyo inay dadka kale waydiiyaan haddii ay shaki qabaan.
=== Hab-dhaqanka maamulaha ===
{{shortcut|WP:ADMINCOND}}
Maamulayaashu waa inay ku hoggaamiyaan tusaale ahaan, isla markaana, sida ''dhammaan tafatirayaasha'', ay ugu dhaqmaan si ixtiraam leh, rayid ah oo ay ula falgalaan kuwa kale ''mar kasta''. Maamulayaashu kama xoroobaan {{em|wax kasta}} oo ka mid ah siyaasadaha la dejiyay ee Wikipedia; waxaa laga filayaa inay raacaan oo ay gutaan waajibaadkooda sida ugu fiican ee awooddooda ah. Khaladaadka marmarka qaarkood waa kuwo si buuxda ula jaanqaadi kara isticmaalka qalabka maamulaha; maamulayaasha looma filayo inay noqdaan kuwo kaamil ah. Si kastaba ha ahaatee, carqaladaynta joogtada ah ama halista ah ee Wikipedia iyada oo loo marayo dabeecad sida [[Wikipedia:Anshax|aan rayid ahayn]] ama tafatirid niyad-xumo ah waa mid aan la jaanqaadi karin oo ah ''khilaaf toos ah'' oo lala leeyahay filashooyinka iyo mas'uuliyadaha maamulayaasha, iyo xukunka xun ee joogtada ah ama fool xun ayaa horseed u noqon kara in laga xayuubiyo qalabka maamulaha. Maamulayaashu waa inay ku dadaalaan inay tusaale u noqdaan heerarka sare ee ixtiraamka iyo rayidnimada, iyo tafatirkooda, wada-hadalladooda, is-dhexgalkooda, iyo hab-dhaqankoodu waa inay dejiyaan tusaalaha dhammaan tafatirayaasha kale ''mar kasta''. Tani waa labadaba ''shuruud'' iyo ''xaalad'' haysashada mudnaanta maamulaha.
Maamulayaashu waa inay maskaxda ku hayaan inay haystaan boqollaal saaxiibo ah. Sidaa darteed, haddii maamule uusan u hoggaansami karin siyaasadaha goobta oo uusan noqon karin mid rayid ah (xitaa marka uu la macaamilayo isticmaalayaasha muujinaya dabeecad dhibaat leh) inta uu wax ka qabanayo arrin go'an, maamuluhu waa inuu arrinta u keenaa gole ogeysiin ama u gudbiyaa maamule kale si uu wax uga qabto, halkii uu ka sii dari lahaa dhibaatada hab-dhaqan xumo.
=== Xisaabtanka ===
{{shortcut|WP:ADMINACCT}}
Maamulayaashu waxay ka xisaabtamaan ficilladooda ku lug leh qalabka maamulaha, maadaama ficillada maamulaha ee aan la sharaxin ay niyad-jabiyaan tafatirayaasha kale. Iyadoo lagu xaddidayo oo keliya xuduudaha [[Wikipedia:Anshax|rayidnimada]], [[Wikipedia:Ma jiraan weeraro shaqsiyeed|ka fogaanshaha weerarrada shakhsi ahaaneed]], iyo [[Wikipedia:U qaado niyad wanaagsan|u qaadashada niyad wanaagga]], tafatirayaashu waxay xor u yihiin inay wax ka weydiiyaan ama dhaleeceeyaan ficillada maamulaha. Maamulayaasha waxaa laga filayaa inay si degdeg ah oo rayid ah uga jawaabaan su'aalaha ku saabsan hab-dhaqankooda Wikipedia la xiriira iyo ficillada maamulka, gaar ahaan inta lagu jiro wada-hadallada bulshada ee golayaasha ogeysiiska ama inta lagu jiro habsocodka Guddiga Garsoorka. Maamulayaashu waa inay caddeeyaan ficilladooda marka la codsado.
Maamulayaasha si halis ah ama soo noqnoqda ugu dhaqma si dhibaato leh, ama lumiyay kalsoonida bulshada, waxaa la cunaqabteyn karaa ama laga xayuubin karaa xuquuqdooda maamulaha Guddiga Garsoorka ama codsiga dib-u-celinta xuquuqda. Tani waxay dhacday ama waxaa la soo jeediyay ficillada soo socda:
* Maamulnimo "niyad-xumo ah" ([[Wikipedia:Sock puppetry|isticmaalka akoonno badan oo been-abuur ah]], xadgudub weyn oo kalsooni ah,
{{spaced ndash}}tani waxay noqon kartaa mid lala yeesho tafatirayaasha (tusaale ahaan, la'aanta digniinaha habboon ama sharraxaadaha ficillada), ama si wax looga qabto welwelka bulshada (gaar ahaan marka la raadiyo sharraxaadyo ama faallooyin kale oo halis ah)
**In kasta oo hababka ugu wanaagsan ee maamulayaashu ay yihiin inay suurtageliyaan iimaylka iyo ogeysiisyada, looma baahna inay sidaas sameeyaan, mana aha inay akhriyaan ama ka jawaabaan haddii la suurtogeliyey. Maamulayaasha aan suurtagelin ogeysiisyada waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay arrintan ku muujiyaan boggooda isticmaalaha.
* Xadgudub soo noqnoqda, joogto ah, ama fool xun oo ku saabsan qalab ama oggolaansho isticmaale oo la socota qalabka maamulaha (sida u guurista faylasha ama isticmaalka [[Wikipedia:Rollback|dib-u-celinta]]) {{endash}} maamulaha waxaa laga xayuubin karaa mudnaanta maamulka si buuxda oo keliya si looga saaro helitaanka oggolaanshaha isticmaale ee la socda.
* Xukun xumo soo noqnoqda ama joogto ah.
=== Amniga ===
{{shortcut|WP:SECUREADMIN}}
Siyaasadda Wikipedia ee shuruudaha xoogga erayga sirta ah waxay ka rabtaa maamulayaashu inay haystaan ereyo sir ah oo xooggan iyo inay raacaan hababka amniga shakhsi ahaaneed ee habboon. Maadaama ay leeyihiin awood ay ku geystaan waxyeello goobta oo dhan ah hal tafatire, akoon maamule oo la jabsaday waa la xannibi doonaa, mudnaantiisana waa laga qaadi doonaa sababo la xiriira amniga goobta. Xaaladaha qaarkood, ka qaadista mudnaanta waxay noqon kartaa mid joogto ah. Maamule kasta oo la ogaado inuu haysto eray sir ah oo ka yar 8 xaraf ama ku jira [https://github.com/danielmiessler/SecLists/blob/master/Passwords/Common-Credentials/10k-most-common.txt 10,000-ka eray sir ah ee ugu caansan] sidoo kale waa laga qaadi karaa xuquuqda maamulka. Go'aanka ku saabsan dib-u-siinta xuquuqda maamulka maamulayaasha si ku-meel-gaar ah looga qaaday waxaa loo daayay Guddiga Garsoorka, kuwaas oo tixgelin doona in mulkiilaha saxda ah ee akoonka la aqoonsaday, iyo aragtidooda ku saabsan dhacdada iyo maamulka iyo amniga (oo ay ku jiraan amniga mustaqbalka ee suurtagalka ah) ee akoonka.
Xaqiijinta laba-tallaabo ah waa la heli karaa si loo sii sugo akoonnada loogana ilaaliyo isticmaalka aan la oggolayn.
Maamulayaashu waa inaysan '''marnaba''' la wadaagin eraygooda sirta ah ama akoonkooda qof kale, sabab kasta ha ahaatee. Haddii ay ogaadaan in eraygooda sirta ah la jabsaday, ama akoonkooda si kale loo jabsaday (xitaa haddii uu yahay tafatire ama qof ay yaqaaniin oo ay aaminsan yihiin), waa inay isku dayaan inay beddelaan isla markiiba, ama haddii kale u sheegaan maamule sare si si ku-meel-gaar ah looga qaado xuquuqda maamulka. Isticmaalayaasha ku guuldarreysta inay soo sheegaan isticmaalka aan la oggolayn ee akoonkooda waxaa laga qaadi doonaa xuquuqda maamulka. Isticmaalka aan la oggolayn waxaa loo tixgeliyaa 'xaalad muran leh', mana jirto in xuquuqda si otomaatig ah dib loogu soo celiyo.
== <span class="anchor" id="INVOLVED"></span><span class="anchor" id="UNINVOLVED"></span><span class="anchor" id="involved"></span><span class="anchor" id="uninvolved"></span>Maamulayaasha ku lugta leh ==
{{shortcut|WP:INVOLVED|WP:UNINVOLVED}}
{{Quote box
| quote = "Ninna ma aha garsoore ku habboon kiisa u gaar ah"
| source = Thomas Hobbes, ''Leviathan Leviathan''
}}
Guud ahaan, tafatirayaashu waa aysan u dhaqmin maamulayaal ahaan khilaafaadka ay ku lug lahaayeen. Tani waa sababta oo ah maamulayaasha lugta leh waxay noqon karaan, ama u muuqan karaan, kuwo aan awood u lahayn inay gaaraan go'aanno ujeeddo leh khilaafaadka ay dhinac ka ahaayeen ama ay dareen xooggan ka qabaan. Lug lahaanshaha waxaa bulshadu si ballaaran u fasiraysaa inay ku jirto khilaafaadyo hadda jira ama la soo dhaafay oo lala yeeshay tafatire (ama tafatirayaal), iyo khilaafaadka mowduucyada, dhib ma laha dabeecadda ama da'da khilaafka.
Hal digniin oo muhiim ah ayaa ah in maamulaha la falgalay tafatire ama goob mowduuc ah ''sii ahaan doona doorka maamulka oo kaliya'', ama kaasoo ka qaybgal kiisii hore uu ahaa mid yar ama tafaftirro cad oo aan muujin eex, waa {{em|aan lug lahayn}} mana laga horjoogsado inuu ka shaqeeyo awood maamul oo la xiriirta tafatirahaas ama goobta mowduuca ah. Digniinaha, wadahadal deggan oo macquul ah iyo sharraxaadda digniinahaas, talada ku saabsan caadooyinka bulshada, iyo talooyinka ku saabsan erayada suurtogalka ah iyo hababka ma ka dhigayaan maamulaha mid lug leh.
Kiisaska tooska ah (tusaale ahaan, burburinta muuqata, bulshadu waxay taariikh ahaan taageertay ficilka cad ee maamulaha kasta - xitaa haddii uu lug leeyahay - iyadoo la saleynayo in maamule kasta oo macquul ah uu u badan yahay inuu gaari lahaa gabagabadaas oo kale. In kasta oo ay jiraan wax ka reebitaan ku saabsan mamnuucidda tafatirayaasha lugta leh ee qaadaya ficil maamul, weli waa habka ugu wanaagsan ee kiisaska uu maamuluhu u muuqan karo inuu lug leeyahay in arrinta loo gudbiyo maamule kale iyada oo la marayo golayaasha ogeysiiska ee khuseeya.
Tafatirayaasha aan maamulayaasha ahayn ee xanibaya wadahadallada
iyo qiimaynta is-afgaradka waxaa lagu hayaa isla heerarkaas; tafatirayaasha xanibaya wadahadalladaas waa inaysan ku lug lahaan wadahadalka laftiisa ama khilaafaadka la xiriira.
== <span class="anchor" id="Grievances by users"></span><span class="anchor" id='Grievances by users ("administrator abuse")'></span>Cabashooyinka ==
{{shortcut|WP:ADMINABUSE|WP:ADMINISTRATORABUSE}}
Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in maamuluhu u dhaqmay si aan habboonayn, waa inuu si toos ah u muujiyaa welwelkiisa maamulaha mas'uulka ka ah oo uu isku dayaa inay xal gaaraan si nidaamsan oo rayid ah. Haddii aan arrinta lagu xallin labada dhinac u dhexeeya, isticmaayaashu waxay ku sii wadi karaan xallinta khilaafka (fiiri qaybtan hoose wixii macluumaad dheeraad ah). Hal hab oo suurtagal ah waa in la bilaabo wadahadal dib u eegista ficilka maamulka ama golaha ogeysiiska maamulayaasha si loo codsado jawaab celinta bulshada {{endash}} si kastaba ha ahaatee, cabasho sidayaashu waa inay ogaadaan in hab dhaqankooda la siman yahay oo la tixgeliyo sida isticmaalaha ay ka wada hadlayaan. Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in si aan habboonayn loo xanibay, wuxuu mari karaa habka codsiga xanibaada waa uu sharaxi karaa xaaladda iyo sababta ay u rumeysan yihiin in xiriddu ay tahay mid aan habboonayn ama aan la caddayn karin.
In kasta oo Guddiga Garsoorka ausan si caadi ah u eegin Xanibaha gaagaaban ama caadiga ah, welwelka ku saabsan caafimaadka maamulaha iyo ku habboonaanta doorka waxaa loo keeni karaa guddiga iyadoo lala wato Codsi Garsoor, badanaa marka hababka kale ee xallinta khilaafka ay guuldarraysanayaan iyo marka habkani yahay ikhtiyaarka ugu dambeeya.
== Si khaldan u adeegsiga qalabka maamulka ==
{{shortcut|WP:TOOLMISUSE}}
Si khaldan u adeegsiga qalabka maamulka waxaa loo tixgeliyaa ''arrin aad u culus''. Qalabkan waxaa la siiyaa isticmaalayaasha lagu kalsoon yahay si ay ugu fuliyaan hawlaha dayactirka iyo hawlo kale, waana in mar walba loo adeegsadaa si taxaddar leh, xilkasnimo leh, dadaal ku habboon iyo go'aan-qaadasho wanaagsan. Si xun u adeegsiga qalabka maamulka si culus waxay horseedi kartaa cunaqabatayn ama xitaa in xuquuqda maamulka laga qaado. Haddii isticmaale uu aaminsan yahay in maamule uusan qalabkiisa maamulka u adeegsan si waafaqsan siyaasadaha iyo tilmaamaha Wikipedia ee jira, waa inuu marka hore walaaciisa iyo arrimaha uu qabo si toos ah ugala hadlo maamulaha ay khusayso. Haddii arrinta si toos ah loo xallin waayo, ama la go'aamiyo in ay lagama maarmaan tahay ama habboon tahay in bulshada inteeda kale lala socodsiiyo, isticmaalayaashu waxay walaacooda ku soo bandhigi karaan meel ay bulshada inteeda kale dib ugu eegto.
Xaaladaha caadiga ah ee ay habboon tahay in laga fogaado adeegsiga qalabka maamulka waxaa ka mid ah:
* ''Isku dhac dano ama dhexdhexaadnimo la'aan'' – Maamulayaashu caadi ahaan waa inaysan qalabkooda u adeegsan arrimaha ay si shakhsi ah ugu lug leeyihiin (tusaale ahaan, khilaaf nuxur ah oo ay dhinac ka yihiin).
* ''Caadooyinka bulshada ama siyaasadaha'' – Marka siyaasad ama caado bulsheed ay si cad u tilmaamayso inaan qalabka la adeegsan, waa inaan la adeegsan iyada oo aan la bixin sharraxaad muujinaysa in arrinta si taxaddar leh loo tixgeliyey iyo sababta ka-reebitaanka (dhifka ah) loogu arkay mid macquul ah.
* ''Tallaabooyinka maamulaha ee la xiriira tafatirka lacagta lagu bixiyo'' – Qalabka maamulka looma adeegsan karo qayb ka mid ah hawl tafatir lacag lagu bixiyo, marka laga reebo xaaladaha lacagta ay bixiso Aasaaska Wikimedia ama shirkad xiriir la leh WMF.
* ''Ka noqoshada tallaabooyinka maamulayaasha kale'' – Tallaabooyinka maamulayaasha kale waa in la ixtiraamaa, gaar ahaan marka maamulaha tallaabada qaaday uu isagu arrinta ku lug leeyahay; badanaa waa in marka hore wada-hadal lala yeeshaa.
* ''Dib u celinta tallaabo maamul oo hore loo soo celiyey'' (mararka qaarkood loo yaqaan "dagaalka giraangiraha").
Hoos ka eeg faahfaahinta arrimahan iyo ka-reebitaannada aadka u yar.
Xitaa marka adeegsiga qalabku u muuqdo mid macquul ah, haddii shaki jiro waxaa habboon in maamule kale oo madax-bannaan laga codsado inuu arrinta dib u eego oo, haddii ay habboon tahay, uu tallaabada qaado.
=== Ka noqoshada tallaabada maamule kale ===
{{shortcut|WP:RAAA}}
Maamulayaasha waxaa laga filayaa inay yeeshaan go'aan-qaadasho wanaagsan, waxaana la aaminsan yahay inay si taxaddar leh uga fiirsadeen tallaabooyinka ama go'aannada ay qaadaan iyagoo maamulayaal ah. Maamulayaashu way isku khilaafi karaan, laakiin tallaabooyinka maamulka waa inaan dib loo celin sabab la'aan. Waa in marka hore si taxaddar leh looga fiirsadaa arrinta, isla markaana (haddii ay u badan tahay in tallaabada laga hor yimaado) lala yeeshaa wada-hadal kooban maamulaha tallaabada laga soo horjeedo, haddii maamulahaasi weli diyaar yahay.
==== Xaaladaha gaarka ah ====
Xaaladaha qaarkood, xeerka guud ee ka dhanka ah dib u celinta tallaabada maamule kale ma khuseeyo:
* '''Xannibaadaha uu soo rogay Guddiga Garsoorka:''' Xannibaadaha uu oggolaaday Guddiga Garsoorka waa inay lahaadaan tilmaam cad oo muujinaysa halka ay ka yimaadeen, sida "Guddiga Garsoorka awgiis" ama "Codsiga Guddiga Garsoorka oo keliya". Maamulayaashu waa inay xannibaadahaas dhigaan, yareeyaan ama ka qaadaan oo keliya marka ay haystaan oggolaansho qoraal ah oo hore uga yimid Guddiga.
* '''Xannibaadaha CheckUser:''' Xannibaadaha lagu calaamadeeyay "Xannibaadda CheckUser" (taas oo ah, xannibaad ku salaysan natiijooyinka qarsoon ee CheckUser) waa inaysan ka noqon maamulayaasha aan heli karin qalabka CheckUser. Cabashooyinka ku saabsan xannibaadahan badanaa waxaa lagu dhageystaa Wikipedia gudaheeda, laakiin xaaladaha khasabka ah waxaa dhageysan kara Guddiga Garsoorka. Bishii Luulyo 2010, maamulayaasha waxaa la xusuusiyey inaysan ka noqon karin xannibaadaha CheckUser iyaga oo aan oggolaansho hore ka helin Guddiga ama CheckUser.
* '''Xannibaadaha Oversight:''' Xannibaadaha lagu calaamadeeyay "Xannibaadda Oversight" (taas oo ah, xannibaadaha ku salaysan macluumaad la qariyey) waa inaysan ka noqon maamulayaasha aan haysan xuquuqda Oversight. Bishii Maarso 2013, Guddiga Garsoorku wuxuu go'aamiyey inaan xannibaadaha Oversight laga noqon karin iyada oo aan oggolaansho hore laga helin Guddiga ama Oversighter.
* '''Xannibaadaha VRT ee la xiriira isku dhaca danaha:''' Xannibaadaha la saaray iyada oo loo marayo safka VRT ee la xiriira isku dhaca danaha, kuwaas oo ay ku jiraan lambarka tigidhka ee sababta u ah xannibaadda, waa inaan laga noqon iyada oo aan oggolaansho laga helin maamule heli kara safkaas ama Guddiga Garsoorka. Tani waxay khusaysaa go'aankii Abriil 2026.
=== <span class="anchor" id="Wheel war"></span>Dib u celinta tallaabo hore loo celiyey ("dagaalka giraangiraha") ===
{{shortcut|WP:WHEEL|WP:WW}}
Marka maamule kale uu ''hore u'' celiyey tallaabo maamul, aad bay u yar tahay in ay jirto sabab sharci ah oo maamulihii hore ama maamule kale ugu celin karo tallaabadaas ama tallaabo la mid ah, iyada oo aan marka hore la yeelan wada-hadal cad oo horseeda go'aan ku dhisan is-afgarad. Dagaalka giraangiruhu waa xaalad uu maamule ka noqdo tallaabo maamul oo uu qaaday maamule kale, balse halkii laga wada-hadli lahaa khilaafka, qalabka maamulka si is-daba-joog ah loogu adeegsado in lagu tirtiro ama dib loogu sameeyo tallaabada. Marka laga reebo xaalado aad u yar, tallaabo maamul oo dib loo celiyey waa inaan mar kale la soo celin iyada oo aan la helin is-afgarad.
<div style="border: 2px solid #990000; background-color: #FF000030; border-radius: 1em; padding: 0.5em 1em; color:inherit;">
<strong style="font-weight:normal;">Ha ku celin tallaabo maamul oo dib loo celiyey marka aad ogtahay in maamule kale uu ka soo horjeedo. Ha sii wadin silsilad dib-u-celin maamul ah iyada oo aan wada-hadal jirin. Khilaafaadka maamulka ku xalli {{underline|wada-hadal}}.</strong>
</div>
Dagaalka giraangiruhu badanaa wuxuu horseedaa codsi degdeg ah oo loo gudbiyo Guddiga Garsoorka. Cunaqabataynta lagu soo rogo dagaalka giraangiraha waxay u dhexayn kartaa canaan iyo digniin, xannibaad ku-meel-gaar ah, ilaa in xuquuqda maamulka laga qaado, xitaa marka ay tahay dhacdadii ugu horreysay. Waxaa jiray dhowr kiis oo Guddiga Garsoorku ka garnaqay kuwaas oo la xiriiray dagaalka giraangiraha.
Ereygaas waxaa sidoo kale taariikh ahaan loo adeegsan jiray in lagu tilmaamo maamule si aan habboonayn u celinaya noocyo gaar ah oo tallaabooyin rasmi ah.
Wikipedia waxay ku shaqaysaa ruuxa [[Wikipedia:Is afgarad|is-afgaradka]]; khilaafaadka waa in lagu xalliyaa wada-hadal xushmad leh, halkii ay ka noqon lahaayeen loollan awoodeed. Waxaa jira xaalado yar oo dagaalku ka habboonaan karo wada-hadalka ama mudan in lagu halis geliyo sumcaddaada wanaagsan. Haddii aad dareento ''rabitaan'' ah inaad gasho dagaalka giraangiraha, isku day beddelladan:
* Raadi wada-hadal wax dhisaya oo ujeeddadiisu tahay dejinta xaaladda iyo ku soo celinta habraacyada caadiga ah. Qaadashada hab-dhaqan deggan oo qaboojinaya xaaladda, adigoo si ula kac ah u sharraxaya mowqifkaaga, way caawin kartaa. Xaaladaha qaarkood, iimaylku wuxuu suurtagelin karaa in talo shakhsi ah oo daacad ah la bixiyo, taas oo aan si fudud loogu soo bandhigi karin wiki-gan.
* Haddii aad ka welwelsan tahay hab-dhaqan xumo, sug oo ha ku degdegin tallaabo. Marka ay jirto <strong>si xun u adeegsiga qalabka maamulka oo halis ah ama aad u fool xun</strong>, tixgeli inaad cabasho u gudbiso [[Wikipedia:Ogaysiiska Maamulka|Guddiga Garsoorka]].
* Haddii aad ka welwelsan tahay in wada-shaqayn la'aanta ama dib-u-dhaca wada-hadalku ay xaaladda si dhakhso ah uga sii dari karto ama ay ka dhigi karto mid aan habboonayn, mararka qaarkood waxaa macquul ah in iimayl loo diro Guddiga Garsoorka si loogu wargeliyo xaaladda ama looga codsado faragelin ama talo degdeg ah. Tani waxay si gaar ah u khusayn kartaa xaaladaha ay ku lug leeyihiin macluumaad aan dadweyne ahayn ama ay dhici karto waxyeello.
* Xusuusnow inaad haysato boqollaal saaxiibbo ah: keligaa ma tihid, badanaana arrimaha waxaa sii xumeeya go'aan-qaadasho liidata. Haddii lagu arko adigoo si wanaagsan u dhaqmaya, arrintu badanaa si dhakhso ah ayay u dhammaan doontaa, si kasta oo ay hadda u muuqato mid xun. Mararka qaarkood waxa ugu wanaagsan waa inaad nasasho qaadato oo aad is dejiso.
Ereyga "giraangir" wuxuu ka yimid sharraxaadda akoonnada leh mudnaanta sare ee kombiyuutarradii waaweynaa ee PDP-10 iyo TOPS-20, halkaas oo "giraangir" loogu adeegsan jiray si la mid ah ereyga "xidid" ee nidaamyada Linux/Unix.<ref>{{cite web|title=Wheel |url=http://www.catb.org/jargon/html/W/wheel.html |access-date=8 June 2021 |work=Jargon File 4.4.7 |publisher=Eric S. Raymond}}</ref>
<ref>{{cite web|title=Wheel bit |url=http://www.catb.org/jargon/html/W/wheel-bit.html |access-date=8 June 2021 |work=Jargon File 4.4.7 |publisher=Eric S. Raymond}}</ref>
==Tixraacyada==
{{Reflist}}
== Xiriiriyeyaasha dibadda ==
* [[Meta:Administrators of Wikimedia projects/Wikipedias|Maamulayaasha dhammaan Wikipediyeyaasha]],
*[[:en:Wikipedia:Meta|Meta-Wiki]]
9yzd92wpfcpjpux2ckk3px65qc3orhj
311471
311470
2026-10-30T17:36:12Z
Isma4l
41797
/* Si khaldan u adeegsiga qalabka maamulka */
311471
wikitext
text/x-wiki
{{Policy|WP:ADMIN|WP:SYSOP|WP:MOP}}
{{Ombox
|text = '''Kani ma aha bog lagu dhejiyo su'aalaha maamulayaasha.''' Taas beddelkeeda, isticmaal Codsashada dareenka maamulaha.|image=[[File:Symbol question.svg|link=|alt=|35px]]}}
{{Nutshell|Maamulayaashu waa tafatirayaal tabaruceyaal ah lagu kalsoon yahay ee loo oggolaaday inay isticmaalaan qalabka gaar ah ee Wikipedia Soomaaliga. Waxaa laga filayaa inay ilaalinayaan heer sare oo anshax ah, inay si caddaalad ah u adeegsadaan qalabka, isla markaana ay {{strong|marnaba}} u isticmaalin si ay faa'iido uga helaan khilaaf.}}
{{Enforcement policy list}}
[[File:Wikipedia Administrator.svg|thumb|Qalabka maamulka ee Wikipedia waxaa badanaa lagu barbar dhigaa mop-ka nadaafadda, taasoo keenta in maamulnimada mararka qaarkood lagu sifeeyo in "la siiyay mop-ka". Sida qof nadiifiye ah oo dhab ah laga yaabo inuu furayaal u haysto xafiisyo ay shaqaalaha kale ka reeban yihiin, maamulayaashu waxay leeyihiin awoodo gaar ah oo door ah, laakiin - sidoo kale sida nadiifiyaha dhabta ah - kama muhiimsana tafatirayaasha kale.]]
'''Maamulayaasha''', oo si caadi ah loogu yaqaan '''admins''' ama '''sysops''' (hawl wadeenada nidaamka), waa tafatirayaasha [[Wikipedia]] ee la siiyay awoodda farsamo si ay u qabtaan ficilo gaar ah oo ku saabsan Wikipedia Soomaaliga. Kuwani waxaa ka mid ah awoodda ay u leeyihiin inay [[WP:BLOCK|xanibaan]] oo ay furaan akoonnada isticmaalaha, [[Ciwaanka IP-ga|cinwaannada IP]], iyo kala duwanaanshaha IP ee tifaftiridda, inay wax ka beddelaan bogagga si buuxda loo [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaaliyay]], inay codsadaan oo ay ka saaraan [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaalinta bogga]], inay [[WP:DELETE|tirtiraan]] oo ay soo celiyaan bogagga, inay wareejiyaan bogagga iyada oo aan la xaddidin, iyo inay isticmaalaan qalabka kale ee gaarka ah.
Maamulayaashu waxay qaataan mas'uuliyadahan iyagoo ah tabaruceyaal ka dib markii ay maraan habka dib u eegista bulshada ama iyagoo ay soo doorteen saaxiibadooda tafatirayaasha ah. Uma dhaqmaan sidii shaqaale ka tirsan [[Wikimedia Foundation|Aasaaska Wikimedia]]. Weligood looma baahna inay isticmaalaan qalabkooda mana aha inay marnaba u isticmaalaan si ay faa'iido uga helaan khilaaf ay ku lug lahaayeen. Maamulayaasha waa inaan lagu khaldin [[m:System administrators|maamulayaasha nidaamka Wikimedia]] ("sysadmins").
Wikipedia Soomaaliga wuxuu leeyahay {{NUMBEROFADMINS}} maamulayaal (fiiri {{Plainlink|url=//so.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ListUsers/sysop&limit=2000|name=liiska buuxa ee akoonnada leh mudnaanta maamulaha}} ama liisaska maamulayaasha ee heerka wax qabadka).
== <span class="anchor" id="POWERS"></span><span class="anchor" id="Powers"></span><span class="anchor" id="ABILITIES"></span><span class="anchor" id="Abilities"></span><span class="anchor" id="ADMINRIGHTS"></span><span class="anchor" id="MOPRIGHTS"></span>Awoodaha maamulayaasha ==
{{Shortcut|WP:MOPRIGHTS}}
Maamulayaashu waxay leeyihiin awood farsamo oo ay ku fuliyaan tallaabooyinka soo socda:
* [[Wikipedia:Xannibaadyo iyo mamnuucid|Xannibidda iyo ka qaadista xannibaadda]] akoonnada isticmaalayaasha, cinwaannada IP-ga iyo kala duwanaanshaha cinwaannada IP-ga ee tafatirka<ref>Xannibaadahani waxay ka hor istaagi karaan isticmaalayaasha inay tafatiraan bogag ama meel magacyo gaar ah, ama waxaa lagu dabaqi karaa goobta oo dhan iyo {{em|dhammaan bogagga}}.</ref>
* Codsashada, wax ka beddelidda iyo ka qaadista [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaalinta bogga]] si loo xaddido ama loo oggolaado tafatirka, rarista, abuurista iyo/ama soo gelinta faylasha
* Wax ka beddelidda bogagga si buuxda loo ilaaliyay
* [[Wikipedia:Xeerka Tirtirka|Tirtiridda]] bogagga leh 5,000 ama ka yar oo dib-u-eegis ah<ref>Bogagga leh in ka badan 5,000 oo dib-u-eegis ah waxaa tirtiri kara oo keliya [[Wikipedia:Steward|steward]].</ref>
* Daawashada iyo soo celinta bogagga la tirtiray
* [[Wikipedia:Tirtiridda taariikhda|Xaddididda iyo soo celinta muuqashada dadweynaha]] ee macluumaadka ku jira diiwaannada gaarka ah iyo dib-u-eegisyada bogagga
* Bixinta iyo ka qaadista xuquuqaha gaarka ah ee isticmaalayaasha, sida ay [[Wikipedia:Codsiga maamulka/Hordhac|codsadaan akoonnada isticmaalayaashu]]<ref>Maamulayaashu waxay bixin karaan oo ka qaadi karaan xuquuqaha abuuraha akoonka, confirmed, event organizer iyo IP block exempt. Waxay sidoo kale awood u leeyihiin inay bixiyaan oo ka qaadaan xuquuqaha been-abuurka ah ee AutoWikiBrowser iyo AFC, maadaama ay wax ka beddeli karaan bogagga si buuxda loo ilaaliyay.</ref>
* Wax ka beddelidda bogagga ku jira meel magaca MediaWiki, marka laga reebo bogagga JavaScript iyo CSS<ref>Kaliya [[Wikipedia:Interface administrators|maamulayaasha is-dhexgalka]] ayaa awood u leh inay wax ka beddelaan bogagga JavaScript iyo CSS ee ku jira meel magaca MediaWiki.</ref>
* Fulinta tallaabooyin kale oo gaar ah sida ku cad {{Section link|Special:ListGroupRights#sysop}}
Sida caadiga ah, maamulayaashu waxay mas'uul ka yihiin go'aaminta natiijada wada-hadallada qaarkood, sida wada-hadallada tirtiridda, wada-hadallada rarista iyo wada-hadallada dib-u-eegista rarista. Si kastaba ha ahaatee, tafatirayaasha aan maamulayaasha ahayn ayaa iyaguna xiri kara wada-hadallada.
== Noqoshada maamulaha ==
{{Shortcut|WP:CANDIDATE|WP:BECOMEADMIN}}
Wikipedia-ha Af-Soomaaliga, waxaa jira laba hab oo lagu noqdo maamule: in lagu gaaro is-afgarad ka dhasha wada-hadal dadweyne ama in lagu doorto cod qarsoodi ah. Wikipedia-ga Af-Soomaaligu wuxuu u baahan yahay in musharraxiinta maamulaha ay haystaan xuquuqda isticmaalaha [[Wikipedia:Autoconfirmed users|isticmaale si toos ah loo xaqiijiyay]]. ([[m:List of Wikipedias|Wikipedia-yada kale]] waxay leeyihiin siyaasado u gaar ah oo ku saabsan magacaabista maamulayaasha.)
'''Kaliya hal akoon oo qof leeyahay ayaa yeelan kara xuquuqda maamulka'''. Waxa keliya ee ka reeban waa in maamulayaashu ay maamuli karaan [[Wikipedia:Bots|bot-yo]] leh xuquuqda maamulka.
Xuquuqda maamulaha waxaa la bixiyaa muddo aan xaddidnayn, waxaana laga qaadaa oo keliya marka la codsado, xaaladaha ku lug leh faragelinta heerka sare ah ama sababo la xiriira dhaqdhaqaaq la'aan.
=== <span class="anchor" id="Request for adminship"></span>Codsashada maamulnimada iyada oo loo marayo is-afgarad ===
Isticmaale kasta oo si toos ah loo xaqiijiyay wuxuu bulshada ka codsan karaa maamulnimo ("RfA"). Si kastaba ha ahaatee, maamulayaasha waxaa laga filayaa inay bulshada dhexdeeda ku leeyihiin kalsooni iyo sumcad sare, sidaas darteed codsiyada ay soo gudbiyaan isticmaalayaasha aan lahayn khibrad ku filan badanaa ma guuleystaan. Tafatire kasta wuxuu ka faalloon karaa codsiga, wuxuuna musharrax kasta u qiimeyn karaa si gaar ah. Si kastaba ha ahaatee, kaliya tafatirayaasha haysta xuquuqda isticmaalaha si toos ah loo xaqiijiyay ayaa ka codayn kara codsiyada.
Ka hor inta aysan codsan ama aqbalin magacaabista, musharraxiintu guud ahaan waa inay ahaadaan tafatirayaal firfircoon oo joogto ah, lehna khibrad iyo aqoon ku filan oo ku saabsan habraacyada iyo dhaqamada Wikipedia. Waa inay ixtiraamaan oo fahmaan siyaasadaha Wikipedia, isla markaana ay kasbadeen kalsoonida guud ee bulshada. Musharraxiinta waxaa sidoo kale laga rabaa inay caddeeyaan haddii ay waligood Wikipedia lacag ku tafatireen. Su'aalaha arrintan la xiriira waxaa loo oggol yahay in la weydiiyo musharrax kasta iyo tafatire kasta oo bulshada ka tirsan inta uu socdo habka RfA.
Wada-hadalku wuxuu socdaa muddo toddoba maalmood ah, waxaana looga arrinsadaa in musharraxu noqdo maamule iyo in kale. Sida habraacyada kale ee ku salaysan is-afgaradka bulshada, RfA-yada waxaa lagu xayaysiiyaa [[:en:MediaWiki:Watchlist-messages|farriimaha liiska la-socodka tafatirayaasha]]. Bulshadu waxay dejisay xad ku saabsan su'aalaha: tafatire kasta ma weydiin karo musharraxa wax ka badan laba su'aalood. Sidoo kale lama oggola su'aalo ka kooban qaybo badan oo loo soo bandhigo sidii hal su'aal, balse dhab ahaantii ka kooban su'aalo badan oo ka badan xadka la oggol yahay. [[Wikipedia:Bureaucrats|Bureaucrats]] iyo la-socdayaasha loo xilsaaray waxay maamuli karaan RfA-yada, iyagoo la tacaalaya faallooyinka iyo/ama codadka ay u arkaan kuwo aan habboonayn.
Habka RfA wuxuu u oggolaanayaa tafatirayaasha kale inay wax badan ka ogaadaan musharraxa. Tafatirayaashu waxay qiimeeyaan ka-qaybgalka musharraxa iyo waayo-aragnimadiisa tafatire ahaan, waxayna la yeeshaan wada-hadallo si ay u fahmaan sida uu u garanayo doorka uu codsanayo. Tafatirayaashu waxay sheegaan inay taageersan yihiin ama ka soo horjeedaan codsiga, iyagoo soo bandhigaya sababahooda iyo aragtidooda ku saabsan musharraxa. Maamule bureaucrat ah oo aan arrinta ku lug lahayn ayaa markaas go'aaminaya inuu jiro [[Wikipedia:Is afgarad|is-afgarad]] lagu oggolaanayo codsiga iyo in kale. Go'aankani kuma salaysna oo keliya boqolleyda taageerada, laakiin ficil ahaan, inta badan RfA-yada hela taageero ka badan 75% way guuleystaan. Bulshadu waxay go'aamisay in ''guud ahaan'', RfA-yada hela taageero u dhexaysa 65% iyo 75% ay ku xiran yihiin go'aanka bureaucrat-yada. (Sidaas darteed, waxaa macquul ah in ku dhowaad dhammaan RfA-yada hela taageero ka yar 65% ay guuldarraystaan.)
In kasta oo RfA-gu yahay hab adag, haddana tayada jawaab-celinta iyo qiimaynta ay tafatirayaasha khibradda leh ka sameeyaan u-diyaargarowga iyo hab-dhaqanka musharraxa badanaa aad bay u sarreeyaan. Codsadayaasha aan ku guulaysan codsigooda balse tallaabooyin ka qaada waxyaabaha lagu dhaliilay waxay badanaa ku guuleystaan codsi dambe oo ay soo gudbiyaan bilo ka dib. Haddii aad xiisaynayso inaad codsato maamulnimo, waa inaad marka hore akhridaa hagaha codsashada maamulnimada iyo tilmaamaha magacaabista. Markaad diyaar u noqoto inaad codsato, waxaad magacaabistaada ku dari kartaa bogga [[Wikipedia:Codsiga maamulka]] ("RfA"), adigoo raacaya tilmaamaha boggaas.
=== Doorashooyinka maamulayaasha ===
Maamulayaasha waxaa sidoo kale lagu dooran karaa doorasho maamule oo cod qarsoodi ah lagu dhiibto. Doorashooyinka maamulayaasha, oo bilaabmay 2024, ma beddelayaan habka RfA, musharraxiinta doonaya inay noqdaanna si xor ah ayay u dooran karaan habka ay adeegsanayaan. Doorasho tijaabo ah ayaa la qabtay Oktoobar 2024. Doorashooyinka maamulayaasha waxaa si joogto ah loogu daray jadwalka shanta bilood ah, kaddib RfC la qabtay horraantii 2025. Marka laga reebo muddada ka horraysa doorashada ee loogu talagalay magacaabista musharraxiinta iyo diyaarinta codbixinta, habku wuxuu qaataa 12 maalmood: shan maalmood oo wada-hadal iyo su'aalo ah, oo ay ku xigto toddoba maalmood oo cod qarsoodi ah. Wareegyada doorashada iyo waqtiyada ay furmayaan marxalad kasta waxaa horay loogu sii shaaciyaa ogeysiisyo, oo ay ku jiraan farriimaha liiska la-socodka.
Marka codbixintu dhammaato, doorashada waxaa baaraya saddex [[Wikipedia:Check user|CheckUser]] ama [[Wikipedia:Steward|Steward]] oo ka tirsan Wikipedia-ga Af-Soomaaliga. Waxay hubinayaan codadka la isku celceliyey, kuwa aan u qalmin iyo kuwa ay dhiibteen akoonnada been-abuurka ah, iyagoo tirtiraya codadkaas marka loo baahdo. Marka baaritaanku dhammaado, codadka waa la tiriyaa, natiijooyinkana waa la shaaciyaa, maamulayaasha cusubna waxaa la siiyaa xuquuqda maamulka. Si uu u guuleysto, musharraxu waa inuu helaa ugu yaraan 70% taageero ah iyo kooram ka kooban ugu yaraan 20 cod oo taageero ah. Boqolleyda taageerada waxaa musharrax kasta loogu xisaabiyaa sidan: Taageerada / (Taageerada + Ka soo horjeedka). Codadka "Dhexdhexaad" laguma daro xisaabinta boqolleyda taageerada musharraxa, mana saameeyaan natiijada dhinacaas.
== Meelaha ay maamulayaashu si gaar ah uga caawin karaan ==
Xuquuqda maamuluhu waxay si weyn waxtar ugu yeelan kartaa qaybaha qaarkood ee Wikipedia:
* Ka hortagga kharribaadda
* Wax ka qabashada dhibaatooyinka xuquuqda daabacaadda
* Dhacdooyinka u baahan feejignaanta maamulayaasha
* Qaybaha [[Bogga Hore]], sida wararka iyo qaybta “Ma ogtahay?”
* La socodka isbeddellada dhow
* Codsiyada tirtiridda degdegga ah
* Dhaqangelinta xeerka saddexda jeer ee dib-u-celinta iyo wax ka qabashada xadgudubyada dagaalka tafatirka.
“Maamulayaasha aan ku lug lahayn” waxay sidoo kale ka caawin karaan maamulka Guddiga Garsoorka iyo xallinta khilaafaadka la xiriira meelaha iyo xaaladaha dhibaatada leh. Maamulayaasha doorkan ka shaqaynaya waa ''dhexdhexaad''; si toos ah uguma lug laha arrimaha ay dadka ka caawinayaan. Waxay sidoo kale fuliyaan liisaska cunaqabataynta ee ay tahay inay maamulayaasha dhexdhexaadka ahi dhaqan geliyaan.
== <span class="anchor" id="anyuser"></span>Golayaasha ogeysiiska maamulayaasha ==
{{shortcut|WP:ANYUSER}}
Saddex golayaal ogeysiis oo waaweyn ayaa jira oo ay ka dhacaan wadahadallada maamulaha guud (isticmaale kasta wuxuu soo dhigi karaa ama ka qayb qaadan karaa wadahadallada halkaas):
* [[Wikipedia:Ogaysiiska Maamulka]] – Loo isticmaalo waxyaabaha ay maamulayaashu jeclaan karaan (ama u baahan karaan) inay ogaadaan, sida ogeysiisyada iyo macluumaadka guud.
– Loo isticmaalo arrimaha u baahan dareenka maamulayaasha soo maraya. In kasta oo mawduucyada halkan ay noqon karaan kuwo dhaadheer, golahan waxaa inta badan loogu talagalay dhacdooyinka iyo arrimaha kale ee u baahan talo ama dareen.
– Waa gole ogeysiis oo ficillada maamulka ee maamulayaasha lagaga wada hadli karo loona eegi karo bulshada ballaaran.
== Filashooyinka maamulnimada ==
{{shortcut|WP:ADMINEXPECT}}
=== Daryeelka iyo xukunka ===
Haddii la siiyo helitaanka, maamulayaashu waa inay daryeel ku muujiyaan isticmaalka hawlahan cusub, gaar ahaan awoodda ay u leeyihiin inay tirtiraan bogagga oo ay xannibaad saaraan isticmaalayaasha iyo cinwaannada IP (fiiri hage sida loo sameeyo ee maamulayaasha si aad u barato sida loo sameeyo waxyaalahan). Maamulayaasha cusub waa inay sidoo kale eegaan bogagga ku xiran liiska akhriska maamulayaasha ka hor intaysan isticmaalin awoodahooda maamul. Khaladaadka marmarka qaarkood la sameeyo waa la aqbalaa laakiin khaladaadka halista ah ama soo noqnoqda, ama kuwa ku lug leh xad-gudubyada hab-dhaqanka maamulaha, marmarka qaarkood lama aqbalo.
Qalabka maamulaha sidoo kale waa in lagu isticmaalo xukun taxaddar leh; waxay qaadan kartaa xoogaa waqti ah maamulaha cusub inuu barto goorta ay ugu fiican tahay in la isticmaalo qalabka, waxayna qaadan kartaa bilo in la helo dareen wanaagsan oo ku saabsan muddada ku habboon ee la dejinayo marka la isticmaalayo qalabka sida xannibaadda iyo ilaalinta bogga ee khilaafaadka adag. Maamulayaasha cusub waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay si tartiib ah u bilaabaan oo ay ka dhistaan khibrad meelaha ay ku barteen, iyo inay dadka kale waydiiyaan haddii ay shaki qabaan.
=== Hab-dhaqanka maamulaha ===
{{shortcut|WP:ADMINCOND}}
Maamulayaashu waa inay ku hoggaamiyaan tusaale ahaan, isla markaana, sida ''dhammaan tafatirayaasha'', ay ugu dhaqmaan si ixtiraam leh, rayid ah oo ay ula falgalaan kuwa kale ''mar kasta''. Maamulayaashu kama xoroobaan {{em|wax kasta}} oo ka mid ah siyaasadaha la dejiyay ee Wikipedia; waxaa laga filayaa inay raacaan oo ay gutaan waajibaadkooda sida ugu fiican ee awooddooda ah. Khaladaadka marmarka qaarkood waa kuwo si buuxda ula jaanqaadi kara isticmaalka qalabka maamulaha; maamulayaasha looma filayo inay noqdaan kuwo kaamil ah. Si kastaba ha ahaatee, carqaladaynta joogtada ah ama halista ah ee Wikipedia iyada oo loo marayo dabeecad sida [[Wikipedia:Anshax|aan rayid ahayn]] ama tafatirid niyad-xumo ah waa mid aan la jaanqaadi karin oo ah ''khilaaf toos ah'' oo lala leeyahay filashooyinka iyo mas'uuliyadaha maamulayaasha, iyo xukunka xun ee joogtada ah ama fool xun ayaa horseed u noqon kara in laga xayuubiyo qalabka maamulaha. Maamulayaashu waa inay ku dadaalaan inay tusaale u noqdaan heerarka sare ee ixtiraamka iyo rayidnimada, iyo tafatirkooda, wada-hadalladooda, is-dhexgalkooda, iyo hab-dhaqankoodu waa inay dejiyaan tusaalaha dhammaan tafatirayaasha kale ''mar kasta''. Tani waa labadaba ''shuruud'' iyo ''xaalad'' haysashada mudnaanta maamulaha.
Maamulayaashu waa inay maskaxda ku hayaan inay haystaan boqollaal saaxiibo ah. Sidaa darteed, haddii maamule uusan u hoggaansami karin siyaasadaha goobta oo uusan noqon karin mid rayid ah (xitaa marka uu la macaamilayo isticmaalayaasha muujinaya dabeecad dhibaat leh) inta uu wax ka qabanayo arrin go'an, maamuluhu waa inuu arrinta u keenaa gole ogeysiin ama u gudbiyaa maamule kale si uu wax uga qabto, halkii uu ka sii dari lahaa dhibaatada hab-dhaqan xumo.
=== Xisaabtanka ===
{{shortcut|WP:ADMINACCT}}
Maamulayaashu waxay ka xisaabtamaan ficilladooda ku lug leh qalabka maamulaha, maadaama ficillada maamulaha ee aan la sharaxin ay niyad-jabiyaan tafatirayaasha kale. Iyadoo lagu xaddidayo oo keliya xuduudaha [[Wikipedia:Anshax|rayidnimada]], [[Wikipedia:Ma jiraan weeraro shaqsiyeed|ka fogaanshaha weerarrada shakhsi ahaaneed]], iyo [[Wikipedia:U qaado niyad wanaagsan|u qaadashada niyad wanaagga]], tafatirayaashu waxay xor u yihiin inay wax ka weydiiyaan ama dhaleeceeyaan ficillada maamulaha. Maamulayaasha waxaa laga filayaa inay si degdeg ah oo rayid ah uga jawaabaan su'aalaha ku saabsan hab-dhaqankooda Wikipedia la xiriira iyo ficillada maamulka, gaar ahaan inta lagu jiro wada-hadallada bulshada ee golayaasha ogeysiiska ama inta lagu jiro habsocodka Guddiga Garsoorka. Maamulayaashu waa inay caddeeyaan ficilladooda marka la codsado.
Maamulayaasha si halis ah ama soo noqnoqda ugu dhaqma si dhibaato leh, ama lumiyay kalsoonida bulshada, waxaa la cunaqabteyn karaa ama laga xayuubin karaa xuquuqdooda maamulaha Guddiga Garsoorka ama codsiga dib-u-celinta xuquuqda. Tani waxay dhacday ama waxaa la soo jeediyay ficillada soo socda:
* Maamulnimo "niyad-xumo ah" ([[Wikipedia:Sock puppetry|isticmaalka akoonno badan oo been-abuur ah]], xadgudub weyn oo kalsooni ah,
{{spaced ndash}}tani waxay noqon kartaa mid lala yeesho tafatirayaasha (tusaale ahaan, la'aanta digniinaha habboon ama sharraxaadaha ficillada), ama si wax looga qabto welwelka bulshada (gaar ahaan marka la raadiyo sharraxaadyo ama faallooyin kale oo halis ah)
**In kasta oo hababka ugu wanaagsan ee maamulayaashu ay yihiin inay suurtageliyaan iimaylka iyo ogeysiisyada, looma baahna inay sidaas sameeyaan, mana aha inay akhriyaan ama ka jawaabaan haddii la suurtogeliyey. Maamulayaasha aan suurtagelin ogeysiisyada waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay arrintan ku muujiyaan boggooda isticmaalaha.
* Xadgudub soo noqnoqda, joogto ah, ama fool xun oo ku saabsan qalab ama oggolaansho isticmaale oo la socota qalabka maamulaha (sida u guurista faylasha ama isticmaalka [[Wikipedia:Rollback|dib-u-celinta]]) {{endash}} maamulaha waxaa laga xayuubin karaa mudnaanta maamulka si buuxda oo keliya si looga saaro helitaanka oggolaanshaha isticmaale ee la socda.
* Xukun xumo soo noqnoqda ama joogto ah.
=== Amniga ===
{{shortcut|WP:SECUREADMIN}}
Siyaasadda Wikipedia ee shuruudaha xoogga erayga sirta ah waxay ka rabtaa maamulayaashu inay haystaan ereyo sir ah oo xooggan iyo inay raacaan hababka amniga shakhsi ahaaneed ee habboon. Maadaama ay leeyihiin awood ay ku geystaan waxyeello goobta oo dhan ah hal tafatire, akoon maamule oo la jabsaday waa la xannibi doonaa, mudnaantiisana waa laga qaadi doonaa sababo la xiriira amniga goobta. Xaaladaha qaarkood, ka qaadista mudnaanta waxay noqon kartaa mid joogto ah. Maamule kasta oo la ogaado inuu haysto eray sir ah oo ka yar 8 xaraf ama ku jira [https://github.com/danielmiessler/SecLists/blob/master/Passwords/Common-Credentials/10k-most-common.txt 10,000-ka eray sir ah ee ugu caansan] sidoo kale waa laga qaadi karaa xuquuqda maamulka. Go'aanka ku saabsan dib-u-siinta xuquuqda maamulka maamulayaasha si ku-meel-gaar ah looga qaaday waxaa loo daayay Guddiga Garsoorka, kuwaas oo tixgelin doona in mulkiilaha saxda ah ee akoonka la aqoonsaday, iyo aragtidooda ku saabsan dhacdada iyo maamulka iyo amniga (oo ay ku jiraan amniga mustaqbalka ee suurtagalka ah) ee akoonka.
Xaqiijinta laba-tallaabo ah waa la heli karaa si loo sii sugo akoonnada loogana ilaaliyo isticmaalka aan la oggolayn.
Maamulayaashu waa inaysan '''marnaba''' la wadaagin eraygooda sirta ah ama akoonkooda qof kale, sabab kasta ha ahaatee. Haddii ay ogaadaan in eraygooda sirta ah la jabsaday, ama akoonkooda si kale loo jabsaday (xitaa haddii uu yahay tafatire ama qof ay yaqaaniin oo ay aaminsan yihiin), waa inay isku dayaan inay beddelaan isla markiiba, ama haddii kale u sheegaan maamule sare si si ku-meel-gaar ah looga qaado xuquuqda maamulka. Isticmaalayaasha ku guuldarreysta inay soo sheegaan isticmaalka aan la oggolayn ee akoonkooda waxaa laga qaadi doonaa xuquuqda maamulka. Isticmaalka aan la oggolayn waxaa loo tixgeliyaa 'xaalad muran leh', mana jirto in xuquuqda si otomaatig ah dib loogu soo celiyo.
== <span class="anchor" id="INVOLVED"></span><span class="anchor" id="UNINVOLVED"></span><span class="anchor" id="involved"></span><span class="anchor" id="uninvolved"></span>Maamulayaasha ku lugta leh ==
{{shortcut|WP:INVOLVED|WP:UNINVOLVED}}
{{Quote box
| quote = "Ninna ma aha garsoore ku habboon kiisa u gaar ah"
| source = Thomas Hobbes, ''Leviathan Leviathan''
}}
Guud ahaan, tafatirayaashu waa aysan u dhaqmin maamulayaal ahaan khilaafaadka ay ku lug lahaayeen. Tani waa sababta oo ah maamulayaasha lugta leh waxay noqon karaan, ama u muuqan karaan, kuwo aan awood u lahayn inay gaaraan go'aanno ujeeddo leh khilaafaadka ay dhinac ka ahaayeen ama ay dareen xooggan ka qabaan. Lug lahaanshaha waxaa bulshadu si ballaaran u fasiraysaa inay ku jirto khilaafaadyo hadda jira ama la soo dhaafay oo lala yeeshay tafatire (ama tafatirayaal), iyo khilaafaadka mowduucyada, dhib ma laha dabeecadda ama da'da khilaafka.
Hal digniin oo muhiim ah ayaa ah in maamulaha la falgalay tafatire ama goob mowduuc ah ''sii ahaan doona doorka maamulka oo kaliya'', ama kaasoo ka qaybgal kiisii hore uu ahaa mid yar ama tafaftirro cad oo aan muujin eex, waa {{em|aan lug lahayn}} mana laga horjoogsado inuu ka shaqeeyo awood maamul oo la xiriirta tafatirahaas ama goobta mowduuca ah. Digniinaha, wadahadal deggan oo macquul ah iyo sharraxaadda digniinahaas, talada ku saabsan caadooyinka bulshada, iyo talooyinka ku saabsan erayada suurtogalka ah iyo hababka ma ka dhigayaan maamulaha mid lug leh.
Kiisaska tooska ah (tusaale ahaan, burburinta muuqata, bulshadu waxay taariikh ahaan taageertay ficilka cad ee maamulaha kasta - xitaa haddii uu lug leeyahay - iyadoo la saleynayo in maamule kasta oo macquul ah uu u badan yahay inuu gaari lahaa gabagabadaas oo kale. In kasta oo ay jiraan wax ka reebitaan ku saabsan mamnuucidda tafatirayaasha lugta leh ee qaadaya ficil maamul, weli waa habka ugu wanaagsan ee kiisaska uu maamuluhu u muuqan karo inuu lug leeyahay in arrinta loo gudbiyo maamule kale iyada oo la marayo golayaasha ogeysiiska ee khuseeya.
Tafatirayaasha aan maamulayaasha ahayn ee xanibaya wadahadallada
iyo qiimaynta is-afgaradka waxaa lagu hayaa isla heerarkaas; tafatirayaasha xanibaya wadahadalladaas waa inaysan ku lug lahaan wadahadalka laftiisa ama khilaafaadka la xiriira.
== <span class="anchor" id="Grievances by users"></span><span class="anchor" id='Grievances by users ("administrator abuse")'></span>Cabashooyinka ==
{{shortcut|WP:ADMINABUSE|WP:ADMINISTRATORABUSE}}
Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in maamuluhu u dhaqmay si aan habboonayn, waa inuu si toos ah u muujiyaa welwelkiisa maamulaha mas'uulka ka ah oo uu isku dayaa inay xal gaaraan si nidaamsan oo rayid ah. Haddii aan arrinta lagu xallin labada dhinac u dhexeeya, isticmaayaashu waxay ku sii wadi karaan xallinta khilaafka (fiiri qaybtan hoose wixii macluumaad dheeraad ah). Hal hab oo suurtagal ah waa in la bilaabo wadahadal dib u eegista ficilka maamulka ama golaha ogeysiiska maamulayaasha si loo codsado jawaab celinta bulshada {{endash}} si kastaba ha ahaatee, cabasho sidayaashu waa inay ogaadaan in hab dhaqankooda la siman yahay oo la tixgeliyo sida isticmaalaha ay ka wada hadlayaan. Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in si aan habboonayn loo xanibay, wuxuu mari karaa habka codsiga xanibaada waa uu sharaxi karaa xaaladda iyo sababta ay u rumeysan yihiin in xiriddu ay tahay mid aan habboonayn ama aan la caddayn karin.
In kasta oo Guddiga Garsoorka ausan si caadi ah u eegin Xanibaha gaagaaban ama caadiga ah, welwelka ku saabsan caafimaadka maamulaha iyo ku habboonaanta doorka waxaa loo keeni karaa guddiga iyadoo lala wato Codsi Garsoor, badanaa marka hababka kale ee xallinta khilaafka ay guuldarraysanayaan iyo marka habkani yahay ikhtiyaarka ugu dambeeya.
== Si khaldan u adeegsiga qalabka maamulka ==
{{shortcut|WP:TOOLMISUSE}}
Si khaldan u adeegsiga qalabka maamulka waxaa loo tixgeliyaa ''arrin aad u culus''. Qalabkan waxaa la siiyaa isticmaalayaasha lagu kalsoon yahay si ay ugu fuliyaan hawlaha dayactirka iyo hawlo kale, waana in mar walba loo adeegsadaa si taxaddar leh, xilkasnimo leh, dadaal ku habboon iyo go'aan-qaadasho wanaagsan. Si xun u adeegsiga qalabka maamulka si culus waxay horseedi kartaa cunaqabatayn ama xitaa in xuquuqda maamulka laga qaado. Haddii isticmaale uu aaminsan yahay in maamule uusan qalabkiisa maamulka u adeegsan si waafaqsan siyaasadaha iyo tilmaamaha Wikipedia ee jira, waa inuu marka hore walaaciisa iyo arrimaha uu qabo si toos ah ugala hadlo maamulaha ay khusayso. Haddii arrinta si toos ah loo xallin waayo, ama la go'aamiyo in ay lagama maarmaan tahay ama habboon tahay in bulshada inteeda kale lala socodsiiyo, isticmaalayaashu waxay walaacooda ku soo bandhigi karaan meel ay bulshada inteeda kale dib ugu eegto.
Xaaladaha caadiga ah ee ay habboon tahay in laga fogaado adeegsiga qalabka maamulka waxaa ka mid ah:
* ''Isku dhac dano ama dhexdhexaadnimo la'aan'' – Maamulayaashu caadi ahaan waa inaysan qalabkooda u adeegsan arrimaha ay si shakhsi ah ugu lug leeyihiin (tusaale ahaan, khilaaf nuxur ah oo ay dhinac ka yihiin).
* ''Caadooyinka bulshada ama siyaasadaha'' – Marka siyaasad ama caado bulsheed ay si cad u tilmaamayso inaan qalabka la adeegsan, waa inaan la adeegsan iyada oo aan la bixin sharraxaad muujinaysa in arrinta si taxaddar leh loo tixgeliyey iyo sababta ka-reebitaanka (dhifka ah) loogu arkay mid macquul ah.
* ''Tallaabooyinka maamulaha ee la xiriira tafatirka lacagta lagu bixiyo'' – Qalabka maamulka looma adeegsan karo qayb ka mid ah hawl tafatir lacag lagu bixiyo, marka laga reebo xaaladaha lacagta ay bixiso Aasaaska Wikimedia ama shirkad xiriir la leh WMF.
* ''Ka noqoshada tallaabooyinka maamulayaasha kale'' – Tallaabooyinka maamulayaasha kale waa in la ixtiraamaa, gaar ahaan marka maamulaha tallaabada qaaday uu isagu arrinta ku lug leeyahay; badanaa waa in marka hore wada-hadal lala yeeshaa.
* ''Dib u celinta tallaabo maamul oo hore loo soo celiyey'' (mararka qaarkood loo yaqaan "dagaalka giraangiraha").
Hoos ka eeg faahfaahinta arrimahan iyo ka-reebitaannada aadka u yar.
Xitaa marka adeegsiga qalabku u muuqdo mid macquul ah, haddii shaki jiro waxaa habboon in maamule kale oo madax-bannaan laga codsado inuu arrinta dib u eego oo, haddii ay habboon tahay, uu tallaabada qaado.
=== Ka noqoshada tallaabada maamule kale ===
{{shortcut|WP:RAAA}}
Maamulayaasha waxaa laga filayaa inay yeeshaan go'aan-qaadasho wanaagsan, waxaana la aaminsan yahay inay si taxaddar leh uga fiirsadeen tallaabooyinka ama go'aannada ay qaadaan iyagoo maamulayaal ah. Maamulayaashu way isku khilaafi karaan, laakiin tallaabooyinka maamulka waa inaan dib loo celin sabab la'aan. Waa in marka hore si taxaddar leh looga fiirsadaa arrinta, isla markaana (haddii ay u badan tahay in tallaabada laga hor yimaado) lala yeeshaa wada-hadal kooban maamulaha tallaabada laga soo horjeedo, haddii maamulahaasi weli diyaar yahay.
==== Xaaladaha gaarka ah ====
Xaaladaha qaarkood, xeerka guud ee ka dhanka ah dib u celinta tallaabada maamule kale ma khuseeyo:
* '''Xannibaadaha uu soo rogay Guddiga Garsoorka:''' Xannibaadaha uu oggolaaday Guddiga Garsoorka waa inay lahaadaan tilmaam cad oo muujinaysa halka ay ka yimaadeen, sida "Guddiga Garsoorka awgiis" ama "Codsiga Guddiga Garsoorka oo keliya". Maamulayaashu waa inay xannibaadahaas dhigaan, yareeyaan ama ka qaadaan oo keliya marka ay haystaan oggolaansho qoraal ah oo hore uga yimid Guddiga.
* '''Xannibaadaha CheckUser:''' Xannibaadaha lagu calaamadeeyay "Xannibaadda CheckUser" (taas oo ah, xannibaad ku salaysan natiijooyinka qarsoon ee CheckUser) waa inaysan ka noqon maamulayaasha aan heli karin qalabka CheckUser. Cabashooyinka ku saabsan xannibaadahan badanaa waxaa lagu dhageystaa Wikipedia gudaheeda, laakiin xaaladaha khasabka ah waxaa dhageysan kara Guddiga Garsoorka. Bishii Luulyo 2010, maamulayaasha waxaa la xusuusiyey inaysan ka noqon karin xannibaadaha CheckUser iyaga oo aan oggolaansho hore ka helin Guddiga ama CheckUser.
* '''Xannibaadaha Oversight:''' Xannibaadaha lagu calaamadeeyay "Xannibaadda Oversight" (taas oo ah, xannibaadaha ku salaysan macluumaad la qariyey) waa inaysan ka noqon maamulayaasha aan haysan xuquuqda Oversight. Bishii Maarso 2013, Guddiga Garsoorku wuxuu go'aamiyey inaan xannibaadaha Oversight laga noqon karin iyada oo aan oggolaansho hore laga helin Guddiga ama Oversighter.
* '''Xannibaadaha VRT ee la xiriira isku dhaca danaha:''' Xannibaadaha la saaray iyada oo loo marayo safka VRT ee la xiriira isku dhaca danaha, kuwaas oo ay ku jiraan lambarka tigidhka ee sababta u ah xannibaadda, waa inaan laga noqon iyada oo aan oggolaansho laga helin maamule heli kara safkaas ama Guddiga Garsoorka. Tani waxay khusaysaa go'aankii Abriil 2026.
=== <span class="anchor" id="Wheel war"></span>Dib u celinta tallaabo hore loo celiyey ("dagaalka giraangiraha") ===
{{shortcut|WP:WHEEL|WP:WW}}
Marka maamule kale uu ''hore u'' celiyey tallaabo maamul, aad bay u yar tahay in ay jirto sabab sharci ah oo maamulihii hore ama maamule kale ugu celin karo tallaabadaas ama tallaabo la mid ah, iyada oo aan marka hore la yeelan wada-hadal cad oo horseeda go'aan ku dhisan is-afgarad. Dagaalka giraangiruhu waa xaalad uu maamule ka noqdo tallaabo maamul oo uu qaaday maamule kale, balse halkii laga wada-hadli lahaa khilaafka, qalabka maamulka si is-daba-joog ah loogu adeegsado in lagu tirtiro ama dib loogu sameeyo tallaabada. Marka laga reebo xaalado aad u yar, tallaabo maamul oo dib loo celiyey waa inaan mar kale la soo celin iyada oo aan la helin is-afgarad.
<div style="border: 2px solid #990000; background-color: #FF000030; border-radius: 1em; padding: 0.5em 1em; color:inherit;">
<strong style="font-weight:normal;">Ha ku celin tallaabo maamul oo dib loo celiyey marka aad ogtahay in maamule kale uu ka soo horjeedo. Ha sii wadin silsilad dib-u-celin maamul ah iyada oo aan wada-hadal jirin. Khilaafaadka maamulka ku xalli {{underline|wada-hadal}}.</strong>
</div>
Dagaalka giraangiruhu badanaa wuxuu horseedaa codsi degdeg ah oo loo gudbiyo Guddiga Garsoorka. Cunaqabataynta lagu soo rogo dagaalka giraangiraha waxay u dhexayn kartaa canaan iyo digniin, xannibaad ku-meel-gaar ah, ilaa in xuquuqda maamulka laga qaado, xitaa marka ay tahay dhacdadii ugu horreysay. Waxaa jiray dhowr kiis oo Guddiga Garsoorku ka garnaqay kuwaas oo la xiriiray dagaalka giraangiraha.
Ereygaas waxaa sidoo kale taariikh ahaan loo adeegsan jiray in lagu tilmaamo maamule si aan habboonayn u celinaya noocyo gaar ah oo tallaabooyin rasmi ah.
Wikipedia waxay ku shaqaysaa ruuxa [[Wikipedia:Is afgarad|is-afgaradka]]; khilaafaadka waa in lagu xalliyaa wada-hadal xushmad leh, halkii ay ka noqon lahaayeen loollan awoodeed. Waxaa jira xaalado yar oo dagaalku ka habboonaan karo wada-hadalka ama mudan in lagu halis geliyo sumcaddaada wanaagsan. Haddii aad dareento ''rabitaan'' ah inaad gasho dagaalka giraangiraha, isku day beddelladan:
* Raadi wada-hadal wax dhisaya oo ujeeddadiisu tahay dejinta xaaladda iyo ku soo celinta habraacyada caadiga ah. Qaadashada hab-dhaqan deggan oo qaboojinaya xaaladda, adigoo si ula kac ah u sharraxaya mowqifkaaga, way caawin kartaa. Xaaladaha qaarkood, iimaylku wuxuu suurtagelin karaa in talo shakhsi ah oo daacad ah la bixiyo, taas oo aan si fudud loogu soo bandhigi karin wiki-gan.
* Haddii aad ka welwelsan tahay hab-dhaqan xumo, sug oo ha ku degdegin tallaabo. Marka ay jirto <strong>si xun u adeegsiga qalabka maamulka oo halis ah ama aad u fool xun</strong>, tixgeli inaad cabasho u gudbiso [[Wikipedia:Ogaysiiska Maamulka|Guddiga Garsoorka]].
* Haddii aad ka welwelsan tahay in wada-shaqayn la'aanta ama dib-u-dhaca wada-hadalku ay xaaladda si dhakhso ah uga sii dari karto ama ay ka dhigi karto mid aan habboonayn, mararka qaarkood waxaa macquul ah in iimayl loo diro Guddiga Garsoorka si loogu wargeliyo xaaladda ama looga codsado faragelin ama talo degdeg ah. Tani waxay si gaar ah u khusayn kartaa xaaladaha ay ku lug leeyihiin macluumaad aan dadweyne ahayn ama ay dhici karto waxyeello.
* Xusuusnow inaad haysato boqollaal saaxiibbo ah: keligaa ma tihid, badanaana arrimaha waxaa sii xumeeya go'aan-qaadasho liidata. Haddii lagu arko adigoo si wanaagsan u dhaqmaya, arrintu badanaa si dhakhso ah ayay u dhammaan doontaa, si kasta oo ay hadda u muuqato mid xun. Mararka qaarkood waxa ugu wanaagsan waa inaad nasasho qaadato oo aad is dejiso.
Ereyga "giraangir" wuxuu ka yimid sharraxaadda akoonnada leh mudnaanta sare ee kombiyuutarradii waaweynaa ee PDP-10 iyo TOPS-20, halkaas oo "giraangir" loogu adeegsan jiray si la mid ah ereyga "xidid" ee nidaamyada Linux/Unix.<ref>{{cite web|title=Wheel |url=http://www.catb.org/jargon/html/W/wheel.html |access-date=8 June 2021 |work=Jargon File 4.4.7 |publisher=Eric S. Raymond}}</ref>
<ref>{{cite web|title=Wheel bit |url=http://www.catb.org/jargon/html/W/wheel-bit.html |access-date=8 June 2021 |work=Jargon File 4.4.7 |publisher=Eric S. Raymond}}</ref>
== <span class="anchor" id="Removal of adminship (desysopping)"></span>Dib-u-eegista iyo ka qaadista xuquuqda maamulaha ==
{{shortcut|WP:DESYSOP}}
Xuquuqda maamulaha waxaa lagala noqon karaa go'aan ka soo baxa Guddiga Garsoorka. Garsoorayaashu waxay sidoo kale dooran karaan inay maamulayaasha dhibaatada keena ku soo rogaan ciqaabo ka fudud, oo ay ka mid yihiin xaddididda adeegsiga awoodaha qaarkood ama gelinta muddada kormeerka maamulaha.
Bulshadu waxay bilaabi kartaa codsi dib loogu eegayo maamulaha, kaas oo looga baahan yahay in xaaladdiisa maamulnimo dib loo xaqiijiyo iyada oo loo marayo codsi cusub oo maamulnimo (RRfA).<ref name="recall" /> Maamulayaasha qaarkood ayaa iskood u codsada in xaaladdooda dib loo xaqiijiyo marka ay jiraan duruufo gaar ah. Eeg {{Section link|#Administrator recall}}. Isticmaalayaashu sidoo kale waxay adeegsan karaan habka xallinta khilaafaadka si ay u codsadaan in laga dhiibto aragti ku saabsan ku habboonaanta maamulaha.
Awoodda farsamo ee lagaga qaado akoon xuquuqda maamulaha waxaa leh kooxaha isticmaalayaasha ee bureaucrat-yada iyo steward-yada (eeg [[Special:ListGroupRights]]). Xaaladaha degdegga ah ee isticmaalayaasha maxalliga ahi aanay awoodin ama aanay diyaar u ahayn inay tallaabo qaadaan, siyaasadda xuquuqaha guud waxay steward-yada u oggolaanaysaa inay ilaaliyaan danaha ugu wanaagsan ee Wikipedia iyaga oo ka qaadaya xuquuqaha maamulka ama si guud u xannibaya akoonnada, kaddibna arrinta u gudbinaya Guddiga Garsoorka.
=== Ka qaadista xuquuqda maamulaha sababo la xiriira dhaqdhaqaaq la'aan ===
{{shortcut|WP:INACTIVITY}}
Maamulayaasha buuxiya mid ama labadaba shuruudahan soo socda waxaa lagala noqon karaa xuquuqdooda maamulnimo sababo la xiriira dhaqdhaqaaq la'aan:<ref>Maamulayaasha qaarkood ayaa dib loogu yeeray sababtoo ah heerka dhaqdhaqaaqooda ayaa wax yar uun ka sarreeyay shuruudahan. Maamulayaasha aan firfircoonayn waxaa lagu dhiirrigelinayaa inay si dhab ah ugu soo laabtaan mashruuca, halkii ay samayn lahaayeen wax ka beddello aan macno badan lahayn oo keliya si aan looga qaadin xuquuqaha maamulka.</ref>
# Aan samayn wax-ka-beddel ama tallaabo maamul ugu yaraan 12 bilood gudahood.
# Sameeyay wax ka yar 100 wax-ka-beddel muddo 60 bilood ah.
Ka qaadistan xuquuqda maamulaha xaaladaha qaarkood waa laga noqon karaa (eeg {{Section link|#Soo celinta qalabka maamulka}}), mana aha mid loo qaadanayo qiimayn ku saabsan sida isticmaaluhu u adeegsaday awoodaha maamulka ama xaq u lahaanshihiisa. Kahor inta aan xuquuqda maamulaha lagala noqon, waa in laba jeer lagala soo xiriiro bogga wadahadalka isticmaalaha, iyadoo ku xiran shuruudda la buuxiyay:
:Shuruudda (1): Hal bil ka hor codsiga ka qaadista xuquuqda maamulaha, iyo mar kale dhowr maalmood ka hor inta aan ka qaadistu dhaqan gelin.
:Shuruudda (2): Saddex bilood ka hor codsiga ka qaadista xuquuqda maamulaha, iyo mar kale hal bil ka hor inta aan ka qaadistu dhaqan gelin.
Intaa waxaa dheer, tafatire kasta oo celcelis ahaan sameeya wax ka yar 50 wax-ka-beddel sannadkii muddo shan sano ah waa in sannad kasta farriin loogu diro boggiisa wadahadalka, laguna wargeliyo inuu mustaqbalka halis ugu jiro inuu ka hoos maro heerka loo baahan yahay.
Ka qaadista xuquuqda maamulaha sababo la xiriira dhaqdhaqaaq la'aan waa inay maamulaan bureaucrat-yada Wikipedia-da Ingiriisiga. Faallada lagu qoro diiwaanka xuquuqaha isticmaalaha waa inay si cad u muujisaa in ka qaadista xuquuqdu ay tahay tallaabo habraaceed oo keliya.
Haddii loo baahdo, bogga isticmaalaha waa in wax laga beddelaa si loo caddeeyo xaaladdiisa, gaar ahaan haddii ay jiraan qaybo uu ku jiro.
=== Ka qaadista xuquuqda si ikhtiyaari ah ===
Maamulayaashu waxay codsan karaan in laga qaado awoodaha maamulka iyaga oo codsigooda ku gudbinaya guddiga ogeysiisyada bureaucrat-yada.
=== Khilaafaadka ama cabashooyinka ===
{{see|Wikipedia:Xallinta khilaafaadka}}
Inta badan, khilaafaadka lala galo maamulayaasha waa in lagu xalliyaa habka caadiga ah ee xallinta khilaafaadka. Haddii khilaafku si weyn u taabanayo kartida isticmaalaha ee maamulnimo (sida si cad oo khaldan u adeegsiga awoodaha maamulka, go'aanno si daran u qaldan ama si joogto ah u qaldan, ama dhibaatooyin la xiriira hab-dhaqanka), ama haddii wada-hadalku fashilmo, waxaa la adeegsan karaa tallaabooyinka soo socda:
=== Dib u eegista maamulaha ===
Bulshadu waxay bilaabi kartaa codsi dib loogu eegayo maamulaha, kaas oo looga baahan yahay in xaaladdiisa maamulnimo dib loo xaqiijiyo iyada oo loo marayo codsi cusub oo maamulnimo (RRfA); xuquuqda maamulaha waa lagala noqonayaa haddii maamuluhu aanu bilaabin RRfA muddo 30 maalmood gudahood ah kaddib marka codsiga dib u eegistu gaaro 25 saxiix, ama haddii uu ku guuldarraysto RRfA.
Marka laga soo tago habraacan, maamule kasta wuxuu ballan qaadi karaa inuu si ikhtiyaari ah xilka uga dego haddii la buuxiyo shuruudo gaar ah. Shuruudahaas maamule kastaa isaga ayaa dejista, waxaana badanaa lagu faahfaahiyaa bogaggiisa isticmaalaha. Maamulayaasha sameeya ballanqaadyada noocaas ah waxay wakhti kasta beddeli karaan ama ka noqon karaan ballanqaadyadooda hore. Inta badan ballanqaadyadan ikhtiyaariga ah waxaa la sameeyay ka hor intii aan habraaca RRfA loo soo bandhigin dhammaan maamulayaasha.
=== Dib u eegista Guddiga Garsoorka ===
Tani waa habraac aan ikhtiyaari ahayn. Guud ahaan, Guddiga Garsoorku wuxuu dalbadaa in marka hore la tijaabiyo tallaabooyinka kale ee xallinta khilaafaadka ka hor inta aanu faragelin, sida in arrinta lagu soo bandhigo guddiga ogeysiisyada maamulayaasha ee dhacdooyinka. Si kastaba ha ahaatee, haddii arrintu aad u culus tahay, Guddiga Garsoorku wuxuu faragelin karaa marxalad hore. Tallaabooyinka uu guddigu go'aansan karo inay habboon yihiin waxaa ka mid ah digniino, canaan, xaddidaadyo iyo ka qaadista xuquuqda maamulaha.
=== Maamulayaasha lagu soo rogay mamnuucid ===
{{shortcut|WP:BANDESYSOP}}
Guud ahaan, maamulayaasha lagu soo rogay xaddidaado ay ka mid yihiin mamnuucid mawduuc gaar ah, mamnuucid isdhexgal ama xannibaad muddo kasta ah waxay sii haysanayaan awoodahooda maamulka, ilaa mid ka mid ah habraacyada kor ku xusan lagu dabaqo mooyaane. Si kastaba ha ahaatee, sida dhammaan xuquuqaha kale ee isticmaalayaasha la siiyo, awoodaha maamulka waxaa lagala noqonayaa isticmaalaha lagu soo rogo mamnuucid bulsho oo aan waqti cayiman lahayn, taas oo ka dhaqan gelaysa dhammaan Wikipedia-da.
==Tixraacyada==
{{Reflist}}
== Xiriiriyeyaasha dibadda ==
* [[Meta:Administrators of Wikimedia projects/Wikipedias|Maamulayaasha dhammaan Wikipediyeyaasha]],
*[[:en:Wikipedia:Meta|Meta-Wiki]]
0jl0txrwk3b4lc9q6tp2fplsxcno4n9
311472
311471
2026-10-30T17:36:26Z
Isma4l
41797
/* Dib u eegista iyo ka qaadista xuquuqda maamulaha */
311472
wikitext
text/x-wiki
{{Policy|WP:ADMIN|WP:SYSOP|WP:MOP}}
{{Ombox
|text = '''Kani ma aha bog lagu dhejiyo su'aalaha maamulayaasha.''' Taas beddelkeeda, isticmaal Codsashada dareenka maamulaha.|image=[[File:Symbol question.svg|link=|alt=|35px]]}}
{{Nutshell|Maamulayaashu waa tafatirayaal tabaruceyaal ah lagu kalsoon yahay ee loo oggolaaday inay isticmaalaan qalabka gaar ah ee Wikipedia Soomaaliga. Waxaa laga filayaa inay ilaalinayaan heer sare oo anshax ah, inay si caddaalad ah u adeegsadaan qalabka, isla markaana ay {{strong|marnaba}} u isticmaalin si ay faa'iido uga helaan khilaaf.}}
{{Enforcement policy list}}
[[File:Wikipedia Administrator.svg|thumb|Qalabka maamulka ee Wikipedia waxaa badanaa lagu barbar dhigaa mop-ka nadaafadda, taasoo keenta in maamulnimada mararka qaarkood lagu sifeeyo in "la siiyay mop-ka". Sida qof nadiifiye ah oo dhab ah laga yaabo inuu furayaal u haysto xafiisyo ay shaqaalaha kale ka reeban yihiin, maamulayaashu waxay leeyihiin awoodo gaar ah oo door ah, laakiin - sidoo kale sida nadiifiyaha dhabta ah - kama muhiimsana tafatirayaasha kale.]]
'''Maamulayaasha''', oo si caadi ah loogu yaqaan '''admins''' ama '''sysops''' (hawl wadeenada nidaamka), waa tafatirayaasha [[Wikipedia]] ee la siiyay awoodda farsamo si ay u qabtaan ficilo gaar ah oo ku saabsan Wikipedia Soomaaliga. Kuwani waxaa ka mid ah awoodda ay u leeyihiin inay [[WP:BLOCK|xanibaan]] oo ay furaan akoonnada isticmaalaha, [[Ciwaanka IP-ga|cinwaannada IP]], iyo kala duwanaanshaha IP ee tifaftiridda, inay wax ka beddelaan bogagga si buuxda loo [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaaliyay]], inay codsadaan oo ay ka saaraan [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaalinta bogga]], inay [[WP:DELETE|tirtiraan]] oo ay soo celiyaan bogagga, inay wareejiyaan bogagga iyada oo aan la xaddidin, iyo inay isticmaalaan qalabka kale ee gaarka ah.
Maamulayaashu waxay qaataan mas'uuliyadahan iyagoo ah tabaruceyaal ka dib markii ay maraan habka dib u eegista bulshada ama iyagoo ay soo doorteen saaxiibadooda tafatirayaasha ah. Uma dhaqmaan sidii shaqaale ka tirsan [[Wikimedia Foundation|Aasaaska Wikimedia]]. Weligood looma baahna inay isticmaalaan qalabkooda mana aha inay marnaba u isticmaalaan si ay faa'iido uga helaan khilaaf ay ku lug lahaayeen. Maamulayaasha waa inaan lagu khaldin [[m:System administrators|maamulayaasha nidaamka Wikimedia]] ("sysadmins").
Wikipedia Soomaaliga wuxuu leeyahay {{NUMBEROFADMINS}} maamulayaal (fiiri {{Plainlink|url=//so.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ListUsers/sysop&limit=2000|name=liiska buuxa ee akoonnada leh mudnaanta maamulaha}} ama liisaska maamulayaasha ee heerka wax qabadka).
== <span class="anchor" id="POWERS"></span><span class="anchor" id="Powers"></span><span class="anchor" id="ABILITIES"></span><span class="anchor" id="Abilities"></span><span class="anchor" id="ADMINRIGHTS"></span><span class="anchor" id="MOPRIGHTS"></span>Awoodaha maamulayaasha ==
{{Shortcut|WP:MOPRIGHTS}}
Maamulayaashu waxay leeyihiin awood farsamo oo ay ku fuliyaan tallaabooyinka soo socda:
* [[Wikipedia:Xannibaadyo iyo mamnuucid|Xannibidda iyo ka qaadista xannibaadda]] akoonnada isticmaalayaasha, cinwaannada IP-ga iyo kala duwanaanshaha cinwaannada IP-ga ee tafatirka<ref>Xannibaadahani waxay ka hor istaagi karaan isticmaalayaasha inay tafatiraan bogag ama meel magacyo gaar ah, ama waxaa lagu dabaqi karaa goobta oo dhan iyo {{em|dhammaan bogagga}}.</ref>
* Codsashada, wax ka beddelidda iyo ka qaadista [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaalinta bogga]] si loo xaddido ama loo oggolaado tafatirka, rarista, abuurista iyo/ama soo gelinta faylasha
* Wax ka beddelidda bogagga si buuxda loo ilaaliyay
* [[Wikipedia:Xeerka Tirtirka|Tirtiridda]] bogagga leh 5,000 ama ka yar oo dib-u-eegis ah<ref>Bogagga leh in ka badan 5,000 oo dib-u-eegis ah waxaa tirtiri kara oo keliya [[Wikipedia:Steward|steward]].</ref>
* Daawashada iyo soo celinta bogagga la tirtiray
* [[Wikipedia:Tirtiridda taariikhda|Xaddididda iyo soo celinta muuqashada dadweynaha]] ee macluumaadka ku jira diiwaannada gaarka ah iyo dib-u-eegisyada bogagga
* Bixinta iyo ka qaadista xuquuqaha gaarka ah ee isticmaalayaasha, sida ay [[Wikipedia:Codsiga maamulka/Hordhac|codsadaan akoonnada isticmaalayaashu]]<ref>Maamulayaashu waxay bixin karaan oo ka qaadi karaan xuquuqaha abuuraha akoonka, confirmed, event organizer iyo IP block exempt. Waxay sidoo kale awood u leeyihiin inay bixiyaan oo ka qaadaan xuquuqaha been-abuurka ah ee AutoWikiBrowser iyo AFC, maadaama ay wax ka beddeli karaan bogagga si buuxda loo ilaaliyay.</ref>
* Wax ka beddelidda bogagga ku jira meel magaca MediaWiki, marka laga reebo bogagga JavaScript iyo CSS<ref>Kaliya [[Wikipedia:Interface administrators|maamulayaasha is-dhexgalka]] ayaa awood u leh inay wax ka beddelaan bogagga JavaScript iyo CSS ee ku jira meel magaca MediaWiki.</ref>
* Fulinta tallaabooyin kale oo gaar ah sida ku cad {{Section link|Special:ListGroupRights#sysop}}
Sida caadiga ah, maamulayaashu waxay mas'uul ka yihiin go'aaminta natiijada wada-hadallada qaarkood, sida wada-hadallada tirtiridda, wada-hadallada rarista iyo wada-hadallada dib-u-eegista rarista. Si kastaba ha ahaatee, tafatirayaasha aan maamulayaasha ahayn ayaa iyaguna xiri kara wada-hadallada.
== Noqoshada maamulaha ==
{{Shortcut|WP:CANDIDATE|WP:BECOMEADMIN}}
Wikipedia-ha Af-Soomaaliga, waxaa jira laba hab oo lagu noqdo maamule: in lagu gaaro is-afgarad ka dhasha wada-hadal dadweyne ama in lagu doorto cod qarsoodi ah. Wikipedia-ga Af-Soomaaligu wuxuu u baahan yahay in musharraxiinta maamulaha ay haystaan xuquuqda isticmaalaha [[Wikipedia:Autoconfirmed users|isticmaale si toos ah loo xaqiijiyay]]. ([[m:List of Wikipedias|Wikipedia-yada kale]] waxay leeyihiin siyaasado u gaar ah oo ku saabsan magacaabista maamulayaasha.)
'''Kaliya hal akoon oo qof leeyahay ayaa yeelan kara xuquuqda maamulka'''. Waxa keliya ee ka reeban waa in maamulayaashu ay maamuli karaan [[Wikipedia:Bots|bot-yo]] leh xuquuqda maamulka.
Xuquuqda maamulaha waxaa la bixiyaa muddo aan xaddidnayn, waxaana laga qaadaa oo keliya marka la codsado, xaaladaha ku lug leh faragelinta heerka sare ah ama sababo la xiriira dhaqdhaqaaq la'aan.
=== <span class="anchor" id="Request for adminship"></span>Codsashada maamulnimada iyada oo loo marayo is-afgarad ===
Isticmaale kasta oo si toos ah loo xaqiijiyay wuxuu bulshada ka codsan karaa maamulnimo ("RfA"). Si kastaba ha ahaatee, maamulayaasha waxaa laga filayaa inay bulshada dhexdeeda ku leeyihiin kalsooni iyo sumcad sare, sidaas darteed codsiyada ay soo gudbiyaan isticmaalayaasha aan lahayn khibrad ku filan badanaa ma guuleystaan. Tafatire kasta wuxuu ka faalloon karaa codsiga, wuxuuna musharrax kasta u qiimeyn karaa si gaar ah. Si kastaba ha ahaatee, kaliya tafatirayaasha haysta xuquuqda isticmaalaha si toos ah loo xaqiijiyay ayaa ka codayn kara codsiyada.
Ka hor inta aysan codsan ama aqbalin magacaabista, musharraxiintu guud ahaan waa inay ahaadaan tafatirayaal firfircoon oo joogto ah, lehna khibrad iyo aqoon ku filan oo ku saabsan habraacyada iyo dhaqamada Wikipedia. Waa inay ixtiraamaan oo fahmaan siyaasadaha Wikipedia, isla markaana ay kasbadeen kalsoonida guud ee bulshada. Musharraxiinta waxaa sidoo kale laga rabaa inay caddeeyaan haddii ay waligood Wikipedia lacag ku tafatireen. Su'aalaha arrintan la xiriira waxaa loo oggol yahay in la weydiiyo musharrax kasta iyo tafatire kasta oo bulshada ka tirsan inta uu socdo habka RfA.
Wada-hadalku wuxuu socdaa muddo toddoba maalmood ah, waxaana looga arrinsadaa in musharraxu noqdo maamule iyo in kale. Sida habraacyada kale ee ku salaysan is-afgaradka bulshada, RfA-yada waxaa lagu xayaysiiyaa [[:en:MediaWiki:Watchlist-messages|farriimaha liiska la-socodka tafatirayaasha]]. Bulshadu waxay dejisay xad ku saabsan su'aalaha: tafatire kasta ma weydiin karo musharraxa wax ka badan laba su'aalood. Sidoo kale lama oggola su'aalo ka kooban qaybo badan oo loo soo bandhigo sidii hal su'aal, balse dhab ahaantii ka kooban su'aalo badan oo ka badan xadka la oggol yahay. [[Wikipedia:Bureaucrats|Bureaucrats]] iyo la-socdayaasha loo xilsaaray waxay maamuli karaan RfA-yada, iyagoo la tacaalaya faallooyinka iyo/ama codadka ay u arkaan kuwo aan habboonayn.
Habka RfA wuxuu u oggolaanayaa tafatirayaasha kale inay wax badan ka ogaadaan musharraxa. Tafatirayaashu waxay qiimeeyaan ka-qaybgalka musharraxa iyo waayo-aragnimadiisa tafatire ahaan, waxayna la yeeshaan wada-hadallo si ay u fahmaan sida uu u garanayo doorka uu codsanayo. Tafatirayaashu waxay sheegaan inay taageersan yihiin ama ka soo horjeedaan codsiga, iyagoo soo bandhigaya sababahooda iyo aragtidooda ku saabsan musharraxa. Maamule bureaucrat ah oo aan arrinta ku lug lahayn ayaa markaas go'aaminaya inuu jiro [[Wikipedia:Is afgarad|is-afgarad]] lagu oggolaanayo codsiga iyo in kale. Go'aankani kuma salaysna oo keliya boqolleyda taageerada, laakiin ficil ahaan, inta badan RfA-yada hela taageero ka badan 75% way guuleystaan. Bulshadu waxay go'aamisay in ''guud ahaan'', RfA-yada hela taageero u dhexaysa 65% iyo 75% ay ku xiran yihiin go'aanka bureaucrat-yada. (Sidaas darteed, waxaa macquul ah in ku dhowaad dhammaan RfA-yada hela taageero ka yar 65% ay guuldarraystaan.)
In kasta oo RfA-gu yahay hab adag, haddana tayada jawaab-celinta iyo qiimaynta ay tafatirayaasha khibradda leh ka sameeyaan u-diyaargarowga iyo hab-dhaqanka musharraxa badanaa aad bay u sarreeyaan. Codsadayaasha aan ku guulaysan codsigooda balse tallaabooyin ka qaada waxyaabaha lagu dhaliilay waxay badanaa ku guuleystaan codsi dambe oo ay soo gudbiyaan bilo ka dib. Haddii aad xiisaynayso inaad codsato maamulnimo, waa inaad marka hore akhridaa hagaha codsashada maamulnimada iyo tilmaamaha magacaabista. Markaad diyaar u noqoto inaad codsato, waxaad magacaabistaada ku dari kartaa bogga [[Wikipedia:Codsiga maamulka]] ("RfA"), adigoo raacaya tilmaamaha boggaas.
=== Doorashooyinka maamulayaasha ===
Maamulayaasha waxaa sidoo kale lagu dooran karaa doorasho maamule oo cod qarsoodi ah lagu dhiibto. Doorashooyinka maamulayaasha, oo bilaabmay 2024, ma beddelayaan habka RfA, musharraxiinta doonaya inay noqdaanna si xor ah ayay u dooran karaan habka ay adeegsanayaan. Doorasho tijaabo ah ayaa la qabtay Oktoobar 2024. Doorashooyinka maamulayaasha waxaa si joogto ah loogu daray jadwalka shanta bilood ah, kaddib RfC la qabtay horraantii 2025. Marka laga reebo muddada ka horraysa doorashada ee loogu talagalay magacaabista musharraxiinta iyo diyaarinta codbixinta, habku wuxuu qaataa 12 maalmood: shan maalmood oo wada-hadal iyo su'aalo ah, oo ay ku xigto toddoba maalmood oo cod qarsoodi ah. Wareegyada doorashada iyo waqtiyada ay furmayaan marxalad kasta waxaa horay loogu sii shaaciyaa ogeysiisyo, oo ay ku jiraan farriimaha liiska la-socodka.
Marka codbixintu dhammaato, doorashada waxaa baaraya saddex [[Wikipedia:Check user|CheckUser]] ama [[Wikipedia:Steward|Steward]] oo ka tirsan Wikipedia-ga Af-Soomaaliga. Waxay hubinayaan codadka la isku celceliyey, kuwa aan u qalmin iyo kuwa ay dhiibteen akoonnada been-abuurka ah, iyagoo tirtiraya codadkaas marka loo baahdo. Marka baaritaanku dhammaado, codadka waa la tiriyaa, natiijooyinkana waa la shaaciyaa, maamulayaasha cusubna waxaa la siiyaa xuquuqda maamulka. Si uu u guuleysto, musharraxu waa inuu helaa ugu yaraan 70% taageero ah iyo kooram ka kooban ugu yaraan 20 cod oo taageero ah. Boqolleyda taageerada waxaa musharrax kasta loogu xisaabiyaa sidan: Taageerada / (Taageerada + Ka soo horjeedka). Codadka "Dhexdhexaad" laguma daro xisaabinta boqolleyda taageerada musharraxa, mana saameeyaan natiijada dhinacaas.
== Meelaha ay maamulayaashu si gaar ah uga caawin karaan ==
Xuquuqda maamuluhu waxay si weyn waxtar ugu yeelan kartaa qaybaha qaarkood ee Wikipedia:
* Ka hortagga kharribaadda
* Wax ka qabashada dhibaatooyinka xuquuqda daabacaadda
* Dhacdooyinka u baahan feejignaanta maamulayaasha
* Qaybaha [[Bogga Hore]], sida wararka iyo qaybta “Ma ogtahay?”
* La socodka isbeddellada dhow
* Codsiyada tirtiridda degdegga ah
* Dhaqangelinta xeerka saddexda jeer ee dib-u-celinta iyo wax ka qabashada xadgudubyada dagaalka tafatirka.
“Maamulayaasha aan ku lug lahayn” waxay sidoo kale ka caawin karaan maamulka Guddiga Garsoorka iyo xallinta khilaafaadka la xiriira meelaha iyo xaaladaha dhibaatada leh. Maamulayaasha doorkan ka shaqaynaya waa ''dhexdhexaad''; si toos ah uguma lug laha arrimaha ay dadka ka caawinayaan. Waxay sidoo kale fuliyaan liisaska cunaqabataynta ee ay tahay inay maamulayaasha dhexdhexaadka ahi dhaqan geliyaan.
== <span class="anchor" id="anyuser"></span>Golayaasha ogeysiiska maamulayaasha ==
{{shortcut|WP:ANYUSER}}
Saddex golayaal ogeysiis oo waaweyn ayaa jira oo ay ka dhacaan wadahadallada maamulaha guud (isticmaale kasta wuxuu soo dhigi karaa ama ka qayb qaadan karaa wadahadallada halkaas):
* [[Wikipedia:Ogaysiiska Maamulka]] – Loo isticmaalo waxyaabaha ay maamulayaashu jeclaan karaan (ama u baahan karaan) inay ogaadaan, sida ogeysiisyada iyo macluumaadka guud.
– Loo isticmaalo arrimaha u baahan dareenka maamulayaasha soo maraya. In kasta oo mawduucyada halkan ay noqon karaan kuwo dhaadheer, golahan waxaa inta badan loogu talagalay dhacdooyinka iyo arrimaha kale ee u baahan talo ama dareen.
– Waa gole ogeysiis oo ficillada maamulka ee maamulayaasha lagaga wada hadli karo loona eegi karo bulshada ballaaran.
== Filashooyinka maamulnimada ==
{{shortcut|WP:ADMINEXPECT}}
=== Daryeelka iyo xukunka ===
Haddii la siiyo helitaanka, maamulayaashu waa inay daryeel ku muujiyaan isticmaalka hawlahan cusub, gaar ahaan awoodda ay u leeyihiin inay tirtiraan bogagga oo ay xannibaad saaraan isticmaalayaasha iyo cinwaannada IP (fiiri hage sida loo sameeyo ee maamulayaasha si aad u barato sida loo sameeyo waxyaalahan). Maamulayaasha cusub waa inay sidoo kale eegaan bogagga ku xiran liiska akhriska maamulayaasha ka hor intaysan isticmaalin awoodahooda maamul. Khaladaadka marmarka qaarkood la sameeyo waa la aqbalaa laakiin khaladaadka halista ah ama soo noqnoqda, ama kuwa ku lug leh xad-gudubyada hab-dhaqanka maamulaha, marmarka qaarkood lama aqbalo.
Qalabka maamulaha sidoo kale waa in lagu isticmaalo xukun taxaddar leh; waxay qaadan kartaa xoogaa waqti ah maamulaha cusub inuu barto goorta ay ugu fiican tahay in la isticmaalo qalabka, waxayna qaadan kartaa bilo in la helo dareen wanaagsan oo ku saabsan muddada ku habboon ee la dejinayo marka la isticmaalayo qalabka sida xannibaadda iyo ilaalinta bogga ee khilaafaadka adag. Maamulayaasha cusub waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay si tartiib ah u bilaabaan oo ay ka dhistaan khibrad meelaha ay ku barteen, iyo inay dadka kale waydiiyaan haddii ay shaki qabaan.
=== Hab-dhaqanka maamulaha ===
{{shortcut|WP:ADMINCOND}}
Maamulayaashu waa inay ku hoggaamiyaan tusaale ahaan, isla markaana, sida ''dhammaan tafatirayaasha'', ay ugu dhaqmaan si ixtiraam leh, rayid ah oo ay ula falgalaan kuwa kale ''mar kasta''. Maamulayaashu kama xoroobaan {{em|wax kasta}} oo ka mid ah siyaasadaha la dejiyay ee Wikipedia; waxaa laga filayaa inay raacaan oo ay gutaan waajibaadkooda sida ugu fiican ee awooddooda ah. Khaladaadka marmarka qaarkood waa kuwo si buuxda ula jaanqaadi kara isticmaalka qalabka maamulaha; maamulayaasha looma filayo inay noqdaan kuwo kaamil ah. Si kastaba ha ahaatee, carqaladaynta joogtada ah ama halista ah ee Wikipedia iyada oo loo marayo dabeecad sida [[Wikipedia:Anshax|aan rayid ahayn]] ama tafatirid niyad-xumo ah waa mid aan la jaanqaadi karin oo ah ''khilaaf toos ah'' oo lala leeyahay filashooyinka iyo mas'uuliyadaha maamulayaasha, iyo xukunka xun ee joogtada ah ama fool xun ayaa horseed u noqon kara in laga xayuubiyo qalabka maamulaha. Maamulayaashu waa inay ku dadaalaan inay tusaale u noqdaan heerarka sare ee ixtiraamka iyo rayidnimada, iyo tafatirkooda, wada-hadalladooda, is-dhexgalkooda, iyo hab-dhaqankoodu waa inay dejiyaan tusaalaha dhammaan tafatirayaasha kale ''mar kasta''. Tani waa labadaba ''shuruud'' iyo ''xaalad'' haysashada mudnaanta maamulaha.
Maamulayaashu waa inay maskaxda ku hayaan inay haystaan boqollaal saaxiibo ah. Sidaa darteed, haddii maamule uusan u hoggaansami karin siyaasadaha goobta oo uusan noqon karin mid rayid ah (xitaa marka uu la macaamilayo isticmaalayaasha muujinaya dabeecad dhibaat leh) inta uu wax ka qabanayo arrin go'an, maamuluhu waa inuu arrinta u keenaa gole ogeysiin ama u gudbiyaa maamule kale si uu wax uga qabto, halkii uu ka sii dari lahaa dhibaatada hab-dhaqan xumo.
=== Xisaabtanka ===
{{shortcut|WP:ADMINACCT}}
Maamulayaashu waxay ka xisaabtamaan ficilladooda ku lug leh qalabka maamulaha, maadaama ficillada maamulaha ee aan la sharaxin ay niyad-jabiyaan tafatirayaasha kale. Iyadoo lagu xaddidayo oo keliya xuduudaha [[Wikipedia:Anshax|rayidnimada]], [[Wikipedia:Ma jiraan weeraro shaqsiyeed|ka fogaanshaha weerarrada shakhsi ahaaneed]], iyo [[Wikipedia:U qaado niyad wanaagsan|u qaadashada niyad wanaagga]], tafatirayaashu waxay xor u yihiin inay wax ka weydiiyaan ama dhaleeceeyaan ficillada maamulaha. Maamulayaasha waxaa laga filayaa inay si degdeg ah oo rayid ah uga jawaabaan su'aalaha ku saabsan hab-dhaqankooda Wikipedia la xiriira iyo ficillada maamulka, gaar ahaan inta lagu jiro wada-hadallada bulshada ee golayaasha ogeysiiska ama inta lagu jiro habsocodka Guddiga Garsoorka. Maamulayaashu waa inay caddeeyaan ficilladooda marka la codsado.
Maamulayaasha si halis ah ama soo noqnoqda ugu dhaqma si dhibaato leh, ama lumiyay kalsoonida bulshada, waxaa la cunaqabteyn karaa ama laga xayuubin karaa xuquuqdooda maamulaha Guddiga Garsoorka ama codsiga dib-u-celinta xuquuqda. Tani waxay dhacday ama waxaa la soo jeediyay ficillada soo socda:
* Maamulnimo "niyad-xumo ah" ([[Wikipedia:Sock puppetry|isticmaalka akoonno badan oo been-abuur ah]], xadgudub weyn oo kalsooni ah,
{{spaced ndash}}tani waxay noqon kartaa mid lala yeesho tafatirayaasha (tusaale ahaan, la'aanta digniinaha habboon ama sharraxaadaha ficillada), ama si wax looga qabto welwelka bulshada (gaar ahaan marka la raadiyo sharraxaadyo ama faallooyin kale oo halis ah)
**In kasta oo hababka ugu wanaagsan ee maamulayaashu ay yihiin inay suurtageliyaan iimaylka iyo ogeysiisyada, looma baahna inay sidaas sameeyaan, mana aha inay akhriyaan ama ka jawaabaan haddii la suurtogeliyey. Maamulayaasha aan suurtagelin ogeysiisyada waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay arrintan ku muujiyaan boggooda isticmaalaha.
* Xadgudub soo noqnoqda, joogto ah, ama fool xun oo ku saabsan qalab ama oggolaansho isticmaale oo la socota qalabka maamulaha (sida u guurista faylasha ama isticmaalka [[Wikipedia:Rollback|dib-u-celinta]]) {{endash}} maamulaha waxaa laga xayuubin karaa mudnaanta maamulka si buuxda oo keliya si looga saaro helitaanka oggolaanshaha isticmaale ee la socda.
* Xukun xumo soo noqnoqda ama joogto ah.
