Wikipedia sowiki https://so.wikipedia.org/wiki/Bogga_Hore MediaWiki 1.48.0-wmf.1 first-letter Media Special Talk User User talk Wikipedia Wikipedia talk File File talk MediaWiki MediaWiki talk Template Template talk Help Help talk Category Category talk Portal Portal talk TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk Kismaayo 0 1919 311620 303295 2026-11-02T03:25:35Z InternetArchiveBot 28368 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 311620 wikitext text/x-wiki '''Kismayo''' ( [[Af Soomaali|Somali]] : Kismaayo , [[Carabi]] : كيسمايو , Kīsmāyū ; [[Talyaaniga]] : Chisimaio ) waa magaalo deked ku taal konfurta [[Jubbada Hoose]] (Jubbada Hoose) ee dalka [[Soomaaliya]] . Waa magaalo madaxda maamul goboleedka [[Jubaland]] .{{Infobox settlement | official_name = Kismaayo | native_name = كيسمايو | other_name = | settlement_type = Magaalo | image_skyline = File:Kismayo.jpg | imagesize = | image_caption = Dulmarka Kismaayo | image_blank_emblem = | blank_emblem_type = | nickname = | motto = | image_map = | mapsize = | map_caption = Goobta Kismaayo Soomaaliya | pushpin_map = Somalia | pushpin_label_position = | pushpin_mapsize = | pushpin_map_caption = Goobta Kismaayo Soomaaliya | pushpin_relief = | coordinates = | subdivision_type = Wadanka | subdivision_name = {{flag|Somalia}}<br> | subdivision_type1 = Maamul Goboleedka | subdivision_type2 = Gobolka | subdivision_type4 =Degmo | subdivision_name1 = {{flag|Jubaland}} | subdivision_name2 = [[Jubbada Hoose]] | subdivision_name4 =[[Kismayo]] | established_title = | established_date = | parts_type = | parts_style = para | p1 = <!-- Politics -----------------> | government_footnotes = | government_type = | leader_title = | leader_name = | leader_title1 = | leader_name1 = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_magnitude = | area_total_km2 = | area_land_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = 22.5 | population_total = 234,852 | population_as_of = 2014 | population_footnotes =<ref> [https://populationstat.com/somalia/kismaayo Dadka ku nool Kismaayo, magaalada iyo magaalada]</ref> | population_density_km2 = | population_urban = 458,000 | population_note = | postal_code_type = | postal_code = | area_code = | unemployment_rate = | website = | timezone = [[East Africa Time|EAT]] | utc_offset = +3 | blank_name = | blank_info = | name = }} Magaaladu waxa ay 528 kiiloomitir (328 mayl) koonfur-galbeed kaga beegan tahay caasimadda [[Muqdisho]] , una dhow afka [[Wabiga Jubba|webiga Jubba]] , halkaas oo uu ka soo galo [[badweynta Hindiya]] .Sida laga soo xigtay hay'adda [[Qaramada Midoobay]] u qaabilsan horumarinta , magaalada Kismaayo waxaa ku noolaa ku dhawaad ​​89,333 sanadkii 2005. Xilliyadii qarniyadii dhexe, Kismaayo iyo nawaaxigeeda waxay ka mid ahayd [[Boqortooyadii Ajuuraan]] ee ka talin jirtay inta badan koonfurta [[Soomaaliya]] iyo bariga [[Itoobiya]] , iyadoo dhulkeedu uu gaarayey ilaa Xaafuun oo waqooyi ah, ilaa Qelaafo oo galbeed ah, ilaa Kismaayo oo dhanka koonfureed ah. Xilligii hore ee casriga ah , Kismaayo waxaa ka talinayey Saldanada Geledi iyo 1800-aadkii dambe, Boqortooyadii Boqow. Boqortooyadu waxay ugu dambayntii la gashay Somaliland-talyaani 1925/6 kadib markii uu geeriyooday suldaankii ugu dambeeyay ee Cismaan Axmed . Xornimadii ka dib 1960kii, magaalada waxaa laga dhigay xarunta degmada Kismaayo ee rasmiga ah . Magaalada Kismaayo waxaa ka dhacay dagaallo badan oo ka dhacay dagaalladii sokeeye , laga soo billaabo horraantii sagaashameeyadii. Dabayaaqadii 2006, Islaamiyiinta xiriirka la leh Al-Shabaab ayaa qabsaday inta badan magaalada. Si dib loogula wareego lahaanshaha dhulkaas, waxaa sanadkii 2010-kii lagu dhawaaqay maamul goboleed cusub oo loo bixiyay Azania ,waxaana si rasmi ah loo sameeyay 2011. Bishii September 2012, ciidamada dowladda Soomaaliya iyo kuwa [[Ciidamada Midowga Afrika|AMISOM]] ayaa magaalada dib ugala wareegay kooxda [[Al-Shabaab]] . Maamulka KMG ah ee Juba ayaa la aas aasay lana aqoonsaday sanadkii 2013. == Degmooyinka Gobolka Jubbada Hoose == * [[Kismayo]] oo caasimadda ah ahana magaalada Afarad ee ugu wayn soomaaliya Afmadoow,Jamaame,Badhaadhe, beerxaani, beerxaani waxaa hoos yimaado hoosingaw maxamud xareed oo geel ku raaci jiray == Xaafadaha Kismayo == Kismaayo waxay ka koobanan jirtay dagaaladii ka hor 4 Xaafadood oo waawayn. waxayna kala yihiin: [[Xaafada farjanno|Farjanno]], [[Faanoole (kismaayo)|Faanoole]], [[Xaafada calanleey|Calanleey]],iyo [[Xaafada shaqaalaha|Shaqaalaha]]. hada waxaa lagu daray 2 xaafad oo kala ah [[Isku fIlan (kismaayo)|ISKU FILAN]] iyo [[Xaafada Guulwade|GUULWADE]] == Kista, Caasimada sedexaad ee Soomaaliya == [[Muqdisho]] [[Hargaysa]] [[Kismayo]] iyo [[Baydhabo]] ayaa balaartay iyaga oo saldhig u ahaa labadii gumayste ee wadanka soo kala maamulay, Talyaaniga iyo Ingiriiska, sida ay isugu xigaan. Kismaayo waa caasimada afaraad ee Soomaaliya xiligii xukumadii siyaad bare waxayna ku taalaa koonfurta fog ee [[Soomaaliya]]. Waxaa magaalada xariir dhaqaale la leh magaalooyinka waawayn ee dhaca somalia iyo weliba gobolka somalida ee kenya oo la dhihi karo waa magaalooyin ay mataano yihiin . Ganacsiga Kismaayo wuxuu gaaraa dhamaan gobolada Soomaalida [[Kenya]] ilaa wadanka Itoobiya. waana magaalo caan ku ah dhoofinta dhuxusha iyo ganacsiyo kale oo waweyn Waa gobolada ugu qanisan Somalia Jubooyinka haddii ay tahay xoolo beero bad iwm, == Waxbarashada == Magaalada Kismaayo waa isha dhaqaalaha Dowlad goboledka jubaland : waxaa ku yaal 4 dugsi sare iyo wax ka badan 7 dugsi hoose dhexe. Afarta dugsiyada sare waxaa kamid ah Iskuulka Max'ed Jaamac, Faanoole, Jubba, Guulwade iyo weliba dugsiga Axmed Bin Xambal. Bahda waxbarashada ee degmada Kismaayo iyo guud ahaanba gobolka J/hoose waxay ku mideeysanyihiin dallad lagu magacaabo (JEN) JUbba Education Network, taasoo saldhigeedu yahay Kismaayo. Sidoo kale magaalada Kismaayo ayaa waxaa siweyn looga bartaa culuumta kala duwan ee diinta Islaamka, iyadoo ay magaalada ku yaallaan madaaris kala duwan oo lagu barta diinta suuban ee islaamka. ==Tirakoobka dadweynaha== Magaalada Kismaayo oo ah magaalo muhiim ah oo ku taal koonfurta Soomaaliya ayaa caan ku ah dadyow kala duwan. [[Mareexaan|Beesha Mareexaan]] (oo ka mid ah beelaha Daarood ) ayaa loo malaynayaa in ay ahaayeen kooxda ugu saamaynta badan ee magaalada xiliyadii 90 aadkii , iyadoo muddo dheer awood ku lahayd tirakoobka deegaanka, isku xirnaanta federaalka, iyo saameynta ay ku leedahay qaabdhismeedka ciidamada. [[Ogaadeen|Beesha Ogaadeen]] (Maxamed Zubeyr) ayaa iyana ku sugan magaalada, inkastoo doorkooda siyaasadeed uu muran ka dhashay. Maamulka Axmed Madoobe, oo ah Qabqable Ogadeen , ayaa sheeganaya in uu Kismaayo ka taliyo maamulka Jubbaland. Si kastaba ha ahaatee, waxaa maamulkiisa diiday dowladda Federaalka ah ee Soomaaliya oo uu ugu horreeyo Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud oo ku dhawaaqay in madaxda Jubaland aysan lahayn sharci dastuuri ah, isla markaana aan la aqoonsaneyn federaalka. Beelaha kale ee deggan magaalada Kismaayo waxaa ka mid ah Biimaal iyo [[Beesha reer maxamed Maxad case|Beesha Reer Maxamed]] oo ka tirsan [[Gadabuursi]] (Oo labaduba Dir ah ) oo ah laba qabiil oo taariikhiyan ah oo muhiim ah oo asal ahaan ka soo jeeda gobolka; Tunni, ( Digil–Mirifle / Raxanweyn ), oo ah qabiilka beeraleyda-xoolo dhaqatada ah ee ka soo jeeda gobollada Shabeellaha Hoose iyo Jubbooyinka; Somali Bantu ( Jareer ), waa bulsho taariikh ahaan la faquuqo oo leh hiddo kala duwan; Bajuni (dadka laga tirada badan yahay ee xeebta), koox xeebeed leh caadooyin badeed oo soo jireen ah; iyo [[Sheekhaal]] ( Hawiye -aligned), oo ku caan baxay hoggaan diimeed. Marka loo eego qiyaasaha hay'adaha bani'aadamnimada, magaaladu waxay lahayd ku dhawaad ​​234,000 qof ilaa 2014, in kasta oo ay tiradu is bedbedeshay colaadaha, barakaca, iyo dhaqdhaqaaqa soo laabashada awgeed ==Taariikhda== ===Qadiimiga=== Waqtiyadii hore, Kismaayo waxay ka mid ahayd dawlad-goboleedka Soomaaliyeed ee ku hawlanaa isku xidhka ganacsi faa'iido badan leh oo isku xidhi jiray baayacmushtarka Soomaaliyeed ee Phenicia , Ptolemic masar. Greece , Parthian Persia , Saba , Nabataea iyo Boqortooyadii Roomaanka . Badmaaxiinta Soomaaliyeed waxay u adeegsan jireen markabkii hore ee badda Soomaaliya ee loo yaqaan beden si ay u daabulaan shixnaddooda ===Qarniyadii dhexe iyo xilligii hore ee casriga=== [[File:Muzzaffar (Mogadishu area) flag according to 1576 Portuguese map.svg|thumb|Calanka Suldanadda Ajuuraan , oo ah boqortooyo Soomaaliyeed oo saameyn weyn ku leh Kismaayo iyo guud ahaan gobollada Jubaland xilliyadii dhexe.]] Deegaanka Kismaayo ayaa markii hore ahaa deegaan yar oo kalluumeysi. Xilligii qarniyadii dhexe , gobolku wuxuu hoos yimid xukunkii Ajuuraan Sultanate ee saamaynta ku lahaa , kaas oo ka faa'iidaysan jiray beero-beereedka webiga Jubba. Burburkii siyaasaddaas ka dib, waxaa la aas aasay Golaha Deegaanka Gobroon, waxaana deegaanka qabsaday Saldanadii Geledi . Boqortooyadu waxay gaartay heerkii ugu sarreeyey markii ay talada dalka kala wareegeen Suldaan Yuusuf Maxamuud Ibraahim oo ku guuleystay in uu gobroonku adkeeyo dagaaladii Baardheere iyo Suldaan Axmed Yuusuf oo ku khasbay maamulladii gobollada sida Boqortooyadii Cumaan inay soo dhiibaan abaal-marin . ===Waagii Gumaysiga=== Ilaa 1886, Saldanada Zanzibar waxay xukuntay qayb la taaban karo oo ka mid ah Xeebta Swahili , oo loo yaqaan Zanj . Ka dib shirkii Berlin ee 1885, Ingiriiska iyo Jarmalku waxay si qarsoodi ah ku heshiiyeen dhinacyada saamaynta, iyadoo Ingiriisku uu qaato waxa noqon doona maxmiyadda Bariga Afrika . Labada awoodoodba waxay ka kiraysteen dhul xeebeedka Zanzibar waxayna samaysteen saldhigyo ganacsi iyo meelo ka baxsan. William Mackinnon , oo hore heshiis ula galay Sultan, ayaa aasaasay shirkadda Imperial British East Africa Company sannadkii 1888, waxaana shirkadda la siiyay deeqdii asalka ahayd ee ay ku maamuli lahayd dhulka, oo laga kireeyay Suldaan. Waxay maamushay ilaa 240 km (150 mi) oo xeeb ah oo fidsan webiga Jubba ilaa Mombasa ilaa Jarmalka Bari ee Afrika . Shirkadu way fashilantay oo 1dii Luulyo 1895 dawladda Ingiriisku waxay ku dhawaaqday maxmiyad , maxmiyadda Bariga Afrika , maamulkiina waxaa loo wareejiyay Wasaaradda Arrimaha Dibadda [[File:Africa 1909 16a.png|thumb|Khariidadda [[Ingiriiska]] ee [[Bariga Afrika]] 1909, oo muujinaysa soohdinta [[Wabiga Jubba|Wabiga Juba]]]] Si uu Talyaanigu ugu abaalmariyo ku biirista xulafada dagaalkii 1aad ee aduunka , iyo dhacdadii Corfu ee 1923 ka dib, Ingiriisku wuxuu go'aansaday inuu Kismaayo iyo qaybta waqooyi ee Jubaland si shuruud la'aan ah ugu wareejiyo gumaystihii Talyaaniga . Qaybtii waqooyi ee dhulka Jubaland ee la qaybsaday, waxa ay jirtay muddo kooban laga soo bilaabo 1924-kii oo ahayd gumaystihii Talyaaniga ee Trans-Juba ( Oltre Giuba ). [[Talyaaniga|Talyaanigu]] wuxuu magaalada u yaqaanay Chisimaio . Gumeysigu wuxuu lahaa dhul dhan 87,000 km2 ( 33,000 sq mi), oo ay ku noolaayeen 120,000 oo qof. Dabadeed Jubaland waxay ku biirtay dalka aynu jaarka nahay ee Italian Somaliland 30kii Juun 1926kii. Ingriisku waxa uu sii haystay qaybta koonfureed ee dhulkii la qaybsaday ee Jubaland, kaas oo markii dambe loo bixiyay dagmada xudduudaha waqooyi (NFD). Sannadkii 1941kii ayaa hawlgalkii Canvas laga bilaabay NFD oo uu la galay dagaalkii Jubbooyinka. Kismaayo si degdeg ah ayaa loo qabsaday 14kii Febraayo. ===Dagaalkii Sokeeye ee Soomaaliya=== Ka dib burburkii maamulkii dhexe ee la socday dagaalkii sokeeye ee 1991, maleeshiyaad kala duwan oo deegaanka ah ayaa ku dagaalamay gacan ku haynta magaalada, oo ay ku jiraan taageerayaashii Maxamed Siciid Xirsi ("General Morgan"), iyo Col. Barre Aadan Shire Hiiraale Somali National Front (SNF), oo markii dambe loo yaqaan Isbahaysiga Dooxada Jubba (JVA). Sidoo kale Col. Cumar Jess ee Dhaqdhaqaaqa Waddaniga Soomaaliyeed (SPM). Sean Devereux oo ahaa shaqaale gargaar ayaa lagu dilay magaalada Janaayo 1993. Bishii Maarso 1993, koox amfibious ah oo Mareykan ah ayaa yimid magaalada iyagoo isku dayaya inay nabadda ilaaliyaan taasoo qeyb ka ah faragelinta Qaramada Midoobay ee Soomaaliya . Bishii Disembar 1993kii, ciidamadii Jeneraal Moorgan waxay maamulayeen Kismaayo, inkastoo ay joogeen ciidamo nabad ilaalin ah. Ciidamadii ugu dambeeyay ee Qaramada Midoobay ayaa ka baxay magaalada December 1994 [[File:Kismaayo panorama.jpg|thumb|Muuqaalka Kismaayo ka hor dagaalkii sokeeye.]] Jeneraal Moorgan ayaa si kooban ugu dhawaaqay in Jubaland ay xorowday Sebtember 3, 1998. Kornayl Barre Aadan Shire Hiiraale , maamulka ASF wuxuu isu beddelay Isbahaysiga Dooxada Jubba 2001 . January 8, 2007, markii uu dagaalkii Raas Kambooni ka dhacay koonfurta Kismaayo, ayaa DFKMG waxay ka guurtay xarunteedii ku meel gaadhka ahayd ee Baydhabo, una guurtay caasimadda dalka ee Muqdisho . Tani waxay noqonaysaa markii ugu horeysay tan iyo burburkii taliskii Siyaad Barre sanadkii 1991-kii oo ay dowladda Federaalka gacanta ku hayso inta badan dalka. Jabkaas ka dib, Midowgii Maxkamadaha Islaamiga ah waxay u kala jabeen dhawr qaybood oo kala duwan. Qaar ka mid ah canaasiirta xagjirka ah oo ay ku jirto Al-Shabaab ayaa dib isu soo abaabulay si ay u sii wadaan kacdoonka ka dhanka ah dowladda KMG ah, kana soo horjeeda joogitaanka ciidamada Itoobiya ee Soomaaliya. Intii u dhaxaysay 2007 iyo 2008, Al-Shabaab waxa ay dhaliyeen guulo milatari, iyaga oo la wareegay gacan ku haynta magaalooyinka iyo dekedaha muhiimka ah ee bartamaha iyo koonfurta Soomaaliya. Bishii Jannaayo 2009, Al-Shabaab iyo maleeshiyaad kale ayaa u suurtagashay in ay ku qasbaan ciidamada Itoobiya in ay dib u gurtaan, iyaga oo ka tagay ciidan aan qalabeyn oo ka tirsan nabad ilaalinta Midowga Afrika si ay u caawiyaan ciidamada dowladda KMG ah. Bishii Sebtembar 2012, Ciidanka Soomaaliya , Maleeshiyada Raas Kambooni iyo Ciidamada Difaaca Kenya (KDF), oo dhamaantood ka amar qaata Howlgalka Midowga Afrika ee Soomaaliya AMISOM , ayaa dib ugala wareegay Maleeshiyada Al-Shabaab dagaalkii Kismaayo (2012) . Tani waxay soo afjartay weerarkii Linda Nchi ee Kenya ay ku qaadday Soomaaliya kaasoo billowday dabayaaqadii sannadkii hore. July 12, 2019 Qarax loo adeegsaday gaari walxaha qarxa laga soo buuxiyay iyo weerar hubeysan oo ka dhacay hoteelka Casey ayaa waxaa ku dhintay ugu yaraan 26, oo ay ku jiraan labo wariye oo caan ah iyo sagaal ajaaniib ah. Kooxda Islaamiga ah ee al-Shabaab ayaa sheegatay mas’uuliyadda. ==Juqraafiga== ===Goobta=== Kismaayo waxay ku taallaa dooxada barwaaqada ah ee Jubba ee koonfur bari Soomaaliya, ee xeebta badda Soomaaliya. Degsiimooyinka u dhow waxaa ka mid ah dhanka waqooyi-bari Xamareyso (5.0 nm), dhanka waqooyi Dalxiiska (1.3 nm), waqooyi-galbeed Qeyla Dheere (6.4 nm), dhanka galbeed Saamogia (0.9 nm), ilaa koonfur-galbeed Iach Buulle (10.0 nm), iyo koonfurta Qandal (6.5 nm). Magaalooyinka ugu waaweyn dalka ee ugu dhow Kismaayo waa Jamaame (52 km), Jilib (97 km), iyo Marka (337 km). ==Dowladda== Maamul cusub oo degmo ayaa la dhisay 6dii Sebtembar 2008. Xubnahooda ayaa la sheegay inay matalayeen Maxaakiimta Islaamiga ah iyo Al-Shabaab (midkiiba saddex xubnood) marka lagu daro qabiil deegaanka ah (hal xubin) oo qayb ka qaatay weerarka militari. Wakiilada Midowga Maxkamadaha Islaamiga ayaa su'aal galiyay sharcinimada maamulka. Oktoobar 1, 2009, Al Shabaab ayaa si buuxda ula wareegay gacan ku haynta magaalada, ka dib markii Sheekh Axmed Madoobe , oo ah taliyaha sare ee guutada Raas Kambooni (oo markaas ka tirsanaan jiray Xisbul Islaam ), uu ka hor yimid gacan ku haynta Al-Shabaab. Markii laga saaray jabhaddii Al-Shabaab bishii Sebtembar 2012, dowladda Soomaaliya ayaa billowday diyaarinta dhexdhexaadinta dhinacyada kala duwan ee magaalada si loo dhiso maamul loo dhan yahay oo maxalli ah. 28kii Agoosto 2013, maamulka Jubaland ayaa heshiis dib u heshiisiin qaran kula saxiixday Addis Ababa dowladda federaalka. Heshiiskan oo uu taageeray wasiiru dowlaha madaxtooyada Faderaalka ee Soomaaliya Faarax Cabdulqaadir oo ka wakiil ah madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud , ayaa heshiiskan waxaa garwadeen ka ah wasaaradda arrimaha dibadda Itoobiya , waxaana heshiiskan uu yimid kadib wadahadallo laba geesood ah oo soo jiitamayay. Qodobada heshiiskan ayaa dhigaya in Jubaland muddo labo sano ah uu maamulo maamulka KMG ah ee Jubba oo uu hogaamiyo madaxweynaha hadda xilka haya ee maamulkaasi Axmed Maxamed Islaam. Madaxweynaha gobolku waxa uu noqonayaa guddoomiyaha golaha fulinta ee cusub, kaas oo uu u magacaabayo saddex ku-xigeen. Sidoo kale, heshiiska ayaa waxaa ka mid ah in la isku dhafo ciidamada milateriga Jubaland ee hoos taga taliska dhexe ee ciidamada xoogga dalka Soomaaliyeed, waxaana heshiiskan uu dhigayaa in maamulka KMG ah ee Jubba uu ka amar qaato booliska gobolka. ==Dhaqaalaha== Bishii Oktoobar 2008, heerka shaqada maalinlaha ah waxaa lagu qiyaasay 157,500 shilin Soomaali ah (qiyaastii $4.50), halka uu ka ahaa 52,000 shilin (qiyaastii $2.21) bishii Janaayo 2008, halka kiiloga bariiska cas uu ka kacay 14,170 (qiyaastii $0.461) $ 1.31). Litirkii naaftada ahaa 43,000 shilin (qiyaastii $1.23) geela 15 milyan oo shilin (qiyaastii $435). Wadarta wax-soo-saarka badarka ilaa 2008dii waxa lagu qiyaasay 780MT. ==Gaadiidka== ===Madaarka=== [[File:Kismayo Airport.jpg|thumb|Garoonka Diyaaradaha ee Kismaayo .]] Baahida gaadiidka cirka ee magaalada Kismaayo waxaa ka shaqeeya garoonka diyaaradaha ee magaalada Kismaayo oo qiyaastii 10 KM u jira magaalada. Waxay hore u ahayd xarun lagu tababaro ciidamada cirka Soomaaliya . Ka dib markii ay bilowdeen dagaaladii sokeeye, garoonka diyaaradaha ayaa muddo xirnaa, waxaana burbur xooggan soo gaaray kaabayaashiisa. Si kastaba ha ahaatee, xarunta waxaa dib u furay bishii Oktoobar 2008 Midowga Maxkamadaha Islaamiga ah ka dib markii lagu sameeyay xoogaa dayactir ah. Isla sanadkaas, garoonka diyaaradaha waxaa sidoo kale loo beddelay Imaam Axmed Gurey , oo ahaa hoggaamiyihii milateriga Soomaaliya ee qarnigii 16-aad. Garoonka diyaaradaha ee magaalada Kismaayo ayaa si rasmi ah loo hoos geeyay maamulka KMG ah ee Jubba bishii August ee sanadkii 2013. Sida lagu heshiiyey, waxaa maamulka xarunta lagu waday in muddo lix bilood ah lagu wareejiyo dowladda Federaalka . Dakhliga iyo dhaqaalaha ka soo xarooda garoonka ayaa sidoo kale loo qoondayn doonaa adeegyada adeegyada Jubbaland iyo laamaha amniga iyo sidoo kale horumarinta hay’adaha maxaliga ah. [[File:Kismayo Int Airport 2016.jpg|thumb|Garoonka Diyaaradaha Kismaayo]] ===Waddooyinka=== Saddex waddo oo halbowle u ah magaalada Kismaayo ayaa ku xira magaalooyinka waaweyn ee dalka. Waddada 600 km ee Highway 3 waxa ay maraysaa dhererka dooxada Jubba . Laga bilaabo Beled Xaawo , waxa ay sii martaa Garbahaarey , Baardheere iyo Bu’aale ka hor inta aysan gaarin Kismaayo. Jid laami ah oo dhererkeedu yahay 528 KM ayaa isku xirta caasimadda Muqdisho iyo Kismaayo, iyadoo sii marta Jilib ka hor inta aysan u leexan dhanka caasimadda. Jid weyn oo saddexaad ayaa ka baxda waqooyi-galbeed ee Kismaayo ilaa Afmadoow , kaddibna waxay u leexataa Dhoobley oo ku taalla bariga gobolka Gedo. Bishii Janaayo 2015, maamulka KMG ah ee Jubba ayaa magaalada Kismaayo ka bilaabay olole nadaafadeed oo lagu qurxinayo gaadiidka. Qayb ka mid ah olole ballaaran oo magaalaynta, hindisaha waxaa ka mid ah nadiifinta waddooyinka xiran iyo laamiyada, burburinta dhismayaasha sharci darrada ah ee ku dhexyaalla, iyo horumarinta dheeraadka ah ee isku-xirka waddooyinka dowladda hoose. ===Dekadda=== Dekadaha waaweyn ee Kismaayo waxa ay ku yaalaan jasiirad ku taal xeebta badda Soomaaliya. Jaziiradda Bajuuni oo hore uga mid ahayd jasiiradda Bajuuni , jasiiradda waxaa ku xidhmay waddo cidhiidhi ah, markii dekedda casriga ah ee Kismaayo la dhisay sannadkii 1964-kii, waxaana gacan ka geystay Maraykanka. Dekeddu waxay saldhig u ahayd Dekedda magaalada Kismaayo ayaa si rasmi ah loo hoos geeyay maamulka KMG ah ee Jubba bishii August ee sanadkii 2013, iyadoo heshiiska uu dhigayaa in muddo lix bilood ah kadib loo qorsheeyay in maamulka xaruntaasi lagu wareejiyo dowladda federaalka Soomaaliya. Sida Garoonka Kismaayo oo kale, dakhliga iyo dhaqaalaha ka soo xarooda dekeddu waa in loo qoondeeyaa adeegyada adeegyada Jubbaland iyo laamaha amniga iyo sidoo kale horumarinta hay’adaha maxaliga ah. == Maamulka iyo Sharciga == Magaaladda Kismaayo waxaa hada maamula mamul km ===Dekadda=== Dekadaha waaweyn ee Kismaayo waxa ay ku yaalaan jasiirad ku taal xeebta badda Soomaaliya. Jaziiradda Bajuuni oo hore uga mid ahayd jasiiradda Bajuuni , jasiiradda waxaa ku xidhmay waddo cidhiidhi ah, markii dekedda casriga ah ee Kismaayo la dhisay sannadkii 1964-kii, waxaana gacan ka geystay Maraykanka. Dekeddu waxay saldhig u ahayd Dekedda magaalada Kismaayo ayaa si rasmi ah loo hoos geeyay maamulka KMG ah ee Jubba bishii August ee sanadkii 2013, iyadoo heshiiska uu dhigayaa in muddo lix bilood ah kadib loo qorsheeyay in maamulka xaruntaasi lagu wareejiyo dowladda federaalka Soomaaliya. Sida Garoonka Kismaayo oo kale, dakhliga iyo dhaqaalaha ka soo xarooda dekeddu waa in loo qoondeeyaa adeegyada adeegyada Jubbaland iyo laamaha amniga iyo sidoo kale horumarinta hay’adaha maxaliga ah ==Dadka deegaanka oo xusid mudan== Mohammed Sagaf , Kubadda Cagta oo ku dhashay Kismaayo, haatana matalaya Xulka Kubadda Cagta Tanzania Maxamed Ibraahim Liqliiqato , Hogaamiye Ciidan iyo Siyaasi; safiirka Midowga Soofiyeeti iyo Jarmalka Galbeed; Guddoomiyaha Baarlamaanka (1983-1990) C/laahi Axmed Cirro , General-ka Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed Xuseen Samatar , Siyaasi, Bangiyo iyo abaabule bulsho == Cimilada Kista == {{Weather box | location = Kismaayo | single line = Yes | metric first = Yes | Jan high F = 86 | Feb high F = 87 | Mar high F = 89 | Apr high F = 89 | May high F = 86 | Jun high F = 84 | Jul high F = 83 | Aug high F = 83 | Sep high F = 84 | Oct high F = 86 | Nov high F = 88 | Dec high F = 87 | Year high F = 86 | Jan low F = 76 | Feb low F = 76 | Mar low F = 76 | Apr low F = 77 | May low F = 77 | Jun low F = 75 | Jul low F = 74 | Aug low F = 73 | Sep low F = 73 | Oct low F = 76 | Nov low F = 77 | Dec low F = 76 | Year low F = 76 | Jan precipitation inch = 0 | Feb precipitation inch = 0 | Mar precipitation inch = 0 | Apr precipitation inch = 0.8 | May precipitation inch = 2.9 | Jun precipitation inch = 2.6 | Jul precipitation inch = 1.6 | Aug precipitation inch = 0.3 | Sep precipitation inch = 0.1 | Oct precipitation inch = 0.3 | Nov precipitation inch = 0.3 | Dec precipitation inch = 0.1 | Year precipitation inch = 8.9 | source 1 = Weatherbase <ref name=Weatherbase>{{cite web|url=http://www.weatherbase.com/weather/weather.php3?s=7236&refer=wikipedia|title=Weatherbase: Historical Weather for Kismaayo, Somalia|publisher=Weatherbase|year=2011|ciwaan=Nuqul Archive|access-date=2014-02-10|archive-date=2021-03-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20210307025622/http://www.weatherbase.com/weather/weather.php3?s=7236&refer=wikipedia|dead-url=yes}}Retrieved on 24 Nofeembar, 2011.</ref> | publisher = Weatherbase | date = Nofeembar 2011 }} == Tixraacyada == {{Portal|Soomaaliya}} {{commonscat|Kismayo|Kismaayo}}[https://web.archive.org/web/20170728203029/https://docs.unocha.org/sites/dms/Somalia/UNDP-POP-RURAL-URBAN%202005.pdf "Gobollada, degmooyinka, iyo dadkooda: Soomaaliya 2005 (qabyo)"] [http://www.peaceau.org/uploads/amisom-press-release-30-09-2012.pdf Ciidamada Soomaaliya iyo kuwa AMISOM ee ku sugan duleedka Kismaayo"] [https://web.archive.org/web/20131012043444/http://www.garoweonline.com/artman2/publish/Somalia_27/Somalia_Jubaland_gains_recognition_after_intense_bilateral_talks_in_Ethiopia_printer.shtml "Soomaaliya: Jubaland waxay heshay aqoonsi ka dib wadahadalo laba geesood ah oo ka dhacay Itoobiya"] https://euaa.europa.eu/country-guidance-somalia-2023/lower-juba {{Wayback|url=https://euaa.europa.eu/country-guidance-somalia-2023/lower-juba |date=20250803031207 }} [https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9C04E3DC1E39F931A25751C1A962958260 Warbixinta Kooban ee Adduunka; Ciidamada nabad ilaalinta Qaramada Midoobay ee u dambeeyay oo isku diyaarinaya inay ka baxaan Soomaaliya] [http://www.afrol.com/html/Countries/Somalia/documents/un_sg_111001.htm Warbixinta Xoghayaha Guud ee Qaramada Midoobay ee ku saabsan xaaladda Soomaaliya, 11 Oct 2001, Document S/2001/963] [https://www.bbc.co.uk/news/world-africa-48969781 "Weerarkii Kismaayo: Ugu yaraan 26 ayaa ku dhintay weerar dabley ah ay ku galeen hoteel Soomaali ah"] [http://www.fallingrain.com/world/SO/09/Kismaayo.html "Kismaayo, Somalia"] {{Wayback|url=http://www.fallingrain.com/world/SO/09/Kismaayo.html |date=20230819153749 }} [https://web.archive.org/web/20220407212742/http://goobjoog.com/english/?p=8860 "Komishanka Booliska Kismaayo ayaa qorsheynaya inuu cagaf-galiyo dhismayaasha sharci darrada ah ee ku teedsan waddooyinka waaweyn"] [https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9801E6DB173BF933A1575AC0A962948260&fta=y US ayaa $38.6 Milyan ku bixinaysa dib u habeynta Dekadda Soomaaliya] [https://en.m.wikipedia.org/wiki/U.S._Army_Corps_of_Engineers US Army Corps of Engineers] [http://geographic.org/geographic_names/name.php?uni=-4569004&fid=5781&c=somalia Kismaayo, Soomaaliya] [https://web.archive.org/web/20120915192043/http://www.dtic.mil/cgi-bin/GetTRDoc?AD=ADA464006 Geology of Somalia: a Selected Bibliography of Somalian Geology, Geography and Earth Science] [http://afp.google.com/article/ALeqM5hHf2OUAlTWDaPKUUMh1cWyqOoM1Q Soomaaliya Islaamiyiintu waxay u bixiyeen magaca garoonka diyaaradaha ee Kismaayo] {{Wayback|url=http://afp.google.com/article/ALeqM5hHf2OUAlTWDaPKUUMh1cWyqOoM1Q |date=20081011160027 }} [http://allafrica.com/stories/200810061240.html Somalia: Duulimaadyadii Qaadka waday oo laga Mamnuucay Garoonka Diyaaradaha ee Kismaayo] [http://allafrica.com/stories/200809090125.html Maxkamadaha Islaamiga ah oo diiday maamul ay Al-Shabaab ka dhistay magaalada Kismaayo]<references/> [[Category:Magaalooyinka Soomaaliya]] [[Category:Jubbada Hoose]] ==Xiriirinta dibadda== [http://www.worldstatesmen.org/Somalia.html#Jubaland WorldStaesmen – Somalia – Jubaland] [http://www.lib.utexas.edu/maps/africa/kismaayo_1992.jpg 1992 Maabkii Kismaayo] 0e3w9kv5h2dooo9rek1bi0qg2yhr1j4 Bari (Gobol) 0 1999 311592 294013 2026-11-01T20:06:27Z InternetArchiveBot 28368 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 311592 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Bari | native_name = | other_name = | nickname = | motto = | settlement_type = [[Gobolada Soomaaliya|Gobol]] | image_skyline = Bosaso.jpg | imagesize = | image_caption = Boossaso 2021 | image_flag = | image_seal = | image_shield = | image_map = Bari in Somalia.svg | mapsize = 250px | pushpin_map = | map_caption = Goobta Soomaaliya | subdivision_type = Wadanka | subdivision_name = {{flag|Somalia}} | subdivision_type1 = | subdivision_name1 = | seat_type = Caasimadda iyo tan ugu weyn | seat = [[Bosaso]] | government_type = Gobol | leader_title = Gudoomiye | leader_name = Cabdirisaaq Cali Siciid (<small>13 January 2022</small>)<ref>{{cite web | url=https://www.garoweonline.com/en/news/puntland/deni-oo-guddoomiye-cusub-u-magacaabay-gobolka-bari | title=Deni oo guddoomiye cusub u magacaabay gobolka Bari | date=30 June 2020 }}</ref> | established_title = | established_date = | area_magnitude = | area_total_km2 = 85,088 | population_as_of = 2019 qiyaasid<ref>{{Cite web |title=Somalia: Subdivision and cities |url=https://www.citypopulation.de/en/somalia/ |access-date=2024-02-14 |website=www.citypopulation.de |archive-date=2024-04-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240425194524/https://citypopulation.de/en/somalia/ |url-status=live }}</ref> | population_note = | population_total = 949,700 | population_density_km2 = auto | timezone = [[East Africa Time|EAT]] | utc_offset = +3 | coordinates = {{coord|11|17|47|N|48|00|00|E|region:SO|display=inline,title}} | elevation_m = | elevation_ft = | iso_code = [[ISO 3166-2:SO|SO-BR]]<ref>{{cite web | url = https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:SO | title = ISO 3166 — Codes for the representation of names of countries and their subdivisions | publisher = International Organization for Standardization (ISO) | access-date = 3 February 2025}}</ref> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = 252 | blank_name_sec2 = [[Tilmaanta Horumarinta Aadanaha|HDI]] (2022) | blank_info_sec2 = 0.429<ref name="GlobalDataLab">{{Cite web|url=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|title=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|website=hdi.globaldatalab.org|language=en|access-date=2018-09-13|archive-date=2018-09-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20180923120638/https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|url-status=live}}</ref><br/>{{color|#500|low}} · [[List of regions of Somalia by Human Development Index|4th of 18]] | website = | official_name = }} '''Bari''' ([[Af Soomaali|Soomaali]]: Bari , [[Carabi]] : بري ) waa ( gobol ) oo dhaca waqooyi bari [[Soomaaliya]] ka kooban lix degmo oo kala ah: [[Qandala]] [[Iskushuban]] , [[Caluula]] , [[Boosaaso]] , [[Degmada Bayla|Bandarbeyla]] , iyo [[Qardho]] . Dekedda magaalada Boosaaso waa xarunta gobolka iyo magaalada ugu weyn gobolka Bari ee Dowladda [[Puntland]]. ==Dulmar== Dhanka galbeed waxaa ka xiga Sool iyo Sanaag , dhanka koonfureedna waxaa ka xiga Nugaal , dhanka waqooyina gacanka Cadmeed iyo kanaalka Guardafui oo bari ka xiga. Waxay ku taal cidhifka Geeska Afrika . Magaceeda, Bari, macno ahaan waxa uu la macno yahay Bari . Dhinaca dhulka, Bari waa gobolka ugu weyn Soomaaliya. Meesha ugu sarraysa ee gobolkan waa Buurta Bahaya , buurta saddexaad ee ugu dheer Soomaaliya oo dhererkeedu dhan yahay 2120 mitir; Meelaha ugu sarreeya ee caanka ah waxaa ka mid ah Karkaar iyo buuraha Cal Miskaad . Sannadkii 2024-kii, dagaalyahannada dowladda Islaamiga ah (IS) ayaa gacan ku heynta deegaanka Cal Miskaad (Al Miskaad) ee gobolka Bari ee gobolka Bari kala wareegay kooxda iska soo horjeeda ee Al Shabaab . ==Tirakoobka dadweynaha== Inta badan dadka dega gobolka Bari waxa ay ka tirsan yihiin qowmiyada Soomaalida oo ay ka mid yihiin Majeerteen , Madhibaan , Deshiishe , Kaskiqabe , Warsangeli , Leelkase Daarood qabiilo iyo qabiilo kale Tiradan ayaa isugu jirta reer miyi iyo magaalo ee Bari iyo sidoo kale dhammaan barakacayaasha (barakacayaasha). ==Degmooyinka== [[File:Bari, Somalia.svg|thumb|gobolka mudug]] Gobolka Bari (Somalia) waxa uu ka kooban yahay lix degmo<ref name="Brg">{{cite web|title=Gobolka Bari|url=http://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/121024_Administrative_Map_Bari_A4.pdf|accessdate=30 Diseembar 2013}}</ref>. *[[Boosaaso]] *[[Qardho]] *[[Caluula]] *[[Iskushuban]] *[[Qandala]] Dowladda Puntland waxa ay maamul ahaan u sii kala qaybisay gobolka Bari saddex qaybood oo kala ah [[Karkaar]] oo ka kooban degmooyinka , [[Waaciye]], [[Bander Beyla|Bayla]], [[Degmada Rako|Rako]] iyo [[Xaafuun]]; Bari oo ka kooban degmooyinka [[Boosaaso]], [[Iskushuban]], [[Qandala]], [[Carmo]] iyo [[Ufayn]], balidhidin iyo [[Raas Caseyr]] oo ka kooban [[Caluula]], [[Baargaal]], Bareeda, Murcanyo iyo Gumbax. [[Category:Bari]] {{Gobolada Soomaaliya}} ==Tixraac== [https://www.garoweonline.com/en/news/puntland/deni-oo-guddoomiye-cusub-u-magacaabay-gobolka-bari "Deni oo guddoomiyaha cusub u magacaabay gobolka Bari"] [https://www.citypopulation.de/en/somalia/ "Soomaaliya: Qayb-hoosaad iyo magaalooyin"] [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:SO "ISO 3166 - Xeerarka matalaadda magacyada dalalka iyo qayb-hoosaadkooda"] [https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/ "Hadda-hoosaad HDI - Xogta Aagga - Shaybaarka Xogta Caalamiga ah"] [https://adf-magazine.com/2024/06/somalia-faces-critical-threat-as-islamic-state-group-expands-in-puntland/ "Soomaaliya waxaa soo wajahday khatar aad u daran iyadoo kooxda Daacish ay isku fidisay Puntland"] [https://thesomalidigest.com/islamic-state-in-somalia-strategically-takes-over-al-miskaad/ "Dawladda Islaamiga ah ee Soomaaliya waxay si xeeladaysan ula wareegtay Al Miskaad"] [https://web.archive.org/web/20230430230243/http://goobjoog.com/english/puntland-issues-report-of-population-estimation-of-its-residents/ "Puntland Oo Soo Saartay Warbixin Ku Saabsan Qiyaasta Dadka Degankeeda"] [http://www.somali-jna.org/downloads/ACFA9.pdf Tirakoobka Dadweynaha ee Soomaaliya] [https://web.archive.org/web/20140212223448/http://puntlandi.com/no-more-raas-assayr-state-as-its-founders-retreated-their-claims-and-supported-puntland/ "No more Raas Casayr State markii asaasayaasheedu dib uga noqdeen sheegashadooda oo ay taageereen Puntland"] [https://web.archive.org/web/20150613145006/http://www.puntlandpost.com/garoowe-gobal-degmooyin-cusub-oo-maalmahan-si-rasmi-ah-ugu-soo-biiraaya-gobalada-degmooyinka-puntland/ "Garoowe: Gobalada & Degmooyin cusub oo maalmahan si rasmi ah ugu soo biiray Gobolada & Degmooyinka Puntland"] ==Xiriirinta dibadda== [https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/121024_Administrative_Map_Bari_A4.pdf Khariidadda maamulka ee Bari] kg06keh2htkt3mo2waactjb3u4b1t5c Mudug 0 2005 311624 310452 2026-11-02T04:45:23Z InternetArchiveBot 28368 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 311624 wikitext text/x-wiki '''Mudug''' ( [[Af Soomaali|Soomaali]] : Mudug ) Waa - ( [[Gobolada Soomaaliya|gobol]] ) ku yaalla waqooyiga iyo bartamaha Soomaaliya. Baaxadda dhul dhan 72,933 km 2 (28,160 sq mi), qeybta waqooyi ee Mudug waa qayb ka mid ah [[Puntland]] halka qeybta koonfureedna ay ka tirsan tahay dowlad goboleedka [[Galmudug]] , labaduba waa maamul goboleedyo ka tirsan [[Dawladda federaalka Soomaaliya|Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya]] . Waxay ka kooban tahay dhaqaalaha miyiga oo inta badan ku salaysan hab-nololeedyada xoolo-dhaqatada iyo beeraha oo kooban. Deegaanka ammaanku waa mid aan degganayn oo ay ugu wacan tahay is qabqabsiga beelaha iyo awoodaha is-khilaafsan, taas oo keentay caqabado bini'aadantinimo iyo dawladnimo. {{Infobox settlement |official_name =Mudug |other_name = |native_name = |nickname = |settlement_type =Gobol |motto = |image_skyline = |imagesize = |image_caption = |image_flag = |flag_size = |image_shield = |seal_size = |image_map = |mapsize = |map_caption = |pushpin_map =Somalia |pushpin_label_position =bottom |pushpin_mapsize = |pushpin_map_caption =Goobta Soomaaliya |coordinates_display = |coordinates_region = |subdivision_type =Wadanka |subdivision_name ={{flag|Somalia}} | subdivision_type1 =Maamul Gobaleedka | subdivision_type2 = Caasimadda | subdivision_type3 = | subdivision_name1 ={{flag|Puntland}} {{flag|Galmudug}} | subdivision_name2 = [[Gaalkacyo]] | subdivision_name3 = |government_note = |government_type = |leader_title = Gudoomiyaha |leader_name = Cabdirashiid Xaashi Cartan <ref> [http://goobjoog.com/english/galmudug-president-appoints-new-governor-for-mudug-province/ "Galmudug President appoints new governor for Mudug Province]"</ref> iyo Xasan Maxamed Khaliif Abgaalow <ref> [http://www.puntlandes.com/?p=28955 "Daawo Video-SAWIRRO: Bursaalax oo ay Wasaarada Waxbarasha Puntland ay ka Dhagax Dhigtay Kuleej Gabdho - Puntlandes.com"]</ref> |leader_title1 = HDI (2021) |leader_name1 = 0.374 Hooseeya [[Liiska gobollada Soomaaliya marka loo eego Tilmaanta Horumarinta Aadanaha|· 7th of 18]] <ref> [https://globaldatalab.org/shdi/shdi/ HDI Gobol]</ref> |leader_title2 = [[ISO 3166.