=== Amniga ===
{{shortcut|WP:SECUREADMIN}}
Siyaasadda Wikipedia ee shuruudaha xoogga erayga sirta ah waxay ka rabtaa maamulayaashu inay haystaan ereyo sir ah oo xooggan iyo inay raacaan hababka amniga shakhsi ahaaneed ee habboon. Maadaama ay leeyihiin awood ay ku geystaan waxyeello goobta oo dhan ah hal tafatire, akoon maamule oo la jabsaday waa la xannibi doonaa, mudnaantiisana waa laga qaadi doonaa sababo la xiriira amniga goobta. Xaaladaha qaarkood, ka qaadista mudnaanta waxay noqon kartaa mid joogto ah. Maamule kasta oo la ogaado inuu haysto eray sir ah oo ka yar 8 xaraf ama ku jira [https://github.com/danielmiessler/SecLists/blob/master/Passwords/Common-Credentials/10k-most-common.txt 10,000-ka eray sir ah ee ugu caansan] sidoo kale waa laga qaadi karaa xuquuqda maamulka. Go'aanka ku saabsan dib-u-siinta xuquuqda maamulka maamulayaasha si ku-meel-gaar ah looga qaaday waxaa loo daayay Guddiga Garsoorka, kuwaas oo tixgelin doona in mulkiilaha saxda ah ee akoonka la aqoonsaday, iyo aragtidooda ku saabsan dhacdada iyo maamulka iyo amniga (oo ay ku jiraan amniga mustaqbalka ee suurtagalka ah) ee akoonka.
Xaqiijinta laba-tallaabo ah waa la heli karaa si loo sii sugo akoonnada loogana ilaaliyo isticmaalka aan la oggolayn.
Maamulayaashu waa inaysan '''marnaba''' la wadaagin eraygooda sirta ah ama akoonkooda qof kale, sabab kasta ha ahaatee. Haddii ay ogaadaan in eraygooda sirta ah la jabsaday, ama akoonkooda si kale loo jabsaday (xitaa haddii uu yahay tafatire ama qof ay yaqaaniin oo ay aaminsan yihiin), waa inay isku dayaan inay beddelaan isla markiiba, ama haddii kale u sheegaan maamule sare si si ku-meel-gaar ah looga qaado xuquuqda maamulka. Isticmaalayaasha ku guuldarreysta inay soo sheegaan isticmaalka aan la oggolayn ee akoonkooda waxaa laga qaadi doonaa xuquuqda maamulka. Isticmaalka aan la oggolayn waxaa loo tixgeliyaa 'xaalad muran leh', mana jirto in xuquuqda si otomaatig ah dib loogu soo celiyo.
== <span class="anchor" id="INVOLVED"></span><span class="anchor" id="UNINVOLVED"></span><span class="anchor" id="involved"></span><span class="anchor" id="uninvolved"></span>Maamulayaasha ku lugta leh ==
{{shortcut|WP:INVOLVED|WP:UNINVOLVED}}
{{Quote box
| quote = "Ninna ma aha garsoore ku habboon kiisa u gaar ah"
| source = Thomas Hobbes, ''Leviathan Leviathan''
}}
Guud ahaan, tafatirayaashu waa aysan u dhaqmin maamulayaal ahaan khilaafaadka ay ku lug lahaayeen. Tani waa sababta oo ah maamulayaasha lugta leh waxay noqon karaan, ama u muuqan karaan, kuwo aan awood u lahayn inay gaaraan go'aanno ujeeddo leh khilaafaadka ay dhinac ka ahaayeen ama ay dareen xooggan ka qabaan. Lug lahaanshaha waxaa bulshadu si ballaaran u fasiraysaa inay ku jirto khilaafaadyo hadda jira ama la soo dhaafay oo lala yeeshay tafatire (ama tafatirayaal), iyo khilaafaadka mowduucyada, dhib ma laha dabeecadda ama da'da khilaafka.
Hal digniin oo muhiim ah ayaa ah in maamulaha la falgalay tafatire ama goob mowduuc ah ''sii ahaan doona doorka maamulka oo kaliya'', ama kaasoo ka qaybgal kiisii hore uu ahaa mid yar ama tafaftirro cad oo aan muujin eex, waa {{em|aan lug lahayn}} mana laga horjoogsado inuu ka shaqeeyo awood maamul oo la xiriirta tafatirahaas ama goobta mowduuca ah. Digniinaha, wadahadal deggan oo macquul ah iyo sharraxaadda digniinahaas, talada ku saabsan caadooyinka bulshada, iyo talooyinka ku saabsan erayada suurtogalka ah iyo hababka ma ka dhigayaan maamulaha mid lug leh.
Kiisaska tooska ah (tusaale ahaan, burburinta muuqata, bulshadu waxay taariikh ahaan taageertay ficilka cad ee maamulaha kasta - xitaa haddii uu lug leeyahay - iyadoo la saleynayo in maamule kasta oo macquul ah uu u badan yahay inuu gaari lahaa gabagabadaas oo kale. In kasta oo ay jiraan wax ka reebitaan ku saabsan mamnuucidda tafatirayaasha lugta leh ee qaadaya ficil maamul, weli waa habka ugu wanaagsan ee kiisaska uu maamuluhu u muuqan karo inuu lug leeyahay in arrinta loo gudbiyo maamule kale iyada oo la marayo golayaasha ogeysiiska ee khuseeya.
Tafatirayaasha aan maamulayaasha ahayn ee xanibaya wadahadallada
iyo qiimaynta is-afgaradka waxaa lagu hayaa isla heerarkaas; tafatirayaasha xanibaya wadahadalladaas waa inaysan ku lug lahaan wadahadalka laftiisa ama khilaafaadka la xiriira.
== <span class="anchor" id="Grievances by users"></span><span class="anchor" id='Grievances by users ("administrator abuse")'></span>Cabashooyinka ==
{{shortcut|WP:ADMINABUSE|WP:ADMINISTRATORABUSE}}
Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in maamuluhu u dhaqmay si aan habboonayn, waa inuu si toos ah u muujiyaa welwelkiisa maamulaha mas'uulka ka ah oo uu isku dayaa inay xal gaaraan si nidaamsan oo rayid ah. Haddii aan arrinta lagu xallin labada dhinac u dhexeeya, isticmaayaashu waxay ku sii wadi karaan xallinta khilaafka (fiiri qaybtan hoose wixii macluumaad dheeraad ah). Hal hab oo suurtagal ah waa in la bilaabo wadahadal dib u eegista ficilka maamulka ama golaha ogeysiiska maamulayaasha si loo codsado jawaab celinta bulshada {{endash}} si kastaba ha ahaatee, cabasho sidayaashu waa inay ogaadaan in hab dhaqankooda la siman yahay oo la tixgeliyo sida isticmaalaha ay ka wada hadlayaan. Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in si aan habboonayn loo xanibay, wuxuu mari karaa habka codsiga xanibaada waa uu sharaxi karaa xaaladda iyo sababta ay u rumeysan yihiin in xiriddu ay tahay mid aan habboonayn ama aan la caddayn karin.
In kasta oo Guddiga Garsoorka ausan si caadi ah u eegin Xanibaha gaagaaban ama caadiga ah, welwelka ku saabsan caafimaadka maamulaha iyo ku habboonaanta doorka waxaa loo keeni karaa guddiga iyadoo lala wato Codsi Garsoor, badanaa marka hababka kale ee xallinta khilaafka ay guuldarraysanayaan iyo marka habkani yahay ikhtiyaarka ugu dambeeya.
== Si khaldan u adeegsiga qalabka maamulka ==
{{shortcut|WP:TOOLMISUSE}}
Si khaldan u adeegsiga qalabka maamulka waxaa loo tixgeliyaa ''arrin aad u culus''. Qalabkan waxaa la siiyaa isticmaalayaasha lagu kalsoon yahay si ay ugu fuliyaan hawlaha dayactirka iyo hawlo kale, waana in mar walba loo adeegsadaa si taxaddar leh, xilkasnimo leh, dadaal ku habboon iyo go'aan-qaadasho wanaagsan. Si xun u adeegsiga qalabka maamulka si culus waxay horseedi kartaa cunaqabatayn ama xitaa in xuquuqda maamulka laga qaado. Haddii isticmaale uu aaminsan yahay in maamule uusan qalabkiisa maamulka u adeegsan si waafaqsan siyaasadaha iyo tilmaamaha Wikipedia ee jira, waa inuu marka hore walaaciisa iyo arrimaha uu qabo si toos ah ugala hadlo maamulaha ay khusayso. Haddii arrinta si toos ah loo xallin waayo, ama la go'aamiyo in ay lagama maarmaan tahay ama habboon tahay in bulshada inteeda kale lala socodsiiyo, isticmaalayaashu waxay walaacooda ku soo bandhigi karaan meel ay bulshada inteeda kale dib ugu eegto.
Xaaladaha caadiga ah ee ay habboon tahay in laga fogaado adeegsiga qalabka maamulka waxaa ka mid ah:
* ''Isku dhac dano ama dhexdhexaadnimo la'aan'' – Maamulayaashu caadi ahaan waa inaysan qalabkooda u adeegsan arrimaha ay si shakhsi ah ugu lug leeyihiin (tusaale ahaan, khilaaf nuxur ah oo ay dhinac ka yihiin).
* ''Caadooyinka bulshada ama siyaasadaha'' – Marka siyaasad ama caado bulsheed ay si cad u tilmaamayso inaan qalabka la adeegsan, waa inaan la adeegsan iyada oo aan la bixin sharraxaad muujinaysa in arrinta si taxaddar leh loo tixgeliyey iyo sababta ka-reebitaanka (dhifka ah) loogu arkay mid macquul ah.
* ''Tallaabooyinka maamulaha ee la xiriira tafatirka lacagta lagu bixiyo'' – Qalabka maamulka looma adeegsan karo qayb ka mid ah hawl tafatir lacag lagu bixiyo, marka laga reebo xaaladaha lacagta ay bixiso Aasaaska Wikimedia ama shirkad xiriir la leh WMF.
* ''Ka noqoshada tallaabooyinka maamulayaasha kale'' – Tallaabooyinka maamulayaasha kale waa in la ixtiraamaa, gaar ahaan marka maamulaha tallaabada qaaday uu isagu arrinta ku lug leeyahay; badanaa waa in marka hore wada-hadal lala yeeshaa.
* ''Dib u celinta tallaabo maamul oo hore loo soo celiyey'' (mararka qaarkood loo yaqaan "dagaalka giraangiraha").
Hoos ka eeg faahfaahinta arrimahan iyo ka-reebitaannada aadka u yar.
Xitaa marka adeegsiga qalabku u muuqdo mid macquul ah, haddii shaki jiro waxaa habboon in maamule kale oo madax-bannaan laga codsado inuu arrinta dib u eego oo, haddii ay habboon tahay, uu tallaabada qaado.
=== Ka noqoshada tallaabada maamule kale ===
{{shortcut|WP:RAAA}}
Maamulayaasha waxaa laga filayaa inay yeeshaan go'aan-qaadasho wanaagsan, waxaana la aaminsan yahay inay si taxaddar leh uga fiirsadeen tallaabooyinka ama go'aannada ay qaadaan iyagoo maamulayaal ah. Maamulayaashu way isku khilaafi karaan, laakiin tallaabooyinka maamulka waa inaan dib loo celin sabab la'aan. Waa in marka hore si taxaddar leh looga fiirsadaa arrinta, isla markaana (haddii ay u badan tahay in tallaabada laga hor yimaado) lala yeeshaa wada-hadal kooban maamulaha tallaabada laga soo horjeedo, haddii maamulahaasi weli diyaar yahay.
==== Xaaladaha gaarka ah ====
Xaaladaha qaarkood, xeerka guud ee ka dhanka ah dib u celinta tallaabada maamule kale ma khuseeyo:
* '''Xannibaadaha uu soo rogay Guddiga Garsoorka:''' Xannibaadaha uu oggolaaday Guddiga Garsoorka waa inay lahaadaan tilmaam cad oo muujinaysa halka ay ka yimaadeen, sida "Guddiga Garsoorka awgiis" ama "Codsiga Guddiga Garsoorka oo keliya". Maamulayaashu waa inay xannibaadahaas dhigaan, yareeyaan ama ka qaadaan oo keliya marka ay haystaan oggolaansho qoraal ah oo hore uga yimid Guddiga.
* '''Xannibaadaha CheckUser:''' Xannibaadaha lagu calaamadeeyay "Xannibaadda CheckUser" (taas oo ah, xannibaad ku salaysan natiijooyinka qarsoon ee CheckUser) waa inaysan ka noqon maamulayaasha aan heli karin qalabka CheckUser. Cabashooyinka ku saabsan xannibaadahan badanaa waxaa lagu dhageystaa Wikipedia gudaheeda, laakiin xaaladaha khasabka ah waxaa dhageysan kara Guddiga Garsoorka. Bishii Luulyo 2010, maamulayaasha waxaa la xusuusiyey inaysan ka noqon karin xannibaadaha CheckUser iyaga oo aan oggolaansho hore ka helin Guddiga ama CheckUser.
* '''Xannibaadaha Oversight:''' Xannibaadaha lagu calaamadeeyay "Xannibaadda Oversight" (taas oo ah, xannibaadaha ku salaysan macluumaad la qariyey) waa inaysan ka noqon maamulayaasha aan haysan xuquuqda Oversight. Bishii Maarso 2013, Guddiga Garsoorku wuxuu go'aamiyey inaan xannibaadaha Oversight laga noqon karin iyada oo aan oggolaansho hore laga helin Guddiga ama Oversighter.
* '''Xannibaadaha VRT ee la xiriira isku dhaca danaha:''' Xannibaadaha la saaray iyada oo loo marayo safka VRT ee la xiriira isku dhaca danaha, kuwaas oo ay ku jiraan lambarka tigidhka ee sababta u ah xannibaadda, waa inaan laga noqon iyada oo aan oggolaansho laga helin maamule heli kara safkaas ama Guddiga Garsoorka. Tani waxay khusaysaa go'aankii Abriil 2026.
=== <span class="anchor" id="Wheel war"></span>Dib u celinta tallaabo hore loo celiyey ("dagaalka giraangiraha") ===
{{shortcut|WP:WHEEL|WP:WW}}
Marka maamule kale uu ''hore u'' celiyey tallaabo maamul, aad bay u yar tahay in ay jirto sabab sharci ah oo maamulihii hore ama maamule kale ugu celin karo tallaabadaas ama tallaabo la mid ah, iyada oo aan marka hore la yeelan wada-hadal cad oo horseeda go'aan ku dhisan is-afgarad. Dagaalka giraangiruhu waa xaalad uu maamule ka noqdo tallaabo maamul oo uu qaaday maamule kale, balse halkii laga wada-hadli lahaa khilaafka, qalabka maamulka si is-daba-joog ah loogu adeegsado in lagu tirtiro ama dib loogu sameeyo tallaabada. Marka laga reebo xaalado aad u yar, tallaabo maamul oo dib loo celiyey waa inaan mar kale la soo celin iyada oo aan la helin is-afgarad.
<div style="border: 2px solid #990000; background-color: #FF000030; border-radius: 1em; padding: 0.5em 1em; color:inherit;">
<strong style="font-weight:normal;">Ha ku celin tallaabo maamul oo dib loo celiyey marka aad ogtahay in maamule kale uu ka soo horjeedo. Ha sii wadin silsilad dib-u-celin maamul ah iyada oo aan wada-hadal jirin. Khilaafaadka maamulka ku xalli {{underline|wada-hadal}}.</strong>
</div>
Dagaalka giraangiruhu badanaa wuxuu horseedaa codsi degdeg ah oo loo gudbiyo Guddiga Garsoorka. Cunaqabataynta lagu soo rogo dagaalka giraangiraha waxay u dhexayn kartaa canaan iyo digniin, xannibaad ku-meel-gaar ah, ilaa in xuquuqda maamulka laga qaado, xitaa marka ay tahay dhacdadii ugu horreysay. Waxaa jiray dhowr kiis oo Guddiga Garsoorku ka garnaqay kuwaas oo la xiriiray dagaalka giraangiraha.
Ereygaas waxaa sidoo kale taariikh ahaan loo adeegsan jiray in lagu tilmaamo maamule si aan habboonayn u celinaya noocyo gaar ah oo tallaabooyin rasmi ah.
Wikipedia waxay ku shaqaysaa ruuxa [[Wikipedia:Is afgarad|is-afgaradka]]; khilaafaadka waa in lagu xalliyaa wada-hadal xushmad leh, halkii ay ka noqon lahaayeen loollan awoodeed. Waxaa jira xaalado yar oo dagaalku ka habboonaan karo wada-hadalka ama mudan in lagu halis geliyo sumcaddaada wanaagsan. Haddii aad dareento ''rabitaan'' ah inaad gasho dagaalka giraangiraha, isku day beddelladan:
* Raadi wada-hadal wax dhisaya oo ujeeddadiisu tahay dejinta xaaladda iyo ku soo celinta habraacyada caadiga ah. Qaadashada hab-dhaqan deggan oo qaboojinaya xaaladda, adigoo si ula kac ah u sharraxaya mowqifkaaga, way caawin kartaa. Xaaladaha qaarkood, iimaylku wuxuu suurtagelin karaa in talo shakhsi ah oo daacad ah la bixiyo, taas oo aan si fudud loogu soo bandhigi karin wiki-gan.
* Haddii aad ka welwelsan tahay hab-dhaqan xumo, sug oo ha ku degdegin tallaabo. Marka ay jirto <strong>si xun u adeegsiga qalabka maamulka oo halis ah ama aad u fool xun</strong>, tixgeli inaad cabasho u gudbiso [[Wikipedia:Ogaysiiska Maamulka|Guddiga Garsoorka]].
* Haddii aad ka welwelsan tahay in wada-shaqayn la'aanta ama dib-u-dhaca wada-hadalku ay xaaladda si dhakhso ah uga sii dari karto ama ay ka dhigi karto mid aan habboonayn, mararka qaarkood waxaa macquul ah in iimayl loo diro Guddiga Garsoorka si loogu wargeliyo xaaladda ama looga codsado faragelin ama talo degdeg ah. Tani waxay si gaar ah u khusayn kartaa xaaladaha ay ku lug leeyihiin macluumaad aan dadweyne ahayn ama ay dhici karto waxyeello.
* Xusuusnow inaad haysato boqollaal saaxiibbo ah: keligaa ma tihid, badanaana arrimaha waxaa sii xumeeya go'aan-qaadasho liidata. Haddii lagu arko adigoo si wanaagsan u dhaqmaya, arrintu badanaa si dhakhso ah ayay u dhammaan doontaa, si kasta oo ay hadda u muuqato mid xun. Mararka qaarkood waxa ugu wanaagsan waa inaad nasasho qaadato oo aad is dejiso.
Ereyga "giraangir" wuxuu ka yimid sharraxaadda akoonnada leh mudnaanta sare ee kombiyuutarradii waaweynaa ee PDP-10 iyo TOPS-20, halkaas oo "giraangir" loogu adeegsan jiray si la mid ah ereyga "xidid" ee nidaamyada Linux/Unix.<ref>{{cite web|title=Wheel |url=http://www.catb.org/jargon/html/W/wheel.html |access-date=8 June 2021 |work=Jargon File 4.4.7 |publisher=Eric S. Raymond}}</ref>
<ref>{{cite web|title=Wheel bit |url=http://www.catb.org/jargon/html/W/wheel-bit.html |access-date=8 June 2021 |work=Jargon File 4.4.7 |publisher=Eric S. Raymond}}</ref>
== <span class="anchor" id="Removal of adminship (desysopping)"></span>Dib u eegista iyo ka qaadista xuquuqda maamulaha ==
{{shortcut|WP:DESYSOP}}
Xuquuqda maamulaha waxaa lagala noqon karaa go'aan ka soo baxa Guddiga Garsoorka. Garsoorayaashu waxay sidoo kale dooran karaan inay maamulayaasha dhibaatada keena ku soo rogaan ciqaabo ka fudud, oo ay ka mid yihiin xaddididda adeegsiga awoodaha qaarkood ama gelinta muddada kormeerka maamulaha.
Bulshadu waxay bilaabi kartaa codsi dib loogu eegayo maamulaha, kaas oo looga baahan yahay in xaaladdiisa maamulnimo dib loo xaqiijiyo iyada oo loo marayo codsi cusub oo maamulnimo (RRfA).<ref name="recall" /> Maamulayaasha qaarkood ayaa iskood u codsada in xaaladdooda dib loo xaqiijiyo marka ay jiraan duruufo gaar ah. Eeg {{Section link|#Administrator recall}}. Isticmaalayaashu sidoo kale waxay adeegsan karaan habka xallinta khilaafaadka si ay u codsadaan in laga dhiibto aragti ku saabsan ku habboonaanta maamulaha.
Awoodda farsamo ee lagaga qaado akoon xuquuqda maamulaha waxaa leh kooxaha isticmaalayaasha ee bureaucrat-yada iyo steward-yada (eeg [[Special:ListGroupRights]]). Xaaladaha degdegga ah ee isticmaalayaasha maxalliga ahi aanay awoodin ama aanay diyaar u ahayn inay tallaabo qaadaan, siyaasadda xuquuqaha guud waxay steward-yada u oggolaanaysaa inay ilaaliyaan danaha ugu wanaagsan ee Wikipedia iyaga oo ka qaadaya xuquuqaha maamulka ama si guud u xannibaya akoonnada, kaddibna arrinta u gudbinaya Guddiga Garsoorka.
=== Ka qaadista xuquuqda maamulaha sababo la xiriira dhaqdhaqaaq la'aan ===
{{shortcut|WP:INACTIVITY}}
Maamulayaasha buuxiya mid ama labadaba shuruudahan soo socda waxaa lagala noqon karaa xuquuqdooda maamulnimo sababo la xiriira dhaqdhaqaaq la'aan:<ref>Maamulayaasha qaarkood ayaa dib loogu yeeray sababtoo ah heerka dhaqdhaqaaqooda ayaa wax yar uun ka sarreeyay shuruudahan. Maamulayaasha aan firfircoonayn waxaa lagu dhiirrigelinayaa inay si dhab ah ugu soo laabtaan mashruuca, halkii ay samayn lahaayeen wax ka beddello aan macno badan lahayn oo keliya si aan looga qaadin xuquuqaha maamulka.</ref>
# Aan samayn wax-ka-beddel ama tallaabo maamul ugu yaraan 12 bilood gudahood.
# Sameeyay wax ka yar 100 wax-ka-beddel muddo 60 bilood ah.
Ka qaadistan xuquuqda maamulaha xaaladaha qaarkood waa laga noqon karaa (eeg {{Section link|#Soo celinta qalabka maamulka}}), mana aha mid loo qaadanayo qiimayn ku saabsan sida isticmaaluhu u adeegsaday awoodaha maamulka ama xaq u lahaanshihiisa. Kahor inta aan xuquuqda maamulaha lagala noqon, waa in laba jeer lagala soo xiriiro bogga wadahadalka isticmaalaha, iyadoo ku xiran shuruudda la buuxiyay:
:Shuruudda (1): Hal bil ka hor codsiga ka qaadista xuquuqda maamulaha, iyo mar kale dhowr maalmood ka hor inta aan ka qaadistu dhaqan gelin.
:Shuruudda (2): Saddex bilood ka hor codsiga ka qaadista xuquuqda maamulaha, iyo mar kale hal bil ka hor inta aan ka qaadistu dhaqan gelin.
Intaa waxaa dheer, tafatire kasta oo celcelis ahaan sameeya wax ka yar 50 wax-ka-beddel sannadkii muddo shan sano ah waa in sannad kasta farriin loogu diro boggiisa wadahadalka, laguna wargeliyo inuu mustaqbalka halis ugu jiro inuu ka hoos maro heerka loo baahan yahay.
Ka qaadista xuquuqda maamulaha sababo la xiriira dhaqdhaqaaq la'aan waa inay maamulaan bureaucrat-yada Wikipedia-da Ingiriisiga. Faallada lagu qoro diiwaanka xuquuqaha isticmaalaha waa inay si cad u muujisaa in ka qaadista xuquuqdu ay tahay tallaabo habraaceed oo keliya.
Haddii loo baahdo, bogga isticmaalaha waa in wax laga beddelaa si loo caddeeyo xaaladdiisa, gaar ahaan haddii ay jiraan qaybo uu ku jiro.
=== Ka qaadista xuquuqda si ikhtiyaari ah ===
Maamulayaashu waxay codsan karaan in laga qaado awoodaha maamulka iyaga oo codsigooda ku gudbinaya guddiga ogeysiisyada bureaucrat-yada.
=== Khilaafaadka ama cabashooyinka ===
{{see|Wikipedia:Xallinta khilaafaadka}}
Inta badan, khilaafaadka lala galo maamulayaasha waa in lagu xalliyaa habka caadiga ah ee xallinta khilaafaadka. Haddii khilaafku si weyn u taabanayo kartida isticmaalaha ee maamulnimo (sida si cad oo khaldan u adeegsiga awoodaha maamulka, go'aanno si daran u qaldan ama si joogto ah u qaldan, ama dhibaatooyin la xiriira hab-dhaqanka), ama haddii wada-hadalku fashilmo, waxaa la adeegsan karaa tallaabooyinka soo socda:
=== Dib u eegista maamulaha ===
Bulshadu waxay bilaabi kartaa codsi dib loogu eegayo maamulaha, kaas oo looga baahan yahay in xaaladdiisa maamulnimo dib loo xaqiijiyo iyada oo loo marayo codsi cusub oo maamulnimo (RRfA); xuquuqda maamulaha waa lagala noqonayaa haddii maamuluhu aanu bilaabin RRfA muddo 30 maalmood gudahood ah kaddib marka codsiga dib u eegistu gaaro 25 saxiix, ama haddii uu ku guuldarraysto RRfA.
Marka laga soo tago habraacan, maamule kasta wuxuu ballan qaadi karaa inuu si ikhtiyaari ah xilka uga dego haddii la buuxiyo shuruudo gaar ah. Shuruudahaas maamule kastaa isaga ayaa dejista, waxaana badanaa lagu faahfaahiyaa bogaggiisa isticmaalaha. Maamulayaasha sameeya ballanqaadyada noocaas ah waxay wakhti kasta beddeli karaan ama ka noqon karaan ballanqaadyadooda hore. Inta badan ballanqaadyadan ikhtiyaariga ah waxaa la sameeyay ka hor intii aan habraaca RRfA loo soo bandhigin dhammaan maamulayaasha.
=== Dib u eegista Guddiga Garsoorka ===
Tani waa habraac aan ikhtiyaari ahayn. Guud ahaan, Guddiga Garsoorku wuxuu dalbadaa in marka hore la tijaabiyo tallaabooyinka kale ee xallinta khilaafaadka ka hor inta aanu faragelin, sida in arrinta lagu soo bandhigo guddiga ogeysiisyada maamulayaasha ee dhacdooyinka. Si kastaba ha ahaatee, haddii arrintu aad u culus tahay, Guddiga Garsoorku wuxuu faragelin karaa marxalad hore. Tallaabooyinka uu guddigu go'aansan karo inay habboon yihiin waxaa ka mid ah digniino, canaan, xaddidaadyo iyo ka qaadista xuquuqda maamulaha.
=== Maamulayaasha lagu soo rogay mamnuucid ===
{{shortcut|WP:BANDESYSOP}}
Guud ahaan, maamulayaasha lagu soo rogay xaddidaado ay ka mid yihiin mamnuucid mawduuc gaar ah, mamnuucid isdhexgal ama xannibaad muddo kasta ah waxay sii haysanayaan awoodahooda maamulka, ilaa mid ka mid ah habraacyada kor ku xusan lagu dabaqo mooyaane. Si kastaba ha ahaatee, sida dhammaan xuquuqaha kale ee isticmaalayaasha la siiyo, awoodaha maamulka waxaa lagala noqonayaa isticmaalaha lagu soo rogo mamnuucid bulsho oo aan waqti cayiman lahayn, taas oo ka dhaqan gelaysa dhammaan Wikipedia-da.
==Tixraacyada==
{{Reflist}}
== Xiriiriyeyaasha dibadda ==
* [[Meta:Administrators of Wikimedia projects/Wikipedias|Maamulayaasha dhammaan Wikipediyeyaasha]],
*[[:en:Wikipedia:Meta|Meta-Wiki]]
qzqyqxs95vx2ij5j93rnipngynbpynp
311473
311472
2026-10-30T17:36:57Z
Isma4l
41797
311473
wikitext
text/x-wiki
{{Policy|WP:ADMIN|WP:SYSOP|WP:MOP}}
{{Ombox
|text = '''Kani ma aha bog lagu dhejiyo su'aalaha maamulayaasha.''' Taas beddelkeeda, isticmaal Codsashada dareenka maamulaha.|image=[[File:Symbol question.svg|link=|alt=|35px]]}}
{{Nutshell|Maamulayaashu waa tafatirayaal tabaruceyaal ah lagu kalsoon yahay ee loo oggolaaday inay isticmaalaan qalabka gaar ah ee Wikipedia Soomaaliga. Waxaa laga filayaa inay ilaalinayaan heer sare oo anshax ah, inay si caddaalad ah u adeegsadaan qalabka, isla markaana ay {{strong|marnaba}} u isticmaalin si ay faa'iido uga helaan khilaaf.}}
{{Enforcement policy list}}
[[File:Wikipedia Administrator.svg|thumb|Qalabka maamulka ee Wikipedia waxaa badanaa lagu barbar dhigaa mop-ka nadaafadda, taasoo keenta in maamulnimada mararka qaarkood lagu sifeeyo in "la siiyay mop-ka". Sida qof nadiifiye ah oo dhab ah laga yaabo inuu furayaal u haysto xafiisyo ay shaqaalaha kale ka reeban yihiin, maamulayaashu waxay leeyihiin awoodo gaar ah oo door ah, laakiin - sidoo kale sida nadiifiyaha dhabta ah - kama muhiimsana tafatirayaasha kale.]]
'''Maamulayaasha''', oo si caadi ah loogu yaqaan '''admins''' ama '''sysops''' (hawl wadeenada nidaamka), waa tafatirayaasha [[Wikipedia]] ee la siiyay awoodda farsamo si ay u qabtaan ficilo gaar ah oo ku saabsan Wikipedia Soomaaliga. Kuwani waxaa ka mid ah awoodda ay u leeyihiin inay [[WP:BLOCK|xanibaan]] oo ay furaan akoonnada isticmaalaha, [[Ciwaanka IP-ga|cinwaannada IP]], iyo kala duwanaanshaha IP ee tifaftiridda, inay wax ka beddelaan bogagga si buuxda loo [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaaliyay]], inay codsadaan oo ay ka saaraan [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaalinta bogga]], inay [[WP:DELETE|tirtiraan]] oo ay soo celiyaan bogagga, inay wareejiyaan bogagga iyada oo aan la xaddidin, iyo inay isticmaalaan qalabka kale ee gaarka ah.
Maamulayaashu waxay qaataan mas'uuliyadahan iyagoo ah tabaruceyaal ka dib markii ay maraan habka dib u eegista bulshada ama iyagoo ay soo doorteen saaxiibadooda tafatirayaasha ah. Uma dhaqmaan sidii shaqaale ka tirsan [[Wikimedia Foundation|Aasaaska Wikimedia]]. Weligood looma baahna inay isticmaalaan qalabkooda mana aha inay marnaba u isticmaalaan si ay faa'iido uga helaan khilaaf ay ku lug lahaayeen. Maamulayaasha waa inaan lagu khaldin [[m:System administrators|maamulayaasha nidaamka Wikimedia]] ("sysadmins").
Wikipedia Soomaaliga wuxuu leeyahay {{NUMBEROFADMINS}} maamulayaal (fiiri {{Plainlink|url=//so.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ListUsers/sysop&limit=2000|name=liiska buuxa ee akoonnada leh mudnaanta maamulaha}} ama liisaska maamulayaasha ee heerka wax qabadka).
== <span class="anchor" id="POWERS"></span><span class="anchor" id="Powers"></span><span class="anchor" id="ABILITIES"></span><span class="anchor" id="Abilities"></span><span class="anchor" id="ADMINRIGHTS"></span><span class="anchor" id="MOPRIGHTS"></span>Awoodaha maamulayaasha ==
{{Shortcut|WP:MOPRIGHTS}}
Maamulayaashu waxay leeyihiin awood farsamo oo ay ku fuliyaan tallaabooyinka soo socda:
* [[Wikipedia:Xannibaadyo iyo mamnuucid|Xannibidda iyo ka qaadista xannibaadda]] akoonnada isticmaalayaasha, cinwaannada IP-ga iyo kala duwanaanshaha cinwaannada IP-ga ee tafatirka<ref>Xannibaadahani waxay ka hor istaagi karaan isticmaalayaasha inay tafatiraan bogag ama meel magacyo gaar ah, ama waxaa lagu dabaqi karaa goobta oo dhan iyo {{em|dhammaan bogagga}}.</ref>
* Codsashada, wax ka beddelidda iyo ka qaadista [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaalinta bogga]] si loo xaddido ama loo oggolaado tafatirka, rarista, abuurista iyo/ama soo gelinta faylasha
* Wax ka beddelidda bogagga si buuxda loo ilaaliyay
* [[Wikipedia:Xeerka Tirtirka|Tirtiridda]] bogagga leh 5,000 ama ka yar oo dib-u-eegis ah<ref>Bogagga leh in ka badan 5,000 oo dib-u-eegis ah waxaa tirtiri kara oo keliya [[Wikipedia:Steward|steward]].</ref>
* Daawashada iyo soo celinta bogagga la tirtiray
* [[Wikipedia:Tirtiridda taariikhda|Xaddididda iyo soo celinta muuqashada dadweynaha]] ee macluumaadka ku jira diiwaannada gaarka ah iyo dib-u-eegisyada bogagga
* Bixinta iyo ka qaadista xuquuqaha gaarka ah ee isticmaalayaasha, sida ay [[Wikipedia:Codsiga maamulka/Hordhac|codsadaan akoonnada isticmaalayaashu]]<ref>Maamulayaashu waxay bixin karaan oo ka qaadi karaan xuquuqaha abuuraha akoonka, confirmed, event organizer iyo IP block exempt. Waxay sidoo kale awood u leeyihiin inay bixiyaan oo ka qaadaan xuquuqaha been-abuurka ah ee AutoWikiBrowser iyo AFC, maadaama ay wax ka beddeli karaan bogagga si buuxda loo ilaaliyay.</ref>
* Wax ka beddelidda bogagga ku jira meel magaca MediaWiki, marka laga reebo bogagga JavaScript iyo CSS<ref>Kaliya [[Wikipedia:Interface administrators|maamulayaasha is-dhexgalka]] ayaa awood u leh inay wax ka beddelaan bogagga JavaScript iyo CSS ee ku jira meel magaca MediaWiki.</ref>
* Fulinta tallaabooyin kale oo gaar ah sida ku cad {{Section link|Special:ListGroupRights#sysop}}
Sida caadiga ah, maamulayaashu waxay mas'uul ka yihiin go'aaminta natiijada wada-hadallada qaarkood, sida wada-hadallada tirtiridda, wada-hadallada rarista iyo wada-hadallada dib-u-eegista rarista. Si kastaba ha ahaatee, tafatirayaasha aan maamulayaasha ahayn ayaa iyaguna xiri kara wada-hadallada.
== Noqoshada maamulaha ==
{{Shortcut|WP:CANDIDATE|WP:BECOMEADMIN}}
Wikipedia-ha Af-Soomaaliga, waxaa jira laba hab oo lagu noqdo maamule: in lagu gaaro is-afgarad ka dhasha wada-hadal dadweyne ama in lagu doorto cod qarsoodi ah. Wikipedia-ga Af-Soomaaligu wuxuu u baahan yahay in musharraxiinta maamulaha ay haystaan xuquuqda isticmaalaha [[Wikipedia:Autoconfirmed users|isticmaale si toos ah loo xaqiijiyay]]. ([[m:List of Wikipedias|Wikipedia-yada kale]] waxay leeyihiin siyaasado u gaar ah oo ku saabsan magacaabista maamulayaasha.)
'''Kaliya hal akoon oo qof leeyahay ayaa yeelan kara xuquuqda maamulka'''. Waxa keliya ee ka reeban waa in maamulayaashu ay maamuli karaan [[Wikipedia:Bots|bot-yo]] leh xuquuqda maamulka.
Xuquuqda maamulaha waxaa la bixiyaa muddo aan xaddidnayn, waxaana laga qaadaa oo keliya marka la codsado, xaaladaha ku lug leh faragelinta heerka sare ah ama sababo la xiriira dhaqdhaqaaq la'aan.
=== <span class="anchor" id="Request for adminship"></span>Codsashada maamulnimada iyada oo loo marayo is-afgarad ===
Isticmaale kasta oo si toos ah loo xaqiijiyay wuxuu bulshada ka codsan karaa maamulnimo ("RfA"). Si kastaba ha ahaatee, maamulayaasha waxaa laga filayaa inay bulshada dhexdeeda ku leeyihiin kalsooni iyo sumcad sare, sidaas darteed codsiyada ay soo gudbiyaan isticmaalayaasha aan lahayn khibrad ku filan badanaa ma guuleystaan. Tafatire kasta wuxuu ka faalloon karaa codsiga, wuxuuna musharrax kasta u qiimeyn karaa si gaar ah. Si kastaba ha ahaatee, kaliya tafatirayaasha haysta xuquuqda isticmaalaha si toos ah loo xaqiijiyay ayaa ka codayn kara codsiyada.
Ka hor inta aysan codsan ama aqbalin magacaabista, musharraxiintu guud ahaan waa inay ahaadaan tafatirayaal firfircoon oo joogto ah, lehna khibrad iyo aqoon ku filan oo ku saabsan habraacyada iyo dhaqamada Wikipedia. Waa inay ixtiraamaan oo fahmaan siyaasadaha Wikipedia, isla markaana ay kasbadeen kalsoonida guud ee bulshada. Musharraxiinta waxaa sidoo kale laga rabaa inay caddeeyaan haddii ay waligood Wikipedia lacag ku tafatireen. Su'aalaha arrintan la xiriira waxaa loo oggol yahay in la weydiiyo musharrax kasta iyo tafatire kasta oo bulshada ka tirsan inta uu socdo habka RfA.
Wada-hadalku wuxuu socdaa muddo toddoba maalmood ah, waxaana looga arrinsadaa in musharraxu noqdo maamule iyo in kale. Sida habraacyada kale ee ku salaysan is-afgaradka bulshada, RfA-yada waxaa lagu xayaysiiyaa [[:en:MediaWiki:Watchlist-messages|farriimaha liiska la-socodka tafatirayaasha]]. Bulshadu waxay dejisay xad ku saabsan su'aalaha: tafatire kasta ma weydiin karo musharraxa wax ka badan laba su'aalood. Sidoo kale lama oggola su'aalo ka kooban qaybo badan oo loo soo bandhigo sidii hal su'aal, balse dhab ahaantii ka kooban su'aalo badan oo ka badan xadka la oggol yahay. [[Wikipedia:Bureaucrats|Bureaucrats]] iyo la-socdayaasha loo xilsaaray waxay maamuli karaan RfA-yada, iyagoo la tacaalaya faallooyinka iyo/ama codadka ay u arkaan kuwo aan habboonayn.
Habka RfA wuxuu u oggolaanayaa tafatirayaasha kale inay wax badan ka ogaadaan musharraxa. Tafatirayaashu waxay qiimeeyaan ka-qaybgalka musharraxa iyo waayo-aragnimadiisa tafatire ahaan, waxayna la yeeshaan wada-hadallo si ay u fahmaan sida uu u garanayo doorka uu codsanayo. Tafatirayaashu waxay sheegaan inay taageersan yihiin ama ka soo horjeedaan codsiga, iyagoo soo bandhigaya sababahooda iyo aragtidooda ku saabsan musharraxa. Maamule bureaucrat ah oo aan arrinta ku lug lahayn ayaa markaas go'aaminaya inuu jiro [[Wikipedia:Is afgarad|is-afgarad]] lagu oggolaanayo codsiga iyo in kale. Go'aankani kuma salaysna oo keliya boqolleyda taageerada, laakiin ficil ahaan, inta badan RfA-yada hela taageero ka badan 75% way guuleystaan. Bulshadu waxay go'aamisay in ''guud ahaan'', RfA-yada hela taageero u dhexaysa 65% iyo 75% ay ku xiran yihiin go'aanka bureaucrat-yada. (Sidaas darteed, waxaa macquul ah in ku dhowaad dhammaan RfA-yada hela taageero ka yar 65% ay guuldarraystaan.)
In kasta oo RfA-gu yahay hab adag, haddana tayada jawaab-celinta iyo qiimaynta ay tafatirayaasha khibradda leh ka sameeyaan u-diyaargarowga iyo hab-dhaqanka musharraxa badanaa aad bay u sarreeyaan. Codsadayaasha aan ku guulaysan codsigooda balse tallaabooyin ka qaada waxyaabaha lagu dhaliilay waxay badanaa ku guuleystaan codsi dambe oo ay soo gudbiyaan bilo ka dib. Haddii aad xiisaynayso inaad codsato maamulnimo, waa inaad marka hore akhridaa hagaha codsashada maamulnimada iyo tilmaamaha magacaabista. Markaad diyaar u noqoto inaad codsato, waxaad magacaabistaada ku dari kartaa bogga [[Wikipedia:Codsiga maamulka]] ("RfA"), adigoo raacaya tilmaamaha boggaas.
=== Doorashooyinka maamulayaasha ===
Maamulayaasha waxaa sidoo kale lagu dooran karaa doorasho maamule oo cod qarsoodi ah lagu dhiibto. Doorashooyinka maamulayaasha, oo bilaabmay 2024, ma beddelayaan habka RfA, musharraxiinta doonaya inay noqdaanna si xor ah ayay u dooran karaan habka ay adeegsanayaan. Doorasho tijaabo ah ayaa la qabtay Oktoobar 2024. Doorashooyinka maamulayaasha waxaa si joogto ah loogu daray jadwalka shanta bilood ah, kaddib RfC la qabtay horraantii 2025. Marka laga reebo muddada ka horraysa doorashada ee loogu talagalay magacaabista musharraxiinta iyo diyaarinta codbixinta, habku wuxuu qaataa 12 maalmood: shan maalmood oo wada-hadal iyo su'aalo ah, oo ay ku xigto toddoba maalmood oo cod qarsoodi ah. Wareegyada doorashada iyo waqtiyada ay furmayaan marxalad kasta waxaa horay loogu sii shaaciyaa ogeysiisyo, oo ay ku jiraan farriimaha liiska la-socodka.
Marka codbixintu dhammaato, doorashada waxaa baaraya saddex [[Wikipedia:Check user|CheckUser]] ama [[Wikipedia:Steward|Steward]] oo ka tirsan Wikipedia-ga Af-Soomaaliga. Waxay hubinayaan codadka la isku celceliyey, kuwa aan u qalmin iyo kuwa ay dhiibteen akoonnada been-abuurka ah, iyagoo tirtiraya codadkaas marka loo baahdo. Marka baaritaanku dhammaado, codadka waa la tiriyaa, natiijooyinkana waa la shaaciyaa, maamulayaasha cusubna waxaa la siiyaa xuquuqda maamulka. Si uu u guuleysto, musharraxu waa inuu helaa ugu yaraan 70% taageero ah iyo kooram ka kooban ugu yaraan 20 cod oo taageero ah. Boqolleyda taageerada waxaa musharrax kasta loogu xisaabiyaa sidan: Taageerada / (Taageerada + Ka soo horjeedka). Codadka "Dhexdhexaad" laguma daro xisaabinta boqolleyda taageerada musharraxa, mana saameeyaan natiijada dhinacaas.
== Meelaha ay maamulayaashu si gaar ah uga caawin karaan ==
Xuquuqda maamuluhu waxay si weyn waxtar ugu yeelan kartaa qaybaha qaarkood ee Wikipedia:
* Ka hortagga kharribaadda
* Wax ka qabashada dhibaatooyinka xuquuqda daabacaadda
* Dhacdooyinka u baahan feejignaanta maamulayaasha
* Qaybaha [[Bogga Hore]], sida wararka iyo qaybta “Ma ogtahay?”
* La socodka isbeddellada dhow
* Codsiyada tirtiridda degdegga ah
* Dhaqangelinta xeerka saddexda jeer ee dib-u-celinta iyo wax ka qabashada xadgudubyada dagaalka tafatirka.
“Maamulayaasha aan ku lug lahayn” waxay sidoo kale ka caawin karaan maamulka Guddiga Garsoorka iyo xallinta khilaafaadka la xiriira meelaha iyo xaaladaha dhibaatada leh. Maamulayaasha doorkan ka shaqaynaya waa ''dhexdhexaad''; si toos ah uguma lug laha arrimaha ay dadka ka caawinayaan. Waxay sidoo kale fuliyaan liisaska cunaqabataynta ee ay tahay inay maamulayaasha dhexdhexaadka ahi dhaqan geliyaan.
== <span class="anchor" id="anyuser"></span>Golayaasha ogeysiiska maamulayaasha ==
{{shortcut|WP:ANYUSER}}
Saddex golayaal ogeysiis oo waaweyn ayaa jira oo ay ka dhacaan wadahadallada maamulaha guud (isticmaale kasta wuxuu soo dhigi karaa ama ka qayb qaadan karaa wadahadallada halkaas):
* [[Wikipedia:Ogaysiiska Maamulka]] – Loo isticmaalo waxyaabaha ay maamulayaashu jeclaan karaan (ama u baahan karaan) inay ogaadaan, sida ogeysiisyada iyo macluumaadka guud.
– Loo isticmaalo arrimaha u baahan dareenka maamulayaasha soo maraya. In kasta oo mawduucyada halkan ay noqon karaan kuwo dhaadheer, golahan waxaa inta badan loogu talagalay dhacdooyinka iyo arrimaha kale ee u baahan talo ama dareen.
– Waa gole ogeysiis oo ficillada maamulka ee maamulayaasha lagaga wada hadli karo loona eegi karo bulshada ballaaran.
== Filashooyinka maamulnimada ==
{{shortcut|WP:ADMINEXPECT}}
=== Daryeelka iyo xukunka ===
Haddii la siiyo helitaanka, maamulayaashu waa inay daryeel ku muujiyaan isticmaalka hawlahan cusub, gaar ahaan awoodda ay u leeyihiin inay tirtiraan bogagga oo ay xannibaad saaraan isticmaalayaasha iyo cinwaannada IP (fiiri hage sida loo sameeyo ee maamulayaasha si aad u barato sida loo sameeyo waxyaalahan). Maamulayaasha cusub waa inay sidoo kale eegaan bogagga ku xiran liiska akhriska maamulayaasha ka hor intaysan isticmaalin awoodahooda maamul. Khaladaadka marmarka qaarkood la sameeyo waa la aqbalaa laakiin khaladaadka halista ah ama soo noqnoqda, ama kuwa ku lug leh xad-gudubyada hab-dhaqanka maamulaha, marmarka qaarkood lama aqbalo.
Qalabka maamulaha sidoo kale waa in lagu isticmaalo xukun taxaddar leh; waxay qaadan kartaa xoogaa waqti ah maamulaha cusub inuu barto goorta ay ugu fiican tahay in la isticmaalo qalabka, waxayna qaadan kartaa bilo in la helo dareen wanaagsan oo ku saabsan muddada ku habboon ee la dejinayo marka la isticmaalayo qalabka sida xannibaadda iyo ilaalinta bogga ee khilaafaadka adag. Maamulayaasha cusub waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay si tartiib ah u bilaabaan oo ay ka dhistaan khibrad meelaha ay ku barteen, iyo inay dadka kale waydiiyaan haddii ay shaki qabaan.
=== Hab-dhaqanka maamulaha ===
{{shortcut|WP:ADMINCOND}}
Maamulayaashu waa inay ku hoggaamiyaan tusaale ahaan, isla markaana, sida ''dhammaan tafatirayaasha'', ay ugu dhaqmaan si ixtiraam leh, rayid ah oo ay ula falgalaan kuwa kale ''mar kasta''. Maamulayaashu kama xoroobaan {{em|wax kasta}} oo ka mid ah siyaasadaha la dejiyay ee Wikipedia; waxaa laga filayaa inay raacaan oo ay gutaan waajibaadkooda sida ugu fiican ee awooddooda ah. Khaladaadka marmarka qaarkood waa kuwo si buuxda ula jaanqaadi kara isticmaalka qalabka maamulaha; maamulayaasha looma filayo inay noqdaan kuwo kaamil ah. Si kastaba ha ahaatee, carqaladaynta joogtada ah ama halista ah ee Wikipedia iyada oo loo marayo dabeecad sida [[Wikipedia:Anshax|aan rayid ahayn]] ama tafatirid niyad-xumo ah waa mid aan la jaanqaadi karin oo ah ''khilaaf toos ah'' oo lala leeyahay filashooyinka iyo mas'uuliyadaha maamulayaasha, iyo xukunka xun ee joogtada ah ama fool xun ayaa horseed u noqon kara in laga xayuubiyo qalabka maamulaha. Maamulayaashu waa inay ku dadaalaan inay tusaale u noqdaan heerarka sare ee ixtiraamka iyo rayidnimada, iyo tafatirkooda, wada-hadalladooda, is-dhexgalkooda, iyo hab-dhaqankoodu waa inay dejiyaan tusaalaha dhammaan tafatirayaasha kale ''mar kasta''. Tani waa labadaba ''shuruud'' iyo ''xaalad'' haysashada mudnaanta maamulaha.
Maamulayaashu waa inay maskaxda ku hayaan inay haystaan boqollaal saaxiibo ah. Sidaa darteed, haddii maamule uusan u hoggaansami karin siyaasadaha goobta oo uusan noqon karin mid rayid ah (xitaa marka uu la macaamilayo isticmaalayaasha muujinaya dabeecad dhibaat leh) inta uu wax ka qabanayo arrin go'an, maamuluhu waa inuu arrinta u keenaa gole ogeysiin ama u gudbiyaa maamule kale si uu wax uga qabto, halkii uu ka sii dari lahaa dhibaatada hab-dhaqan xumo.
=== Xisaabtanka ===
{{shortcut|WP:ADMINACCT}}
Maamulayaashu waxay ka xisaabtamaan ficilladooda ku lug leh qalabka maamulaha, maadaama ficillada maamulaha ee aan la sharaxin ay niyad-jabiyaan tafatirayaasha kale. Iyadoo lagu xaddidayo oo keliya xuduudaha [[Wikipedia:Anshax|rayidnimada]], [[Wikipedia:Ma jiraan weeraro shaqsiyeed|ka fogaanshaha weerarrada shakhsi ahaaneed]], iyo [[Wikipedia:U qaado niyad wanaagsan|u qaadashada niyad wanaagga]], tafatirayaashu waxay xor u yihiin inay wax ka weydiiyaan ama dhaleeceeyaan ficillada maamulaha. Maamulayaasha waxaa laga filayaa inay si degdeg ah oo rayid ah uga jawaabaan su'aalaha ku saabsan hab-dhaqankooda Wikipedia la xiriira iyo ficillada maamulka, gaar ahaan inta lagu jiro wada-hadallada bulshada ee golayaasha ogeysiiska ama inta lagu jiro habsocodka Guddiga Garsoorka. Maamulayaashu waa inay caddeeyaan ficilladooda marka la codsado.
Maamulayaasha si halis ah ama soo noqnoqda ugu dhaqma si dhibaato leh, ama lumiyay kalsoonida bulshada, waxaa la cunaqabteyn karaa ama laga xayuubin karaa xuquuqdooda maamulaha Guddiga Garsoorka ama codsiga dib-u-celinta xuquuqda. Tani waxay dhacday ama waxaa la soo jeediyay ficillada soo socda:
* Maamulnimo "niyad-xumo ah" ([[Wikipedia:Sock puppetry|isticmaalka akoonno badan oo been-abuur ah]], xadgudub weyn oo kalsooni ah,
{{spaced ndash}}tani waxay noqon kartaa mid lala yeesho tafatirayaasha (tusaale ahaan, la'aanta digniinaha habboon ama sharraxaadaha ficillada), ama si wax looga qabto welwelka bulshada (gaar ahaan marka la raadiyo sharraxaadyo ama faallooyin kale oo halis ah)
**In kasta oo hababka ugu wanaagsan ee maamulayaashu ay yihiin inay suurtageliyaan iimaylka iyo ogeysiisyada, looma baahna inay sidaas sameeyaan, mana aha inay akhriyaan ama ka jawaabaan haddii la suurtogeliyey. Maamulayaasha aan suurtagelin ogeysiisyada waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay arrintan ku muujiyaan boggooda isticmaalaha.
* Xadgudub soo noqnoqda, joogto ah, ama fool xun oo ku saabsan qalab ama oggolaansho isticmaale oo la socota qalabka maamulaha (sida u guurista faylasha ama isticmaalka [[Wikipedia:Rollback|dib-u-celinta]]) {{endash}} maamulaha waxaa laga xayuubin karaa mudnaanta maamulka si buuxda oo keliya si looga saaro helitaanka oggolaanshaha isticmaale ee la socda.
* Xukun xumo soo noqnoqda ama joogto ah.
=== Amniga ===
{{shortcut|WP:SECUREADMIN}}
Siyaasadda Wikipedia ee shuruudaha xoogga erayga sirta ah waxay ka rabtaa maamulayaashu inay haystaan ereyo sir ah oo xooggan iyo inay raacaan hababka amniga shakhsi ahaaneed ee habboon. Maadaama ay leeyihiin awood ay ku geystaan waxyeello goobta oo dhan ah hal tafatire, akoon maamule oo la jabsaday waa la xannibi doonaa, mudnaantiisana waa laga qaadi doonaa sababo la xiriira amniga goobta. Xaaladaha qaarkood, ka qaadista mudnaanta waxay noqon kartaa mid joogto ah. Maamule kasta oo la ogaado inuu haysto eray sir ah oo ka yar 8 xaraf ama ku jira [https://github.com/danielmiessler/SecLists/blob/master/Passwords/Common-Credentials/10k-most-common.txt 10,000-ka eray sir ah ee ugu caansan] sidoo kale waa laga qaadi karaa xuquuqda maamulka. Go'aanka ku saabsan dib-u-siinta xuquuqda maamulka maamulayaasha si ku-meel-gaar ah looga qaaday waxaa loo daayay Guddiga Garsoorka, kuwaas oo tixgelin doona in mulkiilaha saxda ah ee akoonka la aqoonsaday, iyo aragtidooda ku saabsan dhacdada iyo maamulka iyo amniga (oo ay ku jiraan amniga mustaqbalka ee suurtagalka ah) ee akoonka.
Xaqiijinta laba-tallaabo ah waa la heli karaa si loo sii sugo akoonnada loogana ilaaliyo isticmaalka aan la oggolayn.
Maamulayaashu waa inaysan '''marnaba''' la wadaagin eraygooda sirta ah ama akoonkooda qof kale, sabab kasta ha ahaatee. Haddii ay ogaadaan in eraygooda sirta ah la jabsaday, ama akoonkooda si kale loo jabsaday (xitaa haddii uu yahay tafatire ama qof ay yaqaaniin oo ay aaminsan yihiin), waa inay isku dayaan inay beddelaan isla markiiba, ama haddii kale u sheegaan maamule sare si si ku-meel-gaar ah looga qaado xuquuqda maamulka. Isticmaalayaasha ku guuldarreysta inay soo sheegaan isticmaalka aan la oggolayn ee akoonkooda waxaa laga qaadi doonaa xuquuqda maamulka. Isticmaalka aan la oggolayn waxaa loo tixgeliyaa 'xaalad muran leh', mana jirto in xuquuqda si otomaatig ah dib loogu soo celiyo.
== <span class="anchor" id="INVOLVED"></span><span class="anchor" id="UNINVOLVED"></span><span class="anchor" id="involved"></span><span class="anchor" id="uninvolved"></span>Maamulayaasha ku lugta leh ==
{{shortcut|WP:INVOLVED|WP:UNINVOLVED}}
{{Quote box
| quote = "Ninna ma aha garsoore ku habboon kiisa u gaar ah"
| source = Thomas Hobbes, ''Leviathan Leviathan''
}}
Guud ahaan, tafatirayaashu waa aysan u dhaqmin maamulayaal ahaan khilaafaadka ay ku lug lahaayeen. Tani waa sababta oo ah maamulayaasha lugta leh waxay noqon karaan, ama u muuqan karaan, kuwo aan awood u lahayn inay gaaraan go'aanno ujeeddo leh khilaafaadka ay dhinac ka ahaayeen ama ay dareen xooggan ka qabaan. Lug lahaanshaha waxaa bulshadu si ballaaran u fasiraysaa inay ku jirto khilaafaadyo hadda jira ama la soo dhaafay oo lala yeeshay tafatire (ama tafatirayaal), iyo khilaafaadka mowduucyada, dhib ma laha dabeecadda ama da'da khilaafka.
Hal digniin oo muhiim ah ayaa ah in maamulaha la falgalay tafatire ama goob mowduuc ah ''sii ahaan doona doorka maamulka oo kaliya'', ama kaasoo ka qaybgal kiisii hore uu ahaa mid yar ama tafaftirro cad oo aan muujin eex, waa {{em|aan lug lahayn}} mana laga horjoogsado inuu ka shaqeeyo awood maamul oo la xiriirta tafatirahaas ama goobta mowduuca ah. Digniinaha, wadahadal deggan oo macquul ah iyo sharraxaadda digniinahaas, talada ku saabsan caadooyinka bulshada, iyo talooyinka ku saabsan erayada suurtogalka ah iyo hababka ma ka dhigayaan maamulaha mid lug leh.
Kiisaska tooska ah (tusaale ahaan, burburinta muuqata, bulshadu waxay taariikh ahaan taageertay ficilka cad ee maamulaha kasta - xitaa haddii uu lug leeyahay - iyadoo la saleynayo in maamule kasta oo macquul ah uu u badan yahay inuu gaari lahaa gabagabadaas oo kale. In kasta oo ay jiraan wax ka reebitaan ku saabsan mamnuucidda tafatirayaasha lugta leh ee qaadaya ficil maamul, weli waa habka ugu wanaagsan ee kiisaska uu maamuluhu u muuqan karo inuu lug leeyahay in arrinta loo gudbiyo maamule kale iyada oo la marayo golayaasha ogeysiiska ee khuseeya.
Tafatirayaasha aan maamulayaasha ahayn ee xanibaya wadahadallada
iyo qiimaynta is-afgaradka waxaa lagu hayaa isla heerarkaas; tafatirayaasha xanibaya wadahadalladaas waa inaysan ku lug lahaan wadahadalka laftiisa ama khilaafaadka la xiriira.
== <span class="anchor" id="Grievances by users"></span><span class="anchor" id='Grievances by users ("administrator abuse")'></span>Cabashooyinka ==
{{shortcut|WP:ADMINABUSE|WP:ADMINISTRATORABUSE}}
Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in maamuluhu u dhaqmay si aan habboonayn, waa inuu si toos ah u muujiyaa welwelkiisa maamulaha mas'uulka ka ah oo uu isku dayaa inay xal gaaraan si nidaamsan oo rayid ah. Haddii aan arrinta lagu xallin labada dhinac u dhexeeya, isticmaayaashu waxay ku sii wadi karaan xallinta khilaafka (fiiri qaybtan hoose wixii macluumaad dheeraad ah). Hal hab oo suurtagal ah waa in la bilaabo wadahadal dib u eegista ficilka maamulka ama golaha ogeysiiska maamulayaasha si loo codsado jawaab celinta bulshada {{endash}} si kastaba ha ahaatee, cabasho sidayaashu waa inay ogaadaan in hab dhaqankooda la siman yahay oo la tixgeliyo sida isticmaalaha ay ka wada hadlayaan. Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in si aan habboonayn loo xanibay, wuxuu mari karaa habka codsiga xanibaada waa uu sharaxi karaa xaaladda iyo sababta ay u rumeysan yihiin in xiriddu ay tahay mid aan habboonayn ama aan la caddayn karin.
In kasta oo Guddiga Garsoorka ausan si caadi ah u eegin Xanibaha gaagaaban ama caadiga ah, welwelka ku saabsan caafimaadka maamulaha iyo ku habboonaanta doorka waxaa loo keeni karaa guddiga iyadoo lala wato Codsi Garsoor, badanaa marka hababka kale ee xallinta khilaafka ay guuldarraysanayaan iyo marka habkani yahay ikhtiyaarka ugu dambeeya.
== Si khaldan u adeegsiga qalabka maamulka ==
{{shortcut|WP:TOOLMISUSE}}
Si khaldan u adeegsiga qalabka maamulka waxaa loo tixgeliyaa ''arrin aad u culus''. Qalabkan waxaa la siiyaa isticmaalayaasha lagu kalsoon yahay si ay ugu fuliyaan hawlaha dayactirka iyo hawlo kale, waana in mar walba loo adeegsadaa si taxaddar leh, xilkasnimo leh, dadaal ku habboon iyo go'aan-qaadasho wanaagsan. Si xun u adeegsiga qalabka maamulka si culus waxay horseedi kartaa cunaqabatayn ama xitaa in xuquuqda maamulka laga qaado. Haddii isticmaale uu aaminsan yahay in maamule uusan qalabkiisa maamulka u adeegsan si waafaqsan siyaasadaha iyo tilmaamaha Wikipedia ee jira, waa inuu marka hore walaaciisa iyo arrimaha uu qabo si toos ah ugala hadlo maamulaha ay khusayso. Haddii arrinta si toos ah loo xallin waayo, ama la go'aamiyo in ay lagama maarmaan tahay ama habboon tahay in bulshada inteeda kale lala socodsiiyo, isticmaalayaashu waxay walaacooda ku soo bandhigi karaan meel ay bulshada inteeda kale dib ugu eegto.
Xaaladaha caadiga ah ee ay habboon tahay in laga fogaado adeegsiga qalabka maamulka waxaa ka mid ah:
* ''Isku dhac dano ama dhexdhexaadnimo la'aan'' – Maamulayaashu caadi ahaan waa inaysan qalabkooda u adeegsan arrimaha ay si shakhsi ah ugu lug leeyihiin (tusaale ahaan, khilaaf nuxur ah oo ay dhinac ka yihiin).
* ''Caadooyinka bulshada ama siyaasadaha'' – Marka siyaasad ama caado bulsheed ay si cad u tilmaamayso inaan qalabka la adeegsan, waa inaan la adeegsan iyada oo aan la bixin sharraxaad muujinaysa in arrinta si taxaddar leh loo tixgeliyey iyo sababta ka-reebitaanka (dhifka ah) loogu arkay mid macquul ah.
* ''Tallaabooyinka maamulaha ee la xiriira tafatirka lacagta lagu bixiyo'' – Qalabka maamulka looma adeegsan karo qayb ka mid ah hawl tafatir lacag lagu bixiyo, marka laga reebo xaaladaha lacagta ay bixiso Aasaaska Wikimedia ama shirkad xiriir la leh WMF.
* ''Ka noqoshada tallaabooyinka maamulayaasha kale'' – Tallaabooyinka maamulayaasha kale waa in la ixtiraamaa, gaar ahaan marka maamulaha tallaabada qaaday uu isagu arrinta ku lug leeyahay; badanaa waa in marka hore wada-hadal lala yeeshaa.
* ''Dib u celinta tallaabo maamul oo hore loo soo celiyey'' (mararka qaarkood loo yaqaan "dagaalka giraangiraha").
Hoos ka eeg faahfaahinta arrimahan iyo ka-reebitaannada aadka u yar.
Xitaa marka adeegsiga qalabku u muuqdo mid macquul ah, haddii shaki jiro waxaa habboon in maamule kale oo madax-bannaan laga codsado inuu arrinta dib u eego oo, haddii ay habboon tahay, uu tallaabada qaado.
=== Ka noqoshada tallaabada maamule kale ===
{{shortcut|WP:RAAA}}
Maamulayaasha waxaa laga filayaa inay yeeshaan go'aan-qaadasho wanaagsan, waxaana la aaminsan yahay inay si taxaddar leh uga fiirsadeen tallaabooyinka ama go'aannada ay qaadaan iyagoo maamulayaal ah. Maamulayaashu way isku khilaafi karaan, laakiin tallaabooyinka maamulka waa inaan dib loo celin sabab la'aan. Waa in marka hore si taxaddar leh looga fiirsadaa arrinta, isla markaana (haddii ay u badan tahay in tallaabada laga hor yimaado) lala yeeshaa wada-hadal kooban maamulaha tallaabada laga soo horjeedo, haddii maamulahaasi weli diyaar yahay.
==== Xaaladaha gaarka ah ====
Xaaladaha qaarkood, xeerka guud ee ka dhanka ah dib u celinta tallaabada maamule kale ma khuseeyo:
* '''Xannibaadaha uu soo rogay Guddiga Garsoorka:''' Xannibaadaha uu oggolaaday Guddiga Garsoorka waa inay lahaadaan tilmaam cad oo muujinaysa halka ay ka yimaadeen, sida "Guddiga Garsoorka awgiis" ama "Codsiga Guddiga Garsoorka oo keliya". Maamulayaashu waa inay xannibaadahaas dhigaan, yareeyaan ama ka qaadaan oo keliya marka ay haystaan oggolaansho qoraal ah oo hore uga yimid Guddiga.
* '''Xannibaadaha CheckUser:''' Xannibaadaha lagu calaamadeeyay "Xannibaadda CheckUser" (taas oo ah, xannibaad ku salaysan natiijooyinka qarsoon ee CheckUser) waa inaysan ka noqon maamulayaasha aan heli karin qalabka CheckUser. Cabashooyinka ku saabsan xannibaadahan badanaa waxaa lagu dhageystaa Wikipedia gudaheeda, laakiin xaaladaha khasabka ah waxaa dhageysan kara Guddiga Garsoorka. Bishii Luulyo 2010, maamulayaasha waxaa la xusuusiyey inaysan ka noqon karin xannibaadaha CheckUser iyaga oo aan oggolaansho hore ka helin Guddiga ama CheckUser.
* '''Xannibaadaha Oversight:''' Xannibaadaha lagu calaamadeeyay "Xannibaadda Oversight" (taas oo ah, xannibaadaha ku salaysan macluumaad la qariyey) waa inaysan ka noqon maamulayaasha aan haysan xuquuqda Oversight. Bishii Maarso 2013, Guddiga Garsoorku wuxuu go'aamiyey inaan xannibaadaha Oversight laga noqon karin iyada oo aan oggolaansho hore laga helin Guddiga ama Oversighter.
* '''Xannibaadaha VRT ee la xiriira isku dhaca danaha:''' Xannibaadaha la saaray iyada oo loo marayo safka VRT ee la xiriira isku dhaca danaha, kuwaas oo ay ku jiraan lambarka tigidhka ee sababta u ah xannibaadda, waa inaan laga noqon iyada oo aan oggolaansho laga helin maamule heli kara safkaas ama Guddiga Garsoorka. Tani waxay khusaysaa go'aankii Abriil 2026.
=== <span class="anchor" id="Wheel war"></span>Dib u celinta tallaabo hore loo celiyey ("dagaalka giraangiraha") ===
{{shortcut|WP:WHEEL|WP:WW}}
Marka maamule kale uu ''hore u'' celiyey tallaabo maamul, aad bay u yar tahay in ay jirto sabab sharci ah oo maamulihii hore ama maamule kale ugu celin karo tallaabadaas ama tallaabo la mid ah, iyada oo aan marka hore la yeelan wada-hadal cad oo horseeda go'aan ku dhisan is-afgarad. Dagaalka giraangiruhu waa xaalad uu maamule ka noqdo tallaabo maamul oo uu qaaday maamule kale, balse halkii laga wada-hadli lahaa khilaafka, qalabka maamulka si is-daba-joog ah loogu adeegsado in lagu tirtiro ama dib loogu sameeyo tallaabada. Marka laga reebo xaalado aad u yar, tallaabo maamul oo dib loo celiyey waa inaan mar kale la soo celin iyada oo aan la helin is-afgarad.
<div style="border: 2px solid #990000; background-color: #FF000030; border-radius: 1em; padding: 0.5em 1em; color:inherit;">
<strong style="font-weight:normal;">Ha ku celin tallaabo maamul oo dib loo celiyey marka aad ogtahay in maamule kale uu ka soo horjeedo. Ha sii wadin silsilad dib-u-celin maamul ah iyada oo aan wada-hadal jirin. Khilaafaadka maamulka ku xalli {{underline|wada-hadal}}.</strong>
</div>
Dagaalka giraangiruhu badanaa wuxuu horseedaa codsi degdeg ah oo loo gudbiyo Guddiga Garsoorka. Cunaqabataynta lagu soo rogo dagaalka giraangiraha waxay u dhexayn kartaa canaan iyo digniin, xannibaad ku-meel-gaar ah, ilaa in xuquuqda maamulka laga qaado, xitaa marka ay tahay dhacdadii ugu horreysay. Waxaa jiray dhowr kiis oo Guddiga Garsoorku ka garnaqay kuwaas oo la xiriiray dagaalka giraangiraha.
Ereygaas waxaa sidoo kale taariikh ahaan loo adeegsan jiray in lagu tilmaamo maamule si aan habboonayn u celinaya noocyo gaar ah oo tallaabooyin rasmi ah.
Wikipedia waxay ku shaqaysaa ruuxa [[Wikipedia:Is afgarad|is-afgaradka]]; khilaafaadka waa in lagu xalliyaa wada-hadal xushmad leh, halkii ay ka noqon lahaayeen loollan awoodeed. Waxaa jira xaalado yar oo dagaalku ka habboonaan karo wada-hadalka ama mudan in lagu halis geliyo sumcaddaada wanaagsan. Haddii aad dareento ''rabitaan'' ah inaad gasho dagaalka giraangiraha, isku day beddelladan:
* Raadi wada-hadal wax dhisaya oo ujeeddadiisu tahay dejinta xaaladda iyo ku soo celinta habraacyada caadiga ah. Qaadashada hab-dhaqan deggan oo qaboojinaya xaaladda, adigoo si ula kac ah u sharraxaya mowqifkaaga, way caawin kartaa. Xaaladaha qaarkood, iimaylku wuxuu suurtagelin karaa in talo shakhsi ah oo daacad ah la bixiyo, taas oo aan si fudud loogu soo bandhigi karin wiki-gan.
* Haddii aad ka welwelsan tahay hab-dhaqan xumo, sug oo ha ku degdegin tallaabo. Marka ay jirto <strong>si xun u adeegsiga qalabka maamulka oo halis ah ama aad u fool xun</strong>, tixgeli inaad cabasho u gudbiso [[Wikipedia:Ogaysiiska Maamulka|Guddiga Garsoorka]].
* Haddii aad ka welwelsan tahay in wada-shaqayn la'aanta ama dib-u-dhaca wada-hadalku ay xaaladda si dhakhso ah uga sii dari karto ama ay ka dhigi karto mid aan habboonayn, mararka qaarkood waxaa macquul ah in iimayl loo diro Guddiga Garsoorka si loogu wargeliyo xaaladda ama looga codsado faragelin ama talo degdeg ah. Tani waxay si gaar ah u khusayn kartaa xaaladaha ay ku lug leeyihiin macluumaad aan dadweyne ahayn ama ay dhici karto waxyeello.
* Xusuusnow inaad haysato boqollaal saaxiibbo ah: keligaa ma tihid, badanaana arrimaha waxaa sii xumeeya go'aan-qaadasho liidata. Haddii lagu arko adigoo si wanaagsan u dhaqmaya, arrintu badanaa si dhakhso ah ayay u dhammaan doontaa, si kasta oo ay hadda u muuqato mid xun. Mararka qaarkood waxa ugu wanaagsan waa inaad nasasho qaadato oo aad is dejiso.
Ereyga "giraangir" wuxuu ka yimid sharraxaadda akoonnada leh mudnaanta sare ee kombiyuutarradii waaweynaa ee PDP-10 iyo TOPS-20, halkaas oo "giraangir" loogu adeegsan jiray si la mid ah ereyga "xidid" ee nidaamyada Linux/Unix.<ref>{{cite web|title=Wheel |url=http://www.catb.org/jargon/html/W/wheel.html |access-date=8 June 2021 |work=Jargon File 4.4.7 |publisher=Eric S. Raymond}}</ref>
<ref>{{cite web|title=Wheel bit |url=http://www.catb.org/jargon/html/W/wheel-bit.html |access-date=8 June 2021 |work=Jargon File 4.4.7 |publisher=Eric S. Raymond}}</ref>
== <span class="anchor" id="Removal of adminship (desysopping)"></span>Dib u eegista iyo ka qaadista xuquuqda maamulaha ==
{{shortcut|WP:DESYSOP}}
Xuquuqda maamulaha waxaa lagala noqon karaa go'aan ka soo baxa Guddiga Garsoorka. Garsoorayaashu waxay sidoo kale dooran karaan inay maamulayaasha dhibaatada keena ku soo rogaan ciqaabo ka fudud, oo ay ka mid yihiin xaddididda adeegsiga awoodaha qaarkood ama gelinta muddada kormeerka maamulaha.
Bulshadu waxay bilaabi kartaa codsi dib loogu eegayo maamulaha, kaas oo looga baahan yahay in xaaladdiisa maamulnimo dib loo xaqiijiyo iyada oo loo marayo codsi cusub oo maamulnimo (RRfA).<ref name="recall" /> Maamulayaasha qaarkood ayaa iskood u codsada in xaaladdooda dib loo xaqiijiyo marka ay jiraan duruufo gaar ah. Eeg {{Section link|#Soo celinta maamulaha}}. Isticmaalayaashu sidoo kale waxay adeegsan karaan habka xallinta khilaafaadka si ay u codsadaan in laga dhiibto aragti ku saabsan ku habboonaanta maamulaha.
Awoodda farsamo ee lagaga qaado akoon xuquuqda maamulaha waxaa leh kooxaha isticmaalayaasha ee bureaucrat-yada iyo steward-yada (eeg [[Special:ListGroupRights]]). Xaaladaha degdegga ah ee isticmaalayaasha maxalliga ahi aanay awoodin ama aanay diyaar u ahayn inay tallaabo qaadaan, siyaasadda xuquuqaha guud waxay steward-yada u oggolaanaysaa inay ilaaliyaan danaha ugu wanaagsan ee Wikipedia iyaga oo ka qaadaya xuquuqaha maamulka ama si guud u xannibaya akoonnada, kaddibna arrinta u gudbinaya Guddiga Garsoorka.
=== Ka qaadista xuquuqda maamulaha sababo la xiriira dhaqdhaqaaq la'aan ===
{{shortcut|WP:INACTIVITY}}
Maamulayaasha buuxiya mid ama labadaba shuruudahan soo socda waxaa lagala noqon karaa xuquuqdooda maamulnimo sababo la xiriira dhaqdhaqaaq la'aan:<ref>Maamulayaasha qaarkood ayaa dib loogu yeeray sababtoo ah heerka dhaqdhaqaaqooda ayaa wax yar uun ka sarreeyay shuruudahan. Maamulayaasha aan firfircoonayn waxaa lagu dhiirrigelinayaa inay si dhab ah ugu soo laabtaan mashruuca, halkii ay samayn lahaayeen wax ka beddello aan macno badan lahayn oo keliya si aan looga qaadin xuquuqaha maamulka.</ref>
# Aan samayn wax-ka-beddel ama tallaabo maamul ugu yaraan 12 bilood gudahood.
# Sameeyay wax ka yar 100 wax-ka-beddel muddo 60 bilood ah.
Ka qaadistan xuquuqda maamulaha xaaladaha qaarkood waa laga noqon karaa (eeg {{Section link|#Soo celinta qalabka maamulka}}), mana aha mid loo qaadanayo qiimayn ku saabsan sida isticmaaluhu u adeegsaday awoodaha maamulka ama xaq u lahaanshihiisa. Kahor inta aan xuquuqda maamulaha lagala noqon, waa in laba jeer lagala soo xiriiro bogga wadahadalka isticmaalaha, iyadoo ku xiran shuruudda la buuxiyay:
:Shuruudda (1): Hal bil ka hor codsiga ka qaadista xuquuqda maamulaha, iyo mar kale dhowr maalmood ka hor inta aan ka qaadistu dhaqan gelin.
:Shuruudda (2): Saddex bilood ka hor codsiga ka qaadista xuquuqda maamulaha, iyo mar kale hal bil ka hor inta aan ka qaadistu dhaqan gelin.
Intaa waxaa dheer, tafatire kasta oo celcelis ahaan sameeya wax ka yar 50 wax-ka-beddel sannadkii muddo shan sano ah waa in sannad kasta farriin loogu diro boggiisa wadahadalka, laguna wargeliyo inuu mustaqbalka halis ugu jiro inuu ka hoos maro heerka loo baahan yahay.
Ka qaadista xuquuqda maamulaha sababo la xiriira dhaqdhaqaaq la'aan waa inay maamulaan bureaucrat-yada Wikipedia-da Ingiriisiga. Faallada lagu qoro diiwaanka xuquuqaha isticmaalaha waa inay si cad u muujisaa in ka qaadista xuquuqdu ay tahay tallaabo habraaceed oo keliya.
Haddii loo baahdo, bogga isticmaalaha waa in wax laga beddelaa si loo caddeeyo xaaladdiisa, gaar ahaan haddii ay jiraan qaybo uu ku jiro.
=== Ka qaadista xuquuqda si ikhtiyaari ah ===
Maamulayaashu waxay codsan karaan in laga qaado awoodaha maamulka iyaga oo codsigooda ku gudbinaya guddiga ogeysiisyada bureaucrat-yada.
=== Khilaafaadka ama cabashooyinka ===
{{see|Wikipedia:Xallinta khilaafaadka}}
Inta badan, khilaafaadka lala galo maamulayaasha waa in lagu xalliyaa habka caadiga ah ee xallinta khilaafaadka. Haddii khilaafku si weyn u taabanayo kartida isticmaalaha ee maamulnimo (sida si cad oo khaldan u adeegsiga awoodaha maamulka, go'aanno si daran u qaldan ama si joogto ah u qaldan, ama dhibaatooyin la xiriira hab-dhaqanka), ama haddii wada-hadalku fashilmo, waxaa la adeegsan karaa tallaabooyinka soo socda:
=== Dib u eegista maamulaha ===
Bulshadu waxay bilaabi kartaa codsi dib loogu eegayo maamulaha, kaas oo looga baahan yahay in xaaladdiisa maamulnimo dib loo xaqiijiyo iyada oo loo marayo codsi cusub oo maamulnimo (RRfA); xuquuqda maamulaha waa lagala noqonayaa haddii maamuluhu aanu bilaabin RRfA muddo 30 maalmood gudahood ah kaddib marka codsiga dib u eegistu gaaro 25 saxiix, ama haddii uu ku guuldarraysto RRfA.
Marka laga soo tago habraacan, maamule kasta wuxuu ballan qaadi karaa inuu si ikhtiyaari ah xilka uga dego haddii la buuxiyo shuruudo gaar ah. Shuruudahaas maamule kastaa isaga ayaa dejista, waxaana badanaa lagu faahfaahiyaa bogaggiisa isticmaalaha. Maamulayaasha sameeya ballanqaadyada noocaas ah waxay wakhti kasta beddeli karaan ama ka noqon karaan ballanqaadyadooda hore. Inta badan ballanqaadyadan ikhtiyaariga ah waxaa la sameeyay ka hor intii aan habraaca RRfA loo soo bandhigin dhammaan maamulayaasha.
=== Dib u eegista Guddiga Garsoorka ===
Tani waa habraac aan ikhtiyaari ahayn. Guud ahaan, Guddiga Garsoorku wuxuu dalbadaa in marka hore la tijaabiyo tallaabooyinka kale ee xallinta khilaafaadka ka hor inta aanu faragelin, sida in arrinta lagu soo bandhigo guddiga ogeysiisyada maamulayaasha ee dhacdooyinka. Si kastaba ha ahaatee, haddii arrintu aad u culus tahay, Guddiga Garsoorku wuxuu faragelin karaa marxalad hore. Tallaabooyinka uu guddigu go'aansan karo inay habboon yihiin waxaa ka mid ah digniino, canaan, xaddidaadyo iyo ka qaadista xuquuqda maamulaha.
=== Maamulayaasha lagu soo rogay mamnuucid ===
{{shortcut|WP:BANDESYSOP}}
Guud ahaan, maamulayaasha lagu soo rogay xaddidaado ay ka mid yihiin mamnuucid mawduuc gaar ah, mamnuucid isdhexgal ama xannibaad muddo kasta ah waxay sii haysanayaan awoodahooda maamulka, ilaa mid ka mid ah habraacyada kor ku xusan lagu dabaqo mooyaane. Si kastaba ha ahaatee, sida dhammaan xuquuqaha kale ee isticmaalayaasha la siiyo, awoodaha maamulka waxaa lagala noqonayaa isticmaalaha lagu soo rogo mamnuucid bulsho oo aan waqti cayiman lahayn, taas oo ka dhaqan gelaysa dhammaan Wikipedia-da.
==Tixraacyada==
{{Reflist}}
== Xiriiriyeyaasha dibadda ==
* [[Meta:Administrators of Wikimedia projects/Wikipedias|Maamulayaasha dhammaan Wikipediyeyaasha]],
*[[:en:Wikipedia:Meta|Meta-Wiki]]
et43xyyt2jwnot7ljtxtnkvhjr119w8
311474
311473
2026-10-30T17:40:54Z
Isma4l
41797
/* Maamulayaasha lagu soo rogay mamnuucid */
311474
wikitext
text/x-wiki
{{Policy|WP:ADMIN|WP:SYSOP|WP:MOP}}
{{Ombox
|text = '''Kani ma aha bog lagu dhejiyo su'aalaha maamulayaasha.''' Taas beddelkeeda, isticmaal Codsashada dareenka maamulaha.|image=[[File:Symbol question.svg|link=|alt=|35px]]}}
{{Nutshell|Maamulayaashu waa tafatirayaal tabaruceyaal ah lagu kalsoon yahay ee loo oggolaaday inay isticmaalaan qalabka gaar ah ee Wikipedia Soomaaliga. Waxaa laga filayaa inay ilaalinayaan heer sare oo anshax ah, inay si caddaalad ah u adeegsadaan qalabka, isla markaana ay {{strong|marnaba}} u isticmaalin si ay faa'iido uga helaan khilaaf.}}
{{Enforcement policy list}}
[[File:Wikipedia Administrator.svg|thumb|Qalabka maamulka ee Wikipedia waxaa badanaa lagu barbar dhigaa mop-ka nadaafadda, taasoo keenta in maamulnimada mararka qaarkood lagu sifeeyo in "la siiyay mop-ka". Sida qof nadiifiye ah oo dhab ah laga yaabo inuu furayaal u haysto xafiisyo ay shaqaalaha kale ka reeban yihiin, maamulayaashu waxay leeyihiin awoodo gaar ah oo door ah, laakiin - sidoo kale sida nadiifiyaha dhabta ah - kama muhiimsana tafatirayaasha kale.]]
'''Maamulayaasha''', oo si caadi ah loogu yaqaan '''admins''' ama '''sysops''' (hawl wadeenada nidaamka), waa tafatirayaasha [[Wikipedia]] ee la siiyay awoodda farsamo si ay u qabtaan ficilo gaar ah oo ku saabsan Wikipedia Soomaaliga. Kuwani waxaa ka mid ah awoodda ay u leeyihiin inay [[WP:BLOCK|xanibaan]] oo ay furaan akoonnada isticmaalaha, [[Ciwaanka IP-ga|cinwaannada IP]], iyo kala duwanaanshaha IP ee tifaftiridda, inay wax ka beddelaan bogagga si buuxda loo [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaaliyay]], inay codsadaan oo ay ka saaraan [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaalinta bogga]], inay [[WP:DELETE|tirtiraan]] oo ay soo celiyaan bogagga, inay wareejiyaan bogagga iyada oo aan la xaddidin, iyo inay isticmaalaan qalabka kale ee gaarka ah.
Maamulayaashu waxay qaataan mas'uuliyadahan iyagoo ah tabaruceyaal ka dib markii ay maraan habka dib u eegista bulshada ama iyagoo ay soo doorteen saaxiibadooda tafatirayaasha ah. Uma dhaqmaan sidii shaqaale ka tirsan [[Wikimedia Foundation|Aasaaska Wikimedia]]. Weligood looma baahna inay isticmaalaan qalabkooda mana aha inay marnaba u isticmaalaan si ay faa'iido uga helaan khilaaf ay ku lug lahaayeen. Maamulayaasha waa inaan lagu khaldin [[m:System administrators|maamulayaasha nidaamka Wikimedia]] ("sysadmins").
Wikipedia Soomaaliga wuxuu leeyahay {{NUMBEROFADMINS}} maamulayaal (fiiri {{Plainlink|url=//so.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ListUsers/sysop&limit=2000|name=liiska buuxa ee akoonnada leh mudnaanta maamulaha}} ama liisaska maamulayaasha ee heerka wax qabadka).
== <span class="anchor" id="POWERS"></span><span class="anchor" id="Powers"></span><span class="anchor" id="ABILITIES"></span><span class="anchor" id="Abilities"></span><span class="anchor" id="ADMINRIGHTS"></span><span class="anchor" id="MOPRIGHTS"></span>Awoodaha maamulayaasha ==
{{Shortcut|WP:MOPRIGHTS}}
Maamulayaashu waxay leeyihiin awood farsamo oo ay ku fuliyaan tallaabooyinka soo socda:
* [[Wikipedia:Xannibaadyo iyo mamnuucid|Xannibidda iyo ka qaadista xannibaadda]] akoonnada isticmaalayaasha, cinwaannada IP-ga iyo kala duwanaanshaha cinwaannada IP-ga ee tafatirka<ref>Xannibaadahani waxay ka hor istaagi karaan isticmaalayaasha inay tafatiraan bogag ama meel magacyo gaar ah, ama waxaa lagu dabaqi karaa goobta oo dhan iyo {{em|dhammaan bogagga}}.</ref>
* Codsashada, wax ka beddelidda iyo ka qaadista [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaalinta bogga]] si loo xaddido ama loo oggolaado tafatirka, rarista, abuurista iyo/ama soo gelinta faylasha
* Wax ka beddelidda bogagga si buuxda loo ilaaliyay
* [[Wikipedia:Xeerka Tirtirka|Tirtiridda]] bogagga leh 5,000 ama ka yar oo dib-u-eegis ah<ref>Bogagga leh in ka badan 5,000 oo dib-u-eegis ah waxaa tirtiri kara oo keliya [[Wikipedia:Steward|steward]].</ref>
* Daawashada iyo soo celinta bogagga la tirtiray
* [[Wikipedia:Tirtiridda taariikhda|Xaddididda iyo soo celinta muuqashada dadweynaha]] ee macluumaadka ku jira diiwaannada gaarka ah iyo dib-u-eegisyada bogagga
* Bixinta iyo ka qaadista xuquuqaha gaarka ah ee isticmaalayaasha, sida ay [[Wikipedia:Codsiga maamulka/Hordhac|codsadaan akoonnada isticmaalayaashu]]<ref>Maamulayaashu waxay bixin karaan oo ka qaadi karaan xuquuqaha abuuraha akoonka, confirmed, event organizer iyo IP block exempt. Waxay sidoo kale awood u leeyihiin inay bixiyaan oo ka qaadaan xuquuqaha been-abuurka ah ee AutoWikiBrowser iyo AFC, maadaama ay wax ka beddeli karaan bogagga si buuxda loo ilaaliyay.</ref>
* Wax ka beddelidda bogagga ku jira meel magaca MediaWiki, marka laga reebo bogagga JavaScript iyo CSS<ref>Kaliya [[Wikipedia:Interface administrators|maamulayaasha is-dhexgalka]] ayaa awood u leh inay wax ka beddelaan bogagga JavaScript iyo CSS ee ku jira meel magaca MediaWiki.</ref>
* Fulinta tallaabooyin kale oo gaar ah sida ku cad {{Section link|Special:ListGroupRights#sysop}}
Sida caadiga ah, maamulayaashu waxay mas'uul ka yihiin go'aaminta natiijada wada-hadallada qaarkood, sida wada-hadallada tirtiridda, wada-hadallada rarista iyo wada-hadallada dib-u-eegista rarista. Si kastaba ha ahaatee, tafatirayaasha aan maamulayaasha ahayn ayaa iyaguna xiri kara wada-hadallada.
== Noqoshada maamulaha ==
{{Shortcut|WP:CANDIDATE|WP:BECOMEADMIN}}
Wikipedia-ha Af-Soomaaliga, waxaa jira laba hab oo lagu noqdo maamule: in lagu gaaro is-afgarad ka dhasha wada-hadal dadweyne ama in lagu doorto cod qarsoodi ah. Wikipedia-ga Af-Soomaaligu wuxuu u baahan yahay in musharraxiinta maamulaha ay haystaan xuquuqda isticmaalaha [[Wikipedia:Autoconfirmed users|isticmaale si toos ah loo xaqiijiyay]]. ([[m:List of Wikipedias|Wikipedia-yada kale]] waxay leeyihiin siyaasado u gaar ah oo ku saabsan magacaabista maamulayaasha.)
'''Kaliya hal akoon oo qof leeyahay ayaa yeelan kara xuquuqda maamulka'''. Waxa keliya ee ka reeban waa in maamulayaashu ay maamuli karaan [[Wikipedia:Bots|bot-yo]] leh xuquuqda maamulka.
Xuquuqda maamulaha waxaa la bixiyaa muddo aan xaddidnayn, waxaana laga qaadaa oo keliya marka la codsado, xaaladaha ku lug leh faragelinta heerka sare ah ama sababo la xiriira dhaqdhaqaaq la'aan.
=== <span class="anchor" id="Request for adminship"></span>Codsashada maamulnimada iyada oo loo marayo is-afgarad ===
Isticmaale kasta oo si toos ah loo xaqiijiyay wuxuu bulshada ka codsan karaa maamulnimo ("RfA"). Si kastaba ha ahaatee, maamulayaasha waxaa laga filayaa inay bulshada dhexdeeda ku leeyihiin kalsooni iyo sumcad sare, sidaas darteed codsiyada ay soo gudbiyaan isticmaalayaasha aan lahayn khibrad ku filan badanaa ma guuleystaan. Tafatire kasta wuxuu ka faalloon karaa codsiga, wuxuuna musharrax kasta u qiimeyn karaa si gaar ah. Si kastaba ha ahaatee, kaliya tafatirayaasha haysta xuquuqda isticmaalaha si toos ah loo xaqiijiyay ayaa ka codayn kara codsiyada.
Ka hor inta aysan codsan ama aqbalin magacaabista, musharraxiintu guud ahaan waa inay ahaadaan tafatirayaal firfircoon oo joogto ah, lehna khibrad iyo aqoon ku filan oo ku saabsan habraacyada iyo dhaqamada Wikipedia. Waa inay ixtiraamaan oo fahmaan siyaasadaha Wikipedia, isla markaana ay kasbadeen kalsoonida guud ee bulshada. Musharraxiinta waxaa sidoo kale laga rabaa inay caddeeyaan haddii ay waligood Wikipedia lacag ku tafatireen. Su'aalaha arrintan la xiriira waxaa loo oggol yahay in la weydiiyo musharrax kasta iyo tafatire kasta oo bulshada ka tirsan inta uu socdo habka RfA.
Wada-hadalku wuxuu socdaa muddo toddoba maalmood ah, waxaana looga arrinsadaa in musharraxu noqdo maamule iyo in kale. Sida habraacyada kale ee ku salaysan is-afgaradka bulshada, RfA-yada waxaa lagu xayaysiiyaa [[:en:MediaWiki:Watchlist-messages|farriimaha liiska la-socodka tafatirayaasha]]. Bulshadu waxay dejisay xad ku saabsan su'aalaha: tafatire kasta ma weydiin karo musharraxa wax ka badan laba su'aalood. Sidoo kale lama oggola su'aalo ka kooban qaybo badan oo loo soo bandhigo sidii hal su'aal, balse dhab ahaantii ka kooban su'aalo badan oo ka badan xadka la oggol yahay. [[Wikipedia:Bureaucrats|Bureaucrats]] iyo la-socdayaasha loo xilsaaray waxay maamuli karaan RfA-yada, iyagoo la tacaalaya faallooyinka iyo/ama codadka ay u arkaan kuwo aan habboonayn.
Habka RfA wuxuu u oggolaanayaa tafatirayaasha kale inay wax badan ka ogaadaan musharraxa. Tafatirayaashu waxay qiimeeyaan ka-qaybgalka musharraxa iyo waayo-aragnimadiisa tafatire ahaan, waxayna la yeeshaan wada-hadallo si ay u fahmaan sida uu u garanayo doorka uu codsanayo. Tafatirayaashu waxay sheegaan inay taageersan yihiin ama ka soo horjeedaan codsiga, iyagoo soo bandhigaya sababahooda iyo aragtidooda ku saabsan musharraxa. Maamule bureaucrat ah oo aan arrinta ku lug lahayn ayaa markaas go'aaminaya inuu jiro [[Wikipedia:Is afgarad|is-afgarad]] lagu oggolaanayo codsiga iyo in kale. Go'aankani kuma salaysna oo keliya boqolleyda taageerada, laakiin ficil ahaan, inta badan RfA-yada hela taageero ka badan 75% way guuleystaan. Bulshadu waxay go'aamisay in ''guud ahaan'', RfA-yada hela taageero u dhexaysa 65% iyo 75% ay ku xiran yihiin go'aanka bureaucrat-yada. (Sidaas darteed, waxaa macquul ah in ku dhowaad dhammaan RfA-yada hela taageero ka yar 65% ay guuldarraystaan.)
In kasta oo RfA-gu yahay hab adag, haddana tayada jawaab-celinta iyo qiimaynta ay tafatirayaasha khibradda leh ka sameeyaan u-diyaargarowga iyo hab-dhaqanka musharraxa badanaa aad bay u sarreeyaan. Codsadayaasha aan ku guulaysan codsigooda balse tallaabooyin ka qaada waxyaabaha lagu dhaliilay waxay badanaa ku guuleystaan codsi dambe oo ay soo gudbiyaan bilo ka dib. Haddii aad xiisaynayso inaad codsato maamulnimo, waa inaad marka hore akhridaa hagaha codsashada maamulnimada iyo tilmaamaha magacaabista. Markaad diyaar u noqoto inaad codsato, waxaad magacaabistaada ku dari kartaa bogga [[Wikipedia:Codsiga maamulka]] ("RfA"), adigoo raacaya tilmaamaha boggaas.
=== Doorashooyinka maamulayaasha ===
Maamulayaasha waxaa sidoo kale lagu dooran karaa doorasho maamule oo cod qarsoodi ah lagu dhiibto. Doorashooyinka maamulayaasha, oo bilaabmay 2024, ma beddelayaan habka RfA, musharraxiinta doonaya inay noqdaanna si xor ah ayay u dooran karaan habka ay adeegsanayaan. Doorasho tijaabo ah ayaa la qabtay Oktoobar 2024. Doorashooyinka maamulayaasha waxaa si joogto ah loogu daray jadwalka shanta bilood ah, kaddib RfC la qabtay horraantii 2025. Marka laga reebo muddada ka horraysa doorashada ee loogu talagalay magacaabista musharraxiinta iyo diyaarinta codbixinta, habku wuxuu qaataa 12 maalmood: shan maalmood oo wada-hadal iyo su'aalo ah, oo ay ku xigto toddoba maalmood oo cod qarsoodi ah. Wareegyada doorashada iyo waqtiyada ay furmayaan marxalad kasta waxaa horay loogu sii shaaciyaa ogeysiisyo, oo ay ku jiraan farriimaha liiska la-socodka.
Marka codbixintu dhammaato, doorashada waxaa baaraya saddex [[Wikipedia:Check user|CheckUser]] ama [[Wikipedia:Steward|Steward]] oo ka tirsan Wikipedia-ga Af-Soomaaliga. Waxay hubinayaan codadka la isku celceliyey, kuwa aan u qalmin iyo kuwa ay dhiibteen akoonnada been-abuurka ah, iyagoo tirtiraya codadkaas marka loo baahdo. Marka baaritaanku dhammaado, codadka waa la tiriyaa, natiijooyinkana waa la shaaciyaa, maamulayaasha cusubna waxaa la siiyaa xuquuqda maamulka. Si uu u guuleysto, musharraxu waa inuu helaa ugu yaraan 70% taageero ah iyo kooram ka kooban ugu yaraan 20 cod oo taageero ah. Boqolleyda taageerada waxaa musharrax kasta loogu xisaabiyaa sidan: Taageerada / (Taageerada + Ka soo horjeedka). Codadka "Dhexdhexaad" laguma daro xisaabinta boqolleyda taageerada musharraxa, mana saameeyaan natiijada dhinacaas.
== Meelaha ay maamulayaashu si gaar ah uga caawin karaan ==
Xuquuqda maamuluhu waxay si weyn waxtar ugu yeelan kartaa qaybaha qaarkood ee Wikipedia:
* Ka hortagga kharribaadda
* Wax ka qabashada dhibaatooyinka xuquuqda daabacaadda
* Dhacdooyinka u baahan feejignaanta maamulayaasha
* Qaybaha [[Bogga Hore]], sida wararka iyo qaybta “Ma ogtahay?”
* La socodka isbeddellada dhow
* Codsiyada tirtiridda degdegga ah
* Dhaqangelinta xeerka saddexda jeer ee dib-u-celinta iyo wax ka qabashada xadgudubyada dagaalka tafatirka.
“Maamulayaasha aan ku lug lahayn” waxay sidoo kale ka caawin karaan maamulka Guddiga Garsoorka iyo xallinta khilaafaadka la xiriira meelaha iyo xaaladaha dhibaatada leh. Maamulayaasha doorkan ka shaqaynaya waa ''dhexdhexaad''; si toos ah uguma lug laha arrimaha ay dadka ka caawinayaan. Waxay sidoo kale fuliyaan liisaska cunaqabataynta ee ay tahay inay maamulayaasha dhexdhexaadka ahi dhaqan geliyaan.
== <span class="anchor" id="anyuser"></span>Golayaasha ogeysiiska maamulayaasha ==
{{shortcut|WP:ANYUSER}}
Saddex golayaal ogeysiis oo waaweyn ayaa jira oo ay ka dhacaan wadahadallada maamulaha guud (isticmaale kasta wuxuu soo dhigi karaa ama ka qayb qaadan karaa wadahadallada halkaas):
* [[Wikipedia:Ogaysiiska Maamulka]] – Loo isticmaalo waxyaabaha ay maamulayaashu jeclaan karaan (ama u baahan karaan) inay ogaadaan, sida ogeysiisyada iyo macluumaadka guud.
– Loo isticmaalo arrimaha u baahan dareenka maamulayaasha soo maraya. In kasta oo mawduucyada halkan ay noqon karaan kuwo dhaadheer, golahan waxaa inta badan loogu talagalay dhacdooyinka iyo arrimaha kale ee u baahan talo ama dareen.
– Waa gole ogeysiis oo ficillada maamulka ee maamulayaasha lagaga wada hadli karo loona eegi karo bulshada ballaaran.
== Filashooyinka maamulnimada ==
{{shortcut|WP:ADMINEXPECT}}
=== Daryeelka iyo xukunka ===
Haddii la siiyo helitaanka, maamulayaashu waa inay daryeel ku muujiyaan isticmaalka hawlahan cusub, gaar ahaan awoodda ay u leeyihiin inay tirtiraan bogagga oo ay xannibaad saaraan isticmaalayaasha iyo cinwaannada IP (fiiri hage sida loo sameeyo ee maamulayaasha si aad u barato sida loo sameeyo waxyaalahan). Maamulayaasha cusub waa inay sidoo kale eegaan bogagga ku xiran liiska akhriska maamulayaasha ka hor intaysan isticmaalin awoodahooda maamul. Khaladaadka marmarka qaarkood la sameeyo waa la aqbalaa laakiin khaladaadka halista ah ama soo noqnoqda, ama kuwa ku lug leh xad-gudubyada hab-dhaqanka maamulaha, marmarka qaarkood lama aqbalo.
Qalabka maamulaha sidoo kale waa in lagu isticmaalo xukun taxaddar leh; waxay qaadan kartaa xoogaa waqti ah maamulaha cusub inuu barto goorta ay ugu fiican tahay in la isticmaalo qalabka, waxayna qaadan kartaa bilo in la helo dareen wanaagsan oo ku saabsan muddada ku habboon ee la dejinayo marka la isticmaalayo qalabka sida xannibaadda iyo ilaalinta bogga ee khilaafaadka adag. Maamulayaasha cusub waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay si tartiib ah u bilaabaan oo ay ka dhistaan khibrad meelaha ay ku barteen, iyo inay dadka kale waydiiyaan haddii ay shaki qabaan.
=== Hab-dhaqanka maamulaha ===
{{shortcut|WP:ADMINCOND}}
Maamulayaashu waa inay ku hoggaamiyaan tusaale ahaan, isla markaana, sida ''dhammaan tafatirayaasha'', ay ugu dhaqmaan si ixtiraam leh, rayid ah oo ay ula falgalaan kuwa kale ''mar kasta''. Maamulayaashu kama xoroobaan {{em|wax kasta}} oo ka mid ah siyaasadaha la dejiyay ee Wikipedia; waxaa laga filayaa inay raacaan oo ay gutaan waajibaadkooda sida ugu fiican ee awooddooda ah. Khaladaadka marmarka qaarkood waa kuwo si buuxda ula jaanqaadi kara isticmaalka qalabka maamulaha; maamulayaasha looma filayo inay noqdaan kuwo kaamil ah. Si kastaba ha ahaatee, carqaladaynta joogtada ah ama halista ah ee Wikipedia iyada oo loo marayo dabeecad sida [[Wikipedia:Anshax|aan rayid ahayn]] ama tafatirid niyad-xumo ah waa mid aan la jaanqaadi karin oo ah ''khilaaf toos ah'' oo lala leeyahay filashooyinka iyo mas'uuliyadaha maamulayaasha, iyo xukunka xun ee joogtada ah ama fool xun ayaa horseed u noqon kara in laga xayuubiyo qalabka maamulaha. Maamulayaashu waa inay ku dadaalaan inay tusaale u noqdaan heerarka sare ee ixtiraamka iyo rayidnimada, iyo tafatirkooda, wada-hadalladooda, is-dhexgalkooda, iyo hab-dhaqankoodu waa inay dejiyaan tusaalaha dhammaan tafatirayaasha kale ''mar kasta''. Tani waa labadaba ''shuruud'' iyo ''xaalad'' haysashada mudnaanta maamulaha.
Maamulayaashu waa inay maskaxda ku hayaan inay haystaan boqollaal saaxiibo ah. Sidaa darteed, haddii maamule uusan u hoggaansami karin siyaasadaha goobta oo uusan noqon karin mid rayid ah (xitaa marka uu la macaamilayo isticmaalayaasha muujinaya dabeecad dhibaat leh) inta uu wax ka qabanayo arrin go'an, maamuluhu waa inuu arrinta u keenaa gole ogeysiin ama u gudbiyaa maamule kale si uu wax uga qabto, halkii uu ka sii dari lahaa dhibaatada hab-dhaqan xumo.
=== Xisaabtanka ===
{{shortcut|WP:ADMINACCT}}
Maamulayaashu waxay ka xisaabtamaan ficilladooda ku lug leh qalabka maamulaha, maadaama ficillada maamulaha ee aan la sharaxin ay niyad-jabiyaan tafatirayaasha kale. Iyadoo lagu xaddidayo oo keliya xuduudaha [[Wikipedia:Anshax|rayidnimada]], [[Wikipedia:Ma jiraan weeraro shaqsiyeed|ka fogaanshaha weerarrada shakhsi ahaaneed]], iyo [[Wikipedia:U qaado niyad wanaagsan|u qaadashada niyad wanaagga]], tafatirayaashu waxay xor u yihiin inay wax ka weydiiyaan ama dhaleeceeyaan ficillada maamulaha. Maamulayaasha waxaa laga filayaa inay si degdeg ah oo rayid ah uga jawaabaan su'aalaha ku saabsan hab-dhaqankooda Wikipedia la xiriira iyo ficillada maamulka, gaar ahaan inta lagu jiro wada-hadallada bulshada ee golayaasha ogeysiiska ama inta lagu jiro habsocodka Guddiga Garsoorka. Maamulayaashu waa inay caddeeyaan ficilladooda marka la codsado.
Maamulayaasha si halis ah ama soo noqnoqda ugu dhaqma si dhibaato leh, ama lumiyay kalsoonida bulshada, waxaa la cunaqabteyn karaa ama laga xayuubin karaa xuquuqdooda maamulaha Guddiga Garsoorka ama codsiga dib-u-celinta xuquuqda. Tani waxay dhacday ama waxaa la soo jeediyay ficillada soo socda:
* Maamulnimo "niyad-xumo ah" ([[Wikipedia:Sock puppetry|isticmaalka akoonno badan oo been-abuur ah]], xadgudub weyn oo kalsooni ah,
{{spaced ndash}}tani waxay noqon kartaa mid lala yeesho tafatirayaasha (tusaale ahaan, la'aanta digniinaha habboon ama sharraxaadaha ficillada), ama si wax looga qabto welwelka bulshada (gaar ahaan marka la raadiyo sharraxaadyo ama faallooyin kale oo halis ah)
**In kasta oo hababka ugu wanaagsan ee maamulayaashu ay yihiin inay suurtageliyaan iimaylka iyo ogeysiisyada, looma baahna inay sidaas sameeyaan, mana aha inay akhriyaan ama ka jawaabaan haddii la suurtogeliyey. Maamulayaasha aan suurtagelin ogeysiisyada waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay arrintan ku muujiyaan boggooda isticmaalaha.
* Xadgudub soo noqnoqda, joogto ah, ama fool xun oo ku saabsan qalab ama oggolaansho isticmaale oo la socota qalabka maamulaha (sida u guurista faylasha ama isticmaalka [[Wikipedia:Rollback|dib-u-celinta]]) {{endash}} maamulaha waxaa laga xayuubin karaa mudnaanta maamulka si buuxda oo keliya si looga saaro helitaanka oggolaanshaha isticmaale ee la socda.
* Xukun xumo soo noqnoqda ama joogto ah.
=== Amniga ===
{{shortcut|WP:SECUREADMIN}}
Siyaasadda Wikipedia ee shuruudaha xoogga erayga sirta ah waxay ka rabtaa maamulayaashu inay haystaan ereyo sir ah oo xooggan iyo inay raacaan hababka amniga shakhsi ahaaneed ee habboon. Maadaama ay leeyihiin awood ay ku geystaan waxyeello goobta oo dhan ah hal tafatire, akoon maamule oo la jabsaday waa la xannibi doonaa, mudnaantiisana waa laga qaadi doonaa sababo la xiriira amniga goobta. Xaaladaha qaarkood, ka qaadista mudnaanta waxay noqon kartaa mid joogto ah. Maamule kasta oo la ogaado inuu haysto eray sir ah oo ka yar 8 xaraf ama ku jira [https://github.com/danielmiessler/SecLists/blob/master/Passwords/Common-Credentials/10k-most-common.txt 10,000-ka eray sir ah ee ugu caansan] sidoo kale waa laga qaadi karaa xuquuqda maamulka. Go'aanka ku saabsan dib-u-siinta xuquuqda maamulka maamulayaasha si ku-meel-gaar ah looga qaaday waxaa loo daayay Guddiga Garsoorka, kuwaas oo tixgelin doona in mulkiilaha saxda ah ee akoonka la aqoonsaday, iyo aragtidooda ku saabsan dhacdada iyo maamulka iyo amniga (oo ay ku jiraan amniga mustaqbalka ee suurtagalka ah) ee akoonka.
Xaqiijinta laba-tallaabo ah waa la heli karaa si loo sii sugo akoonnada loogana ilaaliyo isticmaalka aan la oggolayn.
Maamulayaashu waa inaysan '''marnaba''' la wadaagin eraygooda sirta ah ama akoonkooda qof kale, sabab kasta ha ahaatee. Haddii ay ogaadaan in eraygooda sirta ah la jabsaday, ama akoonkooda si kale loo jabsaday (xitaa haddii uu yahay tafatire ama qof ay yaqaaniin oo ay aaminsan yihiin), waa inay isku dayaan inay beddelaan isla markiiba, ama haddii kale u sheegaan maamule sare si si ku-meel-gaar ah looga qaado xuquuqda maamulka. Isticmaalayaasha ku guuldarreysta inay soo sheegaan isticmaalka aan la oggolayn ee akoonkooda waxaa laga qaadi doonaa xuquuqda maamulka. Isticmaalka aan la oggolayn waxaa loo tixgeliyaa 'xaalad muran leh', mana jirto in xuquuqda si otomaatig ah dib loogu soo celiyo.
== <span class="anchor" id="INVOLVED"></span><span class="anchor" id="UNINVOLVED"></span><span class="anchor" id="involved"></span><span class="anchor" id="uninvolved"></span>Maamulayaasha ku lugta leh ==
{{shortcut|WP:INVOLVED|WP:UNINVOLVED}}
{{Quote box
| quote = "Ninna ma aha garsoore ku habboon kiisa u gaar ah"
| source = Thomas Hobbes, ''Leviathan Leviathan''
}}
Guud ahaan, tafatirayaashu waa aysan u dhaqmin maamulayaal ahaan khilaafaadka ay ku lug lahaayeen. Tani waa sababta oo ah maamulayaasha lugta leh waxay noqon karaan, ama u muuqan karaan, kuwo aan awood u lahayn inay gaaraan go'aanno ujeeddo leh khilaafaadka ay dhinac ka ahaayeen ama ay dareen xooggan ka qabaan. Lug lahaanshaha waxaa bulshadu si ballaaran u fasiraysaa inay ku jirto khilaafaadyo hadda jira ama la soo dhaafay oo lala yeeshay tafatire (ama tafatirayaal), iyo khilaafaadka mowduucyada, dhib ma laha dabeecadda ama da'da khilaafka.
Hal digniin oo muhiim ah ayaa ah in maamulaha la falgalay tafatire ama goob mowduuc ah ''sii ahaan doona doorka maamulka oo kaliya'', ama kaasoo ka qaybgal kiisii hore uu ahaa mid yar ama tafaftirro cad oo aan muujin eex, waa {{em|aan lug lahayn}} mana laga horjoogsado inuu ka shaqeeyo awood maamul oo la xiriirta tafatirahaas ama goobta mowduuca ah. Digniinaha, wadahadal deggan oo macquul ah iyo sharraxaadda digniinahaas, talada ku saabsan caadooyinka bulshada, iyo talooyinka ku saabsan erayada suurtogalka ah iyo hababka ma ka dhigayaan maamulaha mid lug leh.
Kiisaska tooska ah (tusaale ahaan, burburinta muuqata, bulshadu waxay taariikh ahaan taageertay ficilka cad ee maamulaha kasta - xitaa haddii uu lug leeyahay - iyadoo la saleynayo in maamule kasta oo macquul ah uu u badan yahay inuu gaari lahaa gabagabadaas oo kale. In kasta oo ay jiraan wax ka reebitaan ku saabsan mamnuucidda tafatirayaasha lugta leh ee qaadaya ficil maamul, weli waa habka ugu wanaagsan ee kiisaska uu maamuluhu u muuqan karo inuu lug leeyahay in arrinta loo gudbiyo maamule kale iyada oo la marayo golayaasha ogeysiiska ee khuseeya.
Tafatirayaasha aan maamulayaasha ahayn ee xanibaya wadahadallada
iyo qiimaynta is-afgaradka waxaa lagu hayaa isla heerarkaas; tafatirayaasha xanibaya wadahadalladaas waa inaysan ku lug lahaan wadahadalka laftiisa ama khilaafaadka la xiriira.
== <span class="anchor" id="Grievances by users"></span><span class="anchor" id='Grievances by users ("administrator abuse")'></span>Cabashooyinka ==
{{shortcut|WP:ADMINABUSE|WP:ADMINISTRATORABUSE}}
Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in maamuluhu u dhaqmay si aan habboonayn, waa inuu si toos ah u muujiyaa welwelkiisa maamulaha mas'uulka ka ah oo uu isku dayaa inay xal gaaraan si nidaamsan oo rayid ah. Haddii aan arrinta lagu xallin labada dhinac u dhexeeya, isticmaayaashu waxay ku sii wadi karaan xallinta khilaafka (fiiri qaybtan hoose wixii macluumaad dheeraad ah). Hal hab oo suurtagal ah waa in la bilaabo wadahadal dib u eegista ficilka maamulka ama golaha ogeysiiska maamulayaasha si loo codsado jawaab celinta bulshada {{endash}} si kastaba ha ahaatee, cabasho sidayaashu waa inay ogaadaan in hab dhaqankooda la siman yahay oo la tixgeliyo sida isticmaalaha ay ka wada hadlayaan. Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in si aan habboonayn loo xanibay, wuxuu mari karaa habka codsiga xanibaada waa uu sharaxi karaa xaaladda iyo sababta ay u rumeysan yihiin in xiriddu ay tahay mid aan habboonayn ama aan la caddayn karin.
In kasta oo Guddiga Garsoorka ausan si caadi ah u eegin Xanibaha gaagaaban ama caadiga ah, welwelka ku saabsan caafimaadka maamulaha iyo ku habboonaanta doorka waxaa loo keeni karaa guddiga iyadoo lala wato Codsi Garsoor, badanaa marka hababka kale ee xallinta khilaafka ay guuldarraysanayaan iyo marka habkani yahay ikhtiyaarka ugu dambeeya.
== Si khaldan u adeegsiga qalabka maamulka ==
{{shortcut|WP:TOOLMISUSE}}
Si khaldan u adeegsiga qalabka maamulka waxaa loo tixgeliyaa ''arrin aad u culus''. Qalabkan waxaa la siiyaa isticmaalayaasha lagu kalsoon yahay si ay ugu fuliyaan hawlaha dayactirka iyo hawlo kale, waana in mar walba loo adeegsadaa si taxaddar leh, xilkasnimo leh, dadaal ku habboon iyo go'aan-qaadasho wanaagsan. Si xun u adeegsiga qalabka maamulka si culus waxay horseedi kartaa cunaqabatayn ama xitaa in xuquuqda maamulka laga qaado. Haddii isticmaale uu aaminsan yahay in maamule uusan qalabkiisa maamulka u adeegsan si waafaqsan siyaasadaha iyo tilmaamaha Wikipedia ee jira, waa inuu marka hore walaaciisa iyo arrimaha uu qabo si toos ah ugala hadlo maamulaha ay khusayso. Haddii arrinta si toos ah loo xallin waayo, ama la go'aamiyo in ay lagama maarmaan tahay ama habboon tahay in bulshada inteeda kale lala socodsiiyo, isticmaalayaashu waxay walaacooda ku soo bandhigi karaan meel ay bulshada inteeda kale dib ugu eegto.
Xaaladaha caadiga ah ee ay habboon tahay in laga fogaado adeegsiga qalabka maamulka waxaa ka mid ah:
* ''Isku dhac dano ama dhexdhexaadnimo la'aan'' – Maamulayaashu caadi ahaan waa inaysan qalabkooda u adeegsan arrimaha ay si shakhsi ah ugu lug leeyihiin (tusaale ahaan, khilaaf nuxur ah oo ay dhinac ka yihiin).
* ''Caadooyinka bulshada ama siyaasadaha'' – Marka siyaasad ama caado bulsheed ay si cad u tilmaamayso inaan qalabka la adeegsan, waa inaan la adeegsan iyada oo aan la bixin sharraxaad muujinaysa in arrinta si taxaddar leh loo tixgeliyey iyo sababta ka-reebitaanka (dhifka ah) loogu arkay mid macquul ah.
* ''Tallaabooyinka maamulaha ee la xiriira tafatirka lacagta lagu bixiyo'' – Qalabka maamulka looma adeegsan karo qayb ka mid ah hawl tafatir lacag lagu bixiyo, marka laga reebo xaaladaha lacagta ay bixiso Aasaaska Wikimedia ama shirkad xiriir la leh WMF.
* ''Ka noqoshada tallaabooyinka maamulayaasha kale'' – Tallaabooyinka maamulayaasha kale waa in la ixtiraamaa, gaar ahaan marka maamulaha tallaabada qaaday uu isagu arrinta ku lug leeyahay; badanaa waa in marka hore wada-hadal lala yeeshaa.
* ''Dib u celinta tallaabo maamul oo hore loo soo celiyey'' (mararka qaarkood loo yaqaan "dagaalka giraangiraha").
Hoos ka eeg faahfaahinta arrimahan iyo ka-reebitaannada aadka u yar.
Xitaa marka adeegsiga qalabku u muuqdo mid macquul ah, haddii shaki jiro waxaa habboon in maamule kale oo madax-bannaan laga codsado inuu arrinta dib u eego oo, haddii ay habboon tahay, uu tallaabada qaado.
=== Ka noqoshada tallaabada maamule kale ===
{{shortcut|WP:RAAA}}
Maamulayaasha waxaa laga filayaa inay yeeshaan go'aan-qaadasho wanaagsan, waxaana la aaminsan yahay inay si taxaddar leh uga fiirsadeen tallaabooyinka ama go'aannada ay qaadaan iyagoo maamulayaal ah. Maamulayaashu way isku khilaafi karaan, laakiin tallaabooyinka maamulka waa inaan dib loo celin sabab la'aan. Waa in marka hore si taxaddar leh looga fiirsadaa arrinta, isla markaana (haddii ay u badan tahay in tallaabada laga hor yimaado) lala yeeshaa wada-hadal kooban maamulaha tallaabada laga soo horjeedo, haddii maamulahaasi weli diyaar yahay.
==== Xaaladaha gaarka ah ====
Xaaladaha qaarkood, xeerka guud ee ka dhanka ah dib u celinta tallaabada maamule kale ma khuseeyo:
* '''Xannibaadaha uu soo rogay Guddiga Garsoorka:''' Xannibaadaha uu oggolaaday Guddiga Garsoorka waa inay lahaadaan tilmaam cad oo muujinaysa halka ay ka yimaadeen, sida "Guddiga Garsoorka awgiis" ama "Codsiga Guddiga Garsoorka oo keliya". Maamulayaashu waa inay xannibaadahaas dhigaan, yareeyaan ama ka qaadaan oo keliya marka ay haystaan oggolaansho qoraal ah oo hore uga yimid Guddiga.
* '''Xannibaadaha CheckUser:''' Xannibaadaha lagu calaamadeeyay "Xannibaadda CheckUser" (taas oo ah, xannibaad ku salaysan natiijooyinka qarsoon ee CheckUser) waa inaysan ka noqon maamulayaasha aan heli karin qalabka CheckUser. Cabashooyinka ku saabsan xannibaadahan badanaa waxaa lagu dhageystaa Wikipedia gudaheeda, laakiin xaaladaha khasabka ah waxaa dhageysan kara Guddiga Garsoorka. Bishii Luulyo 2010, maamulayaasha waxaa la xusuusiyey inaysan ka noqon karin xannibaadaha CheckUser iyaga oo aan oggolaansho hore ka helin Guddiga ama CheckUser.
* '''Xannibaadaha Oversight:''' Xannibaadaha lagu calaamadeeyay "Xannibaadda Oversight" (taas oo ah, xannibaadaha ku salaysan macluumaad la qariyey) waa inaysan ka noqon maamulayaasha aan haysan xuquuqda Oversight. Bishii Maarso 2013, Guddiga Garsoorku wuxuu go'aamiyey inaan xannibaadaha Oversight laga noqon karin iyada oo aan oggolaansho hore laga helin Guddiga ama Oversighter.
* '''Xannibaadaha VRT ee la xiriira isku dhaca danaha:''' Xannibaadaha la saaray iyada oo loo marayo safka VRT ee la xiriira isku dhaca danaha, kuwaas oo ay ku jiraan lambarka tigidhka ee sababta u ah xannibaadda, waa inaan laga noqon iyada oo aan oggolaansho laga helin maamule heli kara safkaas ama Guddiga Garsoorka. Tani waxay khusaysaa go'aankii Abriil 2026.
=== <span class="anchor" id="Wheel war"></span>Dib u celinta tallaabo hore loo celiyey ("dagaalka giraangiraha") ===
{{shortcut|WP:WHEEL|WP:WW}}
Marka maamule kale uu ''hore u'' celiyey tallaabo maamul, aad bay u yar tahay in ay jirto sabab sharci ah oo maamulihii hore ama maamule kale ugu celin karo tallaabadaas ama tallaabo la mid ah, iyada oo aan marka hore la yeelan wada-hadal cad oo horseeda go'aan ku dhisan is-afgarad. Dagaalka giraangiruhu waa xaalad uu maamule ka noqdo tallaabo maamul oo uu qaaday maamule kale, balse halkii laga wada-hadli lahaa khilaafka, qalabka maamulka si is-daba-joog ah loogu adeegsado in lagu tirtiro ama dib loogu sameeyo tallaabada. Marka laga reebo xaalado aad u yar, tallaabo maamul oo dib loo celiyey waa inaan mar kale la soo celin iyada oo aan la helin is-afgarad.
<div style="border: 2px solid #990000; background-color: #FF000030; border-radius: 1em; padding: 0.5em 1em; color:inherit;">
<strong style="font-weight:normal;">Ha ku celin tallaabo maamul oo dib loo celiyey marka aad ogtahay in maamule kale uu ka soo horjeedo. Ha sii wadin silsilad dib-u-celin maamul ah iyada oo aan wada-hadal jirin. Khilaafaadka maamulka ku xalli {{underline|wada-hadal}}.</strong>
</div>
Dagaalka giraangiruhu badanaa wuxuu horseedaa codsi degdeg ah oo loo gudbiyo Guddiga Garsoorka. Cunaqabataynta lagu soo rogo dagaalka giraangiraha waxay u dhexayn kartaa canaan iyo digniin, xannibaad ku-meel-gaar ah, ilaa in xuquuqda maamulka laga qaado, xitaa marka ay tahay dhacdadii ugu horreysay. Waxaa jiray dhowr kiis oo Guddiga Garsoorku ka garnaqay kuwaas oo la xiriiray dagaalka giraangiraha.
Ereygaas waxaa sidoo kale taariikh ahaan loo adeegsan jiray in lagu tilmaamo maamule si aan habboonayn u celinaya noocyo gaar ah oo tallaabooyin rasmi ah.
Wikipedia waxay ku shaqaysaa ruuxa [[Wikipedia:Is afgarad|is-afgaradka]]; khilaafaadka waa in lagu xalliyaa wada-hadal xushmad leh, halkii ay ka noqon lahaayeen loollan awoodeed. Waxaa jira xaalado yar oo dagaalku ka habboonaan karo wada-hadalka ama mudan in lagu halis geliyo sumcaddaada wanaagsan. Haddii aad dareento ''rabitaan'' ah inaad gasho dagaalka giraangiraha, isku day beddelladan:
* Raadi wada-hadal wax dhisaya oo ujeeddadiisu tahay dejinta xaaladda iyo ku soo celinta habraacyada caadiga ah. Qaadashada hab-dhaqan deggan oo qaboojinaya xaaladda, adigoo si ula kac ah u sharraxaya mowqifkaaga, way caawin kartaa. Xaaladaha qaarkood, iimaylku wuxuu suurtagelin karaa in talo shakhsi ah oo daacad ah la bixiyo, taas oo aan si fudud loogu soo bandhigi karin wiki-gan.
* Haddii aad ka welwelsan tahay hab-dhaqan xumo, sug oo ha ku degdegin tallaabo. Marka ay jirto <strong>si xun u adeegsiga qalabka maamulka oo halis ah ama aad u fool xun</strong>, tixgeli inaad cabasho u gudbiso [[Wikipedia:Ogaysiiska Maamulka|Guddiga Garsoorka]].
* Haddii aad ka welwelsan tahay in wada-shaqayn la'aanta ama dib-u-dhaca wada-hadalku ay xaaladda si dhakhso ah uga sii dari karto ama ay ka dhigi karto mid aan habboonayn, mararka qaarkood waxaa macquul ah in iimayl loo diro Guddiga Garsoorka si loogu wargeliyo xaaladda ama looga codsado faragelin ama talo degdeg ah. Tani waxay si gaar ah u khusayn kartaa xaaladaha ay ku lug leeyihiin macluumaad aan dadweyne ahayn ama ay dhici karto waxyeello.
* Xusuusnow inaad haysato boqollaal saaxiibbo ah: keligaa ma tihid, badanaana arrimaha waxaa sii xumeeya go'aan-qaadasho liidata. Haddii lagu arko adigoo si wanaagsan u dhaqmaya, arrintu badanaa si dhakhso ah ayay u dhammaan doontaa, si kasta oo ay hadda u muuqato mid xun. Mararka qaarkood waxa ugu wanaagsan waa inaad nasasho qaadato oo aad is dejiso.
Ereyga "giraangir" wuxuu ka yimid sharraxaadda akoonnada leh mudnaanta sare ee kombiyuutarradii waaweynaa ee PDP-10 iyo TOPS-20, halkaas oo "giraangir" loogu adeegsan jiray si la mid ah ereyga "xidid" ee nidaamyada Linux/Unix.<ref>{{cite web|title=Wheel |url=http://www.catb.org/jargon/html/W/wheel.html |access-date=8 June 2021 |work=Jargon File 4.4.7 |publisher=Eric S. Raymond}}</ref>
<ref>{{cite web|title=Wheel bit |url=http://www.catb.org/jargon/html/W/wheel-bit.html |access-date=8 June 2021 |work=Jargon File 4.4.7 |publisher=Eric S. Raymond}}</ref>
== <span class="anchor" id="Removal of adminship (desysopping)"></span>Dib u eegista iyo ka qaadista xuquuqda maamulaha ==
{{shortcut|WP:DESYSOP}}
Xuquuqda maamulaha waxaa lagala noqon karaa go'aan ka soo baxa Guddiga Garsoorka. Garsoorayaashu waxay sidoo kale dooran karaan inay maamulayaasha dhibaatada keena ku soo rogaan ciqaabo ka fudud, oo ay ka mid yihiin xaddididda adeegsiga awoodaha qaarkood ama gelinta muddada kormeerka maamulaha.
Bulshadu waxay bilaabi kartaa codsi dib loogu eegayo maamulaha, kaas oo looga baahan yahay in xaaladdiisa maamulnimo dib loo xaqiijiyo iyada oo loo marayo codsi cusub oo maamulnimo (RRfA).<ref name="recall" /> Maamulayaasha qaarkood ayaa iskood u codsada in xaaladdooda dib loo xaqiijiyo marka ay jiraan duruufo gaar ah. Eeg {{Section link|#Soo celinta maamulaha}}. Isticmaalayaashu sidoo kale waxay adeegsan karaan habka xallinta khilaafaadka si ay u codsadaan in laga dhiibto aragti ku saabsan ku habboonaanta maamulaha.
Awoodda farsamo ee lagaga qaado akoon xuquuqda maamulaha waxaa leh kooxaha isticmaalayaasha ee bureaucrat-yada iyo steward-yada (eeg [[Special:ListGroupRights]]). Xaaladaha degdegga ah ee isticmaalayaasha maxalliga ahi aanay awoodin ama aanay diyaar u ahayn inay tallaabo qaadaan, siyaasadda xuquuqaha guud waxay steward-yada u oggolaanaysaa inay ilaaliyaan danaha ugu wanaagsan ee Wikipedia iyaga oo ka qaadaya xuquuqaha maamulka ama si guud u xannibaya akoonnada, kaddibna arrinta u gudbinaya Guddiga Garsoorka.
=== Ka qaadista xuquuqda maamulaha sababo la xiriira dhaqdhaqaaq la'aan ===
{{shortcut|WP:INACTIVITY}}
Maamulayaasha buuxiya mid ama labadaba shuruudahan soo socda waxaa lagala noqon karaa xuquuqdooda maamulnimo sababo la xiriira dhaqdhaqaaq la'aan:<ref>Maamulayaasha qaarkood ayaa dib loogu yeeray sababtoo ah heerka dhaqdhaqaaqooda ayaa wax yar uun ka sarreeyay shuruudahan. Maamulayaasha aan firfircoonayn waxaa lagu dhiirrigelinayaa inay si dhab ah ugu soo laabtaan mashruuca, halkii ay samayn lahaayeen wax ka beddello aan macno badan lahayn oo keliya si aan looga qaadin xuquuqaha maamulka.</ref>
# Aan samayn wax-ka-beddel ama tallaabo maamul ugu yaraan 12 bilood gudahood.
# Sameeyay wax ka yar 100 wax-ka-beddel muddo 60 bilood ah.
Ka qaadistan xuquuqda maamulaha xaaladaha qaarkood waa laga noqon karaa (eeg {{Section link|#Soo celinta qalabka maamulka}}), mana aha mid loo qaadanayo qiimayn ku saabsan sida isticmaaluhu u adeegsaday awoodaha maamulka ama xaq u lahaanshihiisa. Kahor inta aan xuquuqda maamulaha lagala noqon, waa in laba jeer lagala soo xiriiro bogga wadahadalka isticmaalaha, iyadoo ku xiran shuruudda la buuxiyay:
:Shuruudda (1): Hal bil ka hor codsiga ka qaadista xuquuqda maamulaha, iyo mar kale dhowr maalmood ka hor inta aan ka qaadistu dhaqan gelin.
:Shuruudda (2): Saddex bilood ka hor codsiga ka qaadista xuquuqda maamulaha, iyo mar kale hal bil ka hor inta aan ka qaadistu dhaqan gelin.
Intaa waxaa dheer, tafatire kasta oo celcelis ahaan sameeya wax ka yar 50 wax-ka-beddel sannadkii muddo shan sano ah waa in sannad kasta farriin loogu diro boggiisa wadahadalka, laguna wargeliyo inuu mustaqbalka halis ugu jiro inuu ka hoos maro heerka loo baahan yahay.
Ka qaadista xuquuqda maamulaha sababo la xiriira dhaqdhaqaaq la'aan waa inay maamulaan bureaucrat-yada Wikipedia-da Ingiriisiga. Faallada lagu qoro diiwaanka xuquuqaha isticmaalaha waa inay si cad u muujisaa in ka qaadista xuquuqdu ay tahay tallaabo habraaceed oo keliya.
Haddii loo baahdo, bogga isticmaalaha waa in wax laga beddelaa si loo caddeeyo xaaladdiisa, gaar ahaan haddii ay jiraan qaybo uu ku jiro.
=== Ka qaadista xuquuqda si ikhtiyaari ah ===
Maamulayaashu waxay codsan karaan in laga qaado awoodaha maamulka iyaga oo codsigooda ku gudbinaya guddiga ogeysiisyada bureaucrat-yada.
=== Khilaafaadka ama cabashooyinka ===
{{see|Wikipedia:Xallinta khilaafaadka}}
Inta badan, khilaafaadka lala galo maamulayaasha waa in lagu xalliyaa habka caadiga ah ee xallinta khilaafaadka. Haddii khilaafku si weyn u taabanayo kartida isticmaalaha ee maamulnimo (sida si cad oo khaldan u adeegsiga awoodaha maamulka, go'aanno si daran u qaldan ama si joogto ah u qaldan, ama dhibaatooyin la xiriira hab-dhaqanka), ama haddii wada-hadalku fashilmo, waxaa la adeegsan karaa tallaabooyinka soo socda:
=== Dib u eegista maamulaha ===
Bulshadu waxay bilaabi kartaa codsi dib loogu eegayo maamulaha, kaas oo looga baahan yahay in xaaladdiisa maamulnimo dib loo xaqiijiyo iyada oo loo marayo codsi cusub oo maamulnimo (RRfA); xuquuqda maamulaha waa lagala noqonayaa haddii maamuluhu aanu bilaabin RRfA muddo 30 maalmood gudahood ah kaddib marka codsiga dib u eegistu gaaro 25 saxiix, ama haddii uu ku guuldarraysto RRfA.
Marka laga soo tago habraacan, maamule kasta wuxuu ballan qaadi karaa inuu si ikhtiyaari ah xilka uga dego haddii la buuxiyo shuruudo gaar ah. Shuruudahaas maamule kastaa isaga ayaa dejista, waxaana badanaa lagu faahfaahiyaa bogaggiisa isticmaalaha. Maamulayaasha sameeya ballanqaadyada noocaas ah waxay wakhti kasta beddeli karaan ama ka noqon karaan ballanqaadyadooda hore. Inta badan ballanqaadyadan ikhtiyaariga ah waxaa la sameeyay ka hor intii aan habraaca RRfA loo soo bandhigin dhammaan maamulayaasha.
=== Dib u eegista Guddiga Garsoorka ===
Tani waa habraac aan ikhtiyaari ahayn. Guud ahaan, Guddiga Garsoorku wuxuu dalbadaa in marka hore la tijaabiyo tallaabooyinka kale ee xallinta khilaafaadka ka hor inta aanu faragelin, sida in arrinta lagu soo bandhigo guddiga ogeysiisyada maamulayaasha ee dhacdooyinka. Si kastaba ha ahaatee, haddii arrintu aad u culus tahay, Guddiga Garsoorku wuxuu faragelin karaa marxalad hore. Tallaabooyinka uu guddigu go'aansan karo inay habboon yihiin waxaa ka mid ah digniino, canaan, xaddidaadyo iyo ka qaadista xuquuqda maamulaha.
=== Maamulayaasha lagu soo rogay mamnuucid ===
{{shortcut|WP:BANDESYSOP}}
Guud ahaan, maamulayaasha lagu soo rogay xaddidaado ay ka mid yihiin mamnuucid mawduuc gaar ah, mamnuucid isdhexgal ama xannibaad muddo kasta ah waxay sii haysanayaan awoodahooda maamulka, ilaa mid ka mid ah habraacyada kor ku xusan lagu dabaqo mooyaane. Si kastaba ha ahaatee, sida dhammaan xuquuqaha kale ee isticmaalayaasha la siiyo, awoodaha maamulka waxaa lagala noqonayaa isticmaalaha lagu soo rogo mamnuucid bulsho oo aan waqti cayiman lahayn, taas oo ka dhaqan gelaysa dhammaan Wikipedia-da.
== <span class="anchor" id="Resysop"></span>Dib u soo celinta awoodaha maamulka ==
{{shortcut|WP:RESTORATION}}
Iyadoo aan loo eegin habraacii lagu qaaday awoodaha maamulka, tafatire kasta wuxuu xor u yahay inuu mar kale codsado awoodahaas isaga oo adeegsanaya habraaca codsiyada maamulnimada.<ref>Marka laga reebo dadka uu go'aan gaar ah oo Guddiga Garsoorka ama cunaqabatayn bulsho ka hor istaagayo inay codsadaan.</ref>
Maamulayaashii hore waxay mar kale codsan karaan awoodaha maamulka kaddib marka si ikhtiyaari ah looga qaado ama looga qaado sababo la xiriira dhaqdhaqaaq la'aan. Codsiga waa la aqbalaa haddii aanay jirin mid ka mid ah xaaladahan soo socda:
* '''Awoodaha maamulka waxaa laga qaaday maamulaha xilli ay jireen shaki iyo walaac ku saabsan xaaladdiisa.''' Haddii ay jireen su'aalo culus oo ku saabsan ku habboonaanta xaaladda maamulnimo ee maamulihii hore markii uu xilka ka degayay ama laga qaadayay, codsiga waxaa loo gudbinayaa habraaca codsiyada maamulnimada. Xaaladaha shakiga leh, dib u siinta awoodaha maamulka waa dib loo dhigayaa ilaa dood ballaaran oo bulshadu ka qaybqaadato la qabto lana soo afjaro.
* '''Awoodaha maamulka waxaa laga qaaday mamnuucid bulsho oo ka dhaqan gashay dhammaan Wikipedia-da awgeed.''' Marka awoodaha maamulka ee tafatire laga qaado mamnuucid bulsho oo ka dhaqan gashay dhammaan Wikipedia-da awgeed, tafatiruhu waa inuu mar kale ku codsadaa habraaca caadiga ah si uu awoodaha maamulka dib ugu helo.<ref>Marka laga reebo xaaladaha dhifka ah ee mamnuucidda laga noqdo sababtoo ah bulshadu khalad ayay samaysay, balse aan ahayn keliya sababtoo ah rafcaan laga qaatay mamnuucidda oo lagu guulaystay; xaaladdaas, ka qaadista awoodaha maamulka iyadana waa laga noqonayaa. Eeg [[Special:Permalink/1155585586#Alternate proposal (Procedural community desysop)|codsigii faallo-bixinta ee 2023]].</ref>
* '''{{vanchor|Dhaqdhaqaaq la'aan muddo dheer ah}}'''
**'''In ka badan laba sano oo aan wax-ka-beddel la samayn.''' Haddii tafatire uu ugu yaraan laba sano oo xiriir ah aan wax ka beddel samayn inta u dhexaysa ka qaadista awoodaha maamulka iyo codsiga dib loogu soo celinayo, sabab kasta oo awoodaha looga qaaday ha ahaatee, tafatiruhu waa inuu dib ugu codsadaa awoodaha maamulka habraaca codsiyada maamulnimada; mar dambe suurtagal ma aha in dib-u-soo-celinta awoodaha maamulka laga codsado guddiga ogeysiisyada bureaucrat-yada. Haddii maamule awoodihiisa looga qaaday hal sano oo dhaqdhaqaaq la'aan ah awgeed, hal sano oo dheeraad ah oo uu si xiriir ah u sii ahaado mid aan firfircoonayn (isaga oo aan wax-ka-beddel samayn) laga bilaabo markii awoodaha looga qaaday dhaqdhaqaaq la'aanta awgeed ayaa ka dhigaysa in dib u soo celintiisa ay khasab ku noqoto codsi cusub oo maamulnimo.
** '''In ka badan shan sano tan iyo markii ugu dambaysay ee awoodaha maamulka la adeegsaday.''' Maamule kasta oo aan samayn tallaabo maamul oo diiwaangashan muddo shan sano ah, bureaucrat-yadu waa in aanay dib ugu soo celin awoodaha maamulka marka uu codsado.
* '''Amniga akoonka lama xaqiijin karo.''' Iyaga oo adeegsanaya go'aankooda, bureaucrat-yadu waxay diidi karaan inay awoodaha maamulka dib ugu soo celiyaan tafatire haddii aanay ku qancin in akoonka uu gacanta ku hayo isla qofkii markii hore isticmaali jiray.
* '''Bureaucrat-ku si macquul ah uguma qancin in isticmaaluhu dib ugu soo laabtay firfircoonida ama uu damacsan yahay inuu dib ugu soo laabto firfircoonida tafatire ahaan.'''
Haddii shaki laga qabo ku habboonaanta dib u soo celinta awoodaha maamulka, dib u soo celinta waa in dib loo dhigaa ilaa dood ku filan la qabto oo is afgarad lagu gaaro dood ay bureaucrat-yadu ka qaybqaataan.
=== Habraaca ===
Maamulayaashii hore waxay codsan karaan in awoodaha maamulka dib loogu soo celiyo iyaga oo codsi ku qoraya guddiga ogeysiisyada bureaucrat-yada. Waxaa jira muddo dib u eegis oo caadi ahaan ah 24 saacadood ka hor inta aanu bureaucrat-ku aqbalin codsiga, iyadoo la raacayo habraacyada dib u soo-celinta awoodaha maamulka. Isbeddelka waxaa lagu diiwaangeliyaa liiska isticmaalayaasha dib loogu soo celiyay awoodaha maamulka.
==Tixraacyada==
{{Reflist}}
== Xiriiriyeyaasha dibadda ==
* [[Meta:Administrators of Wikimedia projects/Wikipedias|Maamulayaasha dhammaan Wikipediyeyaasha]],
*[[:en:Wikipedia:Meta|Meta-Wiki]]
dckfrvz16cu7m8119mt8vq9zcnyove1
311475
311474
2026-10-30T17:42:55Z
Isma4l
41797
/* Dib u soo celinta awoodaha maamulka */
311475
wikitext
text/x-wiki
{{Policy|WP:ADMIN|WP:SYSOP|WP:MOP}}
{{Ombox
|text = '''Kani ma aha bog lagu dhejiyo su'aalaha maamulayaasha.''' Taas beddelkeeda, isticmaal Codsashada dareenka maamulaha.|image=[[File:Symbol question.svg|link=|alt=|35px]]}}
{{Nutshell|Maamulayaashu waa tafatirayaal tabaruceyaal ah lagu kalsoon yahay ee loo oggolaaday inay isticmaalaan qalabka gaar ah ee Wikipedia Soomaaliga. Waxaa laga filayaa inay ilaalinayaan heer sare oo anshax ah, inay si caddaalad ah u adeegsadaan qalabka, isla markaana ay {{strong|marnaba}} u isticmaalin si ay faa'iido uga helaan khilaaf.}}
{{Enforcement policy list}}
[[File:Wikipedia Administrator.svg|thumb|Qalabka maamulka ee Wikipedia waxaa badanaa lagu barbar dhigaa mop-ka nadaafadda, taasoo keenta in maamulnimada mararka qaarkood lagu sifeeyo in "la siiyay mop-ka". Sida qof nadiifiye ah oo dhab ah laga yaabo inuu furayaal u haysto xafiisyo ay shaqaalaha kale ka reeban yihiin, maamulayaashu waxay leeyihiin awoodo gaar ah oo door ah, laakiin - sidoo kale sida nadiifiyaha dhabta ah - kama muhiimsana tafatirayaasha kale.]]
'''Maamulayaasha''', oo si caadi ah loogu yaqaan '''admins''' ama '''sysops''' (hawl wadeenada nidaamka), waa tafatirayaasha [[Wikipedia]] ee la siiyay awoodda farsamo si ay u qabtaan ficilo gaar ah oo ku saabsan Wikipedia Soomaaliga. Kuwani waxaa ka mid ah awoodda ay u leeyihiin inay [[WP:BLOCK|xanibaan]] oo ay furaan akoonnada isticmaalaha, [[Ciwaanka IP-ga|cinwaannada IP]], iyo kala duwanaanshaha IP ee tifaftiridda, inay wax ka beddelaan bogagga si buuxda loo [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaaliyay]], inay codsadaan oo ay ka saaraan [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaalinta bogga]], inay [[WP:DELETE|tirtiraan]] oo ay soo celiyaan bogagga, inay wareejiyaan bogagga iyada oo aan la xaddidin, iyo inay isticmaalaan qalabka kale ee gaarka ah.
Maamulayaashu waxay qaataan mas'uuliyadahan iyagoo ah tabaruceyaal ka dib markii ay maraan habka dib u eegista bulshada ama iyagoo ay soo doorteen saaxiibadooda tafatirayaasha ah. Uma dhaqmaan sidii shaqaale ka tirsan [[Wikimedia Foundation|Aasaaska Wikimedia]]. Weligood looma baahna inay isticmaalaan qalabkooda mana aha inay marnaba u isticmaalaan si ay faa'iido uga helaan khilaaf ay ku lug lahaayeen. Maamulayaasha waa inaan lagu khaldin [[m:System administrators|maamulayaasha nidaamka Wikimedia]] ("sysadmins").
Wikipedia Soomaaliga wuxuu leeyahay {{NUMBEROFADMINS}} maamulayaal (fiiri {{Plainlink|url=//so.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ListUsers/sysop&limit=2000|name=liiska buuxa ee akoonnada leh mudnaanta maamulaha}} ama liisaska maamulayaasha ee heerka wax qabadka).
== <span class="anchor" id="POWERS"></span><span class="anchor" id="Powers"></span><span class="anchor" id="ABILITIES"></span><span class="anchor" id="Abilities"></span><span class="anchor" id="ADMINRIGHTS"></span><span class="anchor" id="MOPRIGHTS"></span>Awoodaha maamulayaasha ==
{{Shortcut|WP:MOPRIGHTS}}
Maamulayaashu waxay leeyihiin awood farsamo oo ay ku fuliyaan tallaabooyinka soo socda:
* [[Wikipedia:Xannibaadyo iyo mamnuucid|Xannibidda iyo ka qaadista xannibaadda]] akoonnada isticmaalayaasha, cinwaannada IP-ga iyo kala duwanaanshaha cinwaannada IP-ga ee tafatirka<ref>Xannibaadahani waxay ka hor istaagi karaan isticmaalayaasha inay tafatiraan bogag ama meel magacyo gaar ah, ama waxaa lagu dabaqi karaa goobta oo dhan iyo {{em|dhammaan bogagga}}.</ref>
* Codsashada, wax ka beddelidda iyo ka qaadista [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaalinta bogga]] si loo xaddido ama loo oggolaado tafatirka, rarista, abuurista iyo/ama soo gelinta faylasha
* Wax ka beddelidda bogagga si buuxda loo ilaaliyay
* [[Wikipedia:Xeerka Tirtirka|Tirtiridda]] bogagga leh 5,000 ama ka yar oo dib-u-eegis ah<ref>Bogagga leh in ka badan 5,000 oo dib-u-eegis ah waxaa tirtiri kara oo keliya [[Wikipedia:Steward|steward]].</ref>
* Daawashada iyo soo celinta bogagga la tirtiray
* [[Wikipedia:Tirtiridda taariikhda|Xaddididda iyo soo celinta muuqashada dadweynaha]] ee macluumaadka ku jira diiwaannada gaarka ah iyo dib-u-eegisyada bogagga
* Bixinta iyo ka qaadista xuquuqaha gaarka ah ee isticmaalayaasha, sida ay [[Wikipedia:Codsiga maamulka/Hordhac|codsadaan akoonnada isticmaalayaashu]]<ref>Maamulayaashu waxay bixin karaan oo ka qaadi karaan xuquuqaha abuuraha akoonka, confirmed, event organizer iyo IP block exempt. Waxay sidoo kale awood u leeyihiin inay bixiyaan oo ka qaadaan xuquuqaha been-abuurka ah ee AutoWikiBrowser iyo AFC, maadaama ay wax ka beddeli karaan bogagga si buuxda loo ilaaliyay.</ref>
* Wax ka beddelidda bogagga ku jira meel magaca MediaWiki, marka laga reebo bogagga JavaScript iyo CSS<ref>Kaliya [[Wikipedia:Interface administrators|maamulayaasha is-dhexgalka]] ayaa awood u leh inay wax ka beddelaan bogagga JavaScript iyo CSS ee ku jira meel magaca MediaWiki.</ref>
* Fulinta tallaabooyin kale oo gaar ah sida ku cad {{Section link|Special:ListGroupRights#sysop}}
Sida caadiga ah, maamulayaashu waxay mas'uul ka yihiin go'aaminta natiijada wada-hadallada qaarkood, sida wada-hadallada tirtiridda, wada-hadallada rarista iyo wada-hadallada dib-u-eegista rarista. Si kastaba ha ahaatee, tafatirayaasha aan maamulayaasha ahayn ayaa iyaguna xiri kara wada-hadallada.
== Noqoshada maamulaha ==
{{Shortcut|WP:CANDIDATE|WP:BECOMEADMIN}}
Wikipedia-ha Af-Soomaaliga, waxaa jira laba hab oo lagu noqdo maamule: in lagu gaaro is-afgarad ka dhasha wada-hadal dadweyne ama in lagu doorto cod qarsoodi ah. Wikipedia-ga Af-Soomaaligu wuxuu u baahan yahay in musharraxiinta maamulaha ay haystaan xuquuqda isticmaalaha [[Wikipedia:Autoconfirmed users|isticmaale si toos ah loo xaqiijiyay]]. ([[m:List of Wikipedias|Wikipedia-yada kale]] waxay leeyihiin siyaasado u gaar ah oo ku saabsan magacaabista maamulayaasha.)
'''Kaliya hal akoon oo qof leeyahay ayaa yeelan kara xuquuqda maamulka'''. Waxa keliya ee ka reeban waa in maamulayaashu ay maamuli karaan [[Wikipedia:Bots|bot-yo]] leh xuquuqda maamulka.
Xuquuqda maamulaha waxaa la bixiyaa muddo aan xaddidnayn, waxaana laga qaadaa oo keliya marka la codsado, xaaladaha ku lug leh faragelinta heerka sare ah ama sababo la xiriira dhaqdhaqaaq la'aan.
=== <span class="anchor" id="Request for adminship"></span>Codsashada maamulnimada iyada oo loo marayo is-afgarad ===
Isticmaale kasta oo si toos ah loo xaqiijiyay wuxuu bulshada ka codsan karaa maamulnimo ("RfA"). Si kastaba ha ahaatee, maamulayaasha waxaa laga filayaa inay bulshada dhexdeeda ku leeyihiin kalsooni iyo sumcad sare, sidaas darteed codsiyada ay soo gudbiyaan isticmaalayaasha aan lahayn khibrad ku filan badanaa ma guuleystaan. Tafatire kasta wuxuu ka faalloon karaa codsiga, wuxuuna musharrax kasta u qiimeyn karaa si gaar ah. Si kastaba ha ahaatee, kaliya tafatirayaasha haysta xuquuqda isticmaalaha si toos ah loo xaqiijiyay ayaa ka codayn kara codsiyada.
Ka hor inta aysan codsan ama aqbalin magacaabista, musharraxiintu guud ahaan waa inay ahaadaan tafatirayaal firfircoon oo joogto ah, lehna khibrad iyo aqoon ku filan oo ku saabsan habraacyada iyo dhaqamada Wikipedia. Waa inay ixtiraamaan oo fahmaan siyaasadaha Wikipedia, isla markaana ay kasbadeen kalsoonida guud ee bulshada. Musharraxiinta waxaa sidoo kale laga rabaa inay caddeeyaan haddii ay waligood Wikipedia lacag ku tafatireen. Su'aalaha arrintan la xiriira waxaa loo oggol yahay in la weydiiyo musharrax kasta iyo tafatire kasta oo bulshada ka tirsan inta uu socdo habka RfA.
Wada-hadalku wuxuu socdaa muddo toddoba maalmood ah, waxaana looga arrinsadaa in musharraxu noqdo maamule iyo in kale. Sida habraacyada kale ee ku salaysan is-afgaradka bulshada, RfA-yada waxaa lagu xayaysiiyaa [[:en:MediaWiki:Watchlist-messages|farriimaha liiska la-socodka tafatirayaasha]]. Bulshadu waxay dejisay xad ku saabsan su'aalaha: tafatire kasta ma weydiin karo musharraxa wax ka badan laba su'aalood. Sidoo kale lama oggola su'aalo ka kooban qaybo badan oo loo soo bandhigo sidii hal su'aal, balse dhab ahaantii ka kooban su'aalo badan oo ka badan xadka la oggol yahay. [[Wikipedia:Bureaucrats|Bureaucrats]] iyo la-socdayaasha loo xilsaaray waxay maamuli karaan RfA-yada, iyagoo la tacaalaya faallooyinka iyo/ama codadka ay u arkaan kuwo aan habboonayn.
Habka RfA wuxuu u oggolaanayaa tafatirayaasha kale inay wax badan ka ogaadaan musharraxa. Tafatirayaashu waxay qiimeeyaan ka-qaybgalka musharraxa iyo waayo-aragnimadiisa tafatire ahaan, waxayna la yeeshaan wada-hadallo si ay u fahmaan sida uu u garanayo doorka uu codsanayo. Tafatirayaashu waxay sheegaan inay taageersan yihiin ama ka soo horjeedaan codsiga, iyagoo soo bandhigaya sababahooda iyo aragtidooda ku saabsan musharraxa. Maamule bureaucrat ah oo aan arrinta ku lug lahayn ayaa markaas go'aaminaya inuu jiro [[Wikipedia:Is afgarad|is-afgarad]] lagu oggolaanayo codsiga iyo in kale. Go'aankani kuma salaysna oo keliya boqolleyda taageerada, laakiin ficil ahaan, inta badan RfA-yada hela taageero ka badan 75% way guuleystaan. Bulshadu waxay go'aamisay in ''guud ahaan'', RfA-yada hela taageero u dhexaysa 65% iyo 75% ay ku xiran yihiin go'aanka bureaucrat-yada. (Sidaas darteed, waxaa macquul ah in ku dhowaad dhammaan RfA-yada hela taageero ka yar 65% ay guuldarraystaan.)
In kasta oo RfA-gu yahay hab adag, haddana tayada jawaab-celinta iyo qiimaynta ay tafatirayaasha khibradda leh ka sameeyaan u-diyaargarowga iyo hab-dhaqanka musharraxa badanaa aad bay u sarreeyaan. Codsadayaasha aan ku guulaysan codsigooda balse tallaabooyin ka qaada waxyaabaha lagu dhaliilay waxay badanaa ku guuleystaan codsi dambe oo ay soo gudbiyaan bilo ka dib. Haddii aad xiisaynayso inaad codsato maamulnimo, waa inaad marka hore akhridaa hagaha codsashada maamulnimada iyo tilmaamaha magacaabista. Markaad diyaar u noqoto inaad codsato, waxaad magacaabistaada ku dari kartaa bogga [[Wikipedia:Codsiga maamulka]] ("RfA"), adigoo raacaya tilmaamaha boggaas.
=== Doorashooyinka maamulayaasha ===
Maamulayaasha waxaa sidoo kale lagu dooran karaa doorasho maamule oo cod qarsoodi ah lagu dhiibto. Doorashooyinka maamulayaasha, oo bilaabmay 2024, ma beddelayaan habka RfA, musharraxiinta doonaya inay noqdaanna si xor ah ayay u dooran karaan habka ay adeegsanayaan. Doorasho tijaabo ah ayaa la qabtay Oktoobar 2024. Doorashooyinka maamulayaasha waxaa si joogto ah loogu daray jadwalka shanta bilood ah, kaddib RfC la qabtay horraantii 2025. Marka laga reebo muddada ka horraysa doorashada ee loogu talagalay magacaabista musharraxiinta iyo diyaarinta codbixinta, habku wuxuu qaataa 12 maalmood: shan maalmood oo wada-hadal iyo su'aalo ah, oo ay ku xigto toddoba maalmood oo cod qarsoodi ah. Wareegyada doorashada iyo waqtiyada ay furmayaan marxalad kasta waxaa horay loogu sii shaaciyaa ogeysiisyo, oo ay ku jiraan farriimaha liiska la-socodka.
Marka codbixintu dhammaato, doorashada waxaa baaraya saddex [[Wikipedia:Check user|CheckUser]] ama [[Wikipedia:Steward|Steward]] oo ka tirsan Wikipedia-ga Af-Soomaaliga. Waxay hubinayaan codadka la isku celceliyey, kuwa aan u qalmin iyo kuwa ay dhiibteen akoonnada been-abuurka ah, iyagoo tirtiraya codadkaas marka loo baahdo. Marka baaritaanku dhammaado, codadka waa la tiriyaa, natiijooyinkana waa la shaaciyaa, maamulayaasha cusubna waxaa la siiyaa xuquuqda maamulka. Si uu u guuleysto, musharraxu waa inuu helaa ugu yaraan 70% taageero ah iyo kooram ka kooban ugu yaraan 20 cod oo taageero ah. Boqolleyda taageerada waxaa musharrax kasta loogu xisaabiyaa sidan: Taageerada / (Taageerada + Ka soo horjeedka). Codadka "Dhexdhexaad" laguma daro xisaabinta boqolleyda taageerada musharraxa, mana saameeyaan natiijada dhinacaas.
== Meelaha ay maamulayaashu si gaar ah uga caawin karaan ==
Xuquuqda maamuluhu waxay si weyn waxtar ugu yeelan kartaa qaybaha qaarkood ee Wikipedia:
* Ka hortagga kharribaadda
* Wax ka qabashada dhibaatooyinka xuquuqda daabacaadda
* Dhacdooyinka u baahan feejignaanta maamulayaasha
* Qaybaha [[Bogga Hore]], sida wararka iyo qaybta “Ma ogtahay?”
* La socodka isbeddellada dhow
* Codsiyada tirtiridda degdegga ah
* Dhaqangelinta xeerka saddexda jeer ee dib-u-celinta iyo wax ka qabashada xadgudubyada dagaalka tafatirka.
“Maamulayaasha aan ku lug lahayn” waxay sidoo kale ka caawin karaan maamulka Guddiga Garsoorka iyo xallinta khilaafaadka la xiriira meelaha iyo xaaladaha dhibaatada leh. Maamulayaasha doorkan ka shaqaynaya waa ''dhexdhexaad''; si toos ah uguma lug laha arrimaha ay dadka ka caawinayaan. Waxay sidoo kale fuliyaan liisaska cunaqabataynta ee ay tahay inay maamulayaasha dhexdhexaadka ahi dhaqan geliyaan.
== <span class="anchor" id="anyuser"></span>Golayaasha ogeysiiska maamulayaasha ==
{{shortcut|WP:ANYUSER}}
Saddex golayaal ogeysiis oo waaweyn ayaa jira oo ay ka dhacaan wadahadallada maamulaha guud (isticmaale kasta wuxuu soo dhigi karaa ama ka qayb qaadan karaa wadahadallada halkaas):
* [[Wikipedia:Ogaysiiska Maamulka]] – Loo isticmaalo waxyaabaha ay maamulayaashu jeclaan karaan (ama u baahan karaan) inay ogaadaan, sida ogeysiisyada iyo macluumaadka guud.
– Loo isticmaalo arrimaha u baahan dareenka maamulayaasha soo maraya. In kasta oo mawduucyada halkan ay noqon karaan kuwo dhaadheer, golahan waxaa inta badan loogu talagalay dhacdooyinka iyo arrimaha kale ee u baahan talo ama dareen.
– Waa gole ogeysiis oo ficillada maamulka ee maamulayaasha lagaga wada hadli karo loona eegi karo bulshada ballaaran.
== Filashooyinka maamulnimada ==
{{shortcut|WP:ADMINEXPECT}}
=== Daryeelka iyo xukunka ===
Haddii la siiyo helitaanka, maamulayaashu waa inay daryeel ku muujiyaan isticmaalka hawlahan cusub, gaar ahaan awoodda ay u leeyihiin inay tirtiraan bogagga oo ay xannibaad saaraan isticmaalayaasha iyo cinwaannada IP (fiiri hage sida loo sameeyo ee maamulayaasha si aad u barato sida loo sameeyo waxyaalahan). Maamulayaasha cusub waa inay sidoo kale eegaan bogagga ku xiran liiska akhriska maamulayaasha ka hor intaysan isticmaalin awoodahooda maamul. Khaladaadka marmarka qaarkood la sameeyo waa la aqbalaa laakiin khaladaadka halista ah ama soo noqnoqda, ama kuwa ku lug leh xad-gudubyada hab-dhaqanka maamulaha, marmarka qaarkood lama aqbalo.
Qalabka maamulaha sidoo kale waa in lagu isticmaalo xukun taxaddar leh; waxay qaadan kartaa xoogaa waqti ah maamulaha cusub inuu barto goorta ay ugu fiican tahay in la isticmaalo qalabka, waxayna qaadan kartaa bilo in la helo dareen wanaagsan oo ku saabsan muddada ku habboon ee la dejinayo marka la isticmaalayo qalabka sida xannibaadda iyo ilaalinta bogga ee khilaafaadka adag. Maamulayaasha cusub waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay si tartiib ah u bilaabaan oo ay ka dhistaan khibrad meelaha ay ku barteen, iyo inay dadka kale waydiiyaan haddii ay shaki qabaan.
=== Hab-dhaqanka maamulaha ===
{{shortcut|WP:ADMINCOND}}
Maamulayaashu waa inay ku hoggaamiyaan tusaale ahaan, isla markaana, sida ''dhammaan tafatirayaasha'', ay ugu dhaqmaan si ixtiraam leh, rayid ah oo ay ula falgalaan kuwa kale ''mar kasta''. Maamulayaashu kama xoroobaan {{em|wax kasta}} oo ka mid ah siyaasadaha la dejiyay ee Wikipedia; waxaa laga filayaa inay raacaan oo ay gutaan waajibaadkooda sida ugu fiican ee awooddooda ah. Khaladaadka marmarka qaarkood waa kuwo si buuxda ula jaanqaadi kara isticmaalka qalabka maamulaha; maamulayaasha looma filayo inay noqdaan kuwo kaamil ah. Si kastaba ha ahaatee, carqaladaynta joogtada ah ama halista ah ee Wikipedia iyada oo loo marayo dabeecad sida [[Wikipedia:Anshax|aan rayid ahayn]] ama tafatirid niyad-xumo ah waa mid aan la jaanqaadi karin oo ah ''khilaaf toos ah'' oo lala leeyahay filashooyinka iyo mas'uuliyadaha maamulayaasha, iyo xukunka xun ee joogtada ah ama fool xun ayaa horseed u noqon kara in laga xayuubiyo qalabka maamulaha. Maamulayaashu waa inay ku dadaalaan inay tusaale u noqdaan heerarka sare ee ixtiraamka iyo rayidnimada, iyo tafatirkooda, wada-hadalladooda, is-dhexgalkooda, iyo hab-dhaqankoodu waa inay dejiyaan tusaalaha dhammaan tafatirayaasha kale ''mar kasta''. Tani waa labadaba ''shuruud'' iyo ''xaalad'' haysashada mudnaanta maamulaha.
Maamulayaashu waa inay maskaxda ku hayaan inay haystaan boqollaal saaxiibo ah. Sidaa darteed, haddii maamule uusan u hoggaansami karin siyaasadaha goobta oo uusan noqon karin mid rayid ah (xitaa marka uu la macaamilayo isticmaalayaasha muujinaya dabeecad dhibaat leh) inta uu wax ka qabanayo arrin go'an, maamuluhu waa inuu arrinta u keenaa gole ogeysiin ama u gudbiyaa maamule kale si uu wax uga qabto, halkii uu ka sii dari lahaa dhibaatada hab-dhaqan xumo.
=== Xisaabtanka ===
{{shortcut|WP:ADMINACCT}}
Maamulayaashu waxay ka xisaabtamaan ficilladooda ku lug leh qalabka maamulaha, maadaama ficillada maamulaha ee aan la sharaxin ay niyad-jabiyaan tafatirayaasha kale. Iyadoo lagu xaddidayo oo keliya xuduudaha [[Wikipedia:Anshax|rayidnimada]], [[Wikipedia:Ma jiraan weeraro shaqsiyeed|ka fogaanshaha weerarrada shakhsi ahaaneed]], iyo [[Wikipedia:U qaado niyad wanaagsan|u qaadashada niyad wanaagga]], tafatirayaashu waxay xor u yihiin inay wax ka weydiiyaan ama dhaleeceeyaan ficillada maamulaha. Maamulayaasha waxaa laga filayaa inay si degdeg ah oo rayid ah uga jawaabaan su'aalaha ku saabsan hab-dhaqankooda Wikipedia la xiriira iyo ficillada maamulka, gaar ahaan inta lagu jiro wada-hadallada bulshada ee golayaasha ogeysiiska ama inta lagu jiro habsocodka Guddiga Garsoorka. Maamulayaashu waa inay caddeeyaan ficilladooda marka la codsado.
Maamulayaasha si halis ah ama soo noqnoqda ugu dhaqma si dhibaato leh, ama lumiyay kalsoonida bulshada, waxaa la cunaqabteyn karaa ama laga xayuubin karaa xuquuqdooda maamulaha Guddiga Garsoorka ama codsiga dib-u-celinta xuquuqda. Tani waxay dhacday ama waxaa la soo jeediyay ficillada soo socda:
* Maamulnimo "niyad-xumo ah" ([[Wikipedia:Sock puppetry|isticmaalka akoonno badan oo been-abuur ah]], xadgudub weyn oo kalsooni ah,
{{spaced ndash}}tani waxay noqon kartaa mid lala yeesho tafatirayaasha (tusaale ahaan, la'aanta digniinaha habboon ama sharraxaadaha ficillada), ama si wax looga qabto welwelka bulshada (gaar ahaan marka la raadiyo sharraxaadyo ama faallooyin kale oo halis ah)
**In kasta oo hababka ugu wanaagsan ee maamulayaashu ay yihiin inay suurtageliyaan iimaylka iyo ogeysiisyada, looma baahna inay sidaas sameeyaan, mana aha inay akhriyaan ama ka jawaabaan haddii la suurtogeliyey. Maamulayaasha aan suurtagelin ogeysiisyada waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay arrintan ku muujiyaan boggooda isticmaalaha.
* Xadgudub soo noqnoqda, joogto ah, ama fool xun oo ku saabsan qalab ama oggolaansho isticmaale oo la socota qalabka maamulaha (sida u guurista faylasha ama isticmaalka [[Wikipedia:Rollback|dib-u-celinta]]) {{endash}} maamulaha waxaa laga xayuubin karaa mudnaanta maamulka si buuxda oo keliya si looga saaro helitaanka oggolaanshaha isticmaale ee la socda.
* Xukun xumo soo noqnoqda ama joogto ah.
=== Amniga ===
{{shortcut|WP:SECUREADMIN}}
Siyaasadda Wikipedia ee shuruudaha xoogga erayga sirta ah waxay ka rabtaa maamulayaashu inay haystaan ereyo sir ah oo xooggan iyo inay raacaan hababka amniga shakhsi ahaaneed ee habboon. Maadaama ay leeyihiin awood ay ku geystaan waxyeello goobta oo dhan ah hal tafatire, akoon maamule oo la jabsaday waa la xannibi doonaa, mudnaantiisana waa laga qaadi doonaa sababo la xiriira amniga goobta. Xaaladaha qaarkood, ka qaadista mudnaanta waxay noqon kartaa mid joogto ah. Maamule kasta oo la ogaado inuu haysto eray sir ah oo ka yar 8 xaraf ama ku jira [https://github.com/danielmiessler/SecLists/blob/master/Passwords/Common-Credentials/10k-most-common.txt 10,000-ka eray sir ah ee ugu caansan] sidoo kale waa laga qaadi karaa xuquuqda maamulka. Go'aanka ku saabsan dib-u-siinta xuquuqda maamulka maamulayaasha si ku-meel-gaar ah looga qaaday waxaa loo daayay Guddiga Garsoorka, kuwaas oo tixgelin doona in mulkiilaha saxda ah ee akoonka la aqoonsaday, iyo aragtidooda ku saabsan dhacdada iyo maamulka iyo amniga (oo ay ku jiraan amniga mustaqbalka ee suurtagalka ah) ee akoonka.
Xaqiijinta laba-tallaabo ah waa la heli karaa si loo sii sugo akoonnada loogana ilaaliyo isticmaalka aan la oggolayn.
Maamulayaashu waa inaysan '''marnaba''' la wadaagin eraygooda sirta ah ama akoonkooda qof kale, sabab kasta ha ahaatee. Haddii ay ogaadaan in eraygooda sirta ah la jabsaday, ama akoonkooda si kale loo jabsaday (xitaa haddii uu yahay tafatire ama qof ay yaqaaniin oo ay aaminsan yihiin), waa inay isku dayaan inay beddelaan isla markiiba, ama haddii kale u sheegaan maamule sare si si ku-meel-gaar ah looga qaado xuquuqda maamulka. Isticmaalayaasha ku guuldarreysta inay soo sheegaan isticmaalka aan la oggolayn ee akoonkooda waxaa laga qaadi doonaa xuquuqda maamulka. Isticmaalka aan la oggolayn waxaa loo tixgeliyaa 'xaalad muran leh', mana jirto in xuquuqda si otomaatig ah dib loogu soo celiyo.
== <span class="anchor" id="INVOLVED"></span><span class="anchor" id="UNINVOLVED"></span><span class="anchor" id="involved"></span><span class="anchor" id="uninvolved"></span>Maamulayaasha ku lugta leh ==
{{shortcut|WP:INVOLVED|WP:UNINVOLVED}}
{{Quote box
| quote = "Ninna ma aha garsoore ku habboon kiisa u gaar ah"
| source = Thomas Hobbes, ''Leviathan Leviathan''
}}
Guud ahaan, tafatirayaashu waa aysan u dhaqmin maamulayaal ahaan khilaafaadka ay ku lug lahaayeen. Tani waa sababta oo ah maamulayaasha lugta leh waxay noqon karaan, ama u muuqan karaan, kuwo aan awood u lahayn inay gaaraan go'aanno ujeeddo leh khilaafaadka ay dhinac ka ahaayeen ama ay dareen xooggan ka qabaan. Lug lahaanshaha waxaa bulshadu si ballaaran u fasiraysaa inay ku jirto khilaafaadyo hadda jira ama la soo dhaafay oo lala yeeshay tafatire (ama tafatirayaal), iyo khilaafaadka mowduucyada, dhib ma laha dabeecadda ama da'da khilaafka.
Hal digniin oo muhiim ah ayaa ah in maamulaha la falgalay tafatire ama goob mowduuc ah ''sii ahaan doona doorka maamulka oo kaliya'', ama kaasoo ka qaybgal kiisii hore uu ahaa mid yar ama tafaftirro cad oo aan muujin eex, waa {{em|aan lug lahayn}} mana laga horjoogsado inuu ka shaqeeyo awood maamul oo la xiriirta tafatirahaas ama goobta mowduuca ah. Digniinaha, wadahadal deggan oo macquul ah iyo sharraxaadda digniinahaas, talada ku saabsan caadooyinka bulshada, iyo talooyinka ku saabsan erayada suurtogalka ah iyo hababka ma ka dhigayaan maamulaha mid lug leh.
Kiisaska tooska ah (tusaale ahaan, burburinta muuqata, bulshadu waxay taariikh ahaan taageertay ficilka cad ee maamulaha kasta - xitaa haddii uu lug leeyahay - iyadoo la saleynayo in maamule kasta oo macquul ah uu u badan yahay inuu gaari lahaa gabagabadaas oo kale. In kasta oo ay jiraan wax ka reebitaan ku saabsan mamnuucidda tafatirayaasha lugta leh ee qaadaya ficil maamul, weli waa habka ugu wanaagsan ee kiisaska uu maamuluhu u muuqan karo inuu lug leeyahay in arrinta loo gudbiyo maamule kale iyada oo la marayo golayaasha ogeysiiska ee khuseeya.
Tafatirayaasha aan maamulayaasha ahayn ee xanibaya wadahadallada
iyo qiimaynta is-afgaradka waxaa lagu hayaa isla heerarkaas; tafatirayaasha xanibaya wadahadalladaas waa inaysan ku lug lahaan wadahadalka laftiisa ama khilaafaadka la xiriira.
== <span class="anchor" id="Grievances by users"></span><span class="anchor" id='Grievances by users ("administrator abuse")'></span>Cabashooyinka ==
{{shortcut|WP:ADMINABUSE|WP:ADMINISTRATORABUSE}}
Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in maamuluhu u dhaqmay si aan habboonayn, waa inuu si toos ah u muujiyaa welwelkiisa maamulaha mas'uulka ka ah oo uu isku dayaa inay xal gaaraan si nidaamsan oo rayid ah. Haddii aan arrinta lagu xallin labada dhinac u dhexeeya, isticmaayaashu waxay ku sii wadi karaan xallinta khilaafka (fiiri qaybtan hoose wixii macluumaad dheeraad ah). Hal hab oo suurtagal ah waa in la bilaabo wadahadal dib u eegista ficilka maamulka ama golaha ogeysiiska maamulayaasha si loo codsado jawaab celinta bulshada {{endash}} si kastaba ha ahaatee, cabasho sidayaashu waa inay ogaadaan in hab dhaqankooda la siman yahay oo la tixgeliyo sida isticmaalaha ay ka wada hadlayaan. Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in si aan habboonayn loo xanibay, wuxuu mari karaa habka codsiga xanibaada waa uu sharaxi karaa xaaladda iyo sababta ay u rumeysan yihiin in xiriddu ay tahay mid aan habboonayn ama aan la caddayn karin.
In kasta oo Guddiga Garsoorka ausan si caadi ah u eegin Xanibaha gaagaaban ama caadiga ah, welwelka ku saabsan caafimaadka maamulaha iyo ku habboonaanta doorka waxaa loo keeni karaa guddiga iyadoo lala wato Codsi Garsoor, badanaa marka hababka kale ee xallinta khilaafka ay guuldarraysanayaan iyo marka habkani yahay ikhtiyaarka ugu dambeeya.
== Si khaldan u adeegsiga qalabka maamulka ==
{{shortcut|WP:TOOLMISUSE}}
Si khaldan u adeegsiga qalabka maamulka waxaa loo tixgeliyaa ''arrin aad u culus''. Qalabkan waxaa la siiyaa isticmaalayaasha lagu kalsoon yahay si ay ugu fuliyaan hawlaha dayactirka iyo hawlo kale, waana in mar walba loo adeegsadaa si taxaddar leh, xilkasnimo leh, dadaal ku habboon iyo go'aan-qaadasho wanaagsan. Si xun u adeegsiga qalabka maamulka si culus waxay horseedi kartaa cunaqabatayn ama xitaa in xuquuqda maamulka laga qaado. Haddii isticmaale uu aaminsan yahay in maamule uusan qalabkiisa maamulka u adeegsan si waafaqsan siyaasadaha iyo tilmaamaha Wikipedia ee jira, waa inuu marka hore walaaciisa iyo arrimaha uu qabo si toos ah ugala hadlo maamulaha ay khusayso. Haddii arrinta si toos ah loo xallin waayo, ama la go'aamiyo in ay lagama maarmaan tahay ama habboon tahay in bulshada inteeda kale lala socodsiiyo, isticmaalayaashu waxay walaacooda ku soo bandhigi karaan meel ay bulshada inteeda kale dib ugu eegto.
Xaaladaha caadiga ah ee ay habboon tahay in laga fogaado adeegsiga qalabka maamulka waxaa ka mid ah:
* ''Isku dhac dano ama dhexdhexaadnimo la'aan'' – Maamulayaashu caadi ahaan waa inaysan qalabkooda u adeegsan arrimaha ay si shakhsi ah ugu lug leeyihiin (tusaale ahaan, khilaaf nuxur ah oo ay dhinac ka yihiin).
* ''Caadooyinka bulshada ama siyaasadaha'' – Marka siyaasad ama caado bulsheed ay si cad u tilmaamayso inaan qalabka la adeegsan, waa inaan la adeegsan iyada oo aan la bixin sharraxaad muujinaysa in arrinta si taxaddar leh loo tixgeliyey iyo sababta ka-reebitaanka (dhifka ah) loogu arkay mid macquul ah.
* ''Tallaabooyinka maamulaha ee la xiriira tafatirka lacagta lagu bixiyo'' – Qalabka maamulka looma adeegsan karo qayb ka mid ah hawl tafatir lacag lagu bixiyo, marka laga reebo xaaladaha lacagta ay bixiso Aasaaska Wikimedia ama shirkad xiriir la leh WMF.
* ''Ka noqoshada tallaabooyinka maamulayaasha kale'' – Tallaabooyinka maamulayaasha kale waa in la ixtiraamaa, gaar ahaan marka maamulaha tallaabada qaaday uu isagu arrinta ku lug leeyahay; badanaa waa in marka hore wada-hadal lala yeeshaa.
* ''Dib u celinta tallaabo maamul oo hore loo soo celiyey'' (mararka qaarkood loo yaqaan "dagaalka giraangiraha").
Hoos ka eeg faahfaahinta arrimahan iyo ka-reebitaannada aadka u yar.
Xitaa marka adeegsiga qalabku u muuqdo mid macquul ah, haddii shaki jiro waxaa habboon in maamule kale oo madax-bannaan laga codsado inuu arrinta dib u eego oo, haddii ay habboon tahay, uu tallaabada qaado.
=== Ka noqoshada tallaabada maamule kale ===
{{shortcut|WP:RAAA}}
Maamulayaasha waxaa laga filayaa inay yeeshaan go'aan-qaadasho wanaagsan, waxaana la aaminsan yahay inay si taxaddar leh uga fiirsadeen tallaabooyinka ama go'aannada ay qaadaan iyagoo maamulayaal ah. Maamulayaashu way isku khilaafi karaan, laakiin tallaabooyinka maamulka waa inaan dib loo celin sabab la'aan. Waa in marka hore si taxaddar leh looga fiirsadaa arrinta, isla markaana (haddii ay u badan tahay in tallaabada laga hor yimaado) lala yeeshaa wada-hadal kooban maamulaha tallaabada laga soo horjeedo, haddii maamulahaasi weli diyaar yahay.
==== Xaaladaha gaarka ah ====
Xaaladaha qaarkood, xeerka guud ee ka dhanka ah dib u celinta tallaabada maamule kale ma khuseeyo:
* '''Xannibaadaha uu soo rogay Guddiga Garsoorka:''' Xannibaadaha uu oggolaaday Guddiga Garsoorka waa inay lahaadaan tilmaam cad oo muujinaysa halka ay ka yimaadeen, sida "Guddiga Garsoorka awgiis" ama "Codsiga Guddiga Garsoorka oo keliya". Maamulayaashu waa inay xannibaadahaas dhigaan, yareeyaan ama ka qaadaan oo keliya marka ay haystaan oggolaansho qoraal ah oo hore uga yimid Guddiga.
* '''Xannibaadaha CheckUser:''' Xannibaadaha lagu calaamadeeyay "Xannibaadda CheckUser" (taas oo ah, xannibaad ku salaysan natiijooyinka qarsoon ee CheckUser) waa inaysan ka noqon maamulayaasha aan heli karin qalabka CheckUser. Cabashooyinka ku saabsan xannibaadahan badanaa waxaa lagu dhageystaa Wikipedia gudaheeda, laakiin xaaladaha khasabka ah waxaa dhageysan kara Guddiga Garsoorka. Bishii Luulyo 2010, maamulayaasha waxaa la xusuusiyey inaysan ka noqon karin xannibaadaha CheckUser iyaga oo aan oggolaansho hore ka helin Guddiga ama CheckUser.
* '''Xannibaadaha Oversight:''' Xannibaadaha lagu calaamadeeyay "Xannibaadda Oversight" (taas oo ah, xannibaadaha ku salaysan macluumaad la qariyey) waa inaysan ka noqon maamulayaasha aan haysan xuquuqda Oversight. Bishii Maarso 2013, Guddiga Garsoorku wuxuu go'aamiyey inaan xannibaadaha Oversight laga noqon karin iyada oo aan oggolaansho hore laga helin Guddiga ama Oversighter.
* '''Xannibaadaha VRT ee la xiriira isku dhaca danaha:''' Xannibaadaha la saaray iyada oo loo marayo safka VRT ee la xiriira isku dhaca danaha, kuwaas oo ay ku jiraan lambarka tigidhka ee sababta u ah xannibaadda, waa inaan laga noqon iyada oo aan oggolaansho laga helin maamule heli kara safkaas ama Guddiga Garsoorka. Tani waxay khusaysaa go'aankii Abriil 2026.
=== <span class="anchor" id="Wheel war"></span>Dib u celinta tallaabo hore loo celiyey ("dagaalka giraangiraha") ===
{{shortcut|WP:WHEEL|WP:WW}}
Marka maamule kale uu ''hore u'' celiyey tallaabo maamul, aad bay u yar tahay in ay jirto sabab sharci ah oo maamulihii hore ama maamule kale ugu celin karo tallaabadaas ama tallaabo la mid ah, iyada oo aan marka hore la yeelan wada-hadal cad oo horseeda go'aan ku dhisan is-afgarad. Dagaalka giraangiruhu waa xaalad uu maamule ka noqdo tallaabo maamul oo uu qaaday maamule kale, balse halkii laga wada-hadli lahaa khilaafka, qalabka maamulka si is-daba-joog ah loogu adeegsado in lagu tirtiro ama dib loogu sameeyo tallaabada. Marka laga reebo xaalado aad u yar, tallaabo maamul oo dib loo celiyey waa inaan mar kale la soo celin iyada oo aan la helin is-afgarad.
<div style="border: 2px solid #990000; background-color: #FF000030; border-radius: 1em; padding: 0.5em 1em; color:inherit;">
<strong style="font-weight:normal;">Ha ku celin tallaabo maamul oo dib loo celiyey marka aad ogtahay in maamule kale uu ka soo horjeedo. Ha sii wadin silsilad dib-u-celin maamul ah iyada oo aan wada-hadal jirin. Khilaafaadka maamulka ku xalli {{underline|wada-hadal}}.</strong>
</div>
Dagaalka giraangiruhu badanaa wuxuu horseedaa codsi degdeg ah oo loo gudbiyo Guddiga Garsoorka. Cunaqabataynta lagu soo rogo dagaalka giraangiraha waxay u dhexayn kartaa canaan iyo digniin, xannibaad ku-meel-gaar ah, ilaa in xuquuqda maamulka laga qaado, xitaa marka ay tahay dhacdadii ugu horreysay. Waxaa jiray dhowr kiis oo Guddiga Garsoorku ka garnaqay kuwaas oo la xiriiray dagaalka giraangiraha.
Ereygaas waxaa sidoo kale taariikh ahaan loo adeegsan jiray in lagu tilmaamo maamule si aan habboonayn u celinaya noocyo gaar ah oo tallaabooyin rasmi ah.
Wikipedia waxay ku shaqaysaa ruuxa [[Wikipedia:Is afgarad|is-afgaradka]]; khilaafaadka waa in lagu xalliyaa wada-hadal xushmad leh, halkii ay ka noqon lahaayeen loollan awoodeed. Waxaa jira xaalado yar oo dagaalku ka habboonaan karo wada-hadalka ama mudan in lagu halis geliyo sumcaddaada wanaagsan. Haddii aad dareento ''rabitaan'' ah inaad gasho dagaalka giraangiraha, isku day beddelladan:
* Raadi wada-hadal wax dhisaya oo ujeeddadiisu tahay dejinta xaaladda iyo ku soo celinta habraacyada caadiga ah. Qaadashada hab-dhaqan deggan oo qaboojinaya xaaladda, adigoo si ula kac ah u sharraxaya mowqifkaaga, way caawin kartaa. Xaaladaha qaarkood, iimaylku wuxuu suurtagelin karaa in talo shakhsi ah oo daacad ah la bixiyo, taas oo aan si fudud loogu soo bandhigi karin wiki-gan.
* Haddii aad ka welwelsan tahay hab-dhaqan xumo, sug oo ha ku degdegin tallaabo. Marka ay jirto <strong>si xun u adeegsiga qalabka maamulka oo halis ah ama aad u fool xun</strong>, tixgeli inaad cabasho u gudbiso [[Wikipedia:Ogaysiiska Maamulka|Guddiga Garsoorka]].
* Haddii aad ka welwelsan tahay in wada-shaqayn la'aanta ama dib-u-dhaca wada-hadalku ay xaaladda si dhakhso ah uga sii dari karto ama ay ka dhigi karto mid aan habboonayn, mararka qaarkood waxaa macquul ah in iimayl loo diro Guddiga Garsoorka si loogu wargeliyo xaaladda ama looga codsado faragelin ama talo degdeg ah. Tani waxay si gaar ah u khusayn kartaa xaaladaha ay ku lug leeyihiin macluumaad aan dadweyne ahayn ama ay dhici karto waxyeello.
* Xusuusnow inaad haysato boqollaal saaxiibbo ah: keligaa ma tihid, badanaana arrimaha waxaa sii xumeeya go'aan-qaadasho liidata. Haddii lagu arko adigoo si wanaagsan u dhaqmaya, arrintu badanaa si dhakhso ah ayay u dhammaan doontaa, si kasta oo ay hadda u muuqato mid xun. Mararka qaarkood waxa ugu wanaagsan waa inaad nasasho qaadato oo aad is dejiso.
Ereyga "giraangir" wuxuu ka yimid sharraxaadda akoonnada leh mudnaanta sare ee kombiyuutarradii waaweynaa ee PDP-10 iyo TOPS-20, halkaas oo "giraangir" loogu adeegsan jiray si la mid ah ereyga "xidid" ee nidaamyada Linux/Unix.<ref>{{cite web|title=Wheel |url=http://www.catb.org/jargon/html/W/wheel.html |access-date=8 June 2021 |work=Jargon File 4.4.7 |publisher=Eric S. Raymond}}</ref>
<ref>{{cite web|title=Wheel bit |url=http://www.catb.org/jargon/html/W/wheel-bit.html |access-date=8 June 2021 |work=Jargon File 4.4.7 |publisher=Eric S. Raymond}}</ref>
== <span class="anchor" id="Removal of adminship (desysopping)"></span>Dib u eegista iyo ka qaadista xuquuqda maamulaha ==
{{shortcut|WP:DESYSOP}}
Xuquuqda maamulaha waxaa lagala noqon karaa go'aan ka soo baxa Guddiga Garsoorka. Garsoorayaashu waxay sidoo kale dooran karaan inay maamulayaasha dhibaatada keena ku soo rogaan ciqaabo ka fudud, oo ay ka mid yihiin xaddididda adeegsiga awoodaha qaarkood ama gelinta muddada kormeerka maamulaha.
Bulshadu waxay bilaabi kartaa codsi dib loogu eegayo maamulaha, kaas oo looga baahan yahay in xaaladdiisa maamulnimo dib loo xaqiijiyo iyada oo loo marayo codsi cusub oo maamulnimo (RRfA).<ref name="recall" /> Maamulayaasha qaarkood ayaa iskood u codsada in xaaladdooda dib loo xaqiijiyo marka ay jiraan duruufo gaar ah. Eeg {{Section link|#Soo celinta maamulaha}}. Isticmaalayaashu sidoo kale waxay adeegsan karaan habka xallinta khilaafaadka si ay u codsadaan in laga dhiibto aragti ku saabsan ku habboonaanta maamulaha.
Awoodda farsamo ee lagaga qaado akoon xuquuqda maamulaha waxaa leh kooxaha isticmaalayaasha ee bureaucrat-yada iyo steward-yada (eeg [[Special:ListGroupRights]]). Xaaladaha degdegga ah ee isticmaalayaasha maxalliga ahi aanay awoodin ama aanay diyaar u ahayn inay tallaabo qaadaan, siyaasadda xuquuqaha guud waxay steward-yada u oggolaanaysaa inay ilaaliyaan danaha ugu wanaagsan ee Wikipedia iyaga oo ka qaadaya xuquuqaha maamulka ama si guud u xannibaya akoonnada, kaddibna arrinta u gudbinaya Guddiga Garsoorka.
=== Ka qaadista xuquuqda maamulaha sababo la xiriira dhaqdhaqaaq la'aan ===
{{shortcut|WP:INACTIVITY}}
Maamulayaasha buuxiya mid ama labadaba shuruudahan soo socda waxaa lagala noqon karaa xuquuqdooda maamulnimo sababo la xiriira dhaqdhaqaaq la'aan:<ref>Maamulayaasha qaarkood ayaa dib loogu yeeray sababtoo ah heerka dhaqdhaqaaqooda ayaa wax yar uun ka sarreeyay shuruudahan. Maamulayaasha aan firfircoonayn waxaa lagu dhiirrigelinayaa inay si dhab ah ugu soo laabtaan mashruuca, halkii ay samayn lahaayeen wax ka beddello aan macno badan lahayn oo keliya si aan looga qaadin xuquuqaha maamulka.</ref>
# Aan samayn wax-ka-beddel ama tallaabo maamul ugu yaraan 12 bilood gudahood.
# Sameeyay wax ka yar 100 wax-ka-beddel muddo 60 bilood ah.
Ka qaadistan xuquuqda maamulaha xaaladaha qaarkood waa laga noqon karaa (eeg {{Section link|#Soo celinta qalabka maamulka}}), mana aha mid loo qaadanayo qiimayn ku saabsan sida isticmaaluhu u adeegsaday awoodaha maamulka ama xaq u lahaanshihiisa. Kahor inta aan xuquuqda maamulaha lagala noqon, waa in laba jeer lagala soo xiriiro bogga wadahadalka isticmaalaha, iyadoo ku xiran shuruudda la buuxiyay:
:Shuruudda (1): Hal bil ka hor codsiga ka qaadista xuquuqda maamulaha, iyo mar kale dhowr maalmood ka hor inta aan ka qaadistu dhaqan gelin.
:Shuruudda (2): Saddex bilood ka hor codsiga ka qaadista xuquuqda maamulaha, iyo mar kale hal bil ka hor inta aan ka qaadistu dhaqan gelin.
Intaa waxaa dheer, tafatire kasta oo celcelis ahaan sameeya wax ka yar 50 wax-ka-beddel sannadkii muddo shan sano ah waa in sannad kasta farriin loogu diro boggiisa wadahadalka, laguna wargeliyo inuu mustaqbalka halis ugu jiro inuu ka hoos maro heerka loo baahan yahay.
Ka qaadista xuquuqda maamulaha sababo la xiriira dhaqdhaqaaq la'aan waa inay maamulaan bureaucrat-yada Wikipedia-da Ingiriisiga. Faallada lagu qoro diiwaanka xuquuqaha isticmaalaha waa inay si cad u muujisaa in ka qaadista xuquuqdu ay tahay tallaabo habraaceed oo keliya.
Haddii loo baahdo, bogga isticmaalaha waa in wax laga beddelaa si loo caddeeyo xaaladdiisa, gaar ahaan haddii ay jiraan qaybo uu ku jiro.
=== Ka qaadista xuquuqda si ikhtiyaari ah ===
Maamulayaashu waxay codsan karaan in laga qaado awoodaha maamulka iyaga oo codsigooda ku gudbinaya guddiga ogeysiisyada bureaucrat-yada.
=== Khilaafaadka ama cabashooyinka ===
{{see|Wikipedia:Xallinta khilaafaadka}}
Inta badan, khilaafaadka lala galo maamulayaasha waa in lagu xalliyaa habka caadiga ah ee xallinta khilaafaadka. Haddii khilaafku si weyn u taabanayo kartida isticmaalaha ee maamulnimo (sida si cad oo khaldan u adeegsiga awoodaha maamulka, go'aanno si daran u qaldan ama si joogto ah u qaldan, ama dhibaatooyin la xiriira hab-dhaqanka), ama haddii wada-hadalku fashilmo, waxaa la adeegsan karaa tallaabooyinka soo socda:
=== Dib u eegista maamulaha ===
Bulshadu waxay bilaabi kartaa codsi dib loogu eegayo maamulaha, kaas oo looga baahan yahay in xaaladdiisa maamulnimo dib loo xaqiijiyo iyada oo loo marayo codsi cusub oo maamulnimo (RRfA); xuquuqda maamulaha waa lagala noqonayaa haddii maamuluhu aanu bilaabin RRfA muddo 30 maalmood gudahood ah kaddib marka codsiga dib u eegistu gaaro 25 saxiix, ama haddii uu ku guuldarraysto RRfA.
Marka laga soo tago habraacan, maamule kasta wuxuu ballan qaadi karaa inuu si ikhtiyaari ah xilka uga dego haddii la buuxiyo shuruudo gaar ah. Shuruudahaas maamule kastaa isaga ayaa dejista, waxaana badanaa lagu faahfaahiyaa bogaggiisa isticmaalaha. Maamulayaasha sameeya ballanqaadyada noocaas ah waxay wakhti kasta beddeli karaan ama ka noqon karaan ballanqaadyadooda hore. Inta badan ballanqaadyadan ikhtiyaariga ah waxaa la sameeyay ka hor intii aan habraaca RRfA loo soo bandhigin dhammaan maamulayaasha.
=== Dib u eegista Guddiga Garsoorka ===
Tani waa habraac aan ikhtiyaari ahayn. Guud ahaan, Guddiga Garsoorku wuxuu dalbadaa in marka hore la tijaabiyo tallaabooyinka kale ee xallinta khilaafaadka ka hor inta aanu faragelin, sida in arrinta lagu soo bandhigo guddiga ogeysiisyada maamulayaasha ee dhacdooyinka. Si kastaba ha ahaatee, haddii arrintu aad u culus tahay, Guddiga Garsoorku wuxuu faragelin karaa marxalad hore. Tallaabooyinka uu guddigu go'aansan karo inay habboon yihiin waxaa ka mid ah digniino, canaan, xaddidaadyo iyo ka qaadista xuquuqda maamulaha.
=== Maamulayaasha lagu soo rogay mamnuucid ===
{{shortcut|WP:BANDESYSOP}}
Guud ahaan, maamulayaasha lagu soo rogay xaddidaado ay ka mid yihiin mamnuucid mawduuc gaar ah, mamnuucid isdhexgal ama xannibaad muddo kasta ah waxay sii haysanayaan awoodahooda maamulka, ilaa mid ka mid ah habraacyada kor ku xusan lagu dabaqo mooyaane. Si kastaba ha ahaatee, sida dhammaan xuquuqaha kale ee isticmaalayaasha la siiyo, awoodaha maamulka waxaa lagala noqonayaa isticmaalaha lagu soo rogo mamnuucid bulsho oo aan waqti cayiman lahayn, taas oo ka dhaqan gelaysa dhammaan Wikipedia-da.
== <span class="anchor" id="Resysop"></span>Dib u soo celinta awoodaha maamulka ==
{{shortcut|WP:RESTORATION}}
Iyadoo aan loo eegin habraacii lagu qaaday awoodaha maamulka, tafatire kasta wuxuu xor u yahay inuu mar kale codsado awoodahaas isaga oo adeegsanaya habraaca codsiyada maamulnimada.<ref>Marka laga reebo dadka uu go'aan gaar ah oo Guddiga Garsoorka ama cunaqabatayn bulsho ka hor istaagayo inay codsadaan.</ref>
Maamulayaashii hore waxay mar kale codsan karaan awoodaha maamulka kaddib marka si ikhtiyaari ah looga qaado ama looga qaado sababo la xiriira dhaqdhaqaaq la'aan. Codsiga waa la aqbalaa haddii aanay jirin mid ka mid ah xaaladahan soo socda:
* '''Awoodaha maamulka waxaa laga qaaday maamulaha xilli ay jireen shaki iyo walaac ku saabsan xaaladdiisa.''' Haddii ay jireen su'aalo culus oo ku saabsan ku habboonaanta xaaladda maamulnimo ee maamulihii hore markii uu xilka ka degayay ama laga qaadayay, codsiga waxaa loo gudbinayaa habraaca codsiyada maamulnimada. Xaaladaha shakiga leh, dib u siinta awoodaha maamulka waa dib loo dhigayaa ilaa dood ballaaran oo bulshadu ka qaybqaadato la qabto lana soo afjaro.
* '''Awoodaha maamulka waxaa laga qaaday mamnuucid bulsho oo ka dhaqan gashay dhammaan Wikipedia-da awgeed.''' Marka awoodaha maamulka ee tafatire laga qaado mamnuucid bulsho oo ka dhaqan gashay dhammaan Wikipedia-da awgeed, tafatiruhu waa inuu mar kale ku codsadaa habraaca caadiga ah si uu awoodaha maamulka dib ugu helo.<ref>Marka laga reebo xaaladaha dhifka ah ee mamnuucidda laga noqdo sababtoo ah bulshadu khalad ayay samaysay, balse aan ahayn keliya sababtoo ah rafcaan laga qaatay mamnuucidda oo lagu guulaystay; xaaladdaas, ka qaadista awoodaha maamulka iyadana waa laga noqonayaa. Eeg [[Special:Permalink/1155585586#Alternate proposal (Procedural community desysop)|codsigii faallo-bixinta ee 2023]].</ref>
* '''{{vanchor|Dhaqdhaqaaq la'aan muddo dheer ah}}'''
**'''In ka badan laba sano oo aan wax-ka-beddel la samayn.''' Haddii tafatire uu ugu yaraan laba sano oo xiriir ah aan wax ka beddel samayn inta u dhexaysa ka qaadista awoodaha maamulka iyo codsiga dib loogu soo celinayo, sabab kasta oo awoodaha looga qaaday ha ahaatee, tafatiruhu waa inuu dib ugu codsadaa awoodaha maamulka habraaca codsiyada maamulnimada; mar dambe suurtagal ma aha in dib-u-soo-celinta awoodaha maamulka laga codsado guddiga ogeysiisyada bureaucrat-yada. Haddii maamule awoodihiisa looga qaaday hal sano oo dhaqdhaqaaq la'aan ah awgeed, hal sano oo dheeraad ah oo uu si xiriir ah u sii ahaado mid aan firfircoonayn (isaga oo aan wax-ka-beddel samayn) laga bilaabo markii awoodaha looga qaaday dhaqdhaqaaq la'aanta awgeed ayaa ka dhigaysa in dib u soo celintiisa ay khasab ku noqoto codsi cusub oo maamulnimo.
** '''In ka badan shan sano tan iyo markii ugu dambaysay ee awoodaha maamulka la adeegsaday.''' Maamule kasta oo aan samayn tallaabo maamul oo diiwaangashan muddo shan sano ah, bureaucrat-yadu waa in aanay dib ugu soo celin awoodaha maamulka marka uu codsado.
* '''Amniga akoonka lama xaqiijin karo.''' Iyaga oo adeegsanaya go'aankooda, bureaucrat-yadu waxay diidi karaan inay awoodaha maamulka dib ugu soo celiyaan tafatire haddii aanay ku qancin in akoonka uu gacanta ku hayo isla qofkii markii hore isticmaali jiray.
* '''Bureaucrat-ku si macquul ah uguma qancin in isticmaaluhu dib ugu soo laabtay firfircoonida ama uu damacsan yahay inuu dib ugu soo laabto firfircoonida tafatire ahaan.'''
Haddii shaki laga qabo ku habboonaanta dib u soo celinta awoodaha maamulka, dib u soo celinta waa in dib loo dhigaa ilaa dood ku filan la qabto oo is afgarad lagu gaaro dood ay bureaucrat-yadu ka qaybqaataan.
=== Habraaca ===
Maamulayaashii hore waxay codsan karaan in awoodaha maamulka dib loogu soo celiyo iyaga oo codsi ku qoraya guddiga ogeysiisyada bureaucrat-yada. Waxaa jira muddo dib u eegis oo caadi ahaan ah 24 saacadood ka hor inta aanu bureaucrat-ku aqbalin codsiga, iyadoo la raacayo habraacyada dib u soo-celinta awoodaha maamulka. Isbeddelka waxaa lagu diiwaangeliyaa liiska isticmaalayaasha dib loogu soo celiyay awoodaha maamulka.
== Taariikhda ==
{{shortcut|WP:DEAL|WP:NOBIGDEAL}}
Maalmihii ugu horreeyay ee Wikipedia, shaqaalaha Bomis oo keliya ayaa ahaa maamulayaal, maadaama erayga sirta ah ee server-ka loo baahnaa si wax looga beddelo dhinaca maamulka.<ref>[[:nostalgia:Wikipedia utilities/Old Page titles to be deleted talk]]</ref> Fikradda doorka maamulaha waxaa la soo jeediyay dabayaaqadii 2001, xilligii la horumarinayay noocii ugu horreeyay ee MediaWiki.<ref>[[:nostalgia:Wiki Administrators]]</ref> Aasaasaha Wikipedia, Jimmy Wales, ayaa si toos ah u magacaabay maamulayaashii ugu horreeyay bishii Febraayo 2002.
Marka la eego nidaamka xakamaynta gelitaanka ee ku salaysan doorarka ee hadda la isticmaalo, akoon kasta waxaa lagu calaamadeeyaa doorarka gaarka ah ee uu qaban karo; doorarkaas ayaa iyaguna go'aamiya awoodaha gaarka ah ee uu heli karo. Ujeeddadu ma ahayn in maamulayaashu noqdaan koox gaar ah oo ka dhex samaysanta bulshada. Taa beddelkeeda, maamulayaashu waa inay bulshada qayb ka ahaadaan sida tafatirayaasha kale. Qof kasta wuxuu Wikipedia ka qaban karaa inta badan hawlaha dayactirka iyo maamulka isaga oo aan lahayn awoodaha farsamo ee gaarka ah ee maamulayaasha la siiyo. Hadal inta badan dib loo soo xigto oo ku saabsan magaca iyo habraaca maamulnimada waxaa Jimmy Wales yiri bishii Febraayo 2003, isaga oo halkan ugu yeeraya maamulayaasha “sysops”:
{{anchor|No big deal}}
{{quote|Waxaan rabay oo keliya inaan sheego in noqoshada maamule aysan ahayn *arrin weyn*.
Waxaan u malaynayaa inaan si aan nidaam adag lahayn u magacaabi doono dad badan oo muddo ku jiray mashruuca inay maamulayaal noqdaan. Waxaan doonayaa inaan meesha ka saaro aragtida ah in jagadani leedahay "awood amar". Waa arrin farsamo oo keliya in awoodaha la siiyo maamulayaasha aan qof kasta la siin.
Ma jecli in halkan laga dareemo in helitaanka xaaladda maamulnimo ay tahay arrin aad u gaar ah.|Jimmy Wales|2003<ref>{{cite web| url = http://lists.wikimedia.org/pipermail/wikien-l/2003-February/001149.html| title = wikimedia.org archive entry}}</ref>}}
Si fudud haddii loo dhigo, inkasta oo adeegsiga saxda ah ee awoodaha iyo hab-dhaqanka habboon ay muhiim yihiin, haddana “inaad maamule tahay” lafteedu ma aha arrin muhiim ah.
Markii saamaynta dhaqameed iyo muuqaalka Wikipedia ee caalamka ay sii kordheen, bulshaduna ay la kortay, doorka maamulayaashu wuu kobcay, heerarka looga baahan yahay maamulnimaduna way sare u kaceen. Maadaama habraacyada looga baahan yahay ka qaadista awoodaha maamulka ay dheer yihiin, kuwaas oo inta badan ay ku jiraan isku dayo lagu xallinayo khilaafka ka hor inta aan arrinta loo gudbin garsoorka, bulshadu si taxaddar leh ayay u eegtaa codsiyada maamulnimada.
==Tixraacyada==
{{Reflist}}
== Xiriiriyeyaasha dibadda ==
* [[Meta:Administrators of Wikimedia projects/Wikipedias|Maamulayaasha dhammaan Wikipediyeyaasha]],
*[[:en:Wikipedia:Meta|Meta-Wiki]]
2q4ep2phzp1cv3fkgo4pujuz0plvk6k
311476
311475
2026-10-30T17:45:35Z
Isma4l
41797
/* Dib u celinta tallaabo hore loo celiyey ("dagaalka giraangiraha") */
311476
wikitext
text/x-wiki
{{Policy|WP:ADMIN|WP:SYSOP|WP:MOP}}
{{Ombox
|text = '''Kani ma aha bog lagu dhejiyo su'aalaha maamulayaasha.''' Taas beddelkeeda, isticmaal Codsashada dareenka maamulaha.|image=[[File:Symbol question.svg|link=|alt=|35px]]}}
{{Nutshell|Maamulayaashu waa tafatirayaal tabaruceyaal ah lagu kalsoon yahay ee loo oggolaaday inay isticmaalaan qalabka gaar ah ee Wikipedia Soomaaliga. Waxaa laga filayaa inay ilaalinayaan heer sare oo anshax ah, inay si caddaalad ah u adeegsadaan qalabka, isla markaana ay {{strong|marnaba}} u isticmaalin si ay faa'iido uga helaan khilaaf.}}
{{Enforcement policy list}}
[[File:Wikipedia Administrator.svg|thumb|Qalabka maamulka ee Wikipedia waxaa badanaa lagu barbar dhigaa mop-ka nadaafadda, taasoo keenta in maamulnimada mararka qaarkood lagu sifeeyo in "la siiyay mop-ka". Sida qof nadiifiye ah oo dhab ah laga yaabo inuu furayaal u haysto xafiisyo ay shaqaalaha kale ka reeban yihiin, maamulayaashu waxay leeyihiin awoodo gaar ah oo door ah, laakiin - sidoo kale sida nadiifiyaha dhabta ah - kama muhiimsana tafatirayaasha kale.]]
'''Maamulayaasha''', oo si caadi ah loogu yaqaan '''admins''' ama '''sysops''' (hawl wadeenada nidaamka), waa tafatirayaasha [[Wikipedia]] ee la siiyay awoodda farsamo si ay u qabtaan ficilo gaar ah oo ku saabsan Wikipedia Soomaaliga. Kuwani waxaa ka mid ah awoodda ay u leeyihiin inay [[WP:BLOCK|xanibaan]] oo ay furaan akoonnada isticmaalaha, [[Ciwaanka IP-ga|cinwaannada IP]], iyo kala duwanaanshaha IP ee tifaftiridda, inay wax ka beddelaan bogagga si buuxda loo [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaaliyay]], inay codsadaan oo ay ka saaraan [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaalinta bogga]], inay [[WP:DELETE|tirtiraan]] oo ay soo celiyaan bogagga, inay wareejiyaan bogagga iyada oo aan la xaddidin, iyo inay isticmaalaan qalabka kale ee gaarka ah.
Maamulayaashu waxay qaataan mas'uuliyadahan iyagoo ah tabaruceyaal ka dib markii ay maraan habka dib u eegista bulshada ama iyagoo ay soo doorteen saaxiibadooda tafatirayaasha ah. Uma dhaqmaan sidii shaqaale ka tirsan [[Wikimedia Foundation|Aasaaska Wikimedia]]. Weligood looma baahna inay isticmaalaan qalabkooda mana aha inay marnaba u isticmaalaan si ay faa'iido uga helaan khilaaf ay ku lug lahaayeen. Maamulayaasha waa inaan lagu khaldin [[m:System administrators|maamulayaasha nidaamka Wikimedia]] ("sysadmins").
Wikipedia Soomaaliga wuxuu leeyahay {{NUMBEROFADMINS}} maamulayaal (fiiri {{Plainlink|url=//so.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ListUsers/sysop&limit=2000|name=liiska buuxa ee akoonnada leh mudnaanta maamulaha}} ama liisaska maamulayaasha ee heerka wax qabadka).
== <span class="anchor" id="POWERS"></span><span class="anchor" id="Powers"></span><span class="anchor" id="ABILITIES"></span><span class="anchor" id="Abilities"></span><span class="anchor" id="ADMINRIGHTS"></span><span class="anchor" id="MOPRIGHTS"></span>Awoodaha maamulayaasha ==
{{Shortcut|WP:MOPRIGHTS}}
Maamulayaashu waxay leeyihiin awood farsamo oo ay ku fuliyaan tallaabooyinka soo socda:
* [[Wikipedia:Xannibaadyo iyo mamnuucid|Xannibidda iyo ka qaadista xannibaadda]] akoonnada isticmaalayaasha, cinwaannada IP-ga iyo kala duwanaanshaha cinwaannada IP-ga ee tafatirka<ref>Xannibaadahani waxay ka hor istaagi karaan isticmaalayaasha inay tafatiraan bogag ama meel magacyo gaar ah, ama waxaa lagu dabaqi karaa goobta oo dhan iyo {{em|dhammaan bogagga}}.</ref>
* Codsashada, wax ka beddelidda iyo ka qaadista [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaalinta bogga]] si loo xaddido ama loo oggolaado tafatirka, rarista, abuurista iyo/ama soo gelinta faylasha
* Wax ka beddelidda bogagga si buuxda loo ilaaliyay
* [[Wikipedia:Xeerka Tirtirka|Tirtiridda]] bogagga leh 5,000 ama ka yar oo dib-u-eegis ah<ref>Bogagga leh in ka badan 5,000 oo dib-u-eegis ah waxaa tirtiri kara oo keliya [[Wikipedia:Steward|steward]].</ref>
* Daawashada iyo soo celinta bogagga la tirtiray
* [[Wikipedia:Tirtiridda taariikhda|Xaddididda iyo soo celinta muuqashada dadweynaha]] ee macluumaadka ku jira diiwaannada gaarka ah iyo dib-u-eegisyada bogagga
* Bixinta iyo ka qaadista xuquuqaha gaarka ah ee isticmaalayaasha, sida ay [[Wikipedia:Codsiga maamulka/Hordhac|codsadaan akoonnada isticmaalayaashu]]<ref>Maamulayaashu waxay bixin karaan oo ka qaadi karaan xuquuqaha abuuraha akoonka, confirmed, event organizer iyo IP block exempt. Waxay sidoo kale awood u leeyihiin inay bixiyaan oo ka qaadaan xuquuqaha been-abuurka ah ee AutoWikiBrowser iyo AFC, maadaama ay wax ka beddeli karaan bogagga si buuxda loo ilaaliyay.</ref>
* Wax ka beddelidda bogagga ku jira meel magaca MediaWiki, marka laga reebo bogagga JavaScript iyo CSS<ref>Kaliya [[Wikipedia:Interface administrators|maamulayaasha is-dhexgalka]] ayaa awood u leh inay wax ka beddelaan bogagga JavaScript iyo CSS ee ku jira meel magaca MediaWiki.</ref>
* Fulinta tallaabooyin kale oo gaar ah sida ku cad {{Section link|Special:ListGroupRights#sysop}}
Sida caadiga ah, maamulayaashu waxay mas'uul ka yihiin go'aaminta natiijada wada-hadallada qaarkood, sida wada-hadallada tirtiridda, wada-hadallada rarista iyo wada-hadallada dib-u-eegista rarista. Si kastaba ha ahaatee, tafatirayaasha aan maamulayaasha ahayn ayaa iyaguna xiri kara wada-hadallada.