|ISO 3166 code]] |leader_name2 = [[Soomaaliya|So-Mu]] <ref> [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:SO "ISO 3166 — Codes for the representation of names of countries and their subdivisions"]</ref> |established_title = |established_date = |area_magnitude = |unit_pref = |area_note = |area_total_km2 = 72,933 |area_land_km2 = |population_as_of =2019 |population_footnotes =<ref> [https://www.citypopulation.de/en/somalia/ "Somalia: Subdivision and cities"]</ref> |population_note = |population_total = 864,700 |population_density_km2 = |timezone =[[East Africa Time|EAT]] |utc_offset =+3 |timezone_DST = |utc_offset_DST = |latd=|latm=|lats=|latNS= |longd=|longm=|longs=|longEW= |elevation_footnotes = |elevation_m = |postal_code_type = |postal_code = |area_code = |blank_name = |blank_info = |website = |footnotes = }} ==Juqraafiga== Mudug waa maamul goboleed ku yaala waqooyi-bartamaha Soomaaliya. Baaxadda dhul dhan 72,933 km 2 (28,160 sq mi), qeybta waqooyi ee Mudug waa qayb ka tirsan Puntland halka qeybta koonfureedna ay ka tirsan tahay dowlad goboleedka Galmudug , labaduba waa maamul goboleed ka tirsan Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya. Muuqaal ahaan, waxay xad la wadaagtaa Itoobiya oo galbeed ka xigta, gobollada Soomaalida ee Nugaal iyo Galguduud oo waqooyi iyo koonfur ka kala xiga, waxayna dhinaca bari ka xigtaa badweynta Hindiya . Xarunta gobolka waa Gaalkacyo . oo ka kooban shan degmo - Galdogob , Gaalkacayo iyo Jarriiban oo ka tirsan Puntland, iyo degmooyinka Xarardheere iyo Hobyo ee Galmudug - gobolka ayaa ku sifoobay siyaasad siyaasadaysan . Degmooyinku waxay u sii kala qaybsameen tuulooyin ay ka mid yihiin Dajimaale , Galbarwaaqo , Halabokhad , Roox , iyo War Galooh . ==Tirakoobka dadka iyo dhaqaalaha== Laga bilaabo 2019, Mudug waxaa ku noolaa 864,700 oo qof. Dhaqaaluhu waxa uu u badan yahay xoolo-dhaqato iyo beero-iyo-xoolo dhaqato ay ku jiraan xoolaha nool. Mudug waxaa ka dhacay iska horimaadyo hubeysan oo ay sababeen dagaal beeleedyo, iyo maamulada kala duwan ee ka taliya gobolka. Isku dhacyadani waxay sababeen dhimasho badan oo rayid ah, iyo barakaca kumanaan. Deegaanka nabad-gelyo ee qallafsan ayaa keenay caqabado bini'aadantinimo iyo dawladnimo. == Dagmooyinka == * 1. [[Gaalkacyo|G]]<nowiki/>[[Gaalkacyo|aalkacyo]] w<nowiki/>aa [[Magaalo madax|magaalo madaxda]] gobolka * 2. [[Hobyo]] waa degmada ugu weeyn gobolka * 3. [[Xarardheere|Xarardheer]] * 4. Jaribaan * 5. [[Galdogob|Goldogob]] oo ah degmada ugu yar gobolka *6. dawgaab. === Deegaanada === [[File:Mudug, Somalia.svg|thumb|mudug]] *[[Dagaari]] *Wargalo *Bandiiradley *Afbarwaaqo *Bitaale *Xaaro *Xiingod *Laama-xarar *Gawaan *Qararoow *Lulubsho *Dhuure *Rasaan *Kalad *Garguur *Iidaan *Afweeyn *Galhagoog *Lafacade *Laanwaaley *Saax-wanaag *Dhardhaar *Gaashaan *Libaax seexay *Lagu riqsay *Xaarxaar *Saqiiro *Sankuyaal *Garawaale *Deejimaale *Jeexdin * *Xamuur-dheere *Kheyrqabe *Ceel aqwaan *Bandar-qaali *Bandar Shiikh *Galbarwaaqo *Daarusalaam *Bacaadwayn *Baraag ciise * Jiicdheere *Qaycad *shabeelow * xarfo *Mirafadle *Bookh *Afar-irdood *Dalsan *Bursaalax *Bayra *Laanmadow *Axmed Kheyr *''Isqanbuus'' * horogle-town *Faratooyo *Gacnofale *Ceel Bardaale *Guuco *Riig Ooname *[[Wisil]] *[[garacad]] *[[Caad]] *[[Docolle Farale]] *[[Bursaalax|ceelguula]] *[[Dinowda|dhinowda]] *xero jaale * [[Kalabayr]] *[[Ceel Huur|Ceel huur]] *[[Cammaara|sadaxhiglo]] *[[Dabagalo]] *[[Afbarwaaqo|Af-gumasoorey]] *[[maneed ]] * Isqanbuus * [[Bacaad weyne|Bacaad weyn]] * xero-dahab * Qansaxle * tooro dhurwaa * [[Colguula|Ceel guula]] * [[Bajeela|Bajeelo]] * [[Ceel Dibir|Shiikh Nuur]] * Tuurdibi * saddex-higlo * [[Ilbir]] * [[Bud-bud]] * [[Docol]] * [[Carfuudo]] * [[Balli busle|ballibus]]<nowiki/>l *[[celhuur]] *[[Cagaaran]] *[[tawakal]] *Farjano<ref>farjano waxay katirsantahay gobalka mudug waxay hoostagta dagmad galkacyo waxa daga beel waynat muse nolays ee idigfacle farjano waxay ledahay xolo dhaqato beeralay wana deegan baxad wayn oo cagaran</ref> *jiray *bacaduur *qaracaanle , *naaso dheer Gobolka Mudug waxaa loo kala qeeybiyaa koofur iyo waqooyi. Koofur waa boqolkiiba %80 dhulka Gobolka Mudug, waana Galmudug, halka waqooyi uu yahay boqolkiiba 20 dhulka Mudug, waana puntland. Koofur waxaa degga beelaha Sacad oo degga degmooyinka Hobyo iyo Gaalkacyo iyo Saruur oo degga Xarardheere. Waqooyiga oo ah puntland waxaa degga beesha Cumar Maxamuud ee Majeerteen oo degga Gaalkacyo iyo Jariibaan iyo Leelkase oo degga Galdogob. [[https://www.google.com/search?ei=t_ojWKnoM8eKmQHdg4GoDQ&q=new+galmudug+state+map&oq=new+galmudug+state+map&gs_l=mobile-gws-serp.12...5860.7726.0.9886.4.4.0.0.0.0.263.823.0j2j2.4.0....0...1c.1j4.64.mobile-gws-serp..0.3.617...0i13k1j30i10k1.7hB1txQQ4Rg#imgrc=jetsSeH7oNWhjM%3A]] {{Commonscat|Mudug Region}} {{Portal|Soomaaliya}} {{Gobolada Soomaaliya}} {{Degmooyinka Gobolka Mudug}} ==Sidoo kale eeg== [https://so.m.wikipedia.org/wiki/Hiilalaaye Hiilalaaye] ==Tixraac== [https://web.archive.org/web/20181227230809/http://goobjoog.com/english/galmudug-president-appoints-new-governor-for-mudug-province/ "Madaxweynaha Galmudug Oo Guddoomiye Cusub U Magacaabay Gobolka Mudug"] [http://www.puntlandes.com/?p=28955 "Daawo Video-SAWIRRO: Bursaalax oo ay Wasaarada Waxbarasha Puntland ay ka Dhagax Dhigtay Kuleej Gabdho - Puntlandes.com"] [https://www.google.com/books/edition/The_Somalia_Conflict_Revisited/WDz-EAAAQBAJ?hl=en Khilaafkii Soomaaliya Oo Dib U Soo Laabtay: Isbeddellada iyo Caqabadaha Is-daba-marineed ee Amniga Qaranka iyo Gobolka] [http://allafrica.com/stories/201407310912.html "Dowladda Federaalka Soomaaliya Waxay Ansaxisay Maamul Gobolleedka Dhexe"] [https://reliefweb.int/report/somalia/mudug-region-%E2%80%93-situation-analysis-october-2012 "Gobolka Mudug - Falanqaynta Xaaladda Oktoobar 2012 - Soomaaliya"] [https://www.unhcr.org/news/tuk-tuk-project-drives-somali-idps-search-self-sufficiency "Mashruuca Tuk-tuk wuxuu kaxeeyaa barakacayaasha Soomaaliyeed si ay isku filnaansho u helaan"] [https://www.geographic.org/geographic_names/name.php?uni=-4575975&fid=5786&c=somalia "War Galool"] [https://www.ebsco.com/research-starters/history/puntland-region-somalia "Hawlaha Xoolaha iyo Ganacsiga"] ==Xiriirinta dibadda== dymq89qz35x1npaeupn1eyj531w7r77 Burco 0 2286 311589 295206 2026-11-01T19:22:08Z ~2026-58069-35 48116 /* */ 311589 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | official_name = Burao | other_name = برعو | native_name = <small>''Burco''</small> | nickname = | settlement_type = Magaalo | motto = | image_skyline = {{Photomontage | photo1a = Burao, Somaliland.jpg |px300{{!}}Aerial view of Burao City Somaliland City | photo2a = Burco city, Somaliland.jpg{{!}} Burao city | photo2b = Burao.jpg{{!}} Burao city center | photo3a = Burco.jpg{{!}} Burao City | photo3b = Burao, Togdheer, Somaliland.jpg {{!}} Burao city | photo4a = Burcoshopmall.jpeg{{!}} Burao shopping mall | color = white | color_border = white | position = center | size = 266 }} | imagesize = 350px | image_caption = | image_flag = Flag of Burao.png | flag_size = | image_seal = Seal of Burao.png | seal_size = | image_map = | mapsize = | map_caption = | pushpin_map = Somaliland | pushpin_label_position = bottom | pushpin_mapsize = | pushpin_map_caption = Waxay Somaliland kaga taal. | coordinates_display = {{coord|09|31|27|N|45|32|13|E|region:SO-TO|display=inline,title}} | coordinates_region = SO-TO | subdivision_type = Dalka | subdivision_name = {{flag|Somaliland}} | subdivision_type1 = [[Gobolada Somaliland|Gobol]] | subdivision_name1 = [[Togdheer]] | subdivision_type2 = [[Gobolada Somaliland|Degmo]] | subdivision_name2 = [[Degmada Burco|Burco]] | government_footnotes = | government_type = | leader_title = [[Duqa]] | established_title = | established_date = | area_magnitude = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_total_km2 = | area_land_km2 = | population_as_of = | population_footnotes = | population_note = | population_total = 280,0000 | population_density_km2 = | timezone = [[Saacadda Afrikada Bari|EAT]] | utc_offset = +3 | timezone_DST = | utc_offset_DST = | elevation_footnotes = | elevation_m = 1037 | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +25263 (Somaliland) | blank_name = | blank_info = | website = | footnotes = }} '''Burco''' ([[Af-Ingiriisi|af Ingriisi]]: ''Burao'', [[Carabi|af Carabi]]: برعو) waa [[magaalo]] ku taala bartamaha baaraxa Oogo. Maamul ahaan, waxay ku taala gobolka [[Togdheer]] ee dalka [[Somaliland]]. Burco waa caasimada Labaad ee dalka, waliba waa magaalo qiima badan leh kadib markii shir lagu qabtay oo lagu aasaasayay jamhuuriyadda Somaliland. Togga Togdheer ayaa magaalada dhexmarta oo laba u qaybisa marka ay roob dhacdo, laakin laba biriij ayaa isku xidha labada qaybood ee magaalada: Biriija Cusub iyo [[Deero bridge|Deero Bridge]]. Ninkii ugu horeeyay ee burco guri daara ka dhista iyo masaajid wuxuu ahaa nin la odhan jiray Sheikh Cismaan Nuur kana soo jeeda beel waynta Habar Awal Ciise Muuse ah na ninka aasaasay magaalada oo aha Sheekh Beledka == Qabaa'ilka Dega == Markaynu ka hadlayno beelaha ama qabaa'ilka daga Somaliland, Burco waxaa si gaar ah u daga beesha [[Ciise Muuse]], [[Habar Jeclo]] iyo beesha [[Habaryoonis|Habr Yoonis.]] [[File:Burco.jpg|thumb|right|500px]] == Muuqaalka guud == [[File:Burco_city,_Somaliland.jpg|thumb|right|400px|]] [[File:Jaamacada burco.jpeg|thumb|jaamacada burco|link=Special:FilePath/Jaamacada_burco.jpeg]] ==Daadka Degaan Burco== * {{Flag|United States}} 200 + * {{Flag|Sweden}} 200+ * {{Flag|Norway}} 200+ * {{Flag|Finland}} 200+ * {{Flag|United Kingdom}} 300+ * {{Flag|Yemen}} 500+ * {{Flag|Ethiopia}} 100+ Muuqaalka guud dee adba waad iska garaysaa Muuqaalka guud ee magaalada Burco waa mid aad u wanaagsan wakhtigan xaadirka ah, marka loo eego xiliyadii hore ee ay Burco soo martay. Guud ahaan magaalada waxa ka socda dhismayaal kala duwan, waana magaalo koriinkeedu socdo oo ay marba marka ka dambaysa wax ku kordhayaan…. == Waxbarashada == magalaada burco waa magaalo ku caana dhinaca waxbarashada sababtoo ah waxa ka soo jeeda magaalada burco aabihi waxbarashada soomaaliyeed maxamuud axmed cali. Magaalada burco aad ayey ugu fiicantahay waxbarashada marka loo eego dagaaladii iyo qalaasihii ay kaga danbaysay dalka intisa kale waxaana ku yaala dugsiyo ilaa 200 dugsi oo isugu jira Hoose, dhexe iyo 116 dugsi oo ah kuwa sare iyo sideed jaamacadood oo ah [[University of Burao]] iyo togdheer University iyo golis university alpha University shifo University new generation University najah University abarso teach University. Dadweynaha reer Burco waxaad moodaa inay aad wax u bartaan oo ay waxbarashada wadaan guud ahaan marka aad eegto qiyaasta dadka wax barta waxaan odhan karnaa waa ilaa 70% oo u badan dhallinyaro. waxaa ka jira dugsiya badan oo gaar loo leeyahay sida Smart primary and secondary school,[[Ilayska Togdheer Schools]] ,iftin,faaruuq,cabdalenuuri,iwm,hadaba markaynu eegno dugsiyadaa waxaad moodaa inay ka anfac badan yihiin kuwa dawliga ah ama public ah sida schoolka smart oo kale waxa ay ardaydiisu muujiyeen dadaal aad iyo aad u heer sarreeya,waxa jira qiimayn lagu sameeyo ardayda ka qayb gasha imtaxaanaadka fasalada 8aad ee dugsiga dhexe halkaas oo ay wasaarada waxbaashadu soo gudbiso 10ka arday ee uguu sarreeya imtaxaanka hadaba guusha uu ka gaadhay schoolka smart imtaxaanaadkaas maa ha kaliya guul u soo hoyatay dugsiga ama schoolka hase ahaatee sidoo kale waxay guul u soo hoyatay gobolka togdheer oo uguu faanidoona gobolada kale ee wadanka. Burco aad ayey u wanaagsantahay waxbarashada balse waxa siweyn loo eedeynayaa wasaarada waxbarasahada oo dadka markaad weydiiso Waxbarasahda gaarka ah iyo Xukuumada tee baa fiican waxa qiraal ah inay tan gaarka ahi aad uga horeyso ta kale. == Dhaqaalaha & Ganacsiga == Marka aad eegto ila dhaqaalaha magaaladu ay leedahay ee la isla yaqaanay waxay ahayd Burco oo ahayd Saylada ugu weyn waqooyiga jasiirada Soomaaliyeed ee iibka xoolaha taasina haatan waxa u laaban albaabada tan iyo xiligii la joojiyey Dhoofkii xoolihii la geyn jiray wada gacanka carbeed, Haatan dhammaan dalku waa kasoo kabtay dhaqaalihii ishaa kaliya ahaa ee xoolaha nool. Burco sido kale way kasoo kabatay oo aad ayuu isaga socda ganacsi aan xadlahayn hadaba markaad eegto xidhiidhada ganacsi ee ay burco la leedahay aduunka waxay siweyn ugu xidhantahay oo dhaqdhaqaaqeed alacageed laga xukumay suuqyada taasoo sabab ay u tahay lacagta giinbaarta ah ee ka dhaxayso iyaga iyo dalkii hore la isugu odhan jiray soomaaliya oo aad u ragaadisay dhaqaalaha Gobolka guud ahaan gaar ahaan magaalada Burco. Dhinaca ganacsiga waa kala dabaqado duwan yahay waana mid markasta socda haday noqoto ganacsiga shirkadaha waaweyn kan dadka caadiga ah waa mid furan oo socda waqti kasta, isku soo wada duub oo burco dhaqaalaha guud ahaan gobolka Togdheer wa mid aad u liita o ay ragaadisay lacagta giinbaarta oo lagu qiyaasay inay gaadhayso ilaa 250 kun US dolers ah. === Mashaariicda horimaranya gobolka === Guud ahaan gobolka waxa ka socda mashruucad badan oo horumarideed isada mashuuca wadada labaad ee la jaraynayo in la bilaabo magadala dhexdeeda. Intii dawalad cusubi dhalatay gobolkan [[Togdheer]], waxaa ka shaqeeya shan warshadood oo soo kala saara biyaha iyo sabuunta buda ah, sida waxshada Ilays oo iyadu soo saarta sabuunta buda ad, iyo Bail oo iyadu soo saarta sabuunta buda ah. Warshadaha kale ee ka shaqeeya Burco waxaa ka mid ah: 《ilays》 ▪︎ilays detergent bowder ▪︎ Warshada Taydha Indhadeero ▪︎ Warshada Biyaha Maaxda Togdheer ▪︎ Warshada Xareeda ▪︎Warshada Biyaha Saxsaxo ▪︎ Warshada Marmarka Guryaha ▪︎ Warshada Furshaanta ▪︎ Warshada Cabitaanka Coco Happy ▪︎ Warshada Hargaha ▪︎ Warshada Adhiga Jaqiiqa Yaryar ▪︎ Warshada Biriijyada iyo Dhismaha Wadanka <br /> [[File:shiikh_bashir_brayiing.jpeg|thumb|right|400px| Somali dadka macaduwan burao 1920]] === Dhalinayarada === Waxa si weyn dhibaato ugu haya magaalada Burco dhalinayradii oo si weyn uga tahriibay oo aad uga baxay magaalada Burco oo markasta la soo sheegayo raxan dhallinyaro ah oo gaadhay dalka liibiya oo ah dariiq looga sii gudbo qaaradda Yurub. Sida kale dhallinayradu waxa ay ka tahriibayaan oo ay ka baxayaan waa dhibaatooyin la soo darsay una baahan wax ka qabasho weyn in laga sameeyo. == Xaafadaha Burco == Burco waxaa ku yaala xaafado bn oo aan la tirin karin, kuwa ugu waaweyn waxaa ka mid ah: <ref>maxadka</ref>maxadka * <ref>Sheffield (Oktoobar)</ref>oktoobar * <ref>Hodan Qaylo</ref>Hodan qaylo * <ref>Aleeli Tuurta</ref>tuurta * <ref>Jarmalka</ref>jarmalka *<ref>cuqubo </ref>cuqubo *<ref>cakaara</ref>caweys caynaba * <ref>Garbadda</ref>garbo * <ref>Dubai</ref> dubi * <ref>Dhuurta</ref>dhuurta * <ref>Afgooye</ref> * <ref>Kiiniyadda</ref>kiiniyo * <ref>Lafoolaydda</ref>lafo * <ref>Maxamed Cali</ref>maxamed ali * <ref>Sayladda</ref>sayladda * <ref>Barsiigo</ref>baarsiigo * <ref>City Plaza </ref>city blaaza * <ref>Aden Selebaan</ref>aden salebaan * <ref>Barqodhereg</ref>barqo * <ref>London</ref>london * <ref>Nafaqo</ref>naafo * <ref>Hawlaha Guud</ref>hawlo * <ref>Badda Cas</ref>badda * <ref>Guryo Samo</ref>guryosamo * <ref>Shacabka</ref>shacabka * <ref>allaw wad na aragtaa</ref>If iyo aakhiro * <ref>sabir iyo iimaan</ref> bilaa qado <ref>burao somaliland.2023 Isniin</ref>qaar ayaa been ah == Saylada Xoolaha ee Uguwayn Somaliland == Burco iyadoo ay fooda inagu soo hayso Ciiddii Arafo ayaa Saylada Xoolaha<ref>https://igadstvs.wordpress.com/2015/06/11/burao-livestockmarket/</ref> ee magaalada Burco ee xarunta Gobolka Togdheer Laga dareemaayaa dhaq dhaqaaq aad u balaadhan oo la xidhiidha kala iibsiga xoolaha nool, Salada Xoolaha Magaalada Burco ayaa kamid ah Sayladaha ugu waaweyn [[Somaliland|Togdheer]],maadama oo ay kutaalo Gobolka ugu Xoolaha badan wadanka, [[File:Burao.jpg|thumb|right|500px|]] Saylada ayaa waxa laga dareemayaa mashquul aad u balaadhan, iyada oo loo diyaar garoobayo Ciidda weyn ee Ciidul Udxa ayaa Xooluhu ka imanayaanDeegaanad hoos yimaada Gobolkan iyo waliba dhammaan dhulka ay somalidu degto,xolaha lagu iibsado Saylada magaalada Burco ayaa laga dhoofiyo Dekeda weyn ee magaalada Berbera iyadoo intooda badana loo iibgeeyo Dalka Sucuudiga iyo wadamo kale oo carabta ah,wxana wakhtigan si joogta ah uga ganacsada Saylada Burco Shirkado waaweyn oo ay kamid yihiin, INDHADEERO, AL-JAABIRI,AL- XUSAYN, [[Jibril Ali Musse]] iyo waliba kuwakale oo badan , Aadan Axmed Diiriye (baradho)oo kamid ah ganacsatada xoolaha iibiya oo aan la kulanay ayaa sharaxaya wakhtigan sida Xoluhu usoconayaan waxanu yidhi”jawiga Sayladu wuu wacanyahay waxaynu ku jiraa wakhtigii Mooshinka Xajka oo haatan gebgebo ah islmarkaana ay ka hadhsanyihiin waxan wiig kabadnayn, xoolaaha iibkooduna waa neef iyo sarartii waana isbed bedeshaa oo maalinba waa sixir gaara, maalintii waxaanu iibsanaa marka Burco iyo hargaysa laysku daro 40.000 ILAA 30 000 oo neef ku waas oo aan u iib gayno wadamada arabta” Axmed oo kamida Ganacsatada islamarkaan ah Gudomiyaha Degmada Dhoqosha ayaa isna sheegay wakhtigan inay xooluhu xoog usoconayaan maadaama buu yidhi ay anu ku guda jirno udiyaar garawga Xajka, waxa kaloo uu mr, Axmed carab ka ku dhuftay inay maalmahan xoolaha sixirkoodu hoos u dhacay taasoo uu ku sifeeyay inay Xoolihii waa weynaa joogsadeen islamarkaana ay bilabmeen kuwii yar yaraa ee Gawraca. Burao waxa joogo dad gafuur culus ah taas oo dumarku ka cabtaan markasta intaas waa hadalka burao Iyo nuura bashe xasan {{{Magaalooyinka Gobolka Togdheer}} ==Sido Kale fiiri== * [[Hargeysa]] * [[Somaliland]] == Halkan burco ka eeg == [https://www.youtube.com/watch?v=Ply1D7gdQnY&playnext=1&list=PLCDB766AE03F8D71C] [http://maps.google.nl/maps?hl=nl&tab=wl] [[Category:Burco]] [[Category:Gobolka togdheer]] [[Category:Somaliland]] d92kz9col7kt39yt93luj1papkui0iq Dangorayo 0 2854 311600 284005 2026-11-01T21:56:06Z InternetArchiveBot 28368 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 311600 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | official_name = Dangorayo | other_name = Dal-raxmo | native_name = Degmada Dangorayo | nickname = | settlement_type = Magaalo | motto = | image_skyline = | imagesize = | image_caption = | image_flag = | flag_size = | image_seal = | seal_size = | image_map = | mapsize = | map_caption = | pushpin_map = Somalia | pushpin_label_position = bottom | pushpin_mapsize = | pushpin_map_caption = Goobta Soomaaliya. | subdivision_type = Wadanka | subdivision_name = {{flag|Somalia}} | subdivision_type1 = [[Maamulgoboleedka Soomaaliya|Maamul Goboleedka]] | subdivision_name1 = {{flag|Puntland}} | subdivision_type2 = [[Gobolada Soomaaliya|Gobolka]] | subdivision_name2 = [[Nugaal|Nugaal]] | subdivision_type3 = [[Gobolada Soomaaliya|Degmo]] | subdivision_name3 = [[Degmada Dangorayo|Dangorayo]] | government_footnotes = | government_type = | leader_title = | leader_name = | established_title = | established_date = | area_magnitude = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_total_km2 = | area_land_km2 = | population_as_of = 2005 | population_footnotes = | population_note = | population_total = 200,331 | population_density_km2 = | timezone = [[East Africa Time|EAT]] | utc_offset = +3 | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|8|43|40|N|49|20|30|E|region:SO-BR|display=inline,title}} | elevation_footnotes = | elevation_m = | postal_code_type = | postal_code = | area_code = | blank_name = | blank_info = | website = }} '''Dangorayo''' waa magaalo ku taal waqooyiga gobolka [[Nugaal]] ee dalka [[Soomaaliya]] Waa magaalo madaxda [[Degmada Dangorayo]]. ==Tirakoobka dadweynaha== Degmada Dangorayo ee ballaaran waxaa ku nool dad gaaraya 20,331 qof. ==Waxbarashada== Dangorayo waxaa ku yaal dhowr machadyo tacliineed. Sida ay sheegtay wasaaradda waxbarashada Puntland, degmada Dangorayo waxaa ku yaalla 13 dugsi hoose dhexe. Kuwaas waxaa ka mid ah Kalyaxed, Hanad, Qundheed iyo Garmaal Dugsiyada sare ee deegaanka waxaa ka mid ah Taageer. ==Dhaqaalaha== Bishii March 2015, Wasaaradda Shaqada, Dhallinyarada iyo Ciyaaraha oo kaashanaysa Midowga Yurub iyo Hay’adda World Vision ayaa daah-furay Mashruuca Xoojinta Nolosha Wanaagsan ee Gobolka Nugaal oo laga hirgeliyey degmooyinka Dangorayo, Garoowe, Eyl, Godob-jiiraan iyo Burtinle ee Puntland. Qorshahan oo socon doona muddo saddex sano ah ayaa waxaa lagu qiimeeyaa 3 milyan oo Yuuro, waxaana uu qeyb ka yahay Hiigsiga Cusub ee Soomaaliya. Waxa ay higsanaysaa qaybta dhaqaalaha gobolka iyada oo loo marayo taageero ganacsi, tababaro iyo barnaamijyo waxbarasho oo aan toos ahayn, aqoon-is-weydaarsiyo wacyi-gelineed oo bulshada ah, iyo hagitaan iyo isku xidhid ==Xusuusin== [https://web.archive.org/web/20170728203029/https://docs.unocha.org/sites/dms/Somalia/UNDP-POP-RURAL-URBAN%202005.pdf "Gobolada, degmooyinka, iyo dadkooda: Soomaaliya 2005 (qabyo)"] [http://www.moepuntland.com/primary/ "Puntland - Dugsiga Hoose"]Wasaaradda Waxbarashada Puntland 26 May 2013 [https://web.archive.org/web/20160329022151/http://goobjoog.com/english/?p=11923 "EU iyo World Vision oo Taageeray Hab-nololeedka Puntland"] ==Tixraac== [http://www.geographic.org/geographic_names/name.php?uni=-4559936&fid=5770&c=somalia Dan Gorayo] {{Gumud}} sygfdzjizh9774mb24ruhn5ufmjfdrd Burtinle 0 3108 311596 284109 2026-11-01T20:58:13Z InternetArchiveBot 28368 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 311596 wikitext text/x-wiki '''Burtinle''' ( [[Af Soomaali|Soomaali]]: Buurtinle,𐒁𐒓𐒇𐒂𐒘𐒒𐒐𐒗 ), sidoo kale loo yaqaano Bur Tinle ama [[Buurtinle]], waa magaalo ku taal gobolka [[Nugaal]] ee [[Puntland]] ee waqooyi bari [[Soomaaliya]] . {{Infobox settlement |official_name = |other_name = |native_name = |nickname = |settlement_type = Magaalo |motto = |image_skyline = Burtinle.jpg |image_caption = Waddada Burtinle. |image_flag = |flag_size = |image_seal = |seal_size = |image_map = |map_caption = |pushpin_map = Somalia |pushpin_label_position = bottom |pushpin_mapsize = |pushpin_map_caption = Goobta Soomaaliya |subdivision_type = Wadanka |subdivision_name = {{flag|Somalia}} |subdivision_type1 = [[Maamulgoboleedka Soomaaliya|Maamul Goboleedka]] |subdivision_name1 = {{flag|Puntland}} |subdivision_type2 = [[Gobolada Soomaaliya|Gobolka]] |subdivision_name2 = [[Nugaal|Nugaal]] |subdivision_type3 = [[Gobolada Soomaaliya|Degmo]] |subdivision_name3 = [[Degmada Burtinle|Burtinle]] |government_footnotes = |government_type = |leader_title = |leader_name = |established_title = |established_date = |unit_pref = Metric |area_footnotes = |area_total_km2 = |area_land_km2 = |population_as_of = |population_footnotes = |population_note = |population_total = |timezone = [[East Africa Time|EAT]] |utc_offset = +3 |timezone_DST = |utc_offset_DST = |coordinates = {{coord|7|48|N|48|00|E|region:SO-NU|display=inline,title}} |elevation_footnotes = |elevation_m = |postal_code_type = |postal_code = |area_code = |website = }} [[File:231227_BDH_Opening_ceremony2.jpg|thumb|Xaflad lagu furayay wasiiru dowlaha caafimaadka Puntland oo marti sharaf ah, 2023]] ==Dulmar== Burtinle waa xarunta degmada Burtinle . Waxay dhacdaa inta u dhaxaysa Gaalkacyo iyo Garoowe , una dhow xuduudka Itoobiya . Magaalada waxaa la aas aasay horraantii 1920-meeyadii, waxaana aasaasay Ughaz Gelle Maxamed Kaneec oo ka tirsanaa Awrtable . Burtinle waxay ka kooban tahay 7 xaafadood oo kala ah: Tinka dheer oo magaalada loogu magac daray, Kaantaroolka, Booray, Tuulo Ciise, Xafatul Carab, Buur Karoole, iyo Godqol Weyne Magaaladu waxay hoy u tahay dhawr qabiil, oo u badan Awrtable laakiin sidoo kale qaar ka mid ah Cumar Maxamuud. Waxa kale oo jira tiro xusid mudan oo Gabooye ah. ==Waxbarashada== Burtinle waxaa ku yaal dhowr machadyo tacliineed. Sida ay sheegtay wasaaradda waxbarashada Puntland, waxaa hadda degmada Burtinle ku yaalla 16 dugsi hoose dhexe. Waxaa ka mid ah Hormuud, Imaamu Shaafici, Magacley iyo Meraysane. Dugsiyada sare ee deegaanka waxaa ka mid ah Burtinle Sare. ==Daryeelka caafimaadka== Wasaaradda Caafimaadka Puntland ayaa gacanta ku haysa Isbitaalka Degmada (Csbitalka Degmada Burtinle) oo ku yaala cidhifka waqooyi ee magaalada. Balaadhinteeda oo uu maalgeliyey Jarmal Kreditanstalt für Wiederaufbau oo ay maamusho UNICEF ayaa markii ugu horreysay la dhammaystiray 2023 waxaana la kordhiyey 2024-2025. Waaxyaha cusbitaalka waxa ka mid ah waax bukaan-socod, waaxda degdega ah, shucaaca, tiyaatarka shaqada iyo sidoo kale qaybta hooyada iyo dhalaanka. Naqshadaynta qaabdhismeedka isbitaalka, oo ay diyaariyeen khubarada qaab dhismeedka cimilada ee Bariga Afrika ku salaysan ee APC Architectural Pioneering Consultants waxay uga jawaabaan cimilada deegaanka ee kulul iyo qalalan iyada oo loo marayo habka hawo -mareenka dabiiciga ah. Waxaa lagu abaalmariyay dhowr sharaf oo heer caalami ah. [[File:Burtinle_District_Hospital_works.jpg|thumb|Isbitaalka degmada Burtinle oo dhismahiisa socdo, 2023]] ==Dhaqaalaha== Bishii March 2015, Wasaaradda Shaqada, Dhallinyarada iyo Ciyaaraha oo kaashanaysa Midowga Yurub iyo Hay’adda World Vision ayaa daah-furay Mashruuca Horumarinta Nololeed ee Gobolka Nugaal oo laga hirgeliyey degmooyinka Burtinle, Garoowe, Dangorayo, Eyl iyo Godob-jiiraan ee Puntland. Qorshahan oo socon doona muddo saddex sano ah ayaa waxaa lagu qiimeeyaa 3 Milyan oo Yuuro, waxaana uu qeyb ka yahay Hiigsiga Cusub ee Soomaaliya. Waxa ay higsanaysaa qaybta dhaqaalaha gobolka iyada oo loo marayo taageero ganacsi, tababaro iyo barnaamijyo waxbarasho oo aan toos ahayn, aqoon-is-weydaarsiyo wacyi-gelineed oo bulshada ah, iyo hagitaan iyo isku xidhid. ==Tixraac== [http://ocvp.org/docs/2015/Burtinle%20DCSA%202015-Somali.pdf "Buurtinle - Qiimaynta amniga iyo khilaafka degamada"] {{Wayback|url=http://ocvp.org/docs/2015/Burtinle%20DCSA%202015-Somali.pdf |date=20210517151724 }} [http://www.moepuntland.com/primary/ "Puntland - Dugsiga Hoose"] [http://www.moepuntland.com/secondary/ "Puntland - Secondary Schools"] [https://architizer.com/projects/burtinle-district-hospital/ "Csbitalka Degmada Burtinle oo ay leeyihiin APC Architectural Pioneering Consultants"] [https://web.archive.org/web/20160329022151/http://goobjoog.com/english/?p=11923 "EU iyo World Vision oo Taageeray Hab-nololeedka Puntland"] ==Xiriirinta dibadda== [http://www.maplandia.com/somalia/nugaal/burtinle/laqlaajis/ Burtinle, Nugaal, Soomaaliya] [http://www.geographic.org/geographic_names/name.php?uni=-4574992&fid=5777&c=somalia Bur Tinle, Soomaaliya] d9rtxdha5vokm6wf0h4mz3x8asz9y4r Namibiya 0 3690 311625 307644 2026-11-02T05:01:41Z InternetArchiveBot 28368 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 311625 wikitext text/x-wiki {{Infobox country | conventional_long_name = Jamhuuriyadda Namibia | common_name = Namibia | native_name = {{small|{{Name in various languages | name = {{nobold|''(luqadaha qaranka)''}} | af = {{lang|af|Republiek van Namibië}}<ref>{{cite web|url=http://209.88.21.36/opencms/export/sites/default/grnnet/MLRR/DocArchive/Land-Reform/Communal_Land_Reform_Act_Afrikaans.pdf|title=Communal Land Reform Act, Afrikaans|publisher=Government of Namibia|access-date=18 February 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160225105003/http://209.88.21.36/opencms/export/sites/default/grnnet/MLRR/DocArchive/Land-Reform/Communal_Land_Reform_Act_Afrikaans.pdf|archive-date=25 February 2016}}</ref> | de = {{lang|de|Republik Namibia}}<ref>{{cite web|url=http://209.88.21.36/opencms/export/sites/default/grnnet/MLRR/DocArchive/land-Reform/Communal_Land_Reform_Act_German.pdf|title=Communal Land Reform Act, German|publisher=[[Government of Namibia]]|access-date=18 February 2016|archive-date=9 October 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191009105727/https://209.88.21.36/opencms/export/sites/default/grnnet/MLRR/DocArchive/land-Reform/Communal_Land_Reform_Act_German.pdf|url-status=dead}}</ref> | naq = {{lang|naq|Republiki Namibiab dib}}<ref>{{cite web|url=http://209.88.21.36/opencms/export/sites/default/grnnet/MLRR/DocArchive/Land-Reform/Communal_Land_Reform_Act_Nama.pdf|title=Communal Land Reform Act, Khoekhoegowab|publisher=Government of Namibia|access-date=18 February 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160225104943/http://209.88.21.36/opencms/export/sites/default/grnnet/MLRR/DocArchive/Land-Reform/Communal_Land_Reform_Act_Nama.pdf|archive-date=25 February 2016}}</ref> | kj = {{lang|kj|Orepublika yaNamibia}}<ref>{{cite web|url=http://baslerafrika.ch/wp-content/uploads/Neuerwerbungsliste-2013.pdf|title=Communal Land Reform Act, Oshiwambo|publisher=Government of Namibia|access-date=18 February 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160301124906/http://baslerafrika.ch/wp-content/uploads/Neuerwerbungsliste-2013.pdf|archive-date=1 March 2016}}</ref> | hz = {{lang|hz|Orepublika yaNamibia}}<ref>{{cite web|url=http://209.88.21.36/opencms/export/sites/default/grnnet/MLRR/DocArchive/Land-Reform/Communal_Land_Reform_Act_Herero.pdf|title=Communal Land Reform Act, Otjiherero|publisher=Government of Namibia|access-date=18 February 2016}} {{dead link|date=February 2018 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | kwn = {{lang|kwn|Republika zaNamibia}}<ref>{{cite web|url=http://209.88.21.36/opencms/export/sites/default/grnnet/MLRR/DocArchive/Land-Reform/Communal_Land_Reform_Act_Rukwangali.pdf|title=Communal Land Reform Act, Rukwangali|publisher=Government of Namibia|access-date=18 February 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160225104955/http://209.88.21.36/opencms/export/sites/default/grnnet/MLRR/DocArchive/Land-Reform/Communal_Land_Reform_Act_Rukwangali.pdf|archive-date=25 February 2016}}</ref> | tn = {{lang|tn|Rephaboliki ya Namibia}}<ref>{{cite web|url=http://209.88.21.36/opencms/export/sites/default/grnnet/MLRR/DocArchive/Land-Reform/Communal_Land_Reform_Act_Setswana.pdf|title=Communal Land Reform Act, Setswana|publisher=Government of Namibia|access-date=18 February 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160225105008/http://209.88.21.36/opencms/export/sites/default/grnnet/MLRR/DocArchive/Land-Reform/Communal_Land_Reform_Act_Setswana.pdf|archive-date=25 February 2016}}</ref> | loz = {{lang|loz| Namibia ye Lukuluhile}}<ref>{{cite web|url=http://209.88.21.36/opencms/export/sites/default/grnnet/MLRR/DocArchive/Land-Reform/Communal_Land_Reform_Act_Lozi.pdf|title=Communal Land Reform Act, Lozi|publisher=Government of Namibia|access-date=18 February 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160225104949/http://209.88.21.36/opencms/export/sites/default/grnnet/MLRR/DocArchive/Land-Reform/Communal_Land_Reform_Act_Lozi.pdf|archive-date=25 February 2016}}</ref> }}}} | image_flag = Flag of Namibia.svg | image_coat = Coat of arms of Namibia.svg | national_motto = "Midnimo, Xorriyo, Caddaalad" | national_anthem = "[[Namibia, Land of the Brave]]" | image_map = {{Switcher|[[File:Namibia (orthographic projection).svg|frameless]]|Muuji golaha|default=1}} | map_caption = | capital = [[Windhoek]] | coordinates = {{Coord|22|34|S|17|5|E|type:city_region:NA}} | largest_city = caasimadda | official_languages = [[English language|Ingiriisi]]<ref>{{Cite web | title=Namibia - The World Factbook | url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/namibia/ | archive-url=https://web.archive.org/web/20210110010829/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/namibia | url-status=dead | archive-date=10 January 2021 | access-date=2025-08-04 | website=www.cia.gov}}</ref> | national_languages = {{unbulleted list |[[Afrikaans]] |[[German language in Namibia|Jarmal]] |[[Khoekhoe language|Khoekhoegowab]] |[[Owambo language|Oshiwambo]] |[[Herero language|Otjiherero]] |[[Kwangali language|RuKwangali]] |[[Tswana language|Setswana]] |[[Lozi language|siLozi]] }} | regional_languages = {{unbulleted list | [[ǃKung languages|ǃKung]] | [[Gciriku language|Gciriku]] | [[Mbukushu language|Thimbukushu]] }} | ethnic_groups = {{ unbulleted list | 93.2% [[Demographics of Namibia|U dhashay Afrika]]{{efn-ua|Waxaa ku jira dhammaan kooxaha qowmiyadeed ee u dhashay Afrika}} | 3.6% [[Coloured people in Namibia|Midabka leh]] iyo [[Basters]] | 1.8% [[White Namibians|Caddaan]] | 1.4% [[Asian people|Aasiyaan]] / kuwa kale }} | ethnic_groups_year = 2023 | ethnic_groups_ref = <ref name="Census2023">{{cite web|url=https://census.nsanamibia.com/wp-content/uploads/2024/10/2023-Population-and-Housing-Census-Main-Report-28-Oct-2024.pdf|title=Namibia 2023 Population and Housing Census Main Report|publisher=Namibia Statistics Agency|access-date=2024-10-30|pages=90–91|archive-date=10 November 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241110234059/https://census.nsanamibia.com/wp-content/uploads/2024/10/2023-Population-and-Housing-Census-Main-Report-28-Oct-2024.pdf}}</ref> | religion = {{unbulleted list |{{Tree list}} * 87.9% [[Christianity in Namibia|Masiixiyad]] ** 43.7% [[Evangelical Lutheran Church in Namibia|Luuteriyan]] ** 22.8% [[Catholic Church in Namibia|Kaatoolig]] ** 17.0% [[Diocese of Namibia|Anglikan]] ** 4.4% [[List of Christian denominations|Masiixiyiinta]] kale {{Tree list/end}} |10.5% kuwa kale |1.6% [[Irreligion|diin laawayaal]]}} | religion_year = 2023 | religion_ref = <ref name=":3">{{citation-attribution|{{cite web|title=Namibia Demographic and Health Survey 2013|publisher=[[Ministry of Health and Social Services (Namibia)|Namibia Ministry of Health and Social Services]] and ICF International|date=September 2014|url=https://dhsprogram.com/pubs/pdf/FR298/FR298.pdf|access-date=5 July 2021|pages=29–30|archive-date=18 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190618173209/https://www.dhsprogram.com/pubs/pdf/FR298/FR298.pdf|url-status=live}}}}</ref>{{efn-ua|Kaliya dadka da'doodu u dhaxayso 15 iyo 49 sanno ayaa la baadhay.}} | demonym = [[Demographics of Namibia|Reer Namibia]] | government_type = Jamhuuriyad badh-madaxtooyo oo midaysan<ref name="Dual" />{{update inline|date=December 2025}} | leader_title1 = [[President of Namibia|Madaxweyne]] | leader_name1 = [[Netumbo Nandi-Ndaitwah]] | leader_title2 = [[Vice President of Namibia|Madaxweyne Ku-xigeen]] | leader_name2 = [[Lucia Witbooi]] | leader_title3 = [[Prime Minister of Namibia|Ra'iisul Wasaare]] | leader_name3 = [[Elijah Ngurare]] | leader_title4 = [[Deputy-Prime Minister of Namibia|Ra'iisul Wasaare Ku-xigeen]] | leader_name4 = Bannaan | leader_title5 = [[Chief Justice of Namibia|Guddoomiyaha Maxkamadda Sare]] | leader_name5 = [[Peter Shivute]] | legislature = [[Parliament of Namibia|Baarlamaan]] | upper_house = [[National Council (Namibia)|Golaha Qaranka]] | lower_house = [[National Assembly (Namibia)|Aqlaka Qaranka]] | sovereignty_type = Madaxbannaanida ka qaadatay [[South Africa|Koonfur Afrika]] | established_event1 = [[Constitution of Namibia|Dastuurka]] | established_date1 = 9 February 1990 | established_event2 = [[Namibian War of Independence|Madaxbannaanida]] | established_date2 = 21 March 1990 | area_km2 = 825,615 | area_rank = 34aad | area_sq_mi = 318,696 | percent_water = Aad u yar | population_census = {{increase neutral}} 3,022,401<ref>{{Cite web|url=https://www.worldometers.info/world-population/namibia-population/|title=Namibia Population (2025)|website=Worldometer}}</ref><ref name="Census2023"/> | population_census_year = 2025 | population_census_rank = 136aad | population_density_km2 = 3.7 | population_density_sq_mi = 1.4 | population_density_rank = | GDP_PPP = {{increase}} $37.73 bilyan<ref name="auto1">{{cite web |title=World Economic Outlook Database, April 2025 |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2025/april |language=en}}</ref> | GDP_PPP_year = 2025 | GDP_PPP_rank = 145aad | GDP_PPP_per_capita = {{increase}} $12,370<ref name="auto1"/> | GDP_PPP_per_capita_rank = 117aad | GDP_nominal = {{increase}} $14.21 bilyan<ref name="auto1"/> | GDP_nominal_year = 2025 | GDP_nominal_rank = 145aad | GDP_nominal_per_capita = {{increase}} $4,660<ref name="auto1"/> | GDP_nominal_per_capita_rank = 120aad | Gini = 59.1 | Gini_year = 2015 | Gini_change = | Gini_ref = <ref>{{cite web|url=https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?locations=NA|title=GINI index (World Bank estimate)|publisher=World Bank|access-date=20 January 2019|archive-date=28 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190328164913/https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?locations=NA|url-status=live}}</ref> | Gini_rank = | HDI = 0.665 | HDI_year = 2023 | HDI_change = kor u kac | HDI_ref = <ref name="HDI">{{Cite web |date=6 May 2025 |title=Human Development Report 2025 |url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf|url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250506051232/https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf |archive-date=6 May 2025 |access-date=6 May 2025 |publisher=[[United Nations Development Programme]] |language=en}}</ref> | HDI_rank = 136aad | currency = [[Namibian dollar]] <br /> (NAD) <br /> [[South African rand]] (ZAR) | time_zone = [[Central Africa Time|CAT]] | utc_offset = +2 | date_format = dd/mm/yyyy | calling_code = [[+264]] | cctld = [[.na]] | footnote_a = | today = }} '''Namibia''',{{efn-ua|{{IPAc-en|audio=En-us-Namibia.ogg|n|ə|.|ˈ|m|ɪ|.|b|i|.|ə}},<ref>{{citation|last=Wells|first=John C.|year=2008|title=Longman Pronunciation Dictionary|edition=3rd|publisher=Longman|isbn=978-1-4058-8118-0}}</ref><ref>{{citation|last=Roach|first=Peter|year=2011|title=Cambridge English Pronouncing Dictionary|edition=18th|place=Cambridge|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-15253-2}}</ref> {{respell|nə|MIH|bee|ə}}}} si rasmiga ahna loo yidhaahdo '''Jamhuuriyadda Namibia''', waa dal ku yaal [[Southern Africa|Koonfurta Afrika]].<ref>{{cite web|url= https://www.sahistory.org.za/place/namibia|title=Namibia|website=sahistory.org.za|date=4 March 2025}}</ref> Waxay xuduud la leedahay [[Atlantic Ocean|Badweynta Atlaantigga]] dhanka galbeed, [[Angola]] iyo [[Zambia]] dhanka waqooyi, [[Botswana]] dhanka bari iyo [[South Africa|Koonfur Afrika]] dhanka koonfur; dhanka waqooyi-bari, marka loo dhowaado [[quadripoint|isgoyska afar-geesoodka ah]],<ref>{{cite web|url=https://www.info-namibia.com/info/namibias-geography|title=Namibias Geography|website=info-namibia.com|date=4 March 2025|access-date=1 Bisha Todobaad 2026|archive-date=1 Bisha Todobaad 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260701170730/https://www.info-namibia.com/info/namibias-geography|url-status=dead}}</ref> [[Zimbabwe]] waxay u jirtaa wax ka yar 200 oo mitir (660 cagood) oo raacda wabiga [[Zambezi]] u dhow [[Kazungula]], Zambia. Caasimadda Namibia iyo magaalada ugu weyn waa [[Windhoek]]. Namibia waa dalka ugu qallalan gobolka [[sub-Saharan Africa|Afrikada ka hooseysa Saxaraha]],<ref>{{cite web|url=https://edition.cnn.com/2012/10/23/world/africa/namibia-eye-on-country-profile/index.html|title=Namibia country profile: moving on from a difficult past|author=Peter Shadbolt|publisher=CNN|date=24 October 2012|access-date=3 June 2018|archive-date=20 February 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200220120821/https://edition.cnn.com/2012/10/23/world/africa/namibia-eye-on-country-profile/index.html|url-status=live}}</ref> waxaana tan iyo xilliyadii taariikhda ka horreysay deganaa [[Khoekhoe|Khoi]], [[San people|San]], [[Damara people|Damara]] iyo [[Nama people]]. Qiyaastii qarnigii 14aad, [[immigration|soo-galooti]] [[Bantu peoples|dadka Bantu-ga ah]] ayaa yimid qayb ka mid ah [[Bantu expansion|ballaarintii Bantu-ga]]. Labaadkii 1600 [[Owambo people#History|dadka Owambo]] waxay sameysteen boqortooyooyin, sida [[Ondonga]] iyo [[Oukwanyama]].<ref name="Frieda 1991">{{Cite book |last=Williams |first=Frieda-Nela |url=https://www.namibiadigitalrepository.com/files/original/e98ba4fc1c8f59083fee9dc64a32083e.pdf |title=Precolonial Communities of Southwestern Africa: A history of Owambo Kingdoms 1600-1920 |publisher=National Archives of Namibia |year=1991 |access-date=2024-03-07 |archive-date=2024-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240307225349/https://www.namibiadigitalrepository.com/files/original/e98ba4fc1c8f59083fee9dc64a32083e.pdf |url-status=live }}</ref> Sannadkii 1884, [[German Empire|Boqortooyadii Jarmalka]] ayaa aasaastay maamul ku saabsan inta badan dhulkaas, iyadoo samaysay gumeysi loo yaqaanno [[German South West Africa|Koonfur-galbeed Afrika ee Jarmalka]]. Intii u dhaxeysay 1904-08, ciidamada Jarmalka waxay qaadeen olole ciqaab ah oo ka dhan ah [[Herero people|dadka Herero]] iyo Nama kaas oo isu beddelay [[Herero and Nama genocide|Xasuuqii ugu horreeyay]] ee qarnigii 20aad. Maamulkii Jarmalka wuxuu dhammaaday xilligii Dagaalkii Koowaad ee Adduunka ka dib markii sannadkii 1915 ay jabiyeen ciidamada [[Union of South Africa|Koonfur Afrika]]. Sannadkii 2021, dibloomaasiyiin Jarmal iyo Namibian ah ayaa abuuray "heshiis dib-u-heshiisiin" oo lagu qirayo xadgudubyadii xilligii gumeysiga Jarmalka.<ref>{{Cite news |last=Rogers |first=Thomas |date=2023-03-09 |title=The Long Shadow of German Colonialism |url=https://www.nybooks.com/articles/2023/03/09/the-long-shadow-of-german-colonialism-thomas-rogers/ |access-date=2025-01-20 |work=The New York Review of Books |language=en |volume=70 |issue=4 |issn=0028-7504}}</ref> Sannadkii 1920 [[League of Nations|Ururkii Qaramada]] ayaa maamulka gumeysiga u [[League of Nations mandate|wakiishay]] Koonfur Afrika. [[National Party (South Africa)|Xisbiga Qaranka]], oo loo doortay awoodda sannadkii 1948 gudaha Koonfur Afrika, wuxuu nidaamka [[apartheid|midab-kala-sooca]] ku dabaqay dhulkii markaas loo yaqaannay [[South West Africa|Koonfur-galbeed Afrika]]. Kacdoonno iyo dalabaadyo ku saabsan matalaad siyaasadeed ayaa keenay in [[United Nations|Qaramada Midoobay]] ay si toos ah ula wareegto mas'uuliyadda dhulkaas sannadkii 1966, laakiin Koonfur Afrika waxay sii haysatay maamulka {{lang|la|de facto}} ilaa 1973. Sannadkaas Qaramada Midoobay waxay u aqoonsatay ''South West Africa People's Organisation'', [[SWAPO]], inuu yahay matalaha rasmiga ah ee dadka Namibia. Namibia waxay madaxbannaani ka qaadatay Koonfur Afrika bishii Maarso 1990, ka dib [[South African Border War|Dagaalkii Xudduudaha Koonfur Afrika]]. Si kastaba ha ahaatee, [[Walvis Bay]] iyo [[Penguin Islands]] waxay ku sii jireen gacanta Koonfur Afrika ilaa 1994. Namibia waa [[parliamentary democracy|demoqraadiyad baarlamani ah]]. Beeraha, [[Tourism in Namibia|dalxiiska]] iyo [[Mining in Namibia|wersshadaha macdanta]] – oo ay ku jiraan soo saarista dheemanka, [[Uranium mining|yuuraaniyamka]], [[Gold mining|dahabka]], [[Silver mining|lacagta]] iyo [[base metal|macatidda kale]] – waxay aasaas u yihiin [[Economy of Namibia|dhaqaalaheeda]], halka qaybta wersshadaha wax-soo-saarka ay tahay mid yar marka loo barbardhigo. In kasta oo uu jiro kor u kac weyn oo xagga [[Gross domestic product|GDP]]-ga ah tan iyo markii ay madaxbannaanida heshay,<ref>{{Cite web|title=World Bank Open Data|url=https://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.MKTP.KD.ZG?locations=NA|access-date=3 April 2024|website=World Bank Open Data|archive-date=3 April 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240403153207/https://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.MKTP.KD.ZG?locations=NA|url-status=live}}</ref> [[Poverty in Namibia|saboolnimada]] iyo [[Wealth inequality|sinnaan la'aanta hantida]] ayay weli yihiin kuwo muuqda. 41% dadka waxaa saameeyay [[Multidimensional Poverty Index|saboolnimo dhinacyo badan leh]],<ref name=":5">{{Cite web|year=2023|title=Multidimensional Poverty Index 2023|url=https://hdr.undp.org/sites/default/files/Country-Profiles/MPI/NAM.pdf|access-date=3 April 2024|publisher=United Nations Development Programme Human Development Reports|archive-date=13 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240313135944/https://hdr.undp.org/sites/default/files/Country-Profiles/MPI/NAM.pdf|url-status=live}}</ref> in ka badan 400,000 oo qofna waxay ku nool yihiin [[informal housing|guryo ku-meel-gaar ah]].<ref>{{Cite web|date=12 March 2021|title=Namibia's ghetto life: Half million live in shacks countrywide – The Namibian|work=The Namibian |url=https://www.namibian.com.na/203451/archive-read/Namibias-ghetto-life-Half-million-live-in-shacks-countrywide|access-date=3 April 2024|archive-date=12 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210312183127/https://www.namibian.com.na/203451/archive-read/Namibias-ghetto-life-Half-million-live-in-shacks-countrywide}}</ref> [[Income disparity|Farqiga dakhliga]] waa mid ka mid ah kuwa ugu sarreeya adduunka iyada oo uu jiro [[Gini coefficient|koofishanka Gini]] oo ahaa 59 sannadkii 2015.<ref name=":6">{{Cite web|title=World Bank Open Data|url=https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?locations=1W-NA&most_recent_value_desc=true|access-date=3 April 2024|website=World Bank Open Data|archive-date=3 April 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240403153208/https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?locations=1W-NA&most_recent_value_desc=true|url-status=live}}</ref> Iyadoo ay ku nool yihiin dad gaadhaya 3.1 milyan oo qof, Namibia waa mid ka mid ah waddamada ugu [[List of countries and territories by population density|dadka yar marka loo eego baaxadda dhulka]] adduunka. Tan iyo dhammaadkii [[Cold War|Dagaalkii Qaboobaa]], waxay soo jiidatay soo-galooti caan ah oo ka yimid Jarmalka, Angola, iyo Zimbabwe.<ref>{{Cite web |title=Migration to Namibia 1990-2017 |url=https://worldmapper.org/maps/migration-to-namibia-1990-2017/ |access-date=2025-01-20 |website=Worldmapper |language=en}}</ref> Namibia waa xubin ka tirsan [[United Nations|Qaramada Midoobay]], [[Southern African Development Community|Ururka Horumarinta Koonfurta Afrika]], [[African Union|Midowga Afrika]] iyo Barwaaqosooranka. ==Tixraacyo== {{Reflist}} {{Dalalka Afrika}} [[Category:Wadamada Afrika]] r3w3ijiz0kthpzo9knarjfhqz3db41z .so 0 5913 311585 310602 2026-11-01T18:54:21Z InternetArchiveBot 28368 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 311585 wikitext text/x-wiki '''.so''' waa furaha [[Internet]]ka ee dalka ee [[Soomaaliya]]. Furaha Internetka soomaaliya. (Af-soomaali: Soomaaliya - العربية: الصومال English: Somalia) [[Category:Internet]] {{Infobox Top level domain |name=.so |background=#CCF |image=SO domain logo.svg |introduced=28 August 1997 |type=[[Magaca heerka-sare ee koodhka waddanka]] |status=Firfircoon |registry=SONIC |sponsor=Xarunta Macluumaadka Shabakadda Soomaaliyeed |intendeduse=Hay’adaha ku xiran {{flag|Somalia}} |actualuse=Si dhaw dhaw loo soo celiyey |restrictions=Kuwa ku kooban hay’adaha iyo ururada ku yaalla Soomaaliya, dadka deggan Soomaaliya, iyo kuwa kale ee leh xiriir sharci ah, cad, oo la xaqiijin karo oo ay la leeyihiin Soomaaliya. |structure=Diiwaangelintu waxa lagu samayn karaa iyada oo loo sii marayo diiwaan-geliyayaal la oggolaaday |document=Soomaaliya .so |disputepolicy=[http://sonic.so/wp-content/uploads/2018/11/dotso-domain-name-registration-policies_v1.1_2.pdf .so domain name registration policies]<br />[http://www.wipo.int/amc/en/domains/cctld/so/index.html WIPO] |website= {{url|https://sonic.so/}} }} 11kii Luulyo 2013 xeerka ISO 3166-1 ee Soomaaliya ayaa isbeddelay si uu u muujiyo SO loo isticmaalo ccTLD . Bishii Luulyo 8, 2015, diiwaanka .so ccTLD waxaa loo wareejiyay Xarunta Macluumaadka Shabakadda Soomaaliyeed (SONIC), taasoo soo bandhigtay xaddidaadyo cusub oo ku saabsan iibsiga magacyada .so ee shakhsiyaadka iyo ururada aan xiriirka la lahayn Soomaaliya Sidaas darteed, dhowr diiwaan-gelineed ayaa hakiyay diiwaangelinta magacyada cusub ee .so March 9, 2018, Hay’adda Isgaarsiinta Qaranka (NCA) ee dhawaan la aas aasay Soomaaliya ayaa si buuxda ula wareegtay DotSO-ka Internet-ka ee dalka ugu sarreeya Xarunta Warfaafinta Qaranka Soomaaliyeed (SONIC) iyo Cloudy Registry, kuwaasoo maamuli jiray howlaha iyo maamulka Diiwaangelinta Domain-ka. ==Taariikhda== ===Dulmar=== Dagaalkii sokeeye ee ka dhacay Soomaaliya dartiis , hawlgallada boggan waxaa hore si rasmi ah loogu wakiishay Monolith Innovation Group , oo ah shirkad ku taal Pittsburgh , Pennsylvania , oo hadda joogsatay. Domain-ka shirkaddan ayaa loo igmaday, inkastoo uu maqan yahay, illaa iyo 17-kii Abriil, 2009-kii, xilligaasoo diiwaanka .so laga beddelay root-ka aagga si loo tilmaamo server-yada shaqaalaha cusub ee diiwaan-gelinta, Wasaaradda Boostada iyo Isgaarsiinta Soomaaliya . ===Dhimashada Monolith (ml.org)=== Hal-abuurka Monolith, sida magac domain, server-ka, ayaa caan ahaa bartamihii 1990-meeyadii. Diiwaangelinta domain-ka heerka labaad ee wakhtigaa waxay ahayd (heerka casriga ah) waa qaali. Monolith waxa ay ku shaqaynaysay mashruucyo kala duwan kuwaaso u ogalaaday in shabakadaha yar yar ay helaan ciwaanka interneedka ee foomka example.ml.org si wax ku ool ah oo bilaa kharash ah halkii ay ka bixin lahaayeen qiimo buuxa ($50US sanadka ugu horeeya) domain sida example.com , example.org ama example.net Diiwaanka magaca domainka ee .so waxa markii hore la sameeyay 28kii Agoosto 1997, wakhtigaas oo u dhow ama u dhow meeshii ugu sarraysay ee caannimada adeegga ml.org. Waqtigaas, faa'iidooyinka iman kara waxay u muuqdeen wax ka badan kuwa muuqda. Qaadashada mas'uuliyadda domain code dalka , Monolith waxa laga yaabaa in ay awoodaan in ay soo saaraan * .so domains heerka labaad wax yar ama kharash la'aan ah, bixinta beddelka macquul ah ee qiimaha sare Network Solutions ee wakhtigaas. Sida laga soo xigtay aasaasaha ml.org, Aveek Datta, ee 1998, "Aniga shakhsi ahaan waxaan isku dayay inaan abuuro heer caalami ah oo BILAASH ah. Haddii tani run noqoto iyo haddii kale waa su'aal kale; wadahadalka lacagta iyo lacagaha waaweyn ayaa lagu gacan-saydhay dagaalka diiwaangelinta. Si kastaba ha noqotee, adeegga ml.org wuxuu joojiyay shaqadii dhamaadka 1998 sababtoo ah "dhibaatooyin farsamo iyo mid abaabuleed" oo ay ku jiraan guuldarrooyinka waaweyn ee server-ka Qaybaheeda heerka labaad ayaa wali ka diiwaan gashan Aveek Datta , madaxwaynihii hore ee Monolith Innovations Group, laakiin waxay u muuqdaan kuwo aan si firfircoon loo isticmaalin Intii lagu jiray taariikhda domainka, goob-haye hal bog ah oo ku taal ciwaanka nic.so ayaa sheegtay "ma jiro .SO domains mana raadineyno la-hawlgalayaasha diiwaan-geliyaha. Si kastaba ha ahaatee, server-yada DNS ee magaca domainka ayaa si xun loo habeeyey sidaa darteed ciwaanka nic.so wuxuu ahaa mid la heli karo oo keliya. ===Dib u bilaw=== Febraayo 3, 2009, ICANN waxay ansixisay in domainka .so dib loogu soo celiyo Wasaaradda Boostada iyo Isgaarsiinta ee Dowladda Federaalka Ku Meel Gaarka ah ee Soomaaliya. Daqiiqadihii kulanka ICANN, waxaa shaaca laga qaaday in Aveek Datta, hawlwadeenkii hore ee diiwaan gelinta, uu ku murmay codsiga dib u noqoshada balse kama uusan jawaabin codsigii ICANN ee ahaa in la xaqiijiyo xiriirka uu la leeyahay shirkadii hore. Hawl-wadeenka cusub ee diiwaan-gelinta ayaa dib u hawlgeliyay domain-ka .so November 1, 2010. Codsiyada diiwaan-geliyaha waxaa mar horeba la soo gudbin karaa iyada oo la adeegsanayo mareegta dhawaan la furay ee Diiwaanka .SO. ===Wareejin==== July 8, 2015, diiwangelinta .so ccTLD waxaa loo wareejiyay Xarunta Macluumaadka Shabakadda Soomaaliyeed (SONIC) March 9, 2018, Hay’adda Isgaarsiinta Qaranka (NCA) ee dhawaan la aas aasay Soomaaliya ayaa la wareegtay magaca Domain-ka ee SONIC iyo Cloudy Registry, kuwaasoo maamuli jiray howlaha iyo maamulka Diiwaangelinta Domain. Somaliland waxay mamnuucday isticmaalka TLD-gan natiijada wareejinta 2018 awgeed. ==Magacyada meelaha== Domain-ka .so wuxuu hadda bixiyaa saddex iyo toban magac oo kala ah: heerka labaad-space .so waxaa loogu talagalay isticmaalka ujeedo guud, iyo heerka saddexaad-space .com.so , .me.so , .net.so iyo .org.so waxaa loo qoondeeyey hay'adaha ganacsiga, shakhsiyaadka, shabakadaha, iyo ururada aan faa'iido doonka ahayn, siday u kala horreeyaan Waxa kale oo jira .edu.so oo loogu talagalay machadyada tacliinta sare; .gov.so ee hay'adaha dawladda; .sch.so ee dugsiyada; iyo .gm.so , .hs.so , .jl.so , .pl.so , iyo .sw.so ee Galmudug , Hirshabeelle , Jubbaland , Puntland , iyo Koonfur Galbeed siday u kala horreeyaan. ==Diiwaan-geliyayaasha== SONIC waxay haysaa liiska diiwaan-geliyayaasha maxaliga ah ee iyo kuwa caalamiga ee si rasmi ah loo aqoonsan yahay . ==Sidoo kale eeg== [[Isgaadhsiinta Soomaaliya]] ==Tixraac== [https://web.archive.org/web/20141031021901/http://www.soregistry.so/ "SO Registry"] [https://web.archive.org/web/20150722074929/https://www.openprovider.co.uk/about-openprovider/news/upcoming-changes-somalian-so-domains "Bixiyaha Furan: Isbeddellada soo socda ee SO Domains"] [https://web.archive.org/web/20150722085711/http://www.nic.so/2015/07/15/migration/ "Hay'adda - SONIC"] [https://uk.godaddy.com/help/about-so-domains-8805 "Ku saabsan .so Domains"] [https://web.archive.org/web/20180309191248/http://www.xinhuanet.com/english/2018-03/10/c_137028160.htm "Maamulka cusub ee isgaarsiinta Soomaaliya oo la wareegay maamulka sare ee domain - Xinhua | English.news.cn"] [https://web.archive.org/web/20071023161720/https://www.iana.org/root-whois/so.htm ".so Domain Delegation Data"] [https://web.archive.org/web/19980122215843/http://www.ml.org/ml/about/future.html "Adeegyada Internetka Monolith"] [https://www.icann.org/resources/board-material/prelim-report-2009-02-03-en "Go'aamada Warbixinta Horudhaca ah ee Shirka Guddiga Gaarka ah - ICANN"] [https://web.archive.org/web/20211009030821/https://goobjoog.com/english/somaliland-retaliates-fed-government-domain-take-over-bans-dotso-extensions/ Somaliland oo ka aargudatey in ay la wareegto domain-ka heerka sare, mamnuucdayna in la kordhiyo dotSo"] [http://sonic.so/local-registrars/ "Diiwaan-geliyayaasha maxaliga ah"]{{Dead link|date=Bisha Sideedaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [http://sonic.so/registrars/international-registrars/ "Diiwaan-geliyayaal caalami ah"]{{Dead link|date=Bisha Sideedaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ==Xiriirinta dibadda== {{Commons|Category:.so|.so}}[http://sonic.so/ Shabakada SO Registry] [https://whois.nic.so/ SO whois information center] [https://www.iana.org/domains/root/db/so.html IANA .so who is information] fhwb1oqhti4o20ajdge1v49nwa93888 Jacar 0 6406 311583 298011 2026-11-01T18:41:19Z ~2026-57937-80 48115 /* Deeganada jacar laga xakumo */ 311583 wikitext text/x-wiki '''Jacar''' Waa tuulo ku taala Bartamaha Gobolka [[Galguduud]], waxaana dhanka Bari ka xiga Degmada [[Bargaan]] iyo Dagmada Gal-hareeri ee isla Gobolka Galguduud, Dhanka Qorrax udhaca waxaa ka xiga Dagmada [[Ceelbuur]] ee Gobalka Galgaduud dhanka koofureed waxa ka xiga [[Ceeldheer|Dagmada Ceeldheer]]. waxay kutala meel istiraatiiji u ah isku xirka dhowr tuulo, {{Infobox settlement | official_name = jacar | other_name Jacar = canada Yareey | native_name = jacar | Image = Raqyga.jpg | settlement_type = [[Gobolada Soomaaliya|Degmo]] | motto = | mapsize = |coordinates ={{coord|5.336944|46.620278|region:SO|display=it}} | map_caption = | pushpin_map = Somalia | pushpin_relief = yes | coordinates_display = inline,title | coordinates_region = SO-JH | subdivision_type = Wadanka | subdivision_name = {{flag|Soomaaliya}}<br /> | subdivision_type1 = [[Gobolada Soomaaliya|Degmo]] | subdivision_name1 = [[Galguduud]] | subdivision_type2 = | subdivision_name2 = | government_footnotes = | government_type = | leader_title = | leader_name = | established_title = | established_date = | area_magnitude = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_total_km2 = | area_land_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_as_of = | population_footnotes = | population_note = | population_total = | population_density_km2 = | timezone = [[Waqtiga Bariga Afrika|EAT]] | utc_offset = +3 }} deegaano, iyo qaba ka mida Gobolada dhexe, waa meel ay jecel yahiin Dadku in ay kusii nastaan inta ay kujiraan safarka dher ee Xamar ila Xarardheere iyo hobyo. Jacar waxaa dago beesha faca wayn ee mursal karanle hawiye [[Murursade]] Gaar ahan beesha habr ceyno. Jacar waxaa kunool Dad tiradooda lagu qiyaaso 50,000 ilaa 60,000 (lixdan iyo shankun ilaa Todobaatan kun oo qof), Dadku waxay iskugu jiraan beeraley, xoola dhaqato iyo ganacsato. Waxyaabaha ay caanka kutahay: jacar waxay caan kutahay Geed Raqay ah o wayn oo dhexda uga yaala, Koox wayn (meel banan) oo Guryuhu ku wareegsan yahiin, Buuro kasamaysan carro bacaad oo kaga yaala magaalada daanta waqooyi iyo tan koofureed. Wax soosaarka jacar: Jacar waxay caan kutahay wax soosaarka xaga beeraha gaarahaan tabaca digirta, Qaraha iyo Falkada sidookale ganacsiga oo ay can kutahay kagana soocantahay tuulooyinka kale. Digirta iyo falkada waxa loo suuq geeya Gobalka Galguduud oo dhan iyo Golabada ku xeraan Sida Hiiran iyo Mudug == Deeganada jacar laga xakumo == [[File:Raqyga.jpg|thumb|175px|Jacar]] Tuulada jacar waxaa hoos taga Deegana badan oo ay ka mid yihiin: Daafeed, Baraagta xasanyabar, Baraagta Cabdale, carrawayne, raaga xume, dhuumoot , qodqod iyo tulada tarambi. == Gudoomiyaha jacared == Jacar waxay leedahay Gudoomiye lagu magaceabo Ismaciil Axmed Dhuxuloow oo ka talinayo ila iyo dowladi Maxamed siyaad Barre. == Dhanka Waxbarashada == Tuuladu waxay leedahay Iskuul Hoose DHexe iyo sare ee dhuxulow primary and secondary school, Isbtaalki tuuladu hada ma shaqeeyo sidoo kale waxay ledahay dhowr Masjid , Ceelal iyo Malcamadaha Quraanka lagu barto. Jacar waxa kasoo jeeda aqoon yahana badan oo Dalka Gudihiisa iyo Dibaddiisa wax kubartay, Ganacsato muuq leh, Siyaasiyiin gaaray ila heer Wasiiro, saraakiil ciidan, Odayaal Dhaqameed caan ka ah Soomaliya oo dhan. ==Tixraac== {{Gumud}} [[Category:Magaalooyinka Soomaaliya]] nh2phtxys159na8e6bw0nto3mf58n8t 311588 311583 2026-11-01T19:16:50Z Isma4l 41797 Wuxuu dib u noqay badalkii uu sameeyay [[Special:Contributions/~2026-57937-80|~2026-57937-80]] ([[User talk:~2026-57937-80|wadahadal]]) kuna celiyay badalkii ka danbeeyay oo sameeyay [[User:~2026-26038-08|~2026-26038-08]] 298011 wikitext text/x-wiki '''Jacar''' Waa degmo ku taala Bartamaha Gobolka [[Galguduud]], waxaana dhanka Bari ka xiga Degmada [[Bargaan]] iyo Dagmada Gal-hareeri ee isla Gobolka Galguduud, Dhanka Qorrax udhaca waxaa ka xiga Dagmada [[Ceelbuur]] ee Gobalka Galgaduud dhanka koofureed waxa ka xiga [[Ceeldheer|Dagmada Ceeldheer]]. waxay kutala meel istiraatiiji u ah isku xirka dhowr tuulo, {{Infobox settlement | official_name = jacar | other_name Jacar = canada Yareey | native_name = jacar | Image = Raqyga.jpg | settlement_type = [[Gobolada Soomaaliya|Degmo]] | motto = | mapsize = |coordinates ={{coord|5.336944|46.620278|region:SO|display=it}} | map_caption = | pushpin_map = Somalia | pushpin_relief = yes | coordinates_display = inline,title | coordinates_region = SO-JH | subdivision_type = Wadanka | subdivision_name = {{flag|Soomaaliya}}<br /> | subdivision_type1 = [[Gobolada Soomaaliya|Degmo]] | subdivision_name1 = [[Galguduud]] | subdivision_type2 = | subdivision_name2 = | government_footnotes = | government_type = | leader_title = | leader_name = | established_title = | established_date = | area_magnitude = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_total_km2 = | area_land_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_as_of = | population_footnotes = | population_note = | population_total = | population_density_km2 = | timezone = [[Waqtiga Bariga Afrika|EAT]] | utc_offset = +3 }} deegaano, iyo qaba ka mida Gobolada dhexe, waa meel ay jecel yahiin Dadku in ay kusii nastaan inta ay kujiraan safarka dher ee Xamar ila Xarardheere iyo hobyo. Jacar waxaa dago beesha faca wayn ee mursal karanle hawiye [[Murursade]] Gaar ahan beesha habr ceyno. Jacar waxaa kunool Dad tiradooda lagu qiyaaso 50,000 ilaa 60,000 (lixdan iyo shankun ilaa Todobaatan kun oo qof), Dadku waxay iskugu jiraan beeraley, xoola dhaqato iyo ganacsato. Waxyaabaha ay caanka kutahay: jacar waxay caan kutahay Geed Raqay ah o wayn oo dhexda uga yaala, Koox wayn (meel banan) oo Guryuhu ku wareegsan yahiin, Buuro kasamaysan carro bacaad oo kaga yaala magaalada daanta waqooyi iyo tan koofureed. Wax soosaarka jacar: Jacar waxay caan kutahay wax soosaarka xaga beeraha gaarahaan tabaca digirta, Qaraha iyo Falkada sidookale ganacsiga oo ay can kutahay kagana soocantahay tuulooyinka kale. Digirta iyo falkada waxa loo suuq geeya Gobalka Galguduud oo dhan iyo Golabada ku xeraan Sida Hiiran iyo Mudug == Deeganada jacar laga xakumo == [[File:Raqyga.jpg|thumb|175px|Jacar]] Tuulada jacar waxaa hoos taga Deegana badan oo ay ka mid yihiin: Daafeed, Baraagta xasanyabar, Baraagta Cabdale, carrawayne, raaga xume, dhuumoot , qodqod iyo tulada tarambi. == Gudoomiyaha jacared == Jacar waxay leedahay Gudoomiye lagu magaceabo Ismaciil Axmed Dhuxuloow oo ka talinayo ila iyo dowladi Maxamed siyaad Barre. == Dhanka Waxbarashada == Tuuladu waxay leedahay Iskuul Hoose DHexe iyo sare ee dhuxulow primary and secondary school, Isbtaalki tuuladu hada ma shaqeeyo sidoo kale waxay ledahay dhowr Masjid , Ceelal iyo Malcamadaha Quraanka lagu barto. Jacar waxa kasoo jeeda aqoon yahana badan oo Dalka Gudihiisa iyo Dibaddiisa wax kubartay, Ganacsato muuq leh, Siyaasiyiin gaaray ila heer Wasiiro, saraakiil ciidan, Odayaal Dhaqameed caan ka ah Soomaliya oo dhan. ==Tixraac== {{Gumud}} [[Category:Magaalooyinka Soomaaliya]] 1nx6kg2dnk8kn37is9aau045ehl1jr6 Yube 0 6535 311636 311358 2026-11-02T09:30:35Z InternetArchiveBot 28368 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 311636 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | official_name = Yubbe | other_name = | native_name = | nickname = | type = Magaalo | motto = [[File:Yube town.jpg|thumb]] | image_flag = | flag_size = | image_seal = | seal_size = | image_map = | map_size = | map_caption = | pushpin_map = Sanaag#Somalia | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_size = | pushpin_caption = Sida ay ku leedahay Sanaag | subdivision_type = Dalka | subdivision_name = {{flag|Somalia}} | subdivision_type1 = [[Gobolada Soomaaliya|Gobolka]] | subdivision_name1 = [[Sanaag]] | subdivision_type2 = [[Gobolada Soomaaliya|Degmada]] | subdivision_name2 = [[Degmada Ceerigaabo|Ceerigaabo]] | government_footnotes = | government_type = | leader_title = | leader_name = | established_title = | established_date = | area_magnitude = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_total_km2 = | area_land_km2 = | population_as_of = 2002<ref>{{Cite web |author=unicef |date=September 2002 |url=https://www.fsnau.org/downloads/Sanaag%20Survey%20-%20May%202002.pdf |title=SANAAG REGION NUTRITION SURVEY REPORT |accessdate=2021-07-11 |archive-date=2021-07-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210711080102/https://www.fsnau.org/downloads/Sanaag%20Survey%20-%20May%202002.pdf |url-status=dead }}</ref> | population_footnotes = | population_note = | population_total = 2000 | population_density_km2 = | time_zone = [[East Africa Time|EAT]] | utc_offset = +3 | time_zone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|10|44|51|N|47|55|09|E|region:SO-SA|display=inline,title}} | elevation_footnotes = | elevation_m = | elevation_ft = | postal_code_type = | postal_code = | area_code = | custom_label_sec1 = | custom_data_sec1 = | website = | name = }} '''Yubbe''' (sidoo kale loo yaqaano '''Yobe''', '''Yube''', '''Yubeh''' iyo '''Yubbe Tug'''<ref name="Speke"/>) waa magaalo ku taal gobolka [[Sanaag]] ee maamul gobolka waqooyi-bari ee Soomaaliya.[[Somalia|Soomaaliya]] waxay ku claiming gacan ku haynta deegaanka. Bishi Janaayo 2023, waxaa la sheegay in ciidamada Somaliland ay ka baxeen magaalada.<ref name="Map">{{Cite web |url=https://puntlandpost.net/2023/01/26/ciidamada-somaliland-oo-xalay-isaga-baxay-degaanka-yubbe-ee-gobolka-sanaag/ |title=Ciidamada Somaliland oo xalay isaga baxay degaanka Yubbe ee Gobolka Sanaag – Puntland Post |access-date=2024-01-13 |archive-date=2024-01-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240113201138/https://puntlandpost.net/2023/01/26/ciidamada-somaliland-oo-xalay-isaga-baxay-degaanka-yubbe-ee-gobolka-sanaag/ |url-status=dead }}</ref> Sidoo kale marka loo eego warbixinnada bishii Awstaba 2025, dowladda Puntland waxay ciidamada beelaha ee Yubbe ku dartay ciidamadeeda qayb ka ah Hawlgalka [[Cal Madow]].<ref name="HorseedMedia2025">{{cite news |url=https://horseedmedia.net/yubbe-puntland-ayaa-qaramaysay-ciidamo-beeleedyo-qayb-ka-noqonaya-hawlgalka-cal-madaw/410528/ |title=Yubbe: Puntland ayaa qaramaysay ciidamo beeleedyo qayb ka noqonaya hawlgalka Cal-madaw. |trans-title=Yubbe: Puntland has nationalized clan militias to become part of the Cal-madaw operation. |newspaper=Horseed Media |date=2025-08-06 |access-date=2026-03-20 |language=so}}</ref> ==Taariikhda== ===Aaroolajiyada=== Magaalo saxara ah oo ay inta badan degan yihiin reer guuraa, Yubbe waxay guri u tahay dhismayaal badan oo taariikhi ah. Markii uu booqday deegaanka qarnigii 19-aad, sahamiyihii Ingiriiska ahaa ee [[John Hanning Speke]] wuxuu sharraxay inuu arkay [[Tumulus|xabaalo-buureedyo]] kala duwan. Kuwaas oo uu ka warbixiyay in mid ka mid ah uu ku jiraa "qol godan oo ay taageerayaan tiirar alwaax ah, oo hoostooda, oo dhulka ku aasnaa, ay ku jireen dheryo dhoobo ah oo kala duwan, qadaadiic rasaas ah, fargeeto dahab ah sida ay dumarka Hindida ah ee Muslimka ah ku xirtaan sanka, iyo hanti kale oo kala duwan."<ref name="Speke">John Hanning Speke, ''What led to the discovery of the source of the Nile'', (Blackwood: 1864), p.68.</ref> ===Dagaalkii Sokeeye ee Soomaaliya=== {{Location map+|Somaliland|width=300|float=right| relief = 1 |caption=Khariidadda xiriirka. Y=Yubbe, H=[[Hadaftimo]], B=[[Badhan, Sanaag|Badhan]]. |places= {{Location map~|Somaliland|lat_deg=10.7475|lon_deg=47.919167|position=top|label=Y}} {{Location map~|Somaliland|lat_deg=10.766667|lon_deg=48.1|position=bottom|label=[[Hadaftimo|H]]}} {{Location map~|Somaliland|lat_deg=8.475556|lon_deg=47.358333|position=bottom|label=[[Las Anod]]}} {{Location map~|Somaliland|lat_deg=10.616667|lon_deg=47.366667|position=bottom|label=[[Erigavo]]}} {{Location map~|Somaliland|lat_deg=10.713889|lon_deg=48.334722|position=bottom|label=[[Badhan, Sanaag|B]]}} }} Bishii June 18, 1991, wax yyar ka dib markii uu starts Dagaalkii sokeeye ee Soomaaliya, shir beeleed ayaa ka dhacay Yubbe ka dib markii uu baaq u ka soo baxay [[Warsangali|Warsangeli]] calan Aaqil Bashiir oo ku socday garaadka [[Habar Yoonis]] WARSAME HERSI (Yubbe 1). Shirkaas waxaa lagu meelmariyay go'aan lagu joojinayo colada laguna wadaagayo dhulka daaqa. Shirweynihii Oktoobar 6–9 (Yubbe 2) wuxuu dhaliyay xabad-joojin iyo heshiis xudduud oo u dhexeeya beelaha Warsangeli iyo Habar Yoonis.<ref name=ip2008>{{Cite web |author=Academy for Peace and Development |date=April 2008 |url=https://www.interpeace.org/wp-content/uploads/2008/04/2008_SomS_Interpeace_APD_Statebuilding_EN.pdf |title=THE SEARCH FOR PEACE |accessdate=2021-05-23}}</ref> Bishii June 1993, shir ay yeesheen Warsangari oo ka dhacay [[Hadaftimo]] iyo beesha Habar Yoonis ayaa lagu qabtay Yubbe (Yubbe 3), waxaana lagu go'aamiyay in beesha Habar Yoonis ay shir ku qabato [[Erigavo|Ceerigaabo]] kaas oo dhammaan ergooyinka beelaha Sanaag, harayna kuwa la tartamaya ee [[Habr Je'lo|Habar Jeclo]] iyo [[Dhulbahante]], loogu yeeri doono.<ref name=ip2008/> Sannadkii 2006, biyo la'aan daran ayaa ku dhacday Sanaag, waxaana la ogaaday in ceel ku yaal tuulada Yubbe uu ka shaqayn waayay biyo la'aanta daran dhiirigelinteeda darted.<ref>{{Cite web |author=reliefweb |date=2006-12-31 |url=https://reliefweb.int/report/somalia/somaliland-assistance-bulletin-oct-dec-2006 |title=Somaliland assistance bulletin Oct - Dec 2006 |accessdate=2021-05-23}}</ref> ===Muran Puntland iyo Somaliland=== Sannadkii 2007, xurgufta u dhaxaysa Puntland iyo Somaliland ayaa cirka isku sharaxday markii ciidanka Somaliland ay ka faa'iideysteen khilaafaadka gudaha Puntland si ay u qabsadaan [[Las Anod|Laascaanood]] ([[Puntland–Somaliland dispute|Muranka Puntland–Somaliland]].) Bishii Oktoobar 2015, gudoomiyihii Komishanka Doorashooyinka Somaliland ee gobolka Sanaag ayaa lagu afduubay Yubbe oo loo kaxaystay magaalada Puntland maamusho ee [[Badhan, Sanaag|Badhan]].<ref>{{Cite news |title=Mas'uuliyiin lagu afduubtay Sanaag |newspaper=BBC |date=2015-10-18 |url=https://www.bbc.com/somali/war/2015/10/151018_afduub |accessdate=2021-05-22 }}</ref> Bishii Maarso 2019, ciidamada Somaliland waxay xireen isku socodka gaadiidka ee u dhexeeya Yubbe iyo [[Hadaftimo]]. Dadka deegaanka ayaa dibad-bax ka dhan ah horumarka ciidamada Somaliland sameeyay.<ref>{{Cite news |title=Somaliland oo joojisay dhaq dhaqaaqa Gaadiidka ka dhex shaqeyn jiray Hadaaftimo iyo deegaanka Yubbe. |newspaper=Somaliweyn |date=2019-03-14 |url=http://www.somaliweyn.org/2019/03/14/somaliland-oo-joojisay-dhaq-dhaqaaqa-gaadiidka-ka-dhex-shaqeyn-jiray-hadaaftimo-iyo-deegaanka-yubbe/ |accessdate=2021-05-22 |archive-date=2021-06-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210614212445/http://www.somaliweyn.org/2019/03/14/somaliland-oo-joojisay-dhaq-dhaqaaqa-gaadiidka-ka-dhex-shaqeyn-jiray-hadaaftimo-iyo-deegaanka-yubbe/ |url-status=dead }}</ref> Odayaasha Ceerigaabo ayaa si hoose u kulmay si ay ugu baaqaan in ciidanka Somaliland ay ka baxaan Yubbe.<ref>{{Cite news |title=Sanaag: Odayaasha Ceerigaabo oo isku afgartay in Ciidanka Somaliland ka baxaan Yubbe |newspaper=Mustaqbal media |date=2019-03-26 |url=https://mustaqbalmedia.net/so/sanaag-odayaasha-ceerigaabo-oo-isku-afgartay-in-ciidanka-somaliland-ka-baxaan-yubbe/ |accessdate=2021-05-22 |archive-date=2022-01-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220104232408/https://mustaqbalmedia.net/so/sanaag-odayaasha-ceerigaabo-oo-isku-afgartay-in-ciidanka-somaliland-ka-baxaan-yubbe/ |url-status=dead }}</ref> Bishii Awstaba 2019, gudoomiyaha Puntland u magacawday gobolka Sanaag ayaa sheegay in "ciidanka Somaliland ay ka baxeen gobolka Sanaag, marka laga reebo Yubbe, oo maleeshiyada dhanka Puntland la qarameeyay."<ref>{{Cite news |title=GUDDOOMIYE CALI SOOMAALI: "SOMALILAND YUBBE OO CIIDAMO AAN REER SANAAG AHAYN JOOGAAN AYEY KA JOOGTAA GOBOLKA" |newspaper=Puntland post |date=2019-08-27 |url=https://puntlandpost.net/2019/08/27/guddoomiye-cali-somalilandsomaliland-yubbe-oo-ciidamo-aan-reer-sanaag-ahayn-joogaan-ayey-ka-joogtaa-gobolka/ |accessdate=2021-05-23 }}</ref> Bishii November 2019, dadka deegaanka Yubbe waxay arkeen koox ka tirsan [[al-Shabaab (Somalia)|Al-Shabaab]] oo ku sugan deegaanka Ga'an-Marodi.<ref>{{Cite news |title=Al-Shabaab fighters cross to Somaliland for first time |newspaper=Somali Affairs |date=2019-11-20 |url=https://www.somaliaffairs.com/news/al-shabaab-fighters-cross-to-somaliland-for-first-time/ |accessdate=2021-05-23 |archive-date=2021-05-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210523003856/https://www.somaliaffairs.com/news/al-shabaab-fighters-cross-to-somaliland-for-first-time/ |url-status=dead }}</ref> Bishii Feberaayo 2020, ciidamada Somaliland ee ka socday Yubbe waxay dagaal la galeen ciidamada Puntland ee ku sugan tuulada Kadhada oo 18 kiiloometer u jirta.<ref>{{Cite news |title=Somaliland, Puntland forces clash in Sanaag Region |newspaper=Somaliland |date=2020-02-26 |url=https://www.somaliland.com/news/somaliland/somaliland-puntland-forces-clash-in-sanaag-region/ |accessdate=2021-05-22 |archive-date=2021-05-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210523003848/https://www.somaliland.com/news/somaliland/somaliland-puntland-forces-clash-in-sanaag-region/ |url-status=dead }}</ref> Dagaalka ka dib, ciidamada Puntland waxay sheegteen guul ay ka gaareen ciidamada Somaliland, iyagoo qabsaday maxaabiis iyo gaadiid milatari.<ref>{{Cite news |title=Somalia - Puntland in guerra contro il Somaliland |newspaper=Africa |date=2020-02-28 |url=https://www.africarivista.it/somalia-puntland-in-guerra-contro-il-somaliland/153930/ |accessdate=2021-05-23 }}</ref> Bishii Maarso 2021, gudoomiyaha Somaliland u magacawday gobolka Sanaag oo ku nool Ceerigaabo ayaa ugu baaqay dadka deegaanka Yubbe inay kala shaqeeyaan, maadaama isbitaal umuliso oo loo qorsheeyay iyo mashaariic kale oo horumarineer oo Yubbe ka socday ay hakat galeen.