== Noqoshada maamulaha ==
{{Shortcut|WP:CANDIDATE|WP:BECOMEADMIN}}
Wikipedia-ha Af-Soomaaliga, waxaa jira laba hab oo lagu noqdo maamule: in lagu gaaro is-afgarad ka dhasha wada-hadal dadweyne ama in lagu doorto cod qarsoodi ah. Wikipedia-ga Af-Soomaaligu wuxuu u baahan yahay in musharraxiinta maamulaha ay haystaan xuquuqda isticmaalaha [[Wikipedia:Autoconfirmed users|isticmaale si toos ah loo xaqiijiyay]]. ([[m:List of Wikipedias|Wikipedia-yada kale]] waxay leeyihiin siyaasado u gaar ah oo ku saabsan magacaabista maamulayaasha.)
'''Kaliya hal akoon oo qof leeyahay ayaa yeelan kara xuquuqda maamulka'''. Waxa keliya ee ka reeban waa in maamulayaashu ay maamuli karaan [[Wikipedia:Bots|bot-yo]] leh xuquuqda maamulka.
Xuquuqda maamulaha waxaa la bixiyaa muddo aan xaddidnayn, waxaana laga qaadaa oo keliya marka la codsado, xaaladaha ku lug leh faragelinta heerka sare ah ama sababo la xiriira dhaqdhaqaaq la'aan.
=== <span class="anchor" id="Request for adminship"></span>Codsashada maamulnimada iyada oo loo marayo is-afgarad ===
Isticmaale kasta oo si toos ah loo xaqiijiyay wuxuu bulshada ka codsan karaa maamulnimo ("RfA"). Si kastaba ha ahaatee, maamulayaasha waxaa laga filayaa inay bulshada dhexdeeda ku leeyihiin kalsooni iyo sumcad sare, sidaas darteed codsiyada ay soo gudbiyaan isticmaalayaasha aan lahayn khibrad ku filan badanaa ma guuleystaan. Tafatire kasta wuxuu ka faalloon karaa codsiga, wuxuuna musharrax kasta u qiimeyn karaa si gaar ah. Si kastaba ha ahaatee, kaliya tafatirayaasha haysta xuquuqda isticmaalaha si toos ah loo xaqiijiyay ayaa ka codayn kara codsiyada.
Ka hor inta aysan codsan ama aqbalin magacaabista, musharraxiintu guud ahaan waa inay ahaadaan tafatirayaal firfircoon oo joogto ah, lehna khibrad iyo aqoon ku filan oo ku saabsan habraacyada iyo dhaqamada Wikipedia. Waa inay ixtiraamaan oo fahmaan siyaasadaha Wikipedia, isla markaana ay kasbadeen kalsoonida guud ee bulshada. Musharraxiinta waxaa sidoo kale laga rabaa inay caddeeyaan haddii ay waligood Wikipedia lacag ku tafatireen. Su'aalaha arrintan la xiriira waxaa loo oggol yahay in la weydiiyo musharrax kasta iyo tafatire kasta oo bulshada ka tirsan inta uu socdo habka RfA.
Wada-hadalku wuxuu socdaa muddo toddoba maalmood ah, waxaana looga arrinsadaa in musharraxu noqdo maamule iyo in kale. Sida habraacyada kale ee ku salaysan is-afgaradka bulshada, RfA-yada waxaa lagu xayaysiiyaa [[:en:MediaWiki:Watchlist-messages|farriimaha liiska la-socodka tafatirayaasha]]. Bulshadu waxay dejisay xad ku saabsan su'aalaha: tafatire kasta ma weydiin karo musharraxa wax ka badan laba su'aalood. Sidoo kale lama oggola su'aalo ka kooban qaybo badan oo loo soo bandhigo sidii hal su'aal, balse dhab ahaantii ka kooban su'aalo badan oo ka badan xadka la oggol yahay. [[Wikipedia:Bureaucrats|Bureaucrats]] iyo la-socdayaasha loo xilsaaray waxay maamuli karaan RfA-yada, iyagoo la tacaalaya faallooyinka iyo/ama codadka ay u arkaan kuwo aan habboonayn.
Habka RfA wuxuu u oggolaanayaa tafatirayaasha kale inay wax badan ka ogaadaan musharraxa. Tafatirayaashu waxay qiimeeyaan ka-qaybgalka musharraxa iyo waayo-aragnimadiisa tafatire ahaan, waxayna la yeeshaan wada-hadallo si ay u fahmaan sida uu u garanayo doorka uu codsanayo. Tafatirayaashu waxay sheegaan inay taageersan yihiin ama ka soo horjeedaan codsiga, iyagoo soo bandhigaya sababahooda iyo aragtidooda ku saabsan musharraxa. Maamule bureaucrat ah oo aan arrinta ku lug lahayn ayaa markaas go'aaminaya inuu jiro [[Wikipedia:Is afgarad|is-afgarad]] lagu oggolaanayo codsiga iyo in kale. Go'aankani kuma salaysna oo keliya boqolleyda taageerada, laakiin ficil ahaan, inta badan RfA-yada hela taageero ka badan 75% way guuleystaan. Bulshadu waxay go'aamisay in ''guud ahaan'', RfA-yada hela taageero u dhexaysa 65% iyo 75% ay ku xiran yihiin go'aanka bureaucrat-yada. (Sidaas darteed, waxaa macquul ah in ku dhowaad dhammaan RfA-yada hela taageero ka yar 65% ay guuldarraystaan.)
In kasta oo RfA-gu yahay hab adag, haddana tayada jawaab-celinta iyo qiimaynta ay tafatirayaasha khibradda leh ka sameeyaan u-diyaargarowga iyo hab-dhaqanka musharraxa badanaa aad bay u sarreeyaan. Codsadayaasha aan ku guulaysan codsigooda balse tallaabooyin ka qaada waxyaabaha lagu dhaliilay waxay badanaa ku guuleystaan codsi dambe oo ay soo gudbiyaan bilo ka dib. Haddii aad xiisaynayso inaad codsato maamulnimo, waa inaad marka hore akhridaa hagaha codsashada maamulnimada iyo tilmaamaha magacaabista. Markaad diyaar u noqoto inaad codsato, waxaad magacaabistaada ku dari kartaa bogga [[Wikipedia:Codsiga maamulka]] ("RfA"), adigoo raacaya tilmaamaha boggaas.
=== Doorashooyinka maamulayaasha ===
Maamulayaasha waxaa sidoo kale lagu dooran karaa doorasho maamule oo cod qarsoodi ah lagu dhiibto. Doorashooyinka maamulayaasha, oo bilaabmay 2024, ma beddelayaan habka RfA, musharraxiinta doonaya inay noqdaanna si xor ah ayay u dooran karaan habka ay adeegsanayaan. Doorasho tijaabo ah ayaa la qabtay Oktoobar 2024. Doorashooyinka maamulayaasha waxaa si joogto ah loogu daray jadwalka shanta bilood ah, kaddib RfC la qabtay horraantii 2025. Marka laga reebo muddada ka horraysa doorashada ee loogu talagalay magacaabista musharraxiinta iyo diyaarinta codbixinta, habku wuxuu qaataa 12 maalmood: shan maalmood oo wada-hadal iyo su'aalo ah, oo ay ku xigto toddoba maalmood oo cod qarsoodi ah. Wareegyada doorashada iyo waqtiyada ay furmayaan marxalad kasta waxaa horay loogu sii shaaciyaa ogeysiisyo, oo ay ku jiraan farriimaha liiska la-socodka.
Marka codbixintu dhammaato, doorashada waxaa baaraya saddex [[Wikipedia:Check user|CheckUser]] ama [[Wikipedia:Steward|Steward]] oo ka tirsan Wikipedia-ga Af-Soomaaliga. Waxay hubinayaan codadka la isku celceliyey, kuwa aan u qalmin iyo kuwa ay dhiibteen akoonnada been-abuurka ah, iyagoo tirtiraya codadkaas marka loo baahdo. Marka baaritaanku dhammaado, codadka waa la tiriyaa, natiijooyinkana waa la shaaciyaa, maamulayaasha cusubna waxaa la siiyaa xuquuqda maamulka. Si uu u guuleysto, musharraxu waa inuu helaa ugu yaraan 70% taageero ah iyo kooram ka kooban ugu yaraan 20 cod oo taageero ah. Boqolleyda taageerada waxaa musharrax kasta loogu xisaabiyaa sidan: Taageerada / (Taageerada + Ka soo horjeedka). Codadka "Dhexdhexaad" laguma daro xisaabinta boqolleyda taageerada musharraxa, mana saameeyaan natiijada dhinacaas.
== Meelaha ay maamulayaashu si gaar ah uga caawin karaan ==
Xuquuqda maamuluhu waxay si weyn waxtar ugu yeelan kartaa qaybaha qaarkood ee Wikipedia:
* Ka hortagga kharribaadda
* Wax ka qabashada dhibaatooyinka xuquuqda daabacaadda
* Dhacdooyinka u baahan feejignaanta maamulayaasha
* Qaybaha [[Bogga Hore]], sida wararka iyo qaybta “Ma ogtahay?”
* La socodka isbeddellada dhow
* Codsiyada tirtiridda degdegga ah
* Dhaqangelinta xeerka saddexda jeer ee dib-u-celinta iyo wax ka qabashada xadgudubyada dagaalka tafatirka.
“Maamulayaasha aan ku lug lahayn” waxay sidoo kale ka caawin karaan maamulka Guddiga Garsoorka iyo xallinta khilaafaadka la xiriira meelaha iyo xaaladaha dhibaatada leh. Maamulayaasha doorkan ka shaqaynaya waa ''dhexdhexaad''; si toos ah uguma lug laha arrimaha ay dadka ka caawinayaan. Waxay sidoo kale fuliyaan liisaska cunaqabataynta ee ay tahay inay maamulayaasha dhexdhexaadka ahi dhaqan geliyaan.
== <span class="anchor" id="anyuser"></span>Golayaasha ogeysiiska maamulayaasha ==
{{shortcut|WP:ANYUSER}}
Saddex golayaal ogeysiis oo waaweyn ayaa jira oo ay ka dhacaan wadahadallada maamulaha guud (isticmaale kasta wuxuu soo dhigi karaa ama ka qayb qaadan karaa wadahadallada halkaas):
* [[Wikipedia:Ogaysiiska Maamulka]] – Loo isticmaalo waxyaabaha ay maamulayaashu jeclaan karaan (ama u baahan karaan) inay ogaadaan, sida ogeysiisyada iyo macluumaadka guud.
– Loo isticmaalo arrimaha u baahan dareenka maamulayaasha soo maraya. In kasta oo mawduucyada halkan ay noqon karaan kuwo dhaadheer, golahan waxaa inta badan loogu talagalay dhacdooyinka iyo arrimaha kale ee u baahan talo ama dareen.
– Waa gole ogeysiis oo ficillada maamulka ee maamulayaasha lagaga wada hadli karo loona eegi karo bulshada ballaaran.
== Filashooyinka maamulnimada ==
{{shortcut|WP:ADMINEXPECT}}
=== Daryeelka iyo xukunka ===
Haddii la siiyo helitaanka, maamulayaashu waa inay daryeel ku muujiyaan isticmaalka hawlahan cusub, gaar ahaan awoodda ay u leeyihiin inay tirtiraan bogagga oo ay xannibaad saaraan isticmaalayaasha iyo cinwaannada IP (fiiri hage sida loo sameeyo ee maamulayaasha si aad u barato sida loo sameeyo waxyaalahan). Maamulayaasha cusub waa inay sidoo kale eegaan bogagga ku xiran liiska akhriska maamulayaasha ka hor intaysan isticmaalin awoodahooda maamul. Khaladaadka marmarka qaarkood la sameeyo waa la aqbalaa laakiin khaladaadka halista ah ama soo noqnoqda, ama kuwa ku lug leh xad-gudubyada hab-dhaqanka maamulaha, marmarka qaarkood lama aqbalo.
Qalabka maamulaha sidoo kale waa in lagu isticmaalo xukun taxaddar leh; waxay qaadan kartaa xoogaa waqti ah maamulaha cusub inuu barto goorta ay ugu fiican tahay in la isticmaalo qalabka, waxayna qaadan kartaa bilo in la helo dareen wanaagsan oo ku saabsan muddada ku habboon ee la dejinayo marka la isticmaalayo qalabka sida xannibaadda iyo ilaalinta bogga ee khilaafaadka adag. Maamulayaasha cusub waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay si tartiib ah u bilaabaan oo ay ka dhistaan khibrad meelaha ay ku barteen, iyo inay dadka kale waydiiyaan haddii ay shaki qabaan.
=== Hab-dhaqanka maamulaha ===
{{shortcut|WP:ADMINCOND}}
Maamulayaashu waa inay ku hoggaamiyaan tusaale ahaan, isla markaana, sida ''dhammaan tafatirayaasha'', ay ugu dhaqmaan si ixtiraam leh, rayid ah oo ay ula falgalaan kuwa kale ''mar kasta''. Maamulayaashu kama xoroobaan {{em|wax kasta}} oo ka mid ah siyaasadaha la dejiyay ee Wikipedia; waxaa laga filayaa inay raacaan oo ay gutaan waajibaadkooda sida ugu fiican ee awooddooda ah. Khaladaadka marmarka qaarkood waa kuwo si buuxda ula jaanqaadi kara isticmaalka qalabka maamulaha; maamulayaasha looma filayo inay noqdaan kuwo kaamil ah. Si kastaba ha ahaatee, carqaladaynta joogtada ah ama halista ah ee Wikipedia iyada oo loo marayo dabeecad sida [[Wikipedia:Anshax|aan rayid ahayn]] ama tafatirid niyad-xumo ah waa mid aan la jaanqaadi karin oo ah ''khilaaf toos ah'' oo lala leeyahay filashooyinka iyo mas'uuliyadaha maamulayaasha, iyo xukunka xun ee joogtada ah ama fool xun ayaa horseed u noqon kara in laga xayuubiyo qalabka maamulaha. Maamulayaashu waa inay ku dadaalaan inay tusaale u noqdaan heerarka sare ee ixtiraamka iyo rayidnimada, iyo tafatirkooda, wada-hadalladooda, is-dhexgalkooda, iyo hab-dhaqankoodu waa inay dejiyaan tusaalaha dhammaan tafatirayaasha kale ''mar kasta''. Tani waa labadaba ''shuruud'' iyo ''xaalad'' haysashada mudnaanta maamulaha.
Maamulayaashu waa inay maskaxda ku hayaan inay haystaan boqollaal saaxiibo ah. Sidaa darteed, haddii maamule uusan u hoggaansami karin siyaasadaha goobta oo uusan noqon karin mid rayid ah (xitaa marka uu la macaamilayo isticmaalayaasha muujinaya dabeecad dhibaat leh) inta uu wax ka qabanayo arrin go'an, maamuluhu waa inuu arrinta u keenaa gole ogeysiin ama u gudbiyaa maamule kale si uu wax uga qabto, halkii uu ka sii dari lahaa dhibaatada hab-dhaqan xumo.
=== Xisaabtanka ===
{{shortcut|WP:ADMINACCT}}
Maamulayaashu waxay ka xisaabtamaan ficilladooda ku lug leh qalabka maamulaha, maadaama ficillada maamulaha ee aan la sharaxin ay niyad-jabiyaan tafatirayaasha kale. Iyadoo lagu xaddidayo oo keliya xuduudaha [[Wikipedia:Anshax|rayidnimada]], [[Wikipedia:Ma jiraan weeraro shaqsiyeed|ka fogaanshaha weerarrada shakhsi ahaaneed]], iyo [[Wikipedia:U qaado niyad wanaagsan|u qaadashada niyad wanaagga]], tafatirayaashu waxay xor u yihiin inay wax ka weydiiyaan ama dhaleeceeyaan ficillada maamulaha. Maamulayaasha waxaa laga filayaa inay si degdeg ah oo rayid ah uga jawaabaan su'aalaha ku saabsan hab-dhaqankooda Wikipedia la xiriira iyo ficillada maamulka, gaar ahaan inta lagu jiro wada-hadallada bulshada ee golayaasha ogeysiiska ama inta lagu jiro habsocodka Guddiga Garsoorka. Maamulayaashu waa inay caddeeyaan ficilladooda marka la codsado.
Maamulayaasha si halis ah ama soo noqnoqda ugu dhaqma si dhibaato leh, ama lumiyay kalsoonida bulshada, waxaa la cunaqabteyn karaa ama laga xayuubin karaa xuquuqdooda maamulaha Guddiga Garsoorka ama codsiga dib-u-celinta xuquuqda. Tani waxay dhacday ama waxaa la soo jeediyay ficillada soo socda:
* Maamulnimo "niyad-xumo ah" ([[Wikipedia:Sock puppetry|isticmaalka akoonno badan oo been-abuur ah]], xadgudub weyn oo kalsooni ah,
{{spaced ndash}}tani waxay noqon kartaa mid lala yeesho tafatirayaasha (tusaale ahaan, la'aanta digniinaha habboon ama sharraxaadaha ficillada), ama si wax looga qabto welwelka bulshada (gaar ahaan marka la raadiyo sharraxaadyo ama faallooyin kale oo halis ah)
**In kasta oo hababka ugu wanaagsan ee maamulayaashu ay yihiin inay suurtageliyaan iimaylka iyo ogeysiisyada, looma baahna inay sidaas sameeyaan, mana aha inay akhriyaan ama ka jawaabaan haddii la suurtogeliyey. Maamulayaasha aan suurtagelin ogeysiisyada waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay arrintan ku muujiyaan boggooda isticmaalaha.
* Xadgudub soo noqnoqda, joogto ah, ama fool xun oo ku saabsan qalab ama oggolaansho isticmaale oo la socota qalabka maamulaha (sida u guurista faylasha ama isticmaalka [[Wikipedia:Rollback|dib-u-celinta]]) {{endash}} maamulaha waxaa laga xayuubin karaa mudnaanta maamulka si buuxda oo keliya si looga saaro helitaanka oggolaanshaha isticmaale ee la socda.
* Xukun xumo soo noqnoqda ama joogto ah.
=== Amniga ===
{{shortcut|WP:SECUREADMIN}}
Siyaasadda Wikipedia ee shuruudaha xoogga erayga sirta ah waxay ka rabtaa maamulayaashu inay haystaan ereyo sir ah oo xooggan iyo inay raacaan hababka amniga shakhsi ahaaneed ee habboon. Maadaama ay leeyihiin awood ay ku geystaan waxyeello goobta oo dhan ah hal tafatire, akoon maamule oo la jabsaday waa la xannibi doonaa, mudnaantiisana waa laga qaadi doonaa sababo la xiriira amniga goobta. Xaaladaha qaarkood, ka qaadista mudnaanta waxay noqon kartaa mid joogto ah. Maamule kasta oo la ogaado inuu haysto eray sir ah oo ka yar 8 xaraf ama ku jira [https://github.com/danielmiessler/SecLists/blob/master/Passwords/Common-Credentials/10k-most-common.txt 10,000-ka eray sir ah ee ugu caansan] sidoo kale waa laga qaadi karaa xuquuqda maamulka. Go'aanka ku saabsan dib-u-siinta xuquuqda maamulka maamulayaasha si ku-meel-gaar ah looga qaaday waxaa loo daayay Guddiga Garsoorka, kuwaas oo tixgelin doona in mulkiilaha saxda ah ee akoonka la aqoonsaday, iyo aragtidooda ku saabsan dhacdada iyo maamulka iyo amniga (oo ay ku jiraan amniga mustaqbalka ee suurtagalka ah) ee akoonka.
Xaqiijinta laba-tallaabo ah waa la heli karaa si loo sii sugo akoonnada loogana ilaaliyo isticmaalka aan la oggolayn.
Maamulayaashu waa inaysan '''marnaba''' la wadaagin eraygooda sirta ah ama akoonkooda qof kale, sabab kasta ha ahaatee. Haddii ay ogaadaan in eraygooda sirta ah la jabsaday, ama akoonkooda si kale loo jabsaday (xitaa haddii uu yahay tafatire ama qof ay yaqaaniin oo ay aaminsan yihiin), waa inay isku dayaan inay beddelaan isla markiiba, ama haddii kale u sheegaan maamule sare si si ku-meel-gaar ah looga qaado xuquuqda maamulka. Isticmaalayaasha ku guuldarreysta inay soo sheegaan isticmaalka aan la oggolayn ee akoonkooda waxaa laga qaadi doonaa xuquuqda maamulka. Isticmaalka aan la oggolayn waxaa loo tixgeliyaa 'xaalad muran leh', mana jirto in xuquuqda si otomaatig ah dib loogu soo celiyo.
== <span class="anchor" id="INVOLVED"></span><span class="anchor" id="UNINVOLVED"></span><span class="anchor" id="involved"></span><span class="anchor" id="uninvolved"></span>Maamulayaasha ku lugta leh ==
{{shortcut|WP:INVOLVED|WP:UNINVOLVED}}
{{Quote box
| quote = "Ninna ma aha garsoore ku habboon kiisa u gaar ah"
| source = Thomas Hobbes, ''Leviathan Leviathan''
}}
Guud ahaan, tafatirayaashu waa aysan u dhaqmin maamulayaal ahaan khilaafaadka ay ku lug lahaayeen. Tani waa sababta oo ah maamulayaasha lugta leh waxay noqon karaan, ama u muuqan karaan, kuwo aan awood u lahayn inay gaaraan go'aanno ujeeddo leh khilaafaadka ay dhinac ka ahaayeen ama ay dareen xooggan ka qabaan. Lug lahaanshaha waxaa bulshadu si ballaaran u fasiraysaa inay ku jirto khilaafaadyo hadda jira ama la soo dhaafay oo lala yeeshay tafatire (ama tafatirayaal), iyo khilaafaadka mowduucyada, dhib ma laha dabeecadda ama da'da khilaafka.
Hal digniin oo muhiim ah ayaa ah in maamulaha la falgalay tafatire ama goob mowduuc ah ''sii ahaan doona doorka maamulka oo kaliya'', ama kaasoo ka qaybgal kiisii hore uu ahaa mid yar ama tafaftirro cad oo aan muujin eex, waa {{em|aan lug lahayn}} mana laga horjoogsado inuu ka shaqeeyo awood maamul oo la xiriirta tafatirahaas ama goobta mowduuca ah. Digniinaha, wadahadal deggan oo macquul ah iyo sharraxaadda digniinahaas, talada ku saabsan caadooyinka bulshada, iyo talooyinka ku saabsan erayada suurtogalka ah iyo hababka ma ka dhigayaan maamulaha mid lug leh.
Kiisaska tooska ah (tusaale ahaan, burburinta muuqata, bulshadu waxay taariikh ahaan taageertay ficilka cad ee maamulaha kasta - xitaa haddii uu lug leeyahay - iyadoo la saleynayo in maamule kasta oo macquul ah uu u badan yahay inuu gaari lahaa gabagabadaas oo kale. In kasta oo ay jiraan wax ka reebitaan ku saabsan mamnuucidda tafatirayaasha lugta leh ee qaadaya ficil maamul, weli waa habka ugu wanaagsan ee kiisaska uu maamuluhu u muuqan karo inuu lug leeyahay in arrinta loo gudbiyo maamule kale iyada oo la marayo golayaasha ogeysiiska ee khuseeya.
Tafatirayaasha aan maamulayaasha ahayn ee xanibaya wadahadallada
iyo qiimaynta is-afgaradka waxaa lagu hayaa isla heerarkaas; tafatirayaasha xanibaya wadahadalladaas waa inaysan ku lug lahaan wadahadalka laftiisa ama khilaafaadka la xiriira.
== <span class="anchor" id="Grievances by users"></span><span class="anchor" id='Grievances by users ("administrator abuse")'></span>Cabashooyinka ==
{{shortcut|WP:ADMINABUSE|WP:ADMINISTRATORABUSE}}
Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in maamuluhu u dhaqmay si aan habboonayn, waa inuu si toos ah u muujiyaa welwelkiisa maamulaha mas'uulka ka ah oo uu isku dayaa inay xal gaaraan si nidaamsan oo rayid ah. Haddii aan arrinta lagu xallin labada dhinac u dhexeeya, isticmaayaashu waxay ku sii wadi karaan xallinta khilaafka (fiiri qaybtan hoose wixii macluumaad dheeraad ah). Hal hab oo suurtagal ah waa in la bilaabo wadahadal dib u eegista ficilka maamulka ama golaha ogeysiiska maamulayaasha si loo codsado jawaab celinta bulshada {{endash}} si kastaba ha ahaatee, cabasho sidayaashu waa inay ogaadaan in hab dhaqankooda la siman yahay oo la tixgeliyo sida isticmaalaha ay ka wada hadlayaan. Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in si aan habboonayn loo xanibay, wuxuu mari karaa habka codsiga xanibaada waa uu sharaxi karaa xaaladda iyo sababta ay u rumeysan yihiin in xiriddu ay tahay mid aan habboonayn ama aan la caddayn karin.
In kasta oo Guddiga Garsoorka ausan si caadi ah u eegin Xanibaha gaagaaban ama caadiga ah, welwelka ku saabsan caafimaadka maamulaha iyo ku habboonaanta doorka waxaa loo keeni karaa guddiga iyadoo lala wato Codsi Garsoor, badanaa marka hababka kale ee xallinta khilaafka ay guuldarraysanayaan iyo marka habkani yahay ikhtiyaarka ugu dambeeya.
== Si khaldan u adeegsiga qalabka maamulka ==
{{shortcut|WP:TOOLMISUSE}}
Si khaldan u adeegsiga qalabka maamulka waxaa loo tixgeliyaa ''arrin aad u culus''. Qalabkan waxaa la siiyaa isticmaalayaasha lagu kalsoon yahay si ay ugu fuliyaan hawlaha dayactirka iyo hawlo kale, waana in mar walba loo adeegsadaa si taxaddar leh, xilkasnimo leh, dadaal ku habboon iyo go'aan-qaadasho wanaagsan. Si xun u adeegsiga qalabka maamulka si culus waxay horseedi kartaa cunaqabatayn ama xitaa in xuquuqda maamulka laga qaado. Haddii isticmaale uu aaminsan yahay in maamule uusan qalabkiisa maamulka u adeegsan si waafaqsan siyaasadaha iyo tilmaamaha Wikipedia ee jira, waa inuu marka hore walaaciisa iyo arrimaha uu qabo si toos ah ugala hadlo maamulaha ay khusayso. Haddii arrinta si toos ah loo xallin waayo, ama la go'aamiyo in ay lagama maarmaan tahay ama habboon tahay in bulshada inteeda kale lala socodsiiyo, isticmaalayaashu waxay walaacooda ku soo bandhigi karaan meel ay bulshada inteeda kale dib ugu eegto.
Xaaladaha caadiga ah ee ay habboon tahay in laga fogaado adeegsiga qalabka maamulka waxaa ka mid ah:
* ''Isku dhac dano ama dhexdhexaadnimo la'aan'' – Maamulayaashu caadi ahaan waa inaysan qalabkooda u adeegsan arrimaha ay si shakhsi ah ugu lug leeyihiin (tusaale ahaan, khilaaf nuxur ah oo ay dhinac ka yihiin).
* ''Caadooyinka bulshada ama siyaasadaha'' – Marka siyaasad ama caado bulsheed ay si cad u tilmaamayso inaan qalabka la adeegsan, waa inaan la adeegsan iyada oo aan la bixin sharraxaad muujinaysa in arrinta si taxaddar leh loo tixgeliyey iyo sababta ka-reebitaanka (dhifka ah) loogu arkay mid macquul ah.
* ''Tallaabooyinka maamulaha ee la xiriira tafatirka lacagta lagu bixiyo'' – Qalabka maamulka looma adeegsan karo qayb ka mid ah hawl tafatir lacag lagu bixiyo, marka laga reebo xaaladaha lacagta ay bixiso Aasaaska Wikimedia ama shirkad xiriir la leh WMF.
* ''Ka noqoshada tallaabooyinka maamulayaasha kale'' – Tallaabooyinka maamulayaasha kale waa in la ixtiraamaa, gaar ahaan marka maamulaha tallaabada qaaday uu isagu arrinta ku lug leeyahay; badanaa waa in marka hore wada-hadal lala yeeshaa.
* ''Dib u celinta tallaabo maamul oo hore loo soo celiyey'' (mararka qaarkood loo yaqaan "dagaalka giraangiraha").
Hoos ka eeg faahfaahinta arrimahan iyo ka-reebitaannada aadka u yar.
Xitaa marka adeegsiga qalabku u muuqdo mid macquul ah, haddii shaki jiro waxaa habboon in maamule kale oo madax-bannaan laga codsado inuu arrinta dib u eego oo, haddii ay habboon tahay, uu tallaabada qaado.
=== Ka noqoshada tallaabada maamule kale ===
{{shortcut|WP:RAAA}}
Maamulayaasha waxaa laga filayaa inay yeeshaan go'aan-qaadasho wanaagsan, waxaana la aaminsan yahay inay si taxaddar leh uga fiirsadeen tallaabooyinka ama go'aannada ay qaadaan iyagoo maamulayaal ah. Maamulayaashu way isku khilaafi karaan, laakiin tallaabooyinka maamulka waa inaan dib loo celin sabab la'aan. Waa in marka hore si taxaddar leh looga fiirsadaa arrinta, isla markaana (haddii ay u badan tahay in tallaabada laga hor yimaado) lala yeeshaa wada-hadal kooban maamulaha tallaabada laga soo horjeedo, haddii maamulahaasi weli diyaar yahay.
==== Xaaladaha gaarka ah ====
Xaaladaha qaarkood, xeerka guud ee ka dhanka ah dib u celinta tallaabada maamule kale ma khuseeyo:
* '''Xannibaadaha uu soo rogay Guddiga Garsoorka:''' Xannibaadaha uu oggolaaday Guddiga Garsoorka waa inay lahaadaan tilmaam cad oo muujinaysa halka ay ka yimaadeen, sida "Guddiga Garsoorka awgiis" ama "Codsiga Guddiga Garsoorka oo keliya". Maamulayaashu waa inay xannibaadahaas dhigaan, yareeyaan ama ka qaadaan oo keliya marka ay haystaan oggolaansho qoraal ah oo hore uga yimid Guddiga.
* '''Xannibaadaha CheckUser:''' Xannibaadaha lagu calaamadeeyay "Xannibaadda CheckUser" (taas oo ah, xannibaad ku salaysan natiijooyinka qarsoon ee CheckUser) waa inaysan ka noqon maamulayaasha aan heli karin qalabka CheckUser. Cabashooyinka ku saabsan xannibaadahan badanaa waxaa lagu dhageystaa Wikipedia gudaheeda, laakiin xaaladaha khasabka ah waxaa dhageysan kara Guddiga Garsoorka. Bishii Luulyo 2010, maamulayaasha waxaa la xusuusiyey inaysan ka noqon karin xannibaadaha CheckUser iyaga oo aan oggolaansho hore ka helin Guddiga ama CheckUser.
* '''Xannibaadaha Oversight:''' Xannibaadaha lagu calaamadeeyay "Xannibaadda Oversight" (taas oo ah, xannibaadaha ku salaysan macluumaad la qariyey) waa inaysan ka noqon maamulayaasha aan haysan xuquuqda Oversight. Bishii Maarso 2013, Guddiga Garsoorku wuxuu go'aamiyey inaan xannibaadaha Oversight laga noqon karin iyada oo aan oggolaansho hore laga helin Guddiga ama Oversighter.
* '''Xannibaadaha VRT ee la xiriira isku dhaca danaha:''' Xannibaadaha la saaray iyada oo loo marayo safka VRT ee la xiriira isku dhaca danaha, kuwaas oo ay ku jiraan lambarka tigidhka ee sababta u ah xannibaadda, waa inaan laga noqon iyada oo aan oggolaansho laga helin maamule heli kara safkaas ama Guddiga Garsoorka. Tani waxay khusaysaa go'aankii Abriil 2026.
=== <span class="anchor" id="Wheel war"></span>Dib u celinta tallaabo hore loo celiyey ("dagaalka giraangiraha") ===
{{shortcut|WP:WHEEL|WP:WW}}
Marka maamule kale uu ''hore u'' celiyey tallaabo maamul, aad bay u yar tahay in ay jirto sabab sharci ah oo maamulihii hore ama maamule kale ugu celin karo tallaabadaas ama tallaabo la mid ah, iyada oo aan marka hore la yeelan wada-hadal cad oo horseeda go'aan ku dhisan is-afgarad. Dagaalka giraangiruhu waa xaalad uu maamule ka noqdo tallaabo maamul oo uu qaaday maamule kale, balse halkii laga wada-hadli lahaa khilaafka, qalabka maamulka si is-daba-joog ah loogu adeegsado in lagu tirtiro ama dib loogu sameeyo tallaabada. Marka laga reebo xaalado aad u yar, tallaabo maamul oo dib loo celiyey waa inaan mar kale la soo celin iyada oo aan la helin is-afgarad.
<div style="border: 2px solid #990000; background-color: #FF000030; border-radius: 1em; padding: 0.5em 1em; color:inherit;">
<strong style="font-weight:normal;">Ha ku celin tallaabo maamul oo dib loo celiyey marka aad ogtahay in maamule kale uu ka soo horjeedo. Ha sii wadin silsilad dib-u-celin maamul ah iyada oo aan wada-hadal jirin. Khilaafaadka maamulka ku xalli {{underline|wada-hadal}}.</strong>
</div>
Dagaalka giraangiruhu badanaa wuxuu horseedaa codsi degdeg ah oo loo gudbiyo Guddiga Garsoorka. Cunaqabataynta lagu soo rogo dagaalka giraangiraha waxay u dhexayn kartaa canaan iyo digniin, xannibaad ku-meel-gaar ah, ilaa in xuquuqda maamulka laga qaado, xitaa marka ay tahay dhacdadii ugu horreysay. Waxaa jiray dhowr kiis oo Guddiga Garsoorku ka garnaqay kuwaas oo la xiriiray dagaalka giraangiraha.
Ereygaas waxaa sidoo kale taariikh ahaan loo adeegsan jiray in lagu tilmaamo maamule si aan habboonayn u celinaya noocyo gaar ah oo tallaabooyin rasmi ah.
Wikipedia waxay ku shaqaysaa ruuxa [[Wikipedia:Is afgarad|is-afgaradka]]; khilaafaadka waa in lagu xalliyaa wada-hadal xushmad leh, halkii ay ka noqon lahaayeen loollan awoodeed. Waxaa jira xaalado yar oo dagaalku ka habboonaan karo wada-hadalka ama mudan in lagu halis geliyo sumcaddaada wanaagsan. Haddii aad dareento ''rabitaan'' ah inaad gasho dagaalka giraangiraha, isku day beddelladan:
* Raadi wada-hadal wax dhisaya oo ujeeddadiisu tahay dejinta xaaladda iyo ku soo celinta habraacyada caadiga ah. Qaadashada hab-dhaqan deggan oo qaboojinaya xaaladda, adigoo si ula kac ah u sharraxaya mowqifkaaga, way caawin kartaa. Xaaladaha qaarkood, iimaylku wuxuu suurtagelin karaa in talo shakhsi ah oo daacad ah la bixiyo, taas oo aan si fudud loogu soo bandhigi karin wiki-gan.
* Haddii aad ka welwelsan tahay hab-dhaqan xumo, sug oo ha ku degdegin tallaabo. Marka ay jirto <strong>si xun u adeegsiga qalabka maamulka oo halis ah ama aad u fool xun</strong>, tixgeli inaad cabasho u gudbiso [[Wikipedia:Ogaysiiska Maamulka|Guddiga Garsoorka]].
* Haddii aad ka welwelsan tahay in wada-shaqayn la'aanta ama dib-u-dhaca wada-hadalku ay xaaladda si dhakhso ah uga sii dari karto ama ay ka dhigi karto mid aan habboonayn, mararka qaarkood waxaa macquul ah in iimayl loo diro Guddiga Garsoorka si loogu wargeliyo xaaladda ama looga codsado faragelin ama talo degdeg ah. Tani waxay si gaar ah u khusayn kartaa xaaladaha ay ku lug leeyihiin macluumaad aan dadweyne ahayn ama ay dhici karto waxyeello.
* Xusuusnow inaad haysato boqollaal saaxiibbo ah: keligaa ma tihid, badanaana arrimaha waxaa sii xumeeya go'aan-qaadasho liidata. Haddii lagu arko adigoo si wanaagsan u dhaqmaya, arrintu badanaa si dhakhso ah ayay u dhammaan doontaa, si kasta oo ay hadda u muuqato mid xun. Mararka qaarkood waxa ugu wanaagsan waa inaad nasasho qaadato oo aad is dejiso.
Ereyga "giraangir" wuxuu ka yimid sharraxaadda akoonnada leh mudnaanta sare ee kombiyuutarradii waaweynaa ee PDP-10 iyo TOPS-20, halkaas oo "giraangir" loogu adeegsan jiray si la mid ah ereyga "xidid" ee nidaamyada Linux/Unix.<ref>{{cite web|title=Wheel |url=http://www.catb.org/jargon/html/W/wheel.html |access-date=8 June 2021 |work=Jargon File 4.4.7 |publisher=Eric S. Raymond}}</ref>
<ref>{{cite web|title=Wheel bit |url=http://www.catb.org/jargon/html/W/wheel-bit.html |access-date=8 June 2021 |work=Jargon File 4.4.7 |publisher=Eric S. Raymond}}</ref>
==== Xaaladaha gaarka ah ====
Waxaa jira xaalado gaar ah oo ka reeban mabda'an guud. (Fiiro gaar ah: ka reebitaannadani hal jiho oo keliya ayay u shaqeeyaan.)
* '''Taariikh-nololeedyada dadka nool''' – Waxyaabaha la tirtiray sababtoo ah waxay jebinayaan siyaasadda taariikh nololeedyada dadka nool (BLP) dib ayaa loo tirtiri karaa haddii dib loo soo celiyo, haddii ay weli waafaqsanayn siyaasadda BLP.
* '''Asturnaanta''' – Macluumaadka shakhsiga ah ee la tirtiray iyadoo la raacayo siyaasadda asturnaanta ee Hay'adda Wikimedia Foundation dib ayaa loo tirtiri karaa haddii dib loo soo celiyo.
* '''Xaalad degdeg ah''' – Haddii ay jirto suurtagalnimo macquul ah oo ah in mashruuca ama qof uu soo gaari karo dhaawac dhab ah, dhow ama culus haddii aan tallaabo lagu qaadin awoodaha maamulka, maamule ayaa tallaabo qaadi kara inta dood laga yeelanayo. Tallaabooyinkan caadi ahaan dib looma celin karo (waana la soo celin karaa haddii dib loo celiyo) ilaa dood habboon laga yeesho.
* '''Ilaalinta bogga inta uu socdo dagaal tafatir''' – Tallaabooyinka macquulka ah ee ay maamulayaasha aan khilaafka ku lug lahayn qaadaan si ay u dejiyaan dagaal tafatir oo muuqda oo kulul, iyaga oo ilaalinaya bogga lagu muransan yahay, waa inay ixtiraamaan <strong>dhammaan</strong> isticmaalayaashu. Ilaalintana dib ayaa loo soo celin karaa haddii loo baahdo, ilaa ay caddaato in dagaalka tafatirku aanu dib u bilaaban doonin ama is afgarad lagu gaaro in ilaalinta laga qaado.
== <span class="anchor" id="Removal of adminship (desysopping)"></span>Dib u eegista iyo ka qaadista xuquuqda maamulaha ==
{{shortcut|WP:DESYSOP}}
Xuquuqda maamulaha waxaa lagala noqon karaa go'aan ka soo baxa Guddiga Garsoorka. Garsoorayaashu waxay sidoo kale dooran karaan inay maamulayaasha dhibaatada keena ku soo rogaan ciqaabo ka fudud, oo ay ka mid yihiin xaddididda adeegsiga awoodaha qaarkood ama gelinta muddada kormeerka maamulaha.
Bulshadu waxay bilaabi kartaa codsi dib loogu eegayo maamulaha, kaas oo looga baahan yahay in xaaladdiisa maamulnimo dib loo xaqiijiyo iyada oo loo marayo codsi cusub oo maamulnimo (RRfA).<ref name="recall" /> Maamulayaasha qaarkood ayaa iskood u codsada in xaaladdooda dib loo xaqiijiyo marka ay jiraan duruufo gaar ah. Eeg {{Section link|#Soo celinta maamulaha}}. Isticmaalayaashu sidoo kale waxay adeegsan karaan habka xallinta khilaafaadka si ay u codsadaan in laga dhiibto aragti ku saabsan ku habboonaanta maamulaha.
Awoodda farsamo ee lagaga qaado akoon xuquuqda maamulaha waxaa leh kooxaha isticmaalayaasha ee bureaucrat-yada iyo steward-yada (eeg [[Special:ListGroupRights]]). Xaaladaha degdegga ah ee isticmaalayaasha maxalliga ahi aanay awoodin ama aanay diyaar u ahayn inay tallaabo qaadaan, siyaasadda xuquuqaha guud waxay steward-yada u oggolaanaysaa inay ilaaliyaan danaha ugu wanaagsan ee Wikipedia iyaga oo ka qaadaya xuquuqaha maamulka ama si guud u xannibaya akoonnada, kaddibna arrinta u gudbinaya Guddiga Garsoorka.
=== Ka qaadista xuquuqda maamulaha sababo la xiriira dhaqdhaqaaq la'aan ===
{{shortcut|WP:INACTIVITY}}
Maamulayaasha buuxiya mid ama labadaba shuruudahan soo socda waxaa lagala noqon karaa xuquuqdooda maamulnimo sababo la xiriira dhaqdhaqaaq la'aan:<ref>Maamulayaasha qaarkood ayaa dib loogu yeeray sababtoo ah heerka dhaqdhaqaaqooda ayaa wax yar uun ka sarreeyay shuruudahan. Maamulayaasha aan firfircoonayn waxaa lagu dhiirrigelinayaa inay si dhab ah ugu soo laabtaan mashruuca, halkii ay samayn lahaayeen wax ka beddello aan macno badan lahayn oo keliya si aan looga qaadin xuquuqaha maamulka.</ref>
# Aan samayn wax-ka-beddel ama tallaabo maamul ugu yaraan 12 bilood gudahood.
# Sameeyay wax ka yar 100 wax-ka-beddel muddo 60 bilood ah.
Ka qaadistan xuquuqda maamulaha xaaladaha qaarkood waa laga noqon karaa (eeg {{Section link|#Soo celinta qalabka maamulka}}), mana aha mid loo qaadanayo qiimayn ku saabsan sida isticmaaluhu u adeegsaday awoodaha maamulka ama xaq u lahaanshihiisa. Kahor inta aan xuquuqda maamulaha lagala noqon, waa in laba jeer lagala soo xiriiro bogga wadahadalka isticmaalaha, iyadoo ku xiran shuruudda la buuxiyay:
:Shuruudda (1): Hal bil ka hor codsiga ka qaadista xuquuqda maamulaha, iyo mar kale dhowr maalmood ka hor inta aan ka qaadistu dhaqan gelin.
:Shuruudda (2): Saddex bilood ka hor codsiga ka qaadista xuquuqda maamulaha, iyo mar kale hal bil ka hor inta aan ka qaadistu dhaqan gelin.
Intaa waxaa dheer, tafatire kasta oo celcelis ahaan sameeya wax ka yar 50 wax-ka-beddel sannadkii muddo shan sano ah waa in sannad kasta farriin loogu diro boggiisa wadahadalka, laguna wargeliyo inuu mustaqbalka halis ugu jiro inuu ka hoos maro heerka loo baahan yahay.
Ka qaadista xuquuqda maamulaha sababo la xiriira dhaqdhaqaaq la'aan waa inay maamulaan bureaucrat-yada Wikipedia-da Ingiriisiga. Faallada lagu qoro diiwaanka xuquuqaha isticmaalaha waa inay si cad u muujisaa in ka qaadista xuquuqdu ay tahay tallaabo habraaceed oo keliya.
Haddii loo baahdo, bogga isticmaalaha waa in wax laga beddelaa si loo caddeeyo xaaladdiisa, gaar ahaan haddii ay jiraan qaybo uu ku jiro.
=== Ka qaadista xuquuqda si ikhtiyaari ah ===
Maamulayaashu waxay codsan karaan in laga qaado awoodaha maamulka iyaga oo codsigooda ku gudbinaya guddiga ogeysiisyada bureaucrat-yada.
=== Khilaafaadka ama cabashooyinka ===
{{see|Wikipedia:Xallinta khilaafaadka}}
Inta badan, khilaafaadka lala galo maamulayaasha waa in lagu xalliyaa habka caadiga ah ee xallinta khilaafaadka. Haddii khilaafku si weyn u taabanayo kartida isticmaalaha ee maamulnimo (sida si cad oo khaldan u adeegsiga awoodaha maamulka, go'aanno si daran u qaldan ama si joogto ah u qaldan, ama dhibaatooyin la xiriira hab-dhaqanka), ama haddii wada-hadalku fashilmo, waxaa la adeegsan karaa tallaabooyinka soo socda:
=== Dib u eegista maamulaha ===
Bulshadu waxay bilaabi kartaa codsi dib loogu eegayo maamulaha, kaas oo looga baahan yahay in xaaladdiisa maamulnimo dib loo xaqiijiyo iyada oo loo marayo codsi cusub oo maamulnimo (RRfA); xuquuqda maamulaha waa lagala noqonayaa haddii maamuluhu aanu bilaabin RRfA muddo 30 maalmood gudahood ah kaddib marka codsiga dib u eegistu gaaro 25 saxiix, ama haddii uu ku guuldarraysto RRfA.
Marka laga soo tago habraacan, maamule kasta wuxuu ballan qaadi karaa inuu si ikhtiyaari ah xilka uga dego haddii la buuxiyo shuruudo gaar ah. Shuruudahaas maamule kastaa isaga ayaa dejista, waxaana badanaa lagu faahfaahiyaa bogaggiisa isticmaalaha. Maamulayaasha sameeya ballanqaadyada noocaas ah waxay wakhti kasta beddeli karaan ama ka noqon karaan ballanqaadyadooda hore. Inta badan ballanqaadyadan ikhtiyaariga ah waxaa la sameeyay ka hor intii aan habraaca RRfA loo soo bandhigin dhammaan maamulayaasha.
=== Dib u eegista Guddiga Garsoorka ===
Tani waa habraac aan ikhtiyaari ahayn. Guud ahaan, Guddiga Garsoorku wuxuu dalbadaa in marka hore la tijaabiyo tallaabooyinka kale ee xallinta khilaafaadka ka hor inta aanu faragelin, sida in arrinta lagu soo bandhigo guddiga ogeysiisyada maamulayaasha ee dhacdooyinka. Si kastaba ha ahaatee, haddii arrintu aad u culus tahay, Guddiga Garsoorku wuxuu faragelin karaa marxalad hore. Tallaabooyinka uu guddigu go'aansan karo inay habboon yihiin waxaa ka mid ah digniino, canaan, xaddidaadyo iyo ka qaadista xuquuqda maamulaha.
=== Maamulayaasha lagu soo rogay mamnuucid ===
{{shortcut|WP:BANDESYSOP}}
Guud ahaan, maamulayaasha lagu soo rogay xaddidaado ay ka mid yihiin mamnuucid mawduuc gaar ah, mamnuucid isdhexgal ama xannibaad muddo kasta ah waxay sii haysanayaan awoodahooda maamulka, ilaa mid ka mid ah habraacyada kor ku xusan lagu dabaqo mooyaane. Si kastaba ha ahaatee, sida dhammaan xuquuqaha kale ee isticmaalayaasha la siiyo, awoodaha maamulka waxaa lagala noqonayaa isticmaalaha lagu soo rogo mamnuucid bulsho oo aan waqti cayiman lahayn, taas oo ka dhaqan gelaysa dhammaan Wikipedia-da.
== <span class="anchor" id="Resysop"></span>Dib u soo celinta awoodaha maamulka ==
{{shortcut|WP:RESTORATION}}
Iyadoo aan loo eegin habraacii lagu qaaday awoodaha maamulka, tafatire kasta wuxuu xor u yahay inuu mar kale codsado awoodahaas isaga oo adeegsanaya habraaca codsiyada maamulnimada.<ref>Marka laga reebo dadka uu go'aan gaar ah oo Guddiga Garsoorka ama cunaqabatayn bulsho ka hor istaagayo inay codsadaan.</ref>
Maamulayaashii hore waxay mar kale codsan karaan awoodaha maamulka kaddib marka si ikhtiyaari ah looga qaado ama looga qaado sababo la xiriira dhaqdhaqaaq la'aan. Codsiga waa la aqbalaa haddii aanay jirin mid ka mid ah xaaladahan soo socda:
* '''Awoodaha maamulka waxaa laga qaaday maamulaha xilli ay jireen shaki iyo walaac ku saabsan xaaladdiisa.''' Haddii ay jireen su'aalo culus oo ku saabsan ku habboonaanta xaaladda maamulnimo ee maamulihii hore markii uu xilka ka degayay ama laga qaadayay, codsiga waxaa loo gudbinayaa habraaca codsiyada maamulnimada. Xaaladaha shakiga leh, dib u siinta awoodaha maamulka waa dib loo dhigayaa ilaa dood ballaaran oo bulshadu ka qaybqaadato la qabto lana soo afjaro.
* '''Awoodaha maamulka waxaa laga qaaday mamnuucid bulsho oo ka dhaqan gashay dhammaan Wikipedia-da awgeed.''' Marka awoodaha maamulka ee tafatire laga qaado mamnuucid bulsho oo ka dhaqan gashay dhammaan Wikipedia-da awgeed, tafatiruhu waa inuu mar kale ku codsadaa habraaca caadiga ah si uu awoodaha maamulka dib ugu helo.<ref>Marka laga reebo xaaladaha dhifka ah ee mamnuucidda laga noqdo sababtoo ah bulshadu khalad ayay samaysay, balse aan ahayn keliya sababtoo ah rafcaan laga qaatay mamnuucidda oo lagu guulaystay; xaaladdaas, ka qaadista awoodaha maamulka iyadana waa laga noqonayaa. Eeg [[Special:Permalink/1155585586#Alternate proposal (Procedural community desysop)|codsigii faallo-bixinta ee 2023]].</ref>
* '''{{vanchor|Dhaqdhaqaaq la'aan muddo dheer ah}}'''
**'''In ka badan laba sano oo aan wax-ka-beddel la samayn.''' Haddii tafatire uu ugu yaraan laba sano oo xiriir ah aan wax ka beddel samayn inta u dhexaysa ka qaadista awoodaha maamulka iyo codsiga dib loogu soo celinayo, sabab kasta oo awoodaha looga qaaday ha ahaatee, tafatiruhu waa inuu dib ugu codsadaa awoodaha maamulka habraaca codsiyada maamulnimada; mar dambe suurtagal ma aha in dib-u-soo-celinta awoodaha maamulka laga codsado guddiga ogeysiisyada bureaucrat-yada. Haddii maamule awoodihiisa looga qaaday hal sano oo dhaqdhaqaaq la'aan ah awgeed, hal sano oo dheeraad ah oo uu si xiriir ah u sii ahaado mid aan firfircoonayn (isaga oo aan wax-ka-beddel samayn) laga bilaabo markii awoodaha looga qaaday dhaqdhaqaaq la'aanta awgeed ayaa ka dhigaysa in dib u soo celintiisa ay khasab ku noqoto codsi cusub oo maamulnimo.
** '''In ka badan shan sano tan iyo markii ugu dambaysay ee awoodaha maamulka la adeegsaday.''' Maamule kasta oo aan samayn tallaabo maamul oo diiwaangashan muddo shan sano ah, bureaucrat-yadu waa in aanay dib ugu soo celin awoodaha maamulka marka uu codsado.
* '''Amniga akoonka lama xaqiijin karo.''' Iyaga oo adeegsanaya go'aankooda, bureaucrat-yadu waxay diidi karaan inay awoodaha maamulka dib ugu soo celiyaan tafatire haddii aanay ku qancin in akoonka uu gacanta ku hayo isla qofkii markii hore isticmaali jiray.
* '''Bureaucrat-ku si macquul ah uguma qancin in isticmaaluhu dib ugu soo laabtay firfircoonida ama uu damacsan yahay inuu dib ugu soo laabto firfircoonida tafatire ahaan.'''
Haddii shaki laga qabo ku habboonaanta dib u soo celinta awoodaha maamulka, dib u soo celinta waa in dib loo dhigaa ilaa dood ku filan la qabto oo is afgarad lagu gaaro dood ay bureaucrat-yadu ka qaybqaataan.
=== Habraaca ===
Maamulayaashii hore waxay codsan karaan in awoodaha maamulka dib loogu soo celiyo iyaga oo codsi ku qoraya guddiga ogeysiisyada bureaucrat-yada. Waxaa jira muddo dib u eegis oo caadi ahaan ah 24 saacadood ka hor inta aanu bureaucrat-ku aqbalin codsiga, iyadoo la raacayo habraacyada dib u soo-celinta awoodaha maamulka. Isbeddelka waxaa lagu diiwaangeliyaa liiska isticmaalayaasha dib loogu soo celiyay awoodaha maamulka.
== Taariikhda ==
{{shortcut|WP:DEAL|WP:NOBIGDEAL}}
Maalmihii ugu horreeyay ee Wikipedia, shaqaalaha Bomis oo keliya ayaa ahaa maamulayaal, maadaama erayga sirta ah ee server-ka loo baahnaa si wax looga beddelo dhinaca maamulka.<ref>[[:nostalgia:Wikipedia utilities/Old Page titles to be deleted talk]]</ref> Fikradda doorka maamulaha waxaa la soo jeediyay dabayaaqadii 2001, xilligii la horumarinayay noocii ugu horreeyay ee MediaWiki.<ref>[[:nostalgia:Wiki Administrators]]</ref> Aasaasaha Wikipedia, Jimmy Wales, ayaa si toos ah u magacaabay maamulayaashii ugu horreeyay bishii Febraayo 2002.
Marka la eego nidaamka xakamaynta gelitaanka ee ku salaysan doorarka ee hadda la isticmaalo, akoon kasta waxaa lagu calaamadeeyaa doorarka gaarka ah ee uu qaban karo; doorarkaas ayaa iyaguna go'aamiya awoodaha gaarka ah ee uu heli karo. Ujeeddadu ma ahayn in maamulayaashu noqdaan koox gaar ah oo ka dhex samaysanta bulshada. Taa beddelkeeda, maamulayaashu waa inay bulshada qayb ka ahaadaan sida tafatirayaasha kale. Qof kasta wuxuu Wikipedia ka qaban karaa inta badan hawlaha dayactirka iyo maamulka isaga oo aan lahayn awoodaha farsamo ee gaarka ah ee maamulayaasha la siiyo. Hadal inta badan dib loo soo xigto oo ku saabsan magaca iyo habraaca maamulnimada waxaa Jimmy Wales yiri bishii Febraayo 2003, isaga oo halkan ugu yeeraya maamulayaasha “sysops”:
{{anchor|No big deal}}
{{quote|Waxaan rabay oo keliya inaan sheego in noqoshada maamule aysan ahayn *arrin weyn*.
Waxaan u malaynayaa inaan si aan nidaam adag lahayn u magacaabi doono dad badan oo muddo ku jiray mashruuca inay maamulayaal noqdaan. Waxaan doonayaa inaan meesha ka saaro aragtida ah in jagadani leedahay "awood amar". Waa arrin farsamo oo keliya in awoodaha la siiyo maamulayaasha aan qof kasta la siin.
Ma jecli in halkan laga dareemo in helitaanka xaaladda maamulnimo ay tahay arrin aad u gaar ah.|Jimmy Wales|2003<ref>{{cite web| url = http://lists.wikimedia.org/pipermail/wikien-l/2003-February/001149.html| title = wikimedia.org archive entry}}</ref>}}
Si fudud haddii loo dhigo, inkasta oo adeegsiga saxda ah ee awoodaha iyo hab-dhaqanka habboon ay muhiim yihiin, haddana “inaad maamule tahay” lafteedu ma aha arrin muhiim ah.
Markii saamaynta dhaqameed iyo muuqaalka Wikipedia ee caalamka ay sii kordheen, bulshaduna ay la kortay, doorka maamulayaashu wuu kobcay, heerarka looga baahan yahay maamulnimaduna way sare u kaceen. Maadaama habraacyada looga baahan yahay ka qaadista awoodaha maamulka ay dheer yihiin, kuwaas oo inta badan ay ku jiraan isku dayo lagu xallinayo khilaafka ka hor inta aan arrinta loo gudbin garsoorka, bulshadu si taxaddar leh ayay u eegtaa codsiyada maamulnimada.
==Tixraacyada==
{{Reflist}}
== Xiriiriyeyaasha dibadda ==
* [[Meta:Administrators of Wikimedia projects/Wikipedias|Maamulayaasha dhammaan Wikipediyeyaasha]],
*[[:en:Wikipedia:Meta|Meta-Wiki]]
oh3v53ch2yhy3poa82smp3c212sbij1
311481
311476
2026-10-30T17:48:09Z
Isma4l
41797
311481
wikitext
text/x-wiki
{{Policy|WP:ADMIN|WP:SYSOP|WP:MOP}}
{{Ombox
|text = '''Kani ma aha bog lagu dhejiyo su'aalaha maamulayaasha.''' Taas beddelkeeda, isticmaal Codsashada dareenka maamulaha.|image=[[File:Symbol question.svg|link=|alt=|35px]]}}
{{Nutshell|Maamulayaashu waa tafatirayaal tabaruceyaal ah lagu kalsoon yahay ee loo oggolaaday inay isticmaalaan qalabka gaar ah ee Wikipedia Soomaaliga. Waxaa laga filayaa inay ilaalinayaan heer sare oo anshax ah, inay si caddaalad ah u adeegsadaan qalabka, isla markaana ay {{strong|marnaba}} u isticmaalin si ay faa'iido uga helaan khilaaf.}}
{{Enforcement policy list}}
[[File:Wikipedia Administrator.svg|thumb|Qalabka maamulka ee Wikipedia waxaa badanaa lagu barbar dhigaa mop-ka nadaafadda, taasoo keenta in maamulnimada mararka qaarkood lagu sifeeyo in "la siiyay mop-ka". Sida qof nadiifiye ah oo dhab ah laga yaabo inuu furayaal u haysto xafiisyo ay shaqaalaha kale ka reeban yihiin, maamulayaashu waxay leeyihiin awoodo gaar ah oo door ah, laakiin - sidoo kale sida nadiifiyaha dhabta ah - kama muhiimsana tafatirayaasha kale.]]
'''Maamulayaasha''', oo si caadi ah loogu yaqaan '''admins''' ama '''sysops''' (hawl wadeenada nidaamka), waa tafatirayaasha [[Wikipedia]] ee la siiyay awoodda farsamo si ay u qabtaan ficilo gaar ah oo ku saabsan Wikipedia Soomaaliga. Kuwani waxaa ka mid ah awoodda ay u leeyihiin inay [[WP:BLOCK|xanibaan]] oo ay furaan akoonnada isticmaalaha, [[Ciwaanka IP-ga|cinwaannada IP]], iyo kala duwanaanshaha IP ee tifaftiridda, inay wax ka beddelaan bogagga si buuxda loo [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaaliyay]], inay codsadaan oo ay ka saaraan [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaalinta bogga]], inay [[WP:DELETE|tirtiraan]] oo ay soo celiyaan bogagga, inay wareejiyaan bogagga iyada oo aan la xaddidin, iyo inay isticmaalaan qalabka kale ee gaarka ah.
Maamulayaashu waxay qaataan mas'uuliyadahan iyagoo ah tabaruceyaal ka dib markii ay maraan habka dib u eegista bulshada ama iyagoo ay soo doorteen saaxiibadooda tafatirayaasha ah. Uma dhaqmaan sidii shaqaale ka tirsan [[Wikimedia Foundation|Aasaaska Wikimedia]]. Weligood looma baahna inay isticmaalaan qalabkooda mana aha inay marnaba u isticmaalaan si ay faa'iido uga helaan khilaaf ay ku lug lahaayeen. Maamulayaasha waa inaan lagu khaldin [[m:System administrators|maamulayaasha nidaamka Wikimedia]] ("sysadmins").
Wikipedia Soomaaliga wuxuu leeyahay {{NUMBEROFADMINS}} maamulayaal (fiiri {{Plainlink|url=//so.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ListUsers/sysop&limit=2000|name=liiska buuxa ee akoonnada leh mudnaanta maamulaha}} ama liisaska maamulayaasha ee heerka wax qabadka).
== <span class="anchor" id="POWERS"></span><span class="anchor" id="Powers"></span><span class="anchor" id="ABILITIES"></span><span class="anchor" id="Abilities"></span><span class="anchor" id="ADMINRIGHTS"></span><span class="anchor" id="MOPRIGHTS"></span>Awoodaha maamulayaasha ==
{{Shortcut|WP:MOPRIGHTS}}
Maamulayaashu waxay leeyihiin awood farsamo oo ay ku fuliyaan tallaabooyinka soo socda:
* [[Wikipedia:Xannibaadyo iyo mamnuucid|Xannibidda iyo ka qaadista xannibaadda]] akoonnada isticmaalayaasha, cinwaannada IP-ga iyo kala duwanaanshaha cinwaannada IP-ga ee tafatirka<ref>Xannibaadahani waxay ka hor istaagi karaan isticmaalayaasha inay tafatiraan bogag ama meel magacyo gaar ah, ama waxaa lagu dabaqi karaa goobta oo dhan iyo {{em|dhammaan bogagga}}.</ref>
* Codsashada, wax ka beddelidda iyo ka qaadista [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaalinta bogga]] si loo xaddido ama loo oggolaado tafatirka, rarista, abuurista iyo/ama soo gelinta faylasha
* Wax ka beddelidda bogagga si buuxda loo ilaaliyay
* [[Wikipedia:Xeerka Tirtirka|Tirtiridda]] bogagga leh 5,000 ama ka yar oo dib-u-eegis ah<ref>Bogagga leh in ka badan 5,000 oo dib-u-eegis ah waxaa tirtiri kara oo keliya [[Wikipedia:Steward|steward]].</ref>
* Daawashada iyo soo celinta bogagga la tirtiray
* [[Wikipedia:Tirtiridda taariikhda|Xaddididda iyo soo celinta muuqashada dadweynaha]] ee macluumaadka ku jira diiwaannada gaarka ah iyo dib-u-eegisyada bogagga
* Bixinta iyo ka qaadista xuquuqaha gaarka ah ee isticmaalayaasha, sida ay [[Wikipedia:Codsiga maamulka/Hordhac|codsadaan akoonnada isticmaalayaashu]]<ref>Maamulayaashu waxay bixin karaan oo ka qaadi karaan xuquuqaha abuuraha akoonka, confirmed, event organizer iyo IP block exempt. Waxay sidoo kale awood u leeyihiin inay bixiyaan oo ka qaadaan xuquuqaha been-abuurka ah ee AutoWikiBrowser iyo AFC, maadaama ay wax ka beddeli karaan bogagga si buuxda loo ilaaliyay.</ref>
* Wax ka beddelidda bogagga ku jira meel magaca MediaWiki, marka laga reebo bogagga JavaScript iyo CSS<ref>Kaliya [[Wikipedia:Interface administrators|maamulayaasha is-dhexgalka]] ayaa awood u leh inay wax ka beddelaan bogagga JavaScript iyo CSS ee ku jira meel magaca MediaWiki.</ref>
* Fulinta tallaabooyin kale oo gaar ah sida ku cad {{Section link|Special:ListGroupRights#sysop}}
Sida caadiga ah, maamulayaashu waxay mas'uul ka yihiin go'aaminta natiijada wada-hadallada qaarkood, sida wada-hadallada tirtiridda, wada-hadallada rarista iyo wada-hadallada dib-u-eegista rarista. Si kastaba ha ahaatee, tafatirayaasha aan maamulayaasha ahayn ayaa iyaguna xiri kara wada-hadallada.
== Noqoshada maamulaha ==
{{Shortcut|WP:CANDIDATE|WP:BECOMEADMIN}}
Wikipedia-ha Af-Soomaaliga, waxaa jira laba hab oo lagu noqdo maamule: in lagu gaaro is-afgarad ka dhasha wada-hadal dadweyne ama in lagu doorto cod qarsoodi ah. Wikipedia-ga Af-Soomaaligu wuxuu u baahan yahay in musharraxiinta maamulaha ay haystaan xuquuqda isticmaalaha [[Wikipedia:Autoconfirmed users|isticmaale si toos ah loo xaqiijiyay]]. ([[m:List of Wikipedias|Wikipedia-yada kale]] waxay leeyihiin siyaasado u gaar ah oo ku saabsan magacaabista maamulayaasha.)
'''Kaliya hal akoon oo qof leeyahay ayaa yeelan kara xuquuqda maamulka'''. Waxa keliya ee ka reeban waa in maamulayaashu ay maamuli karaan [[Wikipedia:Bots|bot-yo]] leh xuquuqda maamulka.
Xuquuqda maamulaha waxaa la bixiyaa muddo aan xaddidnayn, waxaana laga qaadaa oo keliya marka la codsado, xaaladaha ku lug leh faragelinta heerka sare ah ama sababo la xiriira dhaqdhaqaaq la'aan.
=== <span class="anchor" id="Request for adminship"></span>Codsashada maamulnimada iyada oo loo marayo is-afgarad ===
Isticmaale kasta oo si toos ah loo xaqiijiyay wuxuu bulshada ka codsan karaa maamulnimo ("RfA"). Si kastaba ha ahaatee, maamulayaasha waxaa laga filayaa inay bulshada dhexdeeda ku leeyihiin kalsooni iyo sumcad sare, sidaas darteed codsiyada ay soo gudbiyaan isticmaalayaasha aan lahayn khibrad ku filan badanaa ma guuleystaan. Tafatire kasta wuxuu ka faalloon karaa codsiga, wuxuuna musharrax kasta u qiimeyn karaa si gaar ah. Si kastaba ha ahaatee, kaliya tafatirayaasha haysta xuquuqda isticmaalaha si toos ah loo xaqiijiyay ayaa ka codayn kara codsiyada.
Ka hor inta aysan codsan ama aqbalin magacaabista, musharraxiintu guud ahaan waa inay ahaadaan tafatirayaal firfircoon oo joogto ah, lehna khibrad iyo aqoon ku filan oo ku saabsan habraacyada iyo dhaqamada Wikipedia. Waa inay ixtiraamaan oo fahmaan siyaasadaha Wikipedia, isla markaana ay kasbadeen kalsoonida guud ee bulshada. Musharraxiinta waxaa sidoo kale laga rabaa inay caddeeyaan haddii ay waligood Wikipedia lacag ku tafatireen. Su'aalaha arrintan la xiriira waxaa loo oggol yahay in la weydiiyo musharrax kasta iyo tafatire kasta oo bulshada ka tirsan inta uu socdo habka RfA.
Wada-hadalku wuxuu socdaa muddo toddoba maalmood ah, waxaana looga arrinsadaa in musharraxu noqdo maamule iyo in kale. Sida habraacyada kale ee ku salaysan is-afgaradka bulshada, RfA-yada waxaa lagu xayaysiiyaa [[:en:MediaWiki:Watchlist-messages|farriimaha liiska la-socodka tafatirayaasha]]. Bulshadu waxay dejisay xad ku saabsan su'aalaha: tafatire kasta ma weydiin karo musharraxa wax ka badan laba su'aalood. Sidoo kale lama oggola su'aalo ka kooban qaybo badan oo loo soo bandhigo sidii hal su'aal, balse dhab ahaantii ka kooban su'aalo badan oo ka badan xadka la oggol yahay. [[Wikipedia:Bureaucrats|Bureaucrats]] iyo la-socdayaasha loo xilsaaray waxay maamuli karaan RfA-yada, iyagoo la tacaalaya faallooyinka iyo/ama codadka ay u arkaan kuwo aan habboonayn.
Habka RfA wuxuu u oggolaanayaa tafatirayaasha kale inay wax badan ka ogaadaan musharraxa. Tafatirayaashu waxay qiimeeyaan ka-qaybgalka musharraxa iyo waayo-aragnimadiisa tafatire ahaan, waxayna la yeeshaan wada-hadallo si ay u fahmaan sida uu u garanayo doorka uu codsanayo. Tafatirayaashu waxay sheegaan inay taageersan yihiin ama ka soo horjeedaan codsiga, iyagoo soo bandhigaya sababahooda iyo aragtidooda ku saabsan musharraxa. Maamule bureaucrat ah oo aan arrinta ku lug lahayn ayaa markaas go'aaminaya inuu jiro [[Wikipedia:Is afgarad|is-afgarad]] lagu oggolaanayo codsiga iyo in kale. Go'aankani kuma salaysna oo keliya boqolleyda taageerada, laakiin ficil ahaan, inta badan RfA-yada hela taageero ka badan 75% way guuleystaan. Bulshadu waxay go'aamisay in ''guud ahaan'', RfA-yada hela taageero u dhexaysa 65% iyo 75% ay ku xiran yihiin go'aanka bureaucrat-yada. (Sidaas darteed, waxaa macquul ah in ku dhowaad dhammaan RfA-yada hela taageero ka yar 65% ay guuldarraystaan.)
In kasta oo RfA-gu yahay hab adag, haddana tayada jawaab-celinta iyo qiimaynta ay tafatirayaasha khibradda leh ka sameeyaan u-diyaargarowga iyo hab-dhaqanka musharraxa badanaa aad bay u sarreeyaan. Codsadayaasha aan ku guulaysan codsigooda balse tallaabooyin ka qaada waxyaabaha lagu dhaliilay waxay badanaa ku guuleystaan codsi dambe oo ay soo gudbiyaan bilo ka dib. Haddii aad xiisaynayso inaad codsato maamulnimo, waa inaad marka hore akhridaa hagaha codsashada maamulnimada iyo tilmaamaha magacaabista. Markaad diyaar u noqoto inaad codsato, waxaad magacaabistaada ku dari kartaa bogga [[Wikipedia:Codsiga maamulka]] ("RfA"), adigoo raacaya tilmaamaha boggaas.
=== Doorashooyinka maamulayaasha ===
Maamulayaasha waxaa sidoo kale lagu dooran karaa doorasho maamule oo cod qarsoodi ah lagu dhiibto. Doorashooyinka maamulayaasha, oo bilaabmay 2024, ma beddelayaan habka RfA, musharraxiinta doonaya inay noqdaanna si xor ah ayay u dooran karaan habka ay adeegsanayaan. Doorasho tijaabo ah ayaa la qabtay Oktoobar 2024. Doorashooyinka maamulayaasha waxaa si joogto ah loogu daray jadwalka shanta bilood ah, kaddib RfC la qabtay horraantii 2025. Marka laga reebo muddada ka horraysa doorashada ee loogu talagalay magacaabista musharraxiinta iyo diyaarinta codbixinta, habku wuxuu qaataa 12 maalmood: shan maalmood oo wada-hadal iyo su'aalo ah, oo ay ku xigto toddoba maalmood oo cod qarsoodi ah. Wareegyada doorashada iyo waqtiyada ay furmayaan marxalad kasta waxaa horay loogu sii shaaciyaa ogeysiisyo, oo ay ku jiraan farriimaha liiska la-socodka.
Marka codbixintu dhammaato, doorashada waxaa baaraya saddex [[Wikipedia:Check user|CheckUser]] ama [[Wikipedia:Steward|Steward]] oo ka tirsan Wikipedia-ga Af-Soomaaliga. Waxay hubinayaan codadka la isku celceliyey, kuwa aan u qalmin iyo kuwa ay dhiibteen akoonnada been-abuurka ah, iyagoo tirtiraya codadkaas marka loo baahdo. Marka baaritaanku dhammaado, codadka waa la tiriyaa, natiijooyinkana waa la shaaciyaa, maamulayaasha cusubna waxaa la siiyaa xuquuqda maamulka. Si uu u guuleysto, musharraxu waa inuu helaa ugu yaraan 70% taageero ah iyo kooram ka kooban ugu yaraan 20 cod oo taageero ah. Boqolleyda taageerada waxaa musharrax kasta loogu xisaabiyaa sidan: Taageerada / (Taageerada + Ka soo horjeedka). Codadka "Dhexdhexaad" laguma daro xisaabinta boqolleyda taageerada musharraxa, mana saameeyaan natiijada dhinacaas.
== Meelaha ay maamulayaashu si gaar ah uga caawin karaan ==
Xuquuqda maamuluhu waxay si weyn waxtar ugu yeelan kartaa qaybaha qaarkood ee Wikipedia:
* Ka hortagga kharribaadda
* Wax ka qabashada dhibaatooyinka xuquuqda daabacaadda
* Dhacdooyinka u baahan feejignaanta maamulayaasha
* Qaybaha [[Bogga Hore]], sida wararka iyo qaybta “Ma ogtahay?”
* La socodka isbeddellada dhow
* Codsiyada tirtiridda degdegga ah
* Dhaqangelinta xeerka saddexda jeer ee dib-u-celinta iyo wax ka qabashada xadgudubyada dagaalka tafatirka.
“Maamulayaasha aan ku lug lahayn” waxay sidoo kale ka caawin karaan maamulka Guddiga Garsoorka iyo xallinta khilaafaadka la xiriira meelaha iyo xaaladaha dhibaatada leh. Maamulayaasha doorkan ka shaqaynaya waa ''dhexdhexaad''; si toos ah uguma lug laha arrimaha ay dadka ka caawinayaan. Waxay sidoo kale fuliyaan liisaska cunaqabataynta ee ay tahay inay maamulayaasha dhexdhexaadka ahi dhaqan geliyaan.
== <span class="anchor" id="anyuser"></span>Golayaasha ogeysiiska maamulayaasha ==
{{shortcut|WP:ANYUSER}}
Saddex golayaal ogeysiis oo waaweyn ayaa jira oo ay ka dhacaan wadahadallada maamulaha guud (isticmaale kasta wuxuu soo dhigi karaa ama ka qayb qaadan karaa wadahadallada halkaas):
* [[Wikipedia:Ogaysiiska Maamulka]] – Loo isticmaalo waxyaabaha ay maamulayaashu jeclaan karaan (ama u baahan karaan) inay ogaadaan, sida ogeysiisyada iyo macluumaadka guud.
– Loo isticmaalo arrimaha u baahan dareenka maamulayaasha soo maraya. In kasta oo mawduucyada halkan ay noqon karaan kuwo dhaadheer, golahan waxaa inta badan loogu talagalay dhacdooyinka iyo arrimaha kale ee u baahan talo ama dareen.
– Waa gole ogeysiis oo ficillada maamulka ee maamulayaasha lagaga wada hadli karo loona eegi karo bulshada ballaaran.
== Filashooyinka maamulnimada ==
{{shortcut|WP:ADMINEXPECT}}
=== Daryeelka iyo xukunka ===
Haddii la siiyo helitaanka, maamulayaashu waa inay daryeel ku muujiyaan isticmaalka hawlahan cusub, gaar ahaan awoodda ay u leeyihiin inay tirtiraan bogagga oo ay xannibaad saaraan isticmaalayaasha iyo cinwaannada IP (fiiri hage sida loo sameeyo ee maamulayaasha si aad u barato sida loo sameeyo waxyaalahan). Maamulayaasha cusub waa inay sidoo kale eegaan bogagga ku xiran liiska akhriska maamulayaasha ka hor intaysan isticmaalin awoodahooda maamul. Khaladaadka marmarka qaarkood la sameeyo waa la aqbalaa laakiin khaladaadka halista ah ama soo noqnoqda, ama kuwa ku lug leh xad-gudubyada hab-dhaqanka maamulaha, marmarka qaarkood lama aqbalo.
Qalabka maamulaha sidoo kale waa in lagu isticmaalo xukun taxaddar leh; waxay qaadan kartaa xoogaa waqti ah maamulaha cusub inuu barto goorta ay ugu fiican tahay in la isticmaalo qalabka, waxayna qaadan kartaa bilo in la helo dareen wanaagsan oo ku saabsan muddada ku habboon ee la dejinayo marka la isticmaalayo qalabka sida xannibaadda iyo ilaalinta bogga ee khilaafaadka adag. Maamulayaasha cusub waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay si tartiib ah u bilaabaan oo ay ka dhistaan khibrad meelaha ay ku barteen, iyo inay dadka kale waydiiyaan haddii ay shaki qabaan.
=== Hab-dhaqanka maamulaha ===
{{shortcut|WP:ADMINCOND}}
Maamulayaashu waa inay ku hoggaamiyaan tusaale ahaan, isla markaana, sida ''dhammaan tafatirayaasha'', ay ugu dhaqmaan si ixtiraam leh, rayid ah oo ay ula falgalaan kuwa kale ''mar kasta''. Maamulayaashu kama xoroobaan {{em|wax kasta}} oo ka mid ah siyaasadaha la dejiyay ee Wikipedia; waxaa laga filayaa inay raacaan oo ay gutaan waajibaadkooda sida ugu fiican ee awooddooda ah. Khaladaadka marmarka qaarkood waa kuwo si buuxda ula jaanqaadi kara isticmaalka qalabka maamulaha; maamulayaasha looma filayo inay noqdaan kuwo kaamil ah. Si kastaba ha ahaatee, carqaladaynta joogtada ah ama halista ah ee Wikipedia iyada oo loo marayo dabeecad sida [[Wikipedia:Anshax|aan rayid ahayn]] ama tafatirid niyad-xumo ah waa mid aan la jaanqaadi karin oo ah ''khilaaf toos ah'' oo lala leeyahay filashooyinka iyo mas'uuliyadaha maamulayaasha, iyo xukunka xun ee joogtada ah ama fool xun ayaa horseed u noqon kara in laga xayuubiyo qalabka maamulaha. Maamulayaashu waa inay ku dadaalaan inay tusaale u noqdaan heerarka sare ee ixtiraamka iyo rayidnimada, iyo tafatirkooda, wada-hadalladooda, is-dhexgalkooda, iyo hab-dhaqankoodu waa inay dejiyaan tusaalaha dhammaan tafatirayaasha kale ''mar kasta''. Tani waa labadaba ''shuruud'' iyo ''xaalad'' haysashada mudnaanta maamulaha.
Maamulayaashu waa inay maskaxda ku hayaan inay haystaan boqollaal saaxiibo ah. Sidaa darteed, haddii maamule uusan u hoggaansami karin siyaasadaha goobta oo uusan noqon karin mid rayid ah (xitaa marka uu la macaamilayo isticmaalayaasha muujinaya dabeecad dhibaat leh) inta uu wax ka qabanayo arrin go'an, maamuluhu waa inuu arrinta u keenaa gole ogeysiin ama u gudbiyaa maamule kale si uu wax uga qabto, halkii uu ka sii dari lahaa dhibaatada hab-dhaqan xumo.
=== Xisaabtanka ===
{{shortcut|WP:ADMINACCT}}
Maamulayaashu waxay ka xisaabtamaan ficilladooda ku lug leh qalabka maamulaha, maadaama ficillada maamulaha ee aan la sharaxin ay niyad-jabiyaan tafatirayaasha kale. Iyadoo lagu xaddidayo oo keliya xuduudaha [[Wikipedia:Anshax|rayidnimada]], [[Wikipedia:Ma jiraan weeraro shaqsiyeed|ka fogaanshaha weerarrada shakhsi ahaaneed]], iyo [[Wikipedia:U qaado niyad wanaagsan|u qaadashada niyad wanaagga]], tafatirayaashu waxay xor u yihiin inay wax ka weydiiyaan ama dhaleeceeyaan ficillada maamulaha. Maamulayaasha waxaa laga filayaa inay si degdeg ah oo rayid ah uga jawaabaan su'aalaha ku saabsan hab-dhaqankooda Wikipedia la xiriira iyo ficillada maamulka, gaar ahaan inta lagu jiro wada-hadallada bulshada ee golayaasha ogeysiiska ama inta lagu jiro habsocodka Guddiga Garsoorka. Maamulayaashu waa inay caddeeyaan ficilladooda marka la codsado.
Maamulayaasha si halis ah ama soo noqnoqda ugu dhaqma si dhibaato leh, ama lumiyay kalsoonida bulshada, waxaa la cunaqabteyn karaa ama laga xayuubin karaa xuquuqdooda maamulaha Guddiga Garsoorka ama codsiga dib-u-celinta xuquuqda. Tani waxay dhacday ama waxaa la soo jeediyay ficillada soo socda:
* Maamulnimo "niyad-xumo ah" ([[Wikipedia:Sock puppetry|isticmaalka akoonno badan oo been-abuur ah]], xadgudub weyn oo kalsooni ah,
{{spaced ndash}}tani waxay noqon kartaa mid lala yeesho tafatirayaasha (tusaale ahaan, la'aanta digniinaha habboon ama sharraxaadaha ficillada), ama si wax looga qabto welwelka bulshada (gaar ahaan marka la raadiyo sharraxaadyo ama faallooyin kale oo halis ah)
**In kasta oo hababka ugu wanaagsan ee maamulayaashu ay yihiin inay suurtageliyaan iimaylka iyo ogeysiisyada, looma baahna inay sidaas sameeyaan, mana aha inay akhriyaan ama ka jawaabaan haddii la suurtogeliyey. Maamulayaasha aan suurtagelin ogeysiisyada waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay arrintan ku muujiyaan boggooda isticmaalaha.
* Xadgudub soo noqnoqda, joogto ah, ama fool xun oo ku saabsan qalab ama oggolaansho isticmaale oo la socota qalabka maamulaha (sida u guurista faylasha ama isticmaalka [[Wikipedia:Rollback|dib-u-celinta]]) {{endash}} maamulaha waxaa laga xayuubin karaa mudnaanta maamulka si buuxda oo keliya si looga saaro helitaanka oggolaanshaha isticmaale ee la socda.
* Xukun xumo soo noqnoqda ama joogto ah.
=== Amniga ===
{{shortcut|WP:SECUREADMIN}}
Siyaasadda Wikipedia ee shuruudaha xoogga erayga sirta ah waxay ka rabtaa maamulayaashu inay haystaan ereyo sir ah oo xooggan iyo inay raacaan hababka amniga shakhsi ahaaneed ee habboon. Maadaama ay leeyihiin awood ay ku geystaan waxyeello goobta oo dhan ah hal tafatire, akoon maamule oo la jabsaday waa la xannibi doonaa, mudnaantiisana waa laga qaadi doonaa sababo la xiriira amniga goobta. Xaaladaha qaarkood, ka qaadista mudnaanta waxay noqon kartaa mid joogto ah. Maamule kasta oo la ogaado inuu haysto eray sir ah oo ka yar 8 xaraf ama ku jira [https://github.com/danielmiessler/SecLists/blob/master/Passwords/Common-Credentials/10k-most-common.txt 10,000-ka eray sir ah ee ugu caansan] sidoo kale waa laga qaadi karaa xuquuqda maamulka. Go'aanka ku saabsan dib-u-siinta xuquuqda maamulka maamulayaasha si ku-meel-gaar ah looga qaaday waxaa loo daayay Guddiga Garsoorka, kuwaas oo tixgelin doona in mulkiilaha saxda ah ee akoonka la aqoonsaday, iyo aragtidooda ku saabsan dhacdada iyo maamulka iyo amniga (oo ay ku jiraan amniga mustaqbalka ee suurtagalka ah) ee akoonka.
Xaqiijinta laba-tallaabo ah waa la heli karaa si loo sii sugo akoonnada loogana ilaaliyo isticmaalka aan la oggolayn.
Maamulayaashu waa inaysan '''marnaba''' la wadaagin eraygooda sirta ah ama akoonkooda qof kale, sabab kasta ha ahaatee. Haddii ay ogaadaan in eraygooda sirta ah la jabsaday, ama akoonkooda si kale loo jabsaday (xitaa haddii uu yahay tafatire ama qof ay yaqaaniin oo ay aaminsan yihiin), waa inay isku dayaan inay beddelaan isla markiiba, ama haddii kale u sheegaan maamule sare si si ku-meel-gaar ah looga qaado xuquuqda maamulka. Isticmaalayaasha ku guuldarreysta inay soo sheegaan isticmaalka aan la oggolayn ee akoonkooda waxaa laga qaadi doonaa xuquuqda maamulka. Isticmaalka aan la oggolayn waxaa loo tixgeliyaa 'xaalad muran leh', mana jirto in xuquuqda si otomaatig ah dib loogu soo celiyo.
== <span class="anchor" id="INVOLVED"></span><span class="anchor" id="UNINVOLVED"></span><span class="anchor" id="involved"></span><span class="anchor" id="uninvolved"></span>Maamulayaasha ku lugta leh ==
{{shortcut|WP:INVOLVED|WP:UNINVOLVED}}
{{Quote box
| quote = "Ninna ma aha garsoore ku habboon kiisa u gaar ah"
| source = Thomas Hobbes, ''Leviathan Leviathan''
}}
Guud ahaan, tafatirayaashu waa aysan u dhaqmin maamulayaal ahaan khilaafaadka ay ku lug lahaayeen. Tani waa sababta oo ah maamulayaasha lugta leh waxay noqon karaan, ama u muuqan karaan, kuwo aan awood u lahayn inay gaaraan go'aanno ujeeddo leh khilaafaadka ay dhinac ka ahaayeen ama ay dareen xooggan ka qabaan. Lug lahaanshaha waxaa bulshadu si ballaaran u fasiraysaa inay ku jirto khilaafaadyo hadda jira ama la soo dhaafay oo lala yeeshay tafatire (ama tafatirayaal), iyo khilaafaadka mowduucyada, dhib ma laha dabeecadda ama da'da khilaafka.
Hal digniin oo muhiim ah ayaa ah in maamulaha la falgalay tafatire ama goob mowduuc ah ''sii ahaan doona doorka maamulka oo kaliya'', ama kaasoo ka qaybgal kiisii hore uu ahaa mid yar ama tafaftirro cad oo aan muujin eex, waa {{em|aan lug lahayn}} mana laga horjoogsado inuu ka shaqeeyo awood maamul oo la xiriirta tafatirahaas ama goobta mowduuca ah. Digniinaha, wadahadal deggan oo macquul ah iyo sharraxaadda digniinahaas, talada ku saabsan caadooyinka bulshada, iyo talooyinka ku saabsan erayada suurtogalka ah iyo hababka ma ka dhigayaan maamulaha mid lug leh.
Kiisaska tooska ah (tusaale ahaan, burburinta muuqata, bulshadu waxay taariikh ahaan taageertay ficilka cad ee maamulaha kasta - xitaa haddii uu lug leeyahay - iyadoo la saleynayo in maamule kasta oo macquul ah uu u badan yahay inuu gaari lahaa gabagabadaas oo kale. In kasta oo ay jiraan wax ka reebitaan ku saabsan mamnuucidda tafatirayaasha lugta leh ee qaadaya ficil maamul, weli waa habka ugu wanaagsan ee kiisaska uu maamuluhu u muuqan karo inuu lug leeyahay in arrinta loo gudbiyo maamule kale iyada oo la marayo golayaasha ogeysiiska ee khuseeya.
Tafatirayaasha aan maamulayaasha ahayn ee xanibaya wadahadallada
iyo qiimaynta is-afgaradka waxaa lagu hayaa isla heerarkaas; tafatirayaasha xanibaya wadahadalladaas waa inaysan ku lug lahaan wadahadalka laftiisa ama khilaafaadka la xiriira.
== <span class="anchor" id="Grievances by users"></span><span class="anchor" id='Grievances by users ("administrator abuse")'></span>Cabashooyinka ==
{{shortcut|WP:ADMINABUSE|WP:ADMINISTRATORABUSE}}
Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in maamuluhu u dhaqmay si aan habboonayn, waa inuu si toos ah u muujiyaa welwelkiisa maamulaha mas'uulka ka ah oo uu isku dayaa inay xal gaaraan si nidaamsan oo rayid ah. Haddii aan arrinta lagu xallin labada dhinac u dhexeeya, isticmaayaashu waxay ku sii wadi karaan xallinta khilaafka (fiiri qaybtan hoose wixii macluumaad dheeraad ah). Hal hab oo suurtagal ah waa in la bilaabo wadahadal dib u eegista ficilka maamulka ama golaha ogeysiiska maamulayaasha si loo codsado jawaab celinta bulshada {{endash}} si kastaba ha ahaatee, cabasho sidayaashu waa inay ogaadaan in hab dhaqankooda la siman yahay oo la tixgeliyo sida isticmaalaha ay ka wada hadlayaan. Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in si aan habboonayn loo xanibay, wuxuu mari karaa habka codsiga xanibaada waa uu sharaxi karaa xaaladda iyo sababta ay u rumeysan yihiin in xiriddu ay tahay mid aan habboonayn ama aan la caddayn karin.
In kasta oo Guddiga Garsoorka ausan si caadi ah u eegin Xanibaha gaagaaban ama caadiga ah, welwelka ku saabsan caafimaadka maamulaha iyo ku habboonaanta doorka waxaa loo keeni karaa guddiga iyadoo lala wato Codsi Garsoor, badanaa marka hababka kale ee xallinta khilaafka ay guuldarraysanayaan iyo marka habkani yahay ikhtiyaarka ugu dambeeya.
== Si khaldan u adeegsiga qalabka maamulka ==
{{shortcut|WP:TOOLMISUSE}}
Si khaldan u adeegsiga qalabka maamulka waxaa loo tixgeliyaa ''arrin aad u culus''. Qalabkan waxaa la siiyaa isticmaalayaasha lagu kalsoon yahay si ay ugu fuliyaan hawlaha dayactirka iyo hawlo kale, waana in mar walba loo adeegsadaa si taxaddar leh, xilkasnimo leh, dadaal ku habboon iyo go'aan-qaadasho wanaagsan. Si xun u adeegsiga qalabka maamulka si culus waxay horseedi kartaa cunaqabatayn ama xitaa in xuquuqda maamulka laga qaado. Haddii isticmaale uu aaminsan yahay in maamule uusan qalabkiisa maamulka u adeegsan si waafaqsan siyaasadaha iyo tilmaamaha Wikipedia ee jira, waa inuu marka hore walaaciisa iyo arrimaha uu qabo si toos ah ugala hadlo maamulaha ay khusayso. Haddii arrinta si toos ah loo xallin waayo, ama la go'aamiyo in ay lagama maarmaan tahay ama habboon tahay in bulshada inteeda kale lala socodsiiyo, isticmaalayaashu waxay walaacooda ku soo bandhigi karaan meel ay bulshada inteeda kale dib ugu eegto.
Xaaladaha caadiga ah ee ay habboon tahay in laga fogaado adeegsiga qalabka maamulka waxaa ka mid ah:
* ''Isku dhac dano ama dhexdhexaadnimo la'aan'' – Maamulayaashu caadi ahaan waa inaysan qalabkooda u adeegsan arrimaha ay si shakhsi ah ugu lug leeyihiin (tusaale ahaan, khilaaf nuxur ah oo ay dhinac ka yihiin).
* ''Caadooyinka bulshada ama siyaasadaha'' – Marka siyaasad ama caado bulsheed ay si cad u tilmaamayso inaan qalabka la adeegsan, waa inaan la adeegsan iyada oo aan la bixin sharraxaad muujinaysa in arrinta si taxaddar leh loo tixgeliyey iyo sababta ka-reebitaanka (dhifka ah) loogu arkay mid macquul ah.
* ''Tallaabooyinka maamulaha ee la xiriira tafatirka lacagta lagu bixiyo'' – Qalabka maamulka looma adeegsan karo qayb ka mid ah hawl tafatir lacag lagu bixiyo, marka laga reebo xaaladaha lacagta ay bixiso Aasaaska Wikimedia ama shirkad xiriir la leh WMF.
* ''Ka noqoshada tallaabooyinka maamulayaasha kale'' – Tallaabooyinka maamulayaasha kale waa in la ixtiraamaa, gaar ahaan marka maamulaha tallaabada qaaday uu isagu arrinta ku lug leeyahay; badanaa waa in marka hore wada-hadal lala yeeshaa.
* ''Dib u celinta tallaabo maamul oo hore loo soo celiyey'' (mararka qaarkood loo yaqaan "dagaalka giraangiraha").
Hoos ka eeg faahfaahinta arrimahan iyo ka-reebitaannada aadka u yar.
Xitaa marka adeegsiga qalabku u muuqdo mid macquul ah, haddii shaki jiro waxaa habboon in maamule kale oo madax-bannaan laga codsado inuu arrinta dib u eego oo, haddii ay habboon tahay, uu tallaabada qaado.
=== Ka noqoshada tallaabada maamule kale ===
{{shortcut|WP:RAAA}}
Maamulayaasha waxaa laga filayaa inay yeeshaan go'aan-qaadasho wanaagsan, waxaana la aaminsan yahay inay si taxaddar leh uga fiirsadeen tallaabooyinka ama go'aannada ay qaadaan iyagoo maamulayaal ah. Maamulayaashu way isku khilaafi karaan, laakiin tallaabooyinka maamulka waa inaan dib loo celin sabab la'aan. Waa in marka hore si taxaddar leh looga fiirsadaa arrinta, isla markaana (haddii ay u badan tahay in tallaabada laga hor yimaado) lala yeeshaa wada-hadal kooban maamulaha tallaabada laga soo horjeedo, haddii maamulahaasi weli diyaar yahay.
==== Xaaladaha gaarka ah ====
Xaaladaha qaarkood, xeerka guud ee ka dhanka ah dib u celinta tallaabada maamule kale ma khuseeyo:
* '''Xannibaadaha uu soo rogay Guddiga Garsoorka:''' Xannibaadaha uu oggolaaday Guddiga Garsoorka waa inay lahaadaan tilmaam cad oo muujinaysa halka ay ka yimaadeen, sida "Guddiga Garsoorka awgiis" ama "Codsiga Guddiga Garsoorka oo keliya". Maamulayaashu waa inay xannibaadahaas dhigaan, yareeyaan ama ka qaadaan oo keliya marka ay haystaan oggolaansho qoraal ah oo hore uga yimid Guddiga.
* '''Xannibaadaha CheckUser:''' Xannibaadaha lagu calaamadeeyay "Xannibaadda CheckUser" (taas oo ah, xannibaad ku salaysan natiijooyinka qarsoon ee CheckUser) waa inaysan ka noqon maamulayaasha aan heli karin qalabka CheckUser. Cabashooyinka ku saabsan xannibaadahan badanaa waxaa lagu dhageystaa Wikipedia gudaheeda, laakiin xaaladaha khasabka ah waxaa dhageysan kara Guddiga Garsoorka. Bishii Luulyo 2010, maamulayaasha waxaa la xusuusiyey inaysan ka noqon karin xannibaadaha CheckUser iyaga oo aan oggolaansho hore ka helin Guddiga ama CheckUser.
* '''Xannibaadaha Oversight:''' Xannibaadaha lagu calaamadeeyay "Xannibaadda Oversight" (taas oo ah, xannibaadaha ku salaysan macluumaad la qariyey) waa inaysan ka noqon maamulayaasha aan haysan xuquuqda Oversight. Bishii Maarso 2013, Guddiga Garsoorku wuxuu go'aamiyey inaan xannibaadaha Oversight laga noqon karin iyada oo aan oggolaansho hore laga helin Guddiga ama Oversighter.
* '''Xannibaadaha VRT ee la xiriira isku dhaca danaha:''' Xannibaadaha la saaray iyada oo loo marayo safka VRT ee la xiriira isku dhaca danaha, kuwaas oo ay ku jiraan lambarka tigidhka ee sababta u ah xannibaadda, waa inaan laga noqon iyada oo aan oggolaansho laga helin maamule heli kara safkaas ama Guddiga Garsoorka. Tani waxay khusaysaa go'aankii Abriil 2026.
=== <span class="anchor" id="Wheel war"></span>Dib u celinta tallaabo hore loo celiyey ("dagaalka giraangiraha") ===
{{shortcut|WP:WHEEL|WP:WW}}
Marka maamule kale uu ''hore u'' celiyey tallaabo maamul, aad bay u yar tahay in ay jirto sabab sharci ah oo maamulihii hore ama maamule kale ugu celin karo tallaabadaas ama tallaabo la mid ah, iyada oo aan marka hore la yeelan wada-hadal cad oo horseeda go'aan ku dhisan is-afgarad. Dagaalka giraangiruhu waa xaalad uu maamule ka noqdo tallaabo maamul oo uu qaaday maamule kale, balse halkii laga wada-hadli lahaa khilaafka, qalabka maamulka si is-daba-joog ah loogu adeegsado in lagu tirtiro ama dib loogu sameeyo tallaabada. Marka laga reebo xaalado aad u yar, tallaabo maamul oo dib loo celiyey waa inaan mar kale la soo celin iyada oo aan la helin is-afgarad.
<div style="border: 2px solid #990000; background-color: #FF000030; border-radius: 1em; padding: 0.5em 1em; color:inherit;">
<strong style="font-weight:normal;">Ha ku celin tallaabo maamul oo dib loo celiyey marka aad ogtahay in maamule kale uu ka soo horjeedo. Ha sii wadin silsilad dib-u-celin maamul ah iyada oo aan wada-hadal jirin. Khilaafaadka maamulka ku xalli {{underline|wada-hadal}}.</strong>
</div>
Dagaalka giraangiruhu badanaa wuxuu horseedaa codsi degdeg ah oo loo gudbiyo Guddiga Garsoorka. Cunaqabataynta lagu soo rogo dagaalka giraangiraha waxay u dhexayn kartaa canaan iyo digniin, xannibaad ku-meel-gaar ah, ilaa in xuquuqda maamulka laga qaado, xitaa marka ay tahay dhacdadii ugu horreysay. Waxaa jiray dhowr kiis oo Guddiga Garsoorku ka garnaqay kuwaas oo la xiriiray dagaalka giraangiraha.
Ereygaas waxaa sidoo kale taariikh ahaan loo adeegsan jiray in lagu tilmaamo maamule si aan habboonayn u celinaya noocyo gaar ah oo tallaabooyin rasmi ah.
Wikipedia waxay ku shaqaysaa ruuxa [[Wikipedia:Is afgarad|is-afgaradka]]; khilaafaadka waa in lagu xalliyaa wada-hadal xushmad leh, halkii ay ka noqon lahaayeen loollan awoodeed. Waxaa jira xaalado yar oo dagaalku ka habboonaan karo wada-hadalka ama mudan in lagu halis geliyo sumcaddaada wanaagsan. Haddii aad dareento ''rabitaan'' ah inaad gasho dagaalka giraangiraha, isku day beddelladan:
* Raadi wada-hadal wax dhisaya oo ujeeddadiisu tahay dejinta xaaladda iyo ku soo celinta habraacyada caadiga ah. Qaadashada hab-dhaqan deggan oo qaboojinaya xaaladda, adigoo si ula kac ah u sharraxaya mowqifkaaga, way caawin kartaa. Xaaladaha qaarkood, iimaylku wuxuu suurtagelin karaa in talo shakhsi ah oo daacad ah la bixiyo, taas oo aan si fudud loogu soo bandhigi karin wiki-gan.
* Haddii aad ka welwelsan tahay hab-dhaqan xumo, sug oo ha ku degdegin tallaabo. Marka ay jirto <strong>si xun u adeegsiga qalabka maamulka oo halis ah ama aad u fool xun</strong>, tixgeli inaad cabasho u gudbiso [[Wikipedia:Ogaysiiska Maamulka|Guddiga Garsoorka]].
* Haddii aad ka welwelsan tahay in wada-shaqayn la'aanta ama dib-u-dhaca wada-hadalku ay xaaladda si dhakhso ah uga sii dari karto ama ay ka dhigi karto mid aan habboonayn, mararka qaarkood waxaa macquul ah in iimayl loo diro Guddiga Garsoorka si loogu wargeliyo xaaladda ama looga codsado faragelin ama talo degdeg ah. Tani waxay si gaar ah u khusayn kartaa xaaladaha ay ku lug leeyihiin macluumaad aan dadweyne ahayn ama ay dhici karto waxyeello.
* Xusuusnow inaad haysato boqollaal saaxiibbo ah: keligaa ma tihid, badanaana arrimaha waxaa sii xumeeya go'aan-qaadasho liidata. Haddii lagu arko adigoo si wanaagsan u dhaqmaya, arrintu badanaa si dhakhso ah ayay u dhammaan doontaa, si kasta oo ay hadda u muuqato mid xun. Mararka qaarkood waxa ugu wanaagsan waa inaad nasasho qaadato oo aad is dejiso.
Ereyga "giraangir" wuxuu ka yimid sharraxaadda akoonnada leh mudnaanta sare ee kombiyuutarradii waaweynaa ee PDP-10 iyo TOPS-20, halkaas oo "giraangir" loogu adeegsan jiray si la mid ah ereyga "xidid" ee nidaamyada Linux/Unix.<ref>{{cite web|title=Wheel |url=http://www.catb.org/jargon/html/W/wheel.html |access-date=8 June 2021 |work=Jargon File 4.4.7 |publisher=Eric S. Raymond}}</ref>
<ref>{{cite web|title=Wheel bit |url=http://www.catb.org/jargon/html/W/wheel-bit.html |access-date=8 June 2021 |work=Jargon File 4.4.7 |publisher=Eric S. Raymond}}</ref>
==== Xaaladaha gaarka ah ====
Waxaa jira xaalado gaar ah oo ka reeban mabda'an guud. (Fiiro gaar ah: ka reebitaannadani hal jiho oo keliya ayay u shaqeeyaan.)
* '''Taariikh-nololeedyada dadka nool''' – Waxyaabaha la tirtiray sababtoo ah waxay jebinayaan siyaasadda taariikh nololeedyada dadka nool (BLP) dib ayaa loo tirtiri karaa haddii dib loo soo celiyo, haddii ay weli waafaqsanayn siyaasadda BLP.
* '''Asturnaanta''' – Macluumaadka shakhsiga ah ee la tirtiray iyadoo la raacayo siyaasadda asturnaanta ee Hay'adda Wikimedia Foundation dib ayaa loo tirtiri karaa haddii dib loo soo celiyo.
* '''Xaalad degdeg ah''' – Haddii ay jirto suurtagalnimo macquul ah oo ah in mashruuca ama qof uu soo gaari karo dhaawac dhab ah, dhow ama culus haddii aan tallaabo lagu qaadin awoodaha maamulka, maamule ayaa tallaabo qaadi kara inta dood laga yeelanayo. Tallaabooyinkan caadi ahaan dib looma celin karo (waana la soo celin karaa haddii dib loo celiyo) ilaa dood habboon laga yeesho.
* '''Ilaalinta bogga inta uu socdo dagaal tafatir''' – Tallaabooyinka macquulka ah ee ay maamulayaasha aan khilaafka ku lug lahayn qaadaan si ay u dejiyaan dagaal tafatir oo muuqda oo kulul, iyaga oo ilaalinaya bogga lagu muransan yahay, waa inay ixtiraamaan <strong>dhammaan</strong> isticmaalayaashu. Ilaalintana dib ayaa loo soo celin karaa haddii loo baahdo, ilaa ay caddaato in dagaalka tafatirku aanu dib u bilaaban doonin ama is afgarad lagu gaaro in ilaalinta laga qaado.
== <span class="anchor" id="Removal of adminship (desysopping)"></span>Dib u eegista iyo ka qaadista xuquuqda maamulaha ==
{{shortcut|WP:DESYSOP}}
Xuquuqda maamulaha waxaa lagala noqon karaa go'aan ka soo baxa Guddiga Garsoorka. Garsoorayaashu waxay sidoo kale dooran karaan inay maamulayaasha dhibaatada keena ku soo rogaan ciqaabo ka fudud, oo ay ka mid yihiin xaddididda adeegsiga awoodaha qaarkood ama gelinta muddada kormeerka maamulaha.
Bulshadu waxay bilaabi kartaa codsi dib loogu eegayo maamulaha, kaas oo looga baahan yahay in xaaladdiisa maamulnimo dib loo xaqiijiyo iyada oo loo marayo codsi cusub oo maamulnimo (RRfA).<ref name="recall" /> Maamulayaasha qaarkood ayaa iskood u codsada in xaaladdooda dib loo xaqiijiyo marka ay jiraan duruufo gaar ah. Eeg {{Section link|#Soo celinta maamulaha}}. Isticmaalayaashu sidoo kale waxay adeegsan karaan habka xallinta khilaafaadka si ay u codsadaan in laga dhiibto aragti ku saabsan ku habboonaanta maamulaha.
Awoodda farsamo ee lagaga qaado akoon xuquuqda maamulaha waxaa leh kooxaha isticmaalayaasha ee bureaucrat-yada iyo steward-yada (eeg [[Special:ListGroupRights]]). Xaaladaha degdegga ah ee isticmaalayaasha maxalliga ahi aanay awoodin ama aanay diyaar u ahayn inay tallaabo qaadaan, siyaasadda xuquuqaha guud waxay steward-yada u oggolaanaysaa inay ilaaliyaan danaha ugu wanaagsan ee Wikipedia iyaga oo ka qaadaya xuquuqaha maamulka ama si guud u xannibaya akoonnada, kaddibna arrinta u gudbinaya Guddiga Garsoorka.
=== Ka qaadista xuquuqda maamulaha sababo la xiriira dhaqdhaqaaq la'aan ===
{{shortcut|WP:INACTIVITY}}
Maamulayaasha buuxiya mid ama labadaba shuruudahan soo socda waxaa lagala noqon karaa xuquuqdooda maamulnimo sababo la xiriira dhaqdhaqaaq la'aan:<ref>Maamulayaasha qaarkood ayaa dib loogu yeeray sababtoo ah heerka dhaqdhaqaaqooda ayaa wax yar uun ka sarreeyay shuruudahan. Maamulayaasha aan firfircoonayn waxaa lagu dhiirrigelinayaa inay si dhab ah ugu soo laabtaan mashruuca, halkii ay samayn lahaayeen wax ka beddello aan macno badan lahayn oo keliya si aan looga qaadin xuquuqaha maamulka.</ref>
# Aan samayn wax-ka-beddel ama tallaabo maamul ugu yaraan 12 bilood gudahood.
# Sameeyay wax ka yar 100 wax-ka-beddel muddo 60 bilood ah.
Ka qaadistan xuquuqda maamulaha xaaladaha qaarkood waa laga noqon karaa (eeg {{Section link|#Soo celinta qalabka maamulka}}), mana aha mid loo qaadanayo qiimayn ku saabsan sida isticmaaluhu u adeegsaday awoodaha maamulka ama xaq u lahaanshihiisa. Kahor inta aan xuquuqda maamulaha lagala noqon, waa in laba jeer lagala soo xiriiro bogga wadahadalka isticmaalaha, iyadoo ku xiran shuruudda la buuxiyay:
:Shuruudda (1): Hal bil ka hor codsiga ka qaadista xuquuqda maamulaha, iyo mar kale dhowr maalmood ka hor inta aan ka qaadistu dhaqan gelin.
:Shuruudda (2): Saddex bilood ka hor codsiga ka qaadista xuquuqda maamulaha, iyo mar kale hal bil ka hor inta aan ka qaadistu dhaqan gelin.
Intaa waxaa dheer, tafatire kasta oo celcelis ahaan sameeya wax ka yar 50 wax-ka-beddel sannadkii muddo shan sano ah waa in sannad kasta farriin loogu diro boggiisa wadahadalka, laguna wargeliyo inuu mustaqbalka halis ugu jiro inuu ka hoos maro heerka loo baahan yahay.
Ka qaadista xuquuqda maamulaha sababo la xiriira dhaqdhaqaaq la'aan waa inay maamulaan bureaucrat-yada Wikipedia-da Ingiriisiga. Faallada lagu qoro diiwaanka xuquuqaha isticmaalaha waa inay si cad u muujisaa in ka qaadista xuquuqdu ay tahay tallaabo habraaceed oo keliya.
Haddii loo baahdo, bogga isticmaalaha waa in wax laga beddelaa si loo caddeeyo xaaladdiisa, gaar ahaan haddii ay jiraan qaybo uu ku jiro.
=== Ka qaadista xuquuqda si ikhtiyaari ah ===
Maamulayaashu waxay codsan karaan in laga qaado awoodaha maamulka iyaga oo codsigooda ku gudbinaya guddiga ogeysiisyada bureaucrat-yada.
=== Khilaafaadka ama cabashooyinka ===
{{see|Wikipedia:Xallinta khilaafaadka}}
Inta badan, khilaafaadka lala galo maamulayaasha waa in lagu xalliyaa habka caadiga ah ee xallinta khilaafaadka. Haddii khilaafku si weyn u taabanayo kartida isticmaalaha ee maamulnimo (sida si cad oo khaldan u adeegsiga awoodaha maamulka, go'aanno si daran u qaldan ama si joogto ah u qaldan, ama dhibaatooyin la xiriira hab-dhaqanka), ama haddii wada-hadalku fashilmo, waxaa la adeegsan karaa tallaabooyinka soo socda:
=== Dib u eegista maamulaha ===
Bulshadu waxay bilaabi kartaa codsi dib loogu eegayo maamulaha, kaas oo looga baahan yahay in xaaladdiisa maamulnimo dib loo xaqiijiyo iyada oo loo marayo codsi cusub oo maamulnimo (RRfA); xuquuqda maamulaha waa lagala noqonayaa haddii maamuluhu aanu bilaabin RRfA muddo 30 maalmood gudahood ah kaddib marka codsiga dib u eegistu gaaro 25 saxiix, ama haddii uu ku guuldarraysto RRfA.
Marka laga soo tago habraacan, maamule kasta wuxuu ballan qaadi karaa inuu si ikhtiyaari ah xilka uga dego haddii la buuxiyo shuruudo gaar ah. Shuruudahaas maamule kastaa isaga ayaa dejista, waxaana badanaa lagu faahfaahiyaa bogaggiisa isticmaalaha. Maamulayaasha sameeya ballanqaadyada noocaas ah waxay wakhti kasta beddeli karaan ama ka noqon karaan ballanqaadyadooda hore. Inta badan ballanqaadyadan ikhtiyaariga ah waxaa la sameeyay ka hor intii aan habraaca RRfA loo soo bandhigin dhammaan maamulayaasha.
=== Dib u eegista Guddiga Garsoorka ===
Tani waa habraac aan ikhtiyaari ahayn. Guud ahaan, Guddiga Garsoorku wuxuu dalbadaa in marka hore la tijaabiyo tallaabooyinka kale ee xallinta khilaafaadka ka hor inta aanu faragelin, sida in arrinta lagu soo bandhigo guddiga ogeysiisyada maamulayaasha ee dhacdooyinka. Si kastaba ha ahaatee, haddii arrintu aad u culus tahay, Guddiga Garsoorku wuxuu faragelin karaa marxalad hore. Tallaabooyinka uu guddigu go'aansan karo inay habboon yihiin waxaa ka mid ah digniino, canaan, xaddidaadyo iyo ka qaadista xuquuqda maamulaha.
=== Maamulayaasha lagu soo rogay mamnuucid ===
{{shortcut|WP:BANDESYSOP}}
Guud ahaan, maamulayaasha lagu soo rogay xaddidaado ay ka mid yihiin mamnuucid mawduuc gaar ah, mamnuucid isdhexgal ama xannibaad muddo kasta ah waxay sii haysanayaan awoodahooda maamulka, ilaa mid ka mid ah habraacyada kor ku xusan lagu dabaqo mooyaane. Si kastaba ha ahaatee, sida dhammaan xuquuqaha kale ee isticmaalayaasha la siiyo, awoodaha maamulka waxaa lagala noqonayaa isticmaalaha lagu soo rogo mamnuucid bulsho oo aan waqti cayiman lahayn, taas oo ka dhaqan gelaysa dhammaan Wikipedia-da.
== <span class="anchor" id="Resysop"></span>Dib u soo celinta awoodaha maamulka ==
{{shortcut|WP:RESTORATION}}
Iyadoo aan loo eegin habraacii lagu qaaday awoodaha maamulka, tafatire kasta wuxuu xor u yahay inuu mar kale codsado awoodahaas isaga oo adeegsanaya habraaca codsiyada maamulnimada.<ref>Marka laga reebo dadka uu go'aan gaar ah oo Guddiga Garsoorka ama cunaqabatayn bulsho ka hor istaagayo inay codsadaan.</ref>
Maamulayaashii hore waxay mar kale codsan karaan awoodaha maamulka kaddib marka si ikhtiyaari ah looga qaado ama looga qaado sababo la xiriira dhaqdhaqaaq la'aan. Codsiga waa la aqbalaa haddii aanay jirin mid ka mid ah xaaladahan soo socda:
* '''Awoodaha maamulka waxaa laga qaaday maamulaha xilli ay jireen shaki iyo walaac ku saabsan xaaladdiisa.''' Haddii ay jireen su'aalo culus oo ku saabsan ku habboonaanta xaaladda maamulnimo ee maamulihii hore markii uu xilka ka degayay ama laga qaadayay, codsiga waxaa loo gudbinayaa habraaca codsiyada maamulnimada. Xaaladaha shakiga leh, dib u siinta awoodaha maamulka waa dib loo dhigayaa ilaa dood ballaaran oo bulshadu ka qaybqaadato la qabto lana soo afjaro.
* '''Awoodaha maamulka waxaa laga qaaday mamnuucid bulsho oo ka dhaqan gashay dhammaan Wikipedia-da awgeed.''' Marka awoodaha maamulka ee tafatire laga qaado mamnuucid bulsho oo ka dhaqan gashay dhammaan Wikipedia-da awgeed, tafatiruhu waa inuu mar kale ku codsadaa habraaca caadiga ah si uu awoodaha maamulka dib ugu helo.<ref>Marka laga reebo xaaladaha dhifka ah ee mamnuucidda laga noqdo sababtoo ah bulshadu khalad ayay samaysay, balse aan ahayn keliya sababtoo ah rafcaan laga qaatay mamnuucidda oo lagu guulaystay; xaaladdaas, ka qaadista awoodaha maamulka iyadana waa laga noqonayaa. Eeg [[Special:Permalink/1155585586#Alternate proposal (Procedural community desysop)|codsigii faallo-bixinta ee 2023]].</ref>
* '''{{vanchor|Dhaqdhaqaaq la'aan muddo dheer ah}}'''
**'''In ka badan laba sano oo aan wax ka beddel la samayn.''' Haddii tafatire uu ugu yaraan laba sano oo xiriir ah aan wax ka beddel samayn inta u dhexaysa ka qaadista awoodaha maamulka iyo codsiga dib loogu soo celinayo, sabab kasta oo awoodaha looga qaaday ha ahaatee, tafatiruhu waa inuu dib ugu codsadaa awoodaha maamulka habraaca codsiyada maamulnimada; mar dambe suurtagal ma aha in dib-u-soo-celinta awoodaha maamulka laga codsado guddiga ogeysiisyada bureaucrat-yada. Haddii maamule awoodihiisa looga qaaday hal sano oo dhaqdhaqaaq la'aan ah awgeed, hal sano oo dheeraad ah oo uu si xiriir ah u sii ahaado mid aan firfircoonayn (isaga oo aan wax-ka-beddel samayn) laga bilaabo markii awoodaha looga qaaday dhaqdhaqaaq la'aanta awgeed ayaa ka dhigaysa in dib u soo celintiisa ay khasab ku noqoto codsi cusub oo maamulnimo.
** '''In ka badan shan sano tan iyo markii ugu dambaysay ee awoodaha maamulka la adeegsaday.''' Maamule kasta oo aan samayn tallaabo maamul oo diiwaangashan muddo shan sano ah, bureaucrat-yadu waa in aanay dib ugu soo celin awoodaha maamulka marka uu codsado.
* '''Amniga akoonka lama xaqiijin karo.''' Iyaga oo adeegsanaya go'aankooda, bureaucrat-yadu waxay diidi karaan inay awoodaha maamulka dib ugu soo celiyaan tafatire haddii aanay ku qancin in akoonka uu gacanta ku hayo isla qofkii markii hore isticmaali jiray.
* '''Bureaucrat-ku si macquul ah uguma qancin in isticmaaluhu dib ugu soo laabtay firfircoonida ama uu damacsan yahay inuu dib ugu soo laabto firfircoonida tafatire ahaan.'''
Haddii shaki laga qabo ku habboonaanta dib u soo celinta awoodaha maamulka, dib u soo celinta waa in dib loo dhigaa ilaa dood ku filan la qabto oo is afgarad lagu gaaro dood ay bureaucrat-yadu ka qaybqaataan.
=== Habraaca ===
Maamulayaashii hore waxay codsan karaan in awoodaha maamulka dib loogu soo celiyo iyaga oo codsi ku qoraya guddiga ogeysiisyada bureaucrat-yada. Waxaa jira muddo dib u eegis oo caadi ahaan ah 24 saacadood ka hor inta aanu bureaucrat-ku aqbalin codsiga, iyadoo la raacayo habraacyada dib u soo-celinta awoodaha maamulka. Isbeddelka waxaa lagu diiwaangeliyaa liiska isticmaalayaasha dib loogu soo celiyay awoodaha maamulka.
== Taariikhda ==
{{shortcut|WP:DEAL|WP:NOBIGDEAL}}
Maalmihii ugu horreeyay ee Wikipedia, shaqaalaha Bomis oo keliya ayaa ahaa maamulayaal, maadaama erayga sirta ah ee server-ka loo baahnaa si wax looga beddelo dhinaca maamulka.<ref>[[:nostalgia:Wikipedia utilities/Old Page titles to be deleted talk]]</ref> Fikradda doorka maamulaha waxaa la soo jeediyay dabayaaqadii 2001, xilligii la horumarinayay noocii ugu horreeyay ee MediaWiki.<ref>[[:nostalgia:Wiki Administrators]]</ref> Aasaasaha Wikipedia, Jimmy Wales, ayaa si toos ah u magacaabay maamulayaashii ugu horreeyay bishii Febraayo 2002.
Marka la eego nidaamka xakamaynta gelitaanka ee ku salaysan doorarka ee hadda la isticmaalo, akoon kasta waxaa lagu calaamadeeyaa doorarka gaarka ah ee uu qaban karo; doorarkaas ayaa iyaguna go'aamiya awoodaha gaarka ah ee uu heli karo. Ujeeddadu ma ahayn in maamulayaashu noqdaan koox gaar ah oo ka dhex samaysanta bulshada. Taa beddelkeeda, maamulayaashu waa inay bulshada qayb ka ahaadaan sida tafatirayaasha kale. Qof kasta wuxuu Wikipedia ka qaban karaa inta badan hawlaha dayactirka iyo maamulka isaga oo aan lahayn awoodaha farsamo ee gaarka ah ee maamulayaasha la siiyo. Hadal inta badan dib loo soo xigto oo ku saabsan magaca iyo habraaca maamulnimada waxaa Jimmy Wales yiri bishii Febraayo 2003, isaga oo halkan ugu yeeraya maamulayaasha “sysops”:
{{anchor|No big deal}}
{{quote|Waxaan rabay oo keliya inaan sheego in noqoshada maamule aysan ahayn *arrin weyn*.
Waxaan u malaynayaa inaan si aan nidaam adag lahayn u magacaabi doono dad badan oo muddo ku jiray mashruuca inay maamulayaal noqdaan. Waxaan doonayaa inaan meesha ka saaro aragtida ah in jagadani leedahay "awood amar". Waa arrin farsamo oo keliya in awoodaha la siiyo maamulayaasha aan qof kasta la siin.
Ma jecli in halkan laga dareemo in helitaanka xaaladda maamulnimo ay tahay arrin aad u gaar ah.|Jimmy Wales|2003<ref>{{cite web| url = http://lists.wikimedia.org/pipermail/wikien-l/2003-February/001149.html| title = wikimedia.org archive entry}}</ref>}}
Si fudud haddii loo dhigo, inkasta oo adeegsiga saxda ah ee awoodaha iyo hab-dhaqanka habboon ay muhiim yihiin, haddana “inaad maamule tahay” lafteedu ma aha arrin muhiim ah.
Markii saamaynta dhaqameed iyo muuqaalka Wikipedia ee caalamka ay sii kordheen, bulshaduna ay la kortay, doorka maamulayaashu wuu kobcay, heerarka looga baahan yahay maamulnimaduna way sare u kaceen. Maadaama habraacyada looga baahan yahay ka qaadista awoodaha maamulka ay dheer yihiin, kuwaas oo inta badan ay ku jiraan isku dayo lagu xallinayo khilaafka ka hor inta aan arrinta loo gudbin garsoorka, bulshadu si taxaddar leh ayay u eegtaa codsiyada maamulnimada.
==Tixraacyada==
{{Reflist}}
== Xiriiriyeyaasha dibadda ==
* [[Meta:Administrators of Wikimedia projects/Wikipedias|Maamulayaasha dhammaan Wikipediyeyaasha]],
*[[:en:Wikipedia:Meta|Meta-Wiki]]
sub2wr1qm5mghcjcx7xes3kqxsmj0xc
311484
311481
2026-10-30T17:52:35Z
Isma4l
41797
/* */
311484
wikitext
text/x-wiki
{{Policy|WP:ADMIN|WP:SYSOP|WP:MOP}}
{{Ombox
|text = '''Kani ma aha bog lagu dhejiyo su'aalaha maamulayaasha.''' Taas beddelkeeda, isticmaal Codsashada dareenka maamulaha.|image=[[File:Symbol question.svg|link=|alt=|35px]]}}
{{Nutshell|Maamulayaashu waa tafatirayaal tabaruceyaal ah oo lagu kalsoon yahay, kuwaas oo loo oggolaaday inay adeegsadaan qalab gaar ah oo Wikipedia Soomaaliga ah. Waxaa laga filayaa inay ilaaliyaan heer sare oo anshax ah, si caddaalad ahna u adeegsadaan qalabkaas, isla markaana {{strong|marnaba}} aanay ugu adeegsan inay faa'iido ka helaan khilaaf.}}
{{Enforcement policy list}}
[[File:Wikipedia Administrator.svg|thumb|Qalabka maamulka ee Wikipedia waxaa badanaa lagu barbar dhigaa mop-ka nadaafadda, taasoo keenta in maamulnimada mararka qaarkood lagu sifeeyo in "la siiyay mop-ka". Sida qof nadiifiye ah oo dhab ah laga yaabo inuu furayaal u haysto xafiisyo ay shaqaalaha kale ka reeban yihiin, maamulayaashu waxay leeyihiin awoodo gaar ah oo door ah, laakiin - sidoo kale sida nadiifiyaha dhabta ah - kama muhiimsana tafatirayaasha kale.]]
'''Maamulayaasha''', oo si caadi ah loogu yaqaan '''admins''' ama '''sysops''' (hawl wadeenada nidaamka), waa tafatirayaasha [[Wikipedia]] ee la siiyay awoodda farsamo si ay u qabtaan ficilo gaar ah oo ku saabsan Wikipedia Soomaaliga. Kuwani waxaa ka mid ah awoodda ay u leeyihiin inay [[WP:BLOCK|xanibaan]] oo ay furaan akoonnada isticmaalaha, [[Ciwaanka IP-ga|cinwaannada IP]], iyo kala duwanaanshaha IP ee tifaftiridda, inay wax ka beddelaan bogagga si buuxda loo [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaaliyay]], inay codsadaan oo ay ka saaraan [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaalinta bogga]], inay [[WP:DELETE|tirtiraan]] oo ay soo celiyaan bogagga, inay wareejiyaan bogagga iyada oo aan la xaddidin, iyo inay isticmaalaan qalabka kale ee gaarka ah.
Maamulayaashu waxay qaataan mas'uuliyadahan iyagoo ah tabaruceyaal ka dib markii ay maraan habka dib u eegista bulshada ama iyagoo ay soo doorteen saaxiibadooda tafatirayaasha ah. Uma dhaqmaan sidii shaqaale ka tirsan [[Wikimedia Foundation|Aasaaska Wikimedia]]. Weligood looma baahna inay isticmaalaan qalabkooda mana aha inay marnaba u isticmaalaan si ay faa'iido uga helaan khilaaf ay ku lug lahaayeen. Maamulayaasha waa inaan lagu khaldin [[m:System administrators|maamulayaasha nidaamka Wikimedia]] ("sysadmins").
Wikipedia Soomaaliga wuxuu leeyahay {{NUMBEROFADMINS}} maamulayaal (fiiri {{Plainlink|url=//so.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ListUsers/sysop&limit=2000|name=liiska buuxa ee akoonnada leh mudnaanta maamulaha}} ama liisaska maamulayaasha ee heerka wax qabadka).
== <span class="anchor" id="POWERS"></span><span class="anchor" id="Powers"></span><span class="anchor" id="ABILITIES"></span><span class="anchor" id="Abilities"></span><span class="anchor" id="ADMINRIGHTS"></span><span class="anchor" id="MOPRIGHTS"></span>Awoodaha maamulayaasha ==
{{Shortcut|WP:MOPRIGHTS}}
Maamulayaashu waxay leeyihiin awood farsamo oo ay ku fuliyaan tallaabooyinka soo socda:
* [[Wikipedia:Xannibaadyo iyo mamnuucid|Xannibidda iyo ka qaadista xannibaadda]] akoonnada isticmaalayaasha, cinwaannada IP-ga iyo kala duwanaanshaha cinwaannada IP-ga ee tafatirka<ref>Xannibaadahani waxay ka hor istaagi karaan isticmaalayaasha inay tafatiraan bogag ama meel magacyo gaar ah, ama waxaa lagu dabaqi karaa goobta oo dhan iyo {{em|dhammaan bogagga}}.</ref>
* Codsashada, wax ka beddelidda iyo ka qaadista [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaalinta bogga]] si loo xaddido ama loo oggolaado tafatirka, rarista, abuurista iyo/ama soo gelinta faylasha
* Wax ka beddelidda bogagga si buuxda loo ilaaliyay
* [[Wikipedia:Xeerka Tirtirka|Tirtiridda]] bogagga leh 5,000 ama ka yar oo dib-u-eegis ah<ref>Bogagga leh in ka badan 5,000 oo dib-u-eegis ah waxaa tirtiri kara oo keliya [[Wikipedia:Steward|steward]].</ref>
* Daawashada iyo soo celinta bogagga la tirtiray
* [[Wikipedia:Tirtiridda taariikhda|Xaddididda iyo soo celinta muuqashada dadweynaha]] ee macluumaadka ku jira diiwaannada gaarka ah iyo dib-u-eegisyada bogagga
* Bixinta iyo ka qaadista xuquuqaha gaarka ah ee isticmaalayaasha, sida ay [[Wikipedia:Codsiga maamulka/Hordhac|codsadaan akoonnada isticmaalayaashu]]<ref>Maamulayaashu waxay bixin karaan oo ka qaadi karaan xuquuqaha abuuraha akoonka, confirmed, event organizer iyo IP block exempt. Waxay sidoo kale awood u leeyihiin inay bixiyaan oo ka qaadaan xuquuqaha been-abuurka ah ee AutoWikiBrowser iyo AFC, maadaama ay wax ka beddeli karaan bogagga si buuxda loo ilaaliyay.</ref>
* Wax ka beddelidda bogagga ku jira meel magaca MediaWiki, marka laga reebo bogagga JavaScript iyo CSS<ref>Kaliya [[Wikipedia:Interface administrators|maamulayaasha is-dhexgalka]] ayaa awood u leh inay wax ka beddelaan bogagga JavaScript iyo CSS ee ku jira meel magaca MediaWiki.</ref>
* Fulinta tallaabooyin kale oo gaar ah sida ku cad {{Section link|Special:ListGroupRights#sysop}}
Sida caadiga ah, maamulayaashu waxay mas'uul ka yihiin go'aaminta natiijada wada-hadallada qaarkood, sida wada-hadallada tirtiridda, wada-hadallada rarista iyo wada-hadallada dib-u-eegista rarista. Si kastaba ha ahaatee, tafatirayaasha aan maamulayaasha ahayn ayaa iyaguna xiri kara wada-hadallada.
== Noqoshada maamulaha ==
{{Shortcut|WP:CANDIDATE|WP:BECOMEADMIN}}
Wikipedia-ha Af-Soomaaliga, waxaa jira laba hab oo lagu noqdo maamule: in lagu gaaro is-afgarad ka dhasha wada-hadal dadweyne ama in lagu doorto cod qarsoodi ah. Wikipedia-ga Af-Soomaaligu wuxuu u baahan yahay in musharraxiinta maamulaha ay haystaan xuquuqda isticmaalaha [[Wikipedia:Autoconfirmed users|isticmaale si toos ah loo xaqiijiyay]]. ([[m:List of Wikipedias|Wikipedia-yada kale]] waxay leeyihiin siyaasado u gaar ah oo ku saabsan magacaabista maamulayaasha.)
'''Kaliya hal akoon oo qof leeyahay ayaa yeelan kara xuquuqda maamulka'''. Waxa keliya ee ka reeban waa in maamulayaashu ay maamuli karaan [[Wikipedia:Bots|bot-yo]] leh xuquuqda maamulka.
Xuquuqda maamulaha waxaa la bixiyaa muddo aan xaddidnayn, waxaana laga qaadaa oo keliya marka la codsado, xaaladaha ku lug leh faragelinta heerka sare ah ama sababo la xiriira dhaqdhaqaaq la'aan.
=== <span class="anchor" id="Request for adminship"></span>Codsashada maamulnimada iyada oo loo marayo is-afgarad ===
Isticmaale kasta oo si toos ah loo xaqiijiyay wuxuu bulshada ka codsan karaa maamulnimo ("RfA"). Si kastaba ha ahaatee, maamulayaasha waxaa laga filayaa inay bulshada dhexdeeda ku leeyihiin kalsooni iyo sumcad sare, sidaas darteed codsiyada ay soo gudbiyaan isticmaalayaasha aan lahayn khibrad ku filan badanaa ma guuleystaan. Tafatire kasta wuxuu ka faalloon karaa codsiga, wuxuuna musharrax kasta u qiimeyn karaa si gaar ah. Si kastaba ha ahaatee, kaliya tafatirayaasha haysta xuquuqda isticmaalaha si toos ah loo xaqiijiyay ayaa ka codayn kara codsiyada.
Ka hor inta aysan codsan ama aqbalin magacaabista, musharraxiintu guud ahaan waa inay ahaadaan tafatirayaal firfircoon oo joogto ah, lehna khibrad iyo aqoon ku filan oo ku saabsan habraacyada iyo dhaqamada Wikipedia. Waa inay ixtiraamaan oo fahmaan siyaasadaha Wikipedia, isla markaana ay kasbadeen kalsoonida guud ee bulshada. Musharraxiinta waxaa sidoo kale laga rabaa inay caddeeyaan haddii ay waligood Wikipedia lacag ku tafatireen. Su'aalaha arrintan la xiriira waxaa loo oggol yahay in la weydiiyo musharrax kasta iyo tafatire kasta oo bulshada ka tirsan inta uu socdo habka RfA.
Wada-hadalku wuxuu socdaa muddo toddoba maalmood ah, waxaana looga arrinsadaa in musharraxu noqdo maamule iyo in kale. Sida habraacyada kale ee ku salaysan is-afgaradka bulshada, RfA-yada waxaa lagu xayaysiiyaa [[:en:MediaWiki:Watchlist-messages|farriimaha liiska la-socodka tafatirayaasha]]. Bulshadu waxay dejisay xad ku saabsan su'aalaha: tafatire kasta ma weydiin karo musharraxa wax ka badan laba su'aalood. Sidoo kale lama oggola su'aalo ka kooban qaybo badan oo loo soo bandhigo sidii hal su'aal, balse dhab ahaantii ka kooban su'aalo badan oo ka badan xadka la oggol yahay. [[Wikipedia:Bureaucrats|Bureaucrats]] iyo la-socdayaasha loo xilsaaray waxay maamuli karaan RfA-yada, iyagoo la tacaalaya faallooyinka iyo/ama codadka ay u arkaan kuwo aan habboonayn.
Habka RfA wuxuu u oggolaanayaa tafatirayaasha kale inay wax badan ka ogaadaan musharraxa. Tafatirayaashu waxay qiimeeyaan ka-qaybgalka musharraxa iyo waayo-aragnimadiisa tafatire ahaan, waxayna la yeeshaan wada-hadallo si ay u fahmaan sida uu u garanayo doorka uu codsanayo. Tafatirayaashu waxay sheegaan inay taageersan yihiin ama ka soo horjeedaan codsiga, iyagoo soo bandhigaya sababahooda iyo aragtidooda ku saabsan musharraxa. Maamule bureaucrat ah oo aan arrinta ku lug lahayn ayaa markaas go'aaminaya inuu jiro [[Wikipedia:Is afgarad|is-afgarad]] lagu oggolaanayo codsiga iyo in kale. Go'aankani kuma salaysna oo keliya boqolleyda taageerada, laakiin ficil ahaan, inta badan RfA-yada hela taageero ka badan 75% way guuleystaan. Bulshadu waxay go'aamisay in ''guud ahaan'', RfA-yada hela taageero u dhexaysa 65% iyo 75% ay ku xiran yihiin go'aanka bureaucrat-yada. (Sidaas darteed, waxaa macquul ah in ku dhowaad dhammaan RfA-yada hela taageero ka yar 65% ay guuldarraystaan.)
In kasta oo RfA-gu yahay hab adag, haddana tayada jawaab-celinta iyo qiimaynta ay tafatirayaasha khibradda leh ka sameeyaan u-diyaargarowga iyo hab-dhaqanka musharraxa badanaa aad bay u sarreeyaan. Codsadayaasha aan ku guulaysan codsigooda balse tallaabooyin ka qaada waxyaabaha lagu dhaliilay waxay badanaa ku guuleystaan codsi dambe oo ay soo gudbiyaan bilo ka dib. Haddii aad xiisaynayso inaad codsato maamulnimo, waa inaad marka hore akhridaa hagaha codsashada maamulnimada iyo tilmaamaha magacaabista. Markaad diyaar u noqoto inaad codsato, waxaad magacaabistaada ku dari kartaa bogga [[Wikipedia:Codsiga maamulka]] ("RfA"), adigoo raacaya tilmaamaha boggaas.
=== Doorashooyinka maamulayaasha ===
Maamulayaasha waxaa sidoo kale lagu dooran karaa doorasho maamule oo cod qarsoodi ah lagu dhiibto. Doorashooyinka maamulayaasha, oo bilaabmay 2024, ma beddelayaan habka RfA, musharraxiinta doonaya inay noqdaanna si xor ah ayay u dooran karaan habka ay adeegsanayaan. Doorasho tijaabo ah ayaa la qabtay Oktoobar 2024. Doorashooyinka maamulayaasha waxaa si joogto ah loogu daray jadwalka shanta bilood ah, kaddib RfC la qabtay horraantii 2025. Marka laga reebo muddada ka horraysa doorashada ee loogu talagalay magacaabista musharraxiinta iyo diyaarinta codbixinta, habku wuxuu qaataa 12 maalmood: shan maalmood oo wada-hadal iyo su'aalo ah, oo ay ku xigto toddoba maalmood oo cod qarsoodi ah. Wareegyada doorashada iyo waqtiyada ay furmayaan marxalad kasta waxaa horay loogu sii shaaciyaa ogeysiisyo, oo ay ku jiraan farriimaha liiska la-socodka.
Marka codbixintu dhammaato, doorashada waxaa baaraya saddex [[Wikipedia:Check user|CheckUser]] ama [[Wikipedia:Steward|Steward]] oo ka tirsan Wikipedia-ga Af-Soomaaliga. Waxay hubinayaan codadka la isku celceliyey, kuwa aan u qalmin iyo kuwa ay dhiibteen akoonnada been-abuurka ah, iyagoo tirtiraya codadkaas marka loo baahdo. Marka baaritaanku dhammaado, codadka waa la tiriyaa, natiijooyinkana waa la shaaciyaa, maamulayaasha cusubna waxaa la siiyaa xuquuqda maamulka. Si uu u guuleysto, musharraxu waa inuu helaa ugu yaraan 70% taageero ah iyo kooram ka kooban ugu yaraan 20 cod oo taageero ah. Boqolleyda taageerada waxaa musharrax kasta loogu xisaabiyaa sidan: Taageerada / (Taageerada + Ka soo horjeedka). Codadka "Dhexdhexaad" laguma daro xisaabinta boqolleyda taageerada musharraxa, mana saameeyaan natiijada dhinacaas.
== Meelaha ay maamulayaashu si gaar ah uga caawin karaan ==
Xuquuqda maamuluhu waxay si weyn waxtar ugu yeelan kartaa qaybaha qaarkood ee Wikipedia:
* Ka hortagga kharribaadda
* Wax ka qabashada dhibaatooyinka xuquuqda daabacaadda
* Dhacdooyinka u baahan feejignaanta maamulayaasha
* Qaybaha [[Bogga Hore]], sida wararka iyo qaybta “Ma ogtahay?”
* La socodka isbeddellada dhow
* Codsiyada tirtiridda degdegga ah
* Dhaqangelinta xeerka saddexda jeer ee dib-u-celinta iyo wax ka qabashada xadgudubyada dagaalka tafatirka.
“Maamulayaasha aan ku lug lahayn” waxay sidoo kale ka caawin karaan maamulka Guddiga Garsoorka iyo xallinta khilaafaadka la xiriira meelaha iyo xaaladaha dhibaatada leh. Maamulayaasha doorkan ka shaqaynaya waa ''dhexdhexaad''; si toos ah uguma lug laha arrimaha ay dadka ka caawinayaan. Waxay sidoo kale fuliyaan liisaska cunaqabataynta ee ay tahay inay maamulayaasha dhexdhexaadka ahi dhaqan geliyaan.
== <span class="anchor" id="anyuser"></span>Golayaasha ogeysiiska maamulayaasha ==
{{shortcut|WP:ANYUSER}}
Saddex golayaal ogeysiis oo waaweyn ayaa jira oo ay ka dhacaan wadahadallada maamulaha guud (isticmaale kasta wuxuu soo dhigi karaa ama ka qayb qaadan karaa wadahadallada halkaas):
* [[Wikipedia:Ogaysiiska Maamulka]] – Loo isticmaalo waxyaabaha ay maamulayaashu jeclaan karaan (ama u baahan karaan) inay ogaadaan, sida ogeysiisyada iyo macluumaadka guud.
– Loo isticmaalo arrimaha u baahan dareenka maamulayaasha soo maraya. In kasta oo mawduucyada halkan ay noqon karaan kuwo dhaadheer, golahan waxaa inta badan loogu talagalay dhacdooyinka iyo arrimaha kale ee u baahan talo ama dareen.
– Waa gole ogeysiis oo ficillada maamulka ee maamulayaasha lagaga wada hadli karo loona eegi karo bulshada ballaaran.
== Filashooyinka maamulnimada ==
{{shortcut|WP:ADMINEXPECT}}
=== Daryeelka iyo xukunka ===
Haddii la siiyo helitaanka, maamulayaashu waa inay daryeel ku muujiyaan isticmaalka hawlahan cusub, gaar ahaan awoodda ay u leeyihiin inay tirtiraan bogagga oo ay xannibaad saaraan isticmaalayaasha iyo cinwaannada IP (fiiri hage sida loo sameeyo ee maamulayaasha si aad u barato sida loo sameeyo waxyaalahan). Maamulayaasha cusub waa inay sidoo kale eegaan bogagga ku xiran liiska akhriska maamulayaasha ka hor intaysan isticmaalin awoodahooda maamul. Khaladaadka marmarka qaarkood la sameeyo waa la aqbalaa laakiin khaladaadka halista ah ama soo noqnoqda, ama kuwa ku lug leh xad-gudubyada hab-dhaqanka maamulaha, marmarka qaarkood lama aqbalo.
Qalabka maamulaha sidoo kale waa in lagu isticmaalo xukun taxaddar leh; waxay qaadan kartaa xoogaa waqti ah maamulaha cusub inuu barto goorta ay ugu fiican tahay in la isticmaalo qalabka, waxayna qaadan kartaa bilo in la helo dareen wanaagsan oo ku saabsan muddada ku habboon ee la dejinayo marka la isticmaalayo qalabka sida xannibaadda iyo ilaalinta bogga ee khilaafaadka adag. Maamulayaasha cusub waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay si tartiib ah u bilaabaan oo ay ka dhistaan khibrad meelaha ay ku barteen, iyo inay dadka kale waydiiyaan haddii ay shaki qabaan.
=== Hab-dhaqanka maamulaha ===
{{shortcut|WP:ADMINCOND}}
Maamulayaashu waa inay ku hoggaamiyaan tusaale ahaan, isla markaana, sida ''dhammaan tafatirayaasha'', ay ugu dhaqmaan si ixtiraam leh, rayid ah oo ay ula falgalaan kuwa kale ''mar kasta''. Maamulayaashu kama xoroobaan {{em|wax kasta}} oo ka mid ah siyaasadaha la dejiyay ee Wikipedia; waxaa laga filayaa inay raacaan oo ay gutaan waajibaadkooda sida ugu fiican ee awooddooda ah. Khaladaadka marmarka qaarkood waa kuwo si buuxda ula jaanqaadi kara isticmaalka qalabka maamulaha; maamulayaasha looma filayo inay noqdaan kuwo kaamil ah. Si kastaba ha ahaatee, carqaladaynta joogtada ah ama halista ah ee Wikipedia iyada oo loo marayo dabeecad sida [[Wikipedia:Anshax|aan rayid ahayn]] ama tafatirid niyad-xumo ah waa mid aan la jaanqaadi karin oo ah ''khilaaf toos ah'' oo lala leeyahay filashooyinka iyo mas'uuliyadaha maamulayaasha, iyo xukunka xun ee joogtada ah ama fool xun ayaa horseed u noqon kara in laga xayuubiyo qalabka maamulaha. Maamulayaashu waa inay ku dadaalaan inay tusaale u noqdaan heerarka sare ee ixtiraamka iyo rayidnimada, iyo tafatirkooda, wada-hadalladooda, is-dhexgalkooda, iyo hab-dhaqankoodu waa inay dejiyaan tusaalaha dhammaan tafatirayaasha kale ''mar kasta''. Tani waa labadaba ''shuruud'' iyo ''xaalad'' haysashada mudnaanta maamulaha.
Maamulayaashu waa inay maskaxda ku hayaan inay haystaan boqollaal saaxiibo ah. Sidaa darteed, haddii maamule uusan u hoggaansami karin siyaasadaha goobta oo uusan noqon karin mid rayid ah (xitaa marka uu la macaamilayo isticmaalayaasha muujinaya dabeecad dhibaat leh) inta uu wax ka qabanayo arrin go'an, maamuluhu waa inuu arrinta u keenaa gole ogeysiin ama u gudbiyaa maamule kale si uu wax uga qabto, halkii uu ka sii dari lahaa dhibaatada hab-dhaqan xumo.
=== Xisaabtanka ===
{{shortcut|WP:ADMINACCT}}
Maamulayaashu waxay ka xisaabtamaan ficilladooda ku lug leh qalabka maamulaha, maadaama ficillada maamulaha ee aan la sharaxin ay niyad-jabiyaan tafatirayaasha kale. Iyadoo lagu xaddidayo oo keliya xuduudaha [[Wikipedia:Anshax|rayidnimada]], [[Wikipedia:Ma jiraan weeraro shaqsiyeed|ka fogaanshaha weerarrada shakhsi ahaaneed]], iyo [[Wikipedia:U qaado niyad wanaagsan|u qaadashada niyad wanaagga]], tafatirayaashu waxay xor u yihiin inay wax ka weydiiyaan ama dhaleeceeyaan ficillada maamulaha. Maamulayaasha waxaa laga filayaa inay si degdeg ah oo rayid ah uga jawaabaan su'aalaha ku saabsan hab-dhaqankooda Wikipedia la xiriira iyo ficillada maamulka, gaar ahaan inta lagu jiro wada-hadallada bulshada ee golayaasha ogeysiiska ama inta lagu jiro habsocodka Guddiga Garsoorka. Maamulayaashu waa inay caddeeyaan ficilladooda marka la codsado.
Maamulayaasha si halis ah ama soo noqnoqda ugu dhaqma si dhibaato leh, ama lumiyay kalsoonida bulshada, waxaa la cunaqabteyn karaa ama laga xayuubin karaa xuquuqdooda maamulaha Guddiga Garsoorka ama codsiga dib-u-celinta xuquuqda. Tani waxay dhacday ama waxaa la soo jeediyay ficillada soo socda:
* Maamulnimo "niyad-xumo ah" ([[Wikipedia:Sock puppetry|isticmaalka akoonno badan oo been-abuur ah]], xadgudub weyn oo kalsooni ah,
{{spaced ndash}}tani waxay noqon kartaa mid lala yeesho tafatirayaasha (tusaale ahaan, la'aanta digniinaha habboon ama sharraxaadaha ficillada), ama si wax looga qabto welwelka bulshada (gaar ahaan marka la raadiyo sharraxaadyo ama faallooyin kale oo halis ah)
**In kasta oo hababka ugu wanaagsan ee maamulayaashu ay yihiin inay suurtageliyaan iimaylka iyo ogeysiisyada, looma baahna inay sidaas sameeyaan, mana aha inay akhriyaan ama ka jawaabaan haddii la suurtogeliyey. Maamulayaasha aan suurtagelin ogeysiisyada waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay arrintan ku muujiyaan boggooda isticmaalaha.
* Xadgudub soo noqnoqda, joogto ah, ama fool xun oo ku saabsan qalab ama oggolaansho isticmaale oo la socota qalabka maamulaha (sida u guurista faylasha ama isticmaalka [[Wikipedia:Rollback|dib-u-celinta]]) {{endash}} maamulaha waxaa laga xayuubin karaa mudnaanta maamulka si buuxda oo keliya si looga saaro helitaanka oggolaanshaha isticmaale ee la socda.
* Xukun xumo soo noqnoqda ama joogto ah.
=== Amniga ===
{{shortcut|WP:SECUREADMIN}}
Siyaasadda Wikipedia ee shuruudaha xoogga erayga sirta ah waxay ka rabtaa maamulayaashu inay haystaan ereyo sir ah oo xooggan iyo inay raacaan hababka amniga shakhsi ahaaneed ee habboon. Maadaama ay leeyihiin awood ay ku geystaan waxyeello goobta oo dhan ah hal tafatire, akoon maamule oo la jabsaday waa la xannibi doonaa, mudnaantiisana waa laga qaadi doonaa sababo la xiriira amniga goobta. Xaaladaha qaarkood, ka qaadista mudnaanta waxay noqon kartaa mid joogto ah. Maamule kasta oo la ogaado inuu haysto eray sir ah oo ka yar 8 xaraf ama ku jira [https://github.com/danielmiessler/SecLists/blob/master/Passwords/Common-Credentials/10k-most-common.txt 10,000-ka eray sir ah ee ugu caansan] sidoo kale waa laga qaadi karaa xuquuqda maamulka. Go'aanka ku saabsan dib-u-siinta xuquuqda maamulka maamulayaasha si ku-meel-gaar ah looga qaaday waxaa loo daayay Guddiga Garsoorka, kuwaas oo tixgelin doona in mulkiilaha saxda ah ee akoonka la aqoonsaday, iyo aragtidooda ku saabsan dhacdada iyo maamulka iyo amniga (oo ay ku jiraan amniga mustaqbalka ee suurtagalka ah) ee akoonka.
Xaqiijinta laba-tallaabo ah waa la heli karaa si loo sii sugo akoonnada loogana ilaaliyo isticmaalka aan la oggolayn.
Maamulayaashu waa inaysan '''marnaba''' la wadaagin eraygooda sirta ah ama akoonkooda qof kale, sabab kasta ha ahaatee. Haddii ay ogaadaan in eraygooda sirta ah la jabsaday, ama akoonkooda si kale loo jabsaday (xitaa haddii uu yahay tafatire ama qof ay yaqaaniin oo ay aaminsan yihiin), waa inay isku dayaan inay beddelaan isla markiiba, ama haddii kale u sheegaan maamule sare si si ku-meel-gaar ah looga qaado xuquuqda maamulka. Isticmaalayaasha ku guuldarreysta inay soo sheegaan isticmaalka aan la oggolayn ee akoonkooda waxaa laga qaadi doonaa xuquuqda maamulka. Isticmaalka aan la oggolayn waxaa loo tixgeliyaa 'xaalad muran leh', mana jirto in xuquuqda si otomaatig ah dib loogu soo celiyo.
== <span class="anchor" id="INVOLVED"></span><span class="anchor" id="UNINVOLVED"></span><span class="anchor" id="involved"></span><span class="anchor" id="uninvolved"></span>Maamulayaasha ku lugta leh ==
{{shortcut|WP:INVOLVED|WP:UNINVOLVED}}
{{Quote box
| quote = "Ninna ma aha garsoore ku habboon kiisa u gaar ah"
| source = Thomas Hobbes, ''Leviathan Leviathan''
}}
Guud ahaan, tafatirayaashu waa aysan u dhaqmin maamulayaal ahaan khilaafaadka ay ku lug lahaayeen. Tani waa sababta oo ah maamulayaasha lugta leh waxay noqon karaan, ama u muuqan karaan, kuwo aan awood u lahayn inay gaaraan go'aanno ujeeddo leh khilaafaadka ay dhinac ka ahaayeen ama ay dareen xooggan ka qabaan. Lug lahaanshaha waxaa bulshadu si ballaaran u fasiraysaa inay ku jirto khilaafaadyo hadda jira ama la soo dhaafay oo lala yeeshay tafatire (ama tafatirayaal), iyo khilaafaadka mowduucyada, dhib ma laha dabeecadda ama da'da khilaafka.
Hal digniin oo muhiim ah ayaa ah in maamulaha la falgalay tafatire ama goob mowduuc ah ''sii ahaan doona doorka maamulka oo kaliya'', ama kaasoo ka qaybgal kiisii hore uu ahaa mid yar ama tafaftirro cad oo aan muujin eex, waa {{em|aan lug lahayn}} mana laga horjoogsado inuu ka shaqeeyo awood maamul oo la xiriirta tafatirahaas ama goobta mowduuca ah. Digniinaha, wadahadal deggan oo macquul ah iyo sharraxaadda digniinahaas, talada ku saabsan caadooyinka bulshada, iyo talooyinka ku saabsan erayada suurtogalka ah iyo hababka ma ka dhigayaan maamulaha mid lug leh.
Kiisaska tooska ah (tusaale ahaan, burburinta muuqata, bulshadu waxay taariikh ahaan taageertay ficilka cad ee maamulaha kasta - xitaa haddii uu lug leeyahay - iyadoo la saleynayo in maamule kasta oo macquul ah uu u badan yahay inuu gaari lahaa gabagabadaas oo kale. In kasta oo ay jiraan wax ka reebitaan ku saabsan mamnuucidda tafatirayaasha lugta leh ee qaadaya ficil maamul, weli waa habka ugu wanaagsan ee kiisaska uu maamuluhu u muuqan karo inuu lug leeyahay in arrinta loo gudbiyo maamule kale iyada oo la marayo golayaasha ogeysiiska ee khuseeya.
Tafatirayaasha aan maamulayaasha ahayn ee xanibaya wadahadallada
iyo qiimaynta is-afgaradka waxaa lagu hayaa isla heerarkaas; tafatirayaasha xanibaya wadahadalladaas waa inaysan ku lug lahaan wadahadalka laftiisa ama khilaafaadka la xiriira.
== <span class="anchor" id="Grievances by users"></span><span class="anchor" id='Grievances by users ("administrator abuse")'></span>Cabashooyinka ==
{{shortcut|WP:ADMINABUSE|WP:ADMINISTRATORABUSE}}
Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in maamuluhu u dhaqmay si aan habboonayn, waa inuu si toos ah u muujiyaa welwelkiisa maamulaha mas'uulka ka ah oo uu isku dayaa inay xal gaaraan si nidaamsan oo rayid ah. Haddii aan arrinta lagu xallin labada dhinac u dhexeeya, isticmaayaashu waxay ku sii wadi karaan xallinta khilaafka (fiiri qaybtan hoose wixii macluumaad dheeraad ah). Hal hab oo suurtagal ah waa in la bilaabo wadahadal dib u eegista ficilka maamulka ama golaha ogeysiiska maamulayaasha si loo codsado jawaab celinta bulshada {{endash}} si kastaba ha ahaatee, cabasho sidayaashu waa inay ogaadaan in hab dhaqankooda la siman yahay oo la tixgeliyo sida isticmaalaha ay ka wada hadlayaan. Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in si aan habboonayn loo xanibay, wuxuu mari karaa habka codsiga xanibaada waa uu sharaxi karaa xaaladda iyo sababta ay u rumeysan yihiin in xiriddu ay tahay mid aan habboonayn ama aan la caddayn karin.
In kasta oo Guddiga Garsoorka ausan si caadi ah u eegin Xanibaha gaagaaban ama caadiga ah, welwelka ku saabsan caafimaadka maamulaha iyo ku habboonaanta doorka waxaa loo keeni karaa guddiga iyadoo lala wato Codsi Garsoor, badanaa marka hababka kale ee xallinta khilaafka ay guuldarraysanayaan iyo marka habkani yahay ikhtiyaarka ugu dambeeya.
== Si khaldan u adeegsiga qalabka maamulka ==
{{shortcut|WP:TOOLMISUSE}}
Si khaldan u adeegsiga qalabka maamulka waxaa loo tixgeliyaa ''arrin aad u culus''. Qalabkan waxaa la siiyaa isticmaalayaasha lagu kalsoon yahay si ay ugu fuliyaan hawlaha dayactirka iyo hawlo kale, waana in mar walba loo adeegsadaa si taxaddar leh, xilkasnimo leh, dadaal ku habboon iyo go'aan-qaadasho wanaagsan. Si xun u adeegsiga qalabka maamulka si culus waxay horseedi kartaa cunaqabatayn ama xitaa in xuquuqda maamulka laga qaado. Haddii isticmaale uu aaminsan yahay in maamule uusan qalabkiisa maamulka u adeegsan si waafaqsan siyaasadaha iyo tilmaamaha Wikipedia ee jira, waa inuu marka hore walaaciisa iyo arrimaha uu qabo si toos ah ugala hadlo maamulaha ay khusayso. Haddii arrinta si toos ah loo xallin waayo, ama la go'aamiyo in ay lagama maarmaan tahay ama habboon tahay in bulshada inteeda kale lala socodsiiyo, isticmaalayaashu waxay walaacooda ku soo bandhigi karaan meel ay bulshada inteeda kale dib ugu eegto.
Xaaladaha caadiga ah ee ay habboon tahay in laga fogaado adeegsiga qalabka maamulka waxaa ka mid ah:
* ''Isku dhac dano ama dhexdhexaadnimo la'aan'' – Maamulayaashu caadi ahaan waa inaysan qalabkooda u adeegsan arrimaha ay si shakhsi ah ugu lug leeyihiin (tusaale ahaan, khilaaf nuxur ah oo ay dhinac ka yihiin).
* ''Caadooyinka bulshada ama siyaasadaha'' – Marka siyaasad ama caado bulsheed ay si cad u tilmaamayso inaan qalabka la adeegsan, waa inaan la adeegsan iyada oo aan la bixin sharraxaad muujinaysa in arrinta si taxaddar leh loo tixgeliyey iyo sababta ka-reebitaanka (dhifka ah) loogu arkay mid macquul ah.
* ''Tallaabooyinka maamulaha ee la xiriira tafatirka lacagta lagu bixiyo'' – Qalabka maamulka looma adeegsan karo qayb ka mid ah hawl tafatir lacag lagu bixiyo, marka laga reebo xaaladaha lacagta ay bixiso Aasaaska Wikimedia ama shirkad xiriir la leh WMF.
* ''Ka noqoshada tallaabooyinka maamulayaasha kale'' – Tallaabooyinka maamulayaasha kale waa in la ixtiraamaa, gaar ahaan marka maamulaha tallaabada qaaday uu isagu arrinta ku lug leeyahay; badanaa waa in marka hore wada-hadal lala yeeshaa.
* ''Dib u celinta tallaabo maamul oo hore loo soo celiyey'' (mararka qaarkood loo yaqaan "dagaalka giraangiraha").
Hoos ka eeg faahfaahinta arrimahan iyo ka-reebitaannada aadka u yar.
Xitaa marka adeegsiga qalabku u muuqdo mid macquul ah, haddii shaki jiro waxaa habboon in maamule kale oo madax-bannaan laga codsado inuu arrinta dib u eego oo, haddii ay habboon tahay, uu tallaabada qaado.
=== Ka noqoshada tallaabada maamule kale ===
{{shortcut|WP:RAAA}}
Maamulayaasha waxaa laga filayaa inay yeeshaan go'aan-qaadasho wanaagsan, waxaana la aaminsan yahay inay si taxaddar leh uga fiirsadeen tallaabooyinka ama go'aannada ay qaadaan iyagoo maamulayaal ah. Maamulayaashu way isku khilaafi karaan, laakiin tallaabooyinka maamulka waa inaan dib loo celin sabab la'aan. Waa in marka hore si taxaddar leh looga fiirsadaa arrinta, isla markaana (haddii ay u badan tahay in tallaabada laga hor yimaado) lala yeeshaa wada-hadal kooban maamulaha tallaabada laga soo horjeedo, haddii maamulahaasi weli diyaar yahay.
==== Xaaladaha gaarka ah ====
Xaaladaha qaarkood, xeerka guud ee ka dhanka ah dib u celinta tallaabada maamule kale ma khuseeyo:
* '''Xannibaadaha uu soo rogay Guddiga Garsoorka:''' Xannibaadaha uu oggolaaday Guddiga Garsoorka waa inay lahaadaan tilmaam cad oo muujinaysa halka ay ka yimaadeen, sida "Guddiga Garsoorka awgiis" ama "Codsiga Guddiga Garsoorka oo keliya". Maamulayaashu waa inay xannibaadahaas dhigaan, yareeyaan ama ka qaadaan oo keliya marka ay haystaan oggolaansho qoraal ah oo hore uga yimid Guddiga.
* '''Xannibaadaha CheckUser:''' Xannibaadaha lagu calaamadeeyay "Xannibaadda CheckUser" (taas oo ah, xannibaad ku salaysan natiijooyinka qarsoon ee CheckUser) waa inaysan ka noqon maamulayaasha aan heli karin qalabka CheckUser. Cabashooyinka ku saabsan xannibaadahan badanaa waxaa lagu dhageystaa Wikipedia gudaheeda, laakiin xaaladaha khasabka ah waxaa dhageysan kara Guddiga Garsoorka. Bishii Luulyo 2010, maamulayaasha waxaa la xusuusiyey inaysan ka noqon karin xannibaadaha CheckUser iyaga oo aan oggolaansho hore ka helin Guddiga ama CheckUser.
* '''Xannibaadaha Oversight:''' Xannibaadaha lagu calaamadeeyay "Xannibaadda Oversight" (taas oo ah, xannibaadaha ku salaysan macluumaad la qariyey) waa inaysan ka noqon maamulayaasha aan haysan xuquuqda Oversight. Bishii Maarso 2013, Guddiga Garsoorku wuxuu go'aamiyey inaan xannibaadaha Oversight laga noqon karin iyada oo aan oggolaansho hore laga helin Guddiga ama Oversighter.
* '''Xannibaadaha VRT ee la xiriira isku dhaca danaha:''' Xannibaadaha la saaray iyada oo loo marayo safka VRT ee la xiriira isku dhaca danaha, kuwaas oo ay ku jiraan lambarka tigidhka ee sababta u ah xannibaadda, waa inaan laga noqon iyada oo aan oggolaansho laga helin maamule heli kara safkaas ama Guddiga Garsoorka. Tani waxay khusaysaa go'aankii Abriil 2026.
=== <span class="anchor" id="Wheel war"></span>Dib u celinta tallaabo hore loo celiyey ("dagaalka giraangiraha") ===
{{shortcut|WP:WHEEL|WP:WW}}
Marka maamule kale uu ''hore u'' celiyey tallaabo maamul, aad bay u yar tahay in ay jirto sabab sharci ah oo maamulihii hore ama maamule kale ugu celin karo tallaabadaas ama tallaabo la mid ah, iyada oo aan marka hore la yeelan wada-hadal cad oo horseeda go'aan ku dhisan is-afgarad. Dagaalka giraangiruhu waa xaalad uu maamule ka noqdo tallaabo maamul oo uu qaaday maamule kale, balse halkii laga wada-hadli lahaa khilaafka, qalabka maamulka si is-daba-joog ah loogu adeegsado in lagu tirtiro ama dib loogu sameeyo tallaabada. Marka laga reebo xaalado aad u yar, tallaabo maamul oo dib loo celiyey waa inaan mar kale la soo celin iyada oo aan la helin is-afgarad.
<div style="border: 2px solid #990000; background-color: #FF000030; border-radius: 1em; padding: 0.5em 1em; color:inherit;">
<strong style="font-weight:normal;">Ha ku celin tallaabo maamul oo dib loo celiyey marka aad ogtahay in maamule kale uu ka soo horjeedo. Ha sii wadin silsilad dib-u-celin maamul ah iyada oo aan wada-hadal jirin. Khilaafaadka maamulka ku xalli {{underline|wada-hadal}}.</strong>
</div>
Dagaalka giraangiruhu badanaa wuxuu horseedaa codsi degdeg ah oo loo gudbiyo Guddiga Garsoorka. Cunaqabataynta lagu soo rogo dagaalka giraangiraha waxay u dhexayn kartaa canaan iyo digniin, xannibaad ku-meel-gaar ah, ilaa in xuquuqda maamulka laga qaado, xitaa marka ay tahay dhacdadii ugu horreysay. Waxaa jiray dhowr kiis oo Guddiga Garsoorku ka garnaqay kuwaas oo la xiriiray dagaalka giraangiraha.
Ereygaas waxaa sidoo kale taariikh ahaan loo adeegsan jiray in lagu tilmaamo maamule si aan habboonayn u celinaya noocyo gaar ah oo tallaabooyin rasmi ah.
Wikipedia waxay ku shaqaysaa ruuxa [[Wikipedia:Is afgarad|is-afgaradka]]; khilaafaadka waa in lagu xalliyaa wada-hadal xushmad leh, halkii ay ka noqon lahaayeen loollan awoodeed. Waxaa jira xaalado yar oo dagaalku ka habboonaan karo wada-hadalka ama mudan in lagu halis geliyo sumcaddaada wanaagsan. Haddii aad dareento ''rabitaan'' ah inaad gasho dagaalka giraangiraha, isku day beddelladan:
* Raadi wada-hadal wax dhisaya oo ujeeddadiisu tahay dejinta xaaladda iyo ku soo celinta habraacyada caadiga ah. Qaadashada hab-dhaqan deggan oo qaboojinaya xaaladda, adigoo si ula kac ah u sharraxaya mowqifkaaga, way caawin kartaa. Xaaladaha qaarkood, iimaylku wuxuu suurtagelin karaa in talo shakhsi ah oo daacad ah la bixiyo, taas oo aan si fudud loogu soo bandhigi karin wiki-gan.
* Haddii aad ka welwelsan tahay hab-dhaqan xumo, sug oo ha ku degdegin tallaabo. Marka ay jirto <strong>si xun u adeegsiga qalabka maamulka oo halis ah ama aad u fool xun</strong>, tixgeli inaad cabasho u gudbiso [[Wikipedia:Ogaysiiska Maamulka|Guddiga Garsoorka]].
* Haddii aad ka welwelsan tahay in wada-shaqayn la'aanta ama dib-u-dhaca wada-hadalku ay xaaladda si dhakhso ah uga sii dari karto ama ay ka dhigi karto mid aan habboonayn, mararka qaarkood waxaa macquul ah in iimayl loo diro Guddiga Garsoorka si loogu wargeliyo xaaladda ama looga codsado faragelin ama talo degdeg ah. Tani waxay si gaar ah u khusayn kartaa xaaladaha ay ku lug leeyihiin macluumaad aan dadweyne ahayn ama ay dhici karto waxyeello.
* Xusuusnow inaad haysato boqollaal saaxiibbo ah: keligaa ma tihid, badanaana arrimaha waxaa sii xumeeya go'aan-qaadasho liidata. Haddii lagu arko adigoo si wanaagsan u dhaqmaya, arrintu badanaa si dhakhso ah ayay u dhammaan doontaa, si kasta oo ay hadda u muuqato mid xun. Mararka qaarkood waxa ugu wanaagsan waa inaad nasasho qaadato oo aad is dejiso.
Ereyga "giraangir" wuxuu ka yimid sharraxaadda akoonnada leh mudnaanta sare ee kombiyuutarradii waaweynaa ee PDP-10 iyo TOPS-20, halkaas oo "giraangir" loogu adeegsan jiray si la mid ah ereyga "xidid" ee nidaamyada Linux/Unix.<ref>{{cite web|title=Wheel |url=http://www.catb.org/jargon/html/W/wheel.html |access-date=8 June 2021 |work=Jargon File 4.4.7 |publisher=Eric S. Raymond}}</ref>
<ref>{{cite web|title=Wheel bit |url=http://www.catb.org/jargon/html/W/wheel-bit.html |access-date=8 June 2021 |work=Jargon File 4.4.7 |publisher=Eric S. Raymond}}</ref>
==== Xaaladaha gaarka ah ====
Waxaa jira xaalado gaar ah oo ka reeban mabda'an guud. (Fiiro gaar ah: ka reebitaannadani hal jiho oo keliya ayay u shaqeeyaan.)
* '''Taariikh-nololeedyada dadka nool''' – Waxyaabaha la tirtiray sababtoo ah waxay jebinayaan siyaasadda taariikh nololeedyada dadka nool (BLP) dib ayaa loo tirtiri karaa haddii dib loo soo celiyo, haddii ay weli waafaqsanayn siyaasadda BLP.
* '''Asturnaanta''' – Macluumaadka shakhsiga ah ee la tirtiray iyadoo la raacayo siyaasadda asturnaanta ee Hay'adda Wikimedia Foundation dib ayaa loo tirtiri karaa haddii dib loo soo celiyo.
* '''Xaalad degdeg ah''' – Haddii ay jirto suurtagalnimo macquul ah oo ah in mashruuca ama qof uu soo gaari karo dhaawac dhab ah, dhow ama culus haddii aan tallaabo lagu qaadin awoodaha maamulka, maamule ayaa tallaabo qaadi kara inta dood laga yeelanayo. Tallaabooyinkan caadi ahaan dib looma celin karo (waana la soo celin karaa haddii dib loo celiyo) ilaa dood habboon laga yeesho.
* '''Ilaalinta bogga inta uu socdo dagaal tafatir''' – Tallaabooyinka macquulka ah ee ay maamulayaasha aan khilaafka ku lug lahayn qaadaan si ay u dejiyaan dagaal tafatir oo muuqda oo kulul, iyaga oo ilaalinaya bogga lagu muransan yahay, waa inay ixtiraamaan <strong>dhammaan</strong> isticmaalayaashu. Ilaalintana dib ayaa loo soo celin karaa haddii loo baahdo, ilaa ay caddaato in dagaalka tafatirku aanu dib u bilaaban doonin ama is afgarad lagu gaaro in ilaalinta laga qaado.
== <span class="anchor" id="Removal of adminship (desysopping)"></span>Dib u eegista iyo ka qaadista xuquuqda maamulaha ==
{{shortcut|WP:DESYSOP}}
Xuquuqda maamulaha waxaa lagala noqon karaa go'aan ka soo baxa Guddiga Garsoorka. Garsoorayaashu waxay sidoo kale dooran karaan inay maamulayaasha dhibaatada keena ku soo rogaan ciqaabo ka fudud, oo ay ka mid yihiin xaddididda adeegsiga awoodaha qaarkood ama gelinta muddada kormeerka maamulaha.
Bulshadu waxay bilaabi kartaa codsi dib loogu eegayo maamulaha, kaas oo looga baahan yahay in xaaladdiisa maamulnimo dib loo xaqiijiyo iyada oo loo marayo codsi cusub oo maamulnimo (RRfA).<ref name="recall" /> Maamulayaasha qaarkood ayaa iskood u codsada in xaaladdooda dib loo xaqiijiyo marka ay jiraan duruufo gaar ah. Eeg {{Section link|#Soo celinta maamulaha}}. Isticmaalayaashu sidoo kale waxay adeegsan karaan habka xallinta khilaafaadka si ay u codsadaan in laga dhiibto aragti ku saabsan ku habboonaanta maamulaha.
Awoodda farsamo ee lagaga qaado akoon xuquuqda maamulaha waxaa leh kooxaha isticmaalayaasha ee bureaucrat-yada iyo steward-yada (eeg [[Special:ListGroupRights]]). Xaaladaha degdegga ah ee isticmaalayaasha maxalliga ahi aanay awoodin ama aanay diyaar u ahayn inay tallaabo qaadaan, siyaasadda xuquuqaha guud waxay steward-yada u oggolaanaysaa inay ilaaliyaan danaha ugu wanaagsan ee Wikipedia iyaga oo ka qaadaya xuquuqaha maamulka ama si guud u xannibaya akoonnada, kaddibna arrinta u gudbinaya Guddiga Garsoorka.
=== Ka qaadista xuquuqda maamulaha sababo la xiriira dhaqdhaqaaq la'aan ===
{{shortcut|WP:INACTIVITY}}
Maamulayaasha buuxiya mid ama labadaba shuruudahan soo socda waxaa lagala noqon karaa xuquuqdooda maamulnimo sababo la xiriira dhaqdhaqaaq la'aan:<ref>Maamulayaasha qaarkood ayaa dib loogu yeeray sababtoo ah heerka dhaqdhaqaaqooda ayaa wax yar uun ka sarreeyay shuruudahan. Maamulayaasha aan firfircoonayn waxaa lagu dhiirrigelinayaa inay si dhab ah ugu soo laabtaan mashruuca, halkii ay samayn lahaayeen wax ka beddello aan macno badan lahayn oo keliya si aan looga qaadin xuquuqaha maamulka.</ref>
# Aan samayn wax-ka-beddel ama tallaabo maamul ugu yaraan 12 bilood gudahood.
# Sameeyay wax ka yar 100 wax-ka-beddel muddo 60 bilood ah.
Ka qaadistan xuquuqda maamulaha xaaladaha qaarkood waa laga noqon karaa (eeg {{Section link|#Soo celinta qalabka maamulka}}), mana aha mid loo qaadanayo qiimayn ku saabsan sida isticmaaluhu u adeegsaday awoodaha maamulka ama xaq u lahaanshihiisa. Kahor inta aan xuquuqda maamulaha lagala noqon, waa in laba jeer lagala soo xiriiro bogga wadahadalka isticmaalaha, iyadoo ku xiran shuruudda la buuxiyay:
:Shuruudda (1): Hal bil ka hor codsiga ka qaadista xuquuqda maamulaha, iyo mar kale dhowr maalmood ka hor inta aan ka qaadistu dhaqan gelin.
:Shuruudda (2): Saddex bilood ka hor codsiga ka qaadista xuquuqda maamulaha, iyo mar kale hal bil ka hor inta aan ka qaadistu dhaqan gelin.
Intaa waxaa dheer, tafatire kasta oo celcelis ahaan sameeya wax ka yar 50 wax-ka-beddel sannadkii muddo shan sano ah waa in sannad kasta farriin loogu diro boggiisa wadahadalka, laguna wargeliyo inuu mustaqbalka halis ugu jiro inuu ka hoos maro heerka loo baahan yahay.
Ka qaadista xuquuqda maamulaha sababo la xiriira dhaqdhaqaaq la'aan waa inay maamulaan bureaucrat-yada Wikipedia-da Ingiriisiga. Faallada lagu qoro diiwaanka xuquuqaha isticmaalaha waa inay si cad u muujisaa in ka qaadista xuquuqdu ay tahay tallaabo habraaceed oo keliya.
Haddii loo baahdo, bogga isticmaalaha waa in wax laga beddelaa si loo caddeeyo xaaladdiisa, gaar ahaan haddii ay jiraan qaybo uu ku jiro.
=== Ka qaadista xuquuqda si ikhtiyaari ah ===
Maamulayaashu waxay codsan karaan in laga qaado awoodaha maamulka iyaga oo codsigooda ku gudbinaya guddiga ogeysiisyada bureaucrat-yada.
=== Khilaafaadka ama cabashooyinka ===
{{see|Wikipedia:Xallinta khilaafaadka}}
Inta badan, khilaafaadka lala galo maamulayaasha waa in lagu xalliyaa habka caadiga ah ee xallinta khilaafaadka. Haddii khilaafku si weyn u taabanayo kartida isticmaalaha ee maamulnimo (sida si cad oo khaldan u adeegsiga awoodaha maamulka, go'aanno si daran u qaldan ama si joogto ah u qaldan, ama dhibaatooyin la xiriira hab-dhaqanka), ama haddii wada-hadalku fashilmo, waxaa la adeegsan karaa tallaabooyinka soo socda:
=== Dib u eegista maamulaha ===
Bulshadu waxay bilaabi kartaa codsi dib loogu eegayo maamulaha, kaas oo looga baahan yahay in xaaladdiisa maamulnimo dib loo xaqiijiyo iyada oo loo marayo codsi cusub oo maamulnimo (RRfA); xuquuqda maamulaha waa lagala noqonayaa haddii maamuluhu aanu bilaabin RRfA muddo 30 maalmood gudahood ah kaddib marka codsiga dib u eegistu gaaro 25 saxiix, ama haddii uu ku guuldarraysto RRfA.
Marka laga soo tago habraacan, maamule kasta wuxuu ballan qaadi karaa inuu si ikhtiyaari ah xilka uga dego haddii la buuxiyo shuruudo gaar ah. Shuruudahaas maamule kastaa isaga ayaa dejista, waxaana badanaa lagu faahfaahiyaa bogaggiisa isticmaalaha. Maamulayaasha sameeya ballanqaadyada noocaas ah waxay wakhti kasta beddeli karaan ama ka noqon karaan ballanqaadyadooda hore. Inta badan ballanqaadyadan ikhtiyaariga ah waxaa la sameeyay ka hor intii aan habraaca RRfA loo soo bandhigin dhammaan maamulayaasha.
=== Dib u eegista Guddiga Garsoorka ===
Tani waa habraac aan ikhtiyaari ahayn. Guud ahaan, Guddiga Garsoorku wuxuu dalbadaa in marka hore la tijaabiyo tallaabooyinka kale ee xallinta khilaafaadka ka hor inta aanu faragelin, sida in arrinta lagu soo bandhigo guddiga ogeysiisyada maamulayaasha ee dhacdooyinka. Si kastaba ha ahaatee, haddii arrintu aad u culus tahay, Guddiga Garsoorku wuxuu faragelin karaa marxalad hore. Tallaabooyinka uu guddigu go'aansan karo inay habboon yihiin waxaa ka mid ah digniino, canaan, xaddidaadyo iyo ka qaadista xuquuqda maamulaha.
=== Maamulayaasha lagu soo rogay mamnuucid ===
{{shortcut|WP:BANDESYSOP}}
Guud ahaan, maamulayaasha lagu soo rogay xaddidaado ay ka mid yihiin mamnuucid mawduuc gaar ah, mamnuucid isdhexgal ama xannibaad muddo kasta ah waxay sii haysanayaan awoodahooda maamulka, ilaa mid ka mid ah habraacyada kor ku xusan lagu dabaqo mooyaane. Si kastaba ha ahaatee, sida dhammaan xuquuqaha kale ee isticmaalayaasha la siiyo, awoodaha maamulka waxaa lagala noqonayaa isticmaalaha lagu soo rogo mamnuucid bulsho oo aan waqti cayiman lahayn, taas oo ka dhaqan gelaysa dhammaan Wikipedia-da.
== <span class="anchor" id="Resysop"></span>Dib u soo celinta awoodaha maamulka ==
{{shortcut|WP:RESTORATION}}
Iyadoo aan loo eegin habraacii lagu qaaday awoodaha maamulka, tafatire kasta wuxuu xor u yahay inuu mar kale codsado awoodahaas isaga oo adeegsanaya habraaca codsiyada maamulnimada.<ref>Marka laga reebo dadka uu go'aan gaar ah oo Guddiga Garsoorka ama cunaqabatayn bulsho ka hor istaagayo inay codsadaan.</ref>
Maamulayaashii hore waxay mar kale codsan karaan awoodaha maamulka kaddib marka si ikhtiyaari ah looga qaado ama looga qaado sababo la xiriira dhaqdhaqaaq la'aan. Codsiga waa la aqbalaa haddii aanay jirin mid ka mid ah xaaladahan soo socda:
* '''Awoodaha maamulka waxaa laga qaaday maamulaha xilli ay jireen shaki iyo walaac ku saabsan xaaladdiisa.''' Haddii ay jireen su'aalo culus oo ku saabsan ku habboonaanta xaaladda maamulnimo ee maamulihii hore markii uu xilka ka degayay ama laga qaadayay, codsiga waxaa loo gudbinayaa habraaca codsiyada maamulnimada. Xaaladaha shakiga leh, dib u siinta awoodaha maamulka waa dib loo dhigayaa ilaa dood ballaaran oo bulshadu ka qaybqaadato la qabto lana soo afjaro.
* '''Awoodaha maamulka waxaa laga qaaday mamnuucid bulsho oo ka dhaqan gashay dhammaan Wikipedia-da awgeed.''' Marka awoodaha maamulka ee tafatire laga qaado mamnuucid bulsho oo ka dhaqan gashay dhammaan Wikipedia-da awgeed, tafatiruhu waa inuu mar kale ku codsadaa habraaca caadiga ah si uu awoodaha maamulka dib ugu helo.<ref>Marka laga reebo xaaladaha dhifka ah ee mamnuucidda laga noqdo sababtoo ah bulshadu khalad ayay samaysay, balse aan ahayn keliya sababtoo ah rafcaan laga qaatay mamnuucidda oo lagu guulaystay; xaaladdaas, ka qaadista awoodaha maamulka iyadana waa laga noqonayaa. Eeg [[Special:Permalink/1155585586#Alternate proposal (Procedural community desysop)|codsigii faallo-bixinta ee 2023]].</ref>
* '''{{vanchor|Dhaqdhaqaaq la'aan muddo dheer ah}}'''
**'''In ka badan laba sano oo aan wax ka beddel la samayn.''' Haddii tafatire uu ugu yaraan laba sano oo xiriir ah aan wax ka beddel samayn inta u dhexaysa ka qaadista awoodaha maamulka iyo codsiga dib loogu soo celinayo, sabab kasta oo awoodaha looga qaaday ha ahaatee, tafatiruhu waa inuu dib ugu codsadaa awoodaha maamulka habraaca codsiyada maamulnimada; mar dambe suurtagal ma aha in dib-u-soo-celinta awoodaha maamulka laga codsado guddiga ogeysiisyada bureaucrat-yada. Haddii maamule awoodihiisa looga qaaday hal sano oo dhaqdhaqaaq la'aan ah awgeed, hal sano oo dheeraad ah oo uu si xiriir ah u sii ahaado mid aan firfircoonayn (isaga oo aan wax-ka-beddel samayn) laga bilaabo markii awoodaha looga qaaday dhaqdhaqaaq la'aanta awgeed ayaa ka dhigaysa in dib u soo celintiisa ay khasab ku noqoto codsi cusub oo maamulnimo.
** '''In ka badan shan sano tan iyo markii ugu dambaysay ee awoodaha maamulka la adeegsaday.''' Maamule kasta oo aan samayn tallaabo maamul oo diiwaangashan muddo shan sano ah, bureaucrat-yadu waa in aanay dib ugu soo celin awoodaha maamulka marka uu codsado.
* '''Amniga akoonka lama xaqiijin karo.''' Iyaga oo adeegsanaya go'aankooda, bureaucrat-yadu waxay diidi karaan inay awoodaha maamulka dib ugu soo celiyaan tafatire haddii aanay ku qancin in akoonka uu gacanta ku hayo isla qofkii markii hore isticmaali jiray.
* '''Bureaucrat-ku si macquul ah uguma qancin in isticmaaluhu dib ugu soo laabtay firfircoonida ama uu damacsan yahay inuu dib ugu soo laabto firfircoonida tafatire ahaan.'''
Haddii shaki laga qabo ku habboonaanta dib u soo celinta awoodaha maamulka, dib u soo celinta waa in dib loo dhigaa ilaa dood ku filan la qabto oo is afgarad lagu gaaro dood ay bureaucrat-yadu ka qaybqaataan.
=== Habraaca ===
Maamulayaashii hore waxay codsan karaan in awoodaha maamulka dib loogu soo celiyo iyaga oo codsi ku qoraya guddiga ogeysiisyada bureaucrat-yada. Waxaa jira muddo dib u eegis oo caadi ahaan ah 24 saacadood ka hor inta aanu bureaucrat-ku aqbalin codsiga, iyadoo la raacayo habraacyada dib u soo-celinta awoodaha maamulka. Isbeddelka waxaa lagu diiwaangeliyaa liiska isticmaalayaasha dib loogu soo celiyay awoodaha maamulka.
== Taariikhda ==
{{shortcut|WP:DEAL|WP:NOBIGDEAL}}
Maalmihii ugu horreeyay ee Wikipedia, shaqaalaha Bomis oo keliya ayaa ahaa maamulayaal, maadaama erayga sirta ah ee server-ka loo baahnaa si wax looga beddelo dhinaca maamulka.<ref>[[:nostalgia:Wikipedia utilities/Old Page titles to be deleted talk]]</ref> Fikradda doorka maamulaha waxaa la soo jeediyay dabayaaqadii 2001, xilligii la horumarinayay noocii ugu horreeyay ee MediaWiki.<ref>[[:nostalgia:Wiki Administrators]]</ref> Aasaasaha Wikipedia, Jimmy Wales, ayaa si toos ah u magacaabay maamulayaashii ugu horreeyay bishii Febraayo 2002.
Marka la eego nidaamka xakamaynta gelitaanka ee ku salaysan doorarka ee hadda la isticmaalo, akoon kasta waxaa lagu calaamadeeyaa doorarka gaarka ah ee uu qaban karo; doorarkaas ayaa iyaguna go'aamiya awoodaha gaarka ah ee uu heli karo. Ujeeddadu ma ahayn in maamulayaashu noqdaan koox gaar ah oo ka dhex samaysanta bulshada. Taa beddelkeeda, maamulayaashu waa inay bulshada qayb ka ahaadaan sida tafatirayaasha kale. Qof kasta wuxuu Wikipedia ka qaban karaa inta badan hawlaha dayactirka iyo maamulka isaga oo aan lahayn awoodaha farsamo ee gaarka ah ee maamulayaasha la siiyo. Hadal inta badan dib loo soo xigto oo ku saabsan magaca iyo habraaca maamulnimada waxaa Jimmy Wales yiri bishii Febraayo 2003, isaga oo halkan ugu yeeraya maamulayaasha “sysops”:
{{anchor|No big deal}}
{{quote|Waxaan rabay oo keliya inaan sheego in noqoshada maamule aysan ahayn *arrin weyn*.
Waxaan u malaynayaa inaan si aan nidaam adag lahayn u magacaabi doono dad badan oo muddo ku jiray mashruuca inay maamulayaal noqdaan. Waxaan doonayaa inaan meesha ka saaro aragtida ah in jagadani leedahay "awood amar". Waa arrin farsamo oo keliya in awoodaha la siiyo maamulayaasha aan qof kasta la siin.
Ma jecli in halkan laga dareemo in helitaanka xaaladda maamulnimo ay tahay arrin aad u gaar ah.|Jimmy Wales|2003<ref>{{cite web| url = http://lists.wikimedia.org/pipermail/wikien-l/2003-February/001149.html| title = wikimedia.org archive entry}}</ref>}}
Si fudud haddii loo dhigo, inkasta oo adeegsiga saxda ah ee awoodaha iyo hab-dhaqanka habboon ay muhiim yihiin, haddana “inaad maamule tahay” lafteedu ma aha arrin muhiim ah.
Markii saamaynta dhaqameed iyo muuqaalka Wikipedia ee caalamka ay sii kordheen, bulshaduna ay la kortay, doorka maamulayaashu wuu kobcay, heerarka looga baahan yahay maamulnimaduna way sare u kaceen. Maadaama habraacyada looga baahan yahay ka qaadista awoodaha maamulka ay dheer yihiin, kuwaas oo inta badan ay ku jiraan isku dayo lagu xallinayo khilaafka ka hor inta aan arrinta loo gudbin garsoorka, bulshadu si taxaddar leh ayay u eegtaa codsiyada maamulnimada.
==Tixraacyada==
{{Reflist}}
== Xiriiriyeyaasha dibadda ==
* [[Meta:Administrators of Wikimedia projects/Wikipedias|Maamulayaasha dhammaan Wikipediyeyaasha]],
*[[:en:Wikipedia:Meta|Meta-Wiki]]
ovcn9ro6leeo7f3rbxuxx2xg70meao4
311485
311484
2026-10-30T17:55:28Z
Isma4l
41797
/* */
311485
wikitext
text/x-wiki
{{Policy|WP:ADMIN|WP:SYSOP|WP:MOP}}
{{Ombox
|text = '''Kani ma aha bog lagu dhejiyo su'aalaha maamulayaasha.''' Taas beddelkeeda, isticmaal Codsashada dareenka maamulaha.|image=[[File:Symbol question.svg|link=|alt=|35px]]}}
{{Nutshell|Maamulayaashu waa tafatirayaal tabaruceyaal ah oo lagu kalsoon yahay, kuwaas oo loo oggolaaday inay adeegsadaan qalab gaar ah oo Wikipedia Soomaaliga ah. Waxaa laga filayaa inay ilaaliyaan heer sare oo anshax ah, si caddaalad ahna u adeegsadaan qalabkaas, isla markaana {{strong|marnaba}} aanay ugu adeegsan inay faa'iido ka helaan khilaaf.}}
{{Enforcement policy list}}
[[File:Wikipedia Administrator.svg|thumb|Qalabka maamulka ee Wikipedia waxaa badanaa lagu barbar dhigaa mop-ka nadaafadda, taasoo keenta in maamulnimada mararka qaarkood lagu sifeeyo in "la siiyay mop-ka". Sida qof nadiifiye ah oo dhab ah laga yaabo inuu furayaal u haysto xafiisyo ay shaqaalaha kale ka reeban yihiin, maamulayaashu waxay leeyihiin awoodo gaar ah oo door ah, laakiin - sidoo kale sida nadiifiyaha dhabta ah - kama muhiimsana tafatirayaasha kale.]]
'''Maamulayaasha''', oo sidoo kale loo yaqaan '''admins''' ama '''sysops''' (hawl-wadeennada nidaamka), waa tafatirayaasha [[Wikipedia]] ee la siiyay awood farsamo oo ay ku fuliyaan tallaabooyin gaar ah oo ku saabsan Wikipedia Soomaaliga. Awoodahaas waxaa ka mid ah inay [[WP:BLOCK|xannibaan]] oo ay ka qaadaan xannibaadda akoonnada isticmaalayaasha, [[Ciwaanka IP-ga|cinwaannada IP-ga]] iyo kala duwanaanshaha cinwaannada IP-ga ee tafatirka; inay wax ka beddelaan bogagga si buuxda loo [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaaliyay]]; inay codsadaan oo ay ka qaadaan [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaalinta bogga]]; inay [[WP:DELETE|tirtiraan]] oo ay soo celiyaan bogagga; inay bogagga u wareejiyaan meelo kale iyaga oo aan lahayn xaddidaad; iyo inay adeegsadaan qalab kale oo gaar ah.
Maamulayaashu waxay mas'uuliyadahaas u gutaan iyagoo ah tabaruceyaal, kaddib marka ay maraan habraaca dib-u-eegista bulshada ama ay doortaan tafatirayaasha kale. Ma aha shaqaale ka tirsan [[Wikimedia Foundation|Hay'adda Wikimedia]]. Marnaba waajib kuma aha inay adeegsadaan awoodahooda, mana aha inay waligood u adeegsadaan si ay faa'iido uga helaan khilaaf ay iyagu ku lug leeyihiin. Maamulayaasha waa inaan lagu khaldin [[m:System administrators|maamulayaasha nidaamyada Wikimedia]] ("sysadmins").
Wikipedia Soomaaliga wuxuu leeyahay {{NUMBEROFADMINS}} maamule. (Eeg {{Plainlink|url=//so.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ListUsers/sysop&limit=2000|name=liiska buuxa ee akoonnada leh xuquuqda maamulaha}} ama liisaska maamulayaasha ee ku salaysan heerka waxqabadka.)
== <span class="anchor" id="POWERS"></span><span class="anchor" id="Powers"></span><span class="anchor" id="ABILITIES"></span><span class="anchor" id="Abilities"></span><span class="anchor" id="ADMINRIGHTS"></span><span class="anchor" id="MOPRIGHTS"></span>Awoodaha maamulayaasha ==
{{Shortcut|WP:MOPRIGHTS}}
Maamulayaashu waxay leeyihiin awood farsamo oo ay ku fuliyaan tallaabooyinka soo socda:
* [[Wikipedia:Xannibaadyo iyo mamnuucid|Xannibidda iyo ka qaadista xannibaadda]] akoonnada isticmaalayaasha, cinwaannada IP-ga iyo kala duwanaanshaha cinwaannada IP-ga ee tafatirka<ref>Xannibaadahani waxay ka hor istaagi karaan isticmaalayaasha inay tafatiraan bogag ama meel magacyo gaar ah, ama waxaa lagu dabaqi karaa goobta oo dhan iyo {{em|dhammaan bogagga}}.</ref>
* Codsashada, wax ka beddelidda iyo ka qaadista [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaalinta bogga]] si loo xaddido ama loo oggolaado tafatirka, rarista, abuurista iyo/ama soo gelinta faylasha
* Wax ka beddelidda bogagga si buuxda loo ilaaliyay
* [[Wikipedia:Xeerka Tirtirka|Tirtiridda]] bogagga leh 5,000 ama ka yar oo dib-u-eegis ah<ref>Bogagga leh in ka badan 5,000 oo dib-u-eegis ah waxaa tirtiri kara oo keliya [[Wikipedia:Steward|steward]].</ref>
* Daawashada iyo soo celinta bogagga la tirtiray
* [[Wikipedia:Tirtiridda taariikhda|Xaddididda iyo soo celinta muuqashada dadweynaha]] ee macluumaadka ku jira diiwaannada gaarka ah iyo dib-u-eegisyada bogagga
* Bixinta iyo ka qaadista xuquuqaha gaarka ah ee isticmaalayaasha, sida ay [[Wikipedia:Codsiga maamulka/Hordhac|codsadaan akoonnada isticmaalayaashu]]<ref>Maamulayaashu waxay bixin karaan oo ka qaadi karaan xuquuqaha abuuraha akoonka, confirmed, event organizer iyo IP block exempt. Waxay sidoo kale awood u leeyihiin inay bixiyaan oo ka qaadaan xuquuqaha been-abuurka ah ee AutoWikiBrowser iyo AFC, maadaama ay wax ka beddeli karaan bogagga si buuxda loo ilaaliyay.</ref>
* Wax ka beddelidda bogagga ku jira meel magaca MediaWiki, marka laga reebo bogagga JavaScript iyo CSS<ref>Kaliya [[Wikipedia:Interface administrators|maamulayaasha is-dhexgalka]] ayaa awood u leh inay wax ka beddelaan bogagga JavaScript iyo CSS ee ku jira meel magaca MediaWiki.</ref>
* Fulinta tallaabooyin kale oo gaar ah sida ku cad {{Section link|Special:ListGroupRights#sysop}}
Sida caadiga ah, maamulayaashu waxay mas'uul ka yihiin go'aaminta natiijada wada-hadallada qaarkood, sida wada-hadallada tirtiridda, wada-hadallada rarista iyo wada-hadallada dib-u-eegista rarista. Si kastaba ha ahaatee, tafatirayaasha aan maamulayaasha ahayn ayaa iyaguna xiri kara wada-hadallada.
== Noqoshada maamulaha ==
{{Shortcut|WP:CANDIDATE|WP:BECOMEADMIN}}
Wikipedia-ha Af-Soomaaliga, waxaa jira laba hab oo lagu noqdo maamule: in lagu gaaro is-afgarad ka dhasha wada-hadal dadweyne ama in lagu doorto cod qarsoodi ah. Wikipedia-ga Af-Soomaaligu wuxuu u baahan yahay in musharraxiinta maamulaha ay haystaan xuquuqda isticmaalaha [[Wikipedia:Autoconfirmed users|isticmaale si toos ah loo xaqiijiyay]]. ([[m:List of Wikipedias|Wikipedia-yada kale]] waxay leeyihiin siyaasado u gaar ah oo ku saabsan magacaabista maamulayaasha.)
'''Kaliya hal akoon oo qof leeyahay ayaa yeelan kara xuquuqda maamulka'''. Waxa keliya ee ka reeban waa in maamulayaashu ay maamuli karaan [[Wikipedia:Bots|bot-yo]] leh xuquuqda maamulka.
Xuquuqda maamulaha waxaa la bixiyaa muddo aan xaddidnayn, waxaana laga qaadaa oo keliya marka la codsado, xaaladaha ku lug leh faragelinta heerka sare ah ama sababo la xiriira dhaqdhaqaaq la'aan.
=== <span class="anchor" id="Request for adminship"></span>Codsashada maamulnimada iyada oo loo marayo is-afgarad ===
Isticmaale kasta oo si toos ah loo xaqiijiyay wuxuu bulshada ka codsan karaa maamulnimo ("RfA"). Si kastaba ha ahaatee, maamulayaasha waxaa laga filayaa inay bulshada dhexdeeda ku leeyihiin kalsooni iyo sumcad sare, sidaas darteed codsiyada ay soo gudbiyaan isticmaalayaasha aan lahayn khibrad ku filan badanaa ma guuleystaan. Tafatire kasta wuxuu ka faalloon karaa codsiga, wuxuuna musharrax kasta u qiimeyn karaa si gaar ah. Si kastaba ha ahaatee, kaliya tafatirayaasha haysta xuquuqda isticmaalaha si toos ah loo xaqiijiyay ayaa ka codayn kara codsiyada.
Ka hor inta aysan codsan ama aqbalin magacaabista, musharraxiintu guud ahaan waa inay ahaadaan tafatirayaal firfircoon oo joogto ah, lehna khibrad iyo aqoon ku filan oo ku saabsan habraacyada iyo dhaqamada Wikipedia. Waa inay ixtiraamaan oo fahmaan siyaasadaha Wikipedia, isla markaana ay kasbadeen kalsoonida guud ee bulshada. Musharraxiinta waxaa sidoo kale laga rabaa inay caddeeyaan haddii ay waligood Wikipedia lacag ku tafatireen. Su'aalaha arrintan la xiriira waxaa loo oggol yahay in la weydiiyo musharrax kasta iyo tafatire kasta oo bulshada ka tirsan inta uu socdo habka RfA.
Wada-hadalku wuxuu socdaa muddo toddoba maalmood ah, waxaana looga arrinsadaa in musharraxu noqdo maamule iyo in kale. Sida habraacyada kale ee ku salaysan is-afgaradka bulshada, RfA-yada waxaa lagu xayaysiiyaa [[:en:MediaWiki:Watchlist-messages|farriimaha liiska la-socodka tafatirayaasha]]. Bulshadu waxay dejisay xad ku saabsan su'aalaha: tafatire kasta ma weydiin karo musharraxa wax ka badan laba su'aalood. Sidoo kale lama oggola su'aalo ka kooban qaybo badan oo loo soo bandhigo sidii hal su'aal, balse dhab ahaantii ka kooban su'aalo badan oo ka badan xadka la oggol yahay. [[Wikipedia:Bureaucrats|Bureaucrats]] iyo la-socdayaasha loo xilsaaray waxay maamuli karaan RfA-yada, iyagoo la tacaalaya faallooyinka iyo/ama codadka ay u arkaan kuwo aan habboonayn.
Habka RfA wuxuu u oggolaanayaa tafatirayaasha kale inay wax badan ka ogaadaan musharraxa. Tafatirayaashu waxay qiimeeyaan ka-qaybgalka musharraxa iyo waayo-aragnimadiisa tafatire ahaan, waxayna la yeeshaan wada-hadallo si ay u fahmaan sida uu u garanayo doorka uu codsanayo. Tafatirayaashu waxay sheegaan inay taageersan yihiin ama ka soo horjeedaan codsiga, iyagoo soo bandhigaya sababahooda iyo aragtidooda ku saabsan musharraxa. Maamule bureaucrat ah oo aan arrinta ku lug lahayn ayaa markaas go'aaminaya inuu jiro [[Wikipedia:Is afgarad|is-afgarad]] lagu oggolaanayo codsiga iyo in kale. Go'aankani kuma salaysna oo keliya boqolleyda taageerada, laakiin ficil ahaan, inta badan RfA-yada hela taageero ka badan 75% way guuleystaan. Bulshadu waxay go'aamisay in ''guud ahaan'', RfA-yada hela taageero u dhexaysa 65% iyo 75% ay ku xiran yihiin go'aanka bureaucrat-yada. (Sidaas darteed, waxaa macquul ah in ku dhowaad dhammaan RfA-yada hela taageero ka yar 65% ay guuldarraystaan.)
In kasta oo RfA-gu yahay hab adag, haddana tayada jawaab-celinta iyo qiimaynta ay tafatirayaasha khibradda leh ka sameeyaan u-diyaargarowga iyo hab-dhaqanka musharraxa badanaa aad bay u sarreeyaan. Codsadayaasha aan ku guulaysan codsigooda balse tallaabooyin ka qaada waxyaabaha lagu dhaliilay waxay badanaa ku guuleystaan codsi dambe oo ay soo gudbiyaan bilo ka dib. Haddii aad xiisaynayso inaad codsato maamulnimo, waa inaad marka hore akhridaa hagaha codsashada maamulnimada iyo tilmaamaha magacaabista. Markaad diyaar u noqoto inaad codsato, waxaad magacaabistaada ku dari kartaa bogga [[Wikipedia:Codsiga maamulka]] ("RfA"), adigoo raacaya tilmaamaha boggaas.
=== Doorashooyinka maamulayaasha ===
Maamulayaasha waxaa sidoo kale lagu dooran karaa doorasho maamule oo cod qarsoodi ah lagu dhiibto. Doorashooyinka maamulayaasha, oo bilaabmay 2024, ma beddelayaan habka RfA, musharraxiinta doonaya inay noqdaanna si xor ah ayay u dooran karaan habka ay adeegsanayaan. Doorasho tijaabo ah ayaa la qabtay Oktoobar 2024. Doorashooyinka maamulayaasha waxaa si joogto ah loogu daray jadwalka shanta bilood ah, kaddib RfC la qabtay horraantii 2025. Marka laga reebo muddada ka horraysa doorashada ee loogu talagalay magacaabista musharraxiinta iyo diyaarinta codbixinta, habku wuxuu qaataa 12 maalmood: shan maalmood oo wada-hadal iyo su'aalo ah, oo ay ku xigto toddoba maalmood oo cod qarsoodi ah. Wareegyada doorashada iyo waqtiyada ay furmayaan marxalad kasta waxaa horay loogu sii shaaciyaa ogeysiisyo, oo ay ku jiraan farriimaha liiska la-socodka.
Marka codbixintu dhammaato, doorashada waxaa baaraya saddex [[Wikipedia:Check user|CheckUser]] ama [[Wikipedia:Steward|Steward]] oo ka tirsan Wikipedia-ga Af-Soomaaliga. Waxay hubinayaan codadka la isku celceliyey, kuwa aan u qalmin iyo kuwa ay dhiibteen akoonnada been-abuurka ah, iyagoo tirtiraya codadkaas marka loo baahdo. Marka baaritaanku dhammaado, codadka waa la tiriyaa, natiijooyinkana waa la shaaciyaa, maamulayaasha cusubna waxaa la siiyaa xuquuqda maamulka. Si uu u guuleysto, musharraxu waa inuu helaa ugu yaraan 70% taageero ah iyo kooram ka kooban ugu yaraan 20 cod oo taageero ah. Boqolleyda taageerada waxaa musharrax kasta loogu xisaabiyaa sidan: Taageerada / (Taageerada + Ka soo horjeedka). Codadka "Dhexdhexaad" laguma daro xisaabinta boqolleyda taageerada musharraxa, mana saameeyaan natiijada dhinacaas.
== Meelaha ay maamulayaashu si gaar ah uga caawin karaan ==
Xuquuqda maamuluhu waxay si weyn waxtar ugu yeelan kartaa qaybaha qaarkood ee Wikipedia:
* Ka hortagga kharribaadda
* Wax ka qabashada dhibaatooyinka xuquuqda daabacaadda
* Dhacdooyinka u baahan feejignaanta maamulayaasha
* Qaybaha [[Bogga Hore]], sida wararka iyo qaybta “Ma ogtahay?”
* La socodka isbeddellada dhow
* Codsiyada tirtiridda degdegga ah
* Dhaqangelinta xeerka saddexda jeer ee dib-u-celinta iyo wax ka qabashada xadgudubyada dagaalka tafatirka.
“Maamulayaasha aan ku lug lahayn” waxay sidoo kale ka caawin karaan maamulka Guddiga Garsoorka iyo xallinta khilaafaadka la xiriira meelaha iyo xaaladaha dhibaatada leh. Maamulayaasha doorkan ka shaqaynaya waa ''dhexdhexaad''; si toos ah uguma lug laha arrimaha ay dadka ka caawinayaan. Waxay sidoo kale fuliyaan liisaska cunaqabataynta ee ay tahay inay maamulayaasha dhexdhexaadka ahi dhaqan geliyaan.
== <span class="anchor" id="anyuser"></span>Golayaasha ogeysiiska maamulayaasha ==
{{shortcut|WP:ANYUSER}}
Saddex golayaal ogeysiis oo waaweyn ayaa jira oo ay ka dhacaan wadahadallada maamulaha guud (isticmaale kasta wuxuu soo dhigi karaa ama ka qayb qaadan karaa wadahadallada halkaas):
* [[Wikipedia:Ogaysiiska Maamulka]] – Loo isticmaalo waxyaabaha ay maamulayaashu jeclaan karaan (ama u baahan karaan) inay ogaadaan, sida ogeysiisyada iyo macluumaadka guud.
– Loo isticmaalo arrimaha u baahan dareenka maamulayaasha soo maraya. In kasta oo mawduucyada halkan ay noqon karaan kuwo dhaadheer, golahan waxaa inta badan loogu talagalay dhacdooyinka iyo arrimaha kale ee u baahan talo ama dareen.
– Waa gole ogeysiis oo ficillada maamulka ee maamulayaasha lagaga wada hadli karo loona eegi karo bulshada ballaaran.
== Filashooyinka maamulnimada ==
{{shortcut|WP:ADMINEXPECT}}
=== Daryeelka iyo xukunka ===
Haddii la siiyo helitaanka, maamulayaashu waa inay daryeel ku muujiyaan isticmaalka hawlahan cusub, gaar ahaan awoodda ay u leeyihiin inay tirtiraan bogagga oo ay xannibaad saaraan isticmaalayaasha iyo cinwaannada IP (fiiri hage sida loo sameeyo ee maamulayaasha si aad u barato sida loo sameeyo waxyaalahan). Maamulayaasha cusub waa inay sidoo kale eegaan bogagga ku xiran liiska akhriska maamulayaasha ka hor intaysan isticmaalin awoodahooda maamul. Khaladaadka marmarka qaarkood la sameeyo waa la aqbalaa laakiin khaladaadka halista ah ama soo noqnoqda, ama kuwa ku lug leh xad-gudubyada hab-dhaqanka maamulaha, marmarka qaarkood lama aqbalo.
Qalabka maamulaha sidoo kale waa in lagu isticmaalo xukun taxaddar leh; waxay qaadan kartaa xoogaa waqti ah maamulaha cusub inuu barto goorta ay ugu fiican tahay in la isticmaalo qalabka, waxayna qaadan kartaa bilo in la helo dareen wanaagsan oo ku saabsan muddada ku habboon ee la dejinayo marka la isticmaalayo qalabka sida xannibaadda iyo ilaalinta bogga ee khilaafaadka adag. Maamulayaasha cusub waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay si tartiib ah u bilaabaan oo ay ka dhistaan khibrad meelaha ay ku barteen, iyo inay dadka kale waydiiyaan haddii ay shaki qabaan.
=== Hab-dhaqanka maamulaha ===
{{shortcut|WP:ADMINCOND}}
Maamulayaashu waa inay ku hoggaamiyaan tusaale ahaan, isla markaana, sida ''dhammaan tafatirayaasha'', ay ugu dhaqmaan si ixtiraam leh, rayid ah oo ay ula falgalaan kuwa kale ''mar kasta''. Maamulayaashu kama xoroobaan {{em|wax kasta}} oo ka mid ah siyaasadaha la dejiyay ee Wikipedia; waxaa laga filayaa inay raacaan oo ay gutaan waajibaadkooda sida ugu fiican ee awooddooda ah. Khaladaadka marmarka qaarkood waa kuwo si buuxda ula jaanqaadi kara isticmaalka qalabka maamulaha; maamulayaasha looma filayo inay noqdaan kuwo kaamil ah. Si kastaba ha ahaatee, carqaladaynta joogtada ah ama halista ah ee Wikipedia iyada oo loo marayo dabeecad sida [[Wikipedia:Anshax|aan rayid ahayn]] ama tafatirid niyad-xumo ah waa mid aan la jaanqaadi karin oo ah ''khilaaf toos ah'' oo lala leeyahay filashooyinka iyo mas'uuliyadaha maamulayaasha, iyo xukunka xun ee joogtada ah ama fool xun ayaa horseed u noqon kara in laga xayuubiyo qalabka maamulaha. Maamulayaashu waa inay ku dadaalaan inay tusaale u noqdaan heerarka sare ee ixtiraamka iyo rayidnimada, iyo tafatirkooda, wada-hadalladooda, is-dhexgalkooda, iyo hab-dhaqankoodu waa inay dejiyaan tusaalaha dhammaan tafatirayaasha kale ''mar kasta''. Tani waa labadaba ''shuruud'' iyo ''xaalad'' haysashada mudnaanta maamulaha.
Maamulayaashu waa inay maskaxda ku hayaan inay haystaan boqollaal saaxiibo ah. Sidaa darteed, haddii maamule uusan u hoggaansami karin siyaasadaha goobta oo uusan noqon karin mid rayid ah (xitaa marka uu la macaamilayo isticmaalayaasha muujinaya dabeecad dhibaat leh) inta uu wax ka qabanayo arrin go'an, maamuluhu waa inuu arrinta u keenaa gole ogeysiin ama u gudbiyaa maamule kale si uu wax uga qabto, halkii uu ka sii dari lahaa dhibaatada hab-dhaqan xumo.
=== Xisaabtanka ===
{{shortcut|WP:ADMINACCT}}
Maamulayaashu waxay ka xisaabtamaan ficilladooda ku lug leh qalabka maamulaha, maadaama ficillada maamulaha ee aan la sharaxin ay niyad-jabiyaan tafatirayaasha kale. Iyadoo lagu xaddidayo oo keliya xuduudaha [[Wikipedia:Anshax|rayidnimada]], [[Wikipedia:Ma jiraan weeraro shaqsiyeed|ka fogaanshaha weerarrada shakhsi ahaaneed]], iyo [[Wikipedia:U qaado niyad wanaagsan|u qaadashada niyad wanaagga]], tafatirayaashu waxay xor u yihiin inay wax ka weydiiyaan ama dhaleeceeyaan ficillada maamulaha. Maamulayaasha waxaa laga filayaa inay si degdeg ah oo rayid ah uga jawaabaan su'aalaha ku saabsan hab-dhaqankooda Wikipedia la xiriira iyo ficillada maamulka, gaar ahaan inta lagu jiro wada-hadallada bulshada ee golayaasha ogeysiiska ama inta lagu jiro habsocodka Guddiga Garsoorka. Maamulayaashu waa inay caddeeyaan ficilladooda marka la codsado.