<ref>{{Cite news |title=Gudoomiyaha Gobolka Sanaag Oo Xadhiga Ka Jaray Mashaariic Horumarineed Oo Xukuumadda Somaliland Ka Hirgelisay Degaanka Yubbe Ee Gobolkaas. |newspaper=warfaafintajsl.com |date=2021-03-19 |url=https://warfaafintajsl.com/Solna/gudoomiyaha-gobolka-sanaag-oo-xadhiga-ka-jaray-mashaariic-horumarineed-oo-xukuumadda-somaliland-ka-hirgelisay-degaanka-yubbe-ee-gobolkaas/ |accessdate=2021-05-23 |archive-date=2021-05-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210523010852/https://warfaafintajsl.com/Solna/gudoomiyaha-gobolka-sanaag-oo-xadhiga-ka-jaray-mashaariic-horumarineed-oo-xukuumadda-somaliland-ka-hirgelisay-degaanka-yubbe-ee-gobolkaas/ |url-status=dead }}</ref> Bishii Janaayo 2023, ciidanka Somaliland waxay ka baxeen Yubbe.<ref name=mo20230126>{{Cite news|url=https://muqdisho.online/ciidamada-somaliland-oo-isaga-baxay-degaanka-yubbe-ee-gobolka-sanaag/|title=Ciidamada Somaliland oo isaga baxay degaanka Yubbe ee Gobolka Sanaag|trans-title=Somaliland forces withdrew from Yubbe area of Sanaag region|author=Cabdifatax Ibrahim|date=2023-01-26|work=Muqdisho Online|access-date=2024-01-15|archive-date=2024-01-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20240115124149/https://muqdisho.online/ciidamada-somaliland-oo-isaga-baxay-degaanka-yubbe-ee-gobolka-sanaag/|url-status=dead}}</ref> Bishii Abriil 2024, Wasiirka Gaadiidka iyo Horumarinta Jidadka ee Somaliland ayaa dhagax dhigay waddada xiriirisa Yubbe iyo Ceerigaabo oo ku taal [[Erigavo|Ceerigaabo]], wuxuuna ugu baaqay dadka deegaanka Yubbe inay ka qayb qaataan dhismaha waddada oo ay bixiyaan dhaqaalaha ku baxaya.<ref name="SomalilandStandard2024">{{cite web |url=https://somalilandstandard.com/erigavo-yubbe-road-to-be-constructed/ |title=Erigavo-Yubbe road to be constructed |website=Somaliland Standard |date=2024-04-27 |access-date=2026-03-20 |language=en}}</ref> Bishii Awstaba 2025, dowladda Puntland ayaa lagu soo waramayaa in ay ciidamada beelaha Yubbe ku dartay ciidamadeeda qayb ka ah Hawlgalka [[Cal Madow]].<ref name="SomalilandStandard2024"/> ==Tirakoobka Dadka== Magaalada waxaa dega beelaha Maxamuud Xarri ee Nuux Cumar (Warsangeli) iyo Hinjiye (Maxamuud Xarri) .<ref>{{Cite book|last=Hunt|first=John Anthony|url=https://books.google.com/books?id=aAhBAQAAIAAJ|title=A General Survey of the Somaliland Protectorate 1944-1950: Final Report on "An Economic Survey and Reconnaissance of the British Somaliland Protectorate 1944-1950," Colonial Development and Welfare Scheme D. 484|date=1951|publisher=To be purchased from the Chief Secretary}}</ref> ==Sidoo kale eeg== {{Portal|Somalia}} ==Xusuusin== {{Reflist}} ==Tixraac== *[http://www.geographic.org/geographic_names/name.php?uni=427062&fid=5792&c=somalia Yube, Soomaaliya] r3mpk4hc8xv3r1vurai5s6yygsbprtm MediaWiki:Deletereason-dropdown 8 6838 311581 305542 2026-11-01T18:33:52Z Isma4l 41797 311581 wikitext text/x-wiki * Guud ahaan (waxaa lagu dabaqi karaa bog kasta) {{#switch:{{NAMESPACE}}|{{ns:2}}=| ** [[WP:CSD#G1|G1]]: Qoraal aan macne lahayn, ee aan micne samaynayn ama aan la fahmi karin ** [[WP:CSD#G2|G2]]: Bog tijaabo ah }} ** [[WP:CSD#G3|G3]]: [[WP:Vandalism|Kharribaad]] ** [[WP:CSD#G3|G3]]: Been abuur cad ** [[WP:CSD#G4|G4]]: Dib u abuurista bog hore loo tirtiray ** [[WP:CSD#G5|G5]]: Abuurista bog uu sameeyay isticmaale [[WP:BAN|la mamnuucay]] ama [[WP:BLOCK|xanniban]], taas oo jebinaysa mamnuucidda ama xannibaadda ** [[WP:CSD#G5|G5]]: Fulinta cunaqabataynta guud ** [[WP:CSD#G6|G6]]: Tirtirid farsamo (dayactir aan muran lahayn) ** [[WP:CSD#G6|G6]]: Tirtirid si loogu banneeyo boga la wareejiyay ** [[WP:CSD#G6|G6]]: Si cad ayaa qalad ahaan loo abuuray ama waxaa lagu abuuray meel magaca khaldan ** [[WP:CSD#G7|G7]]: Hal qoraa oo codsaday in bogga la tirtiro ** [[WP:CSD#G8|G8]]: Bog ku tiirsan bog la tirtiray ama aan jirin ** [[WP:CSD#G10|G10]]: Bog weerar ama [[WP:BLP|Wikipedia:Taariikh nololeedka dadka nool]] oo si xun loo qoray isla markaana aan lahayn ilo ** [[WP:CSD#G11|G11]]: Xayeysiis ama dhiirrigelin cad ** [[WP:CSD#G12|G12]]: Jebin cad oo xuquuqda daabacaadda ah ** [[WP:CSD#G14|G14]]: Bog kala saarid oo aan loo baahnayn ** [[WP:CSD#G15|G15]]: Qoraal ay soo saartay LLM oo aan si ku filan loo hubin {{#switch:{{NAMESPACE}} |{{ns:0}}= * Meel magaca maqaalka ** [[WP:CSD#A1|A1]]: Maqaal gaaban oo aan lahayn macluumaad ku filan oo lagu aqoonsan karo mawduuca ** [[WP:CSD#A2|A2]]: Maqaal ku qoran luuqad shisheeye oo ka jira mashruuc kale ** [[WP:CSD#A3|A3]]: Maqaal aan lahayn nuxur macne leh oo wax ku ool ah ** [[WP:CSD#A7|A7]]: Ma jiro tilmaam lagu kalsoonaan karo oo muujinaysa muhiimadda (shakhsiyaad, xayawaan, ururro, nuxur web, dhacdooyin) ** [[WP:CSD#A9|A9]]: Duubis muusig oo uu sameeyay fannaan aan lahayn xiriiriye buluug ah, isla markaana aan jirin tilmaam muujinaysa muhiimad ama mudnaan ** [[WP:CSD#A10|A10]]: Maqaal dhawaan la abuuray oo nuqul ka ah mawduuc hore u jiray ** [[WP:CSD#A11|A11]]: Mawduuc la iska sameeyay oo uu abuuray qoraaga maqaalka ama qof la xiriira, isla markaana aan jirin tilmaam muujinaysa muhiimad ama mudnaan |File= * Faylal ** [[WP:CSD#F2|F2]]: Fayl xumaaday ama madhan ** [[WP:CSD#F2|F2]]: Bogga sharraxaadda faylka ee aan loo baahnayn ee fayl ku yaal Commons |Category= * Qaybo ** [[WP:CSD#C1|C1]]: Qayb madhan ** [[WP:CSD#C4|C4]]: Qayb dayactir oo aan la isticmaalin |User|User talk= * Meel magaca isticmaalaha ** [[WP:CSD#U1|U1]]: Codsi isticmaale oo lagu tirtirayo bog ku jira magaca meelaha ** [[WP:CSD#U2|U2]]: Bog isticmaale, bog hoosaad isticmaale ama bogga wada-hadalka isticmaale aan jirin ** [[WP:CSD#U6|U6]]: Bog hoosaad isticmaale oo uu ka tagay qof aan wax ku darsan ** [[WP:CSD#U7|U7]]: Bog hoosaad aan qabyo ahayn oo si xad-dhaaf ah uga baxsan mawduuca, oo uu leeyahay qof aan wax ku darsan |Talk|{{TALKSPACE}}= * Bogagga wadahadalka ** [[WP:CSD#G8|G8]]: Bogga wadahadalka ee bog aan jirin ama la tirtiray, [[{{SUBJECTPAGENAME}}]] |Template|Module= * Meel magaca tusmada ** [[WP:CSD#G8|G8]]: Qayb ama dokumenti ka tirsan tusmada la tirtiray ** [[WP:CSD#T5|T5]]: Bog hoosaad tusmada oo aan la isticmaalin }} * Bogagga sii toosinta ** [[WP:CSD#R2|R2]]: Sii toosin Iskutallaabta ah oo ka timid meel magaca maqaalka ** [[WP:CSD#R3|R3]]: Sii toosin dhawaan la abuuray oo aan macquul ahayn ** [[WP:CSD#R4|R4]]: Meel magaca ku jira "Faylka:" oo leh magac la mid ah fayl ama sii toosin ku jirta [[Wikimedia Commons|Wikimedia Commons]] ** [[WP:CSD#G6|G6]]: Sii toosin la abuuray kadib markii laga wareejiyay cinwaan si cad aan loogu talagelin ** [[WP:CSD#G8|G8]]: Sii toosin u gudbaysa bog la tirtiray ama aan jirin hilmo7s27q6mnu3unkxx1jqlfxa4yq5 311587 311581 2026-11-01T19:14:41Z Isma4l 41797 /* */ 311587 wikitext text/x-wiki * Guud ahaan (waxaa lagu dabaqi karaa bog kasta) {{#switch:{{NAMESPACE}}|{{ns:2}}=| ** [[WP:CSD#G1|G1]]: Qoraal aan macne lahayn, ee aan micne samaynayn ama aan la fahmi karin ** [[WP:CSD#G2|G2]]: Bog tijaabo ah }} ** [[WP:CSD#G3|G3]]: [[WP:Vandalism|Kharribaad]] ** [[WP:CSD#G3|G3]]: Been abuur cad ** [[WP:CSD#G4|G4]]: Dib u abuurista bog hore loo tirtiray ** [[WP:CSD#G5|G5]]: Abuurista bog uu sameeyay isticmaale [[WP:BAN|la mamnuucay]] ama [[WP:BLOCK|xanniban]], taas oo jebinaysa mamnuucidda ama xannibaadda ** [[WP:CSD#G5|G5]]: Fulinta cunaqabataynta guud ** [[WP:CSD#G6|G6]]: Tirtirid farsamo (dayactir aan muran lahayn) ** [[WP:CSD#G6|G6]]: Tirtirid si loogu banneeyo boga la wareejiyay ** [[WP:CSD#G6|G6]]: Si cad ayaa qalad ahaan loo abuuray ama waxaa lagu abuuray meel magaca khaldan ** [[WP:CSD#G7|G7]]: Hal qoraa oo codsaday in bogga la tirtiro ** [[WP:CSD#G8|G8]]: Bog ku tiirsan bog la tirtiray ama aan jirin ** [[WP:CSD#G10|G10]]: Bog weerar ama [[WP:BLP|Wikipedia:Taariikh nololeedka dadka nool]] oo si xun loo qoray isla markaana aan lahayn ilo ** [[WP:CSD#G11|G11]]: Xayeysiis ama dhiirrigelin cad ** [[WP:CSD#G12|G12]]: Jebin cad oo xuquuqda daabacaadda ah ** [[WP:CSD#G14|G14]]: Bog kala saarid oo aan loo baahnayn ** [[WP:CSD#G15|G15]]: Qoraal ay soo saartay LLM oo aan si ku filan loo hubin {{#switch:{{NAMESPACE}} |{{ns:0}}= * Meel magaca maqaalka ** [[WP:CSD#A1|A1]]: Maqaal gaaban oo aan lahayn macluumaad ku filan oo lagu aqoonsan karo mawduuca ** [[WP:CSD#A2|A2]]: Maqaal ku qoran luuqad shisheeye oo ka jira mashruuc kale ** [[WP:CSD#A3|A3]]: Maqaal aan lahayn nuxur macne leh oo wax ku ool ah ** [[WP:CSD#A7|A7]]: Ma jiro tilmaam lagu kalsoonaan karo oo muujinaysa muhiimadda (shakhsiyaad, xayawaan, ururro, nuxur web, dhacdooyin) ** [[WP:CSD#A9|A9]]: Duubis muusig oo uu sameeyay fannaan aan lahayn xiriiriye buluug ah, isla markaana aan jirin tilmaam muujinaysa muhiimad ama mudnaan ** [[WP:CSD#A10|A10]]: Maqaal dhawaan la abuuray oo nuqul ka ah mawduuc hore u jiray ** [[WP:CSD#A11|A11]]: Mawduuc la iska sameeyay oo uu abuuray qoraaga maqaalka ama qof la xiriira, isla markaana aan jirin tilmaam muujinaysa muhiimad ama mudnaan |File= * Faylal ** [[WP:CSD#F2|F2]]: Fayl xumaaday ama madhan ** [[WP:CSD#F2|F2]]: Bogga sharraxaadda faylka ee aan loo baahnayn ee fayl ku yaal Commons |Category= * Qaybo ** [[WP:CSD#C1|C1]]: Qayb madhan ** [[WP:CSD#C4|C4]]: Qayb dayactir oo aan la isticmaalin |User|User talk= * Meel magaca isticmaalaha ** [[WP:CSD#U1|U1]]: Codsi isticmaale oo lagu tirtirayo bog ku jira magaca meelaha ** [[WP:CSD#U2|U2]]: Bog isticmaale, bog hoosaad isticmaale ama bogga wada-hadalka isticmaale aan jirin ** [[WP:CSD#U6|U6]]: Bog hoosaad isticmaale oo uu ka tagay qof aan wax ku darsan ** [[WP:CSD#U7|U7]]: Bog hoosaad aan qabyo ahayn oo si xad-dhaaf ah uga baxsan mawduuca, oo uu leeyahay qof aan wax ku darsan |Talk|{{TALKSPACE}}= * Bogagga wadahadalka ** [[WP:CSD#G8|G8]]: Bogga wadahadalka ee bog aan jirin ama la tirtiray, [[{{SUBJECTPAGENAME}}]] |Template|Module= * Meel magaca tusmada ** [[WP:CSD#G8|G8]]: Qayb ama dokumenti ka tirsan tusmada la tirtiray ** [[WP:CSD#T5|T5]]: Bog hoosaad tusmada oo aan la isticmaalin }} * Bogagga sii toosinta ** [[WP:CSD#R2|R2]]: Sii toosin Iskutallaabta ah oo ka timid meel magaca maqaalka ** [[WP:CSD#R3|R3]]: Sii toosin dhawaan la abuuray oo aan macquul ahayn ** [[WP:CSD#R4|R4]]: Meel magaca ku jira "Faylka:" oo leh magac la mid ah fayl ama sii toosin ku jirta [[Wikimedia Commons|Wikimedia Commons]] ** [[WP:CSD#G6|G6]]: Sii toosin la abuuray kadib markii laga wareejiyay cinwaan si cad aan loogu talagelin ** [[WP:CSD#G8|G8]]: Sii toosin u gudbaysa bog la tirtiray ama aan jirin * Shuruudo kale ** Waxaa lagu qoray Dhibaatooyinka xuquuqda daabacaadda muddo ka badan toddoba maalmood ** [[WP:PDEL]]: Bog uu abuuray qoraa leh taariikh dheer oo ku saabsan jebinta xuquuqda daabacaadda ** [[WP:PROD]]: Waxaa loo magacaabay tirtirid muddo toddoba maalmood ah, iyadoo aan cidna diidmo ka keenin ** [[WP:BLPPROD]]: Waxaa loo magacaabay tirtirid muddo toddoba maalmood ah, iyadoo aan maqaalka ku jirin ilo lagu kalsoonaan karo lna38lvzf4d7pky6pvgtlwmeds7jodj Soor 0 7895 311639 282493 2026-11-02T09:42:41Z ~2026-58418-05 48122 /* */ 311639 wikitext text/x-wiki [[File:Nsima Relishes.JPG|right|thumb|]] {{Raashin}} '''Soor''', '''Shuuro, badar''' (grits or cornmeal or millet meal) waa nooc ka mid ah [[cunto]]da taasi oo laga diyaariyo [[galley]] ama masago ama waanbe la jajabiyey ka dibna la kariyey. Shuuro waa cunto caan ka ah aduunka, taas oo qaabab badan loo sameeyo. Shuurada waa cunto jilicsan waxaana lagu cunaa caano. ==Tixraac== {{Reflist}} {{Cunto}} {{Gumud}} [[Category:Cunto]] [[Category:Dhir]] ow7q250oqoqaiyomzn2p46y9wgt3kr1 311640 311639 2026-11-02T11:23:30Z Isma4l 41797 /* */ 311640 wikitext text/x-wiki [[File:Nsima Relishes.JPG|right|thumb|]] {{Raashin}} '''Soor''', '''Shuuro, badar''' ({{lang-en|grits or cornmeal or millet meal}}) waa nooc ka mid ah [[cunto]]da taasi oo laga diyaariyo [[galley]] ama masago ama waanbe la jajabiyey ka dibna la kariyey. Shuuro waa cunto caan ka ah aduunka, taas oo qaabab badan loo sameeyo. Shuurada waa cunto jilicsan waxaana lagu cunaa caano. ==Tixraac== {{Reflist}} {{Cunto}} {{Gumud}} [[Category:Cunto]] [[Category:Dhir]] 8h1nvw2ny9lousrs3cfoqkrifttpwjy Doorashooyinka Soomaaliya 0 9997 311606 303060 2026-11-01T23:13:08Z InternetArchiveBot 28368 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 311606 wikitext text/x-wiki {{Siyaasadda Soomaaliya}} '''Doorashaddii ugu dambeeysay ee [[Soomaaliya]] waxay dhacday Sideetanaadkii Xiligii Dawladdii Kacaanka.''' '''Waxay ahayd in ay dhacdo doorasho guud ee dadku sameeyaan 2012 laakiin ma dhicin, Baarlamaankana waxaa soo xulay Odayaal dhaqameed, Walina ma jiro wax [[Dastuur]] ah oo la iskau raacay waloow uu jiro mid kumeel gaar ah kaas oo wali dadku aysan Afti ku ansixin [[Dastuurka Soomaaliya]].''' '''Doorasho loo dhanyahay waxaa ugu dambaysay [[Somalia]] in la qabto sanadkii 1980s, xilligi dawaladi hanti-wadaaga. Inkastoo Doorashooyn dadwayne la qorsheeyey in la qabto 2012, laakin ma dhicin. Dastuurka ku meel-gaarka ah ee Soomaliya wuxu xusayaa habka doorashada axsaabta. waxan ladonya in si casaal ah loo simo dadka somaliyed oo loo firen qabyalka ka soo jaydaan .''' = Guud mar= Waqtigii maamulkii madaniga ahaa ee jiray, ka hor inta uusan xukunka qabsan Golihii saree e kacaanka (Supreme Revolutionary Council) 1969-kii, waxaa jiray tiro xisbiyo siyaasadeed. Waxaa inta badan laga xasuusan karaa xisbiyadaas hore Ururka Dhalinyarada Soomaliyeed [[Somali Youth League]], ahaana Urur siyaasadeedkii ugu horeeyey ee dalka, lana filayay inuu xukunka qabto. Golihiii sare e kacaanka uuna hogaaminayay [[Siad Barre]], wuxu mamnuucay dhamaan xisbiyadii siyaasadeed, isagoo higsanayay nidaamka hanti-wadaaga cilmiyaysan(scientific socialism) ee ikhtiraaceen Marxism-kii China iyo isutaga Miwadawga [[Soviet Union]].Kadib Dagaalkii sokeeeyey ee 1990s ([[Somali Civil War|civil war]]), dalkana laga saaray siyaad barre, inyar oo ka haray xisbiyadii faraha badnaa, waxay isugu tageen maamul goboleedyadii waqoooyi, inta soo hartayna waxay u kala jajabeen kooxo maleeeshadkii ka samaysmay koonfurta. Kadib dhowr iskudayo aan guulaysan oo dib u heshiiisyo qaran aha, waxa sandii 2004 la asaaasay, dawlad federal kumeel gaar ah([[Transitional Federal Government]]) oo loo idmaday in dalka u samayso dastuuur cusub ahaatana mid loo dhanyahay. .<ref name="Cfbsom">{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/so.html|title=Somalia|accessdate=31 May 2009|date=14 May 2009|work=[[World Factbook]]|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|ciwaan=Nuqul Archive|archive-date=1 Bisha Todobaad 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160701194614/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/so.html|dead-url=yes}}</ref> ==Kumeel Gaarka kadib == Sanadkii 2011-kii, waxaa waqti kordhin loo sameeyey Madaxwaynihii xilligaaas, Gudoomiyaha Baarlamaanka iyo ku xigeenadisa ilaa August 2012, Intaa kadibna waxaa la qorsheeyey inay diyaariyaan doorashooyin cusub. <ref name="Bbcspmmafr">[http://www.bbc.co.uk/news/world-africa-13830470 Somalia: PM Mohamed Abdullahi Farmajo resigns]</ref> Sida uu qorayay “Tub-raac logu dhamaystirayay kumeel-gaarka”, Madaxda Soomalidu waxay ku kulmeen magalada waqooyiga barre ee [[Garowe]] bishii Feberaayo 2012, waxaana looga hadlay qorshahi looga bixi lahaa kumeel gaarkanimada. Kulanka waxaa isugu yimi goob-joogayaal calaami ah madaxda Soomalida; Maxawaynihii dawlada ku meel-gaar ahaa Sharif shiikh axmad, Ra-isal waasare Cabdiwali Maxamad Cali, Gudoomiyaha baarlamaanka Sharif Adan sharif xasan, Madaxwayaha Puntland Cabdiraxman Maxamed Faroole, Madaxwayanaha Galmadug Maxamad Aadan Caalin iyo Khalif Cabdulkadir oo matalayay Ahlu Sunnah Wal jama’a. Waxa lagu heshiiyay: :a) In la sameeyo xubno baarlamaanka oo ka kooban 2 aqal; Aqalka sare 54, Aqalka hoose 225; :b) 30% waxa loo qoodneeeyo dumarka; :c) In Madaxwayaha lagu doorto doorasho dastuuriya Barlamaanka; iyo :d) Raisalwaarahana waxaa magacaaabaya madaxwayanaha, kadibna wuxu soo dhisayaa golaha dawlada. .<ref name="Sgcctac">[http://www.garoweonline.com/artman2/publish/Somalia_27/Somalia_Garowe_conference_comes_to_a_close.shtml Somalia: Garowe conference comes to a close] {{Wayback|url=http://www.garoweonline.com/artman2/publish/Somalia_27/Somalia_Garowe_conference_comes_to_a_close.shtml |date=20131222125116 }}</ref><ref name="Sgcc">{{Cite web |title=Second Garowe Conference Concludes |url=http://www.somaliareport.com/index.php/post/2828/Second_Garowe_Conference_Concludes |access-date=2016-10-24 |archive-date=2014-12-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141227005642/http://www.somaliareport.com/index.php/post/2828/Second_Garowe_Conference_Concludes |url-status=dead }}</ref> Doorashadii madaxwaynaha ee baarlamaaniga ahayd waxaa la qabtay septeembar 2012, taasoo lagu doortay Hassan Sheikh Mohamud madaxwayne. <ref name="Gsfpehsmap">{{cite news|title=Somalia Federal Parliament elects Hassan Sheikh Mohamud as President|url=http://www.garoweonline.com/artman2/publish/Somalia_27/Somalia_Federal_Parliament_elects_Hassan_Sheikh_Mohamud_as_President.shtml|accessdate=10 September 2012|newspaper=Garowe Online|date=10 September 2012|ciwaan=Nuqul Archive|archive-date=13 Bisha Sagaalaad 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120913095606/http://www.garoweonline.com/artman2/publish/Somalia_27/Somalia_Federal_Parliament_elects_Hassan_Sheikh_Mohamud_as_President.shtml|dead-url=yes}}</ref> == Doorashooyinka 2016–2017 == Doorashadii 2016–2017 waxay ahayd mid dadban. Doorashadii ugu dambeysay ee hal qof iyo hal cod ah oo ka dhacday Soomaaliya waxay ahayd 1969-kii, dowladdii ka dhalatayna ma aysan socon sanadkaas. Xilligii [[Xaliimo Ismaaciil Ibraahim|Xaliima Ismaaciil Ibraahim]] iyo [[National Independent Electoral Commission|Guddiga Doorashooyinka Madaxa-bannaan ee Qaranka]] waxaa la filayay in doorasho kale oo hal qof iyo hal cod ah ay ka dhacdo $53 milyan sanadka 2020/2021. <ref name="hal">https://web.archive.org/web/20211127025157/https://halqaran.com/index.php/2019/11/22/2020-is-a-pivotal-year-for-somalia-poll-agency/</ref> == Doorashooyinka 2021–2022 == Doorashooyin caan ah ayaa la filayay in Soomaaliya ka dhacaan sanadka 2020 markii ugu horreysay tan iyo 1969, laakiin qaab doorasho deegaan ayaa la hirgelin doonaa halkii ay odayaasha qabiilka iyo xubnaha bulshada rayidka ah si dadban u dooran lahaayeen xubnaha baarlamaanka Soomaaliya. <ref>{{Cite web |title=Nuqul Archive |url=https://goobjoog.com/english/ex-somalia-president-sets-eye-on-the-presidency-seat-on-2020/ |access-date=2026-04-20 |archive-date=2021-02-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210206123501/https://goobjoog.com/english/ex-somalia-president-sets-eye-on-the-presidency-seat-on-2020/ |url-status=dead}}</ref> <ref>https://www.bbc.com/news/world-africa-61083959</ref> [[United Nations Assistance Mission in Somalia|UNSOM]] waxaa loo xilsaaray inay taageerto diyaargarowga doorashooyinka. <ref>{{Cite web |title=Nuqul Archive |url=https://unsom.unmissions.org/electoral-support |access-date=2026-04-20 |archive-date=2022-05-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220520224133/https://unsom.unmissions.org/electoral-support |url-status=dead }}</ref> Doorashooyinkii 2021 ee Soomaaliya ayaa la qorsheeyay inay dhacaan bisha Febraayo laakiin dib ayaa loo dhigay. <ref>https://www.bnnbloomberg.ca/somalia-says-elections-set-for-early-2021-despite-virus-risk-1.1443306</ref> <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Elections_in_Somalia#cite_note-11</ref> Doorashooyinka [[Aqalka Sare ee Baarlamaanka Federaalka Soomaaliya|Aqalka Sare]] ee Aqalka Sare ee Baarlamaanka labada aqal ee Soomaaliya, ayaa la qabtay intii u dhaxaysay 29 Luulyo iyo 13 Noofambar 2021. <ref>https://www.garoweonline.com/en/news/somalia/somalia-s-pm-roble-calls-on-federal-states-to-start-to-lower-house-election</ref> Xubinnimada Aqalka Sare ee ka dhalatay waxay ka hoos martay heerka 30% ee haweenka, iyadoo 24% oo keliya (13 ka mid ah 54) kuraasta Aqalka Sare ay haysteen haweenku. <ref>https://hornobserver.com/articles/1442/Somalias-Senate-polls-concluded-after-close-to-4-months</ref> Doorashada Golaha Shacabka, oo ah aqalka hoose ee sharci-dejinta Soomaaliya, ayaa bilaabatay 1-da Nofeembar waxaana la filayaa inay soo gabagabowdo 24-ka Diseembar 2021. Doorashooyinkii waxaa markii hore loo kordhiyay 25-ka Febraayo, ka dibna 15-ka Maarso, waxaana loo qorsheeyay in la dhammeeyo 31-ka Maarso 2022. <ref>https://web.archive.org/web/20240229171108/https://www.aljazeera.com/news/2022/2/10/car-bomb-targeting-somalia-election-delegates-kills-six</ref> <ref>https://web.archive.org/web/20220320011210/https://www.bnnbloomberg.ca/somalia-extends-parliament-vote-delaying-presidential-election-1.1728554</ref> Laga bilaabo 31-ka Maarso, 26 ka mid ah 275 kursi ayaa weli aan la buuxin. <ref>https://web.archive.org/web/20220401162900/https://en.radiodalsan.com/73589/2022/04/federal-electoral-body-announces-list-of-elected-lawmakers-of-the-federal-parliament/</ref> Madaxweyne [[Xasan Sheekh Maxamuud]] waxaa Baarlamaanka Federaalka u doortay Madaxweynaha dalka 15kii Maajo 2022. ==Tix-Raac== {{reflist|colwidth=30em}} {{Doorashooyinka Soomaaliya}} [[Category:Doorashooyinka soomaaliya| ]] ounm6urtlzn13r490wlmy8pjuuetdod Dagaalkii (2006–2009) 0 10241 311599 248327 2026-11-01T21:51:35Z InternetArchiveBot 28368 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 311599 wikitext text/x-wiki {{Iskudhac Ciidan |conflict=Duulaankii itoobiya ee (2006–2009) |partof=the [[Dagaalkii sokeeye ee Soomaaliya]] iyo waxa loogu yeeray ladagaalanka Argagixisada |date=Diseember 20, 2006 – Jannaayo 30, 2009<br />({{Age in years, months, weeks and days|month1=12|day1=20|year1=2006|month2=01|day2=30|year2=2009}}) |image=[[File:Political situation in Somalia following the Ethiopian withdrawal.png|300px]] |caption=Siduu ahaa xaalka kadib bixitaankii ciidamada itoobiya Feberaayo 3, 2009. |place=Koofurta [[Soomaaliya]] |status=[[isbahaysiga dibu xoraynta Soomaaliya]] (ARS) Siyaasad ahaan ku guulaystay * Ciidamada [[Itoobiya]] waxay ka saareen [[Midowga Maxkamadaha Islaamiga]] magaalada [[Muqdisho]] * Ciidamada Itoobiya iyo Kuwii TFG waxay isku balaariyeen Kooforta Soomaaliya (2006&ndash;2008) * Waxaa Dib ukacay [[Muqaawamo]] * Muqaawamada ayaa kacdoon ka samaysay Muqdisho & gabalada dhexe oo lagu sii daray koofurta, marka laga reebo Baydhaba oo Dawladdu joogtay, goor dambana waxaa la wareegay Baydhabo Al-Shabaab (2008-2009) * Ciidamada Itoobiya ayaa dalka kabaxay * Awood qaybsi udhaxeeyey kooxihii ARS iyo TFG * Garabkii uu hogaaminayey [[Sheekh Shariif Axmed]] ayaa dalka madax ka noqday * Dagaalkii sokeeye waa sii socday wali ee udhaxeeyey Al shabaab iyo Dawladda * Maamulkii uu hogaaminayey Shariif sheekh ahmed waxay ay mabda' ahaan uqaateen shareecada Islaamka |combatant1='''Dagaal:'''<br /> {{flagicon image|Flag_of_the_Islamic_Courts_Union.svg}} [[Midowga Maxkamadaha Islaamiga]]<br /><br /> '''Muqaawamo:''' {{flagicon image|Flag_of_the_Islamic_Courts_Union.svg}} [[isbahaysiga dibu xoraynta Soomaaliya]]<br /> {{flagicon image|Somalia Islamic Courts Flag.svg}} [[Al-Shabaab (Somalia)|al-Shabaab]]<br /> {{flagicon image|Flag of Jihad.svg}} Raas kambooni<br /> '''Xiriir la leh:''' <br /> {{flagicon image|Flag of al-Qaeda.svg}} [[Al-Qaacida]] iyo Dagaal yahanno ajnabi ah |combatant2={{flagicon|Somalia}} [[Dowladda federaalka kumeelgaarka]]<br /> {{flag|Ethiopia}}<br /> {{flag|Puntland|old}}<br /> {{flagicon|Somalia}} [[Galmudug]]<br /> {{flagicon|Somalia}} [[Hogaamiye Kooxeedayda soomaaliya]] ee Taabacsanaa Itoobiya<br /> {{flagicon|Somalia}} [[Suufiyada]]<ref>{{cite web|url=http://english.aljazeera.net/news/africa/2010/03/20103165416919724.html |title=Somalia signs deal with militia - Africa |publisher=Al Jazeera English |date=2010-03-16 |accessdate=2011-07-09}}</ref><br /> {{flag|United States}}<br /> [[AMISOM]] <br /> *{{flag|Uganda}} *{{flag|Burundi}} *{{flag|Nigeria}}{{Xaqiiq|date=November 2010}}<!-- maybe pledged troops, but AMISOM page doesn't include any sources showing that troops have been actually deployed in Mogadishu or elsewhere in Somalia --> |commander1={{flagicon image|Flag_of_the_Islamic_Courts_Union.svg}} [[Sharif Ahmed]]<br /> {{flagicon image|Flag_of_the_Islamic_Courts_Union.svg}} Hassan Dahir Aweys<ref>[http://allafrica.com/stories/200902050135.html allAfrica.com: Somalia: Islamist Groups Merge to Fight Sheikh Sharif (Page 1 of 1)<!-- Bot generated title -->]</ref><br /> {{flagicon image|Flag_of_the_Islamic_Courts_Union.svg}} Yusuf Mohammed Siad Inda'ade<br /> {{flagicon image|Flag_of_the_Islamic_Courts_Union.svg}} Fuad Mohamed Qalaf<br /> {{flagicon image|Somalia Islamic Courts Flag.svg}} Adan cayroow <br /> {{flagicon image|Somalia Islamic Courts Flag.svg}} Mukhtar Robow<br /> {{flagicon image|Flag of Jihad.svg}} Hasan Turki<br /> {{flagicon image|Flag of Jihad.svg}} Sheikh Mohamed Ibrahim Hayle<br /> {{flagicon image|Flag of Jihad.svg}} Mukhtar Abu Ali Aisha {{flagicon image|Flag of al-Qaeda.svg}} Saleh Ali Saleh Nabhan<br /> {{flagicon image|Flag of al-Qaeda.svg}} Abu Taha al-Sudan {{flagicon image|Flag_of_the_Islamic_Courts_Union.svg}} Axmed Cabdi Godane {{flagicon image|Flag_of_the_Islamic_Courts_Union.svg}} Ibrahim Xaaji Jaamac (afghan) |commander2= {{flagicon|Ethiopia}} [[Meles Zenawi]]<br /> {{flagicon|Ethiopia}} [[Gabre Heard]]<br /> {{flagicon|Ethiopia}} [[Siraj Fergessa]]<br /> {{flagicon|Ethiopia}} [[Kuma Demeksa]]<br /> {{flagicon|Ethiopia}} [[Samora Yunis]]<br /> {{flagicon|Ethiopia}} [[Bacha Debele]]<br /> {{flagicon|Somalia}} [[Abdullahi Yusuf Ahmed]](Geeriyooday)<br /> {{flagicon|Somalia}} [[Maxamed cumar xabeeb|Maxamed dheere]](Geeriyoodey)<br /> {{flagicon|Somalia}} Cabdi Qaybdiid<br /> {{flagicon|Somalia}} Abdirisak Afgadud<br /> {{flagicon|Puntland}} Mohamud Muse Hersi<br />[[File:Naval Jack of the United States.svg|23px]] [[Patrick M. Walsh]]<br /> {{flagicon|United Kingdom|naval}} [[Bruce Williams, Royal Navy|Bruce Williams]] |strength1='''Ciidanka Maxaakiim ''' 8,000 <br /> '''Ciidan ay wataan:'''<ref name=COMBATANTS>{{cite news | title =Fighting erupts in northern Somalia as peace talks falter, says Islamic official | publisher =International Herald Tribune, [[Associated Press]] | date =2006-11-06 | url =http://www.iht.com/articles/ap/2006/11/06/news/BC_AF_GEN_Somalia.php | accessdate =2007-01-05 | archiveurl =https://web.archive.org/web/20061107233346/http://www.iht.com/articles/ap/2006/11/06/news/BC_AF_GEN_Somalia.php | archivedate =2006-11-07 | ciwaan =Nuqul Archive | dead-url =no }}</ref><br /> 3,000, 4,000 or 8,000 Ciidan ajnabi ah<ref name=SOMALI-GOVT-SURROUNDED>{{cite news | title =Somali prime minister says government is surrounded | agency =Associated Press | date =2006-11-06 | url =http://www.iht.com/articles/ap/2006/12/12/africa/AF_GEN_Somalia.php | accessdate =2007-01-05 | archiveurl =https://web.archive.org/web/20080226044802/http://www.iht.com/articles/ap/2006/12/12/africa/AF_GEN_Somalia.php | archivedate =2008-02-26 | ciwaan =Nuqul Archive | dead-url =no }}</ref><ref name=FOREIGN-FIGHTERS /><ref name=ETHIOPIAN-JETS-STRIKE-SOMALI-AIRPORTS>{{cite news | first =Guled | last =Mohamed | title =Ethiopian jets strike Somali airports | publisher =Reuters | date =2006-12-25 | url =http://www.alertnet.org/thenews/newsdesk/L25477410.htm | accessdate =2007-01-05 | archive-date =2008-01-17 | archive-url =https://web.archive.org/web/20080117171655/http://www.alertnet.org/thenews/newsdesk/L25477410.htm | url-status =dead }}</ref> |strength2='''TFG:''' 10,000 Askari<ref>{{cite news| url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/6233159.stm | work=BBC News | title=Somalia 'needs peace force soon' | date=2007-01-05 | accessdate=2010-05-27}}</ref><br />'''Ethiopia:'''65,000 askari<ref>{{cite news| url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/05/11/AR2007051102114.html | work=The Washington Post | title=Ethiopia's Iraq | first=David | last=Ignatius | date=2007-05-13 | accessdate=2010-05-27}}</ref><br />'''AMISOM:''' 5,250 askari | accessdate = 2007-01-05 |casualties1=6,000-8,000 La dilay<ref name=autogenerated6>{{cite web |url=http://sudantribune.com/spip.php?article19495 |title=Ethiopian army accomplished 75% of mission in Somalia - Zenawi |publisher=SudanTribune article |date= |accessdate=2011-07-09 |ciwaan=Nuqul Archive |archive-date=2007-01-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070102124635/http://www.sudantribune.com/spip.php?article19495 |dead-url=yes }}</ref><ref name="MayCasualties">{{cite news | first =David | last =Ignatius | title =Ethiopia's Iraq | publisher =Washington Post | date =2007-05-13 | url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/05/11/AR2007051102114.html | accessdate =2007-05-16 }}</ref><br />7,000 Dhaawac<ref name="SudaneTribune2006-12-29">{{cite news | title =Ethiopian army accomplished 75% of mission in Somalia - Zenawi | publisher =[[Sudan Tribune]] | date =2006-12-29 | url =http://sudantribune.com/spip.php?article19495 | accessdate =2007-01-05 | ciwaan =Nuqul Archive | archive-date =2007-01-02 | archive-url =https://web.archive.org/web/20070102124635/http://www.sudantribune.com/spip.php?article19495 | dead-url =yes }}</ref><ref>{{cite news | title =Ethiopian PM says Somalia's Islamists have suffered thousands of casualties | publisher =International Herald Tribune, [[Associated Press]] | date =2006-12-26 | url =http://www.iht.com/articles/ap/2006/12/26/africa/AF_GEN_Ethiopia_Somalia.php | accessdate =2007-01-05 | archiveurl =https://web.archive.org/web/20080226170036/http://www.iht.com/articles/ap/2006/12/26/africa/AF_GEN_Ethiopia_Somalia.php | archivedate =2008-02-26 | ciwaan =Nuqul Archive | dead-url =no }}</ref> |casualties2='''Ethiopia''':<br />5,771 Dhintay (2675 ku dhibtay goobta dagaalka)<ref>{{Cite web |ciwaan=GEESKA AFRIKA MAGAZINE AND HAN- geeskaafrika.com |url=http://www.geeskaafrika.com/ethiopia_08feb09.htm |access-date=2013-03-15 |archive-date=2009-04-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090414072218/http://www.geeskaafrika.com/ethiopia_08feb09.htm |dead-url=yes }}</ref><br />'''(TFG)''':<br />891+ La dilay<br />15,000 iska haajiray<ref>{{cite news| url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/7779525.stm | work=BBC News | title='Thousands' desert Somalia forces | date=2008-12-12 | accessdate=2010-05-27}}</ref><br />'''Uganda''':<br />7 La dilay<br />'''Kenya''':<br />6 La dilay<br />'''Burundi''':<br />2 La dilay<br />'''Wadarta''':3,679+ La dilay |casualties3='''Dhibaatada shacabka gaartay''': 16,724 La dilay<ref>{{cite news| url=http://www.reuters.com/article/worldNews/idUSTRE4B943G20081211?feedType=RSS&feedName=worldNews | title=Sharif back in Mogadishu as death toll hits 16,210 | date=2008-12-11 | work=Reuters}}</ref><br />1,9 malyan barakacayaal ah<ref name=autogenerated4 /> 2008 Dhibaatada shacabka gaartay; 7,674 dambi laawe yaal <ref>{{cite web |url=http://www.garoweonline.com/artman2/publish/Somalia_27/Somalia_7_574_people_killed_in_2008_Elman_Human_Rights.shtml |title=Home |publisher=Garowe Online |date=2009-03-10 |accessdate=2011-07-09 |ciwaan=Nuqul Archive |archive-date=2009-03-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090312032248/http://www.garoweonline.com/artman2/publish/Somalia_27/Somalia_7_574_people_killed_in_2008_Elman_Human_Rights.shtml |dead-url=yes }}</ref><br />(sii eeg [[Dagaalkii sokeeye ee Soomaaliya]]) |notes= }} {{...}} == Xigasho == <references /> [[Category:Dagaalada]] [[Category:Taariikhda Soomaaliya]] 2koyipy8oq45g6mqk82ggenkegc8qal Af-Isbaanish 0 12105 311586 270648 2026-11-01T19:05:24Z InternetArchiveBot 28368 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 311586 wikitext text/x-wiki {{Infobox language | altname = Castilian | name = Af-Isbaanish | ethnicity = [[Spaniards]], [[Hispanic]]s, and [[Latino]]s | nativename = {{lang|es|español}} <br /> {{lang|es|castellano}} | pronunciation = {{IPA-es|espaˈɲol|}}, {{IPA-es|kasteˈʎano|}} | region = [[Spain]], [[Hispanic America]], [[Equatorial Guinea]] <small>(see [[#Geographical distribution|below]])</small> | speakers = {{sigfig|477|2}} million | date = 2017 | ref = <ref name=viva17>{{cite report |title=El español: una lengua viva – Informe 2017 |url=https://cvc.cervantes.es/lengua/espanol_lengua_viva/pdf/espanol_lengua_viva_2017.pdf |publisher=[[Instituto Cervantes]] |date=2017 |access-date=2018-07-02 |archive-date=2017-07-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170721110755/http://cvc.cervantes.es/lengua/espanol_lengua_viva/pdf/espanol_lengua_viva_2017.pdf |url-status=dead}}</ref> | speakers2 = {{sigfig|572|2}} million total speakers<br />[[L2 speakers]]: {{sigfig|89.5|2}} million (no date)<ref name=EthnologueSp>{{e18|spa|Spanish}}<!--e18 is the first edition with this figure. The previous one was 59M (1991) in e14--></ref> | familycolor = Indo-European | fam2 = [[Italic languages|Italic]] | fam3 = [[Romance languages|Romance]] | fam4 = [[Western Romance languages|Western]] | fam5 = [[Iberian Romance languages|Ibero-Romance]] | fam6 = [[West Iberian languages|West-Iberian]] | fam7 = [[Castilian languages]] | ancestor = [[Old Spanish language|Old Spanish]] | script = [[Latin script|Latin]] ([[Spanish orthography|Spanish alphabet]])<br />[[Spanish Braille]] | nation = {{Collapsible list | titlestyle = font-weight:normal; background:transparent; text-align:left; | title = [[List of countries where Spanish is an official language|20 countries]]| |{{flag|Argentina}} |{{flag|Bolivia}} |{{flag|Chile}} |{{flag|Colombia}} |{{flag|Costa Rica}} |{{flag|Cuba}} |{{flag|Dominican Republic}} |{{flag|Ecuador}} |{{flag|El Salvador}} |{{flag|Equatorial Guinea}} |{{flag|Guatemala}} |{{flag|Honduras}} |{{flag|Mexico}} |{{flag|Nicaragua}} |{{flag|Panama}} |{{flag|Paraguay}} |{{flag|Peru}} |{{flag|Spain}} |{{flag|Uruguay}} |{{flag|Venezuela}} }} <br />{{Collapsible list |titlestyle=font-weight:normal; background:transparent; text-align:left;|title=[[List of countries where Spanish is an official language|Dependent entity]]| |{{flag|Puerto Rico}} (United States)}} <!