Maamulayaasha si halis ah ama soo noqnoqda ugu dhaqma si dhibaato leh, ama lumiyay kalsoonida bulshada, waxaa la cunaqabteyn karaa ama laga xayuubin karaa xuquuqdooda maamulaha Guddiga Garsoorka ama codsiga dib-u-celinta xuquuqda. Tani waxay dhacday ama waxaa la soo jeediyay ficillada soo socda:
* Maamulnimo "niyad-xumo ah" ([[Wikipedia:Sock puppetry|isticmaalka akoonno badan oo been-abuur ah]], xadgudub weyn oo kalsooni ah,
{{spaced ndash}}tani waxay noqon kartaa mid lala yeesho tafatirayaasha (tusaale ahaan, la'aanta digniinaha habboon ama sharraxaadaha ficillada), ama si wax looga qabto welwelka bulshada (gaar ahaan marka la raadiyo sharraxaadyo ama faallooyin kale oo halis ah)
**In kasta oo hababka ugu wanaagsan ee maamulayaashu ay yihiin inay suurtageliyaan iimaylka iyo ogeysiisyada, looma baahna inay sidaas sameeyaan, mana aha inay akhriyaan ama ka jawaabaan haddii la suurtogeliyey. Maamulayaasha aan suurtagelin ogeysiisyada waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay arrintan ku muujiyaan boggooda isticmaalaha.
* Xadgudub soo noqnoqda, joogto ah, ama fool xun oo ku saabsan qalab ama oggolaansho isticmaale oo la socota qalabka maamulaha (sida u guurista faylasha ama isticmaalka [[Wikipedia:Rollback|dib-u-celinta]]) {{endash}} maamulaha waxaa laga xayuubin karaa mudnaanta maamulka si buuxda oo keliya si looga saaro helitaanka oggolaanshaha isticmaale ee la socda.
* Xukun xumo soo noqnoqda ama joogto ah.
=== Amniga ===
{{shortcut|WP:SECUREADMIN}}
Siyaasadda Wikipedia ee shuruudaha xoogga erayga sirta ah waxay ka rabtaa maamulayaashu inay haystaan ereyo sir ah oo xooggan iyo inay raacaan hababka amniga shakhsi ahaaneed ee habboon. Maadaama ay leeyihiin awood ay ku geystaan waxyeello goobta oo dhan ah hal tafatire, akoon maamule oo la jabsaday waa la xannibi doonaa, mudnaantiisana waa laga qaadi doonaa sababo la xiriira amniga goobta. Xaaladaha qaarkood, ka qaadista mudnaanta waxay noqon kartaa mid joogto ah. Maamule kasta oo la ogaado inuu haysto eray sir ah oo ka yar 8 xaraf ama ku jira [https://github.com/danielmiessler/SecLists/blob/master/Passwords/Common-Credentials/10k-most-common.txt 10,000-ka eray sir ah ee ugu caansan] sidoo kale waa laga qaadi karaa xuquuqda maamulka. Go'aanka ku saabsan dib-u-siinta xuquuqda maamulka maamulayaasha si ku-meel-gaar ah looga qaaday waxaa loo daayay Guddiga Garsoorka, kuwaas oo tixgelin doona in mulkiilaha saxda ah ee akoonka la aqoonsaday, iyo aragtidooda ku saabsan dhacdada iyo maamulka iyo amniga (oo ay ku jiraan amniga mustaqbalka ee suurtagalka ah) ee akoonka.
Xaqiijinta laba-tallaabo ah waa la heli karaa si loo sii sugo akoonnada loogana ilaaliyo isticmaalka aan la oggolayn.
Maamulayaashu waa inaysan '''marnaba''' la wadaagin eraygooda sirta ah ama akoonkooda qof kale, sabab kasta ha ahaatee. Haddii ay ogaadaan in eraygooda sirta ah la jabsaday, ama akoonkooda si kale loo jabsaday (xitaa haddii uu yahay tafatire ama qof ay yaqaaniin oo ay aaminsan yihiin), waa inay isku dayaan inay beddelaan isla markiiba, ama haddii kale u sheegaan maamule sare si si ku-meel-gaar ah looga qaado xuquuqda maamulka. Isticmaalayaasha ku guuldarreysta inay soo sheegaan isticmaalka aan la oggolayn ee akoonkooda waxaa laga qaadi doonaa xuquuqda maamulka. Isticmaalka aan la oggolayn waxaa loo tixgeliyaa 'xaalad muran leh', mana jirto in xuquuqda si otomaatig ah dib loogu soo celiyo.
== <span class="anchor" id="INVOLVED"></span><span class="anchor" id="UNINVOLVED"></span><span class="anchor" id="involved"></span><span class="anchor" id="uninvolved"></span>Maamulayaasha ku lugta leh ==
{{shortcut|WP:INVOLVED|WP:UNINVOLVED}}
{{Quote box
| quote = "Ninna ma aha garsoore ku habboon kiisa u gaar ah"
| source = Thomas Hobbes, ''Leviathan Leviathan''
}}
Guud ahaan, tafatirayaashu waa aysan u dhaqmin maamulayaal ahaan khilaafaadka ay ku lug lahaayeen. Tani waa sababta oo ah maamulayaasha lugta leh waxay noqon karaan, ama u muuqan karaan, kuwo aan awood u lahayn inay gaaraan go'aanno ujeeddo leh khilaafaadka ay dhinac ka ahaayeen ama ay dareen xooggan ka qabaan. Lug lahaanshaha waxaa bulshadu si ballaaran u fasiraysaa inay ku jirto khilaafaadyo hadda jira ama la soo dhaafay oo lala yeeshay tafatire (ama tafatirayaal), iyo khilaafaadka mowduucyada, dhib ma laha dabeecadda ama da'da khilaafka.
Hal digniin oo muhiim ah ayaa ah in maamulaha la falgalay tafatire ama goob mowduuc ah ''sii ahaan doona doorka maamulka oo kaliya'', ama kaasoo ka qaybgal kiisii hore uu ahaa mid yar ama tafaftirro cad oo aan muujin eex, waa {{em|aan lug lahayn}} mana laga horjoogsado inuu ka shaqeeyo awood maamul oo la xiriirta tafatirahaas ama goobta mowduuca ah. Digniinaha, wadahadal deggan oo macquul ah iyo sharraxaadda digniinahaas, talada ku saabsan caadooyinka bulshada, iyo talooyinka ku saabsan erayada suurtogalka ah iyo hababka ma ka dhigayaan maamulaha mid lug leh.
Kiisaska tooska ah (tusaale ahaan, burburinta muuqata, bulshadu waxay taariikh ahaan taageertay ficilka cad ee maamulaha kasta - xitaa haddii uu lug leeyahay - iyadoo la saleynayo in maamule kasta oo macquul ah uu u badan yahay inuu gaari lahaa gabagabadaas oo kale. In kasta oo ay jiraan wax ka reebitaan ku saabsan mamnuucidda tafatirayaasha lugta leh ee qaadaya ficil maamul, weli waa habka ugu wanaagsan ee kiisaska uu maamuluhu u muuqan karo inuu lug leeyahay in arrinta loo gudbiyo maamule kale iyada oo la marayo golayaasha ogeysiiska ee khuseeya.
Tafatirayaasha aan maamulayaasha ahayn ee xanibaya wadahadallada
iyo qiimaynta is-afgaradka waxaa lagu hayaa isla heerarkaas; tafatirayaasha xanibaya wadahadalladaas waa inaysan ku lug lahaan wadahadalka laftiisa ama khilaafaadka la xiriira.
== <span class="anchor" id="Grievances by users"></span><span class="anchor" id='Grievances by users ("administrator abuse")'></span>Cabashooyinka ==
{{shortcut|WP:ADMINABUSE|WP:ADMINISTRATORABUSE}}
Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in maamuluhu u dhaqmay si aan habboonayn, waa inuu si toos ah u muujiyaa welwelkiisa maamulaha mas'uulka ka ah oo uu isku dayaa inay xal gaaraan si nidaamsan oo rayid ah. Haddii aan arrinta lagu xallin labada dhinac u dhexeeya, isticmaayaashu waxay ku sii wadi karaan xallinta khilaafka (fiiri qaybtan hoose wixii macluumaad dheeraad ah). Hal hab oo suurtagal ah waa in la bilaabo wadahadal dib u eegista ficilka maamulka ama golaha ogeysiiska maamulayaasha si loo codsado jawaab celinta bulshada {{endash}} si kastaba ha ahaatee, cabasho sidayaashu waa inay ogaadaan in hab dhaqankooda la siman yahay oo la tixgeliyo sida isticmaalaha ay ka wada hadlayaan. Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in si aan habboonayn loo xanibay, wuxuu mari karaa habka codsiga xanibaada waa uu sharaxi karaa xaaladda iyo sababta ay u rumeysan yihiin in xiriddu ay tahay mid aan habboonayn ama aan la caddayn karin.
In kasta oo Guddiga Garsoorka ausan si caadi ah u eegin Xanibaha gaagaaban ama caadiga ah, welwelka ku saabsan caafimaadka maamulaha iyo ku habboonaanta doorka waxaa loo keeni karaa guddiga iyadoo lala wato Codsi Garsoor, badanaa marka hababka kale ee xallinta khilaafka ay guuldarraysanayaan iyo marka habkani yahay ikhtiyaarka ugu dambeeya.
== Si khaldan u adeegsiga qalabka maamulka ==
{{shortcut|WP:TOOLMISUSE}}
Si khaldan u adeegsiga qalabka maamulka waxaa loo tixgeliyaa ''arrin aad u culus''. Qalabkan waxaa la siiyaa isticmaalayaasha lagu kalsoon yahay si ay ugu fuliyaan hawlaha dayactirka iyo hawlo kale, waana in mar walba loo adeegsadaa si taxaddar leh, xilkasnimo leh, dadaal ku habboon iyo go'aan-qaadasho wanaagsan. Si xun u adeegsiga qalabka maamulka si culus waxay horseedi kartaa cunaqabatayn ama xitaa in xuquuqda maamulka laga qaado. Haddii isticmaale uu aaminsan yahay in maamule uusan qalabkiisa maamulka u adeegsan si waafaqsan siyaasadaha iyo tilmaamaha Wikipedia ee jira, waa inuu marka hore walaaciisa iyo arrimaha uu qabo si toos ah ugala hadlo maamulaha ay khusayso. Haddii arrinta si toos ah loo xallin waayo, ama la go'aamiyo in ay lagama maarmaan tahay ama habboon tahay in bulshada inteeda kale lala socodsiiyo, isticmaalayaashu waxay walaacooda ku soo bandhigi karaan meel ay bulshada inteeda kale dib ugu eegto.
Xaaladaha caadiga ah ee ay habboon tahay in laga fogaado adeegsiga qalabka maamulka waxaa ka mid ah:
* ''Isku dhac dano ama dhexdhexaadnimo la'aan'' – Maamulayaashu caadi ahaan waa inaysan qalabkooda u adeegsan arrimaha ay si shakhsi ah ugu lug leeyihiin (tusaale ahaan, khilaaf nuxur ah oo ay dhinac ka yihiin).
* ''Caadooyinka bulshada ama siyaasadaha'' – Marka siyaasad ama caado bulsheed ay si cad u tilmaamayso inaan qalabka la adeegsan, waa inaan la adeegsan iyada oo aan la bixin sharraxaad muujinaysa in arrinta si taxaddar leh loo tixgeliyey iyo sababta ka-reebitaanka (dhifka ah) loogu arkay mid macquul ah.
* ''Tallaabooyinka maamulaha ee la xiriira tafatirka lacagta lagu bixiyo'' – Qalabka maamulka looma adeegsan karo qayb ka mid ah hawl tafatir lacag lagu bixiyo, marka laga reebo xaaladaha lacagta ay bixiso Aasaaska Wikimedia ama shirkad xiriir la leh WMF.
* ''Ka noqoshada tallaabooyinka maamulayaasha kale'' – Tallaabooyinka maamulayaasha kale waa in la ixtiraamaa, gaar ahaan marka maamulaha tallaabada qaaday uu isagu arrinta ku lug leeyahay; badanaa waa in marka hore wada-hadal lala yeeshaa.
* ''Dib u celinta tallaabo maamul oo hore loo soo celiyey'' (mararka qaarkood loo yaqaan "dagaalka giraangiraha").
Hoos ka eeg faahfaahinta arrimahan iyo ka-reebitaannada aadka u yar.
Xitaa marka adeegsiga qalabku u muuqdo mid macquul ah, haddii shaki jiro waxaa habboon in maamule kale oo madax-bannaan laga codsado inuu arrinta dib u eego oo, haddii ay habboon tahay, uu tallaabada qaado.
=== Ka noqoshada tallaabada maamule kale ===
{{shortcut|WP:RAAA}}
Maamulayaasha waxaa laga filayaa inay yeeshaan go'aan-qaadasho wanaagsan, waxaana la aaminsan yahay inay si taxaddar leh uga fiirsadeen tallaabooyinka ama go'aannada ay qaadaan iyagoo maamulayaal ah. Maamulayaashu way isku khilaafi karaan, laakiin tallaabooyinka maamulka waa inaan dib loo celin sabab la'aan. Waa in marka hore si taxaddar leh looga fiirsadaa arrinta, isla markaana (haddii ay u badan tahay in tallaabada laga hor yimaado) lala yeeshaa wada-hadal kooban maamulaha tallaabada laga soo horjeedo, haddii maamulahaasi weli diyaar yahay.
==== Xaaladaha gaarka ah ====
Xaaladaha qaarkood, xeerka guud ee ka dhanka ah dib u celinta tallaabada maamule kale ma khuseeyo:
* '''Xannibaadaha uu soo rogay Guddiga Garsoorka:''' Xannibaadaha uu oggolaaday Guddiga Garsoorka waa inay lahaadaan tilmaam cad oo muujinaysa halka ay ka yimaadeen, sida "Guddiga Garsoorka awgiis" ama "Codsiga Guddiga Garsoorka oo keliya". Maamulayaashu waa inay xannibaadahaas dhigaan, yareeyaan ama ka qaadaan oo keliya marka ay haystaan oggolaansho qoraal ah oo hore uga yimid Guddiga.
* '''Xannibaadaha CheckUser:''' Xannibaadaha lagu calaamadeeyay "Xannibaadda CheckUser" (taas oo ah, xannibaad ku salaysan natiijooyinka qarsoon ee CheckUser) waa inaysan ka noqon maamulayaasha aan heli karin qalabka CheckUser. Cabashooyinka ku saabsan xannibaadahan badanaa waxaa lagu dhageystaa Wikipedia gudaheeda, laakiin xaaladaha khasabka ah waxaa dhageysan kara Guddiga Garsoorka. Bishii Luulyo 2010, maamulayaasha waxaa la xusuusiyey inaysan ka noqon karin xannibaadaha CheckUser iyaga oo aan oggolaansho hore ka helin Guddiga ama CheckUser.
* '''Xannibaadaha Oversight:''' Xannibaadaha lagu calaamadeeyay "Xannibaadda Oversight" (taas oo ah, xannibaadaha ku salaysan macluumaad la qariyey) waa inaysan ka noqon maamulayaasha aan haysan xuquuqda Oversight. Bishii Maarso 2013, Guddiga Garsoorku wuxuu go'aamiyey inaan xannibaadaha Oversight laga noqon karin iyada oo aan oggolaansho hore laga helin Guddiga ama Oversighter.
* '''Xannibaadaha VRT ee la xiriira isku dhaca danaha:''' Xannibaadaha la saaray iyada oo loo marayo safka VRT ee la xiriira isku dhaca danaha, kuwaas oo ay ku jiraan lambarka tigidhka ee sababta u ah xannibaadda, waa inaan laga noqon iyada oo aan oggolaansho laga helin maamule heli kara safkaas ama Guddiga Garsoorka. Tani waxay khusaysaa go'aankii Abriil 2026.
=== <span class="anchor" id="Wheel war"></span>Dib u celinta tallaabo hore loo celiyey ("dagaalka giraangiraha") ===
{{shortcut|WP:WHEEL|WP:WW}}
Marka maamule kale uu ''hore u'' celiyey tallaabo maamul, aad bay u yar tahay in ay jirto sabab sharci ah oo maamulihii hore ama maamule kale ugu celin karo tallaabadaas ama tallaabo la mid ah, iyada oo aan marka hore la yeelan wada-hadal cad oo horseeda go'aan ku dhisan is-afgarad. Dagaalka giraangiruhu waa xaalad uu maamule ka noqdo tallaabo maamul oo uu qaaday maamule kale, balse halkii laga wada-hadli lahaa khilaafka, qalabka maamulka si is-daba-joog ah loogu adeegsado in lagu tirtiro ama dib loogu sameeyo tallaabada. Marka laga reebo xaalado aad u yar, tallaabo maamul oo dib loo celiyey waa inaan mar kale la soo celin iyada oo aan la helin is-afgarad.
<div style="border: 2px solid #990000; background-color: #FF000030; border-radius: 1em; padding: 0.5em 1em; color:inherit;">
<strong style="font-weight:normal;">Ha ku celin tallaabo maamul oo dib loo celiyey marka aad ogtahay in maamule kale uu ka soo horjeedo. Ha sii wadin silsilad dib-u-celin maamul ah iyada oo aan wada-hadal jirin. Khilaafaadka maamulka ku xalli {{underline|wada-hadal}}.</strong>
</div>
Dagaalka giraangiruhu badanaa wuxuu horseedaa codsi degdeg ah oo loo gudbiyo Guddiga Garsoorka. Cunaqabataynta lagu soo rogo dagaalka giraangiraha waxay u dhexayn kartaa canaan iyo digniin, xannibaad ku-meel-gaar ah, ilaa in xuquuqda maamulka laga qaado, xitaa marka ay tahay dhacdadii ugu horreysay. Waxaa jiray dhowr kiis oo Guddiga Garsoorku ka garnaqay kuwaas oo la xiriiray dagaalka giraangiraha.
Ereygaas waxaa sidoo kale taariikh ahaan loo adeegsan jiray in lagu tilmaamo maamule si aan habboonayn u celinaya noocyo gaar ah oo tallaabooyin rasmi ah.
Wikipedia waxay ku shaqaysaa ruuxa [[Wikipedia:Is afgarad|is-afgaradka]]; khilaafaadka waa in lagu xalliyaa wada-hadal xushmad leh, halkii ay ka noqon lahaayeen loollan awoodeed. Waxaa jira xaalado yar oo dagaalku ka habboonaan karo wada-hadalka ama mudan in lagu halis geliyo sumcaddaada wanaagsan. Haddii aad dareento ''rabitaan'' ah inaad gasho dagaalka giraangiraha, isku day beddelladan:
* Raadi wada-hadal wax dhisaya oo ujeeddadiisu tahay dejinta xaaladda iyo ku soo celinta habraacyada caadiga ah. Qaadashada hab-dhaqan deggan oo qaboojinaya xaaladda, adigoo si ula kac ah u sharraxaya mowqifkaaga, way caawin kartaa. Xaaladaha qaarkood, iimaylku wuxuu suurtagelin karaa in talo shakhsi ah oo daacad ah la bixiyo, taas oo aan si fudud loogu soo bandhigi karin wiki-gan.
* Haddii aad ka welwelsan tahay hab-dhaqan xumo, sug oo ha ku degdegin tallaabo. Marka ay jirto <strong>si xun u adeegsiga qalabka maamulka oo halis ah ama aad u fool xun</strong>, tixgeli inaad cabasho u gudbiso [[Wikipedia:Ogaysiiska Maamulka|Guddiga Garsoorka]].
* Haddii aad ka welwelsan tahay in wada-shaqayn la'aanta ama dib-u-dhaca wada-hadalku ay xaaladda si dhakhso ah uga sii dari karto ama ay ka dhigi karto mid aan habboonayn, mararka qaarkood waxaa macquul ah in iimayl loo diro Guddiga Garsoorka si loogu wargeliyo xaaladda ama looga codsado faragelin ama talo degdeg ah. Tani waxay si gaar ah u khusayn kartaa xaaladaha ay ku lug leeyihiin macluumaad aan dadweyne ahayn ama ay dhici karto waxyeello.
* Xusuusnow inaad haysato boqollaal saaxiibbo ah: keligaa ma tihid, badanaana arrimaha waxaa sii xumeeya go'aan-qaadasho liidata. Haddii lagu arko adigoo si wanaagsan u dhaqmaya, arrintu badanaa si dhakhso ah ayay u dhammaan doontaa, si kasta oo ay hadda u muuqato mid xun. Mararka qaarkood waxa ugu wanaagsan waa inaad nasasho qaadato oo aad is dejiso.
Ereyga "giraangir" wuxuu ka yimid sharraxaadda akoonnada leh mudnaanta sare ee kombiyuutarradii waaweynaa ee PDP-10 iyo TOPS-20, halkaas oo "giraangir" loogu adeegsan jiray si la mid ah ereyga "xidid" ee nidaamyada Linux/Unix.<ref>{{cite web|title=Wheel |url=http://www.catb.org/jargon/html/W/wheel.html |access-date=8 June 2021 |work=Jargon File 4.4.7 |publisher=Eric S. Raymond}}</ref>
<ref>{{cite web|title=Wheel bit |url=http://www.catb.org/jargon/html/W/wheel-bit.html |access-date=8 June 2021 |work=Jargon File 4.4.7 |publisher=Eric S. Raymond}}</ref>
==== Xaaladaha gaarka ah ====
Waxaa jira xaalado gaar ah oo ka reeban mabda'an guud. (Fiiro gaar ah: ka reebitaannadani hal jiho oo keliya ayay u shaqeeyaan.)
* '''Taariikh-nololeedyada dadka nool''' – Waxyaabaha la tirtiray sababtoo ah waxay jebinayaan siyaasadda taariikh nololeedyada dadka nool (BLP) dib ayaa loo tirtiri karaa haddii dib loo soo celiyo, haddii ay weli waafaqsanayn siyaasadda BLP.
* '''Asturnaanta''' – Macluumaadka shakhsiga ah ee la tirtiray iyadoo la raacayo siyaasadda asturnaanta ee Hay'adda Wikimedia Foundation dib ayaa loo tirtiri karaa haddii dib loo soo celiyo.
* '''Xaalad degdeg ah''' – Haddii ay jirto suurtagalnimo macquul ah oo ah in mashruuca ama qof uu soo gaari karo dhaawac dhab ah, dhow ama culus haddii aan tallaabo lagu qaadin awoodaha maamulka, maamule ayaa tallaabo qaadi kara inta dood laga yeelanayo. Tallaabooyinkan caadi ahaan dib looma celin karo (waana la soo celin karaa haddii dib loo celiyo) ilaa dood habboon laga yeesho.
* '''Ilaalinta bogga inta uu socdo dagaal tafatir''' – Tallaabooyinka macquulka ah ee ay maamulayaasha aan khilaafka ku lug lahayn qaadaan si ay u dejiyaan dagaal tafatir oo muuqda oo kulul, iyaga oo ilaalinaya bogga lagu muransan yahay, waa inay ixtiraamaan <strong>dhammaan</strong> isticmaalayaashu. Ilaalintana dib ayaa loo soo celin karaa haddii loo baahdo, ilaa ay caddaato in dagaalka tafatirku aanu dib u bilaaban doonin ama is afgarad lagu gaaro in ilaalinta laga qaado.
== <span class="anchor" id="Removal of adminship (desysopping)"></span>Dib u eegista iyo ka qaadista xuquuqda maamulaha ==
{{shortcut|WP:DESYSOP}}
Xuquuqda maamulaha waxaa lagala noqon karaa go'aan ka soo baxa Guddiga Garsoorka. Garsoorayaashu waxay sidoo kale dooran karaan inay maamulayaasha dhibaatada keena ku soo rogaan ciqaabo ka fudud, oo ay ka mid yihiin xaddididda adeegsiga awoodaha qaarkood ama gelinta muddada kormeerka maamulaha.
Bulshadu waxay bilaabi kartaa codsi dib loogu eegayo maamulaha, kaas oo looga baahan yahay in xaaladdiisa maamulnimo dib loo xaqiijiyo iyada oo loo marayo codsi cusub oo maamulnimo (RRfA).<ref name="recall" /> Maamulayaasha qaarkood ayaa iskood u codsada in xaaladdooda dib loo xaqiijiyo marka ay jiraan duruufo gaar ah. Eeg {{Section link|#Soo celinta maamulaha}}. Isticmaalayaashu sidoo kale waxay adeegsan karaan habka xallinta khilaafaadka si ay u codsadaan in laga dhiibto aragti ku saabsan ku habboonaanta maamulaha.
Awoodda farsamo ee lagaga qaado akoon xuquuqda maamulaha waxaa leh kooxaha isticmaalayaasha ee bureaucrat-yada iyo steward-yada (eeg [[Special:ListGroupRights]]). Xaaladaha degdegga ah ee isticmaalayaasha maxalliga ahi aanay awoodin ama aanay diyaar u ahayn inay tallaabo qaadaan, siyaasadda xuquuqaha guud waxay steward-yada u oggolaanaysaa inay ilaaliyaan danaha ugu wanaagsan ee Wikipedia iyaga oo ka qaadaya xuquuqaha maamulka ama si guud u xannibaya akoonnada, kaddibna arrinta u gudbinaya Guddiga Garsoorka.
=== Ka qaadista xuquuqda maamulaha sababo la xiriira dhaqdhaqaaq la'aan ===
{{shortcut|WP:INACTIVITY}}
Maamulayaasha buuxiya mid ama labadaba shuruudahan soo socda waxaa lagala noqon karaa xuquuqdooda maamulnimo sababo la xiriira dhaqdhaqaaq la'aan:<ref>Maamulayaasha qaarkood ayaa dib loogu yeeray sababtoo ah heerka dhaqdhaqaaqooda ayaa wax yar uun ka sarreeyay shuruudahan. Maamulayaasha aan firfircoonayn waxaa lagu dhiirrigelinayaa inay si dhab ah ugu soo laabtaan mashruuca, halkii ay samayn lahaayeen wax ka beddello aan macno badan lahayn oo keliya si aan looga qaadin xuquuqaha maamulka.</ref>
# Aan samayn wax-ka-beddel ama tallaabo maamul ugu yaraan 12 bilood gudahood.
# Sameeyay wax ka yar 100 wax-ka-beddel muddo 60 bilood ah.
Ka qaadistan xuquuqda maamulaha xaaladaha qaarkood waa laga noqon karaa (eeg {{Section link|#Soo celinta qalabka maamulka}}), mana aha mid loo qaadanayo qiimayn ku saabsan sida isticmaaluhu u adeegsaday awoodaha maamulka ama xaq u lahaanshihiisa. Kahor inta aan xuquuqda maamulaha lagala noqon, waa in laba jeer lagala soo xiriiro bogga wadahadalka isticmaalaha, iyadoo ku xiran shuruudda la buuxiyay:
:Shuruudda (1): Hal bil ka hor codsiga ka qaadista xuquuqda maamulaha, iyo mar kale dhowr maalmood ka hor inta aan ka qaadistu dhaqan gelin.
:Shuruudda (2): Saddex bilood ka hor codsiga ka qaadista xuquuqda maamulaha, iyo mar kale hal bil ka hor inta aan ka qaadistu dhaqan gelin.
Intaa waxaa dheer, tafatire kasta oo celcelis ahaan sameeya wax ka yar 50 wax-ka-beddel sannadkii muddo shan sano ah waa in sannad kasta farriin loogu diro boggiisa wadahadalka, laguna wargeliyo inuu mustaqbalka halis ugu jiro inuu ka hoos maro heerka loo baahan yahay.
Ka qaadista xuquuqda maamulaha sababo la xiriira dhaqdhaqaaq la'aan waa inay maamulaan bureaucrat-yada Wikipedia-da Ingiriisiga. Faallada lagu qoro diiwaanka xuquuqaha isticmaalaha waa inay si cad u muujisaa in ka qaadista xuquuqdu ay tahay tallaabo habraaceed oo keliya.
Haddii loo baahdo, bogga isticmaalaha waa in wax laga beddelaa si loo caddeeyo xaaladdiisa, gaar ahaan haddii ay jiraan qaybo uu ku jiro.
=== Ka qaadista xuquuqda si ikhtiyaari ah ===
Maamulayaashu waxay codsan karaan in laga qaado awoodaha maamulka iyaga oo codsigooda ku gudbinaya guddiga ogeysiisyada bureaucrat-yada.
=== Khilaafaadka ama cabashooyinka ===
{{see|Wikipedia:Xallinta khilaafaadka}}
Inta badan, khilaafaadka lala galo maamulayaasha waa in lagu xalliyaa habka caadiga ah ee xallinta khilaafaadka. Haddii khilaafku si weyn u taabanayo kartida isticmaalaha ee maamulnimo (sida si cad oo khaldan u adeegsiga awoodaha maamulka, go'aanno si daran u qaldan ama si joogto ah u qaldan, ama dhibaatooyin la xiriira hab-dhaqanka), ama haddii wada-hadalku fashilmo, waxaa la adeegsan karaa tallaabooyinka soo socda:
=== Dib u eegista maamulaha ===
Bulshadu waxay bilaabi kartaa codsi dib loogu eegayo maamulaha, kaas oo looga baahan yahay in xaaladdiisa maamulnimo dib loo xaqiijiyo iyada oo loo marayo codsi cusub oo maamulnimo (RRfA); xuquuqda maamulaha waa lagala noqonayaa haddii maamuluhu aanu bilaabin RRfA muddo 30 maalmood gudahood ah kaddib marka codsiga dib u eegistu gaaro 25 saxiix, ama haddii uu ku guuldarraysto RRfA.
Marka laga soo tago habraacan, maamule kasta wuxuu ballan qaadi karaa inuu si ikhtiyaari ah xilka uga dego haddii la buuxiyo shuruudo gaar ah. Shuruudahaas maamule kastaa isaga ayaa dejista, waxaana badanaa lagu faahfaahiyaa bogaggiisa isticmaalaha. Maamulayaasha sameeya ballanqaadyada noocaas ah waxay wakhti kasta beddeli karaan ama ka noqon karaan ballanqaadyadooda hore. Inta badan ballanqaadyadan ikhtiyaariga ah waxaa la sameeyay ka hor intii aan habraaca RRfA loo soo bandhigin dhammaan maamulayaasha.
=== Dib u eegista Guddiga Garsoorka ===
Tani waa habraac aan ikhtiyaari ahayn. Guud ahaan, Guddiga Garsoorku wuxuu dalbadaa in marka hore la tijaabiyo tallaabooyinka kale ee xallinta khilaafaadka ka hor inta aanu faragelin, sida in arrinta lagu soo bandhigo guddiga ogeysiisyada maamulayaasha ee dhacdooyinka. Si kastaba ha ahaatee, haddii arrintu aad u culus tahay, Guddiga Garsoorku wuxuu faragelin karaa marxalad hore. Tallaabooyinka uu guddigu go'aansan karo inay habboon yihiin waxaa ka mid ah digniino, canaan, xaddidaadyo iyo ka qaadista xuquuqda maamulaha.
=== Maamulayaasha lagu soo rogay mamnuucid ===
{{shortcut|WP:BANDESYSOP}}
Guud ahaan, maamulayaasha lagu soo rogay xaddidaado ay ka mid yihiin mamnuucid mawduuc gaar ah, mamnuucid isdhexgal ama xannibaad muddo kasta ah waxay sii haysanayaan awoodahooda maamulka, ilaa mid ka mid ah habraacyada kor ku xusan lagu dabaqo mooyaane. Si kastaba ha ahaatee, sida dhammaan xuquuqaha kale ee isticmaalayaasha la siiyo, awoodaha maamulka waxaa lagala noqonayaa isticmaalaha lagu soo rogo mamnuucid bulsho oo aan waqti cayiman lahayn, taas oo ka dhaqan gelaysa dhammaan Wikipedia-da.
== <span class="anchor" id="Resysop"></span>Dib u soo celinta awoodaha maamulka ==
{{shortcut|WP:RESTORATION}}
Iyadoo aan loo eegin habraacii lagu qaaday awoodaha maamulka, tafatire kasta wuxuu xor u yahay inuu mar kale codsado awoodahaas isaga oo adeegsanaya habraaca codsiyada maamulnimada.<ref>Marka laga reebo dadka uu go'aan gaar ah oo Guddiga Garsoorka ama cunaqabatayn bulsho ka hor istaagayo inay codsadaan.</ref>
Maamulayaashii hore waxay mar kale codsan karaan awoodaha maamulka kaddib marka si ikhtiyaari ah looga qaado ama looga qaado sababo la xiriira dhaqdhaqaaq la'aan. Codsiga waa la aqbalaa haddii aanay jirin mid ka mid ah xaaladahan soo socda:
* '''Awoodaha maamulka waxaa laga qaaday maamulaha xilli ay jireen shaki iyo walaac ku saabsan xaaladdiisa.''' Haddii ay jireen su'aalo culus oo ku saabsan ku habboonaanta xaaladda maamulnimo ee maamulihii hore markii uu xilka ka degayay ama laga qaadayay, codsiga waxaa loo gudbinayaa habraaca codsiyada maamulnimada. Xaaladaha shakiga leh, dib u siinta awoodaha maamulka waa dib loo dhigayaa ilaa dood ballaaran oo bulshadu ka qaybqaadato la qabto lana soo afjaro.
* '''Awoodaha maamulka waxaa laga qaaday mamnuucid bulsho oo ka dhaqan gashay dhammaan Wikipedia-da awgeed.''' Marka awoodaha maamulka ee tafatire laga qaado mamnuucid bulsho oo ka dhaqan gashay dhammaan Wikipedia-da awgeed, tafatiruhu waa inuu mar kale ku codsadaa habraaca caadiga ah si uu awoodaha maamulka dib ugu helo.<ref>Marka laga reebo xaaladaha dhifka ah ee mamnuucidda laga noqdo sababtoo ah bulshadu khalad ayay samaysay, balse aan ahayn keliya sababtoo ah rafcaan laga qaatay mamnuucidda oo lagu guulaystay; xaaladdaas, ka qaadista awoodaha maamulka iyadana waa laga noqonayaa. Eeg [[Special:Permalink/1155585586#Alternate proposal (Procedural community desysop)|codsigii faallo-bixinta ee 2023]].</ref>
* '''{{vanchor|Dhaqdhaqaaq la'aan muddo dheer ah}}'''
**'''In ka badan laba sano oo aan wax ka beddel la samayn.''' Haddii tafatire uu ugu yaraan laba sano oo xiriir ah aan wax ka beddel samayn inta u dhexaysa ka qaadista awoodaha maamulka iyo codsiga dib loogu soo celinayo, sabab kasta oo awoodaha looga qaaday ha ahaatee, tafatiruhu waa inuu dib ugu codsadaa awoodaha maamulka habraaca codsiyada maamulnimada; mar dambe suurtagal ma aha in dib-u-soo-celinta awoodaha maamulka laga codsado guddiga ogeysiisyada bureaucrat-yada. Haddii maamule awoodihiisa looga qaaday hal sano oo dhaqdhaqaaq la'aan ah awgeed, hal sano oo dheeraad ah oo uu si xiriir ah u sii ahaado mid aan firfircoonayn (isaga oo aan wax-ka-beddel samayn) laga bilaabo markii awoodaha looga qaaday dhaqdhaqaaq la'aanta awgeed ayaa ka dhigaysa in dib u soo celintiisa ay khasab ku noqoto codsi cusub oo maamulnimo.
** '''In ka badan shan sano tan iyo markii ugu dambaysay ee awoodaha maamulka la adeegsaday.''' Maamule kasta oo aan samayn tallaabo maamul oo diiwaangashan muddo shan sano ah, bureaucrat-yadu waa in aanay dib ugu soo celin awoodaha maamulka marka uu codsado.
* '''Amniga akoonka lama xaqiijin karo.''' Iyaga oo adeegsanaya go'aankooda, bureaucrat-yadu waxay diidi karaan inay awoodaha maamulka dib ugu soo celiyaan tafatire haddii aanay ku qancin in akoonka uu gacanta ku hayo isla qofkii markii hore isticmaali jiray.
* '''Bureaucrat-ku si macquul ah uguma qancin in isticmaaluhu dib ugu soo laabtay firfircoonida ama uu damacsan yahay inuu dib ugu soo laabto firfircoonida tafatire ahaan.'''
Haddii shaki laga qabo ku habboonaanta dib u soo celinta awoodaha maamulka, dib u soo celinta waa in dib loo dhigaa ilaa dood ku filan la qabto oo is afgarad lagu gaaro dood ay bureaucrat-yadu ka qaybqaataan.
=== Habraaca ===
Maamulayaashii hore waxay codsan karaan in awoodaha maamulka dib loogu soo celiyo iyaga oo codsi ku qoraya guddiga ogeysiisyada bureaucrat-yada. Waxaa jira muddo dib u eegis oo caadi ahaan ah 24 saacadood ka hor inta aanu bureaucrat-ku aqbalin codsiga, iyadoo la raacayo habraacyada dib u soo-celinta awoodaha maamulka. Isbeddelka waxaa lagu diiwaangeliyaa liiska isticmaalayaasha dib loogu soo celiyay awoodaha maamulka.
== Taariikhda ==
{{shortcut|WP:DEAL|WP:NOBIGDEAL}}
Maalmihii ugu horreeyay ee Wikipedia, shaqaalaha Bomis oo keliya ayaa ahaa maamulayaal, maadaama erayga sirta ah ee server-ka loo baahnaa si wax looga beddelo dhinaca maamulka.<ref>[[:nostalgia:Wikipedia utilities/Old Page titles to be deleted talk]]</ref> Fikradda doorka maamulaha waxaa la soo jeediyay dabayaaqadii 2001, xilligii la horumarinayay noocii ugu horreeyay ee MediaWiki.<ref>[[:nostalgia:Wiki Administrators]]</ref> Aasaasaha Wikipedia, Jimmy Wales, ayaa si toos ah u magacaabay maamulayaashii ugu horreeyay bishii Febraayo 2002.
Marka la eego nidaamka xakamaynta gelitaanka ee ku salaysan doorarka ee hadda la isticmaalo, akoon kasta waxaa lagu calaamadeeyaa doorarka gaarka ah ee uu qaban karo; doorarkaas ayaa iyaguna go'aamiya awoodaha gaarka ah ee uu heli karo. Ujeeddadu ma ahayn in maamulayaashu noqdaan koox gaar ah oo ka dhex samaysanta bulshada. Taa beddelkeeda, maamulayaashu waa inay bulshada qayb ka ahaadaan sida tafatirayaasha kale. Qof kasta wuxuu Wikipedia ka qaban karaa inta badan hawlaha dayactirka iyo maamulka isaga oo aan lahayn awoodaha farsamo ee gaarka ah ee maamulayaasha la siiyo. Hadal inta badan dib loo soo xigto oo ku saabsan magaca iyo habraaca maamulnimada waxaa Jimmy Wales yiri bishii Febraayo 2003, isaga oo halkan ugu yeeraya maamulayaasha “sysops”:
{{anchor|No big deal}}
{{quote|Waxaan rabay oo keliya inaan sheego in noqoshada maamule aysan ahayn *arrin weyn*.
Waxaan u malaynayaa inaan si aan nidaam adag lahayn u magacaabi doono dad badan oo muddo ku jiray mashruuca inay maamulayaal noqdaan. Waxaan doonayaa inaan meesha ka saaro aragtida ah in jagadani leedahay "awood amar". Waa arrin farsamo oo keliya in awoodaha la siiyo maamulayaasha aan qof kasta la siin.
Ma jecli in halkan laga dareemo in helitaanka xaaladda maamulnimo ay tahay arrin aad u gaar ah.|Jimmy Wales|2003<ref>{{cite web| url = http://lists.wikimedia.org/pipermail/wikien-l/2003-February/001149.html| title = wikimedia.org archive entry}}</ref>}}
Si fudud haddii loo dhigo, inkasta oo adeegsiga saxda ah ee awoodaha iyo hab-dhaqanka habboon ay muhiim yihiin, haddana “inaad maamule tahay” lafteedu ma aha arrin muhiim ah.
Markii saamaynta dhaqameed iyo muuqaalka Wikipedia ee caalamka ay sii kordheen, bulshaduna ay la kortay, doorka maamulayaashu wuu kobcay, heerarka looga baahan yahay maamulnimaduna way sare u kaceen. Maadaama habraacyada looga baahan yahay ka qaadista awoodaha maamulka ay dheer yihiin, kuwaas oo inta badan ay ku jiraan isku dayo lagu xallinayo khilaafka ka hor inta aan arrinta loo gudbin garsoorka, bulshadu si taxaddar leh ayay u eegtaa codsiyada maamulnimada.
==Tixraacyada==
{{Reflist}}
== Xiriiriyeyaasha dibadda ==
* [[Meta:Administrators of Wikimedia projects/Wikipedias|Maamulayaasha dhammaan Wikipediyeyaasha]],
*[[:en:Wikipedia:Meta|Meta-Wiki]]
g7ot4rel3vc7ef5jnhtyhnquwbk1gex
311530
311485
2026-10-31T10:10:41Z
Isma4l
41797
/* Dib u eegista iyo ka qaadista xuquuqda maamulaha */ Sixid
311530
wikitext
text/x-wiki
{{Policy|WP:ADMIN|WP:SYSOP|WP:MOP}}
{{Ombox
|text = '''Kani ma aha bog lagu dhejiyo su'aalaha maamulayaasha.''' Taas beddelkeeda, isticmaal Codsashada dareenka maamulaha.|image=[[File:Symbol question.svg|link=|alt=|35px]]}}
{{Nutshell|Maamulayaashu waa tafatirayaal tabaruceyaal ah oo lagu kalsoon yahay, kuwaas oo loo oggolaaday inay adeegsadaan qalab gaar ah oo Wikipedia Soomaaliga ah. Waxaa laga filayaa inay ilaaliyaan heer sare oo anshax ah, si caddaalad ahna u adeegsadaan qalabkaas, isla markaana {{strong|marnaba}} aanay ugu adeegsan inay faa'iido ka helaan khilaaf.}}
{{Enforcement policy list}}
[[File:Wikipedia Administrator.svg|thumb|Qalabka maamulka ee Wikipedia waxaa badanaa lagu barbar dhigaa mop-ka nadaafadda, taasoo keenta in maamulnimada mararka qaarkood lagu sifeeyo in "la siiyay mop-ka". Sida qof nadiifiye ah oo dhab ah laga yaabo inuu furayaal u haysto xafiisyo ay shaqaalaha kale ka reeban yihiin, maamulayaashu waxay leeyihiin awoodo gaar ah oo door ah, laakiin - sidoo kale sida nadiifiyaha dhabta ah - kama muhiimsana tafatirayaasha kale.]]
'''Maamulayaasha''', oo sidoo kale loo yaqaan '''admins''' ama '''sysops''' (hawl-wadeennada nidaamka), waa tafatirayaasha [[Wikipedia]] ee la siiyay awood farsamo oo ay ku fuliyaan tallaabooyin gaar ah oo ku saabsan Wikipedia Soomaaliga. Awoodahaas waxaa ka mid ah inay [[WP:BLOCK|xannibaan]] oo ay ka qaadaan xannibaadda akoonnada isticmaalayaasha, [[Ciwaanka IP-ga|cinwaannada IP-ga]] iyo kala duwanaanshaha cinwaannada IP-ga ee tafatirka; inay wax ka beddelaan bogagga si buuxda loo [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaaliyay]]; inay codsadaan oo ay ka qaadaan [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaalinta bogga]]; inay [[WP:DELETE|tirtiraan]] oo ay soo celiyaan bogagga; inay bogagga u wareejiyaan meelo kale iyaga oo aan lahayn xaddidaad; iyo inay adeegsadaan qalab kale oo gaar ah.
Maamulayaashu waxay mas'uuliyadahaas u gutaan iyagoo ah tabaruceyaal, kaddib marka ay maraan habraaca dib-u-eegista bulshada ama ay doortaan tafatirayaasha kale. Ma aha shaqaale ka tirsan [[Wikimedia Foundation|Hay'adda Wikimedia]]. Marnaba waajib kuma aha inay adeegsadaan awoodahooda, mana aha inay waligood u adeegsadaan si ay faa'iido uga helaan khilaaf ay iyagu ku lug leeyihiin. Maamulayaasha waa inaan lagu khaldin [[m:System administrators|maamulayaasha nidaamyada Wikimedia]] ("sysadmins").
Wikipedia Soomaaliga wuxuu leeyahay {{NUMBEROFADMINS}} maamule. (Eeg {{Plainlink|url=//so.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ListUsers/sysop&limit=2000|name=liiska buuxa ee akoonnada leh xuquuqda maamulaha}} ama liisaska maamulayaasha ee ku salaysan heerka waxqabadka.)
== <span class="anchor" id="POWERS"></span><span class="anchor" id="Powers"></span><span class="anchor" id="ABILITIES"></span><span class="anchor" id="Abilities"></span><span class="anchor" id="ADMINRIGHTS"></span><span class="anchor" id="MOPRIGHTS"></span>Awoodaha maamulayaasha ==
{{Shortcut|WP:MOPRIGHTS}}
Maamulayaashu waxay leeyihiin awood farsamo oo ay ku fuliyaan tallaabooyinka soo socda:
* [[Wikipedia:Xannibaadyo iyo mamnuucid|Xannibidda iyo ka qaadista xannibaadda]] akoonnada isticmaalayaasha, cinwaannada IP-ga iyo kala duwanaanshaha cinwaannada IP-ga ee tafatirka<ref>Xannibaadahani waxay ka hor istaagi karaan isticmaalayaasha inay tafatiraan bogag ama meel magacyo gaar ah, ama waxaa lagu dabaqi karaa goobta oo dhan iyo {{em|dhammaan bogagga}}.</ref>
* Codsashada, wax ka beddelidda iyo ka qaadista [[Wikipedia:Ilaalinta badelka|ilaalinta bogga]] si loo xaddido ama loo oggolaado tafatirka, rarista, abuurista iyo/ama soo gelinta faylasha
* Wax ka beddelidda bogagga si buuxda loo ilaaliyay
* [[Wikipedia:Xeerka Tirtirka|Tirtiridda]] bogagga leh 5,000 ama ka yar oo dib-u-eegis ah<ref>Bogagga leh in ka badan 5,000 oo dib-u-eegis ah waxaa tirtiri kara oo keliya [[Wikipedia:Steward|steward]].</ref>
* Daawashada iyo soo celinta bogagga la tirtiray
* [[Wikipedia:Tirtiridda taariikhda|Xaddididda iyo soo celinta muuqashada dadweynaha]] ee macluumaadka ku jira diiwaannada gaarka ah iyo dib-u-eegisyada bogagga
* Bixinta iyo ka qaadista xuquuqaha gaarka ah ee isticmaalayaasha, sida ay [[Wikipedia:Codsiga maamulka/Hordhac|codsadaan akoonnada isticmaalayaashu]]<ref>Maamulayaashu waxay bixin karaan oo ka qaadi karaan xuquuqaha abuuraha akoonka, confirmed, event organizer iyo IP block exempt. Waxay sidoo kale awood u leeyihiin inay bixiyaan oo ka qaadaan xuquuqaha been-abuurka ah ee AutoWikiBrowser iyo AFC, maadaama ay wax ka beddeli karaan bogagga si buuxda loo ilaaliyay.</ref>
* Wax ka beddelidda bogagga ku jira meel magaca MediaWiki, marka laga reebo bogagga JavaScript iyo CSS<ref>Kaliya [[Wikipedia:Interface administrators|maamulayaasha is-dhexgalka]] ayaa awood u leh inay wax ka beddelaan bogagga JavaScript iyo CSS ee ku jira meel magaca MediaWiki.</ref>
* Fulinta tallaabooyin kale oo gaar ah sida ku cad {{Section link|Special:ListGroupRights#sysop}}
Sida caadiga ah, maamulayaashu waxay mas'uul ka yihiin go'aaminta natiijada wada-hadallada qaarkood, sida wada-hadallada tirtiridda, wada-hadallada rarista iyo wada-hadallada dib-u-eegista rarista. Si kastaba ha ahaatee, tafatirayaasha aan maamulayaasha ahayn ayaa iyaguna xiri kara wada-hadallada.
== Noqoshada maamulaha ==
{{Shortcut|WP:CANDIDATE|WP:BECOMEADMIN}}
Wikipedia-ha Af-Soomaaliga, waxaa jira laba hab oo lagu noqdo maamule: in lagu gaaro is-afgarad ka dhasha wada-hadal dadweyne ama in lagu doorto cod qarsoodi ah. Wikipedia-ga Af-Soomaaligu wuxuu u baahan yahay in musharraxiinta maamulaha ay haystaan xuquuqda isticmaalaha [[Wikipedia:Autoconfirmed users|isticmaale si toos ah loo xaqiijiyay]]. ([[m:List of Wikipedias|Wikipedia-yada kale]] waxay leeyihiin siyaasado u gaar ah oo ku saabsan magacaabista maamulayaasha.)
'''Kaliya hal akoon oo qof leeyahay ayaa yeelan kara xuquuqda maamulka'''. Waxa keliya ee ka reeban waa in maamulayaashu ay maamuli karaan [[Wikipedia:Bots|bot-yo]] leh xuquuqda maamulka.
Xuquuqda maamulaha waxaa la bixiyaa muddo aan xaddidnayn, waxaana laga qaadaa oo keliya marka la codsado, xaaladaha ku lug leh faragelinta heerka sare ah ama sababo la xiriira dhaqdhaqaaq la'aan.
=== <span class="anchor" id="Request for adminship"></span>Codsashada maamulnimada iyada oo loo marayo is-afgarad ===
Isticmaale kasta oo si toos ah loo xaqiijiyay wuxuu bulshada ka codsan karaa maamulnimo ("RfA"). Si kastaba ha ahaatee, maamulayaasha waxaa laga filayaa inay bulshada dhexdeeda ku leeyihiin kalsooni iyo sumcad sare, sidaas darteed codsiyada ay soo gudbiyaan isticmaalayaasha aan lahayn khibrad ku filan badanaa ma guuleystaan. Tafatire kasta wuxuu ka faalloon karaa codsiga, wuxuuna musharrax kasta u qiimeyn karaa si gaar ah. Si kastaba ha ahaatee, kaliya tafatirayaasha haysta xuquuqda isticmaalaha si toos ah loo xaqiijiyay ayaa ka codayn kara codsiyada.
Ka hor inta aysan codsan ama aqbalin magacaabista, musharraxiintu guud ahaan waa inay ahaadaan tafatirayaal firfircoon oo joogto ah, lehna khibrad iyo aqoon ku filan oo ku saabsan habraacyada iyo dhaqamada Wikipedia. Waa inay ixtiraamaan oo fahmaan siyaasadaha Wikipedia, isla markaana ay kasbadeen kalsoonida guud ee bulshada. Musharraxiinta waxaa sidoo kale laga rabaa inay caddeeyaan haddii ay waligood Wikipedia lacag ku tafatireen. Su'aalaha arrintan la xiriira waxaa loo oggol yahay in la weydiiyo musharrax kasta iyo tafatire kasta oo bulshada ka tirsan inta uu socdo habka RfA.
Wada-hadalku wuxuu socdaa muddo toddoba maalmood ah, waxaana looga arrinsadaa in musharraxu noqdo maamule iyo in kale. Sida habraacyada kale ee ku salaysan is-afgaradka bulshada, RfA-yada waxaa lagu xayaysiiyaa [[:en:MediaWiki:Watchlist-messages|farriimaha liiska la-socodka tafatirayaasha]]. Bulshadu waxay dejisay xad ku saabsan su'aalaha: tafatire kasta ma weydiin karo musharraxa wax ka badan laba su'aalood. Sidoo kale lama oggola su'aalo ka kooban qaybo badan oo loo soo bandhigo sidii hal su'aal, balse dhab ahaantii ka kooban su'aalo badan oo ka badan xadka la oggol yahay. [[Wikipedia:Bureaucrats|Bureaucrats]] iyo la-socdayaasha loo xilsaaray waxay maamuli karaan RfA-yada, iyagoo la tacaalaya faallooyinka iyo/ama codadka ay u arkaan kuwo aan habboonayn.
Habka RfA wuxuu u oggolaanayaa tafatirayaasha kale inay wax badan ka ogaadaan musharraxa. Tafatirayaashu waxay qiimeeyaan ka-qaybgalka musharraxa iyo waayo-aragnimadiisa tafatire ahaan, waxayna la yeeshaan wada-hadallo si ay u fahmaan sida uu u garanayo doorka uu codsanayo. Tafatirayaashu waxay sheegaan inay taageersan yihiin ama ka soo horjeedaan codsiga, iyagoo soo bandhigaya sababahooda iyo aragtidooda ku saabsan musharraxa. Maamule bureaucrat ah oo aan arrinta ku lug lahayn ayaa markaas go'aaminaya inuu jiro [[Wikipedia:Is afgarad|is-afgarad]] lagu oggolaanayo codsiga iyo in kale. Go'aankani kuma salaysna oo keliya boqolleyda taageerada, laakiin ficil ahaan, inta badan RfA-yada hela taageero ka badan 75% way guuleystaan. Bulshadu waxay go'aamisay in ''guud ahaan'', RfA-yada hela taageero u dhexaysa 65% iyo 75% ay ku xiran yihiin go'aanka bureaucrat-yada. (Sidaas darteed, waxaa macquul ah in ku dhowaad dhammaan RfA-yada hela taageero ka yar 65% ay guuldarraystaan.)
In kasta oo RfA-gu yahay hab adag, haddana tayada jawaab-celinta iyo qiimaynta ay tafatirayaasha khibradda leh ka sameeyaan u-diyaargarowga iyo hab-dhaqanka musharraxa badanaa aad bay u sarreeyaan. Codsadayaasha aan ku guulaysan codsigooda balse tallaabooyin ka qaada waxyaabaha lagu dhaliilay waxay badanaa ku guuleystaan codsi dambe oo ay soo gudbiyaan bilo ka dib. Haddii aad xiisaynayso inaad codsato maamulnimo, waa inaad marka hore akhridaa hagaha codsashada maamulnimada iyo tilmaamaha magacaabista. Markaad diyaar u noqoto inaad codsato, waxaad magacaabistaada ku dari kartaa bogga [[Wikipedia:Codsiga maamulka]] ("RfA"), adigoo raacaya tilmaamaha boggaas.
=== Doorashooyinka maamulayaasha ===
Maamulayaasha waxaa sidoo kale lagu dooran karaa doorasho maamule oo cod qarsoodi ah lagu dhiibto. Doorashooyinka maamulayaasha, oo bilaabmay 2024, ma beddelayaan habka RfA, musharraxiinta doonaya inay noqdaanna si xor ah ayay u dooran karaan habka ay adeegsanayaan. Doorasho tijaabo ah ayaa la qabtay Oktoobar 2024. Doorashooyinka maamulayaasha waxaa si joogto ah loogu daray jadwalka shanta bilood ah, kaddib RfC la qabtay horraantii 2025. Marka laga reebo muddada ka horraysa doorashada ee loogu talagalay magacaabista musharraxiinta iyo diyaarinta codbixinta, habku wuxuu qaataa 12 maalmood: shan maalmood oo wada-hadal iyo su'aalo ah, oo ay ku xigto toddoba maalmood oo cod qarsoodi ah. Wareegyada doorashada iyo waqtiyada ay furmayaan marxalad kasta waxaa horay loogu sii shaaciyaa ogeysiisyo, oo ay ku jiraan farriimaha liiska la-socodka.
Marka codbixintu dhammaato, doorashada waxaa baaraya saddex [[Wikipedia:Check user|CheckUser]] ama [[Wikipedia:Steward|Steward]] oo ka tirsan Wikipedia-ga Af-Soomaaliga. Waxay hubinayaan codadka la isku celceliyey, kuwa aan u qalmin iyo kuwa ay dhiibteen akoonnada been-abuurka ah, iyagoo tirtiraya codadkaas marka loo baahdo. Marka baaritaanku dhammaado, codadka waa la tiriyaa, natiijooyinkana waa la shaaciyaa, maamulayaasha cusubna waxaa la siiyaa xuquuqda maamulka. Si uu u guuleysto, musharraxu waa inuu helaa ugu yaraan 70% taageero ah iyo kooram ka kooban ugu yaraan 20 cod oo taageero ah. Boqolleyda taageerada waxaa musharrax kasta loogu xisaabiyaa sidan: Taageerada / (Taageerada + Ka soo horjeedka). Codadka "Dhexdhexaad" laguma daro xisaabinta boqolleyda taageerada musharraxa, mana saameeyaan natiijada dhinacaas.
== Meelaha ay maamulayaashu si gaar ah uga caawin karaan ==
Xuquuqda maamuluhu waxay si weyn waxtar ugu yeelan kartaa qaybaha qaarkood ee Wikipedia:
* Ka hortagga kharribaadda
* Wax ka qabashada dhibaatooyinka xuquuqda daabacaadda
* Dhacdooyinka u baahan feejignaanta maamulayaasha
* Qaybaha [[Bogga Hore]], sida wararka iyo qaybta “Ma ogtahay?”
* La socodka isbeddellada dhow
* Codsiyada tirtiridda degdegga ah
* Dhaqangelinta xeerka saddexda jeer ee dib-u-celinta iyo wax ka qabashada xadgudubyada dagaalka tafatirka.
“Maamulayaasha aan ku lug lahayn” waxay sidoo kale ka caawin karaan maamulka Guddiga Garsoorka iyo xallinta khilaafaadka la xiriira meelaha iyo xaaladaha dhibaatada leh. Maamulayaasha doorkan ka shaqaynaya waa ''dhexdhexaad''; si toos ah uguma lug laha arrimaha ay dadka ka caawinayaan. Waxay sidoo kale fuliyaan liisaska cunaqabataynta ee ay tahay inay maamulayaasha dhexdhexaadka ahi dhaqan geliyaan.
== <span class="anchor" id="anyuser"></span>Golayaasha ogeysiiska maamulayaasha ==
{{shortcut|WP:ANYUSER}}
Saddex golayaal ogeysiis oo waaweyn ayaa jira oo ay ka dhacaan wadahadallada maamulaha guud (isticmaale kasta wuxuu soo dhigi karaa ama ka qayb qaadan karaa wadahadallada halkaas):
* [[Wikipedia:Ogaysiiska Maamulka]] – Loo isticmaalo waxyaabaha ay maamulayaashu jeclaan karaan (ama u baahan karaan) inay ogaadaan, sida ogeysiisyada iyo macluumaadka guud.
– Loo isticmaalo arrimaha u baahan dareenka maamulayaasha soo maraya. In kasta oo mawduucyada halkan ay noqon karaan kuwo dhaadheer, golahan waxaa inta badan loogu talagalay dhacdooyinka iyo arrimaha kale ee u baahan talo ama dareen.
– Waa gole ogeysiis oo ficillada maamulka ee maamulayaasha lagaga wada hadli karo loona eegi karo bulshada ballaaran.
== Filashooyinka maamulnimada ==
{{shortcut|WP:ADMINEXPECT}}
=== Daryeelka iyo xukunka ===
Haddii la siiyo helitaanka, maamulayaashu waa inay daryeel ku muujiyaan isticmaalka hawlahan cusub, gaar ahaan awoodda ay u leeyihiin inay tirtiraan bogagga oo ay xannibaad saaraan isticmaalayaasha iyo cinwaannada IP (fiiri hage sida loo sameeyo ee maamulayaasha si aad u barato sida loo sameeyo waxyaalahan). Maamulayaasha cusub waa inay sidoo kale eegaan bogagga ku xiran liiska akhriska maamulayaasha ka hor intaysan isticmaalin awoodahooda maamul. Khaladaadka marmarka qaarkood la sameeyo waa la aqbalaa laakiin khaladaadka halista ah ama soo noqnoqda, ama kuwa ku lug leh xad-gudubyada hab-dhaqanka maamulaha, marmarka qaarkood lama aqbalo.
Qalabka maamulaha sidoo kale waa in lagu isticmaalo xukun taxaddar leh; waxay qaadan kartaa xoogaa waqti ah maamulaha cusub inuu barto goorta ay ugu fiican tahay in la isticmaalo qalabka, waxayna qaadan kartaa bilo in la helo dareen wanaagsan oo ku saabsan muddada ku habboon ee la dejinayo marka la isticmaalayo qalabka sida xannibaadda iyo ilaalinta bogga ee khilaafaadka adag. Maamulayaasha cusub waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay si tartiib ah u bilaabaan oo ay ka dhistaan khibrad meelaha ay ku barteen, iyo inay dadka kale waydiiyaan haddii ay shaki qabaan.
=== Hab-dhaqanka maamulaha ===
{{shortcut|WP:ADMINCOND}}
Maamulayaashu waa inay ku hoggaamiyaan tusaale ahaan, isla markaana, sida ''dhammaan tafatirayaasha'', ay ugu dhaqmaan si ixtiraam leh, rayid ah oo ay ula falgalaan kuwa kale ''mar kasta''. Maamulayaashu kama xoroobaan {{em|wax kasta}} oo ka mid ah siyaasadaha la dejiyay ee Wikipedia; waxaa laga filayaa inay raacaan oo ay gutaan waajibaadkooda sida ugu fiican ee awooddooda ah. Khaladaadka marmarka qaarkood waa kuwo si buuxda ula jaanqaadi kara isticmaalka qalabka maamulaha; maamulayaasha looma filayo inay noqdaan kuwo kaamil ah. Si kastaba ha ahaatee, carqaladaynta joogtada ah ama halista ah ee Wikipedia iyada oo loo marayo dabeecad sida [[Wikipedia:Anshax|aan rayid ahayn]] ama tafatirid niyad-xumo ah waa mid aan la jaanqaadi karin oo ah ''khilaaf toos ah'' oo lala leeyahay filashooyinka iyo mas'uuliyadaha maamulayaasha, iyo xukunka xun ee joogtada ah ama fool xun ayaa horseed u noqon kara in laga xayuubiyo qalabka maamulaha. Maamulayaashu waa inay ku dadaalaan inay tusaale u noqdaan heerarka sare ee ixtiraamka iyo rayidnimada, iyo tafatirkooda, wada-hadalladooda, is-dhexgalkooda, iyo hab-dhaqankoodu waa inay dejiyaan tusaalaha dhammaan tafatirayaasha kale ''mar kasta''. Tani waa labadaba ''shuruud'' iyo ''xaalad'' haysashada mudnaanta maamulaha.
Maamulayaashu waa inay maskaxda ku hayaan inay haystaan boqollaal saaxiibo ah. Sidaa darteed, haddii maamule uusan u hoggaansami karin siyaasadaha goobta oo uusan noqon karin mid rayid ah (xitaa marka uu la macaamilayo isticmaalayaasha muujinaya dabeecad dhibaat leh) inta uu wax ka qabanayo arrin go'an, maamuluhu waa inuu arrinta u keenaa gole ogeysiin ama u gudbiyaa maamule kale si uu wax uga qabto, halkii uu ka sii dari lahaa dhibaatada hab-dhaqan xumo.
=== Xisaabtanka ===
{{shortcut|WP:ADMINACCT}}
Maamulayaashu waxay ka xisaabtamaan ficilladooda ku lug leh qalabka maamulaha, maadaama ficillada maamulaha ee aan la sharaxin ay niyad-jabiyaan tafatirayaasha kale. Iyadoo lagu xaddidayo oo keliya xuduudaha [[Wikipedia:Anshax|rayidnimada]], [[Wikipedia:Ma jiraan weeraro shaqsiyeed|ka fogaanshaha weerarrada shakhsi ahaaneed]], iyo [[Wikipedia:U qaado niyad wanaagsan|u qaadashada niyad wanaagga]], tafatirayaashu waxay xor u yihiin inay wax ka weydiiyaan ama dhaleeceeyaan ficillada maamulaha. Maamulayaasha waxaa laga filayaa inay si degdeg ah oo rayid ah uga jawaabaan su'aalaha ku saabsan hab-dhaqankooda Wikipedia la xiriira iyo ficillada maamulka, gaar ahaan inta lagu jiro wada-hadallada bulshada ee golayaasha ogeysiiska ama inta lagu jiro habsocodka Guddiga Garsoorka. Maamulayaashu waa inay caddeeyaan ficilladooda marka la codsado.
Maamulayaasha si halis ah ama soo noqnoqda ugu dhaqma si dhibaato leh, ama lumiyay kalsoonida bulshada, waxaa la cunaqabteyn karaa ama laga xayuubin karaa xuquuqdooda maamulaha Guddiga Garsoorka ama codsiga dib-u-celinta xuquuqda. Tani waxay dhacday ama waxaa la soo jeediyay ficillada soo socda:
* Maamulnimo "niyad-xumo ah" ([[Wikipedia:Sock puppetry|isticmaalka akoonno badan oo been-abuur ah]], xadgudub weyn oo kalsooni ah,
{{spaced ndash}}tani waxay noqon kartaa mid lala yeesho tafatirayaasha (tusaale ahaan, la'aanta digniinaha habboon ama sharraxaadaha ficillada), ama si wax looga qabto welwelka bulshada (gaar ahaan marka la raadiyo sharraxaadyo ama faallooyin kale oo halis ah)
**In kasta oo hababka ugu wanaagsan ee maamulayaashu ay yihiin inay suurtageliyaan iimaylka iyo ogeysiisyada, looma baahna inay sidaas sameeyaan, mana aha inay akhriyaan ama ka jawaabaan haddii la suurtogeliyey. Maamulayaasha aan suurtagelin ogeysiisyada waxaa si xoog leh loogu dhiirigelinayaa inay arrintan ku muujiyaan boggooda isticmaalaha.
* Xadgudub soo noqnoqda, joogto ah, ama fool xun oo ku saabsan qalab ama oggolaansho isticmaale oo la socota qalabka maamulaha (sida u guurista faylasha ama isticmaalka [[Wikipedia:Rollback|dib-u-celinta]]) {{endash}} maamulaha waxaa laga xayuubin karaa mudnaanta maamulka si buuxda oo keliya si looga saaro helitaanka oggolaanshaha isticmaale ee la socda.
* Xukun xumo soo noqnoqda ama joogto ah.
=== Amniga ===
{{shortcut|WP:SECUREADMIN}}
Siyaasadda Wikipedia ee shuruudaha xoogga erayga sirta ah waxay ka rabtaa maamulayaashu inay haystaan ereyo sir ah oo xooggan iyo inay raacaan hababka amniga shakhsi ahaaneed ee habboon. Maadaama ay leeyihiin awood ay ku geystaan waxyeello goobta oo dhan ah hal tafatire, akoon maamule oo la jabsaday waa la xannibi doonaa, mudnaantiisana waa laga qaadi doonaa sababo la xiriira amniga goobta. Xaaladaha qaarkood, ka qaadista mudnaanta waxay noqon kartaa mid joogto ah. Maamule kasta oo la ogaado inuu haysto eray sir ah oo ka yar 8 xaraf ama ku jira [https://github.com/danielmiessler/SecLists/blob/master/Passwords/Common-Credentials/10k-most-common.txt 10,000-ka eray sir ah ee ugu caansan] sidoo kale waa laga qaadi karaa xuquuqda maamulka. Go'aanka ku saabsan dib-u-siinta xuquuqda maamulka maamulayaasha si ku-meel-gaar ah looga qaaday waxaa loo daayay Guddiga Garsoorka, kuwaas oo tixgelin doona in mulkiilaha saxda ah ee akoonka la aqoonsaday, iyo aragtidooda ku saabsan dhacdada iyo maamulka iyo amniga (oo ay ku jiraan amniga mustaqbalka ee suurtagalka ah) ee akoonka.
Xaqiijinta laba-tallaabo ah waa la heli karaa si loo sii sugo akoonnada loogana ilaaliyo isticmaalka aan la oggolayn.
Maamulayaashu waa inaysan '''marnaba''' la wadaagin eraygooda sirta ah ama akoonkooda qof kale, sabab kasta ha ahaatee. Haddii ay ogaadaan in eraygooda sirta ah la jabsaday, ama akoonkooda si kale loo jabsaday (xitaa haddii uu yahay tafatire ama qof ay yaqaaniin oo ay aaminsan yihiin), waa inay isku dayaan inay beddelaan isla markiiba, ama haddii kale u sheegaan maamule sare si si ku-meel-gaar ah looga qaado xuquuqda maamulka. Isticmaalayaasha ku guuldarreysta inay soo sheegaan isticmaalka aan la oggolayn ee akoonkooda waxaa laga qaadi doonaa xuquuqda maamulka. Isticmaalka aan la oggolayn waxaa loo tixgeliyaa 'xaalad muran leh', mana jirto in xuquuqda si otomaatig ah dib loogu soo celiyo.
== <span class="anchor" id="INVOLVED"></span><span class="anchor" id="UNINVOLVED"></span><span class="anchor" id="involved"></span><span class="anchor" id="uninvolved"></span>Maamulayaasha ku lugta leh ==
{{shortcut|WP:INVOLVED|WP:UNINVOLVED}}
{{Quote box
| quote = "Ninna ma aha garsoore ku habboon kiisa u gaar ah"
| source = Thomas Hobbes, ''Leviathan Leviathan''
}}
Guud ahaan, tafatirayaashu waa aysan u dhaqmin maamulayaal ahaan khilaafaadka ay ku lug lahaayeen. Tani waa sababta oo ah maamulayaasha lugta leh waxay noqon karaan, ama u muuqan karaan, kuwo aan awood u lahayn inay gaaraan go'aanno ujeeddo leh khilaafaadka ay dhinac ka ahaayeen ama ay dareen xooggan ka qabaan. Lug lahaanshaha waxaa bulshadu si ballaaran u fasiraysaa inay ku jirto khilaafaadyo hadda jira ama la soo dhaafay oo lala yeeshay tafatire (ama tafatirayaal), iyo khilaafaadka mowduucyada, dhib ma laha dabeecadda ama da'da khilaafka.
Hal digniin oo muhiim ah ayaa ah in maamulaha la falgalay tafatire ama goob mowduuc ah ''sii ahaan doona doorka maamulka oo kaliya'', ama kaasoo ka qaybgal kiisii hore uu ahaa mid yar ama tafaftirro cad oo aan muujin eex, waa {{em|aan lug lahayn}} mana laga horjoogsado inuu ka shaqeeyo awood maamul oo la xiriirta tafatirahaas ama goobta mowduuca ah. Digniinaha, wadahadal deggan oo macquul ah iyo sharraxaadda digniinahaas, talada ku saabsan caadooyinka bulshada, iyo talooyinka ku saabsan erayada suurtogalka ah iyo hababka ma ka dhigayaan maamulaha mid lug leh.
Kiisaska tooska ah (tusaale ahaan, burburinta muuqata, bulshadu waxay taariikh ahaan taageertay ficilka cad ee maamulaha kasta - xitaa haddii uu lug leeyahay - iyadoo la saleynayo in maamule kasta oo macquul ah uu u badan yahay inuu gaari lahaa gabagabadaas oo kale. In kasta oo ay jiraan wax ka reebitaan ku saabsan mamnuucidda tafatirayaasha lugta leh ee qaadaya ficil maamul, weli waa habka ugu wanaagsan ee kiisaska uu maamuluhu u muuqan karo inuu lug leeyahay in arrinta loo gudbiyo maamule kale iyada oo la marayo golayaasha ogeysiiska ee khuseeya.
Tafatirayaasha aan maamulayaasha ahayn ee xanibaya wadahadallada
iyo qiimaynta is-afgaradka waxaa lagu hayaa isla heerarkaas; tafatirayaasha xanibaya wadahadalladaas waa inaysan ku lug lahaan wadahadalka laftiisa ama khilaafaadka la xiriira.
== <span class="anchor" id="Grievances by users"></span><span class="anchor" id='Grievances by users ("administrator abuse")'></span>Cabashooyinka ==
{{shortcut|WP:ADMINABUSE|WP:ADMINISTRATORABUSE}}
Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in maamuluhu u dhaqmay si aan habboonayn, waa inuu si toos ah u muujiyaa welwelkiisa maamulaha mas'uulka ka ah oo uu isku dayaa inay xal gaaraan si nidaamsan oo rayid ah. Haddii aan arrinta lagu xallin labada dhinac u dhexeeya, isticmaayaashu waxay ku sii wadi karaan xallinta khilaafka (fiiri qaybtan hoose wixii macluumaad dheeraad ah). Hal hab oo suurtagal ah waa in la bilaabo wadahadal dib u eegista ficilka maamulka ama golaha ogeysiiska maamulayaasha si loo codsado jawaab celinta bulshada {{endash}} si kastaba ha ahaatee, cabasho sidayaashu waa inay ogaadaan in hab dhaqankooda la siman yahay oo la tixgeliyo sida isticmaalaha ay ka wada hadlayaan. Haddii isticmaale uu rumeysan yahay in si aan habboonayn loo xanibay, wuxuu mari karaa habka codsiga xanibaada waa uu sharaxi karaa xaaladda iyo sababta ay u rumeysan yihiin in xiriddu ay tahay mid aan habboonayn ama aan la caddayn karin.
In kasta oo Guddiga Garsoorka ausan si caadi ah u eegin Xanibaha gaagaaban ama caadiga ah, welwelka ku saabsan caafimaadka maamulaha iyo ku habboonaanta doorka waxaa loo keeni karaa guddiga iyadoo lala wato Codsi Garsoor, badanaa marka hababka kale ee xallinta khilaafka ay guuldarraysanayaan iyo marka habkani yahay ikhtiyaarka ugu dambeeya.
== Si khaldan u adeegsiga qalabka maamulka ==
{{shortcut|WP:TOOLMISUSE}}
Si khaldan u adeegsiga qalabka maamulka waxaa loo tixgeliyaa ''arrin aad u culus''. Qalabkan waxaa la siiyaa isticmaalayaasha lagu kalsoon yahay si ay ugu fuliyaan hawlaha dayactirka iyo hawlo kale, waana in mar walba loo adeegsadaa si taxaddar leh, xilkasnimo leh, dadaal ku habboon iyo go'aan-qaadasho wanaagsan. Si xun u adeegsiga qalabka maamulka si culus waxay horseedi kartaa cunaqabatayn ama xitaa in xuquuqda maamulka laga qaado. Haddii isticmaale uu aaminsan yahay in maamule uusan qalabkiisa maamulka u adeegsan si waafaqsan siyaasadaha iyo tilmaamaha Wikipedia ee jira, waa inuu marka hore walaaciisa iyo arrimaha uu qabo si toos ah ugala hadlo maamulaha ay khusayso. Haddii arrinta si toos ah loo xallin waayo, ama la go'aamiyo in ay lagama maarmaan tahay ama habboon tahay in bulshada inteeda kale lala socodsiiyo, isticmaalayaashu waxay walaacooda ku soo bandhigi karaan meel ay bulshada inteeda kale dib ugu eegto.
Xaaladaha caadiga ah ee ay habboon tahay in laga fogaado adeegsiga qalabka maamulka waxaa ka mid ah:
* ''Isku dhac dano ama dhexdhexaadnimo la'aan'' – Maamulayaashu caadi ahaan waa inaysan qalabkooda u adeegsan arrimaha ay si shakhsi ah ugu lug leeyihiin (tusaale ahaan, khilaaf nuxur ah oo ay dhinac ka yihiin).
* ''Caadooyinka bulshada ama siyaasadaha'' – Marka siyaasad ama caado bulsheed ay si cad u tilmaamayso inaan qalabka la adeegsan, waa inaan la adeegsan iyada oo aan la bixin sharraxaad muujinaysa in arrinta si taxaddar leh loo tixgeliyey iyo sababta ka-reebitaanka (dhifka ah) loogu arkay mid macquul ah.
* ''Tallaabooyinka maamulaha ee la xiriira tafatirka lacagta lagu bixiyo'' – Qalabka maamulka looma adeegsan karo qayb ka mid ah hawl tafatir lacag lagu bixiyo, marka laga reebo xaaladaha lacagta ay bixiso Aasaaska Wikimedia ama shirkad xiriir la leh WMF.
* ''Ka noqoshada tallaabooyinka maamulayaasha kale'' – Tallaabooyinka maamulayaasha kale waa in la ixtiraamaa, gaar ahaan marka maamulaha tallaabada qaaday uu isagu arrinta ku lug leeyahay; badanaa waa in marka hore wada-hadal lala yeeshaa.
* ''Dib u celinta tallaabo maamul oo hore loo soo celiyey'' (mararka qaarkood loo yaqaan "dagaalka giraangiraha").
Hoos ka eeg faahfaahinta arrimahan iyo ka-reebitaannada aadka u yar.
Xitaa marka adeegsiga qalabku u muuqdo mid macquul ah, haddii shaki jiro waxaa habboon in maamule kale oo madax-bannaan laga codsado inuu arrinta dib u eego oo, haddii ay habboon tahay, uu tallaabada qaado.
=== Ka noqoshada tallaabada maamule kale ===
{{shortcut|WP:RAAA}}
Maamulayaasha waxaa laga filayaa inay yeeshaan go'aan-qaadasho wanaagsan, waxaana la aaminsan yahay inay si taxaddar leh uga fiirsadeen tallaabooyinka ama go'aannada ay qaadaan iyagoo maamulayaal ah. Maamulayaashu way isku khilaafi karaan, laakiin tallaabooyinka maamulka waa inaan dib loo celin sabab la'aan. Waa in marka hore si taxaddar leh looga fiirsadaa arrinta, isla markaana (haddii ay u badan tahay in tallaabada laga hor yimaado) lala yeeshaa wada-hadal kooban maamulaha tallaabada laga soo horjeedo, haddii maamulahaasi weli diyaar yahay.
==== Xaaladaha gaarka ah ====
Xaaladaha qaarkood, xeerka guud ee ka dhanka ah dib u celinta tallaabada maamule kale ma khuseeyo:
* '''Xannibaadaha uu soo rogay Guddiga Garsoorka:''' Xannibaadaha uu oggolaaday Guddiga Garsoorka waa inay lahaadaan tilmaam cad oo muujinaysa halka ay ka yimaadeen, sida "Guddiga Garsoorka awgiis" ama "Codsiga Guddiga Garsoorka oo keliya". Maamulayaashu waa inay xannibaadahaas dhigaan, yareeyaan ama ka qaadaan oo keliya marka ay haystaan oggolaansho qoraal ah oo hore uga yimid Guddiga.
* '''Xannibaadaha CheckUser:''' Xannibaadaha lagu calaamadeeyay "Xannibaadda CheckUser" (taas oo ah, xannibaad ku salaysan natiijooyinka qarsoon ee CheckUser) waa inaysan ka noqon maamulayaasha aan heli karin qalabka CheckUser. Cabashooyinka ku saabsan xannibaadahan badanaa waxaa lagu dhageystaa Wikipedia gudaheeda, laakiin xaaladaha khasabka ah waxaa dhageysan kara Guddiga Garsoorka. Bishii Luulyo 2010, maamulayaasha waxaa la xusuusiyey inaysan ka noqon karin xannibaadaha CheckUser iyaga oo aan oggolaansho hore ka helin Guddiga ama CheckUser.
* '''Xannibaadaha Oversight:''' Xannibaadaha lagu calaamadeeyay "Xannibaadda Oversight" (taas oo ah, xannibaadaha ku salaysan macluumaad la qariyey) waa inaysan ka noqon maamulayaasha aan haysan xuquuqda Oversight. Bishii Maarso 2013, Guddiga Garsoorku wuxuu go'aamiyey inaan xannibaadaha Oversight laga noqon karin iyada oo aan oggolaansho hore laga helin Guddiga ama Oversighter.
* '''Xannibaadaha VRT ee la xiriira isku dhaca danaha:''' Xannibaadaha la saaray iyada oo loo marayo safka VRT ee la xiriira isku dhaca danaha, kuwaas oo ay ku jiraan lambarka tigidhka ee sababta u ah xannibaadda, waa inaan laga noqon iyada oo aan oggolaansho laga helin maamule heli kara safkaas ama Guddiga Garsoorka. Tani waxay khusaysaa go'aankii Abriil 2026.
=== <span class="anchor" id="Wheel war"></span>Dib u celinta tallaabo hore loo celiyey ("dagaalka giraangiraha") ===
{{shortcut|WP:WHEEL|WP:WW}}
Marka maamule kale uu ''hore u'' celiyey tallaabo maamul, aad bay u yar tahay in ay jirto sabab sharci ah oo maamulihii hore ama maamule kale ugu celin karo tallaabadaas ama tallaabo la mid ah, iyada oo aan marka hore la yeelan wada-hadal cad oo horseeda go'aan ku dhisan is-afgarad. Dagaalka giraangiruhu waa xaalad uu maamule ka noqdo tallaabo maamul oo uu qaaday maamule kale, balse halkii laga wada-hadli lahaa khilaafka, qalabka maamulka si is-daba-joog ah loogu adeegsado in lagu tirtiro ama dib loogu sameeyo tallaabada. Marka laga reebo xaalado aad u yar, tallaabo maamul oo dib loo celiyey waa inaan mar kale la soo celin iyada oo aan la helin is-afgarad.
<div style="border: 2px solid #990000; background-color: #FF000030; border-radius: 1em; padding: 0.5em 1em; color:inherit;">
<strong style="font-weight:normal;">Ha ku celin tallaabo maamul oo dib loo celiyey marka aad ogtahay in maamule kale uu ka soo horjeedo. Ha sii wadin silsilad dib-u-celin maamul ah iyada oo aan wada-hadal jirin. Khilaafaadka maamulka ku xalli {{underline|wada-hadal}}.</strong>
</div>
Dagaalka giraangiruhu badanaa wuxuu horseedaa codsi degdeg ah oo loo gudbiyo Guddiga Garsoorka. Cunaqabataynta lagu soo rogo dagaalka giraangiraha waxay u dhexayn kartaa canaan iyo digniin, xannibaad ku-meel-gaar ah, ilaa in xuquuqda maamulka laga qaado, xitaa marka ay tahay dhacdadii ugu horreysay. Waxaa jiray dhowr kiis oo Guddiga Garsoorku ka garnaqay kuwaas oo la xiriiray dagaalka giraangiraha.
Ereygaas waxaa sidoo kale taariikh ahaan loo adeegsan jiray in lagu tilmaamo maamule si aan habboonayn u celinaya noocyo gaar ah oo tallaabooyin rasmi ah.
Wikipedia waxay ku shaqaysaa ruuxa [[Wikipedia:Is afgarad|is-afgaradka]]; khilaafaadka waa in lagu xalliyaa wada-hadal xushmad leh, halkii ay ka noqon lahaayeen loollan awoodeed. Waxaa jira xaalado yar oo dagaalku ka habboonaan karo wada-hadalka ama mudan in lagu halis geliyo sumcaddaada wanaagsan. Haddii aad dareento ''rabitaan'' ah inaad gasho dagaalka giraangiraha, isku day beddelladan:
* Raadi wada-hadal wax dhisaya oo ujeeddadiisu tahay dejinta xaaladda iyo ku soo celinta habraacyada caadiga ah. Qaadashada hab-dhaqan deggan oo qaboojinaya xaaladda, adigoo si ula kac ah u sharraxaya mowqifkaaga, way caawin kartaa. Xaaladaha qaarkood, iimaylku wuxuu suurtagelin karaa in talo shakhsi ah oo daacad ah la bixiyo, taas oo aan si fudud loogu soo bandhigi karin wiki-gan.
* Haddii aad ka welwelsan tahay hab-dhaqan xumo, sug oo ha ku degdegin tallaabo. Marka ay jirto <strong>si xun u adeegsiga qalabka maamulka oo halis ah ama aad u fool xun</strong>, tixgeli inaad cabasho u gudbiso [[Wikipedia:Ogaysiiska Maamulka|Guddiga Garsoorka]].
* Haddii aad ka welwelsan tahay in wada-shaqayn la'aanta ama dib-u-dhaca wada-hadalku ay xaaladda si dhakhso ah uga sii dari karto ama ay ka dhigi karto mid aan habboonayn, mararka qaarkood waxaa macquul ah in iimayl loo diro Guddiga Garsoorka si loogu wargeliyo xaaladda ama looga codsado faragelin ama talo degdeg ah. Tani waxay si gaar ah u khusayn kartaa xaaladaha ay ku lug leeyihiin macluumaad aan dadweyne ahayn ama ay dhici karto waxyeello.
* Xusuusnow inaad haysato boqollaal saaxiibbo ah: keligaa ma tihid, badanaana arrimaha waxaa sii xumeeya go'aan-qaadasho liidata. Haddii lagu arko adigoo si wanaagsan u dhaqmaya, arrintu badanaa si dhakhso ah ayay u dhammaan doontaa, si kasta oo ay hadda u muuqato mid xun. Mararka qaarkood waxa ugu wanaagsan waa inaad nasasho qaadato oo aad is dejiso.
Ereyga "giraangir" wuxuu ka yimid sharraxaadda akoonnada leh mudnaanta sare ee kombiyuutarradii waaweynaa ee PDP-10 iyo TOPS-20, halkaas oo "giraangir" loogu adeegsan jiray si la mid ah ereyga "xidid" ee nidaamyada Linux/Unix.<ref>{{cite web|title=Wheel |url=http://www.catb.org/jargon/html/W/wheel.html |access-date=8 June 2021 |work=Jargon File 4.4.7 |publisher=Eric S. Raymond}}</ref>
<ref>{{cite web|title=Wheel bit |url=http://www.catb.org/jargon/html/W/wheel-bit.html |access-date=8 June 2021 |work=Jargon File 4.4.7 |publisher=Eric S. Raymond}}</ref>
==== Xaaladaha gaarka ah ====
Waxaa jira xaalado gaar ah oo ka reeban mabda'an guud. (Fiiro gaar ah: ka reebitaannadani hal jiho oo keliya ayay u shaqeeyaan.)
* '''Taariikh-nololeedyada dadka nool''' – Waxyaabaha la tirtiray sababtoo ah waxay jebinayaan siyaasadda taariikh nololeedyada dadka nool (BLP) dib ayaa loo tirtiri karaa haddii dib loo soo celiyo, haddii ay weli waafaqsanayn siyaasadda BLP.
* '''Asturnaanta''' – Macluumaadka shakhsiga ah ee la tirtiray iyadoo la raacayo siyaasadda asturnaanta ee Hay'adda Wikimedia Foundation dib ayaa loo tirtiri karaa haddii dib loo soo celiyo.
* '''Xaalad degdeg ah''' – Haddii ay jirto suurtagalnimo macquul ah oo ah in mashruuca ama qof uu soo gaari karo dhaawac dhab ah, dhow ama culus haddii aan tallaabo lagu qaadin awoodaha maamulka, maamule ayaa tallaabo qaadi kara inta dood laga yeelanayo. Tallaabooyinkan caadi ahaan dib looma celin karo (waana la soo celin karaa haddii dib loo celiyo) ilaa dood habboon laga yeesho.
* '''Ilaalinta bogga inta uu socdo dagaal tafatir''' – Tallaabooyinka macquulka ah ee ay maamulayaasha aan khilaafka ku lug lahayn qaadaan si ay u dejiyaan dagaal tafatir oo muuqda oo kulul, iyaga oo ilaalinaya bogga lagu muransan yahay, waa inay ixtiraamaan <strong>dhammaan</strong> isticmaalayaashu. Ilaalintana dib ayaa loo soo celin karaa haddii loo baahdo, ilaa ay caddaato in dagaalka tafatirku aanu dib u bilaaban doonin ama is afgarad lagu gaaro in ilaalinta laga qaado.
== <span class="anchor" id="Removal of adminship (desysopping)"></span>Dib u eegista iyo ka qaadista xuquuqda maamulaha ==
{{shortcut|WP:DESYSOP}}
Xuquuqda maamulaha waxaa lagala noqon karaa go'aan ka soo baxa Guddiga Garsoorka. Garsoorayaashu waxay sidoo kale dooran karaan inay maamulayaasha dhibaatada keena ku soo rogaan ciqaabo ka fudud, oo ay ka mid yihiin xaddididda adeegsiga awoodaha qaarkood ama gelinta muddada kormeerka maamulaha.
Bulshadu waxay bilaabi kartaa codsi dib loogu eegayo maamulaha, kaas oo looga baahan yahay in xaaladdiisa maamulnimo dib loo xaqiijiyo iyada oo loo marayo codsi cusub oo maamulnimo (RRfA).<ref name="recall">Qoraalka tixraaca ama xiriiriyaha isha.</ref> Maamulayaasha qaarkood ayaa iskood u codsada in xaaladdooda dib loo xaqiijiyo marka ay jiraan duruufo gaar ah. Eeg {{Section link|#Soo celinta maamulaha}}. Isticmaalayaashu sidoo kale waxay adeegsan karaan habka xallinta khilaafaadka si ay u codsadaan in laga dhiibto aragti ku saabsan ku habboonaanta maamulaha.
Awoodda farsamo ee lagaga qaado akoon xuquuqda maamulaha waxaa leh kooxaha isticmaalayaasha ee bureaucrat-yada iyo steward-yada (eeg [[Special:ListGroupRights]]). Xaaladaha degdegga ah ee isticmaalayaasha maxalliga ahi aanay awoodin ama aanay diyaar u ahayn inay tallaabo qaadaan, siyaasadda xuquuqaha guud waxay steward-yada u oggolaanaysaa inay ilaaliyaan danaha ugu wanaagsan ee Wikipedia iyaga oo ka qaadaya xuquuqaha maamulka ama si guud u xannibaya akoonnada, kaddibna arrinta u gudbinaya Guddiga Garsoorka.
=== Ka qaadista xuquuqda maamulaha sababo la xiriira dhaqdhaqaaq la'aan ===
{{shortcut|WP:INACTIVITY}}
Maamulayaasha buuxiya mid ama labadaba shuruudahan soo socda waxaa lagala noqon karaa xuquuqdooda maamulnimo sababo la xiriira dhaqdhaqaaq la'aan:<ref>Maamulayaasha qaarkood ayaa dib loogu yeeray sababtoo ah heerka dhaqdhaqaaqooda ayaa wax yar uun ka sarreeyay shuruudahan. Maamulayaasha aan firfircoonayn waxaa lagu dhiirrigelinayaa inay si dhab ah ugu soo laabtaan mashruuca, halkii ay samayn lahaayeen wax ka beddello aan macno badan lahayn oo keliya si aan looga qaadin xuquuqaha maamulka.</ref>
# Aan samayn wax-ka-beddel ama tallaabo maamul ugu yaraan 12 bilood gudahood.
# Sameeyay wax ka yar 100 wax-ka-beddel muddo 60 bilood ah.
Ka qaadistan xuquuqda maamulaha xaaladaha qaarkood waa laga noqon karaa (eeg {{Section link|#Soo celinta qalabka maamulka}}), mana aha mid loo qaadanayo qiimayn ku saabsan sida isticmaaluhu u adeegsaday awoodaha maamulka ama xaq u lahaanshihiisa. Kahor inta aan xuquuqda maamulaha lagala noqon, waa in laba jeer lagala soo xiriiro bogga wadahadalka isticmaalaha, iyadoo ku xiran shuruudda la buuxiyay:
:Shuruudda (1): Hal bil ka hor codsiga ka qaadista xuquuqda maamulaha, iyo mar kale dhowr maalmood ka hor inta aan ka qaadistu dhaqan gelin.
:Shuruudda (2): Saddex bilood ka hor codsiga ka qaadista xuquuqda maamulaha, iyo mar kale hal bil ka hor inta aan ka qaadistu dhaqan gelin.
Intaa waxaa dheer, tafatire kasta oo celcelis ahaan sameeya wax ka yar 50 wax-ka-beddel sannadkii muddo shan sano ah waa in sannad kasta farriin loogu diro boggiisa wadahadalka, laguna wargeliyo inuu mustaqbalka halis ugu jiro inuu ka hoos maro heerka loo baahan yahay.
Ka qaadista xuquuqda maamulaha sababo la xiriira dhaqdhaqaaq la'aan waa inay maamulaan bureaucrat-yada Wikipedia-da Ingiriisiga. Faallada lagu qoro diiwaanka xuquuqaha isticmaalaha waa inay si cad u muujisaa in ka qaadista xuquuqdu ay tahay tallaabo habraaceed oo keliya.
Haddii loo baahdo, bogga isticmaalaha waa in wax laga beddelaa si loo caddeeyo xaaladdiisa, gaar ahaan haddii ay jiraan qaybo uu ku jiro.
=== Ka qaadista xuquuqda si ikhtiyaari ah ===
Maamulayaashu waxay codsan karaan in laga qaado awoodaha maamulka iyaga oo codsigooda ku gudbinaya guddiga ogeysiisyada bureaucrat-yada.
=== Khilaafaadka ama cabashooyinka ===
{{see|Wikipedia:Xallinta khilaafaadka}}
Inta badan, khilaafaadka lala galo maamulayaasha waa in lagu xalliyaa habka caadiga ah ee xallinta khilaafaadka. Haddii khilaafku si weyn u taabanayo kartida isticmaalaha ee maamulnimo (sida si cad oo khaldan u adeegsiga awoodaha maamulka, go'aanno si daran u qaldan ama si joogto ah u qaldan, ama dhibaatooyin la xiriira hab-dhaqanka), ama haddii wada-hadalku fashilmo, waxaa la adeegsan karaa tallaabooyinka soo socda:
=== Dib u eegista maamulaha ===
Bulshadu waxay bilaabi kartaa codsi dib loogu eegayo maamulaha, kaas oo looga baahan yahay in xaaladdiisa maamulnimo dib loo xaqiijiyo iyada oo loo marayo codsi cusub oo maamulnimo (RRfA); xuquuqda maamulaha waa lagala noqonayaa haddii maamuluhu aanu bilaabin RRfA muddo 30 maalmood gudahood ah kaddib marka codsiga dib u eegistu gaaro 25 saxiix, ama haddii uu ku guuldarraysto RRfA.
Marka laga soo tago habraacan, maamule kasta wuxuu ballan qaadi karaa inuu si ikhtiyaari ah xilka uga dego haddii la buuxiyo shuruudo gaar ah. Shuruudahaas maamule kastaa isaga ayaa dejista, waxaana badanaa lagu faahfaahiyaa bogaggiisa isticmaalaha. Maamulayaasha sameeya ballanqaadyada noocaas ah waxay wakhti kasta beddeli karaan ama ka noqon karaan ballanqaadyadooda hore. Inta badan ballanqaadyadan ikhtiyaariga ah waxaa la sameeyay ka hor intii aan habraaca RRfA loo soo bandhigin dhammaan maamulayaasha.
=== Dib u eegista Guddiga Garsoorka ===
Tani waa habraac aan ikhtiyaari ahayn. Guud ahaan, Guddiga Garsoorku wuxuu dalbadaa in marka hore la tijaabiyo tallaabooyinka kale ee xallinta khilaafaadka ka hor inta aanu faragelin, sida in arrinta lagu soo bandhigo guddiga ogeysiisyada maamulayaasha ee dhacdooyinka. Si kastaba ha ahaatee, haddii arrintu aad u culus tahay, Guddiga Garsoorku wuxuu faragelin karaa marxalad hore. Tallaabooyinka uu guddigu go'aansan karo inay habboon yihiin waxaa ka mid ah digniino, canaan, xaddidaadyo iyo ka qaadista xuquuqda maamulaha.
=== Maamulayaasha lagu soo rogay mamnuucid ===
{{shortcut|WP:BANDESYSOP}}
Guud ahaan, maamulayaasha lagu soo rogay xaddidaado ay ka mid yihiin mamnuucid mawduuc gaar ah, mamnuucid isdhexgal ama xannibaad muddo kasta ah waxay sii haysanayaan awoodahooda maamulka, ilaa mid ka mid ah habraacyada kor ku xusan lagu dabaqo mooyaane. Si kastaba ha ahaatee, sida dhammaan xuquuqaha kale ee isticmaalayaasha la siiyo, awoodaha maamulka waxaa lagala noqonayaa isticmaalaha lagu soo rogo mamnuucid bulsho oo aan waqti cayiman lahayn, taas oo ka dhaqan gelaysa dhammaan Wikipedia-da.
== <span class="anchor" id="Resysop"></span>Dib u soo celinta awoodaha maamulka ==
{{shortcut|WP:RESTORATION}}
Iyadoo aan loo eegin habraacii lagu qaaday awoodaha maamulka, tafatire kasta wuxuu xor u yahay inuu mar kale codsado awoodahaas isaga oo adeegsanaya habraaca codsiyada maamulnimada.<ref>Marka laga reebo dadka uu go'aan gaar ah oo Guddiga Garsoorka ama cunaqabatayn bulsho ka hor istaagayo inay codsadaan.</ref>
Maamulayaashii hore waxay mar kale codsan karaan awoodaha maamulka kaddib marka si ikhtiyaari ah looga qaado ama looga qaado sababo la xiriira dhaqdhaqaaq la'aan. Codsiga waa la aqbalaa haddii aanay jirin mid ka mid ah xaaladahan soo socda:
* '''Awoodaha maamulka waxaa laga qaaday maamulaha xilli ay jireen shaki iyo walaac ku saabsan xaaladdiisa.''' Haddii ay jireen su'aalo culus oo ku saabsan ku habboonaanta xaaladda maamulnimo ee maamulihii hore markii uu xilka ka degayay ama laga qaadayay, codsiga waxaa loo gudbinayaa habraaca codsiyada maamulnimada. Xaaladaha shakiga leh, dib u siinta awoodaha maamulka waa dib loo dhigayaa ilaa dood ballaaran oo bulshadu ka qaybqaadato la qabto lana soo afjaro.
* '''Awoodaha maamulka waxaa laga qaaday mamnuucid bulsho oo ka dhaqan gashay dhammaan Wikipedia-da awgeed.''' Marka awoodaha maamulka ee tafatire laga qaado mamnuucid bulsho oo ka dhaqan gashay dhammaan Wikipedia-da awgeed, tafatiruhu waa inuu mar kale ku codsadaa habraaca caadiga ah si uu awoodaha maamulka dib ugu helo.<ref>Marka laga reebo xaaladaha dhifka ah ee mamnuucidda laga noqdo sababtoo ah bulshadu khalad ayay samaysay, balse aan ahayn keliya sababtoo ah rafcaan laga qaatay mamnuucidda oo lagu guulaystay; xaaladdaas, ka qaadista awoodaha maamulka iyadana waa laga noqonayaa. Eeg [[Special:Permalink/1155585586#Alternate proposal (Procedural community desysop)|codsigii faallo-bixinta ee 2023]].</ref>
* '''{{vanchor|Dhaqdhaqaaq la'aan muddo dheer ah}}'''
**'''In ka badan laba sano oo aan wax ka beddel la samayn.''' Haddii tafatire uu ugu yaraan laba sano oo xiriir ah aan wax ka beddel samayn inta u dhexaysa ka qaadista awoodaha maamulka iyo codsiga dib loogu soo celinayo, sabab kasta oo awoodaha looga qaaday ha ahaatee, tafatiruhu waa inuu dib ugu codsadaa awoodaha maamulka habraaca codsiyada maamulnimada; mar dambe suurtagal ma aha in dib-u-soo-celinta awoodaha maamulka laga codsado guddiga ogeysiisyada bureaucrat-yada. Haddii maamule awoodihiisa looga qaaday hal sano oo dhaqdhaqaaq la'aan ah awgeed, hal sano oo dheeraad ah oo uu si xiriir ah u sii ahaado mid aan firfircoonayn (isaga oo aan wax-ka-beddel samayn) laga bilaabo markii awoodaha looga qaaday dhaqdhaqaaq la'aanta awgeed ayaa ka dhigaysa in dib u soo celintiisa ay khasab ku noqoto codsi cusub oo maamulnimo.
** '''In ka badan shan sano tan iyo markii ugu dambaysay ee awoodaha maamulka la adeegsaday.''' Maamule kasta oo aan samayn tallaabo maamul oo diiwaangashan muddo shan sano ah, bureaucrat-yadu waa in aanay dib ugu soo celin awoodaha maamulka marka uu codsado.
* '''Amniga akoonka lama xaqiijin karo.''' Iyaga oo adeegsanaya go'aankooda, bureaucrat-yadu waxay diidi karaan inay awoodaha maamulka dib ugu soo celiyaan tafatire haddii aanay ku qancin in akoonka uu gacanta ku hayo isla qofkii markii hore isticmaali jiray.
* '''Bureaucrat-ku si macquul ah uguma qancin in isticmaaluhu dib ugu soo laabtay firfircoonida ama uu damacsan yahay inuu dib ugu soo laabto firfircoonida tafatire ahaan.'''
Haddii shaki laga qabo ku habboonaanta dib u soo celinta awoodaha maamulka, dib u soo celinta waa in dib loo dhigaa ilaa dood ku filan la qabto oo is afgarad lagu gaaro dood ay bureaucrat-yadu ka qaybqaataan.
=== Habraaca ===
Maamulayaashii hore waxay codsan karaan in awoodaha maamulka dib loogu soo celiyo iyaga oo codsi ku qoraya guddiga ogeysiisyada bureaucrat-yada. Waxaa jira muddo dib u eegis oo caadi ahaan ah 24 saacadood ka hor inta aanu bureaucrat-ku aqbalin codsiga, iyadoo la raacayo habraacyada dib u soo-celinta awoodaha maamulka. Isbeddelka waxaa lagu diiwaangeliyaa liiska isticmaalayaasha dib loogu soo celiyay awoodaha maamulka.
== Taariikhda ==
{{shortcut|WP:DEAL|WP:NOBIGDEAL}}
Maalmihii ugu horreeyay ee Wikipedia, shaqaalaha Bomis oo keliya ayaa ahaa maamulayaal, maadaama erayga sirta ah ee server-ka loo baahnaa si wax looga beddelo dhinaca maamulka.<ref>[[:nostalgia:Wikipedia utilities/Old Page titles to be deleted talk]]</ref> Fikradda doorka maamulaha waxaa la soo jeediyay dabayaaqadii 2001, xilligii la horumarinayay noocii ugu horreeyay ee MediaWiki.<ref>[[:nostalgia:Wiki Administrators]]</ref> Aasaasaha Wikipedia, Jimmy Wales, ayaa si toos ah u magacaabay maamulayaashii ugu horreeyay bishii Febraayo 2002.
Marka la eego nidaamka xakamaynta gelitaanka ee ku salaysan doorarka ee hadda la isticmaalo, akoon kasta waxaa lagu calaamadeeyaa doorarka gaarka ah ee uu qaban karo; doorarkaas ayaa iyaguna go'aamiya awoodaha gaarka ah ee uu heli karo. Ujeeddadu ma ahayn in maamulayaashu noqdaan koox gaar ah oo ka dhex samaysanta bulshada. Taa beddelkeeda, maamulayaashu waa inay bulshada qayb ka ahaadaan sida tafatirayaasha kale. Qof kasta wuxuu Wikipedia ka qaban karaa inta badan hawlaha dayactirka iyo maamulka isaga oo aan lahayn awoodaha farsamo ee gaarka ah ee maamulayaasha la siiyo. Hadal inta badan dib loo soo xigto oo ku saabsan magaca iyo habraaca maamulnimada waxaa Jimmy Wales yiri bishii Febraayo 2003, isaga oo halkan ugu yeeraya maamulayaasha “sysops”:
{{anchor|No big deal}}
{{quote|Waxaan rabay oo keliya inaan sheego in noqoshada maamule aysan ahayn *arrin weyn*.
Waxaan u malaynayaa inaan si aan nidaam adag lahayn u magacaabi doono dad badan oo muddo ku jiray mashruuca inay maamulayaal noqdaan. Waxaan doonayaa inaan meesha ka saaro aragtida ah in jagadani leedahay "awood amar". Waa arrin farsamo oo keliya in awoodaha la siiyo maamulayaasha aan qof kasta la siin.
Ma jecli in halkan laga dareemo in helitaanka xaaladda maamulnimo ay tahay arrin aad u gaar ah.|Jimmy Wales|2003<ref>{{cite web| url = http://lists.wikimedia.org/pipermail/wikien-l/2003-February/001149.html| title = wikimedia.org archive entry}}</ref>}}
Si fudud haddii loo dhigo, inkasta oo adeegsiga saxda ah ee awoodaha iyo hab-dhaqanka habboon ay muhiim yihiin, haddana “inaad maamule tahay” lafteedu ma aha arrin muhiim ah.
Markii saamaynta dhaqameed iyo muuqaalka Wikipedia ee caalamka ay sii kordheen, bulshaduna ay la kortay, doorka maamulayaashu wuu kobcay, heerarka looga baahan yahay maamulnimaduna way sare u kaceen. Maadaama habraacyada looga baahan yahay ka qaadista awoodaha maamulka ay dheer yihiin, kuwaas oo inta badan ay ku jiraan isku dayo lagu xallinayo khilaafka ka hor inta aan arrinta loo gudbin garsoorka, bulshadu si taxaddar leh ayay u eegtaa codsiyada maamulnimada.
==Tixraacyada==
{{Reflist}}
== Xiriiriyeyaasha dibadda ==
* [[Meta:Administrators of Wikimedia projects/Wikipedias|Maamulayaasha dhammaan Wikipediyeyaasha]],
*[[:en:Wikipedia:Meta|Meta-Wiki]]
9nk1oogsgde15asfvwnd1cpifv2cdkr
Template:Dated maintenance category
10
9898
311505
109540
2026-10-30T21:03:50Z
Isma4l
41797
/* */
311505
wikitext
text/x-wiki
<nowiki/><!--This nowiki helps to prevent whitespace at the top of articles-->{{#ifeq:{{FULLROOTPAGENAME}}|Wikipedia:Template messages|<!--Do not categorize-->|<!--
-->{{#ifexpr:{{#if:{{NAMESPACE}}|0|1}}+{{#ifeq:{{{onlyarticles|no}}}|yes|0|1}}
|{{#if:{{{3|}}}
|[[Category:{{{1}}} {{{2}}} {{{3}}}]]<!--
-->{{#ifexist:Category:{{{1}}} {{{2}}} {{{3}}}
|<!--
-->|[[Category:Articles with invalid date parameter in template]]<!--
-->}}
|[[Category:{{#if:{{{5|}}}
|{{{5}}}<!--
-->|{{{1}}}<!--
-->}}]]<!--
-->}}{{#if:{{{4|}}}
|[[Category:{{{4}}}]]}}<!--
-->}}<!--
-->}}<noinclude>
{{documentation}}
</noinclude>
7p59j4cq4i8wg65odpv5287yu50sczo
311506
311505
2026-10-30T21:04:37Z
Isma4l
41797
/* */
311506
wikitext
text/x-wiki
<nowiki/><!--This nowiki helps to prevent whitespace at the top of articles-->{{#ifeq:{{FULLROOTPAGENAME}}|Wikipedia:Template messages|<!--Do not categorize-->|<!--
-->{{#ifexpr:{{#if:{{NAMESPACE}}|0|1}}+{{#ifeq:{{{onlyarticles|no}}}|yes|0|1}}
|{{#if:{{{3|}}}
|[[Category:{{{1}}} {{{2}}} {{{3}}}]]<!--
-->{{#ifexist:Category:{{{1}}} {{{2}}} {{{3}}}
|<!--
-->|[[Category:Maqaallo ay ku jiraan macluumaan aan sax ahayn]]<!--
-->}}
|[[Category:{{#if:{{{5|}}}
|{{{5}}}<!--
-->|{{{1}}}<!--
-->}}]]<!--
-->}}{{#if:{{{4|}}}
|[[Category:{{{4}}}]]}}<!--
-->}}<!--
-->}}<noinclude>
{{documentation}}
</noinclude>
a05hvc316f53udn7hpa4c8ddpkkmr63
Wikipedia:Maamulada
4
10504
311402
118103
2026-10-30T14:52:33Z
Xqbot
914
Hagaajin u rogid labalaaban ee [[Wikipedia:Maamulayaasha]]
311402
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Wikipedia:Maamulayaasha]]
6r4s4bfk1xxvgyfo7mb1d72soaq341n
Template:Mbox templates
10
10578
311515
114631
2026-10-30T21:20:53Z
Isma4l
41797
/* */
311515
wikitext
text/x-wiki
<includeonly>{{Infobox
| bodyclass = nowrap
| bodystyle = width:auto;padding-bottom:0.6em;line-height:1.25em;
| abovestyle = font-size:inherit;
| above = Tusmooyinka guud ee sanduuqyada farriimaha<br/>iyo sanduuqyada farriimaha
| labelstyle = margin:0;padding:0 0.3em 0;text-align:center;font-weight:normal;
| datastyle = margin:0;padding:0 0.5em 0 0;
| label1 = ''tusmo'' | data1 = ''macnaha guud''
| label2 = {{tl|Ambox}} | data2 = maqaal
| label3 = {{tl|Cmbox}} | data3 = qayb
| label4 = {{tl|Imbox}} | data4 = sawir
| label5 = {{tl|Tmbox}} | data5 = bogga wadahadalka
| label6 = {{tl|Fmbox}} | data6 = gunaanad / madax
| label7 = {{tl|Ombox}} | data7 = bogag kale
| label8 = {{tl|Mbox}} | data8 = si toos ah loo ogaado
| label9 = {{tlg|Article stub box|alttext=Asbox}} | data9 = maqaal-qoraal gaaban
| label10 = {{tl|Dmbox}} | data10 = kala saarid
}}</includeonly><noinclude>
{{Documentation}}
</noinclude>
egenyck46wv2b55g8er4a8ac146xyre
Maamulka
0
11475
311403
118075
2026-10-30T14:52:38Z
Xqbot
914
Hagaajin u rogid labalaaban ee [[Wikipedia:Maamulayaasha]]
311403
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Wikipedia:Maamulayaasha]]
6r4s4bfk1xxvgyfo7mb1d72soaq341n
Template:Asbox
10
12462
311512
207458
2026-10-30T21:15:19Z
Isma4l
41797
/* */
311512
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Template:Article stub box]]
qbg4o49ldorxjne0au3kucntx5njn91
Template:Stub documentation
10
12473
311519
207459
2026-10-30T21:29:02Z
Isma4l
41797
311519
wikitext
text/x-wiki
{{#ifeq:{{FULLPAGENAME}}|Template:Stub documentation||{{#ifeq:{{#invoke:High-use|num|x}}|many||{{High-use}}}}}}
Tani waa '''tusmo maqaal-qoraal gaaban'''. Hoos waxaa ku qoran sharraxaad kooban oo ku saabsan tusmooyinkan; si aad u hesho faahfaahin dhammaystiran, fadlan eeg [[Wikipedia:Gumud]].
=== Waa maxay maqaal-qoraal gaaban? ===
Maqaal-qoraal gaaban waa maqaal ka kooban dhawr jumladood oo keliya, kuwaas oo aan ku filnayn in mawduuca si dhammaystiran oo qaab encyclopedia ah looga warramo.
=== Sidee loo aqoonsadaa maqaal-qoraal gaaban? ===
* Haddii ay suurtagal tahay, isku day inaad maqaalka u hesho tusmada maqaal-qoraalka gaaban ee ugu habboon. Liis dhammaystiran waxaad ka heli kartaa [[Wikipedia:WikiProject Stub sorting/List of stubs]].
* Haddii loo baahdo, waxaa la adeegsan karaa in ka badan hal tusmo oo maqaal-qoraal gaaban ah, hase yeeshee maqaal kasta waa inaan lagu darin wax ka badan afar tusmo.
* Tusmada maqaal-qoraalka gaaban dhig ''[[Wikipedia:Manual of Style/Layout#Order of article elements|dhammaadka maqaalka]]'', kaddib qaybta "Xiriiriyeyaasha dibadda", tusmooyinka hagidda iyo summadaha qaybaha. Sida caadiga ah, tusmooyinka waxaa lagu daraa iyadoo magacooda lagu dhex qoro laba qaws oo isku lammaan, tusaale ahaan: <code><nowiki>{{</nowiki>{{#ifeq:{{BASEPAGENAME}}|Stub documentation|Stub|{{BASEPAGENAME}}}}}}</code>.
=== Macluumaad dheeraad ah ===
Macluumaad dheeraad ah waxaa laga heli karaa:
* [[Wikipedia:Stub]]
* [[Wikipedia:WikiProject Stub sorting]]
Tusmooyinka iyo qaybaha cusub ee maqaal-qoraallada gaagaaban (oo si wadajir ah loogu yeero "noocyada maqaal-qoraallada gaagaaban") waa inaan la samayn iyadoo aan marka hore soo jeedin lagu gudbin [[Wikipedia:WikiProject Stub sorting/Proposals]]. Tani waxay suurtagelinaysaa in dhammaan noocyada maqaal-qoraallada gaagaaban si habboon looga wada shaqeeyo Wikipedia, iyo in nooc kasta oo cusub laga hubiyo dhibaatooyinka suurtagalka ah ka hor inta aan la samayn.
=== Sidoo kale eeg ===
* [[Template:Empty section]] – Si loo calaamadeeyo qayb gebi ahaanba madhan
* [[Template:Expand section]] – Si loo calaamadeeyo qaybaha u baahan in la dhammaystiro
* [[Template:Data missing]] – Si loo calaamadeeyo macluumaad ama xog kale oo maqan
* [[Wikipedia:Content assessment]]<!--
--><noinclude>
{{documentation}}
</noinclude>
tm92xmamfugk0aw4m0oahhdbojtcpgo
Module:List
828
15224
311509
296377
2026-10-30T21:08:15Z
Isma4l
41797
311509
Scribunto
text/plain
local libUtil = require('libraryUtil')
local checkType = libUtil.checkType
local mTableTools = require('Module:TableTools')
local p = {}
local listTypes = {
['bulleted'] = true,
['unbulleted'] = true,
['horizontal'] = true,
['ordered'] = true,
['horizontal_ordered'] = true
}
function p.makeListData(listType, args)
-- Constructs a data table to be passed to p.renderList.
local data = {}
-- Classes and TemplateStyles
data.classes = {}
data.templatestyles = ''
if listType == 'horizontal' or listType == 'horizontal_ordered' then
table.insert(data.classes, 'hlist')
data.templatestyles = mw.getCurrentFrame():extensionTag{
name = 'templatestyles', args = { src = 'Hlist/styles.css' }
}
elseif listType == 'unbulleted' then
table.insert(data.classes, 'plainlist')
data.templatestyles = mw.getCurrentFrame():extensionTag{
name = 'templatestyles', args = { src = 'Plainlist/styles.css' }
}
end
table.insert(data.classes, args.class)
-- Main div style
data.style = args.style
-- Indent for horizontal lists
if listType == 'horizontal' or listType == 'horizontal_ordered' then
local indent = tonumber(args.indent)
indent = indent and indent * 1.6 or 0
if indent > 0 then
data.marginLeft = indent .. 'em'
end
end
-- List style types for ordered lists
-- This could be "1, 2, 3", "a, b, c", or a number of others. The list style
-- type is either set by the "type" attribute or the "list-style-type" CSS
-- property.
if listType == 'ordered' or listType == 'horizontal_ordered' then
data.listStyleType = args.list_style_type or args['list-style-type']
data.type = args['type']
-- Detect invalid type attributes and attempt to convert them to
-- list-style-type CSS properties.
if data.type
and not data.listStyleType
and not tostring(data.type):find('^%s*[1AaIi]%s*$')
then
data.listStyleType = data.type
data.type = nil
end
end
-- List tag type
if listType == 'ordered' or listType == 'horizontal_ordered' then
data.listTag = 'ol'
else
data.listTag = 'ul'
end
-- Start number for ordered lists
data.start = args.start
if listType == 'horizontal_ordered' then
-- Apply fix to get start numbers working with horizontal ordered lists.
local startNum = tonumber(data.start)
if startNum then
data.counterReset = 'listitem ' .. tostring(startNum - 1)
end
end
-- List style
-- ul_style and ol_style are included for backwards compatibility. No
-- distinction is made for ordered or unordered lists.
data.listStyle = args.list_style
-- List items
-- li_style is included for backwards compatibility. item_style was included
-- to be easier to understand for non-coders.
data.itemStyle = args.item_style or args.li_style
data.items = {}
for _, num in ipairs(mTableTools.numKeys(args)) do
local item = {}
item.content = args[num]
item.style = args['item' .. tostring(num) .. '_style']
or args['item_style' .. tostring(num)]
item.value = args['item' .. tostring(num) .. '_value']
or args['item_value' .. tostring(num)]
table.insert(data.items, item)
end
return data
end
function p.renderList(data)
-- Renders the list HTML.
-- Return the blank string if there are no list items.
if type(data.items) ~= 'table' or #data.items < 1 then
return ''
end
-- Render the main div tag.
local root = mw.html.create('div')
for _, class in ipairs(data.classes or {}) do
root:addClass(class)
end
root:css{['margin-left'] = data.marginLeft}
if data.style then
root:cssText(data.style)
end
-- Render the list tag.
local list = root:tag(data.listTag or 'ul')
list
:attr{start = data.start, type = data.type}
:css{
['counter-reset'] = data.counterReset,
['list-style-type'] = data.listStyleType
}
if data.listStyle then
list:cssText(data.listStyle)
end
-- Render the list items
for _, t in ipairs(data.items or {}) do
local item = list:tag('li')
if data.itemStyle then
item:cssText(data.itemStyle)
end
if t.style then
item:cssText(t.style)
end
item
:attr{value = t.value}
:wikitext(t.content)
end
return data.templatestyles .. tostring(root)
end
function p.makeList(listType, args)
if not listType or not listTypes[listType] then
error(string.format(
"bad argument #1 to 'makeList' ('%s' is not a valid list type)",
tostring(listType)
), 2)
end
checkType('makeList', 2, args, 'table')
local data = p.makeListData(listType, args)
local list = p.renderList(data)
return list
end
for listType in pairs(listTypes) do
p[listType] = function (frame)
local mArguments = require('Module:Arguments')
local origArgs = mArguments.getArgs(frame, {
frameOnly = ((frame and frame.args and frame.args.frameonly or '') ~= ''),
valueFunc = function (key, value)
if not value or not mw.ustring.find(value, '%S') then return nil end
if mw.ustring.find(value, '^%s*[%*#;:]') then
return value
else
return value:match('^%s*(.-)%s*$')
end
return nil
end
})
-- Copy all the arguments to a new table, for faster indexing.
local args = {}
for k, v in pairs(origArgs) do
args[k] = v
end
return p.makeList(listType, args)
end
end
return p
lyheh2t5yqhjixmg8vlktt3t9sq2ewi
Module:Redirect template
828
29484
311442
307141
2026-10-30T16:44:48Z
Isma4l
41797
311442
Scribunto
text/plain
require('strict')
local p = {}
-- Furuhu waa bilowga magaca xuduudda. Qiimuhu waa jadwal ka kooban lambarka meel magaca iyo xiriiriye.
-- Waxa kale oo la isticmaali karaa hawl qaadata lambarka meel magaca oo soo celisa in uu sax yahay iyo in kale.
local namespaceCategories = {
all = { function() return true end },
main = { 0, '[[WP:Mainspace|main]]' },
help = { 12, '[[WP:Help namespace|help]]' },
portal = { 100, '[[WP:Portal|portal]]' },
mos = { 126, '[[WP:MOS namespace|MOS]]' },
talk = { function(n) return n > 0 and n%2 == 1 end, '[[Help:Talk pages|talk]]' },
template = { 10, '[[WP:Template namespace|template]]' },
wikipedia = { 4, '[[WP:Project namespace|Wikipedia project]]' },
category = { 14, '[[WP:Categorization|category]]' },
user = { 2, '[[WP:User pages|user]]' },
draft = { 118, '[[WP:Drafts|draft]]' },
}
-- Ka saar meelaha bannaan ee ku yaalla bilowga iyo dhammaadka xuduudaha
local function valueFunc(key, val)
if type(val) == 'string' then
val = val:match('^%s*(.-)%s*$')
if val == '' then
return nil
end
end
return val
end
local function getPrettyName(args)
for k in pairs(namespaceCategories) do
if args[k .. ' category'] then
return string.format("'''[[:Category:%s|%s]]''': ", args[k .. ' category'], args.name)
end
end
return string.format("'''%s''': ", args.name)
end
function p.main(frame)
local args = require('Module:Arguments').getArgs(frame, {wrappers = 'Template:Redirect template', valueFunc = valueFunc})
local namespace = mw.title.getCurrentTitle().namespace
--- XXX: Tani waa xal ku-meel-gaar ah oo aan wanaagsanayn. Waa in la tirtiro marka https://phabricator.wikimedia.org/T14974 la saxo
--- [[phab:T14974]] waxaa hore loogu yiqiin [[bugzilla:12974]] https://bugzilla.wikimedia.org/show_bug.cgi?id=12974
local beCompatibleWithBug14974 = args.info and (args.info:find('^[:;#*]', 1) == 1 or args.info:find('{|', 1, true) == 1) and '\n' or ' '
local content = string.format('\n<div class="rcat %s">\n*%sKani waa sii toosin%s%s.%s%s\n</div>',
args.id and ('rcat-' .. string.gsub(args.id, ' ', '_')) or '',
args.name and getPrettyName(args) or '',
args.from and (' ' .. args.from) or '',
args.to and (' ' .. args.to) or '',
args.info and beCompatibleWithBug14974 or '',
args.info or ''
)
for k,v in pairs(namespaceCategories) do
if args[k .. ' category'] then
if type(v[1]) == 'function' and v[1](namespace) or v[1] == namespace then
if args.sortkey then
content = content .. string.format('[[Category:%s|%s]]', args[k .. ' category'], args.sortkey)
else
content = content .. string.format('[[Category:%s]]', args[k .. ' category'])
end
elseif args['other category'] then
if args.sortkey then
content = content .. string.format('[[Category:%s|%s]]', args['other category'], args.sortkey)
else
content = content .. string.format('[[Category:%s]]', args['other category'])
end
else
content = content .. frame:expandTemplate{title = 'Incorrect redirect template', args = {v[2]}}
end
end
end
if namespace == 0 then
local yesno = require('Module:Yesno')
if yesno(args.printworthy) == true then
return content .. '[[Category:Printworthy redirects]]'
elseif yesno(args.printworthy) == false then
return content .. '[[Category:Unprintworthy redirects]]'
end
end
return content
end
return p
7nyzdjgpdhj9a2ma5z38s2wuyqs7ei2
Template:If preview
10
30288
311537
200390
2026-10-31T10:26:39Z
Isma4l
41797
/* */
311537
wikitext
text/x-wiki
<onlyinclude>{{safesubst:<noinclude/>#invoke:If preview|pmain}}</onlyinclude><!--
-->{{documentation}}
opaiwzyia6qakzm3qgsorsehmbeeac0
Template:Merge from
10
31412
311487
205212
2026-10-30T18:29:06Z
Isma4l
41797
/* */
311487
wikitext
text/x-wiki
{{SAFESUBST:<noinclude />#invoke:Unsubst||date=__DATE__ |$B=
{{#switch:{{NAMESPACE}}
|Category=<span class="error">Qaybaha, fadlan isticmaal tusmooyinka laga heli karo [[Wikipedia:Categories for discussion]].</span>
|Template=<includeonly><span class="error">Tusmooyinka, fadlan isticmaal tusmooyinka laga heli karo [[Wikipedia:Templates for discussion]].</span>[[Category:Pages with misplaced templates]]</includeonly>
}}{{Mbox
| name = Merge from
| demospace={{{demospace|}}}
| type = move
| image = [[File:Mergefrom.svg|50px|alt=|link=]]
| text = Waxaa la soo jeediyay in {{#ifeq:{{{multiplesections}}}|yes|qaybo badan oo ka mid ah }}{{Pagelist|nspace=all|delim=''|{{{1|<noinclude>''maqaal''</noinclude>}}}|{{{2|}}}|{{{3|}}}|{{{4|}}}|{{{5|}}}|{{{6|}}}|{{{7|}}}|{{{8|}}}|{{{9|}}}|{{{10|}}}|{{{11|}}}|{{{12|}}}|{{{13|}}}|{{{14|}}}|{{{15|}}}|{{{16|}}}|{{{17|}}}|{{{18|}}}|{{{19|}}}|{{{20|}}}}} lagu [[Wikipedia:Merging|isku daro]] boggan {{#if:{{{section|}}}|qaybtan|{{#if:{{NAMESPACE}}|boggan|maqaalkan}}}}. ([[{{{discussion|{{{discuss|{{TALKPAGENAME}}}}}}}}|Ka qayb qaado doodda]]){{#if:{{{date<includeonly>|</includeonly>}}}|<small>'' Waxaa la soo jeediyay tan iyo {{{date<includeonly>|</includeonly>}}}.''</small>}}
}}<includeonly>{{#switch:{{NAMESPACE}}
||Talk={{DMC|Articles to be merged|from|{{{date|}}}|All articles to be merged}}
|User|User talk=
|#default={{#if:{{{demospace|}}}||{{DMC|||Items to be merged}}}}}}{{Merge partner|{{{1|}}}}}</includeonly>
}}<noinclude>
{{Documentation|Template:Merge/doc}}
<!-- Add categories and interwikis to the /doc subpage, not here! -->
</noinclude>
d0waifpfh0b42tndxxr351jqbjf29jw
Mia Khalifa
0
36851
311488
259677
2026-10-30T18:41:57Z
FontSizeEight
48083
/* Tixraacyada */
311488
wikitext
text/x-wiki
'''Mia Khalifa''' (Carabi: ميا خليفة; waxay dhalatay Febraayo 10, 1993), sidoo kale loo yaqaan Mia Calista, waa shaqsiyada warbaahinta bulshada ee [[Mareykanka]] iyo moodal asal ahaan [[Lubnaan]] ka soo jeeda. Waxay caan ku tahay xirfadeeda atariishada galmada ee 2014 ilaa 2015.
=Tixraacyada=
#<nowiki/>https://www.washingtonpost.com/news/dc-sports-bog/wp/2016/07/13/a-former-porn-star-has-become-one-of-d-c-s-loudest-sports-fans-on-social-media/
#http://www.howareyoubb.com/2016/05/07/mia-khalifa-interview/
#https://pornsok.com/pornstar/mia-khalifa
{{stub}}{{ow}}
Mia khalifa Waxa Hada Jacayl Kala Dhexeeyaa Najiib Ibrahim
cd6spmg6lzt9ei7jtqge0xdmx1vpr82
311489
311488
2026-10-30T19:33:14Z
Isma4l
41797
Wuxuu dib u noqay badalkii uu sameeyay [[Special:Contributions/FontSizeEight|FontSizeEight]] ([[User talk:FontSizeEight|wadahadal]]) kuna celiyay badalkii ka danbeeyay oo sameeyay [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]]
259677
wikitext
text/x-wiki
'''Mia Khalifa''' (Carabi: ميا خليفة; waxay dhalatay Febraayo 10, 1993), sidoo kale loo yaqaan Mia Calista, waa shaqsiyada warbaahinta bulshada ee [[Mareykanka]] iyo moodal asal ahaan [[Lubnaan]] ka soo jeeda. Waxay caan ku tahay xirfadeeda atariishada galmada ee 2014 ilaa 2015.
=Tixraacyada=
#GFFFFFFFFFFFGHGFB<nowiki/>https://www.washingtonpost.com/news/dc-sports-bog/wp/2016/07/13/a-former-porn-star-has-become-one-of-d-c-s-loudest-sports-fans-on-social-media/
#http://www.howareyoubb.com/2016/05/07/mia-khalifa-interview/
{{stub}}{{ow}}
Mia khalifa Waxa Hada Jacayl Kala Dhexeeyaa Najiib Ibrahim
s9363eawsfw4cvm4gmqkdtxukbmog7j
311490
311489
2026-10-30T19:33:56Z
Isma4l
41797
La ilaaliyay "[[Mia Khalifa]]": Spam oo joogto ah ([Wax ka badal=U ogolow kaliya isticmaalayaasha la xaqiijiyay] (aan xad lahayn) [Wareeji=U ogolow kaliya isticmaalayaasha la xaqiijiyay] (aan xad lahayn))
259677
wikitext
text/x-wiki
'''Mia Khalifa''' (Carabi: ميا خليفة; waxay dhalatay Febraayo 10, 1993), sidoo kale loo yaqaan Mia Calista, waa shaqsiyada warbaahinta bulshada ee [[Mareykanka]] iyo moodal asal ahaan [[Lubnaan]] ka soo jeeda. Waxay caan ku tahay xirfadeeda atariishada galmada ee 2014 ilaa 2015.
=Tixraacyada=
#GFFFFFFFFFFFGHGFB<nowiki/>https://www.washingtonpost.com/news/dc-sports-bog/wp/2016/07/13/a-former-porn-star-has-become-one-of-d-c-s-loudest-sports-fans-on-social-media/
#http://www.howareyoubb.com/2016/05/07/mia-khalifa-interview/
{{stub}}{{ow}}
Mia khalifa Waxa Hada Jacayl Kala Dhexeeyaa Najiib Ibrahim
s9363eawsfw4cvm4gmqkdtxukbmog7j
311491
311490
2026-10-30T19:36:32Z
Isma4l
41797
Laga soo kobigareeyay enwiki
311491
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = Mia Khalifa
| image = Mia Khalifa in 2019.png
| alt =
| caption = Khalifa sanadkii 2019
| native_name = ميا خليفة
| native_name_lang = ar
| birth_name = Sarah Joe Chamoun
| birth_date = {{Birth date and age|1993|02|10}}
| birth_place = Beyruut, Lubnaan
| citizenship = {{flag|United States}}
| alias =
| education = Jaamacadda Texas ee ku taal El Paso (BA)
| occupation = Atariishada filimada qaawan | moodalka webcam | shaqsiyadda baraha bulshada | faalliyaha ciyaaraha
| years_active = 2014–ilaa hadda
| website = <!--Do not use "miakhalifa.com" (see Talk Page)-->
}}
'''Sarah Joe Chamoun''' (dhashay Febraayo 10, 1993<ref name="birth date" />), oo xirfad ahaan loo yaqaano '''Mia Khalifa''',<ref name="birth name">{{Multiref2 | {{cite news |title='Playboy' feuert Mia Khalifa nach Israel-Posts |trans-title='Playboy' Fires Mia Khalifa After Israel Posts |url=https://www.n-tv.de/leute/Playboy-feuert-Mia-Khalifa-nach-Israel-Posts-article24453684.html |access-date=March 5, 2026 |work=n-tv |date=October 10, 2023 |language=de |ref=none}} | {{cite news |last1=Peláez |first1=Raquel |title=Mia Khalifa: «Ahora mismo me empodera mi OnlyFans porque ahí hago las cosas a mi manera» |trans-title=Mia Khalifa: 'Right Now, My OnlyFans Empowers Me Because I Do Things My Way There.' |url=https://elpais.com/smoda/placeres/mia-khalifa-ahora-mismo-me-empodera-mi-onlyfans-porque-ahi-hago-las-cosas-a-mi-manera.html |access-date=March 5, 2026 |work=El País |date=September 23, 2023 |language=es |url-access=subscription |ref=none}} | {{cite web |last1=Ducres |first1=Thomas |title=Mia Khalifa: elle a de quoi rebondir! |trans-title=Mia Khalifa: She Has What It Takes to Bounce Back! |url=https://www.canalplus.com/articles/le-journal-du-hard/mia-khalifa-elle-a-de-quoi-rebondir |publisher=Canal+ |date=February 2, 2023 |access-date=March 5, 2026 |lang=fr |ref=none}} }}</ref>{{efn|English pronunciation: {{IPAc-en|ˈ|m|iː|ə|_|k|ə|ˈ|l|iː|f|ə}} {{respell|MEE|ə|_|kə|LEE|fə}}; Arabic pronunciation: {{IPA|ar|ˈmijaː χaˈliːfa(h)|}} }} waa shaqsiyad warbaahineed Lubnaani-Maraykan ah iyo atariisho hore ee filimada qaawan. Sannadkii 2014, waxay ka soo muuqatay muuqaal qaawan oo muran dhaliyay oo ku jiray xijaab, kaas oo soo jiitay dareenka caalamka. Muuqaalkani wuxuu ka dhigay Mia mid caan ah balse sidoo kale soo jiitay dhaleeceyn.
In kasta oo ay gaabnayd shaqadeeda saddexda bilood ahayd ee filimada qaawan, Khalifa waxaa loo codeeyay xiddigta qaawan ee ugu sarraysa Pornhub sanadkii 2015.<ref name="Weisman 2015">{{Cite web |last=Weisman |first=Carrie |date=January 15, 2015 |title=Why Porn Is Exploding in the Middle East |url=http://www.salon.com/2015/01/15/why_porn_is_exploding_in_the_middle_east_partner/ |access-date=January 18, 2015 |website=Salon |archive-date=January 16, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150116075448/http://www.salon.com/2015/01/15/why_porn_is_exploding_in_the_middle_east_partner/ |url-status=live}}</ref> Shabakadda xHamster ayaa sheegtay in ay ahayd atariishada qaawan ee sida ugu badan loo raadiyay sanadkii 2016.<ref name="Brown 2017">{{Cite web |first=Jessica |last=Brown |date=January 5, 2017 |title=Meet the World's Most Popular Porn Star – They're from Lebanon |url=https://www.indy100.com/article/most-popular-porn-star-mia-khalifa-xhamster-data-survey-lebanon-internet-7508631 |website=The Independent |access-date=March 9, 2017 |archive-date=February 28, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200228042012/https://www.indy100.com/article/most-popular-porn-star-mia-khalifa-xhamster-data-survey-lebanon-internet-7508631 |url-status=live}}</ref> Sannadkii 2018, waxay noqotay atariishada ugu badan ee laga raadiyo Pornhub.<ref name="Taylor 2015">{{Cite news |last=Taylor |first=Adam |date=January 6, 2015 |title=The Miami Porn Star Getting Death Threats from Lebanon |newspaper=The Washington Post |url=https://www.washingtonpost.com/news/worldviews/wp/2015/01/06/the-miami-porn-star-getting-death-threats-from-lebanon/ |access-date=October 7, 2020 |url-access=limited |archive-date=July 6, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150706165101/http://www.washingtonpost.com/blogs/worldviews/wp/2015/01/06/the-miami-porn-star-getting-death-threats-from-lebanon/ |url-status=live}}</ref>
Ka dib markii ay ka tagtay warshadaha dadka waaweyn, Khalifa waxay u shaqaysay sidii moodal webcam, abuuraha OnlyFans, iyo faalliyaha ciyaaraha, waxayna u doodeen xuquuqda shaqaalaha galmada.<ref name="Bella 2018" /> Waxay daahfurtay khadkeeda dahabka ah sanadkii 2023.{{r|Marchese 2024}}
==Nolosha hore==
Khalifa waxay dhalatay Febraayo 10, 1993<ref name="birth date">{{Multiref2 | {{cite news |last1=Elidrissi |first1=Fátima |title=La ex actriz porno Mia Khalifa intenta borrar su pasado erótico con la ayuda de los 'k-popers' |trans-title=Former porn actress Mia Khalifa attempts to erase her erotic past with the help of K-pop fans |work=El Mundo |date=July 2, 2020 |url=https://www.elmundo.es/loc/celebrities/2020/07/02/5efc547ffdddff14568b476a.html |access-date=March 5, 2026 |language=es |url-access=limited |ref=none}} | {{cite news |title=Julian Alvarez e il presunto flirt con Mia Khalifa: l'indiscrezione dall'Argentina scatena i commenti sui social |trans-title=Julian Alvarez and the alleged fling with Mia Khalifa: Rumors from Argentina spark a frenzy on social media |work=Il Messaggero |date=November 18, 2024 |url=https://www.ilmessaggero.it/geruchte_uber_julian_alvarez_und_mia_khalifa_ein_neues_promi_paar-8485839.html |access-date=March 20, 2026 |language=it |ref=none}}}}</ref> magaalada Beyruut ee dalka Lubnaan.<ref name="Smith-Spark 2015">{{cite news |last1=Smith-Spark |first1=Laura |last2=Alhenawi |first2=Roba |date=January 8, 2015 |title=Songs and Death Threats for Lebanese American Porn Star Mia Khalifa |url=https://edition.cnn.com/2015/01/07/us/lebanon-porn-star-uproar/index.html |publisher=CNN |access-date=June 19, 2021 |archive-date=June 29, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210629232806/https://edition.cnn.com/2015/01/07/us/lebanon-porn-star-uproar/index.html |url-status=live}}</ref> Waxay ku kortay Katoolig ah meel ay ku tilmaamtay guri "aad u muxaafid ah".<ref>{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/life-style/mia-khalifa-porn-muslim-adult-film-onlyfans-b2636440.html |title=Mia Khalifa explains why she quit porn after viral scene cosplaying as Muslim woman |date=27 October 2024 |website=The Independent}}</ref> Waxay dhigatay dugsi gaar loo leeyahay oo af-Faransiis ah magaalada Beyruut, halkaas oo ay sidoo kale ka baratay in ay ku hadasho Ingiriiska.<ref name="Bella 2018"/> Qoyska Khalifa waxay ka tageen gurigoodii iyaga oo ka cararaya dagaalkii Koonfurta Lubnaan,<ref name="Bella 2018">{{Cite news |first=Timothy |last=Bella |date=April 9, 2018 |title=You Don't Know Mia Khalifa |work=Playboy |url=https://www.playboy.com/read/you-don-t-know-mia-khalifa |archive-date=June 24, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180624175603/https://www.playboy.com/read/you-don-t-know-mia-khalifa |url-status=deviated}}</ref> iyaga oo u guuray Mareykanka sanadkii 2001.<ref name="Jones-Cooper 2021">{{Cite web |last1=Jones-Cooper |first1=Brittany |last2=Cosgrove |first2=Jacquie |date=October 14, 2021 |url=https://currently.att.yahoo.com/att/i-was-naive-vulnerable-and-malleable-mia-khalifa-on-life-after-adult-films-and-reclaiming-her-power-with-only-fans-190136632.html |title='I Was Naive': Mia Khalifa on Life After Adult Films and Reclaiming Her Power with OnlyFans |website=Yahoo! Life |access-date=October 15, 2021 |archive-date=October 15, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211015204535/https://currently.att.yahoo.com/att/i-was-naive-vulnerable-and-malleable-mia-khalifa-on-life-after-adult-films-and-reclaiming-her-power-with-only-fans-190136632.html |url-status=live}}</ref>
Khalifa waxay la noolayd qoyskeeda Montgomery County, Maryland,<ref name="Bella 2018"/> halkaas oo ay ku ciyaartay lacrosse dugsiga sare.<ref name="Steinberg 2016">{{Cite news |first=Dan |last=Steinberg |date=July 13, 2016 |title=A Former Porn Star Has Become One of D.C.'s Loudest Sports Fans on Social Media |newspaper=The Washington Post |url=https://www.washingtonpost.com/news/dc-sports-bog/wp/2016/07/13/a-former-porn-star-has-become-one-of-d-c-s-loudest-sports-fans-on-social-media/ |access-date=July 13, 2016 |url-access=limited |archive-date=July 13, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160713211837/https://www.washingtonpost.com/news/dc-sports-bog/wp/2016/07/13/a-former-porn-star-has-become-one-of-d-c-s-loudest-sports-fans-on-social-media/ |url-status=live}}</ref> Waxay sheegtay in lagaga dhibaateeyay dugsiga inay ahayd "gabadha madow ee ugu qariibsanaayd halkaas", taas oo sii xoogaysatay wixii ka dambeeyay weerarradii Sebteembar 11.<ref name="Bella 2018"/> Waxay dhigatay Massanutten Military Academy ee Woodstock, Virginia, oo ay kala qalin jabisay Jaamacadda Texas ee El Paso iyada oo wadata shahaadada BA ee taariikhda.<ref name="Bella 2018"/><ref name="Wofford 2015">{{Cite news |first=Taylor |last=Wofford |date=January 6, 2015 |title=Meet Mia Khalifa, the Lebanese Porn Star Who Sparked a National Controversy |url=http://www.newsweek.com/meet-mia-khalifa-lebanese-porn-star-who-sparked-national-controversy-297023 |access-date=January 7, 2015 |website=Newsweek |archive-date=January 6, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150106204914/http://www.newsweek.com/meet-mia-khalifa-lebanese-porn-star-who-sparked-national-controversy-297023 |url-status=live}}</ref> Waxay isku taageertay intii ay ku jirtay kulliyadda iyada oo ka shaqaynaysa barkadeeye, moodal, iyo gabar kiish wadata oo ka tirsan bandhig ciyaareed af-Isbaanish ah oo maxalli ah oo nooca Deal or No Deal ah.<ref name="Bella 2018"/>
==Xirfad==
===Xirfadda filimada qaawan===
Khalifa waxay soo gashay warshadaha filimada qaawan bishii Oktoober 2014, ka dib markii uu soo qor-qoray nin weydiiyay in ay danaynaysay qaabaynta qaawan.<ref name="Ogilve 2015">{{Cite web |first=Jessica |last=Ogilve |date=July 24, 2015 |title=Inside Mia Khalifa's Mysterious Rise to Porn Superstardom |url=http://www.complex.com/pop-culture/mia-khalifa-where-did-you-come-from |archive-url=https://web.archive.org/web/20160102074255/http://www.complex.com/pop-culture/mia-khalifa-where-did-you-come-from |archive-date=January 2, 2016 |website=Complex}}</ref><ref>{{Cite web |type=video |title=Mia Khalifa: Why I'm Speaking Out About the Porn Industry |publisher=BBC News |url=https://www.youtube.com/watch?v=RwTAgom_VX8 |access-date=February 4, 2024 |via=YouTube |date=September 7, 2019}}</ref> Magaceeda fanka waxaa laga keenay magaca eeygeeda, Mia, iyo fannaanka Maraykanka ah ee Wiz Khalifa.<ref name="Shane 2022">{{Cite web |last=Shane |first=Charlotte |title=Please Respect Mia Khalifa's Rebrand |url=https://www.bustle.com/life/mia-khalifa-rebrand-onlyfans-tiktok |access-date=May 10, 2022 |website=Bustle |date=May 10, 2022 |archive-date=May 10, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220510213314/https://www.bustle.com/life/mia-khalifa-rebrand-onlyfans-tiktok |url-status=live}}</ref>
Waxay si weyn u soo jiidatay dareenka ka dib markii la yayahay muuqaal ka socda Bang Bros kaas oo ay xidhatay xijaab intii lagu guda jiray saddex-geesoodka Julianna Vega iyo Sean Lawless.<ref name="Bella 2018"/> Muuqaalkani wuxuu u keenay Khalifa sumcad degdeg ah, iyo sidoo kale dhaleeceyn ka timid qoraayaasha iyo dadka diinta, wuxuuna keenay in waalidkeed ay si fagaare ah uga horreeyaan inay iska cayriyaan.<ref name="Bella 2018"/><ref name="BBC 2019"/> Alex Hawkins, madaxweyne ku xigeenka suuqgeynta ee xHamster, ayaa yiri, "Cadhada ay ka dhalisay dunida Carabta waxay noqotay mid ka mid ah saamaynta Streisand. Si kedis ah, qof kastaa wuxuu raadinayay iyada. Dadaalka lagu rabay in la xakameeyo ayaa kaliya ka dhigay mid aad u baahsan."<ref name="Bella 2018"/> In ka badan 1.5 milyan oo aragtiyood, Khalifa oo 22 jir ah waxay noqotay qofka ugu badan ee laga raadiyo shabakadda wadaagga muuqaallada qaawan ee Pornhub.<ref name="Weisman 2015"/> Waxaa loo codeeyay inay tahay qofka lambarka koowaad ee shabakadda 2018.<ref name="Taylor 2015"/>
Intii ay kor u kacaysay, Khalifa waxay heshay hanjabaado dhimasho ah oo online ah,<ref name="Smith-Spark 2015"/><ref name="Willis 2015">{{cite news |last1=Willis |first1=Olivia |title=Lebanese Pornstar Mia Khalifa Sparks Outrage |url=https://www.abc.net.au/listen/programs/radionational-breakfast/lebanese-pornstar-sparks-outrage/6024484 |access-date=July 22, 2024 |work=RN Breakfast |publisher=Australian Broadcasting Corporation |date=January 19, 2015}}</ref> oo ay ku jirto sawir iyada laga gooyay oo ay samaysay Dawladda Islaamiga ah.<ref name="Marchese 2024">{{cite news |last=Marchese |first=David |title=Mia Khalifa's Messy World of Money, Sex and Activism: The Interview |url=https://www.nytimes.com/2024/10/19/magazine/mia-khalifa-interview.html |access-date=December 22, 2024 |work=The New York Times |department=Magazine |date=October 19, 2024 |issn=1553-8095 |id={{ProQuest|3118177968}} |archive-url=https://web.archive.org/web/20241025212951/https://www.nytimes.com/2024/10/19/magazine/mia-khalifa-interview.html |archive-date=October 25, 2024 |url-status=live |url-access=limited}}</ref> Waxay sidoo kale heshay digniin ah in ay noqon doonto "qofkii ugu horreeyay ee Naarta ku jira", taas oo ay uga jawaabtay si kaftan ah, "Waxaan rabay in aan xoogaa qorrax ah helo dhawaan."<ref>{{Cite web |author=<!--anonymous author(s)--> |date=August 26, 2017 |title=Mia Khalifa Says Islamic State Threatening to Behead Her |url=https://tribune.com.pk/story/1491840/mia-khalifa-says-islamic-state-threatening-behead |access-date=October 10, 2023 |website=The Express Tribune}}</ref><ref name="Saul 2015">{{Cite news |first=Heather |last=Saul |date=January 7, 2015 |title=Pornhub Star Mia Khalifa Receives Death Threats After Being Ranked the Site's Top Adult Actress |work=The Independent |url=https://www.independent.co.uk/news/people/pornhub-star-mia-khalifa-receives-death-threats-after-being-ranked-sites-number-one-adult-actress-9962293.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220512/https://www.independent.co.uk/news/people/pornhub-star-mia-khalifa-receives-death-threats-after-being-ranked-sites-number-one-adult-actress-9962293.html |archive-date=May 12, 2022 |url-access= |url-status=live |access-date=January 7, 2015}}</ref> Khalifa waxay dhaleecaysay wargeysyada Lubnaan ee daabacaya maqaallo ku saabsan iyada halkii ay ka noqon lahaayeen mowduucyo "muhiim ah" sida siyaasadda iyo argagixisada.<ref name="Lebanese Examiner 2015">{{Cite news |author=<!--staff author(s)--> |date=January 3, 2015 |title=Lebanese Porn Star Mia Khalifa Sparks Controversy in Lebanon |work=Lebanese Examiner |url=http://www.lebaneseexaminer.com/2015/01/03/top-lebanese-porn-star-sparks-controversy-lebanon/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160801122644/http://www.lebaneseexaminer.com/2015/01/03/top-lebanese-porn-star-sparks-controversy-lebanon/ |archive-date=August 1, 2016}}</ref>
Waraysi ay la yeelatay ''The Washington Post'', Khalifa waxay sheegtay in muuqaalkii muranka dhaliyay uu ahaa mid majaajilo ah oo sidaas loo qaadan karo, iyada oo ku doodayay in filimada Hollywood-ku ay Muslimiinta u muujiyaan si ka xun sidii uu qof filimada qaawan sameeya samayn karo.<ref name="Saul 2015"/> Dadkii si fagaare ah u difaacay waxaa ka mid ahaa qoraaga Ingiriiska-Lubnaan ee Nasri Atallah, oo sheegay, "haweeney ahaan, waxay xor u tahay inay samayso waxay ka hesho jirkeeda. Sida qof bini'aadmi ah oo dareen leh oo wakiil ka ah, oo ku nool dhinaca kale ee adduunka, waxay mas'uul ka tahay nolosheeda oo waxba kuma laha dalka ay ku dhalatay." Khalifa waxay tiri, "Xuquuqda haweenka ee Lubnaan aad bay uga fog yihiin in si dhab ah loo qaato haddii atariishada qaawan ee Lubnaan-Maraykanka ah ee aan halkaas ku noolayn ay sababi karto buuq sidaas u weyn."<ref name="Saul 2015"/>
Sida laga soo xigtay xogta Pornhub, laga bilaabo Janaayo 3 ilaa 6, 2015, raadinta Khalifa waxay kordhisay shan laab. Qiyaastii rubuc ka mid ah raadintaas waxay ka yimaadeen Lubnaan, iyadoo tiro badan oo raadinta ah ay sidoo kale ka yimaadeen waddamada deriska ah ee Suuriya iyo Urdun.<ref name="Butterly 2015">{{Cite news |last=Butterly |first=Amelia |title=Mia Khalifa, a Lebanon-Born Porn Star, Is Getting 'Scary' Death Threats |publisher=BBC News |date=January 8, 2015 |url=https://www.bbc.co.uk/news/newsbeat-30721981 |access-date=January 8, 2015 |archive-date=March 14, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150314035733/http://www.bbc.co.uk/newsbeat/30721981 |url-status=live}}</ref> Almaza, oo ah shirkad cabitaan khamri ah oo Lubnaan ah, ayaa maamushay xayeysiis muujinaya dhalo biir ah oo ku xigta muraayadaha saxeexaan ee Khalifa, oo wata hal-ku-dheg: "Labaduba waxaa naloo qiimeeyay 18+."<ref name="Kotecki 2015">{{Cite news |first=Nick |last=Kotecki |date=January 7, 2015 |title=Lenanese American Porn Actress Mia Khalifa Receives Death Threats |work=Pittsburgh Sun-Times |url=http://pittsburgh.suntimes.com/national-world-news/7/72/438811/mia-khalifa-pornhub-death-threats/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150119013515/http://pittsburgh.suntimes.com/national-world-news/7/72/438811/mia-khalifa-pornhub-death-threats/ |archive-date=January 19, 2015}}</ref> Janaayo 2015, pop-hip hop duo Timeflies waxay soo saareen hees lagu magacaabo "Mia Khalifa" oo ay ku ammaaneen.<ref name="Kaufman 2014">{{Cite web |first=Gil |last=Kaufman |date=January 7, 2015 |title=Hijab-Wearing Porn Star Mia Khalifa Got Her Own Theme Song Courtesy of Timeflies |url=http://www.mtv.com/news/2041906/timeflies-mia-khalifa-porn-lebanon-death-threats/ |access-date=January 7, 2015 |publisher=MTV News |archive-date=January 10, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150110031205/http://www.mtv.com/news/2041906/timeflies-mia-khalifa-porn-lebanon-death-threats/ |url-status=deviated}}</ref>
Janaayo 2015, Khalifa waxay saxiixday heshiis muddo dheer ah oo lala galay shirkadda waalidka ee Bang Bros, WGCZ Holding, oo sidoo kale leh XVideos, oo ah bogga ugu weyn ee bilaashka ah ee qaawan. Heshiisku wuxuu ka dhignaa in ay ka soo muuqato filimro badan oo bil walba ah. Si kastaba ha ahaatee, laba toddobaad ka dib, Khalifa way ka noqotay go'aankeedii oo way is casishay.<ref name="Bella 2018"/> Dareenka xun ee ay heshay ka dib markii ay kor u kacday waxay ku riixday in ay ka tagto warshadaha. Waraysi ay siisay ''Playboy'', waxay ku tiri, "Waxay ii ahayd mid indhaha furaysa. Ma rabo waxaas oo dhan, ha ahaato mid togan ama mid taban — laakiin dhammaantood waxay ahaayeen taban. Ma aanan ka fikirin wax badan oo ku saabsan sida saaxiibaday iyo qoyskayga iyo xiriiradaydu ay u dhibaatoobayeen."<ref name="Bella 2018"/> WGCZ Holding waxay leedahay bog shabakad ah oo leh magac domain ah oo isticmaalaya magaceeda fanka. Khalifa waxay sheegtay inaysan siin lacag xuquuqda ah, inkastoo ay ku qoran tahay codkeeda qofka koowaad.<ref name="Horton 2019">{{Cite news |last=Horton |first=Alex |date=August 16, 2019 |title=Mia Khalifa Is Among the World's Most-Watched Women. Yet the Porn Industry Is Keeping the Profits. |url=https://www.washingtonpost.com/business/2019/08/16/mia-khalifa-is-among-worlds-most-watched-women-yet-porn-industry-is-keeping-profits/ |access-date=June 24, 2020 |newspaper=The Washington Post |url-access=limited |archive-date=April 7, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200407193731/https://www.washingtonpost.com/business/2019/08/16/mia-khalifa-is-among-worlds-most-watched-women-yet-porn-industry-is-keeping-profits/ |url-status=live}}</ref>
Waraysi ay la yeelatay ''The Washington Post'' bishii Luulyo 2016, Khalifa waxay sheegtay in ay filimada qaawan ku soo bandhigtay saddex bilood oo kaliya isla markaana ay ka tagtay warshadaha in ka badan hal sano ka hor, iyada oo u guurtay "shaqo ka sii caadi ah". Waxay tiri, "Waxaan u maleynayaa inay ahayd marxaladdayda caasinimada ah. Runtii aniga iima aihnayn. Waxaan isku dayay in aan naftayda ka fogeeyo taas."<ref name="Steinberg 2016"/> Waxay sheegtay in ay sii waday in ay u shaqeyso sidii moodal webcam ah oo u shaqeeya Bang Bros muddo kow iyo toban bilood ah ka dib markii ay joojisay toogashada muuqaallada, ka hor inta uusan Complex Networks weydiinin in ay martigeliso bandhig ciyaareed.<ref name="Snow 2020">{{Cite news |last=Snow |first=Aurora |date=July 14, 2020 |title=The Porn World Exposes Mia Khalifa |work=The Daily Beast |url=https://www.thedailybeast.com/the-porn-world-exposes-mia-khalifa |access-date=July 17, 2020 |url-access=subscription |archive-date=July 15, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200715144801/https://www.thedailybeast.com/the-porn-world-exposes-mia-khalifa |url-status=live}}</ref> Carter Cruise, oo ah atariisho hore oo qaawan oo noqotay disc jockey, ayaa dhaleecaysay Khalifa oo ku eedaysay in ay xoojisay ceebta bulshada ee ka dhalatay shaqada galmada adoo ka fogaanaysa shaqadeedii hore.<ref name="Snow 2020"/>
Janaayo 2017, xHamster ayaa warbixisay in Khalifa ay ahayd atariishada qaawan ee ugu raadinta badan 2016.<ref name="Brown 2017"/> Sannadkii 2018, saddex sano kadib markii ay ka tagtay warshadaha, waxay weli ahayd qofka labaad ee ugu sarreeya Pornhub.<ref name="Hay 2018">{{Cite news |first=Mark |last=Hay |date=June 27, 2018 |title=Mia Khalifa Only Did Porn Three Months but She's Still a Pornhub Sensation |work=Vice |url=https://www.vice.com/en/article/mia-khalifa-only-did-porn-three-months-but-shes-still-a-pornhub-sensation/ |access-date=August 13, 2019 |archive-date=April 8, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200408094106/https://www.vice.com/en_us/article/9k84v7/mia-khalifa-only-did-porn-three-months-but-shes-still-a-pornhub-sensation |url-status=live}}</ref> Bishii Ogosto 2019, Khalifa waxay sheegtay in ay ka samaysay $12,000 shaqada qaawan iyada oo samaynaysa qiyaastii $1,000 muuqaal kasta, isla markaana aysan helin haraaga Bang Bros ama Pornhub iyo goobaha kale ee bilaashka ah ee Bang Bros uu ku soo geliyay muuqaallada.<ref name="Horton 2019"/><ref name="Cowen 2019"/> Sida uu qabo Alec Helmy, madaxweynaha shabakadda wararka warshadaha madadaalada dadka waaweyn ee XBIZ, mushaharka Khalifa wuxuu ahaa mid caadi u ah warshadaha. Inkasta oo Pornhub aysan shaacin inta dakhli ah ee muuqaallada Khalifa ay u soo saareen shabakadda, madaxa fulinta ee Social Blade Jason Urgo ayaa qiyaasay 2019 in ay ka samayn kartay in ka badan $500,000 oo ah lammaane Pornhub ah.<ref name="Cowen 2019">{{Cite news |last=Cowen |first=Trace William |date=August 13, 2019 |title=Mia Khalifa Reveals She Only Made $12,000 as an Adult Film Star |work=Complex |url=https://www.complex.com/pop-culture/2019/08/mia-khalifa-sparks-discussion-after-revealing-she-made-12-thousand-dollars-adult-film |access-date=August 14, 2019 |archive-date=December 29, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191229201636/https://www.complex.com/pop-culture/2019/08/mia-khalifa-sparks-discussion-after-revealing-she-made-12-thousand-dollars-adult-film |url-status=live}}</ref>
Bishii Luulyo 2020, in ka badan 1.5 milyan oo qof ayaa saxiixay codsi Change.org ah oo olole ugu jiray in muuqaallada Khalifa laga saaro goobaha sida Pornhub iyo Bang Bros, iyo in domain-keeda internetka loo celiyo.<ref name="Khalil 2020">{{Cite news |last=Khalil |first=Shireen |date=July 3, 2020 |title=Ex-porn Star's Fans Help Remove X-Rated Videos |work=news.com.au |url=https://www.news.com.au/lifestyle/real-life/pornhub-star-mia-khalifas-fans-petition-to-have-her-videos-removed/news-story/ba3d781af8c2a64208cb616f2fedf90c |access-date=July 9, 2020 |archive-date=July 9, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200709214518/https://www.news.com.au/lifestyle/real-life/pornhub-star-mia-khalifas-fans-petition-to-have-her-videos-removed/news-story/ba3d781af8c2a64208cb616f2fedf90c |url-status=live}}</ref> Bang Bros waxay u dirtay warqad joojin iyo ka noqosho ah waxayna aasaastay shabakad ay ku muransan tahay hadallada ay ka sheegtay shirkadda.<ref name="Cole 2020">{{Cite news |last=Cole |first=Samantha |date=July 10, 2020 |title=BangBros Is Staging a Public Relations Campaign Against Mia Khalifa |work=Vice |url=https://www.vice.com/en/article/bangbros-is-staging-a-public-relations-campaign-against-mia-khalifa/ |access-date=July 10, 2020 |archive-date=July 10, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200710212610/https://www.vice.com/en_us/article/y3znvw/bangbros-is-staging-a-public-relations-campaign-against-mia-khalifa |url-status=live}}</ref>{{r|Snow 2020}} Bang Bros waxay sheegtay in Khalifa ay ka kasbatay in ka badan $178,000 iyaga iyo kuwa la shaqeeya isla markaana ay ku jirtay warshadaha filimada qaawan in ka badan laba sano.<ref name="Cole 2020"/>
===Ganacsiyo kale===
Ka dib saddex bilood oo ay ka shaqaynaysay atariisho filimada dadka waaweyn ah, Khalifa waxay ka shaqaysay Miami iyada oo ah garyaqaan iyo xisaabiye.<ref name="Bella 2018"/> Waxay markii dambe u guurtay xirfad ah shaqsiyad baraha bulshada iyo moodal webcam ah, iyada oo ku soo daabacda qaabka, cuntada, iyo siyaasadda shabakadaha sida Instagram, TikTok, iyo Twitter.<ref name="Marchese 2024"/> Waxay ku iibisaa walxo galmo si toos ah macaamiisha OnlyFans.<ref name="Marchese 2024"/> Khalifa sidoo kala waxay leedahay kanaal YouTube ah; waxay ku tabinaysaa Twitch; waxay ku iibisaa sawirro, badeecooyin, iyo helitaanka nuxurka gaarka ah shabakadda xubinnimada Patreon; waxayna ku iibisay sawirro qaawan iyo muuqaallo shabakadda bulshada Findrow.<ref name="Bella 2018"/><ref name="Steinberg 2016"/>
Khalifa waxay isticmaashay joogitaankeeda baraha bulshada si ay u taageerto kooxaha ciyaaraha xirfadda leh ee gobolka Washington, D.C.<ref name="Steinberg 2016"/> Iyada iyo Gilbert Arenas waxay martigeliyeen "Out of Bounds", oo ah bandhig ciyaareed maalinle ah oo ka baxay kanaalka YouTube ee Complex News, laga bilaabo Oktoober 2017 ilaa Febraayo 2018.<ref name="Steinberg 2017">{{Cite news |first=Dan |last=Steinberg |date=October 10, 2017 |title=Gilbert Arenas and Mia Khalifa Will Co-host a Daily Sports Talk Show for Complex |newspaper=The Washington Post |url=https://www.washingtonpost.com/news/dc-sports-bog/wp/2017/10/10/gilbert-arenas-and-mia-khalifa-will-co-host-a-daily-sports-talk-show-for-complex/ |access-date=October 11, 2017 |url-access=limited |archive-date=January 12, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190112101055/https://www.washingtonpost.com/news/dc-sports-bog/wp/2017/10/10/gilbert-arenas-and-mia-khalifa-will-co-host-a-daily-sports-talk-show-for-complex/ |url-status=live}}</ref> Khalifa ayaa markaas la martigelisay "Sportsball" Tyler Coe ee Rooster Teeth. Qeybteedii ugu dambeysay waxaa la sii daayay Oktoober 30, 2018.<ref>{{Cite web |title=Sportsball |url=https://roosterteeth.com/series/sportsball |website=RoosterTeeth |access-date=October 18, 2019 |archive-date=June 2, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200602041343/https://roosterteeth.com/series/sportsball |url-status=live}}</ref><ref name="Johnson 2018">{{cite news |last=Johnson |first=Astrid |title=Mia Khalifa on Co-hosting Sportsball and Working with Tyler Coe |url=https://www.gamerevolution.com/game-culture/407791-mia-khalifa-co-hosting-sportsball-tyler-coe |access-date=May 11, 2022 |work=GameRevolution |date=July 19, 2018 |archive-date=May 13, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210513082628/https://www.gamerevolution.com/game-culture/407791-mia-khalifa-co-hosting-sportsball-tyler-coe |url-status=live}}</ref>
Bishii Maajo 2020, Khalifa waxay soo muuqatay marti ahaan barnaamijka Hulu ''Ramy''.<ref name="St. Félix 2020">{{Cite magazine |last=St. Félix |first=Doreen |date=May 18, 2020 |title='Ramy{{' '}}s Comedy of Spiritual Errors |url=https://www.newyorker.com/magazine/2020/05/25/ramys-comedy-of-spiritual-errors |access-date=May 18, 2020 |magazine=The New Yorker |url-access=limited |archive-date=May 19, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200519035653/https://www.newyorker.com/magazine/2020/05/25/ramys-comedy-of-spiritual-errors |url-status=live}}</ref> Sannadkii xigay, waxay kasoo muuqatay muuqaal muusig oo ay leedahay Bella Poarch oo loogu talagalay "Build a Bitch". Waxay jilaysaa naag lagu sameeyay warshad oo ku biirta fallaagada ay hoggaaminays冇 Poarch.<ref name="music video">{{Multiref2 | {{Cite magazine |last=Spanos |first=Brittany |date=April 22, 2022 |title=Bella Poarch Conquered Her Past, the Navy, and TikTok. Now She's Coming for Pop Music. |url=https://www.rollingstone.com/culture/culture-features/bella-poarch-tik-tok-build-bitch-1334626/ |access-date=September 9, 2024 |magazine=Rolling Stone |language=en-US |ref=none}} | {{Cite web |last=Haylock |first=Zoe |date=May 14, 2021 |title=And Now, TikTok Star Bella Poarch Steps into the Pop-Girl Ring |url=https://www.vulture.com/2021/05/bella-poarch-build-a-bitch-song-video.html |access-date=September 9, 2024 |website=Vulture |language=en |url-access=limited |ref=none}} | {{Cite web |last=Baah |first=Nana |date=September 7, 2022 |title=Soldier, Tiktokker, Pop Star: The Stratospheric Rise of Bella Poarch |url=https://www.dazeddigital.com/music/article/56894/1/soldier-tiktokker-pop-star-dolls-the-rise-of-bella-poarch-interview |access-date=September 9, 2024 |website=Dazed |language=en |ref=none}} }}</ref>
Bishii Juun 2023, Khalifa waxay daahfurtay khad dahab ah oo lagu magacaabo "Sheytan", oo ah qaab Ingiriisi ah oo ka yimid ereyga Carabi ee "shaydaan", oo ay la socoto Sara Burn, oo ahayd shaqaale hore oo Virgil Abloh la shaqaynaysay.<ref name="Kennedy 2023">{{Cite web |last=Kennedy |first=Joan |date=July 17, 2023 |title=Can Internet 'It Girl' Mia Khalifa Build a Lasting Business? |url=https://www.businessoffashion.com/articles/marketing-pr/can-internet-it-girl-mia-khalifa-build-a-lasting-business/ |access-date=July 20, 2023 |website=The Business of Fashion |url-access=subscription}}</ref> Khalifa waxaa lagu soo bandhigay ololaha Fall/Winter 2023 ee sumadda moodada ee London laga leeyahay ee Aries iyo sidoo kale buug sawir leh oo la sii daayay isla sanadkaas, oo lagu magacaabo ''Mia by Aries''. Aasaasaha sumadda, Sofia Prantera, waxay u aragtaa Khalifa inay tahay dhiirrigelinteeda, iyada oo tiri "Waan ku dhiirrigeliyay isla markiiba dabeecadda 'Punk' ee Mia. Way adag tahay laakiin waa mid aad u suuban, oo hoos imanaysa muuqaalkeeda dhaldhalaalaan waxaa ku jira gabar dhalinyaro ah oo adag oo ay ahayd inay la dagaalanto dhibaatooyin badan. Waxaan rabay inaan qabto ruuxeedii duurjoogta ahaa; ceyriin oo aan la cadayan."<ref name="Ahluwalia 2023">{{Cite web |last=Ahluwalia |first=Navi |title=Mia Khalifa Stars in Aries' New FW23 Campaign and Photo Book |url=https://hypebae.com/2023/1/aries-arise-mia-khalifa-fall-winter-preview-campaign-book-details |access-date=February 3, 2024 |website=Hypebae |date=January 18, 2023}}</ref>
==Nolosha shakhsiga ah==
Khalifa waxay guursatay gacanihiisii dugsiga sare bishii Febraayo 2011. Way kala tageen 2014 waxayna kala fureen 2016.<ref name="Smith-Spark 2015"/><ref name="Bella 2018"/> Sannadkii 2019, waxay guursatay cunto-kariyaha xirfadlaha ah ee Iswiidhan Robert Sandberg; way kala tageen 2020. Laga soo bilaabo 2021 ilaa 2022, waxay xiriir la lahayd fannaanka rap-ka ee Puerto Rico iyo fannaanka Jhayco.<ref name="Shane 2022"/>
Khalifa waxay sheegtay in waalidkeed ay ka tageen sababta oo ah shaqadeeda filimada qaawan.<ref name="BBC 2019"/><ref name="Saul 2015"/> Qaar ka mid ah wargeysyada Carabta ayaa daabacay bayaan ka soo baxay qoyska Khalifa sanadkii 2015 oo ku cambaareynaya inay ku lug leedahay filimada qaawan.<ref name="Smith-Spark 2015"/>
Bishii Ogosto 2021, Khalifa waxay xaraashtay muraayadaha ay ku xidhatay dhowr filim oo dadka waaweyn ah si ay lacag ugu ururiso dhibbanayaashii qaraxii Beyruut ee 2020.<ref name="Iovine 2020">{{Cite web |last=Iovine |first=Anna |title=Mia Khalifa Auctions Glasses from Her Adult Films to Support Lebanon |website=Mashable |date=August 11, 2020 |url=https://mashable.com/article/mia-khalifa-glasses-ebay-auction |archive-url=https://web.archive.org/web/20250301131534/https://mashable.com/article/mia-khalifa-glasses-ebay-auction |access-date=February 4, 2024 |archive-date=March 1, 2025 |url-status=live}}</ref>
=== Aragtida diinta iyo siyaasadda ===
<!--This section contains material relating to the Arab–Israeli conflict (WP:PIA). Users must observe all applicable editing restrictions while editing this section; see talk page for instructions.-->
Sannadkii 2015, Khalifa waxay sheegtay in aysan sii ahayn Katoolig dhaqameed.<ref name="Butterly 2015"/> Waxay leedahay tattoo safka koowaad ee Heesta Qaranka ee Lubnaan oo Carabi ah<ref name="Smith-Spark 2015"/> iyo mid kale oo ka mid ah Iskutallaabta Ciidamada Lubnaan, taas oo ay tiri waxay ahayd "si loo muujiyo wadajirka aragtida siyaasadeed ee aabahay" ka dib qarax 2012 ka dhacay Beyruut oo lagu dilay Wissam al-Hassan. Waxay u sheegtay Newsweek in dhaleecadu ay sheegeen in tattoo-keedu uu sumcad xumeeyay Lubnaan.<ref name="Saul 2015"/>
Sannadkii 2021, Khalifa waxay dhaleecaysay kaalmada millatariga Maraykanka ee Israel<ref name="New Arab 2021">{{Cite news |author=<!--staff author(s)--> |date=May 12, 2021 |title=Mia Khalifa Slams US Support for Israeli Military |url=https://www.newarab.com/news/mia-khalifa-slams-us-support-israeli-military |access-date=July 22, 2024 |website=The New Arab}}</ref> waxayna ku tilmaantay Israa'iil "dawlad midab-takoor ah", taas oo dhalisay falcelin online ah.<ref name="Keyser 2021">{{Cite web |date=June 1, 2021 |title=Mia Khalifa Calls Israel 'Apartheid' While Drinking Nazi-Era Champagne |url=https://www.jpost.com/diaspora/antisemitism/mia-khalifa-calls-israel-apartheid-while-drinking-nazi-era-champagne-669772 |access-date=July 22, 2024 |website=The Jerusalem Post |first=Zachary |last=Keyser}}</ref>{{Additional citation needed|date=August 2026|reason=Per, Jerusalem Post, we need another source making the same claim.}} Kadib weerarkii ay Xamas hoggaaminaysay ee lagu qaaday Israa'iil Oktoobar 7, 2023, Khalifa waxay muujisay taageerada ay u hayso Falastiin. Markii ay ka jawaabtay faallooyinkeeda, Playboy iyo shirkad alaabada daroogada ah oo deggan Amsterdam ayaa joojiyay iskaashigii ganacsi ee ay la lahaayeen.<ref>{{Cite web |date=2023-10-12 |title=Mia Khalifa ‘dropped from Playboy podcasting deal’ after Israel-Palestine comments |url=https://www.the-independent.com/arts-entertainment/tv/news/mia-khalifa-tweet-israel-play-b2428315.html |access-date=2026-08-13 |website=The Independent |language=en}}</ref>
==Dhaqanka caanka ah==
Bishii Nofeembar 2016, codsi online ah ayaa ugu baaqay Khalifa in madaxweynaha la doortay Donald Trump uu u magacaabo Safiirka xiga ee Mareykanka u fadhiya Sucuudiga.<ref name="Jerusalem Post 2016">{{Cite news |author=<!--staff author(s)--> |date=November 29, 2016 |title=Petitioners Suggest Trump Name US-Lebanese Ex-porn Star as Saudi Envoy |work=The Jerusalem Post |url=https://www.jpost.com/Not-Just-News/Trending-Now/Petitioners-suggest-Trump-name-US-Lebanese-ex-porn-star-as-Saudi-envoy-473955 |access-date=November 30, 2016 |archive-date=November 30, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161130044752/http://www.jpost.com/Not-Just-News/Trending-Now/Petitioners-suggest-Trump-name-US-Lebanese-ex-porn-star-as-Saudi-envoy-473955 |url-status=live}}</ref>
Sannadkii 2018, labada muusig ee iLoveFriday waxay sii daayay hees diss ah oo lagu magacaabo "Mia Khalifa", oo ahayd jawaab celin tweet been abuur ah oo uu soo dhigay isticmaale iska dhigaya Khalifa. Heesuhu waxay noqdeen meme internet ah ka dib markii qaybta "hit or miss" ay caan ka noqotay barnaamijka TikTok.<ref name="Shamsian 2018">{{cite web |last1=Shamsian |first1=Jacob |title=A TikTok Trend Is Probably Why You've Been Hearing the Phrase 'Hit or Miss' Yelled in Public Lately |url=https://www.businessinsider.com/tiktok-hit-or-miss-i-guess-never-miss-meme-mia-khalifa-2018-12 |website=Business Insider |access-date=October 18, 2023 |date=December 19, 2018}}</ref><ref name="Manavis 2019">{{Cite news |last=Manavis |first=Sarah |date=January 9, 2019 |title=TikTok: The Unlikely Meme-Generator You're About to See Everywhere |work=The New Statesman |url=https://www.newstatesman.com/2019/01/what-is-tiktok-unlikely-meme-generator-you-re-about-see-everywhere-video |access-date=January 30, 2019 |archive-date=June 26, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190626214341/https://www.newstatesman.com/2019/01/what-is-tiktok-unlikely-meme-generator-you-re-about-see-everywhere-video |url-status=live |url-access=subscription}}</ref> Waqtigaas, waxaa la sheegay inay ahayd mid ka mid ah memes-ka TikTok ee ugu caansanaa ee ka dhex muuqday dunida Reer Galbeedka, waxaana loo isticmaalay in ka badan afar milyan oo muuqaallo TikTok ah.<ref name="Cooper 2019">{{Cite web |last=Cooper |first=Duncan |date=February 12, 2019 |title=How TikTok Gets Rich While Paying Artists Pennies |url=https://pitchfork.com/features/article/the-great-music-meme-scam-how-tiktok-gets-rich-while-paying-artists-pennies/ |access-date=May 20, 2019 |website=Pitchfork |archive-date=May 26, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190526211142/https://pitchfork.com/features/article/the-great-music-meme-scam-how-tiktok-gets-rich-while-paying-artists-pennies/ |url-status=live}}</ref>
Intii lagu guda jiray kulanka guddiga baarlamaanka Brazil ee 2021 ee la xiriira masiibada COVID-19, Sanatar Luis Carlos Heinze wuxuu sheegay in daraasad lagu daabacay The Lancet oo ku saabsan waxtarka chloroquine ee daaweynta COVID-19 ay fulisay shirkad uu maamulaha iibkeedu ahaa atariisho filimada qaawan.<ref name="chloroquine">{{Multiref2 | {{Cite web |last=Ramos |first=Ana Paula |date=June 8, 2021 |title=Bingo do Heinze: Entenda como Mia Khalifa virou assunto da CPI da Covid |trans-title=Heinze Bingo: Understand how Mia Khalifa became the subject of Covid CPI |url=https://br.noticias.yahoo.com/bingo-do-heinze-entenda-como-mia-khalifa-virou-assunto-da-cpi-da-covid-193452227.html |website=Yahoo! Notícias |language=pt-BR |archive-date=October 20, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211020213718/https://br.noticias.yahoo.com/bingo-do-heinze-entenda-como-mia-khalifa-virou-assunto-da-cpi-da-covid-193452227.html |url-status=deviated |ref=none}} | {{Cite web |last=Hailer |first=Marcelo |date=May 26, 2021 |title=Citada por senador, atriz Mia Khalifa ironiza: 'Não aceite conselhos médicos de meme do WhatsApp' |trans-title=Cited by senator, actress Mia Khalifa quips: 'Don't accept medical advice from WhatsApp meme' |url=https://revistaforum.com.br/noticias/citada-por-senador-atriz-mia-khalifa-ironiza-nao-aceite-conselhos-medicos-de-meme-do-whatsapp/ |access-date=October 20, 2021 |website=Revista Fórum |language=pt-BR |archive-date=October 20, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211020171915/https://revistaforum.com.br/noticias/citada-por-senador-atriz-mia-khalifa-ironiza-nao-aceite-conselhos-medicos-de-meme-do-whatsapp/ |url-status=live |ref=none}} | {{Cite news |author=<!--anonymous author(s)--> |agency=Agência O Globo |date=September 30, 2021 |title=Citada na CPI de novo, Mia Khalifa diz: 'Sou a política brasileira, queridinho' |trans-title=Quoted in the CPI again, Mia Khalifa says: 'I am Brazilian politics, darling' |url=https://ultimosegundo.ig.com.br/politica/2021-09-30/citada-na-cpi-de-novo--mia-khalifa-diz--sou-a-politica-brasileira--queridinho.html |access-date=October 20, 2021 |website=Último Segundo |publication-place=São Paulo |language=pt-BR |archive-date=October 20, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211020213717/https://ultimosegundo.ig.com.br/politica/2021-09-30/citada-na-cpi-de-novo--mia-khalifa-diz--sou-a-politica-brasileira--queridinho.html |url-status=live}} }}</ref> Jawaab ahaan, Sanatar Randolfe Rodrigues ayaa soo jeediyay si kaftan ah inuu "soo yeero Mia Khalifa".<ref name="summoning">{{Multiref2 | {{Cite web |last=Ramos |first=Ana Paula |date=June 8, 2021 |title=Bingo do Heinze: Entenda como Mia Khalifa virou assunto da CPI da Covid |trans-title=Heinze Bingo: Understand how Mia Khalifa became the subject of Covid CPI |url=https://br.noticias.yahoo.com/bingo-do-heinze-entenda-como-mia-khalifa-virou-assunto-da-cpi-da-covid-193452227.html |website=Yahoo! Notícias |language=pt-BR |archive-date=October 20, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211020213718/https://br.noticias.yahoo.com/bingo-do-heinze-entenda-como-mia-khalifa-virou-assunto-da-cpi-da-covid-193452227.html |url-status=deviated |ref=none}} | {{Cite web |author=<!--staff author(s)--> |date=July 19, 2021 |title=Mia Khalifa responde Randolfe Rodrigues sobre CPI da Covid-19: 'Estou a caminho' |trans-title=Mia Khalifa answers Randolfe Rodrigues about Covid-19's CPI: 'I'm on my way' |url=https://jovempan.com.br/entretenimento/famosos/mia-khalifa-responde-randolfe-rodrigues-sobre-cpi-da-covid-estou-a-caminho/ |access-date=October 20, 2021 |website=Jovem Pan |language=pt-BR |archive-date=October 20, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211020213722/https://jovempan.com.br/entretenimento/famosos/mia-khalifa-responde-randolfe-rodrigues-sobre-cpi-da-covid-estou-a-caminho/ |url-status=live}} }}</ref> Khalifa ayaa markaas ku qortay Twitter, "Anigu ma ihi dhakhtar, ee ha qaadan talo caafimaad oo ka timid memes been abuur ah oo iga mid ah oo aad ka heshay WhatsApp."<ref name="not a doctor">{{Multiref2 | {{Cite web |last=Ramos |first=Ana Paula |date=June 8, 2021 |title=Bingo do Heinze: Entenda como Mia Khalifa virou assunto da CPI da Covid |trans-title=Heinze Bingo: Understand how Mia Khalifa became the subject of Covid CPI |url=https://br.noticias.yahoo.com/bingo-do-heinze-entenda-como-mia-khalifa-virou-assunto-da-cpi-da-covid-193452227.html |website=Yahoo! Notícias |language=pt-BR |archive-date=October 20, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211020213718/https://br.noticias.yahoo.com/bingo-do-heinze-entenda-como-mia-khalifa-virou-assunto-da-cpi-da-covid-193452227.html |url-status=deviated |ref=none}} | {{Cite web |author=<!--editorial--> |date=July 19, 2021 |title=Mia Khalifa responde Randolfe Rodrigues sobre a CPI: 'Estou a caminho' |trans-title=Mia Khalifa answers Randolfe Rodrigues about the CPI: 'I'm on my way' |url=https://www.ofuxico.com.br/redes-sociais/mia-khalifa-responde-randolfe-rodrigues-sobre-a-cpi-estou-a-caminho/ |access-date=October 20, 2021 |website=O Fuxico |language=pt-br |archive-date=October 20, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211020213719/https://www.ofuxico.com.br/redes-sociais/mia-khalifa-responde-randolfe-rodrigues-sobre-a-cpi-estou-a-caminho/ |url-status=live |ref=none}} | {{cite tweet |author=Mia K. |user=miakhalifa |number=1397344642270597122 |date=May 25, 2021 |title=Ummm I don't know who needs to hear this (Brazil), but I'm not a doctor, so don't take medical {{as written|advise}} from fake memes of me you found on WhatsApp... tchau♥️ |ref=none}} }}</ref>
==Sidoo kale eeg==
{{Portal|Biography|Erotica and pornography|Lubnaan
}}
* [[Pornography in the Middle East]]
* [[Women in the Arab world]]
* [[Women in Lebanon]]
==Xusuusin==
{{notelist}}
==Tixraacyo==
{{Reflist|refs=
<ref name="BBC 2019">{{Cite web |type=video |date=September 6, 2019 |title=Mia Khalifa: 'Porn Is Not Reality' |url=https://www.youtube.com/watch?v=i2qplvJ6SLs&t=9m26s |archive-url=https://web.archive.org/web/20200904235812/https://www.youtube.com/watch?v=i2qplvJ6SLs&t=9m26s |archive-date=September 4, 2020 |url-status=live |publisher=BBC |work=HARDtalk |time=9:26 |via=YouTube |quote=Stephen Sackur: 'And I guess this is a very stupid question, but of course your family had no clue as to what you were doing?' Khalifa: 'No, and they disowned me when they did. When they found out.' |access-date=July 15, 2020}}{{cbignore}}</ref>
}}
==Akhris dheeri ah==
* {{Cite news |last1=Stern |first1=Marlow |title=Mia Khalifa Opens Up About Life After Porn: 'I'm Ashamed of My Past' |url=https://www.thedailybeast.com/mia-khalifa-opens-up-about-life-after-porn-im-ashamed-of-my-past |work=The Daily Beast |date=August 15, 2019 |url-access=subscription}}
* {{Cite web |last1=Zamindar |first1=Shriya |title=The Reinvention of Mia Khalifa, Fashion's Favourite Rebel |url=https://www.vogue.in/content/the-reinvention-of-mia-khalifa-fashions-favourite-rebel |website=Vogue India |language=en-IN |date=December 26, 2023}}
==Xiriirinta dibadda==
{{Commons}}
{{Wikiquote|Mia Khalifa}}
* {{Instagram|miakhalifa}}
* {{IMDb name}}
* {{iafd name}}
* {{Afdb name}}
{{Authority control}}
{{DEFAULTSORT:Khalifa, Mia}}
<!--Categories A–Z, please-->
[[Category:1993 births]]
[[Category:21st-century American women]]
[[Category:21st-century American actresses]]
[[Category:American pornographic film actresses]]
[[Category:Actresses from Beirut]]
[[Category:Actresses from Miami]]
[[Category:American activists for Palestinian solidarity]]
[[Category:American anti-Zionists]]
[[Category:American color commentators]]
[[Category:American TikTokers]]
[[Category:Lebanese emigrants to the United States]]
[[Category:Lebanese pornographic film actresses]]
[[Category:Lebanese TikTokers]]
[[Category:Living people]]
[[Category:OnlyFans creators]]
[[Category:People from Montgomery County, Maryland]]
[[Category:Pornographic film actors from Florida]]
[[Category:Rooster Teeth people]]
[[Category:Sports commentators]]
[[Category:American Twitch (service) streamers]]
[[Category:University of Texas at El Paso alumni]]
[[Category:Webcam models]]
[[Category:American female adult models]]
[[Category:Writers from Beirut]]
[[Category:Former Catholics]]
[[Category:American sex worker activists]]
guu67hfx1vpc54jyc7gjeusrbaqgi7a
Module:Check blp parameter
828
46677
311508
293671
2026-10-30T21:06:39Z
Isma4l
41797
311508
Scribunto
text/plain
require('strict')
local p = {}
p.main = function(frame)
local args = frame:getParent().args
local yesno = require('Module:Yesno')
local current_title = mw.title.getCurrentTitle()
local pagetype = require('Module:Pagetype')._main{page = current_title.prefixedText}
local templates = mw.loadData('Module:WikiProject banner/config').banner_shell.redirects
local getparam = function(pa)
local TPVmodule = require('Module:Template parameter value').getParameter
local success, param = TPVmodule(current_title.fullText, templates, pa, {ignore_subtemplates=true, ignore_blank=true})
return success and param or nil
end
local blp = getparam('blp')
if args.category~='no' and pagetype=='article' and yesno(blp)==nil and blp~='other' and blp~='activepol' then
local warning = require('Module:If preview')._warning
local msg = 'Banner shell requires valid blp parameter! See [[:Category:Biography articles without blp parameter]] for guidance.'
return '[[Category:Biography articles without blp parameter]]' .. warning{[1] = msg}
end
end
return p
a6fl7l5uutni04pzu7drkpfmcp6dtju
Module:Article stub box
828
47033
311510
294417
2026-10-30T21:12:41Z
Isma4l
41797
311510
Scribunto
text/plain
--[[
Module-kan waxaa abuuray User:CodeHydro (Alexander Zhikun He).
User:Jackmcbarn iyo User:Mr._Stradivarius waxay siiyeen caawinaad weyn qoraalka p.main()
p.main() waxay si weyn uga timid nooca soo socda ee Template:Asbox ee Wikipedia-ga Ingiriisiga, oo uu markii hore qray User:Rich_Farmbrough
https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Template:Asbox&oldid=619510287
p.templatepage() waxay ka dhalatay dib-u-eegista soo socota ee Template:Asbox/templatepage, oo uu markii hore qray User:MSGJ
https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Template:Asbox/templatepage&oldid=632914791
Labada tusmo waxay lahaayeen kaalmooyin muhiim ah oo ka yimid kuwa kale oo badan oo ku qoran taariikhda dib-u-eegista ee bogagooda kala duwan.
--]]
local WRAPPER_TEMPLATE, args = 'Template:Article stub box'
local templatestyles = 'Module:Article stub box/styles.css'
local p, Buffer, stubCats = {
--Waxay ka hortagtaa weelasha labalaabka ah... ma heshay? Mahaye mise?
cats = setmetatable({}, {__newindex = function(t, i, v)
if not rawget(t, i) then
rawset(t, i, v)
table.insert(t, i)
end
end}),
--waxay bilowdaa beddelayaasha ay u baahan yihiin labada p.main iyo p.templatepage
init = function(self, frame, page)
args, page = args or require('Module:Arguments').getArgs(frame, {
wrappers = WRAPPER_TEMPLATE
}), page or mw.title.getCurrentTitle()
--Waxay xaqiijisaa in beerta demo aysan marnaba saamayn ku yeelan doonin wax-soo-saarka category() ee maqaallada
self.demo = self.demo or page.namespace ~= 0 and args.demo
return args, page
end
}, require('Module:Buffer')
--[[
Waxay habaysaa xiriirinta qaybaha. Waxay kaydisaa ilaa looga call gaaro cat.done=true
Waxay qaadataa qaybo badan ama hal qayb oo ah qaabka 'cat'
ama miis ka kooban qoraallo iyo/ama miisas ka kooban qaybo. (Eeg hoos)
]]
local attention, catTag, catKey = Buffer'Tusmooyinka fariimaha qabyada ah ee u baahan fiiro gaar ah', '[[Category:%s]]', '%s|%s%s'
local function category(cat)
for _, v in ipairs((tostring(cat) == cat or cat.t) and {cat} or cat) do
--[[
Haddii v uu yahay miis:
[1] = magaca buuxa ee qaybta; wuxuu toos u ahaa diiradda maxalliga ah haddii uu faaruq yahay
k = Suraaga kala-sarraysiinta qaybta. Horgale ka hor v.t
t = page.text ama args.tempsort#; ku dhex jiri koodka k ka dib (ama meeshiisa haddii la boodo). Waxaa loo baahan yahay haddii v uusan ahayn qoraal
Waa ku dhawaad isku mid sida v = (v[1] ama attention) .. ' | ' .. (v.k ama '') .. v.t
]]
if v and v ~= true then--diid v = nil, false, ama true
local thingToFormat
if tostring(v) == v then
thingToFormat = v
else
local buf
if v[1] then
buf = Buffer(v[1])
else
buf = attention
end
thingToFormat = buf:_in(v.k):_(v.t):_str(2, nil, nil, '|')
end
p.cats[catTag:format(thingToFormat)] = true
end
end
return cat.done and table.concat(p.cats, p.demo and ' | ' or nil) or ''
end
--[[
Waxay samaysaa digniin ombox ah;
Waxay qaadataa miis {ifNot = Boolean, text, {cat. sort key, cat. sort name}}
Waxay soo celin doontaa qoraal faaruq ah beddelkeeda marka ifNot loo qiimeeyo true
]]
local function ombox(v)
if v.ifNot then return end
p.ombox = p.ombox or require('Module:Message box').ombox
category{v[2]}
return p.ombox{
type = 'content',
text = v[1]
}
end
--[[
Nidaamka hore ka helek, module-ku hadda wuxuu qaadaa qaybo aan xadidnayn! Masuuliyaddan waxay sidoo kale fulisaa
inta badan baaritaannada cilladaha qaybaha qabyada ah marka laga reebo ombox marka main |category= la ka boodo (Eeg p.template())
]]
local function catStub(page, pageDoc)
stubCats = {missing = {}, v = {}}
-- zwj iyo zwnj waxay leeyihiin adeegsi naxwe ahaan wiki-yada kale, ha ka saarin
local zwj = '\226\128\141' -- U+200D, E2 80 8D
local zwnj = '\226\128\140' -- U+200C, E2 80 8C
local disallowedUnicodeChars = '[^%w%p%s' .. zwj .. zwnj .. ']' -- i18n awgeed waxaan ka dhigaynaa qoraal gaar ah
local code
for k, _ in pairs(args) do
--Raadso beeraaha qaybaha oo kaydi lambarka (main cat = '')
table.insert(stubCats, string.match(k, '^category(%d*)$'))
end
table.sort(stubCats)
for k, v in ipairs(stubCats) do
--Hel magacyada qaybaha iyo, haddii la soo wacay p.templatepage, suraaga kala-sarraysiinta ikhtiyaariga ah
local tsort, cat = args['tempsort' .. v], mw.ustring.gsub(args['category' .. v], disallowedUnicodeChars, '')--ka saar dhammaan jilayaasha unicode ee qarsoon
--Ha dhigin tusmada qaybta weyn haddii |tempsort = 'no'. Si kastaba ha ahaatee, DHIG maqaallada tusmadaas qaybta weyn.
table.insert(stubCats.v,
page and (--p.templatepage waxay dhaafisaa bogga; p.main ma sameeyso, i.e. maqaallada waxaa loo kala saaraa iyada oo aan lahayn suraaga kala-sarraysiinta.
(v == '' and tsort == 'no')--haddii true, waxay ku dhex daraysaa 'true' miiska, oo category() diidi doono
or (tsort and {cat, k = ' ', t = tsort})
or {cat, k = ' *', t = page.text}--xusuusow booska ka horreysa suraaga kala-sarraysiinta
)
or cat
)
--Anga mid ah marka lagu jiro bogga tusmada ka eeg oo keliya haddii qaybtu jirto (i.e. dokumendiga qabyada ah)
if page then
if not mw.title.new('Category:' .. cat).exists then
code = code or mw.html.create'code':wikitext'|category'
table.insert(stubCats.missing, tostring(mw.clone(code):wikitext(v)))
end
--[[
Waxay hubisaa tusmada qabyada ah ee aan demo-ka ahayn dokumendiga waxayna calaamadisaa haddii doc u ka jiro.
Dhammaan magacyada qaybaha qabyada ah waa la hubiyaa oo la calaamadiyaa haddii aysan u dhigmayn 'Category: [] stub'.
Qaybta qabyada ah ee weyn waa ka dhaafan tahay hubinta magaca haddii tusmada qabyada ah ay leedahay doc gaar ah
(malaha, doc-kan wuxuu lahaan doonaa sharrah sababta qaybta qabyada ah ee weyn ay u tahay tii aan u waafaqsanayn).
]]
table.insert(stubCats.v, (v == '' and not p.demo and pageDoc.exists) and
'Tusmooyinka fariimaha qabyada ah ee leh bogag hoose oo dokumeenti ah'
or (not cat:match' stubs$' and {k = 'S', t = page.text})
)
end
end
--Ku dar magacyada qaybaha ka dib marka wareegga la dhammaystiro
category(stubCats.v)
return (#stubCats.missing > 0) and ombox({
--La beddelay, miisii asalka ahaa:
--Mid ama ka badan oo ka mid ah qaybaha qabyada ah ee lagu qeexay tusmadan uma muuqdaan inay jiraan!
--Fadlan mar kale hubi beeraaha {{para|category}}, {{para|category1}} iyo {{para|category2}}.
'Beerta soo socota'
.. ((#stubCats.missing == 1) and ' waxay qeexaysaa qayb qabyo ah oo ma' or ' waxay qeexayaan qaybo qabyo ah oo ma')
.. ' jirto: ' .. mw.text.listToText(stubCats.missing),
{k = 'N', t = page.text}
}) or ''
end
--Waxay muujisaa dadka ka tirsan qaybaha uu helay catStub(). Waxay soo saartaa qiimayaasha demo haddii aysan waxba jirin
local function population()
local wikitext, base = {}, '* [[:Category:%s]] (ididiilada: %s)\n'
if not args.category and stubCats[1] ~= false then
table.insert(stubCats, 1, false)
end
for _, v in ipairs(stubCats) do
table.insert(wikitext, base:format(
v and args['category' .. v] or '{{{category}}}',
v and mw.site.stats.pagesInCategory(args['category' .. v], 'all') or 0
))
end
return table.concat(wikitext)
end
--Waxay ku dhex dartaa dokumendiga qabyada ah ee heerka ah waxayna calaamadisaa tusmooyinka qabyada ah ee leh qiimayaal beero oo xun.
function p.templatepage(frame, page)
args, page = p:init(frame, page)
local tStubDoc = mw.title.new'Template:Stub documentation'
local pageDoc = page:subPageTitle('doc')
--Xusuus dib-u-habayn: Asbox-kii asalka ahaa wuxuu u dhexeeyay soo saarista qaybaha iyo hubinta beeraaha |category#=.
--Ka dib markii la hubiyo dhowr jeer oo la beddelo hawlaha, dhammaan hawgallada beeraaha qaybaha qabyada ah waxaa lagu dhex daray catStub()
return Buffer(
ombox{--Muuji digniinaha ombox ee beeraaha maqan.
ifNot = args.category,
'Beerta <code>|category</code> ma samaysna. Fadlan ku dar qayb qabyo ah oo ku habboon.',
{k = 'C', t = page.text}
})
:_(ombox{
ifNot = args.subject or args.article or args.qualifier,
'Tusmadan qabyada ah ma laha wax qeexitaan ah! Ugu yaraan mid ka mid ah beeraaha <code>|subject</code>, <code>|article</code> ama <code>|qualifier</code> waa in la qeexaa.',
{k = 'D', t = page.text}
})
:_(catStub(page, pageDoc))--catStub() sidoo kale waxay soo celin kartaa ombox haddii ay jiraan qaybo aan jirin
:_(category{
done = p.demo ~= 'doc',--Waxay soo saartaa qaybaha haddii aysan ahayn doc demo
'Tusmooyinka fariimaha qabyada ah',
args.icon and
'Tusmooyinka fariimaha qabyada ah ee adeegsada beerta astaanta'
or args.image and (
mw.title.new('Media:' .. mw.text.split(args.image, '|')[1]).exists--waxba ma samayso haddii ay jirto. category() diidi doonto true
or {k = 'B', t = page.text}
)
or 'Tusmooyinka fariimaha qabyada ah ee aan lahayn sawirro',
args.imagealt and {k = 'I', t = page.text},
})
:_((not p.demo or p.demo == 'doc') and--Ku dar dokumendiga tusmada qabyada ah ee heerka ah
require('Module:Documentation').main{
content = Buffer(page.text ~= 'Stub' and--Isbarbardhiggan waxaa lagu sameeyay {{Asbox/stubtree}} ka hor inta aysan u yeerin Module:Asbox stubtree
-- TODO: cusboonaysii tusaalahan Asbox ee loo beddelayo Article stub box mar ka mid ah
require('Module:Asbox stubtree').subtree{args = {pagename = page.text}}
)
:_in'\n== Ku saabsan tusmadan ==\nTusmadan waxaa loo isticmaalaa in lagu aqoonsado maqaal':_(args.subject):_'qabyo ah':_(args.qualifier):_out' '--boos
:_'. Waxay adeegsataa {{[[Template:Article stub box|article stub box]]}}, oo ah meta-tusmo loogu talagalay in lagu fududeeyo habka abuurista iyo daryeelidda tusmooyinka qabyada ah.\n=== Adeegsiga ===\nQoridda '
:_(mw.html.create'code'
:wikitext( mw.text.nowiki( '{{' ), page.text == 'Stub' and 'stub' or page.text, '}}')
)
:_' waxay soo saartaa fariinta lagu muujiyay bilowga, waxayna maqaalka ku dartaa qaybta':_(#stubCats > 1 and 'aha' or 'ta')
:_':\n'
:_(population())
:_(pageDoc.exists and--transclusion ee /doc haddii uu jiro
frame:expandTemplate{title = pageDoc.text}
)
:_'\n== Macluumaadka guud ==\n'
:_(frame:expandTemplate{title = tStubDoc.text})
:_'\n\n'(),
['link box'] = Buffer'Dokumendigan waxaa toos u soo saaray [[Module:Article stub box]].'
:_in'Macluumaadka guud waxaa ka yimid [[Template:Stub documentation]]. '
:_(mw.html.create'span'
:cssText'font-size:smaller;font-style:normal;line-height:130%'
:node(('([%s beddel] | [%s taariikhda])'):format(
tStubDoc:fullUrl('action=edit', 'relative'),
tStubDoc:fullUrl('action=history', 'relative')
))
)
:_out()
:_(page.protectionLevels.edit and page.protectionLevels.edit[1] == 'sysop' and
"Tusmadan waa mid [[WP:PROTECT|si buuxda loo ilaaliyay]] mana aha in [[WP:CAT|qaybaha]] lagu daro bogga hoose ee tusmada ["
.. pageDoc:fullUrl('action=edit&preload=Template:Category_interwiki/preload', 'relative')
.. '| /doc], oo aan ahayn mid la ilaaliyay.'
)' <br/>'
}
)()
end
function p.main(frame, page)
args, page = p:init(frame, page)
local output = mw.html.create'div'
:attr{role = 'note'}
:addClass'metadata plainlinks asbox stub'
:tag'table'
:attr{role = 'presentation'}
:tag'tr'
:addClass'noresize'
:node((args.icon or args.image) and
mw.html.create'td'
:wikitext(args.icon or ('[[File:%s|%spx|alt=%s|class=%s]]'):format(
args.image or '',
args.pix or '40x30',
args.imagealt or 'Astaan qabyo ah',
args.imageclass or ''
))
)
:tag'td'
:tag'p'
:addClass'asbox-body'
:wikitext(
Buffer'Kani':_(args.subject):_(args.article or 'maqaal'):_(args.qualifier)' ',--boos
' waa [[Wikipedia:stub|qabyo]]. Waad caawin kartaa Wikipedia iyada oo [',
page:fullUrl('action=edit', 'relative'),
' la ku darayo macluumaadka maqan].'
)
:done()
:node(args.note and
mw.html.create()
:tag'p'
:addClass'asbox-note'
:wikitext(args.note)
:done()
)
:allDone()
:node(args.name and
require'Module:Navbar'._navbar{
args.name,
mini = 'yes',
}
)
--[[
Qaybaha qabyada ah ee tusmooyinka waxay ku dhex jiraan suraaga kala-sarraysiinta; tani waxay xaqiijinaysaa in dhammaan summadaha qabyada ah ay ka muuqdaan bilowga qaybahooda kala duwan.
Maqaallada adeegsada tusmada u baahan ma aha suraaga kala-sarraysiinta maadaama ay leeyihiin magacyo gaar ah.
Marka p.demo uu yahay 'doc', qaybaha qabyada ah ee demo waxay u muuqan doonaan sida kuwa tusmada qabyada ah.
Waddada kale, wax kasta oo aan ahayn p.demo oo nil ah waxay ku noqon doonaan qaybaha meel-magaceedka maqaallada (iyo sidoo kale qaybaha cilladaha ilaa loo dhigo 'art')
]]
if page.namespace == 0 then -- Meel-magaceedka weyn
category'Dhammaan maqaallada qabyada ah'
catStub()
elseif p.demo then
if p.demo ~= 'doc' then catStub() end
--Ilaa p.demo loo dhigo 'art', waxay sidoo kale ku dhex dari doontaa qaybaha cilladaha oo inta badan ka muuqda
--tusmada laakiin aan ka muuqan maqaalka. Elseif ka dib namespace == 0 wuxuu ka dhigan yahay in demo cats aysan marnaba ka muuqan doonin meel-magaceedka maqaallada.
p.demodoc = p.demo ~= 'art' and p.templatepage(frame, page)
output = mw.html.create()
:node(output)
:tag'small':wikitext(
'Qaybaha demo: ',
(category{done = true}:gsub('(%[%[)(Category:)([^|%]]-)(%|)', '%1%2%3|%2%3%4'):gsub('(%[%[)(Category:)', '%1:%2'))
):done()
:wikitext(p.demo == 'doc' and p.demodoc or nil)
else
--Waxay hubisaa magaca saxda ah; waxay ku noqonaysaa hubinta tusmadii asalka ahayd iyadoo la adeegsanayo {{FULLPAGENAME:{{{name|}}}}}
local normalizedName = mw.title.new(args.name or '')
if normalizedName and normalizedName.fullText == page.fullText then
output = mw.html.create():node(output):wikitext(p.templatepage(frame, page))
elseif not page.isSubpage and page.namespace == 10 then-- Meel-magaceedka tusmooyinka iyo bog aan ahayn bog hoose
category{{k = args.name and 'E' or 'W', t = page.text}}
end
end
return frame:extensionTag{ name = 'templatestyles', args = { src = templatestyles} } .. tostring(output:wikitext(not p.demo and category{done = true} or nil))
end
return p
16qemrpviwzbc4wv7hz5mitq3e7liwg
Module:Article stub box/styles.css
828
47035
311511
294419
2026-10-30T21:13:28Z
Isma4l
41797
311511
sanitized-css
text/css
/* {{pp-template}} */
.asbox {
position: relative;
overflow: hidden;
}
.asbox table {
background: transparent;
}
.asbox p {
margin: 0;
}
.asbox p + p {
margin-top: 0.25em;
}
.asbox-body {
font-style: italic;
}
.asbox-note {
font-size: smaller;
}
.asbox .navbar {
position: absolute;
top: -0.75em;
right: 1em;
display: none;
}
/* TemplateStyles are wrapped in an "empty" span [[phab:T378906]] */
:not(p):not(.asbox) + .mw-empty-elt + .asbox {
margin-top: 3em;
}
17r009yompr2btg2n2vkeajzifhsa5t
Template:Enforcement policy list
10
51678
311436
306945
2026-10-30T15:33:58Z
Isma4l
41797
/* */
311436
wikitext
text/x-wiki
{{helpbox
|width: 180px; clear: right
|templatename=Enforcement policy list
|title= Siyaasadaha fulinta
|bodyclass=plainlist
|list1=
* [[WP:Maamulayaasha|Maamulayaasha]]
* [[WP:Xannibaadyo iyo mamnuucid#mamnuuc|Siyaasadda mamnuucidda]]
* [[WP:Xannibaadyo iyo mamnuucid|Siyaasadda xannibaadda]]
* [[WP:Ilaalinta badelka|Siyaasadda ilaalinta]]
}}<noinclude>
ts0u5hvc6jdbl5osbfwl30pmfy9vjni
Template:Db-meta
10
51738
311382
311381
2026-10-30T13:27:06Z
Isma4l
41797
/* */
311382
wikitext
text/x-wiki
{{#ifeq: {{{raw|}}} | yes<!--
If raw=yes, include a short deletion message with no message box-->
| <b>{{ucfirst:{{terminate sentence|{{{1}}}}}}}</b> <!--
-->{{#if: {{{2|}}} | <i>{{terminate sentence|{{{2}}}}}</i> }}<!--
-->{{#ifeq:{{{criterion}}}| NA
|
| <b>Fiiri CSD {{uc:{{{criterion}}}}}.</b>
}}<!--
-->{{#if: {{{rationale|}}}
|  <span style="color:var(--color-destructive,red); font-weight:bold;">{{{rationale}}}</span>
}}<!--
If raw != yes, then include the full deletion template with message box -->
|{{mbox
| class = mbox-db
| type = speedy
| image = none
| style = font-size:95%;
| text =
<b><i>Kani {{if empty|{{{pagetype_override|}}}|{{pagetype|defaultns=all}}}} {{#if:{{{bot|}}}|waxaa summadeeyey {{{bot}}}, sababtoo ah waxay}} laga yaabaa inay buuxiso shuruudaha tirtiridda degdegga ah</i>{{terminate sentence|{{{1}}}}}</b> {{#if:{{{2|}}}|<i>{{terminate sentence|{{{2}}}}}</i> }}{{#ifeq:{{{criterion}}}|NA||<b>Fiiri CSD {{uc:{{{criterion}}}}}.</b>}}<span id="delete-reason" style="display:none">{{urlencode:{{#ifeq:{{{criterion}}}|NA||{{uc:{{{criterion}}}}}:}} {{{summary|}}}}}</span><span id="delete-criterion" style="display:none">{{uc:{{{criterion}}}}}</span>{{#if:{{{rationale|}}}| <span style="color:var(--color-destructive,red); font-weight:bold;">{{{rationale}}}</span>}}
<p class="verbose">Haddii {{if empty|{{{pagetype_override|}}}|{{pagetype|defaultns=all}}}} uusan buuxin shuruudaha tirtiridda degdegga ah, {{#ifeq:{{{self}}}|yes|fadlan ka saar ogeysiiskan.<br /></p>|ama aad damacsan tahay inaad saxdo, fadlan ka saar ogeysiiskan, laakiin '''ha ka saarin ogeysiiskan {{#ifeq:{{NAMESPACE}}|File|faylasha aad soo gelisay|bogagga aad adigu samaysay}}'''. Haddii aad {{#ifeq:{{NAMESPACE}}|File|soo gelisay faylkan|samaysay boggan}} oo aadan ku raacsanayn sababta tirtirka ee la bixiyay, waxaad gujin kartaa badhanka hoose oo aad farriin kaga tagi kartaa adigoo sharaxaya sababta aad u aaminsan tahay inaan la tirtirin. Waxaad {{talk other|dib uga soo laaban kartaa si aad u aragto|sidoo kale booqan kartaa bogga wada hadalka si aad u hubiso}} haddii aad jawaab ka heshay farriintaada.