-- This list is intended for dependent territories that do not form an integral part of a country (such as Puerto Rico), as well as integral parts of nations that are not traditionally considered Spanish-speaking. Adding Ceuta and Melilla will result in deletion as they are integral parts of Spain. This also applies to Chile and the case of Easter Island. --> <br />{{Collapsible list |titlestyle=font-weight:normal; background:transparent; text-align:left;|title=[[List of countries where Spanish is an official language#Significant minority language|Significant minority]]| |{{flag|United States}} |{{flag|Andorra}} |{{flag|Gibraltar}} (U.K) |{{flag|Belize}} }} <br />{{Collapsible list |titlestyle=font-weight:normal; background:transparent; text-align:left;| title = [[List of countries where Spanish is an official language#International organizations where Spanish is official|International<br />organizations]]| | [[African Union]] |{{flag|CARICOM}} |[[File:Bandera CELAC.png|25px]] [[Community of Latin American and Caribbean States|CELAC]] |{{flag|European Union}} |[[File:ALADI.jpg|25px]] [[Latin American Integration Association|ALADI]] |[[File:Bandera Parlamento Latinoamericano.jpg|25px]] [[Latin American Parliament]] |{{flag|Mercosur}} |{{flag|Organization of American States}} |{{flag|United Nations}} |{{flag|Union of South American Nations}} }} | agency = [[Association of Spanish Language Academies]]<br /><small>({{lang|es|[[Real Academia Española]]}} and 22 other national Spanish language academies)</small> | iso1 = es | iso2 = spa | iso3 = spa | lingua = 51-AAA-b | notice = IPA | sign = [[Signed Spanish]] (Mexico, Spain and presumably elsewhere) | glotto = stan1288 | glottorefname = Standard Spanish | map = Map-Hispanophone World.svg }} Isbanishka (/ spænɪʃ / (ku dhawaad ​​codka dhegeysanaya); Ku saabsan codkan español (caawimo · info)) ama Castilian (/ ku saabsan codkan maqal), ku saabsan codka castellano (help · info)), waa luqad Galbeedka Luqad ah oo ka soo jeeda Gobolka Castile ee Spain waxaana maanta lagu hayaa boqolaal malyan oo ku hadla afkooda hooyo ee Latin America iyo Spain. Waxaa badanaa loo tixgeliyaa luqada labaad ee ugu weyn dunida oo dhan, ka dib Mandarin Chinese. Isbaanishku waa qayb ka mid ah kooxaha luuqadaha Ibero-Romance, kaas oo ka soo baxay dhowr luuqadood oo Vulgar Latin ah ee Iberia ka dib burburkii Boqortooyada Reer Galbeedka ee qarnigii 5aad. Qoraallada ugu da'da wayn ee luuqadaha Isbaanishku waxay kasoo jeedaan waqooyiga galbeedka Axia qarnigii 9aad, iyo markii ugu horreysay ee loo isticmaalo qoraalka luuqadda wuxuu ka dhacay Toledo, ka dibna caasimadda Boqortooyada Castile, qarnigii 13aad. Laga bilaabo qarnigii 16aad, Spanish waxaa loo qaaday isbaarooyinka boqortooyooyinka Isbaanishka, uguna muhiimka ah Ameerika, iyo dhulalka Afrika, Oceania iyo Filibiin. Qiyaas ahaan 75% erayada casri ah ee casri ah waxaa laga soo qaatay luqada Laatiinka. Giriigga hore ayaa sidoo kale si weyn ugu tarjumay erayada Isbaanishka, gaar ahaan Laatiin, halkaas oo ay saameyn weyn ku yeelatay. [[Category: Afafka]] guqgp7l459rg5xseni4ghxa0pe1kxux Sahra Axmed 0 14454 311626 285589 2026-11-02T06:10:41Z InternetArchiveBot 28368 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 311626 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist|Name=Sahra Axmed|Birth_name=Sahra Axmed Jaamac|Years_active=1969-kii|Occupations=Fannaanad|Genre=[[Fanka Soomaalida]]|birth_place=[[Burao]]|death_date=Abriil 4, 2018|death_place=Hargeysa}} '''Sahra Axmed Jaamac'''<ref name=":0">[https://goobjoog.com/fanaannada-soomaaliyeed-sahra-axmed-jaamac-oo-geeriyootay/ Fanaannada Soomaaliyeed Sahra Axmed Jaamac Oo Geeriyootay] {{Wayback|url=https://goobjoog.com/fanaannada-soomaaliyeed-sahra-axmed-jaamac-oo-geeriyootay/ |date=20211202182449 }}.</ref> (dhimatay 2018), kuna magac dheeraa '''Sahra Axmed''', waxay ahayd fannaanad Soomaaliyeed oo caan ah. * * == Taariikh nololeedka == Sahra AhmedJaamac waxa ay ku dhalatay kuna kortay magaalada [[Burao]],<ref name=":1">[http://sagalnews.com/goorma-ayay-sahra-axmed-fanka-soo-gashay/ Goorma Ayay Sahra Axmed Fanka Soo Gashay?] {{Wayback|url=http://sagalnews.com/goorma-ayay-sahra-axmed-fanka-soo-gashay/ |date=20211202184305 }}.</ref> iyada iyo qoyskeeda ayey u guureen Ceerigaabo, kadibna waxa ay ku soo laabatay Hargeysa oo ay ku noolayd ilaa ay ka geeriyootay.  Jaanis ay wax ku barato oo ay iskool ku aaddo may helin. Sahra Ahmed Jaamac waxa ay fanka si rasmi ah ugu biirtay sannadkii 1969-kii,<ref name=":1" /> waxa ay yaraanteedii ku soo korodhay jacaylka fanka iyada oo ka qaybqaadanaysay durbaanka Soomaalida. Waxay tan iyo markii ay ku soo biirtay fanka ku soo bandhigtay hanjabaado badan waxayna soo jiidatay taageerayaal badan. Sahra Ahmed Jaamac dagaaladii sokeeye ka dib dalka kamay bixin, nolosheedana waxa ay ku qaadatay dagaaladii Hargeysa, iyada oo la tacaalaysay sidii ay u korsan lahayd carruurteeda oo hadda badankoodu reer leeyihiin. Waxa ay sidoo kale kala shaqeysay Laanqeyrta Cas intii uu dagaalku socday caawinta barakacayaasha (IDPs) iyo kor u qaadista wacyiga baahida is-caawinta. === Geerida === April 4, 2018, geerida Jaamac ayaa lagu dhawaaqay, sababta dhimashada lama shaacin laakiin waxay u badan tahay sababo caafimaad. Jaamac waxa ay ku soo beegantay Hargeysa,<ref name=":2">[https://www.voasomali.com/a/4331939.html Sahra Axmed Jaamac oo Geeriyootay].</ref> waana hooyo haysata 9 carruur ah, 5 hablood iyo 4 wiil.<ref name=":0" /><ref>[https://www.allbanaadir.org/?p=12614 Akhriso Taariikh Nololeedka Fanaanada Qaran Sahra Axmed Jaamac oo maanta geeriyootay] {{Wayback|url=https://www.allbanaadir.org/?p=12614 |date=20211202184310 }}.</ref> == <ref name=":2" />Tix == {{Reflist}} [[Category:Fanaaniinta Soomaaliya]] [[Category:Suugaan]] [[Category:Muusig]] [[Category:Fan]] [[Category:Magac]] [[Category:Magacyada Soomaalida]] [[Category:Aadam iyo Xaawo]] 6itehgavsz0yp6xi5umefryqu1mqy74 Bortland, Oregon 0 17444 311595 311284 2026-11-01T20:50:27Z InternetArchiveBot 28368 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 311595 wikitext text/x-wiki ::''Kani waa maqaal ku saabsan caasimada Portland, Oregon, Maraykanka. Haku khaldin caasimada [[Portland, Maine]]. ::''Boga "Portland" waxaa laga soo toosiyay halkan. {{Infobox settlement |name = Bortland, Oregon |official_name = Caasimada Bortland |settlement_type = [[Caasimad]] |nickname = <!-- do not add nicknames without reviewing discussion on talk page first --> "Caasimada Ubaxa"; "Stumptown"; "PDX"; fiiri [[magac|naaneysaha Bortland]] ayagoo dhamaystiran. |image_skyline = Portland OR Montage.png |imagesize = 295px |image_caption = Kor ilaa hoos, midig ilaa bidix: Muuqaalka hawada sare ee koonfurgalbeed Bortland; [[Buundo|Buundada St. Johns]]; [[Beer|Beerta Caalamita Rose Test]]; [[Dugsi|Reed College]]; boosteejo [[Tareen|Tareenka fudud MAX Rail]]; Haalka xafladaha Arlene Schnitzer; iyo Huteelka Benson Hotel |image_flag = Flag of Portland, Oregon.svg |image_seal = Seal of Portland, Oregon.svg |image_map = Multnomah County Oregon Incorporated and Unincorporated areas Portland Highlighted.svg |map_caption = Meesha Bortland kaga taalo [[Portland|Degmada Multnomah]] iyo gobolka [[Oregon]] |pushpin_map = USA |pushpin_map_caption = Meesha kaga taalo wadanka Maraykanka |subdivision_type = [[Wadan]] |subdivision_type1 = [[Gobol]] |subdivision_type2 = [[Degmo]]oyin |subdivision_name = [[Maraykanka]] |subdivision_name1 = [[Oregon]] |subdivision_name2 = [[Portland|Multnomah]], [[USA|Washington]], [[Degmo|Clackamas]] |government_type = [[caasimad|Maamulka Caasimada]] |leader_title = Duqa-magaalada |leader_name = Jarlie Hales<ref>{{cite web|url=http://www.portlandonline.com/index.cfm?c=25999|title=Elected Officials|accessdate=September 18, 2014|year=2014|publisher=City of Portland, Oregon|archive-date=Bisha Sideedaad 30, 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070830051921/http://www.portlandonline.com/index.cfm?c=25999|url-status=dead}}</ref> ([[Dimuqraadi|D]]) |leader_title1 = Golaha |leader_name1 = Steve Novick<br />Dan Saltzman<br />Nick Fish<br />Amanda Fritz |leader_title2 = Auditor |leader_name2 = LaVonne Griffin-Valade |established_title = La aasaasay |established_title2 = [[Dowlad|Dowlad hoose]] |established_date = 1845 |established_date2 = Febraayo 8, 1851 |named_for = [[Portland, Maine]] <!-- Area --> |unit_pref = Imperial |area_footnotes = |area_magnitude = |area_total_km2 = 376 |area_land_km2 = 346 |area_water_km2 = 30 |area_total_sq_mi = 145 |area_land_sq_mi = 133 |area_water_sq_mi = 12 <!-- Population --> |population_as_of = [[2010]] |population_est = 619360 |pop_est_as_of = 2014 |pop_est_footnotes = <ref name="2014 Pop Estimate">{{cite web|title=Population Estimates|url=http://www.census.gov/popest/data/cities/totals/2014/SUB-EST2014-3.html|publisher=[[United States Census Bureau]]|accessdate=May 21, 2015}}</ref> |population_footnotes = <ref name="FactFinder">{{cite web|title=American FactFinder|url=http://factfinder2.census.gov/faces/nav/jsf/pages/index.xhtml|publisher=[[United States Census Bureau]]|accessdate=January 4, 2013}}</ref> |population_total = 583776 |population_rank = US: [[28]]aad |population_density_km2 = 1689.2 |population_density_sq_mi = 4375.1 |population_urban = 1,849,898 (US: [[24]]aad) |population_metro = 2,348,247 (US: [[24]]aad) |population_blank2_title = [[USA|CSA]] |population_blank2 = 3,022,178 (US: [[17]]aad) |population_demonym = Portlander |timezone = [[Wakhti|PST]] |utc_offset = -8 |timezone_DST = [[UTC|PDT]] |utc_offset_DST = -7 |postal_code_type = ZIP kode |postal_code = 97086-97299 |area_code = Area kodes 503 iyo 971 |latd= 45 |latm= 31 |lats= 12 |latNS=N |longd= 122 |longm= 40 |longs= 55 |longEW=W |coordinates_display = inline,title |coordinates_type = type:city(568380)_region:US-OR_source:gnis-1136645 |elevation_ft = 50&nbsp;ft <br/> ''Ugu sareeysa'': 1188&nbsp;ft<br/>9936 NW Wind Ridge Dr.<br/>{{coord|45.55873|-122.77854|type:landmark_region:US-OR_elevation:390|name=Portland highest elevation}}<ref>http://www.portlandoregon.gov/bps/article/51672</ref> <br/> ''Ugu hooseysa'': 0.62&nbsp;ft <br/> Webiga Kolumbiya & Webiga Willamette<br/>Low water 1/7/ 1937<ref>[http://water.weather.gov/ahps2/hydrograph.php?wfo=pqr&gage=vapw1&hydro_type=0 Advanced Hydrologic Prediction Service: Portland: Columbia River at Vancouver] {{Wayback|url=http://water.weather.gov/ahps2/hydrograph.php?wfo=pqr&gage=vapw1&hydro_type=0 |date=20130511105309 }}. Water.weather.gov. Retrieved on September 6, 2013.</ref><br />{{coord|45.65096|-122.76289|type:landmark_region:US-OR_elevation:-0.3|name=Portland lowest elevation}} |elevation_m = 15.2 |blank_name = [[USA|FIPS kode]] |blank_info = 41-59000 |blank1_name = [[Juquraafi|Muuqaalka GNIS]] |blank1_info = 1136645<ref name="GR3">{{cite web|url=http://geonames.usgs.gov|accessdate=January 31, 2008|title=US Board on Geographic Names|publisher=[[United States Geological Survey]]|date=October 25, 2007}}</ref> |website = {{URL|http://www.portlandoregon.gov}} |footnotes = }} '''Bortland''' ([[ingiriis]]: Portland; [[carabi]]: بورتلاند) waa [[caasimad]] ku taala [[gobol]]ka [[Oregon]] ee wadanka [[Maraykanka]], iyo fadhiga [[dowlad]]a [[Portland|Degmada Multnomah]], taasi oo dhacda meel u dhow dooxada [[Webi|Webiga Willamette]] iyo [[Wabi|Webiga Kolumbiyaa]]. Sida lagu sheegay tirokoob dowlada dhexe Maraykanku samaysay [[sanad|horaantii sanadka 2010ka]] caasimada Bortland waxaa ku noolaa [[dad|bulsho]] dhan 583,776,<ref name="prc">{{cite web|url=http://www.pdx.edu/sites/www.pdx.edu.prc/files/media_assets/2010_PL94_cities_M-P_updated.pdf|format=PDF|title=2010 Census profiles: Oregon cities alphabetically M-P|publisher=Portland State University Population Research Center|accessdate=March 7, 2013|ciwaan=Nuqul Archive|archive-date=October 22, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121022125343/http://www.pdx.edu/sites/www.pdx.edu.prc/files/media_assets/2010_PL94_cities_M-P_updated.pdf|dead-url=yes}}</ref> taasi oo tirokoob labaad lagu sheegay ineey noqdeen 619,360 sanadkii 2014. Bortland waa [[28|caasimada 28aad ee ugu shacabka badan]] magaalooyinka wadanka Maraykanka. Qiyaas ahaan ilaa 2,348,247 oo dad ah ayaa ku dhaqan Bortland metropolitan waa sida lagu xusay tirokoob ay sameeysay dowlada deegaanku sanadkii 2014ka. Sidoo kale waxaa tirokoobta lagu ogaaday in Bortland iyo nawaaxigeedu noqonayaan deegaanka 24aad ee ugu shacabka badan wadanka, taasi oo gabi ahaan leh dad gaadhaya ilaa 3,022,178. Caasimada Bortland waxaa la aasaasay [[sanad|sanadkii 1851kii]] meel u dhow dooxada Oregon Trail ee iskuxidha galbeedka iyo badhtamaha Maraykanka.<ref name="GR6">{{cite web|url=http://www.naco.org/Counties/Pages/FindACounty.aspx|accessdate=June 7, 2011|title=Find a County|publisher=National Association of Counties}}</ref> Nidaamka maamulka dowlada caasimadu waa mid ah ''Gole Caasimad'' ka kooban shan qof kuwaasi oo hoostaga duqa-magaalada. Waxaa iyaguna jira golo dhexe oo la soo doorto afartii sano mar kuwaasi oo ka masuul ah deegaanka Bortland metropolitan.<ref>{{cite web|url=http://www.citylab.com/politics/2012/03/only-elected-regional-government-us/1371/|title=The Only Elected Regional Government in the US|accessdate=February 25, 2015|author=Nate Berg|date=March 1, 2012|publisher=City Lab|ciwaan=Nuqul Archive|archive-date=Bisha Labaad 26, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150226092530/http://www.citylab.com/politics/2012/03/only-elected-regional-government-us/1371/|dead-url=yes}}</ref> Guud ahaan maamulka caasimada iyo nawaaxigeeda waxaa lagu amaanaa horumarka iyo qorshe wanaaga ay u dhiseen deegaanada Bortland iyo nawaaxigeeda.<ref name="smartplan">{{cite web | title = The "Smart Growth" Debate Continues | publisher = Urban Mobility Corporation | date = May–June 2003 | url = http://www.innobriefs.com/editor/20030423smartgrowth.html | accessdate = November 7, 2006 | ciwaan = Nuqul Archive | archive-date = August 6, 2012 | archive-url = https://www.webcitation.org/69hdOobtC?url=http://www.innobriefs.com/editor/20030423smartgrowth.html | dead-url = yes }}</ref> Caasimadani waxay ka mid tahay meelaha ugu [[cagaar]]san wadanka Maraykanka, taasi oo in badan amaan loogu soo jeediyo.<ref>{{cite web|url=http://www.grist.org/article/cities3|title=15 Green Cities |accessdate=June 23, 2010 |author=Kate Sheppard |date=July 19, 2007 |publisher=Environmental News and Commentary}}</ref> [[Juquraafi]] ahaan, caasimada Bortland waxay dhacdaa deegaanada dooxada Willamette ee gobolka [[USA|Waqooyigalbeed Baasifig]]; meel u dhaxaysa [[Badweynta Baasifik]] iyo [[buur|Buuraha Kaskade]]. Caasimadu waxay leedahay [[cimilo]] degan, diirimaad ah, qalalan wakhtiga [[gu']]ga, qaboow dhexdhexaad ah wakhtiyada [[jiilaal]]ka ah. Jawiga noocaas ah wuxuu u suurtogeliyay [[beer]]ida [[Ubax]]a ay caasimadu caanka ku tahay. Naaneysaha Bortland waxaa ka mid ah "Caasimada Ubaxa" taasi oo laga soo xigtay beeraha badan ee ubaxa ka baxa Bortland iyo agagaarkeeda.<ref>{{cite web |url=http://www.frommers.com/articles/1721.html |title=Portland, Oregon: Green City of Roses &#124; Frommers.com |publisher=Frommers.com |accessdate=October 20, 2008 |ciwaan=Nuqul Archive |archive-date=Bisha Koobaad 7, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090107121014/http://www.frommers.com/articles/1721.html |dead-url=yes }}</ref><ref>{{cite encyclopedia |url=http://encarta.msn.com/encyclopedia_761561539/portland.html |title=Portland&nbsp;– MSN Encarta |publisher=Encarta.msn.com |archiveurl=//web.archive.org/web/20091029125320/http://encarta.msn.com/encyclopedia_761561539/Portland.html |archivedate=October 29, 2009 |=https://web.archive.org/web/20091029125320/http://encarta.msn.com/encyclopedia_761561539/portland.html }} {{Wayback|url=http://encarta.msn.com/encyclopedia_761561539/portland.html |date=20091029125320 }} {{Cite web |title=Nuqul Archive |url=http://encarta.msn.com/encyclopedia_761561539/portland.html |access-date=2026-10-29 |archive-date=2009-10-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091029125320/http://encarta.msn.com/encyclopedia_761561539/portland.html |url-status=dead}} {{Cite web |ciwaan=Nuqul Archive |url=http://encarta.msn.com/encyclopedia_761561539/portland.html |access-date=2015-09-16 |archive-date=2009-10-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091029125320/http://encarta.msn.com/encyclopedia_761561539/portland.html |dead-url=yes }}</ref> Sidoo kale Caasimada Bortland waxay caan ku tahay xarakaadka dibada (outdoor activities) sida cabitaanka [[bun]]ka, [[koofi]]ga, sharaabka fudud, [[khamri]]ga iyo noocyada kale ee la cabo.<ref name="10Best.com">{{cite web |url=http://www.10best.com/destinations/oregon/portland/nightlife/brew-pubs/ |title=Best Local Brewpubs in Beertown (AKA Portland) |publisher=10Best.com |accessdate=February 25, 2015 |archive-date=Bisha Labaad 26, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150226055713/http://www.10best.com/destinations/oregon/portland/nightlife/brew-pubs/ |url-status=dead }}</ref><ref name="8 Best Beertowns in the USA">{{cite web|url=http://www.cnn.com/2013/05/06/travel/usa-beer-towns/ |title=8 Best Beertowns in the USA |publisher=CNN.com |accessdate=February 25, 2015}}</ref><ref name="Gadling.com">{{cite web |url=http://gadling.com/2010/02/26/best-cities-wold-drinking-beer/ |title=The Best Cities in the World for Drinking Beer |publisher=Gadling.com |accessdate=February 25, 2015 |archive-date=Bisha Labaad 26, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150226084803/http://gadling.com/2010/02/26/best-cities-wold-drinking-beer/ |url-status=dead }}</ref><ref name="The 10 Best Cities for Beer Lovers">{{cite web|url=http://www.bustle.com/articles/18032-the-10-best-cities-for-beer-lovers-these-towns-know-how-to-brew |title=The 10 Best Cities for Beer Lovers |publisher=Bustle.com |accessdate=February 25, 2015}}</ref><ref name="Beer Drinking in Portland, Oregon">{{cite web |url=http://www.beertutor.com/city_guides/portland.shtml |title=Beer Drinking in Portland, Oregon |publisher=BeerTutor.com |accessdate=February 25, 2015 |ciwaan=Nuqul Archive |archive-date=Bisha Labaad 24, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150224201542/http://www.beertutor.com/city_guides/portland.shtml |dead-url=yes }}</ref> =Taariikh= [[File:Portland, Oregon, in 1898 - Herbert A. Hale.jpg|thumb|left|[[Sawir]] hore magaalada Bortland 1898]] Ka hor intaanay iman muhaajiriintii reer [[Yurub]] ee deegaanka qabsaday, waxaa [[qarni|mudo labo qarni ah]] ku noolaa deegaanka Bortland iyo agagaarkeeda [[Degmo|Degmada Multnomah]] dadka asal ahaan loogu tagay [[Ameerika|qaarada Ameerika]] ee loo yaqaano [[Hindida Cas]]. [[Qabiil|Labad Qabiil]] ee ugu badnaa waa ''Beesha Jinook'' (''Upper Chinook Indians'') iyo ''Beesha Multnomah'', kuwaasi oo soo raacaan ''Qabiilka Kaskade'' (''Cascades Indians'') waloow aanay ku badneyn deegaanka.<ref>{{cite book |last=Marschner |first=Janice |title=Oregon 1859: a snapshot in time |year=2008 |publisher=Timber Press |page=187 |url=http://books.google.com/?id=1-UW6M_gw48C&pg=PA187&dq=history+of+portland+before+europeans+indians#v=onepage&q=history of portland before europeans indians&f=false |isbn=978-0-88192-873-0}}</ref> Si kastaba ha ahaatee, goortii ay bilaabantey [[dahab|bililiqadii dahabka galbeedka]] ayaa waxaa deegaanada galbeedka Oregon yimiday dad badan oo guuraya kuwaasi oo qaar ka mid ahni sanadkii 1830kii aasaaseen tuulo yar oo markii dambe la baxdey magaca Bortland.<ref>{{Cite journal|last=Orloff |first=Chet |year=2004 |title=Maintaining Eden: John Charles Olmsted and the Portland Park System |journal=Yearbook of the Association of Pacific Coast Geographers |volume=66 |pages=114–119 |doi=10.1353/pcg.2004.0006 }}</ref> Taageero xoogan ooy ka heleen dowlada Maraykanka iyo ciidamada qalabka siday ee ku sugnaa deegaanadaasi ayaa waxay suurtogelisay in degayaashii ugu horeeyay ka aasaasan Bortland iyo agagaarkeeda [[beer]]o iyo dhaqashada [[xoolo|xoolaha]]. Markay taariikhdu ahayd Febraayo 8, 1851dii waxaa lagu dhawaaqay dowlada-hoose ee magaalada Bortland taasi oo wakhtigaagi lahady shacab dhan 800 qof.<ref>[http://www.census.gov/population/www/documentation/twps0027/twps0027.html Population of the 100 Largest Cities and Other Urban Places in the United States: 1790 to 1990]. ''U.S. Bureau of the Census&nbsp;– Population Division''.</ref> Waxaana wakhtigaasi la dhisay huteelo, jaraa'id, makiinado wax ridqa iyo adeeg fudud oo caasimadu leedahay.<ref>{{cite web|url=http://www.nytimes.com/fodors/top/features/travel/destinations/unitedstates/oregon/portland/fdrs_feat_121_5.html?n=Top%2FFeatures%2FTravel%2FDestinations%2FUnited+States%2FOregon%2FPortland|work=The New York Times|title=The Shanghai Tunnels|author=Kennedy, Sarah|accessdate=2014-09-26}}</ref> =Bulshada= [[File:Portland population growth.png|thumb|left|Graf muujinaya koritaanka bulshada Bortland tan iyo biloowgii caasimada]] Tirokoob dowlada dhexe samaysay [[sanad|sanadkii 2010ka]] waxaa lagu ogaaday in caasimada Bortland ku dhaqan tahay bulsho gaadhaysa 583,776 kuwaasi oo u habaysan 235,508 qoys. Cufka bulashada Bortland waxaa lagu sheegay 4,375.2 qof halkii mayl labo laaban (per one square mile). Sidoo kale waxaa jiray 265,439 oo aqal taasi oo keenaysa iskucelcelis ah 1989.4 qof halkii mayl labo laaban (1,236.3/km²). Dhinaca kale, koritaanka bulshada caasimada Bortland wuxuu kordhay ilaa 10.3% sanadihii u dhexeeyay 2000 iyo 2010.<ref>{{cite web |url=http://quickfacts.census.gov/qfd/states/41/4159000.html |title=US Census Bureau State & County |publisher=Quickfacts.census.gov |accessdate=September 15, 2013 |ciwaan=Nuqul Archive |archive-date=August 6, 2012 |archive-url=https://www.webcitation.org/69hd3i5Qq?url=http://quickfacts.census.gov/qfd/states/41/4159000.html |dead-url=yes }}</ref> Sida la saadaalinayo waxaa la filayaa in bulshada caasimada Bortland sii badan doonto ama labolaabmi doonto 50ka sano ee soo socda.<ref name="pt_growth">{{cite news | title = Metro takes long view of growth | url = http://thetribonline.net/news/story.php?story_id=121200846357363500 | last = Law | first = Steve | newspaper = Portland Tribune | date = May 29, 2008 | accessdate = December 5, 2012 | ciwaan = Nuqul Archive | archive-date = Bisha Koobaad 15, 2013 | archive-url = https://web.archive.org/web/20130115201800/http://thetribonline.net/news/story.php?story_id=121200846357363500 | dead-url = yes }}</ref> Guud ahaan, tirokoobtu waxay bulshada Bortland u kala saartay in 76.1% yihiin [[Dadka Cad|Cadaan]] (taasi oo u dhiganta 444,254 qof), 7.1% [[Aasiya]]an (ilaa 41,448 qof), 6.3% [[Afrikan Ameerikan|Dadka Madoow ama Afrikan Ameerikan]] (una dhiganta tiro dhan 36,778 qof), 1.0% [[Hindida Cas|Dadka Asal ahaan loogu yimid Ameerika]] (5,838), 0.5% Gasiiradaha Baasifiga (2,919), 4.7% dad ka dhashay labo ama ka badan jinsiyadood (24,437) iyo 5.0% bulshooyinka kale ah (28,987).<ref name="quickfacts.census.gov">{{cite web |url=http://quickfacts.census.gov/qfd/states/41/4159000.html |title=Portland (city) QuickFacts from the US Census Bureau |publisher=Quickfacts.census.gov |accessdate=October 17, 2012 |ciwaan=Nuqul Archive |archive-date=August 6, 2012 |archive-url=https://www.webcitation.org/69hd3i5Qq?url=http://quickfacts.census.gov/qfd/states/41/4159000.html |dead-url=yes }}</ref> Waxaa intaas dheer ilaa 9.4% ah [[Latino|Hispanik ama Latino]] iyo guud ahaan dadka Latino, nooc kasta ooy yihiin (54,840). Cadaanka aan Hispanik ahayn waa ilaa 72.2% bulshada magaalada, taasi oo ka dhigeysa qoomiyada ugu badan deegaankaasi.<ref name="quickfacts.census.gov" /> =Muuqaalka= <gallery> File:Mt. St. Helens, Mt Rainier, Seen from Mount Calvary Cemetery (Portland, Oregon).jpg| File:Portland.png| File:Vanport flood overturned cars.jpg| File:Multnomah Stadium 1973-02.jpg| File:Arlene Schnitzer Concert Hall.jpg File:Hollywood Theatre (Portland, Oregon) at night, 2011.jpg File:Laurelhurst Theater neon sign - side view at night.jpg File:Avalon Theatre, Belmont, Portland, OR 2012.JPG File:Moreland Theater.jpg File:OMSI entrance outside - Portland, Oregon.JPG File:Bagdad Theater.jpg File:White Stag sign (night).jpg </gallery> [[File:PortlandOR allbridges.jpg|1000px|thumb|center|Farasmagaalka Bortland]] [[File:HawthorneBridge-Pano.jpg|1000px|align-cap=center|thumb|center|Caasimada Bortland]] [[File:Portland_Night_panorama.jpg|1000px|align-cap=center|thumb|center|Bilicda Caasimada Bortland ee habeenkii]] [[File:WillametteRvrPano edit.jpg|1000px|align-cap=center|thumb|center|Muuqal Bortland]] =Magaalooyinka Maraykanka= {{Magaalooyinka Maraykanka}} {{Gobolada Maraykanka}} =Tixraac= {{Reflist}} [[Category:Maraykanka]] [[Category:Ameerika]] [[Category:Magaalo]] [[Category:Dad]] mj2v4mm6c1ilvjsck9syc6dpw19kbze Yuusuf Maxamed Ismaaciil 0 17605 311637 293616 2026-11-02T09:33:53Z InternetArchiveBot 28368 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 311637 wikitext text/x-wiki {{Macluumaad Qof Madax Ah | name = Yuusuf Maxamed Ismaaciil <br> يوسف محمد إسماعيل | image = Baribari1.jpg | imagesize = | birth_date = 11 Sebteembar 1960 | birth_place = [[Bologna]], Talyaaniga | death_date = 27 Maarso 2015 | death_place = [[Muqdisho]], Soomaaliya | office = Safiirka Soomaaliya u fadhiya Golaha Qaramada Midoobay ee Xuquuqda Aadanaha | term_start = 2008 | term_end = 27 Maarso 2015 | primeminister = [[Cumar Cabdirashiid Cali Sharmaarke]] | predecessor = | successor = | office2 = | term_start2 = | term_end2 = | primeminister2 = | predecessor2 = | successor2 = | party = madax-bannaan | alma_mater = [[Jaamacadda Bologna]] | religion = [[Islaam]] }} '''Yuusuf Maxamed Ismaaciil''' (11 Sebteembar 1960 - 27 Maarso 2015) ahaa diblomaasi Soomaaliyeed oo siyaasi. == Noloshiisii == Ismaaciil waxa uu ku dhashay [[1960]] magaalada Rome, [[Talyaaniga]] qoyska ah laandheere Soomaali.<ref name="Saasiuhmatm">{{cite news|title=Somalia. Attacco al-Shabaab in un hotel a Mogadiscio, almeno 13 morti|url=http://www.articolotre.com/2015/03/somalia-attacco-al-shabaab-in-un-hotel-a-mogadiscio-almeno-13-morti/print/|accessdate=6 April 2015|agency=ArticoloTre|date=27 March 2015|ciwaan=Nuqul Archive|archive-date=4 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304044621/http://www.articolotre.com/2015/03/somalia-attacco-al-shabaab-in-un-hotel-a-mogadiscio-almeno-13-morti/print/|dead-url=yes}}</ref> Uu iska lahaa qabiilka Majeerteen Harti Daarood.<ref name="Mgicgxujf">{{cite news|title=Ma Garbaa in Cabdiwali Gaas Xiriirka U Jaro Federaalka (Akhri Liiska Safiirada Iyo Wasiirada Beeshiisa Ee Federaalka Dhuuqaya)|url=http://allgalgaduud.com/2014/08/ma-garbaa-in-cabdiwali-gaas-xiriirka-u-jaro-federaalka-akhri-liiska-safiirada-iyo-wasiirada-beeshiisa-ee-federaalka-dhuuqaya/|accessdate=9 May 2015|agency=Allgalgaduud|date=2 August 2014|archive-date=27 Bisha Labaad 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170227204915/http://allgalgaduud.com/2014/08/ma-garbaa-in-cabdiwali-gaas-xiriirka-u-jaro-federaalka-akhri-liiska-safiirada-iyo-wasiirada-beeshiisa-ee-federaalka-dhuuqaya/|url-status=dead}}</ref> Qoyskiisa asal ahaan ka amaanay Garowe ee xarunta maamulka ee gobolka waqooyi-bari [[Puntland]] ee gobolka [[Soomaaliya]].<ref name="Gppatfabig">{{cite news|title=Puntland President Attends the funeral of Ambassador Baribari in Garowe|url=http://goobjoog.com/english/?p=12332|accessdate=30 March 2015|agency=Goobjoog|date=29 March 2015|archive-date=6 Bisha Saddexaad 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306160706/http://goobjoog.com/english/?p=12332|url-status=dead}}</ref> Waayo, waxbarashada sare, Ismail shahaado ah cilmiga siyaasadda ka dhiga [[Jaamacadda Bologna]].<ref name="Saasiuhmatm"/> == Tixraacyada == <references /> {{Gumud}} {{DEFAULTSORT:Ismaaciil, Yuusuf Maxamed}} [[Category:Soomaali]] fn7nypp2usqsauqyvrk8p07tkqp2zve Degmada Baki 0 20161 311603 306317 2026-11-01T22:17:26Z InternetArchiveBot 28368 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 311603 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | official_name = Degmada Baki | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[Qaybaha maamulka Somaliland|Degmo]] | motto = | image_skyline = Baki Awdal.jpg | imagesize = | image_caption = | image_flag = | flag_size = | image_seal = | seal_size = | image_map = Baki in Awdal (Somaliland).svg | mapsize = 200px | map_caption = Degmada Baki oo ku taal [[Awdal]], Somaliland | pushpin_map =Somaliland | pushpin_label_position = bottom | pushpin_mapsize = | pushpin_map_caption = | subdivision_type = Wadanka | subdivision_name = {{flag|Somaliland}} | subdivision_type1 = [[Gobolada Somaliland|Gobolka]] | subdivision_name1 = [[Awdal]] | subdivision_type2 = Caasimada | subdivision_name2 = [[Baki|Baki]] | government_footnotes = | government_type = | leader_title = | leader_name = | established_title = | established_date = | area_magnitude = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_total_km2 = 3,420 | area_land_km2 = | population_as_of = 2019 | population_footnotes = <ref name="docs.unocha.org">{{cite web |url=https://www.unocha.org/sites/dms/Somalia/UNDP-POP-RURAL-URBAN%202005.pdf |title=Regions, districts, and their populations: Somalia 2005 (draft) |website=[[United Nations Office for the Coordination of Humanitarian Affairs]] |publisher=[[United Nations Development Programme]] |access-date=31 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170728203029/https://docs.unocha.org/sites/dms/Somalia/UNDP-POP-RURAL-URBAN%202005.pdf |archive-date=28 July 2017 |url-status=live}}</ref> | population_note = | population_total = 148,702 | population_density_km2 = 43.48 | timezone = [[East Africa Time|EAT]] | utc_offset = +3 | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|10.28595|43.73256|display=inline,title}} | elevation_footnotes = | elevation_m = | elevation_ft = | postal_code_type = | postal_code = | area_code = | blank_name = | blank_info = | website = | footnotes = | name = }} '''Baki District''' ([[Af Soomaali|Soomaali]]: Degmada Baki ) waa degmo ku taal gobolka [[Awdal]] ee galbeedka [[Somaliland]]. ==Tirakoobka dadweynaha== Baki waxa dega faraca Reer Nuur ee Makaahiil iyo Reer Maxamed oo ka tirsan beelaha Mahad Case ee beesha Gadabuursi Dir ==Duqa magaalada== *Idiris Faarax Rooble 2002 *Saleebaan Maxamuud Aadan 2016 ==Macdanta== Buuraha Siimoodi oo 48 KM dhanka bari kaga beegan tuulada Baki, ayaa muddo dheer loo isticmaali jiray miinada. Waagii hore Coltan iyo agab kale ayaa laga soo qodi jiray, waayadan Berrillium ayaa laga soo qodaa oo waxa la yidhaahdaa Siimoodi Beryllium Mining Site. Xuquuqda macdan qodista waa adag tahay. Xukuumadda Somaliland ayaa xaquuqda macdan qodista siisay hay’adda ARC ee laga leeyahay dalka Shiinaha, hase yeeshee, beelaha deegaanka ayaa ka cawday in aan faa’iidada ka soo baxda dib loogu celin bulshada deegaankaas. Dawladda Somaliland ayaa si hufan u maamusha degmada Baki, markaa Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya ayaan haba yaraatee wax maamul ah oo dhab ah ka haysan. Si kastaba ha ahaatee, waxaa jiray wada hadal u dhaxeeyay Wasiirka Arrimaha Dibadda ee Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya iyo Safiirka Shiinaha oo ku saabsanaa xuquuqda miinada. Qabiilada deegaanku waa Reer Maxamed iyo Reer Nuur. Labadan beelood waa laamo ka tirsan beesha Gadabuursi , balse miinada waxaa iska leh beesha Reer Maxamed, waxaana jira walaac ku saabsan colaada ka taagan Tareenka Reer Nuur. Dhalinyaro gudaha iyo dibadaba ah ayaa cabasho ka muujiyey wasakhda ka dhalatay macdanta beryllium. Waxaana la sheegay in Qurbo-jooga Ajaanibka ah iyo Masuuliyiinta Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya ee ka soo horjeeda Madax-bannaanida Somaliland ay arrintan ku xad-gudbeen. ==2005 doorashadii baarlamaanka Somaliland== Doorashadii golaha wakiilada Somaliland ee 2005 , waxa laga soo sheegay jahawareer ka dhacay degmada Baki. Dadweyne aad u tiro badan ayaa isugu soo baxay goobta doorashada, waxaana meelaha qaar ka dhacay gacan ka hadal. Tallaabooyin ayaa la qaaday si looga hortago codbixin badan iyadoo la marinayo khad fluorescent ah faraha kuwa hore u codeeyay, laakiin jeegaggu kuma filna. Tirada codadka la dhiibtay ayaa ahayd mid aad u saraysa si aan caadi ahayn marka loo eego natiijadii codbixintii 2003dii. Sidoo kale, waxaa goobaha codbixinta gacan ka geysanayay xubno ka socday xisbiyada siyaasadda qaarkood. Qaar ka mid ah goobaha cod bixinta ayaan si degdeg ah loo furin, waxaana goobta codbixinta ee Dila ay ku jirtay nasasho laba saacadood ah, kaddib markii la xiray goobaha codbixinta oo shaah lagu cabay, laguna cuni jiray qaadka . ==Taariikhda== Daraasad la sameeyay 1996kii ayaa lagu sheegay in cudurka Duumada oo aan caadi ahayn uu ka dhacay Baki iyo Boorama , iyadoo xaaladaha qaarkood ay ahaayeen kuwo aad u daran. 1999kii, FAO waxa ay bilowday mashruuc lagu dayactirayo daaqa iyo daaqa ee degmooyinka Boorama iyo Baki. Sannadkii 2002-dii waxa shir ay isugu yimaaddeen Maayarada Degmooyinka Gabiley iyo Baki, kaas oo lagaga arrinsanayey khilaafkooda, waxaana dhexdhexaadinaysay Wasaaradda Arrimaha Gudaha Somaliland. Kulankaas ayuu maayarka degmada Baki ka codsaday in lala soo gaaro gargaar bini’aadantinimo oo ka dhan ah cudurrada faafa iyo abaaraha. Sannadkii 2003-dii waxa degmooyinka Baki iyo Boorama laga bilaabay hawlo lagu horumarinayo caafimaadka iyo daryeelka iyada oo ay iska kaashanayaan Wasaaradda Caafimaadka Somaliland iyo Hay’adda Caafimaadka Adduunka ee WHO. Tallaalka iyo tallaabooyinka lagula dagaallamayo biyaha wasakhaysan ayaa la qorsheeyay. Bishii December 2006, guddoomiye ku-xigeenka Xisbiga Dimuqraadiga ee United Peoples' Democratic Party ayaa ku eedeeyay Badhasaabka Awdal inuu ku kacayo khiyaamo la xidhiidha dhismaha jidka isku xidha Baki iyo Boorama, balse Badhasaabka Awdal ayaa arrintaas gaashaanka ku dhuftay. Bishii Abriil 2009, dagaal ayaa ka qarxay xadka u dhexeeya degmooyinka Gabiley iyo Baki. Bishii May 2013, Wasiirka Wasaaradda Beeraha Somaliland ayaa soo kormeeray khasaaraha ka dhashay fatahaadaha iyo cayayaan ka soo rogmaday degmooyinka Baki iyo Boorama. Bishii Oktoobar 2014, Wasiirka Macdanta iyo Tamarta Somaliland ayaa shir jaraa’id oo uu qabtay ku sheegay in sahan dhinaca macdanta ah oo ay samaysay Shirkadda Khayraadka Afrika ee Shiinaha (ARC) ay keentay cabasho ka timid dadka deegaanka oo sheegay in waxyeello deegaanka ahi ay dhacayso. Bishii December 2015, shir ka dhacay Boorama, ayaa lagu sheegay in FAO ay maal-gelisay 80 beeraley ah oo ku nool degmada Baki. Bishii Maarso 2016, shirkad Shiinees ah oo macdanta ka shaqeysa ayaa magaalada Siimoodi ee degmada Baki ka dhistay dhismo afar dabaq ah oo loogu talagalay dugsi dhexe, kaasoo ay dhigtaan in ka badan 100 arday. Bishii Agoosto 2017, baabuur uu la socday maayar ku xigeenka degmada Baki ayaa ciidamada booliska Boorama ay xidheen; maayar ku xigeenka waa la sii daayay balse gaadhigii ayaa loo soo diray Hargeysa. Ugaasyo, Cuqaal, iyo Aqoonyahano ka soo jeeda degmada Baki ayaa isugu yimid shir arrintan ku saabsan. Bishii Sebtembar 2017, Roobab ka da’ay Gobolka Awdal ayaa dilay saddex qof, laba kalena dhaawac ayaa ka soo gaaray degmadda Baki, ka dib markii ay biriq ku dhacday. Bishii November 2018, Wasiirka Horumarinta Beeraha Somaliland ayaa booqday tuulada Ruqi oo ka tirsan degmada Baki oo ay waxyeello ka soo gaadhay duufaanno , isagoo dhagax-dhigay dib u dhis lagu samaynayo waraabkii burburay. Shaqada waxaa maalgeliya Golaha Qaxootiga Norway , waxaana taageera dawladda Ingiriiska iyo beeralayda maxalliga ah. Bishii Agoosto 2021, guddiga hanti-dhawrka Somaliland ayaa baadhay eedaymo ku takri-fal awoodeed iyo musuqmaasuq oo ay waaxda fulinta ka fulisay magaalada Baki iyo xadhig sharci-darro ah oo lagula kacay odayaasha deegaanka. Bishii December ee sanadkii 2021-kii, waxaa degmada Baki laga helay god dahab ah, waxaana la sheegay in dad badan ay isugu soo baxeen goobta miinada kadib markii ay maqleen warar xan ah. ==Maqaalo== [[File:Baki_awdal1.jpg|thumb|Baki_awdal1]] [[File:Baki_District2.jpg|thumb|Baki_Degmada2]] [[File:Baki_awdal_district.jpg|thumb|Baki_awdal_degmada]] ==Sidoo kale fiiri== * [[Degmada Baki]] * [[Degmada Boorama]] * [[Degmada Saylac]] * [[Degmada Lughaya]] * [[Awdal]] * [[Awdalland]] * [[Saldanadii Cadal]] ==Xigasho== {{Reflist}} ==Tixraac== [https://www.unocha.org/sites/dms/Somalia/UNDP-POP-RURAL-URBAN%202005.pdf "Gobollada, degmooyinka, iyo dadkooda: Soomaaliya 2005 (qabyo)"] {{Wayback|url=https://www.unocha.org/sites/dms/Somalia/UNDP-POP-RURAL-URBAN%202005.pdf |date=20170728203029 }} [http://www.statoids.com/yso.html Degmooyinka Soomaaliya] [https://books.google.com/books?id=UxmEDwAAQBAJ&q=Reer+nour+reer+Mohamed+baki&pg=PT122 Dagaalka iyo Nabadda Soomaaliya: Cabashooyinka Qaranka, Colaadaha Deegaanka iyo Al-Shabaab] [http://www.somalilandlaw.com/IRI_Parlelection_2005.pdf "Machadka Caalamiga ah ee Jamhuuriga Somaliland Sebtembar 29, 2005 Warbixinta Qiimaynta Doorashada Baarlamaanka"] [http://www.somalilandlaw.com/IRI_Parlelection_2005.pdf "Machadka Caalamiga ah ee Jamhuuriga Somaliland Sebtembar 29, 2005 Warbixinta Qiimaynta Doorashada Baarlamaanka"] [http://www.haatuf.net/Archive2003/000129300.htm " Maamulka Gobolka Awdal Oo Iska Daafacay Eedeymo Kaga Yimi Mid Ka Mid Ah Odayada Reer Boorama"] [https://www.hiiraan.com/news/2009/apr/wararka_maanta9-6181.htm "Dagaal laba Beelood ku dhexmaray Deegaanno ka tirsan Somaliland"] [https://hargeisapress.com/3083/ "Wasaaradda Macdanta iyo Tamarta Oo Sharaxday Sahamin Shirkad Chiness Ahi Ka Wado Baki Oo Dad Ka Cawday"] {{Wayback|url=https://hargeisapress.com/3083/ |date=20250424122125 }} [https://www.qurbejoog.com/somalilandsagaal-qof-oo-galabta-caawa-ku-kala-geeriyooday-gobolada-awdal-iyo-saaxil-kadib-shilal-ka-dhashay-danab-roob-iyo-mid-gaadiid/ "Somaliland:Sagaal Qof oo Galabta & Caawa ku kala Geeriyooday Gobolada Awdal Iyo Saaxil kadib shilal ka dhashay Danab Roob iyo Mid Gaadiid"] [https://web.archive.org/web/20240524131549/https://somalilandpost.net/baki-wasiirka-beeraha-oo-dhagx-dhigay-dib-u-dhiska-maangad-lagu-waraabin-jiray-tobanaan-beerood-oo-duufaantii-sagar-ka-dumisay-beeralayda-ruqi-sawirro/ "BAKI: Wasiirka Beeraha Oo Dhagx-dhigay Dib U Dhiska Maangad Lagu Waraabin Jiray Tobanaan Beerood Oo Duufaantii Sagar Ka Dumisay Beeralayda Ruqi"] [https://wargeyskadawan.com/2021/08/12/hanti-dhawrka-oo-baadhis-ka-bilaabay-degmada-baki-iyo-odayaal-la-xidhxidhay/ "Hanti Dhawrka oo Baadhis ka Bilaabay Degmada Baki iyo Odayaal la Xidhxidhay"] [https://www.bbc.com/somali/59810702 "Muxuu yahay dahabka laga helay ku dhaw magaalada Boorama ee ay dadku ku yaaceen?"] *[http://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/120222_OCHASom_Administrative_Map_Awdal_Baki_A3.pdf Administrative map of Baki District] *[http://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/120222_OCHASom_Administrative_Map_Awadal_Zeylac_A3.pdf Administrative map of Zeila District] *{{cite book|title=Horn of Africa Bulletin, Volume 12|year=2000|publisher=Life & Peace Institute|page=23}} {{Degmooyinka Gobolka Awdal}} [[Category:Awdal]] cnjudahbabu7tblmo9axxx0aqikyzyk Ikraan Mire Xaashi 0 30170 311616 280689 2026-11-02T02:10:23Z InternetArchiveBot 28368 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 311616 wikitext text/x-wiki Ikraan Mire Xaashi (da’ahaan lagu qiyaasey 11 Jir)<ref name=":0">https://badweyntimes.net/dhageyso-maxeey-booliska-ka-yiraahdeen-dhacdadii-argagaxa-lahayd-ee-dhuusamareeb-kadhacday/{{Dead link|date=Bisha Saddexaad 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>https://somalisan.net/gabar-12-jir-aheyd-oo-cidii-dishay-mrun-ka-taagan-yahay-gobolka-galgaduud/{{Dead link|date=Bisha Sagaalaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> waa gabar lagu dilay Tuulada Jiic Caloosin oo u jirta 15km Deegaanka Bohol oo mid ah deegaannada hoostaga Magaalada Dhuusamareeb taariqda markay ahayd (15-ka, marso, 2020).<ref name=":1">https://radiorisaala.com/194247-2/</ref> Gabadhaan oo lagu Magacaabi jirey <nowiki>''Ikraan Mire Xaashi''</nowiki> ayaa waxaa la sheegay in jirdil xoogan ay u geysteen Hooyadeed iyo Nin qabey,<ref>https://araabinews.com/aabaha-dhalay-gabadh-si-arxan-daro-ah-loo-diley-oo-hadley/{{Dead link|date=Bisha Afraad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name=":2">{{Cite web |ciwaan=Nuqul Archive |url=http://aftahannews.com/?p=101773 |access-date=2020-03-16 |archive-date=2020-03-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200323135700/http://aftahannews.com/?p=101773 |dead-url=yes }}</ref><ref name=":0" /> Taliyaha Booliska Magalada Dhuusamareeb Dhamme Burhaan Axmed Rooble ayaa sheegay in meydka Gabadha laga soo qaadey deegaanka Bohol,isla markaana jirdil xoogan ay u eysteen Hooyadeed iyo Nin qabey ,taasina ay sababtay in qeyb kamid ah jirkeeda uu go’o.<ref>{{Cite web |title=Nuqul Archive |url=https://goobjoog.com/booliska-dhuusamareeb-oo-ka-warbixiyay-gabar-11-sanno-jir-ahayd-oo-jirdil-loo-geystay-u-geeriyootay/ |access-date=2020-03-16 |archive-date=2021-01-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210121105206/https://goobjoog.com/booliska-dhuusamareeb-oo-ka-warbixiyay-gabar-11-sanno-jir-ahayd-oo-jirdil-loo-geystay-u-geeriyootay/ |url-status=dead}}</ref> Waxaana lagu aasay Qabuuraha Millateriga ee Magaalada Dhuusamareeb taariqda markay ahayd (16-ka, marso, 2020). === Xiritanki Danbiilayaasha === Taliyaha Booliska Magalada Dhuusamareeb Dhamme Burhaan Axmed Rooble Waxaa uu sheegay in haata ay gacanta ku haayaan Hooyada dhashay iyo seeygeeda,<ref name=":2" /><ref name=":1" /> <ref name=":0" />kuwaas oo uu sheegay inay dhibaatada geysteen,waxaana uu sheegay in dadkaasi Cadaaladda ka horgeyn doono.<ref name=":0" /> <ref name=":1" /> <br /> <references /> [[category:Dhimashada 2020]] knn37abh7jzllucrw4yaxsolfl9uji0 Jennie 0 30213 311618 289460 2026-11-02T02:49:15Z InternetArchiveBot 28368 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 311618 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist|name=Jennie|image=Kim Jennie (김제니) 05.jpg|image_upright=1.15|caption=Jennie, 2023|alt=|birth_name=|birth_date={{birth date and age|1996|1|16}}|birth_place=[[Seoul]], Koonfur Kuuriya|occupation=|years_active={{ubl|2012–2013|2016–hada}}|website=<!-- {{URL|example.com}} -->|genre=[[K-pop]]|instrument=Cod|label=*[[YG Entertainment|YG]] *Interscope Records|associated_acts=*[[Blackpink]] *YG Family|module=}}{{short description|Koonfur Kuuriya fanaand|pagetype=Koonfur Kuuriya Fanaand}} '''Jennie Kim''' ({{Korean|김제 니}}; dhashay Janaayo 16, 1996), oo loo yaqaan '''Jennie''', waa heesaa Koonfur Kuuriya ah. Kim waxay ku dhalatay kuna barbaartay Koonfur Kuuriya, Kim waxay wax ku baratay New Zealand iyadoo sideed sano jir ah shan sano, ka hor inta aysan ku laaban Koonfur Kuuriya sanad 2010. Waxay ka soo muuqatay xubin ka mid ah kooxda gabdhaha ee [[Blackpink]] oo ka hoosaysa [[YG Entertainment]] ee 2016. Bishii Nofeembar 2018, Jennie waxay soo saartay heesteedii ugu horreysay ee keli ah "[[Solo]]". Heesta ayaa guul ganacsi ka gaadhay gudaha iyo caalamkaba. == shaqo == Jennie waxay ku dhalatay kuna kortay [[Koonfur Kuuriya]], laakiin waxay markii dambe u dhaqaaqday inay wax ku barato [[New Zealand]] markay tahay sideed jir shan sano, Waxay oo soo noqotay Koonfur Kuuriya sanadka 2010 si ay u noqoto fanaand. === Blackpink === {{Main|Blackpink}} [[File:171001_코리아_뮤직_페스티벌_블랙핑크_(8).jpg|left|thumb|Jennie bishii Oktoobar 1, 2017.]] Waxay ku doodday inay xubin ka tahay kooxda gabdhaha ee [[Blackpink]] bishii Agoosto 2016 waxayna sameysay kulankeedii ugu horreeyay oo keliya ''[[Solo]]'' ah Noofambar 12, 2018. == Nolosha hore == Kim Jennie wuxuu ku dhashay Magaalada Seoul, Koonfur Kuuriya bishii Janaayo 16, 1996, isagoo ah cunug kaliya. <ref>{{cite news|url=http://sports.khan.co.kr/entertainment/sk_index.html?art_id=201706230815003&sec_id=540301&pt=nv|title=[아이돌 고향을 찾아서①] 우리 고향 아이돌 누가 있을까|author=Son Min-ji|first=|date=June 23, 2017|work=Sports Khan|accessdate=November 12, 2018|language=ko}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://news.donga.com/3/07/20160811/79708918/4|title=[블랙핑크 VS 투애니원③] 블랙핑크는 누구?|date=August 11, 2016|website=Donga|language=ko|access-date=November 13, 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://mnews.joins.com/article/22892780|title=The Reason Koreans Say "Whoa" by Hearing "Jennie Was Born in Cheongdam-dong"|date=August 17, 2018|website=JoongAng Ilbo|language=ko|access-date=June 21, 2019|ciwaan=Nuqul Archive|archive-date=Bisha Laba iyo Tobnaad 18, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191218133153/https://mnews.joins.com/article/22892780|dead-url=yes}}</ref>Markii ay siddeed sano jirsatay, waxay safar la tagtay iyada iyo qoyskeeda Australia iyo New Zealand.  Intii ay ku sugneyd New Zealand, hooyadeed waxay weydiisay inay jeceshahay meesha iyo haddii ay rabto inay sii joogto, Jennie waxay ku jawaabtay "haa".  Sannad kadib, waxaa loo direy inay wax ku dhigato Iskuulka Dhexe ee Waikowhai ee Auckland, New Zealand waxayna la nooshahay qoys guri-joog ah.<ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.vlive.tv/video/42947|title=[V LIVE] 젠득타임🖤|website=V Live|language=en|access-date=July 9, 2019}}</ref> == Farshaxanimada == === Saamaynta === Markii ugu horreysay ee Jennie ay bilawday inay heesto nooca loo yaqaan 'rap', waxay baratay farshaxanada sida Lauryn Hill iyo TLC, oo shaqadooda ay ku qanacdo kuna ixtiraamto.<ref>[https://www.billboard.com/articles/news/cover-story/8500312/blackpink-billboard-cover-story-2019 Inside Blackpink's U.S. Takeover: How the K-Pop Queens Are Changing the Game]. Billboard</ref> Jennie ayaa sheegtay in [[Rihanna]] ay tahay saameynta ugu weyn ee ay ku dayan karto.<ref name="auto">[https://www.scmp.com/culture/music/article/2155008/jennie-blackpink-new-zealand-raised-k-pop-singer-who-any-good-cub Jennie from Blackpink – New Zealand-raised K-pop singer who, like any good Cub Scout, just wants to do her best]. South China Morning Post</ref> Jennie waxay aqrinaysay joornaalada ku saabsan dharka waxayna fiirin jirtay qaabab kala duwan oo dhar ah tan iyo yaraanteedii.<ref>[https://entertain.naver.com/read?oid=213&aid=0001044525 <nowiki>'한밤' 지수, 블랙핑크가 뽑은 얼굴천재... 제니는 여자지디[종합]</nowiki>]. Naver</ref> Xiisaha ay u qabto moodada ayaa ka timid hooyadeed. Jennie waxay sheegtey in [[Chanel]] ay qeyb ka aheyd nolosheeda tan iyo yaraanteedii walina ay ku xasuusato xusuusteedii ugu horeysay iyadoo leh astaan ​​uu aasaasay Gabrielle Chanel. "Waxaan xasuustaa markaan yaraa, waxaan eegayo qolka labiska hooyaday, waxaanan raadiyaa waxkasta oo Chanel ah oo aan ka heli karo" ayay u sheegtay ''[[Elle]]'' Indunisiya.<ref>[https://elle.co.id/fashion/people/jennie-blackpink-kim-ungkap-memori-masa-kecil-bersama-chanel/ Jennie 'Blackpink' Kim Ungkap Memori Masa Kecil Bersama Chanel] {{Wayback|url=https://elle.co.id/fashion/people/jennie-blackpink-kim-ungkap-memori-masa-kecil-bersama-chanel/ |date=20190626224201 }}. ''[[Elle]]'' Indunisiya</ref> === Moodo iyo Cod === Heesteeda "Solo", waxay aad ugu lug lahayd soo saarista dharka, fikradda, iyo sidoo kale qoob ka ciyaarka.<ref>[http://sports.donga.com/3/all/20181112/92835511/2?adtbrdg=e 블랙핑크 제니 'SOLO', 100% 맞춤옷 입고 비상 할까 (종합)]. Sports Donga</ref> Jennie waxay soo xirtay in ka badan 20 dhar oo loogu talagalay fiidiyowgeeda muusikada.  Waxay ku sheegtay waraysiga ay la yeelatay ''[[Billboard]]'' in intii hawshu socotay ay ka fikirtay qaabka labis kasta u raaci doono heesta iyo waxa ay si ka duwan u qaban karto, iyada oo ka caawisay inay barato siyaabo badan oo kala duwan oo ku soo dhowaada moodada.<ref>[https://www.billboard.com/articles/columns/pop/8500689/blackpink-interview-10-things-we-learned 10 Things You Learn Hanging Out With Blackpink: More From the Group's Billboard Cover Story]. Billboard</ref><ref>[https://www.eonline.com/ap/news/988080/all-the-outfits-worn-by-blackpink-s-jennie-for-her-solo-debut-mv All The Outfits Worn By Blackpink's Jennie For Her 'Solo' Debut MV]. E! Online</ref> Tababaraha cod-bixinta Shin Yoo-Mi, oo la shaqeynayay Blackpink muddo lix sano ah illaa ay ka soo baxeen, wuxuu tababaray Jennie. Wareysiga, waxay ku tilmaamtay Jennie inay tahay ciyaartoy badan oo ku wanaagsan heesaha, kufsiga, iyo qorista erayada.<ref>[http://www.sedaily.com/NewsView/1VJAZATSW4/GL0301 보컬트레이너 신유미 "프듀 김재환, 가장 눈에 띄는 노래 실력 가져]</ref> == Saamaynta == Jennie, oo qalab ku leh sawirka casriga ah ee Blackpink, ayaa lagu naanaysi jiray "Aadanaha Gucci" iyo "Aadanaha [[Chanel]]".<ref name=":1">[https://web.archive.org/web/20190611023248/http://www.opinionnews.co.kr/news/articleView.html?idxno=18211 <nowiki>[글로벌 인플루언서] ② 블랙핑크, 아이돌 아닌 K팝 명품 브랜드</nowiki>]</ref> Qaab-dhismeedka qaab-dhismeedkeedu wuxuu u dhexeeyaa [[Gucci]] iyo [[Saint Laurent]] illaa summad gaar ah sida Marine Serre iyo Richard Quinn.<ref>[https://www.voguehk.com/en/article/jennie-blackpink-style/ "Jennie From Blackpink is the K-Pop Style Icon You Should Know"] {{Wayback|url=https://www.voguehk.com/en/article/jennie-blackpink-style/ |date=20190820224452 }}. ''[[Vogue]]'' Hong Kong.</ref> Dareenka moodada Jennie waxay kasbatay martiqaadyadeeda munaasabadaha moodada sida Saint Laurent's '''Summer 17 Collection Launch Party''<nowiki/>' oo uu qoray Anthony Vaccarello,<ref>[http://news.chosun.com/site/data/html_dir/2017/03/27/2017032703341.html <nowiki>"[사진]블랙핑크 제니,'신이 내린 보디라인'"</nowiki>]. Chosun.</ref> Bandhiga 'Mademoiselle Privé' ee Chanel,<ref name=":3">[https://entertain.naver.com/read?oid=082&aid=0000717443 <nowiki>"블랙핑크 제니 '도도한 미모가 그야말로 명품' [포토 종합]"</nowiki>]. Naver</ref> iyo [[Prada]] ee '''Comics Collection Launch Party''<nowiki/>'.<ref>[https://news.naver.com/main/read.nhn?mode=LSD&mid=sec&oid=015&aid=0003891069&sid1=001 <nowiki>"[포토] 블랙핑크 제니, '머리만 넘겨도 화보'"</nowiki>]. Naver </ref> Guriga Chanel wuxuu u doortay Jennie inay tahay "Safiirka Guriga" ka dib markii ay indha indheysay saamaynta isbedelka leh ee ay ku yeelatay.<ref name=":1" /> Waxay leedahay awood iibin oo muhiim ah;  sawirrada baraheeda bulshada ayaa noqda maqaallo iyo waxyaabaha ay muujiso inay noqdaan kuwa caan ah.<ref>[https://web.archive.org/web/20190713092637/http://www.thesingle.co.kr/SinglesPcWeb/beauty/article_detail.do?nc_no=707774&fmc_no=599674&fsmc_no=599718 "요즘 완판 스타의 법칙"]. www.thesingle.co.kr</ref> Timaha jarjarada Jennie ayaa xirtay intii ay ku guda jirtay bandhigeeda heesta "Solo" isla markiiba caan ayey ka noqotay Kuuriyada Koofureed waxaana loogu magac daray "Jennie timo gogosha" caannimadooda darteed.<ref>{{Cite web|url=https://www.insight.co.kr/news/213229|title=핫한 여자 아이돌이 착용해 '인싸'는 다 따라 했던 유행 아이템 6|website=인사이트|language=ko|access-date=July 7, 2019|archive-date=July 7, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190707021119/https://www.insight.co.kr/news/213229|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.cosmopolitan.co.id/article/read/2/2019/15458/trendy-5-gaya-rambut-dengan-hair-pin-ala-jennie-blackpink|title=Trendy! 5 Gaya Rambut dengan Hair Pin ala Jennie BLACKPINK!|date=February 22, 2019|website=Cosmopolitan Indonesia|access-date=September 24, 2019|archive-date=September 25, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190925023723/https://www.cosmopolitan.co.id/article/read/2/2019/15458/trendy-5-gaya-rambut-dengan-hair-pin-ala-jennie-blackpink|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://nc.asiae.co.kr/view.htm?idxno=2019052416150931773|title=기상캐스터 정주희, 걸그룹 센터급 비주얼 '시선 집중'|date=May 25, 2019|website=뉴스컬처|language=ko|access-date=September 24, 2019|archive-date=May 1, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200501132801/http://nc.asiae.co.kr/view.htm?idxno=2019052416150931773|url-status=live}}</ref> Jennie joornaalkeedii ugu horreeyay wuxuu ahaa ''Dazed Korea'' oo ay weheliso Saint Laurent bishii Abriil 2017.<ref name=":8">{{Cite web|url=http://sports.khan.co.kr/entertainment/sk_index.html?art_id=201703240812003&sec_id=540101|title=블랙핑크 제니 첫 단독 화보 "봄 맞아 꼭 팬들과 만나고 싶다|date=March 24, 2017|website=Sports Khan|language=ko|access-date=September 28, 2019|archive-date=June 27, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200627231646/http://sports.khan.co.kr/entertainment/sk_index.html?art_id=201703240812003&sec_id=540101|url-status=live}}</ref> Waxay ahayd qofkii ugu horreeyay ee caan ah ee Kuuriya ah ee ku dayashada ''Boucheron Paris.''<ref>{{Cite web|url=http://www.xportsnews.com/?ac=article_view&entry_id=898774|title=럭셔리&우아" 블랙핑크 제니. 新 화보 여신의 탄생 예감|date=September 29, 2017|website=Xports News|language=ko|access-date=September 27, 2019|archive-date=April 30, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200430114341/http://www.xportsnews.com/?ac=article_view&entry_id=898774|url-status=live}}</ref> Jennie tan iyo markii ay ka soo muuqatay daboolka joornaalada badan ee moodada, oo ay ku jiraan ''Dazed'', ''[[Harper's Bazaar]]'', ''Elle'', ''Marie Claire'', ''High Cut'', ''W'', ''[[Cosmopolitan]]'', iyo ''Billboard''. In kasta oo Jennie lagu xusay muuqaalkeeda adag ee masraxa, haddana waxay leedahay shakhsiyad quruxsan oo marxaladda ka baxsan.<ref>{{Cite web|url=http://bntnews.hankyung.com/apps/news?popup=0&nid=03&c1=03&c2=03&c3=00&nkey=201909171749553&mode=sub_view|title=포스 뿜뿜 '냉미녀 스타' 헤어&메이크업 분석|website=Hankyung|access-date=September 30, 2019|archive-date=December 30, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191230151233/http://bntnews.hankyung.com/apps/news?popup=0&nid=03&c1=03&c2=03&c3=00&nkey=201909171749553&mode=sub_view|url-status=live}}</ref> Waxay isku sifeysaa inay tahay "aamusnaan" iyo "xishood", gaar ahaan agagaaraha shisheeyaha. "Shakhsiyaddaydu waxay noqon kartaa waxa dadku uga fikiraan shakhsiyaddayda. Laakiin halkii aan ka ahaan lahaa qof ay dad kale igu tilmaameen, waxaan doonayaa inaan noqdo shaqsiyad wanaagsan oo nafteeda ka fikirta" ayay ku tiri wareysi ay la yeelatay ''Harper's Bazaar'' markii wax laga weydiiyay iyada  shakhsiyadda.<ref>{{Cite web|url=https://www.harpersbazaar.co.kr/article/38754|title=제니의 시대 {{!}} 하퍼스 바자 코리아 (Harper's BAZAAR Korea)|date=January 3, 2018|website=Haper's Bazzar|language=ko|access-date=September 29, 2019|archive-date=September 30, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190930005138/https://www.harpersbazaar.co.kr/article/38754|url-status=live}}</ref> Soo saaraha ''Village Survival, the Eight'' Jung Chul-Min wuxuu ku tilmaamay Jennie inay tahay mid "runtii qosol leh", isagoo sheegay in, "Lid ku tahay shaqsiyadda adag ee ay masraxa ku muujiso, waa qof xishood badan oo leh shakhsiyad u eg ilmaha. Jennie waxay ku raaxeysaneysaa dhacdo kasta, waxay soo saartaa madadaalo badan waxayna ku raaxeysataa xitaa".<ref>{{Cite web|url=http://mosen.mt.co.kr/article/G1111033619|title=미추리' PD "NO각본·리더 유재석·막내 제니, 앞으로 더 재미있어져" [직격인터뷰]|date=November 17, 2018|website=OSEN|language=ko|access-date=September 29, 2019|archive-date=September 29, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190929015559/http://mosen.mt.co.kr/article/G1111033619|url-status=live}}</ref> Waxay caan ku tahay aqoonsi sumcaddeed iyo awood suuqgeyn, iyadoo kaalinta koowaad ka gashay Machadka Cilmi-baarista ee Kuuriya ee bilaha ah "Xubnaha Shaqsi-kooxeed ee Gabdhaha Shakhsiyadeed" dhowr jeer.<ref>{{Cite web|url=http://enews.imbc.com/News/RetrieveNewsInfo/262089|title=블랙핑크 제니, 6월 브랜드평판 男女 1위! '6개월 연속 아이돌 NO.1'|date=June 18, 2019|website=MBC 연예|language=ko|access-date=June 21, 2019|archive-date=June 21, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190621025436/http://enews.imbc.com/News/RetrieveNewsInfo/262089|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.rekorea.net/bbs/board.php?bo_table=repu4&wr_id=360|title=[브랜드평판] 걸그룹 개인 브랜드 2019년 4월 빅데이터 분석결과... 1위 블랙핑크 제니, 2위 아이즈원 장원영, 3위 아이즈원 안유진|date=April 21, 2019|website=Rekorea|language=ko|access-date=April 21, 2019|archive-date=April 24, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190424003313/http://www.rekorea.net/bbs/board.php?bo_table=repu4&wr_id=360|url-status=live}}</ref> Sannadkii 2018, waxay gashay kaalinta labaad, iyadoo heshay 12.2 boqolkiiba codadka sahanka ugu caansan ee Sanamyada oo ay sannad walba qabato Gallup Korea oo ay ku lug lahaayeen 1,501 qof oo lab iyo dheddig oo udhashay Kuuriya oo da'doodu udhaxeyso 13 ilaa 29. <ref>{{Cite web|url=http://www.gallup.co.kr/gallupdb/reportContent.asp?seqNo=974|title=2018년 올해를 빛낸 가수와 가요 – 최근 12년간 추이 포함|date=November 30, 2018|website=Gallup Korea|language=ko|access-date=November 30, 2018|archive-date=February 2, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200202162923/https://www.gallup.co.kr/gallupdb/reportContent.asp?seqNo=974|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://gallupkorea.blogspot.com/2018/12/2018-12_18.html|title=2018년 올해를 빛낸 가수와 가요 – 최근 12년간 추이 포함|date=December 18, 2018|website=Gallup Korea Blog|language=ko|access-date=December 18, 2018|archive-date=June 12, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190612185928/http://gallupkorea.blogspot.com/2018/12/2018-12_18.html|url-status=live}}</ref> [[Instagram]] waxay ku abaal marisay Jennie "Xisaabiyaha ugu Jecel ee 2018" ee Kuuriyada Koonfureed iyadoo lagu saleynayo tirada aragtiyada iyo waxyaabaha ay ka heshay sheekooyinkeeda Instagram iyo qoraalladeeda sanadkaas..<ref>{{Cite web|url=http://zine.istyle24.com/Star/StarView.aspx?Idx=41395&Menu=4&_C_=23069|title=인스타그램, 2018년을 빛낸 스타 기념 '인스타그램 어워드' 발표|date=December 12, 2018|website=iSTYLE24|language=ko|access-date=December 12, 2018|archive-date=December 24, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181224130036/http://zine.istyle24.com/Star/StarView.aspx?Idx=41395&Menu=4&_C_=23069|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://news.naver.com/main/read.nhn?mode=LSD&mid=sec&sid1=105&oid=015&aid=0004065017|title='2018 인스타그램 어워드' 지드래곤, 가장 많은 팔로워 1위…보이그룹 1위 방탄소년단|date=December 20, 2018|website=Naver News|language=ko|access-date=December 20, 2018|archive-date=June 12, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190612044208/https://news.naver.com/main/read.nhn?mode=LSD&mid=sec&sid1=105&oid=015&aid=0004065017|url-status=live}}</ref> Forbes ayaa qirtay in Jennie ay "ku helayso boos cusub quruxda Korea" waxayna ugu yeertay inay tahay mid ka mid ah sababaha ay Blackpink ugu sarreysay Forbes Korea Power Celebrity bishii Abriil 2019.<ref>{{Cite web|url=http://jmagazine.joins.com/forbes/view/325768|title=파워 셀러브리티 부문별 TOP10|date=April 23, 2019|website=중앙시사매거진|language=ko|access-date=May 26, 2019|archive-date=May 26, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190526085507/http://jmagazine.joins.com/forbes/view/325768|url-status=live}}</ref> Jennie waxay ahayd haweeneyda loogu doon-doonka badan yahay K-pop sanamka 2019 sida ku cad [[Google]].<ref>{{Cite web|url=https://www.hankyung.com/entertainment/article/2019082830934|title=블랙핑크 제니, 구글 '전세계에서 가장 많이 검색된 K팝 여성 아이돌' 1위|date=August 28, 2019|website=Hankyung|language=ko|access-date=September 30, 2019|archive-date=April 30, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200430032917/https://www.hankyung.com/entertainment/article/2019082830934|url-status=live}}</ref> Sannadkaas, Jennie waxaa sidoo kale loo aqoonsaday kaalinta toddobaad ee haweenka ugu caansan ee loo yaqaan 'K-pop idol' sahan ay ka sameeyeen askarta dhammaystiraya adeegga milatari ee qasabka ah ee Kuuriyada Koonfureed.<ref name="soldiers">{{cite web|title=Sana de Twice es elegida la cantante más popular por los soldados de Corea del Sur|url=https://larepublica.pe/cultura-asiatica/2019/11/09/sana-minatozaki-de-twice-es-escogida-la-idol-de-k-pop-favorita-de-los-soldados-de-corea-del-sur/|website=[[La República]]|access-date=June 13, 2020|language=es|date=November 10, 2019|archive-date=November 9, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191109235625/https://larepublica.pe/cultura-asiatica/2019/11/09/sana-minatozaki-de-twice-es-escogida-la-idol-de-k-pop-favorita-de-los-soldados-de-corea-del-sur/|url-status=live}}</ref> Janaayo 16, 2021, Jennie waxay furtay kanaalkeeda rasmiga ah ee YouTube, kuna beegan dhalashadeeda 25aad. Kanaalkeedu wuxuu si dhakhso ah u helay 1 milyan oo macaamiil ah wax ka yar toddobo saacadood wuxuuna noqday kan ugu dhakhsaha badan ee sidaas sameeya.<ref>{{cite web|last1=Pardiwalla|first1=Tanzim|title=Blackpink's Jennie Launches YouTube Channel And The Subscriber Count Is Already Over 3 Million!|url=https://in.mashable.com/entertainment/19635/blackpinks-jennie-launches-youtube-channel-and-the-subscriber-count-is-already-over-3-million|website=Mashable India|archive-url=https://web.archive.org/web/20210126113004/https://in.mashable.com/entertainment/19635/blackpinks-jennie-launches-youtube-channel-and-the-subscriber-count-is-already-over-3-million|archive-date=February 1, 2021|language=en-in|date=January 18, 2021}}</ref> 24 saac gudahood, waxay uruurisay in kabadan 1.75 milyan oo macaamiil ah, waxayna noqotay qofka labaad ee ugu badan ee adeegsada YouTube-ka waqtiga gudihiisa, kadib heesaa reer Barasiil ah Marília Mendonça.<ref>{{cite web|last1=Li|first1=Nicolaus|title=Blackpink Jennie's YouTube Channel Easily Breaks 3.68 Million Subscribers|url=https://hypebeast.com/2021/1/blackpink-jennie-youtube-channel-3-68-million-subscribers-info-record|website=Hypebeast|archive-url=https://web.archive.org/web/20210126001141/https://hypebeast.com/2021/1/blackpink-jennie-youtube-channel-3-68-million-subscribers-info-record|archive-date=February 1, 2021|date=January 18, 2021}}</ref> == Discography == == Filmography == {{Main|Blackpink videography}} == Abaalmarinno iyo magacaabis == {{Main|Liiska abaalmarinta iyo magacaabista ay heshay Blackpink}} == Tixraacyada == {{Reflist}} == Xiriirinta dibedda == * [http://blackpinkofficial.com/ Blackpink bogga rasmiga ah] {{Commons category|Jennie Kim}} [[Category:Fan iyo Suugaan]] [[Category:Koonfur Kuuriya]] [[Category:Koonfur Kuuriya dadka]] [[Category:Xubnaha Blackpink]] [[Category:Dad nool]] [[Category:Fannaaniinta K-pop]] [[Category:Idolyasha dhedig Koonfur Kuuriya]] cl1g8m6klfwla6dm7lrnqomyf9h29my White 0 32881 311633 226013 2026-11-02T09:11:31Z InternetArchiveBot 28368 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 311633 wikitext text/x-wiki {{Infobox album|artist=[[Fin.K.L]]|name=White|released={{Start date|1999|05|}}|image=|type=Studio album|genre=[[K-pop]]}} '''''White''''' waa album ay leeyihiin gabdho ka tirsan kooxda Fin.K.L, waxaa la sii daayay Maajo 1999.<ref>[https://seouldancepop.com/en/album/1707 "Fin.KL 'White' album"] {{Wayback|url=https://seouldancepop.com/en/album/1707 |date=20210709184855 }}. ''Seoul Dance Pop''.</ref><ref>[https://www.albumoftheyear.org/album/277402-finkl-white.php Fin.K.L - White - Reviews]. ''Album of The Year.''</ref> Waxayna leedahay 12 heesood.<ref>[https://www.generasia.com/wiki/White_(Fin.K.L) White (Fin.K.L)] {{Wayback|url=https://www.generasia.com/wiki/White_(Fin.K.L) |date=20210709191039 }}.</ref> == Heesaha == # Yeongwonhan Sarang (영원한 사랑) # Waiting for You # The Beginning # Seorapsogui Donghwa (서랍속의 동화) # Oh! Boy # I'm Right Now # Geuraeseo Urin (그래서 우린) # Jajonsim (자존심) # Still in Love # Kiss Me Alright # Yuri (유리) # Naui Gido (나의 기도) == Tixraacyada == [[Category:Albumka ku qoran afka Kuuriya]] 08glexkgphzu6zuau78brmbhw0w3m3g Heerka Koowaad ee Soomaali 0 38302 311614 311061 2026-11-02T01:40:25Z InternetArchiveBot 28368 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 311614 wikitext text/x-wiki {{Infobox football league | logo= | pixels= | country={{flagicon|SOM}} [[Soomaaliya]] | confed=[[Xiriirka Kubadda Cagta Afrika|CAF]] | founded=1967 | teams=12 | promotion= | relegation=[[Heerka Labaad ee Soomaaliya]] | levels=1 | domest_cup=[[Koobka Soomaaliya]] | champions=[[Gaadiidka FC]] | season=[[Horyaalka Heerka Koowaad ee Soomaaliya 2025/26|2025–2026]] | top goalscorer= {{flagicon|Somalia}} [[Ciise Aden Abshir]] (103 gool) | tv=Astaan TV <br> Asal TV <br> Bile TV | website= | current=[[Horyaalka Heerka Koowaad ee Soomaaliya 2025/26]] }} [[File:2014_12_19_Somali_Football-20_(16145412865).jpg | thumb | right | Ciyaar u dhaxaysa kooxaha heerka koowaad ee Elman iyo Horseed ee Garoonka Banaadir sannadkii 2014]] Horyaalka Qaranka Soomaaliyeed ({{langx|so|Heerka Koowaad ee Soomaali}}), oo hore loo oran jiray Horyaalka Premier League ee Soomaaliya, waa horyaalka xirfadleyda Soomaaliyeed ee [[kubadda cagta]] ragga. Wuxuu shaqaynayay in ka badan 50 sano, isagoo la aasaasay 1967. Soomaaliya waxay leedahay 12 kooxood oo xirfadlayaal ah oo u ciyaara Heerka Koowaad ee Soomaaliya. Kubadda cagta waa ciyaarta ugu caansan Soomaaliya. Sannadku markuu ahaa 1930-meeyadii, maamuladii gumeystaha Talyaanigu waxay dalka ka aasaaseen kooxo ka mid ah kuwii ugu horreeyay. Xilli ciyaareedkii 2025–26, [[Gaadiidka FC|Gaadiidka]] ayaa ku guuleystay Heerka Koowaad ee Soomaaliya. ==Ciyaartooyda Ajaanibta ah== Koox kasta oo ka qayb qaadanaysa horyaalka waxaa loo oggol yahay oo kaliya in ay diiwaangeliso afar ciyaaryahan oo ajaanib ah hal mar.<ref>{{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/features/2015/7/1/somalias-football-revival-lures-foreign-players|title=Somalia’s football revival lures foreign players|first=Hamza|last=Mohamed|website=Al Jazeera}}</ref> ==Kooxaha== ''Laga soo bilaabo xilli ciyaareedkii 2024-2025:'' {| class="wikitable sortable" ! width="150" scope="col" |Kooxda ! width="150" scope="col" |Goobta ! width="200" scope="col" |Garoonka |- |[[Mogadishu City Club|Mogadishu City]] ||[[Muqdisho]]||[[Garoonka Muqdisho]] |- |{{sort|Dekedaha|[[Dekedaha FC|Dekedaha]]}}||[[Muqdisho]]||[[Garoonka Banaadir]] |- |{{sort|Gaadiidka|[[Gaadiidka FC|Gaadiidka]]}} ||[[Muqdisho]]||[[Garoonka Banaadir]] |- |{{sort|Heegan|[[Heegan FC|Heegan]]}}||[[Muqdisho]]||[[Garoonka Banaadir]] |- |{{sort|Horseed|[[Horseed FC]]}}||[[Horseed]]||[[Garoonka Horseed]] |- |{{sort|Raadsan|[[Raadsan SC]]}}||[[Muqdisho]]||[[Garoonka Banaadir]] |- |{{sort|Jeenyo United|[[Jeenyo United FC]]}}||[[Muqdisho]]||[[Garoonka Banaadir]] |- |[[Gasko FC]]||[[Muqdisho]]||[[Garoonka Banaadir]] |- | {{sort |[[Elman SC]] ||[[Muqdisho]]||[[Garoonka Banaadir]] |- | {{sort |[[KIGS SC]]||[[Muqdisho]]||[[Garoonka Banaadir]] |- |[[National Printing Agency FC|Madbacada FC]] ||[[Muqdisho]]||[[Garoonka Banaadir]] |- |[[Badbaado FC]] ||[[Muqdisho]]||[[Garoonka Muqdisho]] |} ==Kuwii horay u guuleystay== Kuwii hore u guuleystay waxay ahaayeen:<ref>{{cite web|title=Somalia Champions|website=[[RSSSF]]|url=https://www.rsssf.org/tabless/somachamp.html|access-date=22 December 2013}}</ref> ==Jadwalkii Heerka Koowaad ee Soomaaliya 2021== Natiijadii ugu dambeysay:<ref>{{Cite web | title=Somalia 2021 | url=https://www.rsssf.org/tabless/soma2021.html | access-date=2025-08-22 | website=www.rsssf.org}}</ref> {{row counter|{| class{{=}}"wikitable sortable" |- ! Pos. !! Kooxda Kubadda Cagta !! Celceliska Daawadayaasha !! W !! D !! L !! Dhibcaha |- | 1 || [[Horseed FC|Horseed SC]] || 7,533 || 11 || 5 || 2 || 38 |- | 2 || [[Mogadishu City Club]] || 2,512 || 11 || 5 || 2 || 38 |- | 3 || [[Heegan FC]] || 2,032 || 9 || 6 || 3 || 33 |- | 4 || [[Raadsan SC]] || 917 || 9 || 6 || 3 || 33 |- | 5 || [[Dekedaha FC]] || 907 || 6 || 5 || 7 || 23 |- | 6 || [[Midnimo FC]] || 654 || 7 || 1 || 10 || 22 |- | 7 || [[Gaadiidka FC]] || 698 || 6 || 3 || 9 || 21 |- | 8 || [[Jeenyo United FC]] || 567 || 5 || 5 || 8 || 20 |- | 9 || [[Elman FC|Elman SC]] || 520 || 5 || 2 || 11 || 17 |- | 10 || [[Geeska Afrika FC]] || 321 || 1 || 2 || 15 || 5 |- |} }} Daawadayaasha ugu badan: 65,000 oo ka tirsan [[Horseed FC|Horseed SC]] vs [[Mogadishu City Club]].<ref>https://wardheernews.com/tanks-gone-somalis-fill-mogadishu-stadium-with-65000-fans-for-first-time-since-2004/ {{Dead link|date=Bisha Kow iyo Tobnaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==Waxqabadka kooxda== {| class="wikitable" |- ! Kooxda ! Horyaallada ! Horyaalkii ugu dambeeyay |- | [[Mogadishu City Club]] (waxaa ku jira Mogadishu Municipality, Banaadir) || 11 || 2024–25 |- | [[Horseed FC]] || 8 || 2020–21 |- |[[Elman FC]]|| 6 || 2012–13 |- | [[Dekedda FC|Dekedda]] (waxaa ku jira Ports Authority) || 6 || 2023–24 |- | [[Wagad]] || 4 || 1988 |- | [[Jeenyo United FC|Jeenyo United]] (waxaa ku jira Lavori Pubblici) || 4 || 1980–81 |- | [[Gaadiidka FC|Gaadiidka]] || 3 || 2025–26 |- | [[Heegan FC|Heegan]] (waxaa ku jira Booliska Soomaaliyeed) || 2 || 2014–15 |- | Deledda FC || 1 || 1998 |- | [[Alba FC|Alba]] || 1 || 1995 |- | Merca New Supplies || 1 || 1994 |- | Marine Club || 1 || 1984 |- | [[Madbacadda Qaranka|Printing Agency]] || 1 || 1983 |- | [[Hoga]] || 1 || 1968 |} ==Ciyaartooyda goolasha ugu badan dhaliyay == {|class="wikitable" style="text-align:center" !Xilli-ciyaareedka!!Ciyaaryahanka!!Kooxda!!Goolasha |- |2023–24||align=left|{{flagicon|NGA}} Adepoju Oluwaseun||[[Gaadiidka]]||22 |- |2024–25||align=left|{{flagicon|SOM}} Abdulqadir Eenow||[[Mogadishu City Club]]||23 |} ==Tixraacyada== {{reflist}} ==Xiriiriyeyaasha dibadda== *[https://footballsomalia.so/so/ Footballsomialia] *[https://web.archive.org/web/20071118200321/http://www.fifa.com/associations/association=som/nationalleague/standings.html League at FIFA.com] *[https://int.soccerway.com/national/somalia/first-division/20132014/regular-season/r23101/ League at Soccerway.com] *[https://www.flashscore.com/football/somalia/national-league/ League at Flashcore.com] ks63xaluljnit5g3jpmjlylygvrpdze Matxafka Qaranka Soomaaliya 0 41850 311623 297753 2026-11-02T04:26:50Z InternetArchiveBot 28368 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 311623 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width: 22em; float: right; border: 1px solid #aaa; font-size: 90%;" |+ style="font-size: 125%; padding: 0.2em; font-weight: bold;" | Matxafka Qaranka Soomaaliya |- <td colspan="2" style="text-align:center;">[[File:Somalia National Museum under renovation, February 2020.jpg|280px|alt=Matxafka Qaranka oo la dayactirayo, Febraayo 2020]]</td> |- <td colspan="2" style="text-align:center; font-style: italic;">Matxafka Qaranka oo la dayactirayo, Febraayo 2020</td> |- ! colspan="2" style="text-align:center; background-color:#e6e6ff;" | Macluumaad Guud |- ! style="text-align:left; padding: 0.2em 0.5em;" | Goobta | style="text-align:left; padding: 0.2em 0.5em;" | [[Muqdisho]], [[Soomaaliya]] |- ! style="text-align:left; padding: 0.2em 0.5em;" | Nooca | style="text-align:left; padding: 0.2em 0.5em;" | Matxaf qaran |- ! style="text-align:left; padding: 0.2em 0.5em;" | La aasaasay | style="text-align:left; padding: 0.2em 0.5em;" | 1933 (kii asalka ahaa) |- ! style="text-align:left; padding: 0.2em 0.5em;" | La xiray | style="text-align:left; padding: 0.2em 0.5em;" | 1991 |- ! style="text-align:left; padding: 0.2em 0.5em;" | Dib loo furay | style="text-align:left; padding: 0.2em 0.5em;" | 1 Luuliyo 2020 |- ! style="text-align:left; padding: 0.2em 0.5em;" | Agaasime | style="text-align:left; padding: 0.2em 0.5em;" | Ahmed Farah Warsame |- ! style="text-align:left; padding: 0.2em 0.5em;" | Websayt | style="text-align:left; padding: 0.2em 0.5em;" | [https://web.archive.org/web/20250907041344/https://snm.gov.so/ snm.gov.so] |- ! style="text-align:left; padding: 0.2em 0.5em;" | Isuduwayaal | style="text-align:left; padding: 0.2em 0.5em;" | {{coord|2|02|34.8|N|45|20|13.8|E|display=inline,title}} |} '''Matxafka Qaranka Soomaaliya''' waa [[matxaf]] qaran oo ku yaal magaalada [[Muqdisho]], caasimadda [[Soomaaliya]]. Asal ahaan waxaa la aasaasay sanadkii 1933-kii xilligii gumeysiga [[Talyaaniga]]. Ka dib markii dhismihii uu burburay, ururintii matxafkuna ay luntay intii lagu jiray [[Dagaalkii sokeeye ee Soomaaliya|Dagaalkii Sokeeye ee Soomaaliya]], waxaa si rasmi ah dib loo furay bishii Luuliyo 2020, ka dib dadaal ballaaran oo dib-u-dhis iyo soo celin ah.<ref name="UNESCO_Reopening_SO">{{cite web|url=https://www.unesco.org/en/articles/federal-republic-somalia-reopens-its-national-museum-mogadishu|title=Federal Republic of Somalia reopens its National Museum in Mogadishu|website=UNESCO|date=1 July 2020|access-date=18 July 2025}}</ref> Matxafku wuxuu ku yaal dhismo afar dabaq ah wuxuuna hayaa farshaxanno taariikhi ah oo muhiim ah, oo ay ku jiraan qadaadiicdii hore, farshaxannada hiddaha iyo dhaqanka, hubkii qadiimiga ahaa, iyo dheriyo. Dib-u-furitaankiisa waxaa loo arkaa tallaabo muhiim ah oo lagu soo nooleynayo hidaha iyo dhaqanka Soomaaliyeed ka dib tobanaan sano oo colaad ah.<ref name="UNSOM_PreservingHeritage_SO">{{cite web|url=https://unsom.unmissions.org/national-museum-preserving-somali-heritage-against-all-odds|title=National Museum: Preserving Somali Heritage Against All Odds|website=UNSOM|date=20 November 2020|access-date=18 July 2025|archive-date=4 Bisha Sideedaad 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250804004024/https://unsom.unmissions.org/national-museum-preserving-somali-heritage-against-all-odds|url-status=dead}}</ref> == Matxafkii hore == === Matxafka Garesa === [[File:Old fort Mogadishu.jpg|thumb|left|Dhismihii asalka ahaa ee Garesa oo ahaa matxafkii ugu horreeyay]] Matxafka Qaranka Soomaaliya wuxuu markii hore ku yaalay dhismo laba dabaq ah oo taariikhdiisu dib ugu noqonayso 1872. Waxaa loo dhisay [[Suldaanka Sansibar|Suldaankii Sansibar]], [[Barghash bin Said]], si uu u noqdo degaan (loogu yeeri jiray ''Garesa'') uu yeesho guddoomiyihii Muqdisho.