</p>
<!-- "Contest this speedy deletion" button -->
{{#tag: inputbox |
type=commenttitle
default=Tirtiridda la isku haysto
preload=Template:Hangon preload {{#switch:{{uc:{{{criterion|NA}}}}}|G3|G10|G11|G12|G14|G15|A1|A2|A3|A7|A9|A10|A11|R3|F1|F2|F3|F4|F5|F6|F7|F8|F9|F11|C1|U7={{uc:{{{criterion}}}}}|#default=generic}}
hidden=yes
page={{#titleparts:{{TALKPAGENAME}}|255}}
buttonlabel=Ka hor imow tirtirkan degdegga ah
break=no
editintro=Template:Hangon preload editintro
}}
<p class="verbose">Tani {{pagetype|defaultns=all}} waa la tirtiri karaa wakhti kasta haddii ay si aan shaki lahayn u buuxiso shuruudaha tirtiridda degdegga ah, ama haddii sharaxaad {{talk other|hoos lagu daray ogeysiiskan|lagu qoray bogga wada hadalka}} loo arko inaysan ku filnayn.</p><!--
-->{{#ifeq:{{{help}}}|off||
<!--
-- Text for the warning message to substitute on user talk pages --
-->{{#if: {{{temp|}}}
|
:<small>'''''Soo jeediye''': Fadlan tixgeli inaad dhigto '''template-ka:''</small>
:<small><code>''<nowiki>{{subst:</nowiki>{{{temp}}}<nowiki>|</nowiki>{{FULLPAGENAME}}<nowiki>|header=1</nowiki>{{{temp2|}}}<nowiki>}} </nowiki>{{#ifeq:{{{sig|x}}}|x|<nowiki>~~~~</nowiki>}}''</code></small>
:''<small>bogga wada hadalka ee qoraaga.</small>''
<!--
-->}}}}<!--
Add notice about using the talk page, or a notice for administrators if the talk page exists -->
{{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{TALKSPACE}}||{{#ifexist:{{TALKPAGENAME}}|{{Hang on/notice3}}|<div class="verbose">{{Hang on/notice2}}</div>}}}}}}
<!--Space for other notes -->
{{#if:{{{notes|}}}|{{{notes}}}<br />}}<!--
-- Message for admins --
--><small><span class="sysop-show">''Maamulayaasha: hubi [[Special:Whatlinkshere/{{FULLPAGENAME}}|xiriiriyeyaasha]], [[{{TALKPAGENAME}}|bogga wada hadalka]], [{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=history}} taariikhda] ([{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|diff=0}} kii ugu dambeeyay]), iyo [{{fullurl:Special:Log|page={{FULLPAGENAMEE}}}} diiwaannada] ka hor [{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|wpReason={{urlencode:{{#ifeq:{{{criterion}}}|NA||[[Wikipedia:Tirtirid degdeg ah{{uc:{{{criterion}}}}}|{{uc:{{{criterion}}}}}]]:}} {{{summary|}}}}}&action=delete}} tirtiridda]{{#if:{{{bot|}}}|, maadaama boggan uu calaamadeeyay [[Wikipedia:Bots|bot]]}}{{#if:{{{anote|}}}|{{{anote}}}|.}} {{#ifeq:{{{self}}}|yes||Ka fiirso inaad [[google:{{urlencode:{{PAGENAME}}}}|Google ka hubiso]].}}''<br/></span>Boggan waxaa [{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|diff=cur}} ugu dambaysay wax ka beddelkiisa] {{#if: {{REVISIONUSER}} | [[{{ns:2}}:{{REVISIONUSER2}}|{{REVISIONUSER2}}]] <small>{{toolbar|1=[[Special:Contributions/{{REVISIONUSER2}}|wax ku biirinnada]]|2=[[Special:Log/{{REVISIONUSER2}}|diiwaannada]]}}</small> }} saacadda {{#time:H:i, j F Y (e)|{{REVISIONTIMESTAMP}}}} ([{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=purge}} {{time ago|{{REVISIONTIMESTAMP}}}}])</small><!--
-->}}<!--
-- End main mbox code, start courtesy blanking notices and div blanking tag --
-->{{#if: {{{blanked|}}} | {{mbox|image=none|text= {{{blanked-text|Boggani waa la faaruqiyey si xushmad leh.}}}}} |}}{{#if: {{{pleaseblank|}}} | {{mbox|type=delete|text=<big>{{red|Fadlan faaruqi boggan si uu ugu ekaado oo keliya template-ka tirtirka.}}</big>}} |}}{{#if: {{{divblank|}}} | <div id="AttackPage" style="display:none"><!--do not close this div tag; it is there to ensure that any content remaining on the page does not display --> |}}
}}<!-- End if statement for "raw" parameter-->{{NOINDEX}}<includeonly>__EXPECTSHORTPAGE__<!--To prevent pages from appearing on Special:ShortPages. See Tech News 2026-34. --></includeonly><noinclude>
{{documentation}}
<!-- Add categories to the /doc subpage; interwikis go to Wikidata, thank you! -->
</noinclude>
sc8s2kag4gl9dyc6uuqojxtb2xhdytx
311383
311382
2026-10-30T13:27:14Z
Isma4l
41797
La ilaaliyay "[[Template:Db-meta]]" ([Wax ka badal=U ogolow kaliya isticmaalayaasha la xaqiijiyay] (aan xad lahayn) [Wareeji=U ogolow kaliya isticmaalayaasha la xaqiijiyay] (aan xad lahayn))
311382
wikitext
text/x-wiki
{{#ifeq: {{{raw|}}} | yes<!--
If raw=yes, include a short deletion message with no message box-->
| <b>{{ucfirst:{{terminate sentence|{{{1}}}}}}}</b> <!--
-->{{#if: {{{2|}}} | <i>{{terminate sentence|{{{2}}}}}</i> }}<!--
-->{{#ifeq:{{{criterion}}}| NA
|
| <b>Fiiri CSD {{uc:{{{criterion}}}}}.</b>
}}<!--
-->{{#if: {{{rationale|}}}
|  <span style="color:var(--color-destructive,red); font-weight:bold;">{{{rationale}}}</span>
}}<!--
If raw != yes, then include the full deletion template with message box -->
|{{mbox
| class = mbox-db
| type = speedy
| image = none
| style = font-size:95%;
| text =
<b><i>Kani {{if empty|{{{pagetype_override|}}}|{{pagetype|defaultns=all}}}} {{#if:{{{bot|}}}|waxaa summadeeyey {{{bot}}}, sababtoo ah waxay}} laga yaabaa inay buuxiso shuruudaha tirtiridda degdegga ah</i>{{terminate sentence|{{{1}}}}}</b> {{#if:{{{2|}}}|<i>{{terminate sentence|{{{2}}}}}</i> }}{{#ifeq:{{{criterion}}}|NA||<b>Fiiri CSD {{uc:{{{criterion}}}}}.</b>}}<span id="delete-reason" style="display:none">{{urlencode:{{#ifeq:{{{criterion}}}|NA||{{uc:{{{criterion}}}}}:}} {{{summary|}}}}}</span><span id="delete-criterion" style="display:none">{{uc:{{{criterion}}}}}</span>{{#if:{{{rationale|}}}| <span style="color:var(--color-destructive,red); font-weight:bold;">{{{rationale}}}</span>}}
<p class="verbose">Haddii {{if empty|{{{pagetype_override|}}}|{{pagetype|defaultns=all}}}} uusan buuxin shuruudaha tirtiridda degdegga ah, {{#ifeq:{{{self}}}|yes|fadlan ka saar ogeysiiskan.<br /></p>|ama aad damacsan tahay inaad saxdo, fadlan ka saar ogeysiiskan, laakiin '''ha ka saarin ogeysiiskan {{#ifeq:{{NAMESPACE}}|File|faylasha aad soo gelisay|bogagga aad adigu samaysay}}'''. Haddii aad {{#ifeq:{{NAMESPACE}}|File|soo gelisay faylkan|samaysay boggan}} oo aadan ku raacsanayn sababta tirtirka ee la bixiyay, waxaad gujin kartaa badhanka hoose oo aad farriin kaga tagi kartaa adigoo sharaxaya sababta aad u aaminsan tahay inaan la tirtirin. Waxaad {{talk other|dib uga soo laaban kartaa si aad u aragto|sidoo kale booqan kartaa bogga wada hadalka si aad u hubiso}} haddii aad jawaab ka heshay farriintaada.
</p>
<!-- "Contest this speedy deletion" button -->
{{#tag: inputbox |
type=commenttitle
default=Tirtiridda la isku haysto
preload=Template:Hangon preload {{#switch:{{uc:{{{criterion|NA}}}}}|G3|G10|G11|G12|G14|G15|A1|A2|A3|A7|A9|A10|A11|R3|F1|F2|F3|F4|F5|F6|F7|F8|F9|F11|C1|U7={{uc:{{{criterion}}}}}|#default=generic}}
hidden=yes
page={{#titleparts:{{TALKPAGENAME}}|255}}
buttonlabel=Ka hor imow tirtirkan degdegga ah
break=no
editintro=Template:Hangon preload editintro
}}
<p class="verbose">Tani {{pagetype|defaultns=all}} waa la tirtiri karaa wakhti kasta haddii ay si aan shaki lahayn u buuxiso shuruudaha tirtiridda degdegga ah, ama haddii sharaxaad {{talk other|hoos lagu daray ogeysiiskan|lagu qoray bogga wada hadalka}} loo arko inaysan ku filnayn.</p><!--
-->{{#ifeq:{{{help}}}|off||
<!--
-- Text for the warning message to substitute on user talk pages --
-->{{#if: {{{temp|}}}
|
:<small>'''''Soo jeediye''': Fadlan tixgeli inaad dhigto '''template-ka:''</small>
:<small><code>''<nowiki>{{subst:</nowiki>{{{temp}}}<nowiki>|</nowiki>{{FULLPAGENAME}}<nowiki>|header=1</nowiki>{{{temp2|}}}<nowiki>}} </nowiki>{{#ifeq:{{{sig|x}}}|x|<nowiki>~~~~</nowiki>}}''</code></small>
:''<small>bogga wada hadalka ee qoraaga.</small>''
<!--
-->}}}}<!--
Add notice about using the talk page, or a notice for administrators if the talk page exists -->
{{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{TALKSPACE}}||{{#ifexist:{{TALKPAGENAME}}|{{Hang on/notice3}}|<div class="verbose">{{Hang on/notice2}}</div>}}}}}}
<!--Space for other notes -->
{{#if:{{{notes|}}}|{{{notes}}}<br />}}<!--
-- Message for admins --
--><small><span class="sysop-show">''Maamulayaasha: hubi [[Special:Whatlinkshere/{{FULLPAGENAME}}|xiriiriyeyaasha]], [[{{TALKPAGENAME}}|bogga wada hadalka]], [{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=history}} taariikhda] ([{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|diff=0}} kii ugu dambeeyay]), iyo [{{fullurl:Special:Log|page={{FULLPAGENAMEE}}}} diiwaannada] ka hor [{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|wpReason={{urlencode:{{#ifeq:{{{criterion}}}|NA||[[Wikipedia:Tirtirid degdeg ah{{uc:{{{criterion}}}}}|{{uc:{{{criterion}}}}}]]:}} {{{summary|}}}}}&action=delete}} tirtiridda]{{#if:{{{bot|}}}|, maadaama boggan uu calaamadeeyay [[Wikipedia:Bots|bot]]}}{{#if:{{{anote|}}}|{{{anote}}}|.}} {{#ifeq:{{{self}}}|yes||Ka fiirso inaad [[google:{{urlencode:{{PAGENAME}}}}|Google ka hubiso]].}}''<br/></span>Boggan waxaa [{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|diff=cur}} ugu dambaysay wax ka beddelkiisa] {{#if: {{REVISIONUSER}} | [[{{ns:2}}:{{REVISIONUSER2}}|{{REVISIONUSER2}}]] <small>{{toolbar|1=[[Special:Contributions/{{REVISIONUSER2}}|wax ku biirinnada]]|2=[[Special:Log/{{REVISIONUSER2}}|diiwaannada]]}}</small> }} saacadda {{#time:H:i, j F Y (e)|{{REVISIONTIMESTAMP}}}} ([{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=purge}} {{time ago|{{REVISIONTIMESTAMP}}}}])</small><!--
-->}}<!--
-- End main mbox code, start courtesy blanking notices and div blanking tag --
-->{{#if: {{{blanked|}}} | {{mbox|image=none|text= {{{blanked-text|Boggani waa la faaruqiyey si xushmad leh.}}}}} |}}{{#if: {{{pleaseblank|}}} | {{mbox|type=delete|text=<big>{{red|Fadlan faaruqi boggan si uu ugu ekaado oo keliya template-ka tirtirka.}}</big>}} |}}{{#if: {{{divblank|}}} | <div id="AttackPage" style="display:none"><!--do not close this div tag; it is there to ensure that any content remaining on the page does not display --> |}}
}}<!-- End if statement for "raw" parameter-->{{NOINDEX}}<includeonly>__EXPECTSHORTPAGE__<!--To prevent pages from appearing on Special:ShortPages. See Tech News 2026-34. --></includeonly><noinclude>
{{documentation}}
<!-- Add categories to the /doc subpage; interwikis go to Wikidata, thank you! -->
</noinclude>
sc8s2kag4gl9dyc6uuqojxtb2xhdytx
Template:Hangon preload generic
10
54030
311384
2026-10-30T13:28:48Z
Isma4l
41797
Abuuray
311384
wikitext
text/x-wiki
Boggan waa inaan si degdeg ah loo tirtirin sababtoo ah (halkan ku qor sababtaada) --~~<includeonly></includeonly>~~
<noinclude>
{{Documentation}}
</noinclude>
4wmghgcfu54veuk6i9gtsmrpp91yjbh
Template:Hangon preload
10
54031
311385
2026-10-30T13:29:17Z
Isma4l
41797
/* */
311385
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Template:Hangon preload generic]]
fl5yxl25pz5442x65uhyd70ewdgfrgq
Template:If autoconfirmed
10
54032
311386
2026-10-30T13:33:33Z
Isma4l
41797
/* */
311386
wikitext
text/x-wiki
{{main other||{{#if:{{{1|<noinclude>a</noinclude>}}}|<{{{tag|span}}} class="autoconfirmed-show">{{{1|<noinclude>Si otomaatig ah ayaa laguu xaqiijiyay.</noinclude>}}}</{{{tag|span}}}>}}{{#if:{{{2|<noinclude>a</noinclude>}}}|<{{{tag|span}}} class="unconfirmed-show">{{{2|<noinclude>Si otomaatig ah laguu xaqiijin.</noinclude>}}}</{{{tag|span}}}>}}}}<noinclude>
{{Documentation}}
</noinclude>
5bnz5ek27zeha82zg7ocgvmfk0g1ego
Template:If administrator
10
54033
311387
2026-10-30T13:35:14Z
Isma4l
41797
/* */
311387
wikitext
text/x-wiki
{{#if:{{{1|<noinclude>a</noinclude>}}}|<{{{tag|span}}} class="sysop-show">{{{1|<noinclude>Waxaad tahay maamule.</noinclude>}}}</{{{tag|span}}}>}}<noinclude>
{{Documentation}}
</noinclude>
egqq6ipwjz1ms4voeqjuv4mc5eesqlf
Template:If dark
10
54034
311388
2026-10-30T13:47:54Z
Isma4l
41797
/* */
311388
wikitext
text/x-wiki
<templatestyles src="If dark/styles.css" /><{{{tag|{{{Tag|span}}}}}} class="ifdark"><{{{tag|{{{Tag|span}}}}}} class="nodark">{{{2|{{{light|<noinclude>Habka iftiinka</noinclude>}}}}}}</{{{tag|{{{Tag|span}}}}}}><{{{tag|{{{Tag|span}}}}}} class="dark">{{{1|{{{dark|<noinclude>Habka mugdiga</noinclude>}}}}}}</{{{tag|{{{Tag|span}}}}}}></{{{tag|{{{Tag|span}}}}}}><noinclude>
{{Documentation}}
</noinclude>
pq08vyfhab17opddmq0fivozeqe9qzz
Template:If dark/styles.css
10
54035
311389
2026-10-30T13:48:38Z
Isma4l
41797
Abuuray
311389
sanitized-css
text/css
/* {{pp-template}} */
/* this should be the fallback */
.ifdark > .dark {
display: none;
}
.ifdark > .nodark {
display: inherit; /* fallback */
display: initial;
}
html.skin-theme-clientpref-night .ifdark > .nodark {
display: none;
}
html.skin-theme-clientpref-night .ifdark > .dark {
display: inherit; /* fallback */
display: initial;
}
/* dark mode gadget */
html.client-dark-mode .ifdark > .nodark {
display: none;
}
html.client-dark-mode .ifdark > .dark {
display: inherit; /* fallback */
display: initial;
}
@media screen and (prefers-color-scheme: dark) {
html.skin-theme-clientpref-os .ifdark > .nodark {
display: none;
}
html.skin-theme-clientpref-os .ifdark > .dark {
display: inherit; /* fallback */
display: initial;
}
}
@media screen and (prefers-color-scheme: light) {
html.skin-theme-clientpref-os .ifdark > .dark {
display: none;
}
html.skin-theme-clientpref-os .ifdark > .nodark {
display: inherit; /* fallback */
display: initial;
}
}
kkrpc2f8u7o88r57h3tenv5djhoucbn
Wikipedia:ADMIN
4
54036
311393
2026-10-30T14:46:08Z
Isma4l
41797
Bog loo bedeley [[Wikipedia:Maamulka]]
311393
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Wikipedia:Maamulka]]
7ws8bjjawhqk8woqr27dmi7j00900w3
311396
311393
2026-10-30T14:50:35Z
Isma4l
41797
/* */
311396
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Wikipedia:Maamulayaasha]]
6r4s4bfk1xxvgyfo7mb1d72soaq341n
Wikipedia:Maamulka
4
54037
311395
2026-10-30T14:49:41Z
Isma4l
41797
Isma4l la wareejiyay bogga [[Wikipedia:Maamulka]] ilaa [[Wikipedia:Maamulayaasha]]: Sixida magaca
311395
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Wikipedia:Maamulayaasha]]
{{Redirect category shell|
{{R from move}}
}}
heu751gxrhqbg3d968qyu8f1fdvsuax
Wikipedia:SYSOP
4
54038
311397
2026-10-30T14:50:50Z
Isma4l
41797
Bog loo bedeley [[Wikipedia:Maamulayaasha]]
311397
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Wikipedia:Maamulayaasha]]
6r4s4bfk1xxvgyfo7mb1d72soaq341n
Wikipedia:MOP
4
54039
311398
2026-10-30T14:51:37Z
Isma4l
41797
Bog loo bedeley [[Wikipedia:Maamulayaasha]]
311398
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Wikipedia:Maamulayaasha]]
6r4s4bfk1xxvgyfo7mb1d72soaq341n
Wikipedia:MOPRIGHTS
4
54040
311399
2026-10-30T14:51:50Z
Isma4l
41797
Bog loo bedeley [[Wikipedia:Maamulayaasha]]
311399
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Wikipedia:Maamulayaasha]]
6r4s4bfk1xxvgyfo7mb1d72soaq341n
Wikipedia:CANDIDATE
4
54041
311400
2026-10-30T14:52:07Z
Isma4l
41797
Bog loo bedeley [[Wikipedia:Maamulayaasha]]
311400
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Wikipedia:Maamulayaasha]]
6r4s4bfk1xxvgyfo7mb1d72soaq341n
Wikipedia:BECOMEADMIN
4
54042
311401
2026-10-30T14:52:22Z
Isma4l
41797
Bog loo bedeley [[Wikipedia:Maamulayaasha]]
311401
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Wikipedia:Maamulayaasha]]
6r4s4bfk1xxvgyfo7mb1d72soaq341n
Wikipedia:ANYUSER
4
54043
311404
2026-10-30T14:52:50Z
Isma4l
41797
Bog loo bedeley [[Wikipedia:Maamulayaasha]]
311404
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Wikipedia:Maamulayaasha]]
6r4s4bfk1xxvgyfo7mb1d72soaq341n
Wikipedia:ADMINEXPECT
4
54044
311406
2026-10-30T14:53:52Z
Isma4l
41797
Bog loo bedeley [[Wikipedia:Maamulayaasha]]
311406
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Wikipedia:Maamulayaasha]]
6r4s4bfk1xxvgyfo7mb1d72soaq341n
Wikipedia:ADMINCOND
4
54045
311407
2026-10-30T14:54:04Z
Isma4l
41797
Bog loo bedeley [[Wikipedia:Maamulayaasha]]
311407
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Wikipedia:Maamulayaasha]]
6r4s4bfk1xxvgyfo7mb1d72soaq341n
Wikipedia:ADMINACCT
4
54046
311410
2026-10-30T14:54:34Z
Isma4l
41797
Bog loo bedeley [[Wikipedia:Maamulayaasha]]
311410
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Wikipedia:Maamulayaasha]]
6r4s4bfk1xxvgyfo7mb1d72soaq341n
Wikipedia:SECUREADMIN
4
54047
311411
2026-10-30T14:54:47Z
Isma4l
41797
Bog loo bedeley [[Wikipedia:Maamulayaasha]]
311411
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Wikipedia:Maamulayaasha]]
6r4s4bfk1xxvgyfo7mb1d72soaq341n
Wikipedia:INVOLVED
4
54048
311414
2026-10-30T14:56:00Z
Isma4l
41797
Bog loo bedeley [[Wikipedia:Maamulayaasha]]
311414
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Wikipedia:Maamulayaasha]]
6r4s4bfk1xxvgyfo7mb1d72soaq341n
Wikipedia:UNINVOLVED
4
54049
311415
2026-10-30T14:56:36Z
Isma4l
41797
Bog loo bedeley [[Wikipedia:Maamulayaasha]]
311415
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Wikipedia:Maamulayaasha]]
6r4s4bfk1xxvgyfo7mb1d72soaq341n
Wikipedia:ADMINABUSE
4
54050
311416
2026-10-30T14:56:54Z
Isma4l
41797
Bog loo bedeley [[Wikipedia:Maamulayaasha]]
311416
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Wikipedia:Maamulayaasha]]
6r4s4bfk1xxvgyfo7mb1d72soaq341n
Wikipedia:ADMINISTRATORABUSE
4
54051
311417
2026-10-30T14:57:11Z
Isma4l
41797
Bog loo bedeley [[Wikipedia:Maamulayaasha]]
311417
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Wikipedia:Maamulayaasha]]
6r4s4bfk1xxvgyfo7mb1d72soaq341n
Wikipedia:TOOLMISUSE
4
54052
311423
2026-10-30T15:01:10Z
Isma4l
41797
Bog loo bedeley [[Wikipedia:Maamulayaasha]]
311423
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Wikipedia:Maamulayaasha]]
6r4s4bfk1xxvgyfo7mb1d72soaq341n
Wikipedia:RAAA
4
54053
311424
2026-10-30T15:01:36Z
Isma4l
41797
Bog loo bedeley [[Wikipedia:Maamulayaasha]]
311424
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Wikipedia:Maamulayaasha]]
6r4s4bfk1xxvgyfo7mb1d72soaq341n
Wikipedia:WHEEL
4
54054
311425
2026-10-30T15:01:50Z
Isma4l
41797
Bog loo bedeley [[Wikipedia:Maamulayaasha]]
311425
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Wikipedia:Maamulayaasha]]
6r4s4bfk1xxvgyfo7mb1d72soaq341n
Wikipedia:WW
4
54055
311426
2026-10-30T15:02:02Z
Isma4l
41797
Bog loo bedeley [[Wikipedia:Maamulayaasha]]
311426
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Wikipedia:Maamulayaasha]]
6r4s4bfk1xxvgyfo7mb1d72soaq341n
Template:Underline
10
54056
311428
2026-10-30T15:03:33Z
Isma4l
41797
/* */
311428
wikitext
text/x-wiki
<span style="text-decoration: underline;">{{{1}}}</span><noinclude>
{{Documentation}}
<!--
PLEASE ADD CATEGORIES TO THE /doc SUBPAGE;
INTERWIKIS GO TO WIKIDATA, THANK YOU!
-->
</noinclude>
e4vrzl8bfcjnmw5gz77cssw2a6hdh1y
Template:Plainlink
10
54057
311431
2026-10-30T15:06:16Z
Isma4l
41797
/* */
311431
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Template:Plain link]]
igkjukadae63nrr57ve8jp5ho07dde1
Template:Wikiversity
10
54058
311432
2026-10-30T15:10:03Z
Isma4l
41797
/* */
311432
wikitext
text/x-wiki
{{sister project
|project=wikiversity
|text=Wikiversity waxay leedahay agab waxbarasho oo ku saabsan '''''[[v:{{#if:{{{cat|}}}|Category:}}{{{1|Special:Search/{{PAGENAME}}}}}|{{{1|{{PAGENAME}}}}}]]''''' {{#if:{{{at|}}}| oo ku jira <div style="margin-left: 10px;">{{#if:{{{at-link|}}}|[[v:{{{at-link}}}|{{{at}}}]]|[[v:{{{at}}}|{{{at}}}]]}}</div>|}}
}}<noinclude>{{documentation}}</noinclude>
b9h7e2k6ym78rhvse0mnfsczhpozqy1
User:Jesi
2
54059
311435
2026-10-30T15:25:13Z
Jesi
48081
babel & contact
311435
wikitext
text/x-wiki
{{babel|de|en-1|so-0}}
'''Af Jarmal – Deutsch'''
Hallo, ich bin Jesi und hauptsächlich in der [[:de:User:Jesi|deutschsprachigen Wikipedia]] aktiv. Eine Nachricht kannst du auf meiner [[User talk:Jesi|Diskussionsseite]] hinterlassen, viel schneller werde ich dir aber auf meiner [[:de:User Talk:Jesi|deutschen Diskussionsseite]] antworten.
'''Af-Ingiriisi – English'''
Hi, I am Jesi, and I'm mainly active in the [[:de:User:Jesi|German Wikipedia]]. A message you can leave at my [[User talk:Jesi|talk page]], but more quickly I will answer you on my [[:de:User Talk:Jesi|german talk page]].
''' Af Soomaali'''
User:Jesi => [[:de:User:Jesi]]
User talk:Jesi => [[:de:User Talk:Jesi]]
8hn7pr909vap4vma6f032b51fyx11qz
Template:R protected
10
54060
311438
2026-10-30T16:25:40Z
Isma4l
41797
/* */
311438
wikitext
text/x-wiki
<noinclude>{{pp-template|small=yes}}</noinclude><includeonly>{{#switch:{{{protlevel|{{#invoke:effective protection level|edit|1={{{title|{{FULLPAGENAME}}}}}}}}}}
|sysop={{R protected/full|nocat={{{nocat|}}}}}{{pp-protected|small=yes|category={{#ifeq:{{{nocat|}}}|true|no|yes}}}}
|templateeditor={{R protected/template|nocat={{{nocat|}}}}}{{pp-template|small=yes|category={{#ifeq:{{{nocat|}}}|true|no|yes}}}}
|extendedconfirmed={{R protected/excon|nocat={{{nocat|}}}}}{{pp-extended|small=yes|category={{#ifeq:{{{nocat|}}}|true|no|yes}}}}
|autoconfirmed={{R protected/semi|nocat={{{nocat|}}}}}{{pp-semi|small=yes|category={{#ifeq:{{{nocat|}}}|true|no|yes}}}}
|#default=<!-- Show nothing -->{{#ifeq:{{{nocat|}}}|true||[[Category:Wikipedia pages with incorrect protection templates]]}}
}}</includeonly><noinclude>
{{documentation}}
</noinclude>
e03wg7rf043et6g51gjxh8u9x8ia1li
Template:R protected/semi
10
54061
311440
2026-10-30T16:35:08Z
Isma4l
41797
/* */
311440
wikitext
text/x-wiki
{{Redirect template
|id=R semi-protected
|name=Qaybta leexinnada qayb ahaan la ilaaliyo
|from=cinwaan sababo kala duwan awgood qayb ahaan looga ilaaliyo wax-ka-beddelka
|info=** '''Fadlan ha beddelin xiriiriyeyaashan leexinta ah''' adigoo ku beddelaya xiriiriyeyaal toos ugu socda bogga loo leexinayo, ilaa si cad lagugula taliyo inaad sidaas samayso hoos ama meel kale oo boggan ah, ama haddii isbeddelka ay taageerayso siyaasad ama tilmaam.
|all category=<!--for automatic namespace detection-->
}}<includeonly>{{#ifeq:{{{nocat|}}}|true||{{#ifeq:{{FULLPAGENAME}}|Template:R semi-protected||{{#ifeq: {{SUBPAGENAME}}|sandbox||{{#switch: {{PROTECTIONLEVEL:move}}
|extendedconfirmed=[[Category:Wikipedia extended-confirmed-protected redirects]]
|templateeditor=[[Category:Wikipedia template-protected redirects]]
|sysop=[[Category:Wikipedia fully protected redirects]]
}}{{#switch: {{PROTECTIONLEVEL:edit}}
|autoconfirmed=[[Category:Wikipedia semi-protected redirects]]
|extendedconfirmed|templateeditor|sysop|#default=[[Category:Wikipedia pages with incorrect protection templates]]
}}}}}}}}</includeonly><noinclude>
{{documentation}}
</noinclude>
74xz8o2wxeyv7qx8e0tbcoxsp9qfdf9
Template:R protected/full
10
54062
311441
2026-10-30T16:36:39Z
Isma4l
41797
/* */
311441
wikitext
text/x-wiki
{{Redirect template
|id=R fully protected
|name=Si buuxda loo ilaaliyo
|from=cinwaan sababo kala duwan awgood si buuxda looga ilaaliyo wax-ka-beddelka. Waxaa laga yaabaa in maamule uu ilaaliyay, ama uu ku jiro liiska bogagga leh ilaalinta is daba joogga ah, ama labadaba
|info=** '''Fadlan ha beddelin xiriiriyeyaashan leexinta ah''' adigoo ku beddelaya xiriiriyeyaal toos ugu socda bogga loo leexinayo, ilaa si cad lagugula taliyo inaad sidaas samayso hoos ama meel kale oo boggan ah, ama haddii isbeddelka ay taageerayso siyaasad ama tilmaam.
|all category=<!--for automatic namespace detection-->
}}{{#ifeq:{{{nocat|}}}|true||{{#ifeq:{{FULLPAGENAME}}|Template:R protected/full||{{#ifeq: {{SUBPAGENAME}}|sandbox||{{#switch: {{PROTECTIONLEVEL:move}}
|sysop=[[Category:Wikipedia fully protected redirects]]
|templateeditor=[[Category:Wikipedia template-protected redirects]]
|extendedconfirmed=[[Category:Wikipedia extended-protected redirects]]
}}{{#switch: {{PROTECTIONLEVEL:edit}}
|sysop=[[Category:Wikipedia fully protected redirects]]
|templateeditor|extendedconfirmed|autoconfirmed|#default=[[Category:Wikipedia pages with incorrect protection templates]]
}}}}}}}}<noinclude>
<!-- Qaybaha ku dar bogga hoose ee /doc; xiriiriyeyaasha luqadaha kalena geli Wikidata. -->
{{documentation}}
</noinclude>
dvzzjfylqghpfveph8ipkixsza6q0uc
Wikipedia:DESYSOP
4
54063
311477
2026-10-30T17:46:49Z
Isma4l
41797
Bog loo bedeley [[Wikipedia:Maamulayaasha]]
311477
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Wikipedia:Maamulayaasha]]
6r4s4bfk1xxvgyfo7mb1d72soaq341n
Wikipedia:INACTIVITY
4
54064
311478
2026-10-30T17:47:01Z
Isma4l
41797
Bog loo bedeley [[Wikipedia:Maamulayaasha]]
311478
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Wikipedia:Maamulayaasha]]
6r4s4bfk1xxvgyfo7mb1d72soaq341n
Wikipedia:BANDESYSOP
4
54065
311479
2026-10-30T17:47:17Z
Isma4l
41797
Bog loo bedeley [[Wikipedia:Maamulayaasha]]
311479
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Wikipedia:Maamulayaasha]]
6r4s4bfk1xxvgyfo7mb1d72soaq341n
Wikipedia:RESTORATION
4
54066
311480
2026-10-30T17:47:29Z
Isma4l
41797
Bog loo bedeley [[Wikipedia:Maamulayaasha]]
311480
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Wikipedia:Maamulayaasha]]
6r4s4bfk1xxvgyfo7mb1d72soaq341n
Wikipedia:DEAL
4
54067
311482
2026-10-30T17:48:32Z
Isma4l
41797
Bog loo bedeley [[Wikipedia:Maamulayaasha]]
311482
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Wikipedia:Maamulayaasha]]
6r4s4bfk1xxvgyfo7mb1d72soaq341n
Wikipedia:NOBIGDEAL
4
54068
311483
2026-10-30T17:49:04Z
Isma4l
41797
Bog loo bedeley [[Wikipedia:Maamulayaasha]]
311483
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Wikipedia:Maamulayaasha]]
6r4s4bfk1xxvgyfo7mb1d72soaq341n
Template:R/ref
10
54069
311492
2026-10-30T19:37:27Z
Isma4l
41797
/* */
311492
wikitext
text/x-wiki
<includeonly>{{#invoke:R|ref}}</includeonly><noinclude>
{{documentation}}
</noinclude>
4szkhuibfqjou9qbf8pkuwsuw6z7xb5
Module:R
828
54070
311493
2026-10-30T19:38:52Z
Isma4l
41797
Abuuray
311493
Scribunto
text/plain
local rp = {}
local r = {}
local hyphen2dash = require('Module:String2').hyphen_to_dash
local lang = require('Module:Lang')
local trim_quotes = require('Module:trim quotes')._trim
local getArgs = require('Module:Arguments').getArgs
local plainText = require('Module:Plain text')._main
local mt = {__call = function (t, v) t[#t+1] = v end}
local notblank = function(v) return (v or '') ~= '' end
local isblank = function(v) return (v or '') == '' end
local pageTest = {pages = 1, pp = 1, page = 1, p = 1}
local quoteTest = {quote = 1, q = 1}
local wrapTest = {yes = 1, y = 1, forced = 1, f = 1}
-- get first non-empty argument from a list of names
local function firstArg(args, ...)
for i = 1, select('#', ...) do
local n = select(i, ...)
local v = args[n]
if notblank(v) then return v end
end
return nil
end
local function firstArgN(s, args, ...)
for i = 1, select('#', ...) do
local n = select(i, ...)
local v = args[n .. s]
if notblank(v) then return v end
end
return nil
end
-- Implements [[Template:page_needed]]
-- may replace with lua implementation at some point
local function page_needed(frame, date, reason)
return frame:expandTemplate{title='Page needed', args = {date = date, reason = reason}}
end
-- Formats quotes
-- takes params{language=value, translation=value}
local function make_quote(params, contentId, qcli, quote)
local out = setmetatable({}, mt)
local langcode = ""
out("<q ")
if notblank(contentId) then
out('id="' .. contentId .. '" ')
end
if notblank(qcli) then
out('cite="#' .. (mw.uri.anchorEncode(qcli)) .. '" ')
end
if notblank(params.language) then
langcode = r._langcode(params.language)
out('lang="' .. langcode .. '">')
out('<bdi lang="' .. langcode .. '">')
else
out('><bdi>')
end
out(quote .. '</bdi></q>')
if notblank(params.translation) then
out(' [<bdi ')
if notblank(params.language) then
out('lang="' .. langcode .. '"')
end
out('>' .. trim_quotes(params.translation .. '</bdi>]'))
end
return table.concat(out)
end
-- Implements [[Template:R/langcode]]
-- Only for template/module use: |language=code/name
function r._langcode(language)
language = language or ''
local tag, result = lang._tag_from_name{language}
if result then
return tag
elseif lang._is_ietf_tag(language) then
return language
end
return 'mis' -- use language code "mis" for any unrecognized language
end
function r.langcode(frame)
local args = getArgs(frame)
return r._langcode(args.language)
end
-- Implements [[Template:R/where]] sub-template
-- Only for template/module use: |plural=pages |singular=page |location=in-source-location |spacing=character
-- |pluralleadin=pp |singularleadin=p |leadin=
function r._where(params)
local out = setmetatable({}, mt)
if notblank(params.plural) then
if notblank(params.pluralleadin) and notblank(params.singularleadin) then
out(tonumber(params.plural) and (params.singularleadin) or (params.pluralleadin))
out("." .. (params.spacing or ""))
end
out(params.plural)
if notblank(params.singular) then
out("," .. (params.spacing or "") .. "[" .. params.singular .. "]")
end
elseif notblank(params.singular) then
if notblank(params.singularleadin) then
out(params.singularleadin)
out("." .. (params.spacing or ""))
end
out(params.singular)
end
if notblank(params.location) then
if notblank(params.plural) or notblank(params.singular) then
out("," .. (params.spacing or ""))
end
if(params.leadin) then
out(params.leadin .. (params.spacing or ""))
end
out(params.location)
end
return table.concat(out)
end
function r.where(frame)
return r._where(getArgs(frame))
end
-- Implements [[Template:R/superscript]]
-- Only for template/module use: |wrap=n[o]/y[es]/f[orced] |leadin=value |prefix=value |pp=value |where=value |sup-where=value |quote-where=value |quote=value |language=value |translation=value |suffix=value
function r._superscript(params)
if not params or isblank(params.where) then
return ""
end
local out = setmetatable({}, mt)
-- "wrap" if wrap is "yes", "y", "f" or "forced", else "nowrap"
local wrap = wrapTest[string.ulower(params.wrap or '')]
out('<sup class="reference ' .. (wrap and "" or "no") .. 'wrap">')
--prefix, if there's a quote
if notblank(params.quote) and notblank(params.prefix) then
out(params.prefix)
end
-- open tooltip span
out('<span title="')
-- Lead-in text (escaped)
local whereText = notblank(params["quote-where"]) and params["quote-where"]
or (params["where"] or "")
local tooltipText = plainText((params.leadin or "") .. ": " .. whereText, false)
out(mw.text.encode(tooltipText, '<>"'))
-- Quotation block if present
if notblank(params.quote) then
local quoteTab = setmetatable({}, mt)
if notblank(params.language) then
local langText = lang._is_ietf_tag(params.language) and lang._name_from_tag{params.language} or params.language
quoteTab(" (" .. langText .. ")")
end
quoteTab(": "" .. trim_quotes(params.quote) ..
""")
if notblank(params.translation) then
quoteTab(" Translation: "" ..
trim_quotes(params.translation) .. """)
end
local quoteText = plainText(table.concat(quoteTab), false)
out(" Quotation" .. mw.text.encode(quoteText, '<>"') ..
'" class="tooltip tooltip-dashed" style="border-bottom: 1px dashed;')
end
-- close tooltip span
out('">')
-- prefix, if not inserted above
if (isblank(params.quote)) and notblank(params.prefix) then
out(params.prefix)
end
--pp and sup-where
out(params.pp or '')
out(params['sup-where'] or '')
-- suffix
if notblank(params.quote) then
out("</span>" .. (params.suffix or ""))
else
out((params.suffix or "") .. "</span>")
end
out("</sup>")
return table.concat(out)
end
function r.superscript(frame)
return r._superscript(getArgs(frame))
end
-- Implements [[Template:R/details]] formatting for the details= field
-- Only for template/module use: |where=value |quote-where=value |quote=value |language=value |translation=value |annotation=value |contentId=value |qcli = firstArg(params, 'quote-cite', 'link-id')
function r._details(params)
if not params or (
isblank(params["where"]) and
isblank(params["quote-where"]) and
isblank(params["quote"]) and
isblank(params["annotation"])
) then
return ""
end
local out = setmetatable({}, mt)
-- process language
local langText = ""
local langName = ""
if notblank(params.language) then
langName = lang._is_ietf_tag(params.language) and lang._name_from_tag{params.language} or params.language
langText = " (in " .. langName .. ")"
end
-- process location
local whereText = isblank(params["where"]) and (params["quote-where"] or "")
or (params["where"] or "")
if isblank(params.annotation) and isblank(params.quote) and notblank(whereText) then
out(whereText)
end
local stripError=false
-- Annotation block if present
local annotation = mw.text.killMarkers(params.annotation or '')
if notblank(annotation) then
if annotation ~= params.annotation then stripError=true end
annotation = mw.ustring.gsub(mw.text.trim(annotation), "^:", "")
if notblank(whereText) then
annotation = mw.ustring.gsub(annotation, "^" .. mw.text.decode(whereText) .. ": *", "")
out(whereText .. (isblank(params.quote) and langText or "") .. ": ")
end
out(annotation)
if mw.ustring.sub(annotation, -1) ~= "." then
out(".")
end
out(" ")
end
-- Quotation block if present
local quote = mw.text.killMarkers(trim_quotes(params.quote or ''))
if notblank(quote) then
if quote ~= trim_quotes(params.quote or '') then stripError = true end
if notblank(params["quote-where"]) then
if params["quote-where"] ~= whereText or isblank(annotation) then
if params["quote-where"] ~= whereText and isblank(annotation) then
out(whereText .. ". ")
end
out(params["quote-where"] .. langText .. ": ")
elseif notblank(langName) then
out("In " .. langName .. ": ")
end
elseif isblank(annotation) and notblank(whereText) then
out(whereText .. langText .. ": ")
elseif notblank(whereText) and table.concat(out) == whereText then
out(langText .. ": ")
elseif notblank(langName) then
out("In " .. langName .. ": ")
end
out(make_quote(params, params.contentId, params.qcli, quote))
elseif table.concat(out) == whereText then
out(langText .. ". ")
end
if stripError == true then
local errorMsg = ' Nested references and other parser functions that produce [[:mw:Strip_marker|strip markers]] are not supported in quotes or annotations when using sub-referencing.'
mw.addWarning('<span style="color:#d33">Error in citation using {{tl|R}}:</span>' .. errorMsg)
out('<span class="cs1-visible-error citation-comment template-r-error">' .. errorMsg .. '</span>')
end
return table.concat(out)
end
function r.details(frame)
return r._details(getArgs(frame))
end
-- Implements [[Template:R/ref]]
function r._ref(params, frame)
frame = frame or mw.getCurrentFrame()
local out = setmetatable({}, mt)
local contextSectionName = mw.uri.anchorEncode(
'cite_sect-' ..
trim_quotes(params[1] or '') .. '-' ..
trim_quotes(params[2] or '') .. '-' ..
trim_quotes(
(notblank(params.page) and params.page or hyphen2dash(params.pages or '', ' ')) ..
(params.location or '')
)
)
local contentId = notblank(params['content-id']) and mw.uri.anchorEncode(params['content-id']) or nil
local whereArgs = {
plural = hyphen2dash(params.pages, ' '),
singular = params.page,
location = params.location,
spacing = ' '
}
local quoteWhereArgs = {
plural = hyphen2dash(params['quote-pages'], ' '),
singular = params['quote-page'],
location = params['quote-location'],
spacing = ' '
}
local refArgs = {name = params[1] or '', group = params[2] or ''}
local leadin = params.leadin or ''
local quote = trim_quotes(params.quote or '')
local quotePage = firstArg(params, 'quote-pages', 'quote-page', 'quote-location')
local qcli = firstArg(params, 'quote-cite', 'link-id')
-- Whether or not to use subreferencing. Set to default for now, but this should changed when moved to enwiki
local subreferencing = ({sub = 1, subreference = 1, ['sub-reference']=1})[string.ulower(params.style or '')] == 1
-- Debug facility
if notblank(params.debug) then
out("DEBUG: ")
for k, v in pairs(params) do
out(k .. "=" .. (v or '') .. ", ")
end
out(". Potential context-section-name:")
out(contextSectionName .. '".')
end
-- Opening "support context" span
local lst
if notblank(params.section) then
local section = (params.section == 'yes' or params.section == 'y') and
contextSectionName or params.section
lst = frame:callParserFunction('#lst', {
mw.title.getCurrentTitle().fullText,
section
})
if notblank(lst) then
out(frame:extensionTag('templatestyles', '', {src='Template:Tooltip/styles.css'}))
out('<span class="rt-commentedText tooltip tooltip-dotted"' ..
'title="Context: "' .. mw.text.encode(plainText(lst, false), '<>"') ..
'"">')
end
end
--First call to create reference link (variants identical except for dir):
if notblank(params['link-id']) then
out('<span id="' .. mw.uri.anchorEncode(params['link-id']) ..
'class="citation">')
end
local refContent = setmetatable({}, mt)
if (isblank(params.annotation)) then
if contentId then
refContent('<span id="' .. contentId .. '" class="citation">')
refContent(params.reference or '')
refContent('</span>')
else
refContent(params.reference or '')
end
refContent(params.postscript or '')
end
if notblank(params.direction) then
refArgs.dir = params.direction
end
-- Generate details for subreferencing, if enabled
if subreferencing and firstArg(params, 'annotation', 'quote', 'page', 'pages', 'location') then
local detailsWhereArgs = mw.clone(whereArgs)
detailsWhereArgs.singularleadin = "p"
detailsWhereArgs.pluralleadin = "pp"
local detailsQuoteWhereArgs = mw.clone(quoteWhereArgs)
detailsQuoteWhereArgs.singularleadin = "p"
detailsQuoteWhereArgs.pluralleadin = "pp"
local details=r._details{
where = r._where(detailsWhereArgs), -- where must not include qp params
annotation = quoteTest[params.annotation] and '' or (leadin .. (params.annotation or '')),
['quote-where'] = r._where( -- quote-where must not contain normal in-source-location params
pageTest[quotePage] and detailsWhereArgs or detailsQuoteWhereArgs
),
quote = quote,
language = params.language,
translation = params.translation,
contentId=contentId,
qcli = qcli
}
if notblank(details) then
refArgs.details = details
end
end
out(frame:extensionTag('ref', table.concat(refContent), refArgs))
if notblank(params['link-id']) then
out('</span>')
end
if not subreferencing then
--Optional second call to append data to reference (variants identical except for dir):
if notblank(params.annotation) then
refContent = setmetatable({}, mt)
if pageTest[params.annotation] then
if notblank(firstArg(params, 'pages', 'page', 'location')) then
--refContent('‌')
if contentId then
refContent('<span id="' .. contentId .. '">')
end
refContent(leadin)
refContent(r._where(whereArgs))
if contentId then
refContent('</span>')
end
end
elseif quoteTest[params.annotation] then
--refContent('‌')
if pageTest[quotePage] then
if notblank(firstArg(params, 'pages', 'page', 'location')) then
refContent(leadin)
refContent(r._where(whereArgs) .. ': ')
end
elseif notblank(quotePage) then
refContent(leadin)
refContent(r._where(quoteWhereArgs) .. ': ')
end
refContent(make_quote(params, contentId, qcli, quote))
elseif contentId then
refContent('<span id="' .. contentId ..
' class="citation">' .. leadin ..
params.annotation .. '</span>')
else
refContent(leadin .. params.annotation)
end
refContent(params.postscript or '')
refArgs = {follow = params[1] or '', group = params[2] or ''}
if notblank(params.direction) then
refArgs.dir = params.direction
end
if notblank(params.annotation) and params.annotation:sub(1,1) == "#" then
local errorMsg = ' Automatic numbering by preceding the annotation ' ..
'with <code>#</code> will not work with the new [[:mw:Parsoid|Parsoid]] ' ..
'parser, and therefore its use is discouraged'
mw.addWarning('<span style="color:#085">Maintenance messages for citation using {{tl|R}}:</span>' ..
errorMsg ..
'; messages may be hidden ([[Help:CS1_errors#Controlling_error_message_display|help]]).')
refContent('<span class="cs1-maint citation-comment template-r-error">' .. errorMsg .. '.</span>')
end
out(frame:extensionTag('ref', table.concat(refContent), refArgs))
end
--Superscript pages and tooltip for help, pages, quotes:
local ssAma = string.ulower(params.style or '') == 'ama'
-- p/pp is only used in superscript label, therefore it does not contain any qp params
local ssPp = ''
if ssAma and (isblank(params['no-pp'])) then
if notblank(params.pages) then
ssPp = 'pp'
elseif notblank(params.page) then
ssPp = 'p'
end
end
-- leadin is only used in tooltip
local ssLeadin = 'Page / location'
if pageTest[quotePage] then
if notblank(params.pages) then
ssLeadin = 'Pages'
elseif notblank(params.page) then
ssLeadin = 'Page'
elseif notblank(params.location) then
ssLeadin = 'Location'
end
elseif notblank(params['quote-pages']) then
ssLeadin = 'Pages'
elseif notblank(params['quote-page']) then
ssLeadin = 'Page'
elseif notblank(params['quote-location']) then
ssLeadin = 'Location'
end
out(r._superscript{
prefix = ssAma and '(' or ': ',
suffix = ssAma and ')' or ' ',
pp = ssPp,
leadin = ssLeadin,
where = r._where(whereArgs), -- where must not include qp params
['sup-where'] = r._where{ -- sup-where same as where, but with improved list spacing for superscript
plural = hyphen2dash(params.pages, ' '),
singular = params.page,
location = params.location,
spacing=' '
},
['quote-where'] = r._where(pageTest[quotePage] and whereArgs or quoteWhereArgs),
quote = quote,
language = params.language,
translation = params.translation,
['wrap'] = params['wrap']
})
end
-- Closing "support context" span:
if notblank(params.section) and notblank(lst) then
out('</span>')
end
-- Page needed functionality:
if notblank(params['needed-reason']) then
local pnReason = ({yes = 1, y = 1})[params['needed-reason']] and
'No reason given' or params['needed-reason']
out(page_needed(frame, params['needed-date'], pnReason))
end
-- Line wrapping functionality:
if wrapTest[string.ulower(params.wrap or '')] then
out("​") --zero-width space
end
-- Tracking category for nested references
if (notblank(params.quote) and params.quote ~= mw.text.killMarkers(params.quote or '')) or
(notblank(params.annotation) and params.annotation ~= mw.text.killMarkers(params.annotation or '')) then
out('[[Category:Pages using Template:R with nested references]]')
end
--End of code
return table.concat(out)
end
function r.ref(frame)
return r._ref(getArgs(frame), frame)
end
function r._r(args, frame)
frame = frame or mw.getCurrentFrame()
local output = setmetatable({}, mt)
output(frame:extensionTag('templatestyles', '', {src='Module:Citation/CS1/styles.css'}))
-- ### 1 ###
output(r._ref({
[1] = firstArg(args, 'name1', 'name', 'n1', 'n', 1),
[2] = firstArg(args, 'group', 'grp', 'g'),
direction = firstArg(args, 'direction1', 'direction', 'dir1', 'dir'),
page = firstArg(args, 'page1', 'page', 'p1', '1p', 'p'),
pages = firstArg(args, 'pages1', 'pages', 'pp1', '1pp', 'pp'),
location = firstArg(args, 'location1', 'location', 'loc1', '1loc', 'loc', 'at1', 'at'),
['quote-page'] = firstArg(args, 'quotation-page1', 'quotation-page', 'quote-page1', 'quote-page', 'qp1', 'qp'),
['quote-pages'] = firstArg(args, 'quotation-pages1', 'quotation-pages', 'quote-pages1', 'quote-pages', 'qpp1', 'qpp'),
['quote-location'] = firstArg(args,
'quotation-location1', 'quotation-location', 'quote-location1', 'quote-location', 'quote-loc1', 'quote-loc',
'quote-at1', 'quote-at'
),
quote = firstArg(args, 'quotation1', 'quotation', 'quote1', 'quote', 'q1', 'q'),
language = firstArg(args,
'quotation-language1', 'quotation-language', 'quote-language1', 'quote-language', 'quotation-lang1',
'quotation-lang', 'quote-lang1', 'quote-lang', 'ql1', 'ql', 'language1', 'language', 'lang1', 'language', 'l1', 'l'
),
translation = firstArg(args,
'translation-quotation1', 'translation-quotation', 'trans-quotation1', 'trans-quotation', 'translation-quote1',
'translation-quote', 'trans-quote1', 'trans-quote', 'tq1', 'tq', 'translation1', 'translation', 'trans1', 'trans',
't1', 't', 'xlat1', 'xlat'
),
['quote-cite'] = firstArg(args, 'quotation-cite1', 'quotation-cite', 'quote-cite1', 'quote-cite', 'qc1', 'qc'),
reference = firstArg(args,
'reference1', 'references', 'reference', 'notes', 'note', 'content', 'text', 'refn1', 'refn', 'refs', 'r1', 'r'
),
annotation = firstArg(args, 'annotation1', 'annotation', 'annot1', 'annot', 'a1', 'a'),
leadin = args.leadin,
postscript = firstArg(args, 'postscript', 'postscript1', 'ps', 'ps1', '1ps'),
section = firstArg(args, 'section1', 'section', 'sec1', 'sec', 's1', 's'),
['needed-reason'] = firstArg(args, 'needed-reason1', 'needed-reason', 'needed1', 'needed', 'reason'),
['needed-date'] = firstArg(args, 'needed-date', 'date'),
wrap = args.wrap,
['no-pp'] = firstArg(args, 'no-pp', 'nopp'),
style = args.style,
['content-id'] = firstArg(args, 'ref1', '1ref', 'ref', 'id1', 'id'),
['link-id'] = firstArg(args, 'link-id1', 'link-id'),
['debug'] = args['debug']
}, frame))
-- ### 2+ ###
local n = 2
while firstArg(args, "name" .. n, "n" .. n, n) ~= nil do
output(r._ref({
[1] = firstArg(args, 'name' .. n, 'n' .. n, n),
[2] = firstArg(args, 'group', 'grp', 'g'),
direction = firstArgN(n, args, 'direction', 'dir'),
page = firstArg(args, 'page' .. n, 'p' .. n, n .. 'p'),
pages = firstArg(args, 'pages' .. n, 'pp' .. n, n .. 'pp'),
location = firstArg(args, 'location' .. n, 'loc' .. n, n .. 'loc', 'at' .. n),
['quote-page'] = firstArgN(n, args, 'quotation-page', 'quote-page', 'qp'),
['quote-pages'] = firstArgN(n, args, 'quotation-pages', 'quote-pages', 'qpp'),
['quote-location'] = firstArgN(n, args, 'quotation-location', 'quote-location', 'quote-loc', 'quote-at'),
quote = firstArgN(n, args, 'quotation', 'quote', 'q'),
language = firstArgN(n, args,
'quotation-language', 'quote-language', 'quotation-lang', 'quote-lang', 'ql', 'language', 'lang', 'l'
),
translation = firstArgN(n, args,
'translation-quotation', 'trans-quotation', 'translation-quote', 'trans-quote', 'tq', 'translation', 'trans', 't',
'xlat'
),
['quote-cite'] = firstArgN(n, args, 'quotation-cite', 'quote-cite', 'qc'),
reference = firstArgN(n, args, 'reference', 'refn', 'r'),
annotation = firstArgN(n, args, 'annotation', 'annot', 'a'),
leadin = args.leadin,
postscript = firstArg(args, 'postscript' .. n, 'ps' .. n, n .. 'ps', 'postscript', 'ps'),
section = firstArgN(n, args, 'section', 'sec', 's'),
['needed-reason'] = firstArgN(n, args, 'needed-reason', 'needed'),
['needed-date'] = firstArg(args, 'needed-date', 'date'),
['wrap'] = args['wrap'],
['no-pp'] = firstArg(args, 'no-pp', 'nopp'),
style = args.style,
['content-id'] = firstArg(args, 'ref' .. n, n .. 'ref', 'id' .. n),
['link-id'] = args['link-id' .. n],
['debug'] = args['debug'],
}, frame))
n = n + 1
end
local outputText = table.concat(output)
local errorText = outputText:find('template-r-error', 1, true) and
'[[Category:Pages with errors in Template:R]]' or ''
return (outputText .. errorText)
end
function r.r(frame)
return r._r(getArgs(frame), frame)
end
-- Implements [[Template:Rp]]
function rp._rp(args, frame)
frame = frame or mw.getCurrentFrame()
-- If needed param is present and non-empty, show {{page needed}}
if notblank(args.needed) then
return page_needed(frame, args.date, args.reason)
end
-- prefix/suffix depending on style
local ama = string.ulower(args.style or "") == "ama"
local prefix = ama and "(" or ": "
local suffix = ama and ")" or " "
-- p/pp is only used in superscript label, therefore it does not contain any qp params
local pp = ""
if ama and isblank(args["no-pp"]) and isblank(args.nopp) then
if notblank(args.pages) or notblank(args.pp) then
pp = "pp"
elseif notblank(args.page) or notblank(args.p) then
pp = "p"
end
end
-- leadin is only used in tooltip
local leadin
local quote_switch = firstArg(args, "quotation-pages", "quote-pages", "qpp",
"quotation-page", "quote-page", "qp",
"quotation-location", "quote-location", "quote-loc", "quote-at")
if not pageTest[quote_switch] then
if notblank(firstArg(args, "quotation-pages", "quote-pages", "qpp")) then
leadin = "Pages"
elseif notblank(firstArg(args, "quotation-page", "quote-page", "qp")) then
leadin = "Page"
elseif notblank(firstArg(args, "quotation-location", "quote-location", "quote-loc", "quote-at")) then
leadin = "Location"
end
end
if not leadin then
--either the quote_switch wasn't 'pages', 'pp', 'page',
-- or 'p', or the 'quotation' params were all blank/nil
if notblank(firstArg(args, "pages", "pp")) then
leadin = "Pages"
elseif notblank(firstArg(args, "page", "p")) then
leadin = "Page"
elseif notblank(firstArg(args, "location", "loc", "at")) then
leadin = "Location"
else
leadin = "Page / location"
end
end
-- where must not include qp params
local where = r._where{
plural = hyphen2dash(firstArg(args, "pages", "pp", "1"), ' '),
singular = firstArg(args, "page", "p"),
location = firstArg(args, "location", "loc", "at"),
spacing = " "
}
-- sup-where same as where, but with improved list spacing for superscript
local sup_where = r._where{
plural = hyphen2dash(firstArg(args, "pages", "pp", "1"), ' '),
singular = firstArg(args, "page", "p"),
location = firstArg(args, "location", "loc", "at"),
spacing = " "
}
-- quote-where must not contain normal in-source-location params
local quote_where
if pageTest[quote_switch] then
quote_where = r._where{
plural = hyphen2dash(firstArg(args, "pages", "pp", 1), ' '),
singular = firstArg(args, "page", "p"),
location = firstArg(args, "location", "loc", "at"),
spacing = " "
}
else
quote_where = r._where{
plural = hyphen2dash(firstArg(args, "quotation-pages", "quote-pages", "qpp"), ' '),
singular = firstArg(args, "quotation-page", "quote-page", "qp"),
location = firstArg(args, "quotation-location", "quote-location", "quote-loc", "quote-at"),
spacing = " "
}
end
local zws = ""
if wrapTest[string.ulower(args.wrap or '')] then
zws = "​" --zero-width space
end
return r._superscript{
prefix = prefix,
suffix = suffix,
pp = pp,
leadin = leadin,
["where"] = where,
["sup-where"] = sup_where,
["quote-where"] = quote_where,
quote = firstArg(args, "quotation", "quote", "q"),
language = firstArg(args, "quotation-language", "quote-language",
"quotation-lang", "quote-lang", "ql", "language", "lang", "l"),
translation = firstArg(args, "translation-quotation", "trans-quotation",
"translation-quote", "trans-quote", "tq", "translation", "trans",
"t", "xlat"),
["wrap"] = args.wrap
} .. zws
end
function rp.rp(frame)
return rp._rp(getArgs(frame), frame)
end
return {
[''] = r.r,
r = r.r,
_r = r._r,
rp = rp.rp,
_rp = rp._rp,
ref = r.ref,
_ref = r._ref,
where = r.where,
_where = r._where,
details = r.details,
_details = r._details,
langcode = r.langcode,
_langcode = r._langcode,
superscript = r.superscript,
_superscript = r._superscript
}
03w8gx0n7wc7f19mg4eauwcycdskply
Template:R/langcode
10
54071
311494
2026-10-30T19:39:31Z
Isma4l
41797
/* */
311494
wikitext
text/x-wiki
<!-- Only for internal use: |language=code/name -->{{#invoke:R|langcode}}<noinclude>
{{documentation}}
</noinclude>
kydbhtrivuoj3rmupdvjbkqx9m2eq2a
Template:IAFD name
10
54072
311495
2026-10-30T19:41:37Z
Isma4l
41797
/* */
311495
wikitext
text/x-wiki
{{#if: {{{1|}}} {{{id<includeonly>|</includeonly>}}}
| [https://www.iafd.com/person.rme/perfid={{Trim|{{{1|{{{id}}}}}}}}/gender={{Trim|{{{2|{{{gender<includeonly>|male</includeonly>}}}}}}}} {{#if:{{{3|{{{name<includeonly>|</includeonly>}}}}}}|{{{3|{{{name}}}}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}] at the [[Internet Adult Film Database]]
| {{#if: {{#property:P3869}}
| [https://www.iafd.com/person.rme/perfid={{First word|{{#property:P3869}}|sep=,}}/gender=f {{#if:{{{3|{{{name<includeonly>|</includeonly>}}}}}}|{{{3|{{{name}}}}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}] at the [[Internet Adult Film Database]]{{EditAtWikidata|pid=P3869}}
| {{#if: {{#property:P4505}}
| [https://www.iafd.com/person.rme/perfid={{First word|{{#property:P4505}}|sep=,}}/gender=m {{#if:{{{3|{{{name<includeonly>|</includeonly>}}}}}}|{{{3|{{{name}}}}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}] at the [[Internet Adult Film Database]]{{EditAtWikidata|pid=P4505}}
| <span class="error">{{[[Template:IAFD name|IAFD name]]}} template missing ID and not present in Wikidata.</span>
}}
}}
}} <includeonly>{{Main other|[[Category:Articles using Template:IAFD name]]|<!-- Don't categorize when not in main (article) space. -->}}</includeonly><noinclude>
{{documentation}}
</noinclude>
j9y0vy6j14ye2p3zxtzcu95jnvmr6jt
Template:Iafd name
10
54073
311496
2026-10-30T19:42:10Z
Isma4l
41797
/* */
311496
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Template:IAFD name]]
mul945ocblqdiqlsllrl52xgh1mdns1
Template:Adult Film Database name
10
54074
311497
2026-10-30T19:43:18Z
Isma4l
41797
/* */
311497
wikitext
text/x-wiki
<noinclude>{{pp-template|small=yes}}</noinclude>{{#if: {{{1|}}} {{{id<includeonly>|</includeonly>}}} {{#property:P3351}}
| [https://www.adultfilmdatabase.com/actor.cfm?actorid={{#if: {{{1|{{{id<includeonly>|</includeonly>}}}}}} | {{{1|{{{id}}}}}} | {{First word|1={{#property:P3351}}|sep=,}} }} {{#if: {{{2|{{{name<includeonly>|</includeonly>}}}}}} | {{{2|{{{name}}}}}} | {{PAGENAMEBASE}} }}] at the [[Adult Film Database]]<includeonly>{{Edit at Wikidata|pid=P3351|{{{1|{{{id|}}}}}}}}</includeonly>
| <span class="error">{{[[Template:Adult Film Database name|Adult Film Database name]]}} template missing ID and not present in Wikidata.</span>{{Main other|[[Category:Adult Film Database name template missing ID and not in Wikidata]]}}
}}<includeonly>{{Main other|[[Category:Articles using Template:Adult Film Database name]]}}</includeonly><noinclude>
{{Documentation}}
</noinclude>
fht5uw2kxiiesp2g8z70xgajgobkfvh
Template:Afdb name
10
54075
311498
2026-10-30T19:44:09Z
Isma4l
41797
/* */
311498
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Template:Adult Film Database name]]
q2xus1fdzxavumggvcd5okx8xv0b7v7
Template:Multiref2
10
54076
311499
2026-10-30T19:46:18Z
Isma4l
41797
/* */
311499
wikitext
text/x-wiki
<includeonly><!--
-->{{#invoke:Template wrapper| wrap | _template = Unbulleted list | _exclude = text | _include-positional = yes |item_style=margin-bottom:.5em; display:block; | item1_style=display:inline; margin:0; | item2_style=margin-top:.5em; | list_style=display:inline; | style=display:inline;
}}</includeonly><noinclude>
{{Documentation}}
</noinclude>
92hg4zgo8uw49b8nas7jnw8v8t7qvl1
Template:Sfnm
10
54077
311500
2026-10-30T19:46:40Z
Isma4l
41797
/* */
311500
wikitext
text/x-wiki
<includeonly>{{#invoke:Footnotes|sfnm|template=sfnm}}</includeonly><noinclude>
{{Documentation}}
</noinclude>
30eu4d1lwkb49nkua2fvoy409c5paxk
Template:Sfnmp
10
54078
311501
2026-10-30T19:47:08Z
Isma4l
41797
/* */
311501
wikitext
text/x-wiki
<includeonly>{{#invoke:Footnotes|sfnm
|bracket_year_left = (
|bracket_year_right = )
|template=sfnmp
}}</includeonly><noinclude>
{{Documentation}}
</noinclude>
347ginkjgekg1bavpp24f3kahhg5ern
Template:Unbulleted list citebundle
10
54079
311502
2026-10-30T19:47:40Z
Isma4l
41797
/* */
311502
wikitext
text/x-wiki
{{<includeonly>safesubst:</includeonly>#invoke:list|unbulleted|list_style=display:inline-block|style=display:inline-flex;--size:100%; max-width:max(15em, calc(var(--size) - 3.2em));}}<noinclude>
{{documentation}}
<!-- Categories go on the /doc subpage, and interwikis go on Wikidata. -->
</noinclude>
s6ft38piel09q42j7dm2dkusyz41whj
Template:Harvard citation no brackets
10
54080
311503
2026-10-30T19:48:03Z
Isma4l
41797
/* */
311503
wikitext
text/x-wiki
<includeonly>{{#invoke:Footnotes|harvard_citation|template=harvnb}}</includeonly><noinclude>
{{documentation}}
<!-- Add categories to the /doc subpage, interwikis to Wikidata, not here -->
</noinclude>
rtjyyomketoec83yixes4x8swygwqvq
Template:Additional citation needed
10
54081
311504
2026-10-30T19:50:06Z
Isma4l
41797
/* */
311504
wikitext
text/x-wiki
{{ safesubst:<noinclude/>#invoke:Unsubst||date=__DATE__ |$B=
<!--{{Additional citation needed}} begin-->{{Fix
| subst = <includeonly>{{subst:</includeonly><includeonly>substcheck}}</includeonly>
| link = Wikipedia:Xaqiijin
| text = tixraac dheeraad ah aya loo baahan yahay
| class = Template-Fact
| title = {{{reason|Sheegashadan waxay u baahan tahay tixraacyo dheeraad ah oo laga helay ilo lagu kalsoonaan karo.}}}
| date = {{{date|}}}
| cat = [[Category:Lammaanaha dhammaan maqaallada u baahan tixraacyo dheeraad ah]]
| cat-date = Category:Maqaallada u baahan tixraacyo dheeraad ah
}}<!--{{Additional citation needed}} end-->
}}<noinclude>
{{Documentation}}
[[Category:Tusmooyinka muranka tixraaca iyo xaqiijinta|Tixraac Dheeraad Ah Ooo Loo Baahan Yahay]]
</noinclude>
6qt86yuz9zia2aw0l6qqxk40k84f333
Template:Dated maintenance category (articles)
10
54082
311507
2026-10-30T21:05:12Z
Isma4l
41797
/* */
311507
wikitext
text/x-wiki
{{Dated maintenance category
|onlyarticles=yes
|1={{{1|}}}
|2={{{2|}}}
|3={{{3|}}}
|4={{{4|}}}
|5={{{5|}}}
}}<noinclude>
{{documentation|Template:Dated maintenance category/doc}}
</noinclude>
cl1tba6o83bu6hpmnvwvbcse6qwofoo
Template:Soccer icon
10
54083
311513
2026-10-30T21:16:47Z
Isma4l
41797
/* */
311513
wikitext
text/x-wiki
{{Country data {{{1}}}|Soccer icon2|size={{{2|}}}}}<noinclude>
{{documentation|content=
[[Category:Data templates]]
}}</noinclude>
akrngh019ssoyfve518b2dlyxyki4ix
Template:Article stub box/doc
10
54084
311514
2026-10-30T21:19:51Z
Isma4l
41797
/* */
311514
wikitext
text/x-wiki
{{Documentation subpage}}
<!-- Fadlan qaybaha geli meesha loogu talagalay ee ku taal dhammaadka boggan, xiriiriyeyaasha luqadaha kalena geli Wikidata (eeg [[Wikipedia:Wikidata]]) -->
{{lua|Module:Article stub box}}
{{Mbox templates (small)}}
{{Template shortcut|asbox}}
{{High-use}}
Kani waa tusmada '''sanduuqa maqaal-qoraal gaaban''' ('''a'''rticle '''s'''tub '''box'''), waxaana sidoo kale loo yaqaan magaca gaaban ee ''Asbox''. Waa tusmada caadiga ah ee loo isticmaalo abuurista tusmooyin cusub ama cusboonaysiinta kuwa jira ee sanduuqyada maqaal-qoraallada gaagaaban. Waxay taageertaa ku dhowaad dhammaan qaababka tusmooyinka maqaal-qoraallada gaagaaban.
==Isticmaalka==
<syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow: auto">
{{Asbox
| image =
| subject =
| qualifier =
| category =
| name =
}}
</syntaxhighlight>
===''image''===
Kaliya magaca faylka, iyada oo aan lagu darin horgale, tusaale ahaan "image.png" (iyada oo aan la adeegsan calaamadaha xigashada). Sawirka waxaa loo cabbirayaa 40x30px.
===''imageclass''===
Isticmaal {{para|imageclass|skin-invert-image}} sawirrada hal-midabka ah ee ay tahay in midabkooda la rogo marka la adeegsanayo habka mugdiga ah (badanaa faylasha SVG). Eeg {{tl|University-stub}} tusaale ahaan.
===''subject''===
Waxaa la dhigaa ka hor erayga "maqaal" ee tusmada (tusaale ahaan, "taariikh-nololeed", taas oo soo saaraysa "Maqaalkan taariikh-nololeedku waa (...)").
===''qualifier''===
Waxaa la dhigaa erayga "maqaal" ka dib (tusaale ahaan, "ku saabsan muusikiiste", taas oo soo saaraysa "(...) maqaalka ku saabsan muusikiiste waa (...)").
===''category''===
Kaliya magaca qaybta lagu darayo bogagga ay tusmadani ku jirto (tusaale ahaan, "Maqaallada taariikhda ee qoraal-gaaban").
===''name''===
Magaca buuxa ee tusmada maqaal-qoraalka gaaban lafteeda (waxaa loo adeegsadaa tixraacyada gudaha).
Isticmaalkan fudud ayaa ku filan inta badan tusmooyinka maqaal-qoraallada gaagaaban. Xuduudaha dheeraadka ah ee isticmaalka horumarsan ayaa hoos lagu sharxay.
==Qaab-dhismeedka buuxa==
<syntaxhighlight lang="wikitext">
{{Asbox
| image = Ambox style.png
| imageclass = skin-invert-image
| pix =
| subject =
| article =
| qualifier =
| category =
| tempsort =
| category1 =
| tempsort1 =
| note =
| name = {{subst:FULLPAGENAME}}
}}<noinclude>
</noinclude>
</syntaxhighlight>
Qaybaha dheeraadka ah waa in lagu dhex qoraa summadaha {{tag|noinclude}}.
==Xuduudaha==
===<code>icon</code> ama <code>image</code>===
Haddii sawirka lagu soo bandhigo tusmada astaanta, <code>icon</code> waxaa loo dejiyaa qaab-dhismeedka buuxa ee tusmada; taas oo ah magaca tusmada oo lagu daray dood kasta (oo lagu kala saaro '''|'''), iyadoo ay ku jiraan <code>{{</code> iyo <code>}}</code> ee ku wareegsan. Sidoo kale, <code>icon</code> waxaa loo adeegsan karaa in lagu bixiyo qaab-dhismeedka buuxa ee sawirka (oo ay ku jiraan labada qaws ee labajibbaaran ee furitaanka iyo xiritaanka), haddii la doonayo in la isticmaalo dejimo sawir oo gaar ah sida "border". Haddii sawirka si toos ah loo yeero, <code>image</code> wuxuu noqonayaa magaca sawirka. Waxaa sidoo kale loo baahan karaa <code>pix</code>; qiimaha caadiga ah ee <code>pix</code> waa 40x30.
<code>imagealt</code> waxaa loo adeegsan karaa in lagu beddelo qoraalka beddelka ah ee caadiga ah ee sawirka, kaas oo ah "Stub icon". Eeg [[WP:Alternate text for images]].
===<code>pix</code>===
Cabbirka sawirka ee pixels (looma baahna in lagu daro px). Waxaa ''khasab'' ah oo keliya marka la isticmaalayo <code>image</code> oo sawirkaasi u baahan yahay cabbir ka duwan cabbirka ugu badan ee caadiga ah ee 40x30 pixels. (Ogow in, si loo mideeyo qaababka farriimaha maqaal-qoraallada gaagaaban, sawirrada cabbirkoodu yahay 40x30 aad loo doorbido.)
===<code>subject</code> iyo <code>qualifier</code>===
Maqaalkan <code>subject</code> <code>qualifier</code> waa qoraal-gaaban ...
Tusaalooyin:
* Maqaalkan '''juqraafi''' ee '''ku saabsan meel ku taalla Rohan''' waa qoraal-gaaban ...
* Maqaalkan '''fiisigiska aasaasiga ah''' waa qoraal-gaaban ...
* Maqaalkan '''ku saabsan Rudolph, deerada sanka cas leh''' waa qoraal-gaaban ...
===Xuduudaha kale===
{| class="wikitable"
! scope=col | Xuduud
! scope=col | Sharaxaad
|-
| category || Qaybta [[:Category:Stub categories|maqaal-qoraallada gaagaaban]] ee ay tahay in maqaallada la geliyo.
|-
| tempsort || Haddii la dejiyo, tusmada maqaal-qoraalka gaaban [?] (iyo tusmooyin kasta oo kale) waxaa lagu gelinayaa qaybteeda gaarka ah, iyadoo loo kala hormarinayo " " (meel bannaan) oo ay raacdo <code>tempsort</code>; haddii kale, waxaa loo kala hormarinayaa magaca tusmada oo ay ka horreyso " " (meel bannaan).
|-
| category1 || Qayb labaad oo ikhtiyaari ah oo maqaal-qoraallada gaagaaban la gelin karo.
|-
| tempsort1 || Haddii la dejiyo, tusmada maqaal-qoraalka gaaban [?] (iyo tusmooyin kasta oo kale) waxaa lagu gelinayaa qaybteeda gaarka ah, iyadoo loo kala hormarinayo " " (meel bannaan) oo ay raacdo <code>tempsort1</code>; haddii kale, waxaa loo kala hormarinayaa magaca tusmada oo ay ka horreyso " " (meel bannaan).
|-
| category# || Tan iyo markii la sii daayay qaybta [[Module:Asbox|Asbox]], tusmadani waxay hadda taageertaa tiro aan xad lahayn oo qaybo ah. Kaliya ku beddel '#' lambar, tusaale ahaan {{para|category2|Normal stubs}}, {{para|category99|Over-categorized stubs}}, iwm. Dhaqan ahaan, category2 ayaa ahayd tirada ugu badan, sidaas darteed fadlan isticmaal in ka badan 3 oo keliya haddii qaybaha dheeraadka ahi yihiin kuwo gaar ah, taas oo macnaheedu yahay inaanay ahayn qaybo hoose ama kuwo waalid u ah qaybaha kale.
|-
| tempsort# || Si la mid ah xuduudaha category, waxaad isticmaali kartaa tiro kasta oo xuduudaha tempsort ah.
|-
| note || Haddii la dejiyo, qiimaha [?] waxaa lagu dari doonaa tusmada maqaal-qoraalka gaaban isagoo ah qoraal yar.
|-
| name || Magaca buuxa ee bogga tusmada lafteeda.
|-
| demo || Wax saamayn ah kuma laha meel magaca maqaallada. Wuxuu ka hortagaa soo saarista qaybaha. Deji qiime kasta si aad u hawlgeliso. (Xitaa 'no' ama 'false' way hawlgelinayaan!)<br>Haddii demo la dejiyo, wuxuu muujinayaa qaybo-tusaaleed. Haddii {{para|demo|art}} la dejiyo, qaybaha-tusaalaha la muujinayo waxay noqonayaan oo keliya kuwa ka muuqda meel magaca maqaallada (tusaale ahaan, ma jiraan qaybo khalad ama qarsoon). Deji {{para|demo|doc}} si aad sidoo kale u eegto bogga dukumentiga (iyo dhammaan qaybaha). Eeg: [[Template:Asbox/testcases]]
|}
==Tusaalooyin==
===Isticmaalka <code>image</code>===
Waxaa lagu saleeyay {{tl|Akershus-geo-stub}}:
{{demo|br=produces:|demo_kill_categories=yes
|<nowiki>{{asbox
| image = Akershus våpen.svg
| pix = 30
| subject = [[Akershus]] location
| qualifier =
| category = Akershus geography stubs
| tempsort =
| name = Template:Akershus-geo-stub
}}
</nowiki>}}
===Isticmaalka <code>icon</code> iyo <code>category1</code>===
Isticmaalka <code>icon</code> wuxuu xaaladaha qaarkood bixiyaa dabacsanaan ka badan <code>image</code> iyo <code>pix</code>, maadaama lagu isticmaali karo tusmooyin. Waxaa lagu saleeyay {{tl|Wales-footy-bio-stub}}:
{{demo|br=produces:|demo_kill_categories=yes
|<nowiki>{{Asbox
| icon = {{soccer icon|Wales|50}}
| subject = biographical
| qualifier = related to Welsh association football
| category = Welsh football biography stubs
| tempsort = *
| name = Template:Wales-footy-bio-stub
}}
</nowiki>}}
==Waxa halkan ku xiran==
Bogga [{{fullurl:Special:WhatLinksHere/Template:Asbox|hideredirs=1&namespace=10&hidelinks=1}} halkan] waa inuu ka koobnaadaa liis dhammaystiran oo dhammaan tusmooyinka isticmaala tusmadan. Liiskan waxaa lala barbar dhigi karaa liiska jira ee tusmooyinka maqaal-qoraallada gaagaaban si loo aqoonsado tusmooyin cusub oo maqaal-qoraallo gaagaaban ah oo la abuuray iyada oo aan la raacin habraaca. '''Gelinnada ugu dambeeya ayaa sidoo kale ah kuwa ugu dhow ee la abuuray.'''
==Bar-ka hagidda==
Tusmadani waxay ka kooban tahay...
<syntaxhighlight lang="wikitext">{{Navbar |{{{name}}} |mini=yes |style=position:absolute;right:15px;font-size:smaller;display:none;}}</syntaxhighlight>
...taas oo oggolaanaysa in CSS lagu qeexo saddexda xiriiriye ee tusmada maqaal-qoraalka gaaban ee la bixiyay (eeg [[Special:PermaLink/313089738#Navbar|doodda]]). Saamaynta kale ee ka dhalan karta ayaa ah in bogga wadahadalka ee aan jirin ee tusmada maqaal-qoraalka gaaban uu ka muuqan karo [[Special:WantedPages]].
==Xogta tusmada==
{{TemplateData header}}
<templatedata>
{
"description": "Tusmada caadiga ah ee loo isticmaalo abuurista tusmooyin cusub ama cusboonaysiinta tusmooyinka sanduuqyada maqaal-qoraallada gaagaaban ee jira.",
"params": {
"category": {
"label": "Qaybta maqaal-qoraallada gaagaaban",
"type": "wiki-page-name",
"description": "Qaybta ay tusmadan maqaal-qoraalka gaaban gelinayso bogagga.",
"required": true
},
"subject": {
"label": "Mawduuca",
"description": "Mawduuca qaybta tusmada maqaal-qoraalka gaaban.",
"suggested": true
},
"qualifier": {
"label": "Faahfaahinta mawduuca",
"description": "Mawduuca hoose ee qaybta tusmada maqaal-qoraalka gaaban."
},
"image": {
"label": "Sawirka astaanta",
"type": "wiki-file-name",
"description": "Sawirka loo adeegsanayo astaan ahaan gudaha tusmada.",
"suggested": true
},
"imageclass": {
"label": "Fasalka CSS ee sawirka astaanta",
"description": "U deji skin-invert-image si astaamaha madow ay caddaan u noqdaan marka lagu daawanayo habka mugdiga ah."
},
"imagealt": {
"label": "Qoraalka beddelka ah ee astaanta",
"description": "Qoraalka beddelka ah ee astaanta, gaar ahaan akhristayaasha shaashadda.",
"default": "Stub icon",
"suggested": true
},
"pix": {
"label": "Cabbirka astaanta",
"description": "Cabbirka lagu soo bandhigayo astaanta."
},
"icon": {
"label": "Astaan",
"description": "Astaanta lagu muujinayo tusmada.",
"suggested": true
},
"article": {
"label": "Magaca bogga",
"description": "Eray ka duwan 'article' oo lagu adeegsanayo tusmada."
},
"note": {
"label": "Qoraal dheeraad ah",
"description": "Qoraal yar oo ku saabsan maqaal-qoraalka gaaban, kaas oo ka hooseeya qoraalka ugu weyn."
},
"name": {
"label": "Magaca tusmada",
"description": "Magaca tusmada.",
"type": "string",
"autovalue": "{{subst:FULLPAGENAME}}"
},
"category1": {
"label": "Qaybta labaad ee maqaal-qoraallada gaagaaban",
"type": "wiki-page-name",
"description": "Qayb labaad oo tusmadan maqaal-qoraalka gaaban ay bogagga gelinayso."
},
"category2": {
"label": "Qaybta saddexaad ee maqaal-qoraallada gaagaaban",
"type": "wiki-page-name",
"description": "Qayb saddexaad oo tusmadan maqaal-qoraalka gaaban ay bogagga gelinayso."
},
"tempsort": {
"label": "Horgalaha kala-hormarinta qaybta maqaal-qoraallada gaagaaban",
"description": "Haddii loo dejiyo qiime aan ahayn 'no', wuxuu noqonayaa horgale lagu kala hormarinayo bogagga qaybta."
},
"tempsort1": {
"label": "Horgalaha kala-hormarinta qaybta saddexaad ee maqaal-qoraallada gaagaaban",
"description": "Haddii loo dejiyo qiime aan ahayn 'no', wuxuu noqonayaa horgale lagu kala hormarinayo bogagga qaybta saddexaad."
},
"demo": {
"label": "Ka hortagga soo saarista qaybaha",
"type": "string",
"description": "Wax saamayn ah kuma laha meel magaca maqaallada. Wuxuu ka hortagaa soo saarista qaybaha. Deji qiime kasta si aad u hawlgeliso. (Xitaa 'no' ama 'false' way hawlgelinayaan!) Haddii la dejiyo, wuxuu muujinayaa qaybo-tusaaleed. Haddii loo dejiyo 'art', qaybaha-tusaalaha la muujinayo waxay noqonayaan oo keliya kuwa ka muuqda meel magaca maqaallada (tusaale ahaan, ma jiraan qaybo khalad ama qarsoon). U deji 'doc' si aad sidoo kale u eegto bogga dukumentiga (iyo dhammaan qaybaha)."
}
}
}
</templatedata>
==Eeg sidoo kale==
* [[Wikipedia talk:WikiProject Stub sorting/Archive11#Stub template standardisation]]
{{Mbox templates see also}}
<includeonly>{{Sandbox other|
| <!-- Qaybaha hoose ku dar, xiriiriyeyaasha luqadaha kalena geli Wikidata -->
[[Category:Mbox and messagebox templates]]
[[Category:Stub message templates| ]]
}}</includeonly>
nq6g4ls4q7niu3pnsc886faotvstezo
Template:Mbox templates (small)
10
54085
311516
2026-10-30T21:21:45Z
Isma4l
41797
/* */
311516
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Template:Mbox templates]]
3roapuq19u83sh5vfmb8p0k7ayq68av
Template:University-stub
10
54086
311517
2026-10-30T21:24:09Z
Isma4l
41797
/* */
311517
wikitext
text/x-wiki
{{asbox
| image = Graduation hat.svg
| imageclass=skin-invert-image
| pix = 40
| subject =
| qualifier = ku saabsan jaamacad ama machad kale oo waxbarasho sare
| category = Qoraallo gaagaaban oo jaamacado ku saabsan
| tempsort =
| name = Template:University-stub
}}<noinclude>
[[Category:Universities and colleges stub templates|*]]
[[Category:WikiProject Higher education templates]]
</noinclude>
3ckjatv3oj44j2i1wd8rrva11ls715m
Template:Akershus-geo-stub
10
54087
311518
2026-10-30T21:27:12Z
Isma4l
41797
Bog cusub: <!-- Koodhka tusmadan waxaa tusaale ahaan loogu adeegsadaa [[Template:Asbox/doc]]. Haddii aad wax ka beddesho tusmadan, fadlan sidoo kale isbeddelka u dhigma ku samee [[Template:Asbox/doc]]. Waad mahadsan tahay. -->{{asbox | image = Akershus_våpen.svg | pix = 30 | subject = Goobta [[Akershus]] | qualifier = | category = Qoraallo gaagaaban oo juqraafiyadda Akershus ku saabsan<!-- Marka ay jiraan 60 qoraal oo gaagaaban ama ka badan, fadlan samee qaybta:Qoraallo gaagaa...
311518
wikitext
text/x-wiki
<!-- Koodhka tusmadan waxaa tusaale ahaan loogu adeegsadaa [[Template:Asbox/doc]]. Haddii aad wax ka beddesho tusmadan, fadlan sidoo kale isbeddelka u dhigma ku samee [[Template:Asbox/doc]]. Waad mahadsan tahay.
-->{{asbox
| image = Akershus_våpen.svg
| pix = 30
| subject = Goobta [[Akershus]]
| qualifier =
| category = Qoraallo gaagaaban oo juqraafiyadda Akershus ku saabsan<!-- Marka ay jiraan 60 qoraal oo gaagaaban ama ka badan, fadlan samee qaybta:Qoraallo gaagaaban oo juqraafiyadda gobolka Akershus ku saabsan -->
| tempsort = Akershus
| name = Template:Akershus-geo-stub
}}
<noinclude>
[[Category:Norway stub templates]]
</noinclude>
ngupecahlf7awimmcewuj2hctxhewe5
Template:Demo
10
54088
311520
2026-10-30T21:31:34Z
Isma4l
41797
/* */
311520
wikitext
text/x-wiki
{{#invoke:Demo|main}}<noinclude>{{documentation}}</noinclude>
qo8uxqtbhlvri8ihi5293by4l1j4soc
Module:Demo
828
54089
311521
2026-10-30T21:33:11Z
Isma4l
41797
Abuuray
311521
Scribunto
text/plain
local p = {}
--waxay abuurtaa shay qaab-dhismeed oo aan geli karin mid ka mid ah doodaha waalidka
--ilaa miis ay ku jiraan liiska furayaasha ee aan la dhaxlin la bixiyo
function disinherit(frame, onlyTheseKeys)
local parent = frame:getParent() or frame
local orphan = parent:newChild{}
orphan.getParent = parent.getParent --waxay soo celisaa nil
orphan.args = {}
if onlyTheseKeys then
local family = {parent, frame}
for f = 1, 2 do
for k, v in pairs(family[f] and family[f].args or {}) do
orphan.args[k] = orphan.args[k] or v
end
end
parent.args = mw.clone(orphan.args)
setmetatable(orphan.args, nil)
for _, k in ipairs(onlyTheseKeys) do
rawset(orphan.args, k, nil)
end
end
return orphan, parent
end
function getSeparator(args, default)
local br = tonumber(args.br) and ('<br>'):rep(args.br) or args.br
local sep = args.sep or br or default
return #sep > 0 and ' ' .. sep .. ' ' or sep
end
function p.get(frame, arg, passArgs)
local orphan, frame = disinherit(frame, passArgs and {arg or 1})
local code = frame.args[arg or 1] or ''
if code:match'UNIQ%-%-nowiki' then
code = mw.text.unstripNoWiki(code)
:gsub('<', '<')
:gsub('>', '>')
:gsub('"', '"')
-- Beddel `}%-` zu `}-` sababtoo ah dhibaato server-ka ah oo keenta
-- =mw.text.unstripNoWiki(mw.getCurrentFrame():preprocess('<nowiki>}-</nowiki>'))
-- in ay soo saarto `}-` halkii ay ka noqon lahayd `}-`, halka ay sax ku tahay `<nowiki>} -</nowiki>`
:gsub('}%-', '}-')
-- Sidoo kale leh `-{`
:gsub('%-{', '-{')
end
local kill_categories = frame.args.demo_kill_categories or frame.args.nocat
return {
source = code,
output = orphan:preprocess(code):gsub(kill_categories and '%[%[Category.-%]%]' or '', ''),
frame = frame
}
end
function p.main(frame, demoTable)
local show = demoTable or p.get(frame)
local args = show.frame.args
if show[args.result_arg] then
return show[args.result_arg]
end
local yesno = require('Module:Yesno')
args.reverse = yesno(args.reverse, false)
args.sep = getSeparator(args, '')
local source = frame:extensionTag{
name = 'syntaxhighlight',
args = {
lang = 'wikitext',
style = args.style
},
content = show.source
}
return args.reverse and
show.output .. args.sep .. source or
source .. args.sep .. show.output
end
-- Shaqo beddel ah oo soo celinaysa natiijo dhex-dhexaad ah (inline)
function p.inline(frame, demoTable)
local show = demoTable or p.get(frame)
local args = show.frame.args
if show[args.result_arg] then
return show[args.result_arg]
end
local yesno = require('Module:Yesno')
args.reverse = yesno(args.reverse, false)
args.sep = getSeparator(args, args.reverse and '←' or '→')
local source = frame:extensionTag{
name = 'syntaxhighlight',
args = {
lang = 'wikitext',
inline = true,
style = args.style
},
content = show.source
}
return args.reverse and
show.output .. args.sep .. source or
source .. args.sep .. show.output
end
--gudbinta doodaha ee module kale adigoon ka hor marin habaynta hordhaca ah
function p.module(frame)
local orphan, frame = disinherit(frame, {
'demo_template',
'demo_module',
'demo_module_func',
'demo_main',
'demo_sep',
'demo_br',
'demo_result_arg',
'demo_kill_categories',
'nocat'
})
local template = frame.args.demo_template and 'Template:'..frame.args.demo_template
local demoFunc = frame.args.demo_module_func or 'main\n'
local demoModule = require('Module:' .. frame.args.demo_module)[demoFunc:match('^%s*(.-)%s*$')]
frame.args.br, frame.args.result_arg = frame.args.demo_sep or frame.args.demo_br, frame.args.demo_result_arg
local kill_categories = frame.args.demo_kill_categories or frame.args.nocat
if demoModule then
local named = {insert = function(self, ...) table.insert(self, ...) return self end}
local source = {insert = named.insert, '{{', frame.args.demo_template or frame.args.demo_module, '\n'}
if not template then
source:insert(2, '#invoke:'):insert(4, '|'):insert(5, demoFunc)
end
local insertNamed = #source + 1
for k, v in pairs(orphan.args) do
local nan, insert = type(k) ~= 'number', {v}
local target = nan and named or source
target:insert'|'
if nan then
target:insert(k):insert'=':insert'\n'
table.insert(insert, 1, #target)
end
target:insert(unpack(insert))
local nowiki = v:match('nowiki')
if nowiki or v:match('{{.-}}') then
orphan.args[k] = frame:preprocess(nowiki and mw.text.unstripNoWiki(v) or v)
end
end
source:insert'}}'
table.insert(source, insertNamed, table.concat(named))
return p.main(orphan, {
source = table.concat(source), "<>'|=~",
output = tostring(demoModule(orphan)):gsub(kill_categories and '%[%[Category.-%]%]' or '', ''),
frame = frame
})
else
return "ERROR: Invalid module function: "..demoFunc
end
end
return p
a9lfeq3glk86vj4n7xjo24itpni4o0r
Template:Wales-footy-bio-stub
10
54090
311522
2026-10-30T21:34:36Z
Isma4l
41797
/* */
311522
wikitext
text/x-wiki
<!-- Koodhka tusmadan waxaa tusaale ahaan loogu adeegsadaa [[Template:Asbox/doc]]. Haddii aad wax ka beddesho tusmadan, fadlan sidoo kale isbeddelka u dhigma ku samee [[Template:Asbox/doc]]. Waad mahadsan tahay.
-->{{asbox
| icon = {{Soccer icon|Wales|50}}
| subject = taariikh-nololeed
| qualifier = la xiriira kubadda cagta Wales
| category = Qoraallo gaagaaban oo taariikh-nololeedka ciyaartoyda kubadda cagta Wales ku saabsan
| tempsort = *
| name = Template:Wales-footy-bio-stub
}}
<noinclude>
[[Category:Association football stub templates]]
[[Category:Wales stub templates|footy]]
</noinclude>
m67ufvh78arda0lemtf72628kmj9hth
Template:Empty section
10
54091
311523
2026-10-30T21:35:48Z
Isma4l
41797
/* */
311523
wikitext
text/x-wiki
{{ {{{|safesubst:}}}#invoke:Unsubst||date=__DATE__ |$B=
<!--{{Empty section}} begin-->{{Ambox
| name = Empty section
| subst = <includeonly>{{subst:substcheck}}</includeonly>
| type = content
| small = {{{small|left}}}
| image = [[File:Wiki letter w cropped.svg|20px|alt=[astaan]]]
| text = '''Qaybtani waa madhan tahay.''' {{#if:{{{comment|}}}|{{Terminate sentence|{{{comment}}}}}}} Waad ka caawin kartaa adigoo [{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=edit§ion={{{section|}}}}} ku daraya nuxur].{{#if: {{{find|}}} | {{br}}{{find sources mainspace|{{{find|{{ARTICLENAME}} }}} | {{{find2|}}} }} |}}
| cat = Maqaallo u baahan ballaarin
| all = Dhammaan maqaallada u baahan ballaarin
| date = {{{date|}}}
| cat2 = Maqaallo leh qaybo madhan
| all2 = Dhammaan maqaallada leh qaybo madhan
| date2 = {{{date|}}}
}}<!--{{Empty section}} end-->
}}<noinclude>
{{Documentation}}
</noinclude>
66m1f5dkp1i7i3reey3o087nc8t40pj
Template:Expand section
10
54092
311524
2026-10-30T21:37:02Z
Isma4l
41797
/* */
311524
wikitext
text/x-wiki
{{ {{{|safesubst:}}}#invoke:Unsubst||date=__DATE__ |$B=
<!--{{Empty section}} begin-->{{Ambox
| name = Empty section
| subst = <includeonly>{{subst:substcheck}}</includeonly>
| type = content
| small = {{{small|left}}}
| image = [[File:Wiki letter w cropped.svg|20px|alt=[astaan]]]
| text = '''Qaybtani waa madhan tahay.''' {{#if:{{{comment|}}}|{{Terminate sentence|{{{comment}}}}}}} Waad ka caawin kartaa adigoo [{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=edit§ion={{{section|}}}}} ku daraya nuxur].{{#if: {{{find|}}} | {{br}}{{find sources mainspace|{{{find|{{ARTICLENAME}} }}} | {{{find2|}}} }} |}}
| cat = Maqaallo u baahan ballaarin
| all = Dhammaan maqaallada u baahan ballaarin
| date = {{{date|}}}
| cat2 = Maqaallo leh qaybo madhan
| all2 = Dhammaan maqaallada leh qaybo madhan
| date2 = {{{date|}}}
}}<!--{{Empty section}} end-->
}}<noinclude>
{{Documentation}}
</noinclude>
66m1f5dkp1i7i3reey3o087nc8t40pj
Template:Data missing
10
54093
311525
2026-10-30T21:38:23Z
Isma4l
41797
/* */
311525
wikitext
text/x-wiki
{{ {{{|safesubst:}}}#invoke:Unsubst||date=__DATE__|$B=
{{Category handler
|main={{Fix/category
|cat-date=Category:Data missing
|cat=[[Category:All articles with lists with data missing]]
|date={{{date|}}}
}}
|subpage=no
}}<span style="white-space:nowrap;font-size:85%;">[<i>[[:en:Wikipedia:Cleanup|<span title="Qoraalkan waxaa ka maqan xog.{{#if:{{{date|}}}| ({{{date}}})}}">{{#ifeq:{{{1|}}}|?|?|xog maqan}}</span>]]</i>]</span>
}}<noinclude>
{{Documentation}}
</noinclude>
fwm1pakdhzg6awijfd6d5hcynz5gmmo
Template:Mbox templates see also
10
54094
311526
2026-10-30T21:39:51Z
Isma4l
41797
/* */
311526
wikitext
text/x-wiki
{{align|right|{{vte|v|e|template=Template:Mbox templates see also}}}}Waxaa jira toddoba tusmo oo guud oo ka tirsan qoyska [[Module:Message box]]:
* {{tl|Ambox}}, waxaa loo adeegsadaa sanduuqyada farriimaha ee bogagga maqaallada.
* {{tl|Cmbox}}, waxaa loo adeegsadaa sanduuqyada farriimaha ee bogagga qaybaha.
* {{tl|Imbox}}, waxaa loo adeegsadaa sanduuqyada farriimaha ee bogagga faylasha (sawirrada).
* {{tl|Tmbox}}, waxaa loo adeegsadaa sanduuqyada farriimaha ee bogagga wadahadalka.
* {{tl|Fmbox}}, waxaa loo adeegsadaa sanduuqyada farriimaha ee madaxyada iyo gunaanadyada bogagga.
* {{tl|Ombox}}, waxaa loo adeegsadaa sanduuqyada farriimaha ee noocyada kale ee bogagga.
* {{tl|Mbox}}, waxaa loo adeegsadaa sanduuqyada farriimaha ee ka shaqeeya [[Wikipedia:Namespace|meelaha magacyada]] kala duwan, isla markaana muuqaalkooda u beddela si waafaqsan meesha magaca ay ku jiraan.
Tusmooyin kale oo guud oo si dhow ula xiriira:
* {{tl|Article stub box}}, waxaa loo adeegsadaa sanduuqyada farriimaha ee maqaal-qoraallada gaagaaban.
* {{tl|Dmbox}}, waxaa loo adeegsadaa sanduuqyada farriimaha ee bogagga kala saaridda ama bogagga tusmada kooxaha.
* {{tla|Ivory messagebox|Ivmbox}}, waa sanduuq fudud oo ballaciisu yahay kan bogga oo dhan, lehna asal fool-maroodi ah oo caadi ah, waxaana loogu talagalay in lagu muujiyo farriimaha ama ogeysiisyada muhiimka ah.
* {{tl|Hmbox}}<noinclude>
{{Documentation}}
</noinclude>
mbqa1uzayw0lzqqgdzhvflnvucopkew
Template:Vte
10
54095
311527
2026-10-30T21:41:29Z
Isma4l
41797
/* */
311527
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Template:VTE]]
fjo8dw2oc2s764symhyllp6sgfeirfp
Template:Tla
10
54096
311528
2026-10-30T21:42:29Z
Isma4l
41797
/* */
311528
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Template:Template link with alternate text]]
ggvgm9a3ptkg9fxfdpmz1zgtd1091ck
Template:Template link with alternate text
10
54097
311529
2026-10-30T21:42:59Z
Isma4l
41797
/* */
311529
wikitext
text/x-wiki
{{Tlg|subst={{{subst|}}}|nowrap={{{nowrap|}}}|{{{1|}}}<!--
-->|alttext{{#ifeq:{{{2}}}|{{{2|x}}}||x}}={{{2}}}<!--
-->|3{{#ifeq:{{{3}}}|{{{3|x}}}||x}}={{{3}}}<!--
-->|4{{#ifeq:{{{4}}}|{{{4|x}}}||x}}={{{4}}}<!--
-->|5{{#ifeq:{{{5}}}|{{{5|x}}}||x}}={{{5}}}<!--
-->|6{{#ifeq:{{{6}}}|{{{6|x}}}||x}}={{{6}}}<!--
-->|7{{#ifeq:{{{7}}}|{{{7|x}}}||x}}={{{7}}}<!--
-->|8{{#ifeq:{{{8}}}|{{{8|x}}}||x}}={{{8}}}<!--
-->|9{{#ifeq:{{{9}}}|{{{9|x}}}||x}}={{{9}}}<!--
-->|10{{#ifeq:{{{10}}}|{{{10|x}}}||x}}={{{10}}}<!--
-->|11{{#ifeq:{{{11}}}|{{{11|x}}}||x}}={{{11}}}<!--
-->|12{{#ifeq:{{{12}}}|{{{12|x}}}||x}}={{{12}}}}}<noinclude>
{{Documentation}}
</noinclude>
ekbj8d6mb201bbowib5w307op3y4n8t
Template:Blanked IP talk
10
54098
311531
2026-10-31T10:17:41Z
Isma4l
41797
Abuuray
311531
wikitext
text/x-wiki
{{{{{|safesubst:}}}#invoke:Unsubst||$B=<div style="padding:0 1em; font-style:italic; width:80%; margin:1em auto; border:1px solid #aaa;"><!-- Waxaan rabnaa kala fogaanshaha faqradaha, sidaas darteed tan ha ku qorin isla sadar-kan. -->
Tafatirayaal aan isdiiwaangelin oo isticmaalayay cinwaankan IP-ga ayaa sannado ka hor farriimo ku helay boggan wadahadalka. Maadaama isticmaalayaasha cinwaanka IP-ga ay u badan tahay inay isbedddeleen, farriimahan waa laga saaray. Waxaa laga daawan karaa [[Special:PageHistory/{{FULLPAGENAMEE}}|taariikhda bogga]].
</div>}}<noinclude>
{{Documentation}}
</noinclude>
q8snzmdp8xqhf3smtn1h512gemwlrvf
Template:Older warnings
10
54099
311532
2026-10-31T10:18:24Z
Isma4l
41797
Abuuray
311532
wikitext
text/x-wiki
{{{{{|safesubst:}}}#invoke:Unsubst||$B={{tmbox
|image = [[File:ClockIcon.svg|25px]]
|style = background-color: var(--background-color-base, #fff); color: inherit; font-style: italic;
|text = Digniino hore iyo/ama faallooyin kale oo ku jiray boggan waa la saaray, balse weli waxaa laga daawan karaa [{{fullurl:{{FULLPAGENAMEE}}|action=history}} taariikhda bogga].
}}}}<noinclude>
{{documentation}}
</noinclude>
tcehel2frevacem2im63hrzjm6vhbt4
Template:Old IP warnings top
10
54100
311533
2026-10-31T10:19:13Z
Isma4l
41797
Abuuray
311533
wikitext
text/x-wiki
__TOC__
<!-- Template:Old IP warnings top -->{| class="mw-collapsible mw-collapsed mw-archivedtalk" style="text-align: left; border: 0px; margin-top: 0.2em;"
|-
! style="background-color: #f2dfce;text-align:center;" | {{{icon|[[File:Ambox warning pn.svg|20px|alt=|link=]] }}} {{{reason|Cinwaankan IP-ga ee la wadaago waxaa loo jeediyay digniino badan sababo la xiriira wax-ka-beddello aan habboonayn. Maadaama isticmaalayaal kala duwan ay adeegsan karaan cinwaankan IP-ga, digniinahan qaarkood waxaa laga yaabaa in aanay hadda khusayn. Guji [muuji] ee dhinaca midig si aad u aragto dhammaan digniinihii iyo/ama xannibaadihii hore.}} {{#if: {{{1|}}} | <br/>{{{1}}}|}}
|-
| style="text-align:center;" | ''Kuwa soo socda waa diiwaanka digniinihii iyo/ama xannibaadihii hore ee cinwaankan IP-ga loo reebay. <span style="color:red;">'''Fadlan ha beddelin.'''</span>''
|-
| style="border: solid 1px silver; padding: 8px; background-color: white;" |
<div style="vertical-align:top;">
<noinclude></div>
|}{{Documentation}}</noinclude>
5r0b8n6hzg76w8yck8yfbqt44wd9xef
311534
311533
2026-10-31T10:20:33Z
Isma4l
41797
311534
wikitext
text/x-wiki
__TOC__
<!-- Template:Old IP warnings top -->{| class="mw-collapsible mw-collapsed mw-archivedtalk" style="text-align: left; border: 0px; margin-top: 0.2em;"
|-
! style="background-color: #f2dfce;text-align:center;" | {{{icon|[[File:Ambox warning pn.svg|20px|alt=|link=]] }}} Cinwaankan IP-ga ee la wadaago waxaa loo jeediyay digniino badan sababo la xiriira wax-ka-beddello aan habboonayn. Maadaama isticmaalayaal kala duwan ay adeegsan karaan cinwaankan IP-ga, digniinahan qaarkood waxaa laga yaabaa in aanay hadda khusayn. Guji [muuji] ee dhinaca midig si aad u aragto dhammaan digniinihii iyo/ama xannibaadihii hore.{{#if: {{{1|}}} | <br/>{{{1}}}|}}
|-
| style="text-align:center;" | ''Kuwa soo socda waa diiwaanka digniinihii iyo/ama xannibaadihii hore ee cinwaankan IP-ga loo reebay. <span style="color:red;">'''Fadlan ha beddelin.'''</span>''
|-
| style="border: solid 1px silver; padding: 8px; background-color: white;" |
<div style="vertical-align:top;">
<noinclude></div>
|}{{Documentation}}</noinclude>
trlue5qr3n0lalxlve59v53lwrhey1m
Template:Old IP warnings bottom
10
54101
311535
2026-10-31T10:21:37Z
Isma4l
41797
Abuuray
311535
wikitext
text/x-wiki
<includeonly></div>
|} <!-- Jar oo ku dheji sadar-kan (iyo summadda /div ee kore) meel ka sii hooseysa bogga si aad u kaydiso digniinihii kale ee duugoobay. Macnaha "duugoobay" wuu kala duwanaan karaa, balse fasiraad macquul ah waa wax ka badan 2 bilood. --><!-- Template:Old IP warnings bottom --><br/></includeonly><noinclude>
{{Documentation|Template:Old IP warnings top/doc}}
[[Category:Wikipedia archived wrapper templates]]
</noinclude>
9gcnzeqsavgjitf9q443xgy9b5dz0lv