<ref name="Mukhtar_xxxi_SO">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=DPwOsOcNy5YC |title=Historical Dictionary of Somalia |author= Mohamed Haji Mukhtar |date=25 February 2003 |page=xxxi |publisher=Scarecrow Press |isbn=9780810866041 |access-date=2014-04-06}}</ref> Sanadkii 1933, dhismaha waa la dayactiray waxaana laga dhigay ''Museo della Somalia''. Sanadkii xigay waxaa si rasmi ah u furay Guddoomiye [[Maurizio Rava]]. Matxafku wuxuu waxyeello culus ka soo gaaray [[Dagaalkii Labaad ee Adduunka|Dagaalkii Labaad ee Adduunka]]. Ka dib xorriyaddii Soomaaliya ee 1960, waxaa loo beddelay Matxaf Qaran. Markii matxaf cusub la dhisay 1985, dhismihii hore waxaa loo bixiyay Matxafka Garesa oo noqday matxaf goboleed.<ref name="UNESCO_1988_SO">{{cite web|url=http://unesdoc.unesco.org/images/0007/000787/078773eo.pdf|title=Museum development and monuments conservation: Somalia|author=Crespo-Toral, H.|work=[[UNESCO]]|year=1988|access-date=July 16, 2011}}</ref> === Dhismaha cusub ee Matxafka Qaranka (1985–1991) === Sanadkii 1985, waxaa Muqdisho laga furay xarun dhaqameed cusub, oo ka koobnayd Masraxa Qaranka, Maktabadda Qaranka, iyo Matxafka Qaranka ee cusub. Matxafku wuxuu ahaa dhismo afar dabaq ah oo lahaa hoolal bandhig oo loogu talagalay qadiimiga, dhaqanka, iska caabintii gumeysiga, hubka, iyo bandhigyo ku meel gaar ah. Agaasimihii guud ee furitaanka wuxuu ahaa Axmed Faarax Warsame.<ref name="UNESCO_1988_SO"/> == Burburkii iyo soo noolayntii == [[File:Somalia National Museum courtyard under renovation, February 2020.jpg|thumb|Barxadda Matxafka Qaranka oo la dayactirayo, Febraayo 2020|300x300px]] Ka dib markii uu [[Dagaalkii sokeeye ee Soomaaliya|dagaalkii sokeeye]] qarxay 1991-kii, labada dhismo ee matxafka waa ay burbureen, kaabayaashoodiina waa la waxyeeleeyay, ururintiina waa la bililiqaystay ama waa la burburiyay.<ref name="UNESCO_Reopening_SO"/> Ku dhowaad soddon sano, Soomaaliya ma aysan lahayn matxaf qaran. Sanadkii 2019, Dowladda Federaalka Soomaaliya, iyadoo kaashanaysa taageero caalami ah oo ay ku jirto [[UNESCO]], waxay bilowday mashruuc weyn oo dib loogu dhisayo looguna qalabeynayo dhismihii matxafka ee 1985. Shaqaalaha waa la tababaray, waxaana la bilaabay olole lagu soo celinayo agabyadii lumay. Matxafka waxaa si rasmi ah dib loo furay 1-dii Luuliyo 2020. Agaasimaha hadda, Cismaan Geedow Amiir, wuxuu ku nuuxnuuxsaday doorka matxafka ee ah astaan nabadeed iyo meel ay Soomaalidu dib ugula xiriiraan taariikhdooda.<ref name="UNSOM_PreservingHeritage_SO"/> == Ururinta == In kasta oo qaar badan oo ka mid ah farshaxanadii asalka ahaa ay lumeen, matxafka dib loo furay wuxuu si tartiib tartiib ah dib ugu dhisayaa ururintiisa. Wuxuu hadda hayaa agabyo kala duwan oo dhaqan ahaan muhiim ah, oo ay ku jiraan qadaadiicdii hore ee boqortooyooyinkii Soomaaliyeed, agabkii ganacsiga, farshaxannada hiddaha iyo dhaqanka, hubkii qadiimiga ahaa, iyo dheriyo.<ref name="Pineqone_Attractions_SO">{{cite web|url=https://pineqone.com/attractions/national-museum-of-somalia/|title=National Museum of Somalia|website=PINEQONE|access-date=18 July 2025}}{{Dead link|date=Bisha Kow iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Tixraac == <references/> == Eeg sidoo kale == * [[Muqdisho]] * [[Liiska matxafyada Soomaaliya]] == Linkiyo dibadeed == * [https://web.archive.org/web/20250907041344/https://snm.gov.so/ Bogga Rasmiga ah ee Matxafka Qaranka Soomaaliya] {{Authority control}} [[Category:Matxafyada Soomaaliya]] [[Category:Dhismayaasha Muqdisho]] [[Category:Taariikhda Soomaaliya]] d0328wluevwgipzxxuh6pz1i4l7j3yx Bangiga Premier 0 42092 311591 295915 2026-11-01T20:02:46Z InternetArchiveBot 28368 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 311591 wikitext text/x-wiki '''Bangiga Premier''' waa bangi ganacsi oo waafaqsan shareecada [[Soomaaliyeed]] oo gaar loo leeyahay . Waxaa lagu daray Soomaaliya 2013-kii, waxaana shati siiyay Bangiga Dhexe ee [[Soomaaliya]] 2014. {{Infobox company | name = Bangiga Premier | logo = Premier Bank Logo.png | logo_size = 200px | type = [[Bangiga gaarka ah]] | industry = [[Bangiyada]] <br/>[[Adeegyada maaliyadeed]] | foundation = {{start date and age |2013}} | location = Dhismaha Premier Bank HQ, Waddada Makka al-Mukarama [[Hodan]] | hq_location_city = [[Muqdishu]] | hq_location_country = [[Soomaaliya]] | area_served = [[Soomaaliya]] iyo [[Kenya]] | key_people = Cismaan Ducaale ([[madaxa fulinta |Maamulaha guud]]) <br/>Jibriil Xasan Maxamed ([[Gudoomiye]]) | products = [[Bangiyada tafaariiqda]], [[Bangiyada gaarka loo leeyahay]], [[Maalgelinta baabuurta]], | services = [[Kaydinta]], [[Hajj]] & [[Cumrada]] [[Maalgelinta]], [[Xawaaladaha]] qurbaha, [[Current account (bangiyada)|Koontada hadda]] | num_employees = | homepage = https://www.premierbank.so/ }} Wuxuu ahaa bangigii ugu horreeyay ee Soomaaliya ee oggolaada kaararka deynta Master Card iyo la shuraakowga Visa . =Taariikhda= [[File:2015_05_21_Premier_Bank-5_(17909544676).jpg|thumb|Madaxweynaha Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud ayaa maanta oo ay taariikhdu tahay 21-ka May 2015 ka furmaya magaalada Muqdisho ee caasimadda Soomaaliya, waxaana ka qeyb galaya madax kale.]] Premier Bank waxa la furay May 21, 2015 sida shareecada ay qabto maalgashadayaasha Somalida ah ee khibrada u leh bangiyada ee ka kala socda South Sudan, Djibouti iyo Kenya. Munaasabadda furitaanka bangigan ayaa waxaa si rasmi ah u furay madaxweynihii hore ee Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud . Bangigu waxa uu laamo ku leeyahay Muqdisho iyo sidoo kale Hargeysa Somaliland . Premier Bank oo kaashanaya MasterCard iyo SWIFT waxay siisaa macaamiisheeda maxalliga ah adeegyada maaliyadeed ee khadka tooska ah ee caalamiga ah. Guddoomiyaha Bankiga Premier, Jibriil Xasan Maxamuud ayaa ku dhawaaqay intii uu socday shirkii Muqdisho Tech Summit 2018 lacag hal milyan oo dollar ah oo loogu talagalay shirkadaha teknoolojiyadda Soomaaliyeed. =Tixraac= [https://www.premierbank.so/about-us/ "Annaga nagu saabsan"]{{Dead link|date=Bisha Saddexaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [http://newsroom.mastercard.com/press-releases/mastercard-becomes-first-international-payments-network-to-enter-somalia/ "MasterCard Oo Noqotay Shabakad Lacag-bixineed Caalami Ah Oo Soo Gala Soomaaliya"] {{Wayback|url=http://newsroom.mastercard.com/press-releases/mastercard-becomes-first-international-payments-network-to-enter-somalia/ |date=20230127022355 }}//MasterCard iyo Premier Bank. 3 Juun 2015 [https://amisom-au.org/2015/05/premier-bank-formally-opens-its-doors-in-somalia/ "Premier Bank oo si rasmi ah albaabada ugu furay Soomaaliya] [https://www.radiodalsan.com/en/2017/05/28/premier-bank-now-in-hargeisa-somaliland/ "Premier Bank Hadda Hargeysa Somaliland"]{{Dead link|date=Bisha Sagaalaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}//May 28, 2017 [https://ventureburn.com/2018/10/somalian-premier-irise-fund/ "Bangiga, oo ah xarun maxalli ah oo daah-furtay lacag dhan 1-milyan oo doollar oo loogu tala-galay bilowgayaasha Soomaaliya"]// 26 Oktoobar 2018. [https://web.archive.org/web/20200220210931/http://goobjoog.com/english/boost-for-start-ups-in-somalia-as-premier-bank-announces-1m-fund/ "Kobcinta bilowga ah ee Soomaaliya iyadoo Premier Bank uu ku dhawaaqay sanduuqa $1m"] oxsjtqefuk4uf2c7iajee7rv3l1yciu Bangiga Caalamiga ah ee Soomaaliya 0 42093 311590 296964 2026-11-01T20:01:09Z InternetArchiveBot 28368 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 311590 wikitext text/x-wiki Kan ( '''IBS''' ) ( [[Af Soomaali|Af-Soomaali]] : waraaqaha aqoonsiga ee IBS Bank ) waa bankiga IBS ee xaruntiisu tahay [[Muqdisho]] , [[Soomaaliya]] . {{Infobox company | name = IBS Bank | logo = IBS_bank_logo_2019.png | type = Shirkad gaar loo leeyahay | traded_as = | foundation = 2014 | hq_location = Jidka 1aad, Degmada 26 June, Hargeysa & Dhismaha Tebiyaano, P.O.Box : 777, Waaberi, | hq_location_city = | hq_location_country = | key_people = [[Maxamed Cali (Bankiye)|Maxamed Cali]] ([[Gudoomiye]]) | industry = [[Bangiyada]] <br/> [[Adeegyada maaliyadeed]] | products = [[Bangiyada maalgashiga]], [[Bangiyada tafaariiqda]], [[SME bangiyada]], [[Bangiyada shirkadaha]], [[Bangiyada dijitaalka ah]], [[Maalgelinta yar yar]], [[Mastercard]], [[Visa Inc.|Visa]] | revenue = | assets = | num_employees = | homepage = {{URL|www.ibosbank.com}} }} ==Dulmar== Bankiga IBS ayaa 11kii Oktoobar 2014 ka shaqo bilaabay Muqdisho . Furitaankiisa waxaa ka soo qeyb galay Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud , oo ay ku wehliyaan xubno ka tirsan golaha wasiirada, ganacsato, iyo marti sharaf kale oo lagu casuumay.  IBS waxaa la aasaasay bishii Luulyo 2013.  Laga bilaabo Maarso 2015, waa mid ka mid ah lix bangi oo maxalli ah oo leh shati ganacsi oo uu bixiyay Bankiga Dhexe ee Soomaaliya . Shirkaddu waa bangigii ugu horreeyay ee caalami ah ee dalka laga furo muddo labaatan sano ka badan.  Bangigu wuxuu u hoggaansamaa u hoggaansanaanta caalamiga ah, xisaabinta iyo heerarka maareynta khatarta. Waxa kale oo ay qorshaynaysaa in ay sii hayso adeegyada hanti dhawrka shirkadda xisaabaadka ee Deloitte ee fadhigeedu yahay Maraykanka .  Intaa waxaa dheer, Bangiga IBS bishii Maarso 2015 wuxuu bilaabay $10 milyan oo bixinta saami qaybsiga dadweynaha. Qaybaha saamiyada maalgashiga waxa lagu qiimeeyay inta u dhaxaysa $500 iyo $500,000. Bixinta saamiga dadweynuhu waxay ahayd 10% raasumaalka saamiga, iyadoo boqolkiiba 31 dheeraad ah ay leeyihiin aasaasayaasha IBS. Bangiyada fadhigoodu yahay Imaaraatka Carabta ayaa ka mid ahaa kuwa danaynaya. Sinnaan dheeraad ah ayaa la filayaa in la helo marka bangigu kordho cabbirkiisa.  Bangiga IBS waxaa aasaasay ganacsato Soomaaliyeed , kuwaas oo asalkoodu yahay Dubai . Mahat Mohammed Ahmed waa madaxa fulinta ee bangiga.  IBS Bank waxa uu iskaashi la leeyahay MasterCard ,  Visa , USAID GEEL barnaamijka  iyo ILO . Bishii Luulyo 2019, bangiga IBS wuxuu bilaabay iskaashigiisa kaararka deynta ee World Elite MasterCard.  ==Adeegyada== IBS waxay siisaa bangiyada gaarka ah, bangiyada ganacsiga, bangiyada jumlada, bangiyada maalgashiga iyo Takaful macaamiisha. Adeegyadeeda waxa ka mid ah maaliyadda ganacsiga , amaahda guryaha , dhigaalka , daadadka dheeraadka ah , maalgelinta mashruuca . Bangiga ayaa sidoo kale loo qorsheeyay inuu bixiyo bangiyada internetka iyo codsiga bangiyada moobiilka. ==Laamaha== Bangiga IBS waxa uu todoba laamood ku leeyahay degmooyinka waaweyn ee Muqdisho iyo afar laamood oo uu ku leeyahay magaalooyinka Garoowe , Kismaayo , Boosaaso iyo Baydhabo . Waxa kale oo ay heshay shati ay kaga hawlgeli karto Jamhuuriyadda Somaliland. [[File:IBS bank logo 2019.png|thumb|Logo laga bilaabo 2019]] ==Abaalmarinada== IBS Bank waxa uu 2016 iyo 2017 la gudoonsiiyay abaal marinta Bangiga sanadka oo ay bixiso Abaalmarinnada Ganacsiga Sanadlaha ah ee Soomaaliyeed (SABA Awards) ==Sidoo kale eeg== [[Salaam Soomaali Bank]] [[Bangiga Premier]] ==Tixraac== [https://www.bloomberg.com/news/2014-10-13/somali-bank-becomes-first-lender-to-handle-foreign-transactions.html "Bangiga Soomaaliyeed Oo Noqday Dayn Bixiyihii Ugu Horreeyay Ee Wax Ka Qabta Ganacsiga Shisheeye"]//13 Oktoobar 2014 . [https://web.archive.org/web/20141021153735/http://goobjoog.com/english/?p=4804 "Madaxweynaha Soomaaliya Oo Ganacsatada Ugu Baaqay In Ay Maal-Gashadaan Dalka"]//13 Oktoobar 2014 [https://web.archive.org/web/20150314064149/http://goobjoog.com/english/?p=11662 "Bangiga waxa uu raadinayaa in uu ururiyo $10 milyan isaga oo sii maraya iibka saamiyada ee Soomaaliya]// 11 March 2015 [https://web.archive.org/web/20141014085901/http://qz.com/note/280219/ "Soomaaliya hadda waxay leedahay bangi si caalami ah lacagaha u xawili kara"]//13 Oktoobar 2014 [https://somaliainvestor.so/mahat-mohammed-ahmed-the-fresh-pair-of-hands-at-the-helm-of-international-bank-of-somalia-ibs/ "Mahat Mohammed Ahmed: Labada gacmood ee cusub ee hoggaanka u haya Bangiga Caalamiga ah ee Soomaaliya (IBS)"]//2019-01-30 [https://web.archive.org/web/20200801194212/https://africabusinesscommunities.com/tech/tech-news/visa-collaborates-with-ibs-bank-somalia-to-drive-payments-inclusion/ "Visa waxay la kaashanaysaa IBS Bank Somalia si ay lacag bixinta ugu darto"]//2020-05-19 [https://web.archive.org/web/20200801215940/https://www.cnbcafrica.com/africa-press-office/2020/01/27/the-u-s-government-and-federal-government-of-somalia-announce-a-new-effort-to-promote-youth-workforce-development/ "Dowladda Mareykanka iyo Dowladda Federaalka Soomaaliya waxay ku dhawaaqeen Dadaal Cusub oo lagu horumarinayo Horumarinta Shaqada Dhallinyarada"]//2020-08-01 [http://www.ilo.org/africa/countries-covered/somalia/WCMS_438669/lang--en/index.htm "ILO iyo Bankiga Caalamiga ah ee Soomaaliya waxay u fidiyaan adeegyo maaliyadeed oo loogu talagalay haweenka ganacsiga leh"]//2015-12-16 [http://asokoinsight.com/news/international-bank-somalia-opens-mogadishu/ "Bangiga Soomaaliya Oo Laga Furay Muqdisho"]//19 March 2015 [https://somaliainvestor.so/international-bank-of-somalia-ibs-clinches-company-of-the-year-crown/ "Bangiga Caalamiga ah ee Soomaaliya (IBS) oo ku guuleystay abaal-marinta shirkadda sanadka ee sanadka]//2020-05-19 ==Xiriirinta dibadda== [http://www.ibosbank.com/{{Dead link|date=Bisha Shanaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Mareegta rasmiga ah] jqx8581dnl0y0atbfd1k39bwbve11qg Dawlada hoose 0 42364 311602 295000 2026-11-01T22:07:09Z InternetArchiveBot 28368 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 311602 wikitext text/x-wiki Dawlada hoose waa erey guud oo loogu talagalay heerarka ugu hooseeya ee maamulka ama maamulka guud ee dal gaar ah . [[File:Jyv%C3%A4skyl%C3%A4_city_council_1925.jpg|thumb|Shirkii golaha deegaanka ee Jyväskylä 1925kii]] Dawladaha hoose sida caadiga ah waxay ka kooban yihiin qayb-hoosaadyo heer-siyaasadeed ama maamuleed oo heer sare ah, sida qaran ama gobol. Dawladaha hoose guud ahaan waxay ku shaqeeyaan awoodaha iyo shaqada uu u xilsaaray sharciga ama awaamiirta heer dawladeed oo sare. Dawladaha federaalka ah , dawlada hoose guud ahaan waxay ka kooban tahay heerka sadexaad ama afraad ee dawlada, halka gobolada midaysan , dawlada hoose inta badan waxay ku jirtaa heerka labaad ama saddexaad ee dawlada. Hay'adaha dawladda hoose aad bay ugu kala duwan yihiin waddamada, xitaa haddii ay jiraan qabanqaabo la mid ah, erey-bixinta gaarka ah ee waddanku inta badan way kala duwan tahay. Magacyada guud ee loo qoondeeyey noocyada kala duwan ee hay'adaha dawladda hoose waxaa ka mid ah gobollada , degmooyinka , magaalooyinka , degmooyinka , degmooyinka , kaniisadaha , degmooyinka , shirkadaha dawladda hoose , shire , tuulooyinka , iyo degmooyinka . Erey isku mid ah ayaa laga yaabaa in loo isticmaalo wadamo kala duwan si loo tixraaco hay'adaha maamulka maxalliga ah ee leh sifooyin, awoodo, ama hawlo hay'addeed oo aad u kala duwan. Marka laga soo tago dawladaha hoose ee ujeedooyinka guud, wadamada qaarkood waxay leeyihiin dawlado hoose oo ujeedo gaar ah leh ( degmo gaar ah ), sida iskuulada madaxa banaan , guddiyada biyaha ee la soo doortay , ama adeegyada deegaanka . In kasta oo aanay jirin qeexid keli ah, oo inta badan la wada oggol yahay, haddana qeexidda ugu saxsan ee dawladaha hoose waxaa bixiya Sanduuqa Lacagta Adduunka (IMF) , taas oo u qaybisa qaybta guud ee dawladda saddex qaybood oo hoose ( dhexe , dawlad- goboleedka iyo dawladda hoose) waxayna ku qeexdaa dawladaha hoose inay yihiin "cutubyo hay'ad ah oo awoodooda maaliyadeed, sharci-dejineed, iyo fulineed ay ka sarreeyaan ujeedooyinka maamul ee ugu yar ee dhinacyada siyaasadda." IMF waxay kaloo xustay in dawladaha hoose "caadi ahaan ay bixiyaan adeegyo badan oo kala duwan oo ay siiyaan dadka deegaanka," halka "xaddiga awoodoodu uu guud ahaan aad uga yar yahay kan dawladda dhexe ama dawlad-goboleedyada, waxaana laga yaabaa inay xaq u leeyihiin ama aysan xaq u lahayn canshuuraha." Waxay inta badan si aad ah ugu tiirsan yihiin deeqaha (wareejinta) ee heerarka sare ee dawladda, waxayna sidoo kale u dhaqmi karaan, ilaa xad, wakiilo ka mid ah dawladaha dhexe ama gobollada. Waa inay sidoo kale awoodaan inay soo magacaabaan saraakiil iyaga u gaar ah, oo ka madax bannaan kontorool maamul oo dibadeed. Xataa marka ay dawladaha hoose u dhaqmaan sidii wakiilo ka socda dawladda dhexe ama dawlad-goboleedyada ilaa xad, waxa loola dhaqmi karaa sidii heer dawladeed oo gaar ah, waase haddii ay awoodaan in ay dhaqaale ururiyaan oo ay ku bixiyaan iskood iyo masuuliyad iyaga u gaar ah.” Qeexitaannada kale ee dawladaha hoose waa kuwo aan la qori karin waxayna xoogga saarayaan dabeecadda siyaasadeed ama wakiilnimada dawladaha hoose. Tusaale ahaan, OECD waxa ay dawladaha hoose ku qeexday " hay'ado maamul-daadejin oo hay'ado dawladeed lagu soo doorto doorasho caalami ah oo leh mas'uuliyad guud iyo madax-bannaani xagga miisaaniyadda, shaqaalaha iyo hantida." Isbahaysiga Waaxyaha Dawladda Hoose waxay ku qeexday hay'adaha dawladda hoose inay yihiin "hay'ad shirkadeed (ama unug hay'ado) oo qabta hal ama in ka badan oo hawlo guud ah oo ku dhex jira xukun [deegaan] ah oo leh madax-bannaani siyaasadeed, maamul, maaliyadeed iyo awood ku filan oo ay uga jawaabto baahiyaha iyo mudnaanta xubnaha ka tirsan". Su'aalaha la xidhiidha awood-siinta hay'adaha dawladda hoose, qaab-dhismeedka iyo dabeecadda hoggaanka siyaasadda deegaanka, iyo baaxadda is-xukunka deegaanka iyo madax-bannaanida dawladaha hoose waa su'aalaha ugu muhiimsan ee maamulka iyo maamulka dawladda. Dalal badan ayaa doorashada deegaanka lagu qabtaa. ==Afrika== ===Masar=== Masar waxa ay leedahay nidaam dawlad hoose oo dhexe oo si rasmi ah loogu yeero maamul hoosaad maadaama ay tahay laan ka tirsan fulinta . Dalku wuxuu u qaybsan yahay 27 maamul goboleed ( محافظة muḥāfaẓah ; ku dhawaaqida Carabiga Masar: [moˈħɑfzˤɑ] ; kiis genitive : muḥāfaẓat [moˈħɑfzˤet] ; jamac: محافظ ḥat [moħɑfˈzˤɑːt] ), heerka sare ee maamulka deegaanka. Maamul-goboleedka waxaa maamula guddoomiye , kaas oo uu magacaabo madaxweynaha Masar oo ku shaqeeya go'aanka madaxweynaha. Gudoomiyayaasha ayaa leh darajada wasiirnimo waxayna si toos ah u hoos tagaan ra’iisul wasaaraha oo ah guddoomiyaha golaha sare ee maamulka si joogto ahna ula kulmo. Wasiirka horumarinta deegaanku waxa uu isku xidhaa gudoomiyayaasha gobolada iyo miisaaniyada maamulkooda. ===Maali=== Sanadihii u dambeeyay [ goorma? ] , Maali waxa ay qabatay barnaamij hammi ah oo maamul daadejin ah, kaas oo ku lug leh degmada caasimadda ah ee Bamako , todobada gobol oo loo qaybiyay 46 cercles, iyo 682 degmooyinka bulshada reer miyiga ah. Dawladdu waxay sii haysaa doorka la-talinta ee arrimaha maamulka iyo maaliyadda, waxayna bixisaa taageero farsamo, isku-dubarid, iyo hab-sharciyeed heerarkan. Fursadaha ka-qaybgalka tooska ah ee siyaasadda, iyo korodhka mas'uuliyadda deegaanka ee horumarinta waa la hagaajiyay. Bishii Agoosto – Sebtembar 1998, waxaa la qabtay doorashooyin xubnaha golaha deegaanka, kuwaas oo markaa doortay maayaradooda. Bishii Maajo/June 1999, muwaadiniinta beelaha ayaa markii ugu horeysay doortay xubnahooda golaha deegaanka. Codbixiyaasha dumarku waxay ahaayeen ilaa 70% wadarta guud, goob-joogayaashuna waxay tixgaliyeen habka mid furan oo hufan. Iyadoo ay jiraan maayarro, golayaal iyo guddiyo heer deegaan ah, saraakiisha cusub ee la doortay, ururada bulshada rayidka ah, adeegyada farsamada ee baahsanaanta, danaha ganacsiga gaarka ah, bulshooyinka kale, iyo kooxaha deeq-bixiyayaasha waxay bilaabeen iskaashi si ay u horumariyaan. Ugu dambayntii, cercles waa la soo celin doonaa (oo hore u ahaan jiray kooxaynta xaafadaha) iyaga oo ku salaysan sharci iyo dhaqaale iyaga u gaar ah. Golayaashooda waxaa dooranaya kana soo dooran doona xubnaha golayaasha deegaanka. Gobollada, heerka ugu sarreeya ee maamul-daadejinta, waxay yeelan doonaan madaxbannaani sharci iyo maaliyadeed oo isku mid ah, waxayna ka koobnaan doonaan tiro cercles oo ku dhex jira xuduudahooda juqraafi. Mali waxay u baahan tahay inay dhisto awoodda heerarkan, gaar ahaan in la abaabulo oo la maareeyo ilaha dhaqaalaha. ===Naajeyriya=== Nigeria jamhuuriyad federaali ah ahaan waxay ku shaqaysaa saddex heer oo dawladeed: federaal (ama dhexe), dawlad-goboleedyo iyo dawlad hoose. Dastuurka dalku waxa uu dhigayaa in dawlad hoose kasta (oo ka jirta hal dabaq oo dalka oo dhan ah) iyo deegaamadeeda horumarinta iyo ismaamulka uu abuuray sharci dawladeed oo gaar ah si ay u helaan madaxda dawladaha hoose si dimoqraadi ah . Dawlad-goboleedkasta waxa ka jira wasaarad (ama xafiis) dawladda hoose iyo arrimaha madaxnimada oo u xilsaaran masuuliyadda maamulka heerkaas. Nayjeeriya waxa ay leedahay wadar ahaan 774 Dawlad Hoose (LGAs). ===Koonfur Afrika=== Koonfur Afrika waxay leedahay nidaam dawlad hoose oo laba-heer ah oo ka kooban degmooyin hoose oo ku dhaca degmooyinka degmooyinka, iyo degmooyinka waaweyn ee ka kooban labada heer ee dawladda hoose. ==Aasiya== ===Afgaanistaan=== Afgaanistaan ​​dhaqan ahaan waxa loo qaybiyay gobolo ay maamulaan gudoomiyaasha gobolada dhexe ee la soo magacaabay oo leh madax-banaani laxaad leh arrimaha gudaha. Hadda waxa jira 34 gobol. Muddadii uu midowgii Soofiyeeti iyo horumarinta iska caabintii dalka oo dhan, waxaa si isa soo taraya u soo galayay deegaannada ay gacanta ku hayaan kooxo mujaahidiin ah oo ka madax bannaan maamul kasta oo ka sarreeya; taliyayaasha maxalliga ah, xaaladaha qaarkood, waxay caddeeyeen cabbir madax-bannaanida sidoo kale hoggaanka mujaahidiinta ee Pakistan, oo dhistay nidaamyo dawladeed oo iyaga u gaar ah, ururinta dakhliga, socodsiinta tas-hiilaadka waxbarashada iyo kuwa kale, iyo xitaa ka qaybgalka gorgortanka maxalliga ah. Kooxaha mujaahidiinta ayaa xiriir la leh dhinacyada Peshawar si ay u xaqiijiyaan helista hubka ay dowladda Pakistan siisay dhinacyada si loogu qeybiyo dagaalyahanada gudaha Afqaanistaan. Taalibaan waxay samaysteen shuura (urur), oo ka kooban xubno sare oo Taalibaan ah iyo qabiilo muhiim ah oo ka soo jeeda aagga. Shuura kastaa waxay samaysatay shuruuc iyo cashuur ururin gudaha. Daalibaan waxay u dhiseen dowlad ku meel gaar ah guud ahaan Afgaanistaan, laakiin ma aysan adeegsan xukunka dhexe ee shuurada maxalliga ah. Hannaankii loo dhisay dawlad ku meel gaadh ah bishii Juun 2002 ee Loya Jirga waxa uu qaaday tallaabooyin badan oo ku lug leh dawladda hoose. Ugu horrayn, heer degmo iyo degmo, waxaa shiray golayaasha dhaqanka ee shuurada si ay u soo xulaan dadka wax dooranaya—dadka u codeeyay ergada Lowya Jirga. Degmo kasta ama degmo kasta waxay ahayd inay doorato tiro doorasho oo hore loo sii cayimay, iyadoo lagu salaynayo tirada dadkeeda. Cod-bixiyayaashu waxay dabadeed u socdaaleen xarumaha gobollada oo ay ka dhiibteen codbixin, si ay dhexdooda uga doortaan tiro yar oo ergo ah - sida ku cad tirada loo qoondeeyey degmo kasta. Ergadii ayaa markaas ka qayb galay shirkii Loya Jirga. Hogaamiye kooxeedyadii ka talin jiray gobolada kala duwan ee dalka ayaa ka taliya maxali ah. Dawladda ku meel gaadhka ahi waxay isku dayaysaa in ay ku darto maamulada dawladaha hoose iyo dawladda dhexe, laakiin waxa ka maqan daacadnimada qabqablayaasha lagama maarmaanka u ah maamulkeeda. Waxyaalo badan oo dhaqameed oo awood siyaasadeed-sida shabakadaha suufiyada, abtirsiinta boqortooyada, xoogga qabiilka, xikmad ku salaysan da'da, iyo wixii la mid ah-wali way jiraan waxayna door ku leeyihiin bulshada Afgaanistaan. Karzai waxa uu ku tiirsan yahay ilahan dhaqanka ah ee maamulka marka uu caqabad ku noqdo dagaal oogayaasha iyo hogaamiyayaasha islaamiga ah ee da'da ah. Qowmiyada qoto dheer, luqada, kooxaysiga, qabiilka, isir, iyo kala go'a gobolka ee ka jira dalka waxay abuuraan waxa loo yaqaan "Qawm" aqoonsiga, oo xoogga saaraya degaanka oo ka sarreeya qaababka sare. Qawm waxa loola jeedaa kooxda uu qofku isu haysto inuu ka tirsan yahay, hadday tahay beel, tuulo, dooxo, ama xaafad. Maamulka maxalliga ahi waxay ku tiirsan yihiin noocyadan aqoonsiga iyo daacadnimada ===Armeeniya=== Armenia waxa loo qaybiyaa kow iyo toban qaybood oo maamul . Toban ka mid ah kuwan waa gobollo, loo yaqaan marzer ( մարզեր ) ama qaabka kali ah ee marz ( մարզ ) ee Armenian . ===Asarbayjan=== Azerbaijan waxay maamul ahaan u qaybsantaa qaybaha soo socda: 67 degmo ( rayonlar ), 11 magaalo ( şəhərlər ). Ismaamulka Nakhchivan waa dhul kabaxsan , kaas oo laftiisa ka kooban: 7 degmo iyo magaalo. Rayons ayaa loo sii kala qaybiyay degmooyin. ( Bələdiyyə ). ===Bangladesh=== Bangladesh waxay u qaybsantaa sideed qaybood oo maamul, mid kastaa waxaa loogu magac daray xaruntooda qaybta: Barisal , Chittagong , Dhaka , Khulna , Rajshahi , Sylhet , Rangpur iyo Qaybta Mymensingh . Qaybaha waxaa loo qaybiyaa zila . Bangladesh waxa ku yaal 64 zila, mid walbana waxa loo sii qaybiyaa upazila ama thana . Aagga saldhig kasta oo booliis ah, marka laga reebo kuwa ku yaal aagga magaalo-madaxda, waxay u qaybsan tahay ururo dhowr ah , iyada oo urur kastaa uu ka kooban yahay tuulooyin badan. Xaafadaha magaalada, saldhigyada booliska ayaa loo kala qeybiyay xaafado, kuwaasi oo loo sii kala qeybiyay maleeshiyaad . Ma jiraan masuuliyiin si toos ah loo soo doortay oo heer gobol iyo heer degmo ah, inkasta oo guddoomiyeyaasha xaafadaha la doortay ay iyaguna ku fadhiyaan golayaasha deegaanka. Doorasho toos ah ayaa loo qabtaa urur kasta (ama waax kasta), iyadoo la dooranayo guddoomiye iyo tiro xubno ah. Sannadkii 1997-kii, xeer baarlamaan ayaa la ansixiyay in saddex kursi (12 ka mid ah) urur kasta loo qoondeeyo musharraxiinta haweenka ah. Dhaka waa caasimadda iyo magaalada ugu weyn Bangladesh. Magaalooyinka leh shirkad magaalo, oo leh doorashooyin duqa magaalada, waxaa ka mid ah Dhaka South, Dhaka North, Chittagong, Khulna, Sylhet, Rajshahi, Barisal, Rangpur, Comilla iyo Gazipur. Magaalooyinka kale ee waaweyn, kuwan iyo degmooyinka kale ee dooranaya duq magaalo iyo xildhibaano waadh walba, waxaa ka mid ah Mymensingh, Gopalganj, Jessore, Bogra, Dinajpur, Saidapur, Narayanganj, Naogaon iyo Rangamati. Labada guddoomiye degmo waxa la doortay muddo shan sano ah. ===Brunei=== Qaybaha maamulka ee Brunei waxay inta badan ka kooban yihiin daerah , mukim iyo kampung ama kampong . Waxay u habaysan yihiin si heersare ah, iyadoo daerah ay tahay heerka koowaad iyo kampong heerka saddexaad. Dhammaan qaybaha maamulku waxay si toos ah u hoos imanayaan maamulka dawladda iyada oo loo marayo Wasaaradda Arrimaha Gudaha. Brunei waxaa ku yaal afar degmo: Brunei-Muara , Belait , Tutong iyo Temburong . Heerarka maamul ee mukiim ayaa ka hooseeya degmada. Waqtigan xaadirka ah, waxaa jira 38 mukims, oo 17 ku yaal Brunei-Muara, 8 Tutong, 8 Belait iyo 5 gudaha degmada Temburong. Mukim waxaa madax u ah penghulu. Tuulo (Malay: kampung ama kampong) waa heerka maamulka ugu hooseeya ee Brunei waxaana madax u ah ketua kampong ama madaxa tuulada. Dadkeedu way kala duwan yihiin dhawr boqol ilaa tobanaan kun. ===Kolombiya=== ===Shiinaha=== ===Georgia=== Qayb-hoosaadka Georgia waa jamhuuriyado iskeed u madaxbannaan ( Joorjiya : ავტონომიური რესპუბლიკა , avotonomiuri respublika ა , avotonomiuri respublikaა mkhare ), iyo degmooyinka (მუნიციპალიტეტი, munits'ipaliteti ). ===Hindiya=== Dawlada hoose waa heerka saddexaad ee dawlada Hindiya , ka dib Dawlada Midnimada iyo Dawlad Goboleedka . Hay'adaha maxalliga ah (degmooyinka) waxay u yihiin maamulka magaalooyinka iyo machadyada panchayati raj (panchayats) ee maamulka miyiga. Hay'adaha Maxalliga ah ee Magaalada (ULBs): waa Hay'ad Degmo , Golaha Degmada (degmo) ​​iyo Panchayat Town (Golaha deegaanka la ogeysiiyay). The Panchayati Raj Institutions (PRIs), oo loo yaqaan " Panchayats " waa nidaam saddex heer ah oo is-xukunka maxalliga ah ee meelaha miyiga ah ee Hindiya: Degmada Panchayat ( heerka degmada ), Block Panchayat ( heerka block ) iyo Village Panchayat ( heerka tuulada ). ===indunuusiya=== ===Iiran=== ===Ciraaq=== ===Israa'iil=== Wasaaradda Arrimaha Gudaha ee Israa'iil waxay aqoonsan tahay afar nooc oo dawladda hoose ah ee Israa'iil: Magaalooyinka : 71 degmo oo hal heer ah, oo ay ku nool yihiin in ka badan 20,000 oo qof. Golayaasha deegaanka : 141 degmo ama miyi oo heer-sare ah, oo ay ku nool yihiin inta u dhaxaysa 2,000 iyo 20,000. Golayaasha Gobolada : 54 degmo oo laba heer ah kuwaas oo maamula bulshooyin badan oo miyi ah oo ku yaala agagaarka juqraafiga. Tirada dadka degan bulshooyinka gaarka ahi kama badna 2000. Ma jiraan xad cad oo ku saabsan tirada dadka iyo dhulka ee golayaasha gobolka Israel. Golaha warshadaha : Laba degmo oo hal-heer ah oo maamula goobaha warshadaha waaweyn iyo kuwa adag ee ka baxsan magaalooyinka. Goleyaasha warshadaha maxalliga ah waa Tefen oo ku taal Galili Sare (waqooyiga Karmiel ) iyo Ramat Hovav ee Negev (koonfurta Beer Sheva ). ===Japan=== Tan iyo soo celinta Meiji , Japan waxay lahayd nidaam dawlad hoose oo ku salaysan maamul goboleedyada . Dawladda qaranku waxay maamushaa inta badan dalka. Dawladaha hoose waxay ahaayeen tuulooyin taariikhi ah. Hadda isku darka ayaa caadi u ah maamulka kharashka ku baxaya. Waxaa jira 47 maamul goboleed . Waxay leeyihiin laba mas'uuliyadood oo waaweyn. Midi waa dhexdhexaadinta dawladaha hoose iyo qaranka. Midda kale waa maamulka deegaanka oo dhan. ===Kazakhstan=== ===Kuuriya=== ===Malaysiya=== Dawlada hoose waa heerka ugu hooseeya ee nidaamka dawladeed ee Malaysia -ka dib federaalka iyo gobolka. Xildhibaanada laguma soo dooran doorashada heer deegaan ee la baabi'iyay 1976-kii, balse waxaa soo magacaabay dowlad goboleedyada . [ 19 ] Waxa ay awood u leedahay in ay ururiso cashuuraha (qaabka qiimaynta cashuurta), in ay samayso shuruuc iyo xeerar (qaab xeer hoosaad ah) oo ay siiso shatiyo iyo ogolaansho ganacsi kasta oo ka jira aagga ay ka arrimiso, waxa u dheer bixinta adeegyada aasaasiga ah, ururinta iyo maaraynta qashinka iyo qashinka iyo sidoo kale qorshaynta iyo horumarinta degaanka hoos yimaada. ===Myanmar=== ===Nepal=== Gaunpalika (Golaha Miyiga) iyo Nagarpalika (Golaha degmada) waa qaybaha heerka deegaanka ee Nepal . Kaas oo ay ka taliso heerka saddexaad ee dowladnimada ka dib dowladda federaalka iyo tan gobolka. Dalka Nepal waxaa ka jira wadarta 753 dowladood oo heer degmo ah (oo ay ku jiraan 6 magaalo-madaxeedyada , 11 magaalo-hoosaadyo , 276 degmo iyo 460 Gaunpalikas ). Waxaana jira wadar ahaan 6,743 waaxood oo laga sameeyay 753 heerar maxalli ah. Dawladan hoose waxa maamula hogaamiyayaasha deegaanka, Duqa magaalada ayaa ah masuulka ugu sareeya dawlad hoose oo 5 (shantii) sanaba mar ay soo doortaan dadwaynaha deegaanka. ===Pakistan=== Dawlada hoose waa heerka saddexaad ee dawlada Pakistan , ka dib Dawlada Dhexe iyo Dawlada Dhexe. Waxaa jira saddex nooc oo ah unug maamul oo ka tirsan dawladda hoose ee Pakistan, kuwaas oo kala ah Maamullada Dawladaha Degmooyinka , Maamulada Degmooyinka iyo Maamulada Golaha Ururka Waxa Pakistan ka jira in ka badan shan kun oo dawlado hoose ah. Laga soo bilaabo 2001, kuwan waxaa hogaaminayay golayaasha deegaanka ee si dimoqraadi ah loo soo doortay, mid walbana waxaa madax u ah Nazim (ereyga macnihiisu waa "kormeer" Urdu, laakiin mararka qaarkood waxaa loo tarjumay Duqa Magaalada). Degmooyinka qaar, oo ay ku jiraan aagagga waaweyn ee magaalo-madaxda, waxaa loo yaqaan Degmooyinka Magaalada. Degmada Magaaladu waxa ay ka koobnaan kartaa xaafado lagu magacaabo Degmooyinka iyo Golaha Ururka. Doorashada golaha waxa la qabtaa afartii sanaba mar. Dawladaha Degmooyinka waxa kale oo ka mid ah Sarkaalka Isku xidhka Degmada (DCO), kaas oo ah shaqaale dawladeed oo masuul ka ah dhammaan waaxyaha la kala diray. Hadda, Awoodaha Nazim sidoo kale waxaa haya DCO. ===Maamulka Falastiin=== Dawlada hoose ee Maamulka Qaranka Falastiin - meelaha ay gacanta ku hayaan waxay u qaybsan yihiin saddex kooxood oo waaweyn: Golayaasha degmada, golaha tuulada iyo guddiyada horumarinta deegaanka. Degmada (Maamulka Falastiin) : Waxay kuxirantahay baaxadda deegaanka. Degaanada u adeega sida xarumaha maamul goboleedyada iyo dadka ka badan 15,000 waxay leeyihiin goleyaal ka kooban 15 xubnood. Deegaannada ay ku nool yihiin in ka badan 15,000 oo qof ayaa leh 13 xubnood oo goleyaal ah iyo degaanno ay ku nool yihiin inta u dhaxaysa 4,000 iyo 15,000 waxay leeyihiin goleyaal 9 xubnood ah. Golaha Tuulada (Maamulka Falastiin) : Deegaannada ay ku nool yihiin inta u dhaxaysa 800 iyo 1,500 waxay leeyihiin goleyaal ka kooban 3 xubnood halka kuwa u dhexeeya 1,500 iyo −4,000 degane ay leeyihiin 7 xubnood. ===Filibiin=== Xeerka Dawlada Hoose ee 1991 wuxuu bixiyaa saddexda heer ee Unugyada Dawlada Hoose ama LGUs ee Filibiin : (1) gobolka (2) magaalada iyo degmada , iyo (3) barangay . Dalku waxa uu ahaanayaa dawlad midaysan, waxaanay dawladda qaranku sii wadaa inay saamayn xooggan ku yeelato qaybaha dawladda hoose. Gobol waxaa hogaaminaya gudoomiye oo uu weheliyo Sangguniang Panlalawigan (Golaha Gobolka) oo ka kooban xubnaha guddiga. Duqa magaalada ayaa hogaamiya magaalo ama degmo halka Sangguniang Panlungsod (Golaha Magaalada) iyo Sangguniang Bayan (Golaha Degmada) ay ka kooban yihiin laamaha sharci dejinta ee magaalada iyo degmada, siday u kala horreeyaan. Barangay waxaa madax u ah Kabtanka Barangay iyo Golaha Barangay . Barangays waxaa loo sii kala qaybin karaa duruus iyo degaan laakiin hoggaankoodu waa mid aan la dooran. Dastuurkii Filibiin ee 1987 wuxuu sidoo kale dhigayaa jiritaanka gobollo is-maamul. Ismaamulka Bangsamoro ee Muslim Mindanao ( BARMM) waa ismaamulka kali ah ee Filibiin. Waxaa jiray isku day lagu doonayay in laga sameeyo gobolka Cordillera , laakiin taasi waa ay ku guuldareysatay taas bedelkeedana waxaa la aasaasay Gobolka Maamulka Cordillera (CAR). Dawladaha hoose waxay leeyihiin awood xaddidan oo canshuureed. Inta badan dhaqaalahoodu waxay ka yimaadaan dawladda qaranka iyada oo loo sii marayo qoondaynta dakhliga gudaha ===Sucuudiga=== Boqortooyada Sacuudi Carabiya waxaa ka jira saddex heer oo dowlad hoose ah : golaha deegaanka, dowladda hoose iyo degmada. Golaha magaaladu waa heerka ugu sarreeya ee dawladda hoose. Golayaasha degmadu waxay soo bilowdeen 2005 waana heerka labaad ee dawlada hoose. Degmadu waa heerka sadexaad ee dawlada hoose. Waxaa jira 178 degmo oo boqortooyada oo dhan ah. Kii ugu horreeyay wuxuu ka bilaabmay Jeddah xilligii Cusmaaniyiinta. Degmo kasta waxaa maamula duqa magaalada. Isku soo wada duuboo, degmooyinka boqortooyadu waxay ka kooban yihiin Wasaaradda Degmada iyo Arrimaha Miyiga (MoMRA). ===Sri Lanka=== ===Suuriya=== ===Taywaan=== [[File:Taipei_City_Hall_front_view_20050110.jpg|thumb|Maamulka Magaalada Taipei]] Dawladda Jamhuuriyadda Shiinaha ee Taiwan waxay ka kooban tahay dawladaha hoose ee gaarka ah , dawladaha hoose ee gobollada iyo dawladaha hoose ee dawladaha hoose. Waxa kale oo ay leeyihiin goleyaal mid kasta oo ka mid ah saddexdaas dawladood ee hoose. ===Tajikistan=== ===Thailand=== ===Turkiga=== Turkigu waxa uu leeyahay laba heer oo dawlad hoose ah; gobollada (Turki: iller) iyo degmooyinka (Turki: ilçeler). Dhulka Turkiga wuxuu u qaybsan yahay 81 gobol arrimo maamul awgeed. Gobolladu waxay u habaysan yihiin 7 gobol si loo tira koobo; si kastaba ha ahaatee, ma matalaan qaab-dhismeedka maamulka. Gobol kasta wuxuu u qaybsan yahay degmooyin, wadar ahaan 957 degmo. ===Imaaraadka Carabta=== ===Uzbekistan=== ===Vietnam=== Vietnam waxay leedahay 3 heerar oo dawlad hoose ah: Heerka koowaad: degmooyinka (thành phố) iyo gobollada (tỉnh) Heerka labaad: magaalooyinka gobolka (thành phố), heer degmo (thì xã) iyo degmooyinka miyiga (huyện) Heerka saddexaad: waaxyaha (phường), magaalooyinka (thí trấn) iyo communes (xã) Heer kastaa wuxuu leeyahay Guddi Dadweyne (fuliye - ilaa heer saddexaad), Gole Shacab ( sharci-dejin - ilaa heer saddexaad) iyo Maxkamadda Dadweynaha (garsoor - ilaa heerka labaad). ===Yemen=== ==Yurub== ===Albania=== Tan iyo markii ay ku dhawaaqday madax-bannaanida Boqortooyada Cusmaaniyiinta ee 1912, Albania waxay dib u habeyn ku samaysay qaybaheeda gudaha 21 jeer. Kahor dhaqangelinta Dastuurkii 1998 , qaybta hoose waxay ahayd ilaa 36 degmo ( Albanian : rrethe ), kuwaas oo tiradooda, cabbirkooda, iyo muhiimadooda ay kala duwanaayeen waqti ka dib. Ka dib markii la baabi'iyey sannadkii 2000, gobollada waxay u qaybsameen degmooyin ( bashki ) iyo miyiga ( komuna ) ilaa doorashadii 2015 , oo lagu beddelay nidaamka hadda jira. Hadda, Albania waxay leedahay 3-4 heerar oo dawlad hoose ah: 12 degmo ( qarqet ), mararka qaarkood loo yaqaanno maamullada ( prefekturë ) ama qaybaha maamulka 61 degmo ( bashki ) 373 unug maamul ( Albanian : njësi maamulka ), mararka qaarkood loo yaqaan communes ( komuna ), kuwaas oo sidoo kale kormeera ilaa 3,000 tuulo ( fshatra ) Maamulayaasha maamula gobol walba waxaa soo magacaabaya dowladda dhexe , laakiin maayarada degmooyinka iyo golayaasha dowladda hoose waxaa lagu soo doortaa si dimoqraadi ah . ===Andorra=== Andorra waxaa sameeyay todoba kaniisadood (parròquies, kali - parròquia); Andorra la Vella , Canillo , Encamp , La Massana , Escaldes-Engordany , Ordino , Sant Julià de Lòria . Kaniisadaha qaarkood waxay leeyihiin qayb-hoosaad kale oo dhuleed. Ordino, La Massana iyo Sant Julià de Lòria waxa loo qaybiyaa afar qaybood (quarter), halka Canillo loo qaybiyay 10 veïnat (xaafado). Kuwa inta badan waxay ku beegan yihiin tuulooyinka, kuwaas oo laga helo dhammaan kaniisadaha. Kaniisad kastaa waxay leedahay duq magaalo oo la doortay kaas oo ah madaxa magacaaban ee dawlada hoose ee loo yaqaan comú ee Catalan. ===Belarus=== Heerka sare ee maamulka, Belarus waxaa loo qaybiyaa lix gobol iyo magaalada Minsk , taas oo leh maqaam gaar ah oo ah caasimadda Belarus. Minsk sidoo kale waa caasimadda gobolka Minsk . Heerka labaad, gobolladu waxay u qaybsan yihiin raajo ("degmo"). ===Bulgaariya=== Laga soo bilaabo 1880-meeyadii, tirada unugyada maamulka dhulalka ee Bulgaria way kala duwanaayeen todobo ilaa 26. Intii u dhaxaysay 1987 iyo 1999 qaab dhismeedka maamulku wuxuu ka koobnaa sagaal gobol ( oblasti , oblast kali ah ). Waxaa la qaatay qaab-dhismeed cusub oo maamul oo barbar socday baahinta nidaamka dhaqaalaha. Waxa ku jira 27 gobol iyo gobol magaalo-madaxda ah (Sofia-Grad). Dhammaan degaanadu waxay ka soo qaataan magacyadooda magaalo madaxdooda. Gobolladu waxay u qaybsamaan 264 degmo . Degmooyinka waxa maamula badhasaabyo, kuwaas oo la soo doorto muddo afar sano ah, iyo golayaasha degmooyinka ee sida tooska ah loo soo doortay. Bulgaariya waa dawlad dhexe oo heersare ah , halkaas oo Golaha Wasiirradu si toos ah u magacaabaan guddoomiyeyaasha gobollada iyo dhammaan gobollada iyo degmooyinka ayaa si weyn ugu tiirsan maalgelinta. ===Croatia=== Croatia waxay u qaybsantaa 20 degmo iyo magaalada caasimadda ah ee Zagreb , tan dambe waxay haysataa awoodda iyo heerka sharci ee degmo iyo magaalo isku mar. Goboladu waxay u qaybsamaan 127 magaalo iyo 429 degmo . ===Jamhuuriyada Czech=== Heerka ugu sarreeya ee dawladda hoose ee Jamhuuriyadda Czech waa saddex iyo toban gobol (Czech: kraje , keli kraj ) iyo magaalada caasimadda ah ee Prague . Gobol kastaa wuxuu leeyahay Golaha Deegaanka ee la doortay ( krajské zastupitelstvo ) iyo hejtman (badanaa loo tarjumay hetman ama gudoomiye ). Prague, awoodooda waxaa fuliya golaha magaalada iyo duqa magaalada. Gobolladu waxay u qaybsan yihiin lix iyo toddobaatan degmo ( okresy , okres kali ah ) oo ay ku jiraan saddex "magaalo sharci ah" (aan lahayn Prague, oo lahaa maqaam gaar ah). Degmooyinku waxay 1999 ku lumiyeen muhiimaddoodii dib u habaynta maamulka; waxa ay sii ahaanayaan qaybo ka mid ah dhulka iyo kuraasida waaxyaha kala duwan ee maamulka dawladda. Dib-u-habayn dheeri ah oo la sameeyay ilaa Janaayo 2003 ayaa la abuuray 204 Degmo oo leh karti Dheeraad ah (obce s rozšířenou působností); sidoo kale oce III. stupně – degmooyinka heerka saddexaad, si aan rasmi ahayn sidoo kale loogu yeero "degmooyinka yaryar" (Czech: 'malé okresy') oo la wareegay inta badan maamulka maamulkii hore ee degmada. Qaar ka mid ah kuwan ayaa loo sii kala qaybiyay Degmooyinka leh Maamulka Deegaanka ee loo xilsaaray (obce s pověřeným obecním úřadem, oo loo soo gaabiyo pověřená obec, pl. pověřené oce; "degmooyinka heerka labaad"). Sannadkii 2007-dii xuduudaha degmooyinka ayaa wax yar la hagaajiyay, 119 degmo ayaa hadda ku sugan degmooyin kala duwan. ===Denmark=== Ujeedooyinka dawladaha hoose, Danmark waxay u qaybsantaa shan gobol ( Danish : regioner ), iyada oo meesha ugu muhiimsan ee mas'uuliyadda ay tahay adeegga caafimaadka dadweynaha. Waxay kaloo mas'uul ka yihiin siyaasadaha shaqada, halka gobollada qaarkood ay mas'uul ka yihiin gaadiidka dadweynaha. Gobolladu dhaqaale ahaan uma madaxbannaana sababtoo ah waxay si buuxda ugu tiirsan yihiin maalgelinta dawladda dhexe (qiyaastii 70%) iyo maalgelinta ka timaadda dawladaha hoose (qiyaastii 30%). Gobollada waxaa hogaaminaya golayaal si toos ah loo soo doortay ( Regionsråd ) oo ka kooban 41 xubnood midkiiba. Gobolladu waxay u sii qaybsan yihiin 98 degmo ( kommuner ). Doorashada degmooyinka waxaa la qabtaa talaadada saddexaad ee bisha Noofambar afartii sanaba mar. ===Estonia=== [[File:Viljandi_vanalinna_muinsuskaitseala,_raekoda_ja_vana_veetorn..JPG|thumb|Hoolka magaalada ee Viljandi]] Estonia waxa ay u qaybsantaa 79 degmo ( omavalitsus ), degmo kastaa waa unug ismaamuleed oo leh wakiiladeeda iyo hay'adaha fulinta. Intaa waxaa dheer, waddanku wuxuu kaloo u qaybsan yahay shan iyo toban degmo ( Istooniyaan : maakonnad ), mid kasta oo ka mid ah waxaa loo isticmaali jiray inuu hoggaamiyo guddoomiyaha gobolka ( maavanem ), kaasoo matalaya dawladda qaranka ee heer gobol. Tani inkasta oo la beddelay 2017 dib u habaynta maamulka . ===Finland=== [[File:Kaupungintalo,_City_Hall,_Vammala,_Sastamala_(1).jpg|thumb|Sastamala Town Hall ee Vammala , Sastamala , Finland]] ===Faransiiska=== Marka loo eego dastuurkeeda 1958, Faransiisku wuxuu leeyahay 3 heerar oo dawlad hoose ah: 13 Gobol (oo ay ku jiraan Corsica ) iyo 5 Régions d'outre-mer ( Réunion , Martinique , Mayotte , Guadeloupe iyo French Guiana ). Corsica looma tixraaco "region" laakiin si fudud looguma yeero "collectivité territoriale", taas oo macnaheedu yahay kaliya "aagga dawladda hoose". 96 départements iyo 5 départements d'outre-mer (Réunion, Guadeloupe, Martinique, Mayotte iyo French Guiana). Paris waa isku-xidhnaan iyo qayb-qaybeed labadaba. Waxaa jira 36,679 degmo (Faransiiska: Communes ). Si kastaba ha ahaatee, marka lagu daro qodobbada dastuuriga ah ee 1958, hadda waxaa jira waxyaabo gaar ah: Beeluhu hadda waa heer dawladeed oo ka dhexeeya degmooyinka iyo waaxyaha. Waxaa jira 2 "pays d'outre-mer": French Polynesia iyo New Caledonia . Erayga "pays d'outre-mer" waa ku habboon yahay sida loogu fahmi karo Faransiiska labadaba "waddanka dibadda" iyo "degmada dibadda / aagga dhaqameed" (sida uu caddeeyey Pays de la Loire oo ah guri guri, ma aha guri "dal"). French Polynesia waxay u shaqeysaa sidii ismaamul madax banaan , halka New Caledonia ay leedahay sui generis heerka dawlada hoose oo leh machadyo gaar ah iyo xitaa madax-banaani dheeraad ah. ===Jarmalka=== ===Giriiga=== Laga soo bilaabo 1 Janaayo 2011, Giriiggu wuxuu ka kooban yahay saddex iyo toban gobol oo loo qaybiyay wadar ahaan 325 degmo iyo bulshooyin . Goboladu waxay leeyihiin gudoomiyeyaal ay soo doorteen iyo goleyaal gobol, si kastaba ha ahaatee waxaa jira todobo maamul oo maamul daadejin ah, kuwaas oo ka kooban hal gobol ilaa saddex gobol oo hoos yimaada xoghaye guud oo ay dowladdu magacawdo. Waxa kale oo jira hal aag iskeed u madaxbannaan , Buur Athos . ===Hungary=== Dawlada hoose, Hungary waxay u qaybsantaa 19 degmo . Intaa waxaa dheer, caasimadda ( főváros ), Budapest iyo 25ka Magaalo ee leh xuquuqda gobolka ( megyei jogú városok ) waxay ka madax banaan yihiin dawlad goboleed kasta. Laakin dhamaan caasimadaha goboladu waa magaalooyin leh xuquuqaha gobolka, marka laga reebo degmada Pest oo Budapest ay tahay caasimada gobolka. Maamulada hoose ee magaalooyinkan ayaa kordhiyey awoodaha, laakiin waxay ka tirsan yihiin dhulka gobolka ay ka tirsan yihiin halkii ay ka ahaan lahaayeen qaybo dhuleed madax banaan. Degmooyinku waxay u sii kala qaybsan yihiin 198 degmo ( járások ), Budapest waa 23 degmo ( kerületek ). ===Iceland=== Dawladaha hoose ee Iceland waa aagag maamul maxalli ah oo ku yaala Iceland kuwaas oo bixiya adeegyo badan oo ay siiyaan dadkooda sida xanaanada , dugsiyada hoose , maareynta qashinka , adeega bulshada , guryaha dadweynaha , gaadiidka dadweynaha , adeegyada waayeelka iyo dadka naafada ah . Waxay kaloo maamulaan aagagga waxayna si iskood ah u qabsan karaan hawlo dheeraad ah haddii ay miisaaniyad u hayaan. Madax banaanida degmooyinka ee arrimahooda waxaa dammaanad qaaday dastuurka Iceland . Degmooyinka waxaa maamula golayaasha degmooyinka oo si toos ah loo soo doorto afartii sanaba mar. Tirada golayaashani waxay ku kala duwan yihiin shan xubnood oo ka tirsan degmooyinka ugu yar ilaa shan iyo toban xubnood oo ka mid ah kuwa ugu weyn. Inta badan degmooyinka marka laga reebo kuwa aadka u yaryar waxay qortaan maamule fulineed oo laga yaabo inuu xubin ka yahay golaha degmada ama uusan noqon karin. Maamulayaashan waxaa badanaa loogu yeeraa badhasaab ( bæjarstjóri / borgarstjóri ) ee degmooyinka inta badan ka jira laakiin "maamulaha bulshada" ( sveitarstjóri ) ee miyiga ama degmooyinka isku dhafan. ===Ireland=== Dawlada hoose ee jamhuuriyada Ireland waxa dejiya sharciga dib u habaynta dawlada hoose ee 2014 . Waxoogaa ka reeban, dawlada hoose waa laba heer. Heerarka ugu hooseeya waa golayaasha degmada, magaalo-madaxda ama degmooyinka, kuwaas oo la soo doorto xilliga doorashada deegaanka. Xildhibaanadan ka socda gobolka ay khusayso ayaa markaa si wada jir ah u dhisa golaha, oo lagu magacaabo golayaasha deegaanka ama degmooyinka iyo degmooyinka. Tusaale ahaan, 4-ta degmo ee degmada Westmeath mid kastaa waxay doorataa golayaal u gaar ah, kuwaas oo si wadajir ah u sameeya Golaha Deegaanka Westmeath . Shaqooyin badan waxaa qabta Madaxa fulinta, oo uu magacaabo Wasiirka Dawladaha Hoose. Waxa ka reeban kuwa sare waa degmada Dublin iyo magaalooyinka Cork iyo Galway, labada gole ee dambe ayaa si toos ah loo soo doortay iyada oo aan lahayn gole hoose. Degmada Dublin waxa ay ka kooban tahay afar maamul oo maxalli ah, mid walbana si toos ah loo soo doorto. Waxa jira kow iyo soddon maamul oo maxalli ah. Ilaha ugu muhiimsan ee maalgelinta dawladda hoose ee Ireland waa hantida maxalli ah iyo dakhliga cashuurta baabuurta, lacagaha laga helo Khasnadaha, kharashyada alaabta iyo adeegyada, iyo deeqaha gobolka. ===Talyaaniga=== Dastuurka Talyaanigu wuxuu qeexayaa saddex heer oo dawlad hoose ah: Gobollada : waxaa markii ugu horreysay loo aqoonsaday dhalashada jamhuuriyadda talyaaniga ee 1948. Tirada 20, waxay heleen shahaado weyn oo madaxbannaan ka dib markii dib-u-habeyn dastuuri ah lagu sameeyay 2001. Intaa waxaa dheer, 5 iyaga ka mid ah (oo kala ah Valle d'Aosta, Friuli-Venezia Giulia, Trentino-Alto Adige) waxay leeyihiin awood gaar ah oo ka badan Sardinia. 15 kale. Gobollada : waxay ahaayeen hay'adaha maxaliga ah ee kaliya ee shaqeynaya intii lagu jiray Boqortooyada Talyaaniga (laga soo bilaabo midowgii Talyaaniga 1861 ilaa dhalashada Jamhuuriyadda 1948). Sidaa darteed, waxay u adeegi jireen hawlo badan, laakiin kuwan waa la dhimay markii ay gobolladu si aad ah u nuugaan kartidooda. Maalmahan waxay tiradoodu dhan tahay 107 waxayna inta badan daryeelaan waddooyinka, dhismayaasha dugsiyada, iyo aagaynta deegaanka iyo qorsheynta. Ugu dambeyntii, laga bilaabo 2015 wixii ka dambeeyay, 14 gobol ayaa si rasmi ah u noqday magaalooyin waaweyn . Communes : Duqa magaalada iyo shaqaalaha, daryeelaya baahida hal magaalo ama tuulo iyo magaalooyinka yaryar ama tuulooyinka deriska ah. Magaalooyinka waaweyn sidoo kale waxay leeyihiin heer dawlad hoose oo dheeri ah oo lagu magacaabo Circoscrizione di Decentramento Comunale ama, magaalooyinka qaarkood (tusaale Rome) Municipio . ===Latfiya=== Latvia waa dawlad midaysan, oo hadda u qaybsan 110 degmo ( Latvia : novadi ) iyo 9 magaalo oo jamhuuri ah ( Latvia : republikas pilsētas ) oo leh gole iyaga u gaar ah. ===Liechtenstein=== Liechtenstein waxay u qaybsantaa kow iyo toban degmo ( Gemeinden - Gemeinde kali ah ), oo ka kooban hal magaalo oo keliya. ===Lithuania=== Lithuania waxay leedahay saddex qaybood oo dawlad hoose ah: waddanku wuxuu u qaybsan yahay 10 degmo ( Lithuania : kali - apskritis , jamac - apskritys ) kuwaas oo loo sii kala qaybiyay 60 degmo kali ah – seniūnija , jamac – seniūnijos ). Degmooyinka waxaa xukuma gudoomiyaasha gobolada (Lithuanian: apskrities viršininkas ) oo ay magacawdo dawlada dhexe, waxayna si hufan u kormeeraan labada heer ee hoose ee dawlada hoose. Degmooyinku waa qaybta maamulka ee ugu muhiimsan dawladda hoose. Degmo kastaa waxay leedahay dawlad iyo gole u gaar ah, iyadoo doorashooyinku dhacaan afartii sanaba mar. Maayarka oo ah xubin golaha deegaanka ah, waxa si toos ah u dooranaya dadka deegaanka oo cod aqlabiyad ah ku dooranaya. Goluhu wuxuu magacaabayaa odayaal maamula odayaasha. Odayaasha, oo tiradoodu kor u dhaafeyso 500, waa cutubyada ugu yar ee dawladda hoose. Waxay bixiyaan adeegyo dadweyne sida diiwaangelinta dhalashada iyo dhimashada iyo aqoonsiga shakhsiyaadka ama qoysaska u baahan daryeelka. ===Malta=== Malta waa dawlad magaalo midaysan oo u qaybsan 68 degmo ( golayaasha deegaanka ), sida uu qabo dastuurka Malta. ===Nederlaan=== Nederlaan waxay leedahay saddex heer oo dawlad hoose ah: qaran, gobol, degmo iyo guddiga biyaha. Nederlaan waxay u qaybsantaa laba iyo toban gobol ( gobol , pl. gobolo ). Waxay sameeyaan heerka maamulka ee u dhexeeya dawladda dhexe iyo dawladaha hoose. Gobol kasta waxaa maamula gole gobol, Dawlad-goboleedka ( Provincile Staten , abbr. to PS ). Xubnaheeda waxaa la doortaa afartii sanaba mar. Maareynta maalinlaha ah ee gobolku wuxuu ku jiraa gacanta fulinta gobolka, Dawladaha loo qoondeeyay ( Gedeputeerde Staten , abbr. ilaa GS ). Xubnaha fulinta waxaa dooranaya golaha gobolka. Baaxadda fulinta way kala duwan tahay gobol ilaa gobol kale. Flevoland , oo ah kan ugu yar gobollada Nederland, waxay ku leedahay afar xubnood, halka inta badan gobollada kale ay leeyihiin lix ama toddoba. Kulamada fulinta gobolka waxaa guddoominaya Guddoomiyaha Boqorka ( Commissaris van de Koning(in) , abbr. to CvdK ). Guddoomiyaha Boqorka ma doortaan dadka deggan gobolka, laakiin waxaa soo magacaabaya Boqorka (Boqorka iyo wasiirrada dawladda). Ballanta waa lix sano waxaana lagu kordhin karaa xilli labaad. Guddoomiyaha Boqorka waxa eryi kara oo keliya Boqortooyada. Guddoomiyeyaasha King ayaa qayb muhiim ah ka qaata magacaabista maayarrada degmooyinka. Marka boos banaanaado, Guddoomiyaha Boqorku wuxuu marka hore weydiiyaa golaha deegaanka si ay u arkaan qofka bedeli doona, ka dibna warqad u qoraya Wasiirka Arrimaha Gudaha isaga oo u soo jeedinaya musharax. Degmooyinku ( gemeente , pl. gemeenten ) waxay sameeyaan heerka ugu hooseeya ee dawladnimada Nederland, ka dib dawladda dhexe iyo gobollada. Waxaa jira 415 ka mid ah (1 Janaayo 2012). Maamulka degmada ( gemeenteraad ) waa maamulka ugu sarreeya degmada. Xubnaheeda waxaa la doortaa afartii sanaba mar. Doorka golaha degmadu wuxuu la mid yahay kan guddiga urur ama hay'ad. Shaqadeeda ugu weyn waa inay go'aan ka gaarto siyaasadaha ballaaran ee degmada iyo inay kormeerto dhaqangelintooda. Maamulka maalinlaha ah ee degmada wuxuu ku jiraa gacanta maamulka sare ee degmada ( college van burgemeester en wethouders , abbr. to (college van) B&W , oo ka kooban duqa ( burgemeester ) iyo aldermen ( wethouder , pl. wethouders ). Fulintu waxay fulisaa sharci qaran oo ku saabsan arrimaha ay ka midka yihiin kaalmada bulshada, faa'iidooyinka shaqo la'aanta iyo maareynta deegaanka. Waxa kale oo ay masuul ka tahay arrimaha maaliyadda ee degmada iyo siyaasaddeeda shaqaalaha. Aldermen waxaa magacaabaya golaha. Xildhibaanada waxaa loo dooran karaa inay u dhaqmaan sidii aldermen. Markay sidaas tahay, waxay ku waayi doonaan kuraastooda golaha, boosaskoodana waxaa qaata wakiillo kale oo ay isku xisbi yihiin. Waxaa kaloo la magacaabi karaa xubno aan golaha ka tirsanayn. Si ka duwan xildhibaanada golaha deegaanka iyo odayaasha deegaanka, badhasaabyada lama soo doorto (xataa si dadban maaha), laakiin waxa magacaabaya Boqortooyada. Badhasaabada ayaa gudoomiye u ah labada gole ee dawlada hoose iyo fulinta. Waxay leeyihiin tiro awoodo sharci ah iyo masuuliyad iyaga u gaar ah. Waxay mas'uul ka yihiin ilaalinta nidaamka iyo nabadgelyada guud ee degmada waxayna si joogto ah u maamulaan xiriirka dadweynaha ee degmada. Markay tahay magacaabista Crown, badhasaabyadu waxay sidoo kale leeyihiin xoogaa masuuliyad ah inay kormeeraan shaqada degmada, siyaasaddeeda iyo xidhiidhka ay la leedahay hay'adaha kale ee dawladda. In kasta oo ay waajib ku tahay fulinta go’aamadii ka soo baxay golaha deegaanka iyo fulinta, haddana waxa ay u soo jeedin karaan wasiirka arrimaha guduhu in uu laalo go’aan kasta oo ay u arkaan in uu ka hor imanayo sharciga ama danta guud. Maayarrada si aan kala go' lahayn ayaa loo magacaabayaa muddo lix sano ah. Waxa shaqada ka eryi kara oo keliya Boqortooyada ee ma eryi karaan golaha degmada. Boodhadhka biyaha ( waterschap iyo hoogheemraadschap , pl. waterschappen iyo hoogheemraadschappen ) waxay ka mid yihiin masuuliyiinta dawladda ee Nederlaan. Waxay dhab ahaantii aasaas u yihiin dhammaan nidaamka Nederland ee dawladda hoose; Waagii hore waxay gabeen masuuliyadda maaraynta biyaha ee dadka deggan deegaankooda. Polders tani waxay inta badan ku lug leedahay nidaaminta heerka biyaha. Mar walba danta guud ayay ku jirtay in biyaha layska ilaaliyo, dadka deegaanka polder-na waxa ay mar walba ahayd in ay wada shaqeeyaan. Taasi waa ta keentay in la sameeyo looxyada biyaha. Qaab dhismeedka guddiyada biyuhu way kala duwan yihiin, laakiin dhammaantood waxay leeyihiin maamul guud iyo guddi fulineed ( college van dijkgraaf en heemraden ) oo ka kooban guddoomiye ( dijkgraaf ) iyo xubno kale ( (hoog) heemraad , pl. (hoog) heemraden ). Guddoomiyaha ayaa sidoo kale guddoominaya guddiga guud ee maamulka. Hay'addani waxay ka kooban tahay dad matalaya qaybaha kala duwan ee daneeyayaasha: mulkiilayaasha dhulka, kiraystayaasha, mulkiilayaasha dhismayaasha, shirkadaha iyo, tan iyo dhawaan, dhammaan dadka deggan sidoo kale. Muhiimadda iyo tabarucaadka maaliyadeed ayaa go'aamiya inta wakiil ee qayb kasta ay u igman karto. Daneeyayaasha qaarkood (sida ururada deegaanka) ayaa la siin karaa awooda magacaabista xubnaha. Maamulka guud ayaa iska dhex dooranaya guddiga fulinta. Dawladdu waxay soo magacawdaa guddoomiyaha muddo lix sano ah. Golaha guud ee maamulka waxaa la doortaa muddo afar sano ah. Waagii hore golaha maamulka waxa loo dooran jiray shaqsi laakiin laga bilaabo 2009 waxa loo dooran doonaa wakiilo xisbi. ===Norway=== Noorway waxay lahayd 357 degmo oo kala duwan 2024, mid walba waxaa maamula gole degmo oo la soo doortay. Waxa loo qaybiyey 15 gobol (fylker), mid walba waxaa maamula gole deegaan oo la soo doortay. Degmo kastaa waxa uu leeyahay guddoomiye ay soo magacowdo dawladda dhexe, kaas oo u xilsaaran hubinta sharci ahaanta maamulkooda. Waaxda degmadu waa bixiyaha adeegyada muhiimka ah ee dadweynaha Norway, oo ka kooban 20% GNP Norway iyo 24% wadarta shaqada. Waxay xaq u leeyihiin inay cashuuraan oo ay ka faa'iidaystaan ​​hantidooda si ay u taageeraan waxbarashada, maktabadaha, amniga bulshada, iyo hawlaha guud sida xadhkaha waddooyinka, shaqada gaaska iyo korontada, waddooyinka, iyo qorsheynta magaalada, laakiin inta badan waxaa hawlahaas ka caawiya dhaqaalaha dawladda. Oslo waa xarunta kaliya ee magaalo ka kooban tahay; 14-ka gobol ee soo haray waxay ka kooban yihiin magaalo iyo miyi labadaba. Golayaasha deegaanka iyo degmooyinka ayaa si caan ah loo soo doortaa afartii sanaba mar. ===Portugal=== Waqtigan xaadirka ah, dhul weynaha Portugal wuxuu u qaybsan yahay 18 degmo (Boortuqiisku, distritos ). Degmo kasta waxay qaadataa magaca magaalo madaxdooda. Portugal Insular, oo ka kooban labada jasiiradood ee Atlantic ee Azores iyo Madeira , waxaa loo habeeyey sidii laba gobol oo iskeed u madaxbannaan (Boortuqiisku, regiões autónomas ). Degmo kasta iyo gobol kasta oo iskeed u madaxbannaan ayaa loo qaybiyaa degmooyin (Boortuqiisku, degmo ) ​​kuwaas oo, iyaguna, loo qaybiyo kaniisado (Boortiisku, freguesias ). Laga soo bilaabo 1976, markii la aasaasay labada ismaamul ee Portugal, Azores iyo Madeira looma qaybin degmooyin. ===Poland=== Poland waxay leedahay saddex heer-hoosaad. Dhulka Polish wuxuu u qaybsan yahay 16 voivodeships (gobolada); kuwan waxa loo sii kala qaybiyay 379 powiats (gobolooyin ama degmooyin), powiats-kana waxa loo sii kala qaybiyay 2,479 gminas (beelo ama degmooyin). Magaalooyinka waaweyn waxay caadi ahaan leeyihiin heerka gmina iyo powiat labadaba. Xubin kasta waxaa si wada jir ah u maamula dawlada-qaran ee magacaawday voivode iyo sejmik (golaha deegaanka) ee deegaanka laga soo doortay, kaas oo magacaabaya gudi fulineed oo uu hogaaminayo maarshale voivodeship . ===Ruushka=== Xiriirka Ruushka wuxuu ka kooban yahay shan iyo siddeetan maadooyin federaal ah oo xubin ka ah Federaalka. Si kastaba ha ahaatee, laba ka mid ah maadooyinka federaalka - Jamhuuriyadda Crimea iyo magaalada federaalka ee Sevastopol - ayaa caalami ahaan loo aqoonsan yahay qayb ka mid ah Ukraine. Dhammaan maadooyinka federaalku waxay leeyihiin xuquuq siman oo federaal ah marka loo eego in ay leeyihiin matalaad siman - laba ergo midkiiba - Golaha Federaalka ( Aqalka sare ee Baarlamaanka Federaalka ). Laakiin waxay ku kala duwan yihiin heerka madax-bannaanida ay ku raaxaystaan. Qaab-dhismeedka casriga ah ee maamul-goboleed ee maadooyinka federaalku si weyn bay ugu kala duwan yihiin maaddo federaal ilaa mid kale. Iyadoo tafaasiisha fulintu ay aad u kala duwanaan karto, guud ahaan, si kastaba ha ahaatee, noocyada soo socda ee qaybaha maamulka ee heer sare ah ayaa la aqoonsan yahay: degmooyinka maamulka​ magaalooyinka/magaalooyinka iyo degsiimooyinka nooca-magaaleed ee muhiimka u ah federaalka maamul-goboleedyo xiran Qaybaha maamulka heerka hoose ee caadiga ah waxaa ka mid ah: Selefiyeeti (golayaasha miyiga) magaalooyinka iyo degsiimooyinka nooca magaalo ee muhiimadda degmada maamulka degmooyinka magaalada ===Slovenia=== Slovenia waxay leedahay hal heer oo kaliya oo ismaamul hoosaad ah oo la sameeyay: degmooyinka. Dastuurka Jamhuuriyadda Slovenia waxa kale oo uu dhigayaa aasaaska aasaaska heerka labaad, gobollada, laakiin weli lama aasaasin (Qodobka 143). Waxaa jira laba nooc oo degmo oo Slovenia ah: Degmooyinka (Qod. 141 ee Dastuurka) (miyiga) degmooyinka (Qod. 139 ee Dastuurka) Slovenia waxay saxeexday (1994) oo ay ansixisay (1996) Axdiga Yurub ee Is-maamulka Maxalliga iyada oo aanay jirin wax boos celin ah. Axdigu waxa uu shaqaynayaa ilaa March 1, 1997. Shirweynaha Maamullada Maxalliga iyo Gobolka (Golaha Yurub) waxa uu sameeyay saddex kormeer (2001, 2011, iyo 2018). ===Isbayn=== Isbaanishku waxa uu u qaybsan yahay 17 ismaamul , kuwaas oo iyaguna u qaybsan 50 gobol . Waxa kale oo jira laba magaalo oo iskeed u madaxbannaan : kuwa Ceuta iyo Melilla . Ugu dambeyntii, gobol kastaa wuxuu ka kooban yahay dhowr degmo. Maamul kastaa waxa awoodaha, qaab-dhismeedka iyo xuduudaha lagu siinayaa sharci uu soo saaray Raysal-wasaaraha . Sharciga 7/1985, ee uu ansixiyay Ra'iisul Wasaarihii hore ee Isbaanishka Felipe González Márquez (Socialist), ayaa dejinaya nidaamka Dawlada Hoose. Magaalo kasta oo Spain ah waxay isticmaashay Sharcigan ilaa 2003. Sannadkan, Ra'iisul Wasaarihii hore ee Isbaanishka José María Aznar (muxaafid), wuxuu soo saaray sharci (57/2003) si loo casriyeeyo sharciyada dabiiciga ah ee magaalooyinkaas oo lahaa in ka badan 250,000 dadka deggan, iyo magaalooyinka kale ee muhiimka ah (sida magaalooyinka caasimadda ah ee gobollada leh ugu yaraan 175,000). Sidoo kale, waxa jira laba sharci oo kale oo muhiim ah gaar ahaan Madrid (Law 22/2006) iyo Barcelona (Sharciga 1/2006). Golaha ugu muhiimsan ee maamulka degmooyinka intooda badan waxaa lagu magacaabaa Ayuntamiento (degmooyinka ay degan yihiin dadka yar waxaa la isticmaalaa hab kale oo urur maxalli ah oo loo yaqaan golaha furan, " concejo abierto ", ayaa la isticmaalaa). Ayuntamiento markeeda waxaa sameeyay Golaha Guud ( el Pleno , wadarta ay samaysteen xildhibaanada magaalada) iyo Duqa Magaalada. Tirada xubnaha ka kooban golaha guud way kala duwan tahay iyadoo ku xidhan dadka magaalada (tusaale, tan iyo 2007 Valencia waxay leedahay 33 xubnood halka Pamplona ay leedahay 27). Magaca la siiyo xubnaha golaha guud waa xildhibaan ( concejal ). Xildhibaanadaas waxaa afartii sanaba mar laga soo dhex doortaa dadka magaalada deggan cod toos ah. Marka la doorto ka dib, xildhibaanadu waxay ku kulmaan fadhi gaar ah oo loo dhan yahay si ay u go'aamiyaan cidda loo dooran doono, iyaga dhexdooda, ahaana Duqa magaalada. Maalmaha soo socda ka dib doorashada, duqa ayaa dooranaya qaar ka mid ah golaha deegaanka si ay u dhisaan guddiga maamulka fulinta ( Junta de Gobierno ama Comisión de Gobierno ). Intaa ka dib, iyo afarta sano ee soo socota, duqa magaalada iyo Junta de Gobierno waxay ku maamuli doonaan magaalada si waafaqsan kartidooda (magaalo, canshuuraha qaarkood, booliska deegaanka, shatiyada hawlo gaar ah, adeegyada nadaafadda, iwm.). Dhanka kale, xildhibaanada golaha deegaanka balse aan ka tirsanayn Junta de Gobierno (mucaarad) ayaa ilaalin doona xukunka Duqa magaalada. Ismaamulka Catalonia ayaa u qaybsan 4 gobol iyo in ka badan 900 oo degmo. Inta u dhaxaysa labadan heer, waxaa jira 41 comarques (keli ah, comarca ), oo qiyaas ahaan u dhigma 'degmo' ama 'degmo'. Comarca waa hanti-wadaaga, ama midowga, degmooyin leh karti dhinacyo badan ( Sharciga 6/1987 ee Baarlamaanka Catalonia). ===Iswiidhan=== Sannad kasta afartii sano ee la soo dhaafay waxaa dalka Iswiidan lagu qabtaa doorasho guud oo lagu soo dooranayo xubnaha baarlamaanka qaranka, 20 goleyaasha gobolka iyo 290 goleyaal degmo. Barlamaanku marka uu dooranayo xukuumadda qaranka, goleyaasha deegaanku waxa ay doortaan guddiyadooda fulinta iyo guddiyadooda. Xubnaha guddiyada deegaanka iyo guddiyada waxa si saami qaybsi ah u doorta xisbiyada siyaasadda ee goleyaasha, taasoo siinaya dhammaan xisbiyada waaweyn ee matala. Dhinacyadu inta badan si fiican ayay uga wada shaqeeyaan heer deegaan. Maamulka gobolka ( landing ) ayaa mas'uul ka ah daryeelka caafimaadka waxayna badanaa bixiyaan gaadiid. Degmooyinka ( kommuner ) ayaa mas'uul ka ah: adeegyada bulshada, daryeelka carruurta, dugsiga barbaarinta, daryeelka waayeelka waxbarashada hoose/dhexe qorsheynta iyo dhisidda ilaalinta caafimaadka, biyaha, bulaacada, qashinka, adeegyada degdega ah Si iskaa wax u qabso ah, degmooyinku waxay bixiyaan ciyaaraha, dhaqanka, guriyeynta, tamarta iyo sidoo kale adeeg ganacsi. Hawlaha waxaa lagu maalgeliyaa canshuurta dakhliga. Iswidishku waxay bixiyaan qiyaastii 20% dakhligooda la canshuuri karo degmada, qiyaastii 11% waxay bixiyaan maamulka gobolka. (Dawladda qaranka waxa maalgeliya cashuuraha iyo cashuuraha mushaharka iyo cashuuraha.) ===Ukraine=== ===Boqortooyada Ingiriiska iyo ku tiirsanaanta=== Habka dawlada hoose waa ka duwan yahay mid kasta oo ka mid ah afarta waddan ee UK. Wadar ahaan waxa jira 426 maamulayaal maxalli ah oo ku yaala UK. 346 ka mid ah waxay ku sugan yihiin England, 11 Northern Ireland, 32 Scotland iyo 22 waxay joogaan Wales. ===England=== Nidaamka ugu qalafsan ayaa ka jira Ingiriiska, natiijada dib-u-habaynta iyo dib-u-habaynta badan qarniyadii. Heerka sare ee maamul-goboleedyada gudaha Ingiriiska ilaa dhammaadka March 2012 wuxuu ka koobnaa sagaal gobol . Gobollada waxaa u isticmaali jiray dowladda dhexe arrimo kala duwan oo xisaabaad ah, iyo xafiisyada dowladda ee gobollada Ingiriiska iyo hay'ado kale oo kala duwan oo ay ku jiraan Hay'adaha Horumarinta Gobolka . Xafiisyada Dawladaha Gobolka, Wakaaladaha Horumarinta Gobolka iyo Wasiirada Gobolka dhamaantood waxaa baabi'iyay wasaarada Cameron 2010. Kaliya gobolka London oo ah gobol hoosaad marka loo eego gobolada kale ee England ayaa leh dawlad si toos ah loo soo doortay. Kaliya hal afti goboleed ayaa la qabtay ilaa maantadan la joogo si loo raadiyo ogolaanshaha hordhaca doorasho toos ah meelo kale - by John Prescott ee waqooyi bari ee Ingriiska - waxaana markii hore diiday dadka Waqooyi Bari 2004. Lakabyada dawladda hoose ee la doortay way kala duwan yihiin. Meelo kala duwan ayaa heerka ugu sarreeya ee dawladda hoose ee la soo doortay waxa uu noqon karaa: gobolada , kuwaas oo noqon kara maamulada unit-heer -hal , ama oo loo qaybiyay degmooyin (sidoo kale loo yaqaan degmooyinka qaarkood) degmooyinka , kuwaas oo ah maamul-goboleed gaar ah oo ka jira meelaha qaarkood Degmooyinka waaweyn (sidoo kale loo yaqaanno degmooyinka waaweyn) ee meelaha qaar kuwaas oo la mid ah maamullada midaysan, laakiin leh guddiyo wadajir ah degmooyinka kale ee isla isla gobolka caasimadda. Greater London , oo u qaybsan 32 degmo oo London ah iyo Magaalada London Inta badan aagagga waxaa jira heer hoose oo dawladeed, kaniisado rayid ah , oo leh hawlo aan xadidnayn iyo awoodo hoos yimaada Xeerka Deegaanka ee 2011 . Inta badan kaniisadaha madaniga ah waxay ku yaalaan dhulka miyiga ah, laakiin haddii kaniisaddu tahay magaalo golaha kaniisadda waxaa lagu magacaabi karaa golaha deegaanka . Xaalado kooban kaniisaddu waa magaalo , golaha kaniisaddana waxaa loogu yeeraa golaha deegaanka . Degmooyinka waaweyn, iyo dhawr degmo oo aan magaalo-madaxda ahayn , ayaan hadda lahayn golayaal la soo doortay ama hawl maamul, shaqadoodii horena waxaa fuliyaa degmooyin. Gobollada noocan oo kale ah ayaa weli ah gobollo xafladeed . ===Jasiiradda Man=== Dawlada hoose ee Isle of Man waxay qayb ahaan ku salaysan tahay kaniisadihii hore. Waxaa jira afar nooc oo maamulada deegaanka ah: shirkad degmo, gudoomiyeyaasha magaalada, gudoomiyaasha tuulooyinka, gudoomiyaasha kaniisadaha. ===Waqooyiga Ireland=== Laga soo bilaabo 1dii Abriil 2015 Northern Ireland waxay u qaybsantaa 11 degmo. Dawlada Hoose ee Waqooyiga Ireland ma qabato hawlo kala duwan oo la mid ah kuwa ka jira Boqortooyada Ingiriiska inteeda kale. ===Scotland=== Dawlada hoose ee Scotland waxa loo habeeyey khadadka maamulada united , iyada oo qaranku u qaybsan yahay 32 aag golaha deegaanka . ===Wales=== Wales waxay leedahay nidaam isku mid ah oo ka kooban 22 maamul midaysan, oo si kala duwan u qaabaysan sida degmo, degmo, magaalo ama magaalo iyo maamul degmo. Waxaa kaloo jira jaaliyado u dhigma kaniisadaha. Ururka Dawlada Hoose (LGA) waa xubinta qaranka ee maamulada degmooyinka England iyo Wales. Xubinnimadeeda aasaasiga ah waxay ka kooban tahay 317 golayaasha Ingiriisiga iyo 22 golayaasha Welsh iyada oo loo marayo Ururka Dawladaha Hoose ee Welsh. Guud ahaan Boqortooyada Midowday, Ururka Sare ee Adeegga Dadweynaha (APSE) wuxuu sidoo kale ka shaqeeyaa inuu caawiyo maamulada maxalliga ah ee UK si ay u horumariyaan adeegyadooda safka hore. APSE waxay la shaqeysaa in ka badan 250 maamul maxalli ah "si ay ula taliyaan oo ay u wadaagaan macluumaadka iyo khibradaha adeegyada dad weynaha safka hore ee ballaaran" ===Waqooyiga Ameerika=== ===Kanada=== [[File:Hamilton_City_Council_(49372778288).jpg|thumb|Shir ay yeesheen golaha deegaanka Hamilton]] Nidaamka federaaliga ah ee Kanada, dawladda hoose waa masuuliyada dawladaha gobolka iyo dhulalka . Habka ugu caansan ee dawladda hoose waa degmada, oo ah maamul la soo doortay oo u xilsaaran adeegyada kala duwan, sida waddooyinka, jardiinooyinka, ilaalinta dabka, booliska, qorsheynta, maktabadaha, gaadiidka, iyo maareynta qashinka. Mas'uuliyadda saxda ah, awoodaha, iyo maamulka degmooyinku way ku kala duwan yihiin gobol ilaa gobol. Gudaha British Columbia , Ontario , iyo Quebec , degmooyinku waxay ku shaqeeyaan nidaam laba-gees ah, halkaas oo degmooyinka hoose ee hoose ay maamulaan adeegyada qaarkood, sida ilaalinta dabka ama jardiinooyinka, halka degmooyinka gobolka sare ay maamulaan adeegyada la wadaago, sida adeegyada, maareynta qashinka, ama booliska. Gobollada iyo dhulalka soo haray waxay isticmaalaan nidaam hal-heer ah oo dawlad hoose ah, halkaas oo degmo kastaa ay si sharci ah uga madaxbannaan tahay mid kasta oo kale, inkastoo laga yaabo inay weli si ikhtiyaari ah u wadaagaan adeegyada. Marka laga soo tago dawladda hoose, gobolada qaarkood waxa ay haystaan ​​guddiyo ujeedo gaar ah u leh si ay u maamulaan adeegyada booliiska, degmooyinka dugsiyada, maamulka ilaalinta, ama in ay bixiyaan adeegyada dawladda hoose ee meelaha aan la wadaagin ee aan si kale heli doonin. Dawladda federaalku waxay nidaamisaa dawladaha kooxeed ee Qaramada Midoobay , kuwaas oo bixiya adeegyada maxalliga ah kaydka asaliga ah ee dalka. Dawlado badan oo kooxeed ayaa maamula in ka badan hal kayd, waxaana laga yaabaa inay ka qaybqaataan golayaasha qabaa'ilka, oo ah qaab urur goboleed oo tabaruc ah oo loogu talagalay dhowr dawladood oo kooxeed. ===Mexico=== Mexico waa Jamhuuriyad Federaal ah oo ay ka kooban yihiin 31 gobol iyo magaalada Mexico . Gobol kasta wuxuu u qaybsan yahay degmooyinka , halka Mexico City ay u qaybsan tahay lix iyo toban demarcaciones territoriales (oo hore loogu yeeri jiray delegaciones ). Sagaal iyo labaatan dawladood oo Mexico ah ayaa loo abuuray qaybin maamul ahaan dastuurkii 1917, kaas oo siinaya awoodahaas aan si cad ugu jirin dawladda dhexe; Labada dhul ee Mexico ee soo haray, Baja California Sur iyo Quintana Roo , waxay heleen dawlad-goboleedka 8 Oktoobar 1974, taasoo kor u qaadeysa wadarta guud ee 31. Gobol kasta wuxuu leeyahay dastuur, guddoomiye la doortay lix sano, iyo sharci-dejin aan caadi ahayn, oo leh wakiillo lagu soo doorto codka degmada marka loo eego tirada dadweynaha. Kalfadhiga caadiga ah ee sharci-dejinta ayaa la qabtaa sanadkiiba, waxaana kal-fadhiyo aan caadi ahayn ay ku baaqi karaan guddoomiyaha ama guddiga joogtada ah. Sharciyada waxaa soo jeedin kara sharci-dejiyayaal, guddoomiyaha gobolka, maxkamadda sare ee gobolka, iyo degmooyinka (cutub u dhigma gobolka Mareykanka). Marka laga soo tago 31-da gobol, waxaa sidoo kale jira Magaalada Mexico , oo Madaxa Dawladdu u adeegto xubin ka mid ah golaha wasiirrada magaalada iyo cinwaankeeda marka la barbardhigo guddoomiye ahaan. Qaar badan oo ka mid ah adeegyada gobolka waxaa taageera kabyada federaalka. Unugga ugu muhiimsan ee dowladda gobolka waa degmada. 2,378 degmo ee Mexico waxaa maamula madaxweynayaasha degmooyinka iyo golayaasha degmada. Guddoomiyayaasha gobollada guud ahaan waxay doortaan dadka loo soo magacaabayo doorashooyinka dawladaha hoose. Miisaaniyada dawlada hoose waxaa ansixiya gudoomiyaasha gobolada. Ilaa 1997, madaxweynuhu wuxuu magacaabay duqa magaalada Mexico. Dib-u-habaynta siyaasadeed ayaa ogolaatay doorashadii ugu horreysay ee furan 1997-kii, Cuauhtémoc Cardenas Solórzano wuxuu noqday duqa magaalada Mexico ee ugu horreeya ee la doorto. ===Maraykanka=== [[File:Fullerton_City_Council.jpg|thumb|Shir golaha deegaanka magaalada Fullerton, California]] Dawlada hoose ee maraykanka waxa loola jeedaa awoodaha dawlada ee ka hooseeya heerka gobolka . Inta badan gobolada waxay leeyihiin ugu yaraan laba heer oo dawlad hoose ah: gobolada iyo degmooyinka . Gobolada qaarkood, goboladu waxay u qaybsamaan magaalo-madaxeedyada . Waxaa jira dhowr nooc oo kala duwan oo xukuno heer degmo ah, oo ay ku jiraan magaalada , magaalada , kaniisadda , degmada , tuulada , boos celinta iyo xuduudaha . Noocyada iyo dabeecadda maamullada hoose way kala duwan yihiin gobol ilaa gobol. ==Oceania== ===Australia=== Dawlada hoose waa heerka saddexaad ee dawlada Australia, ka dib federaalka iyo gobolka. ===New Zealand=== Niyuusiilaan waxay leedahay nidaam dawlad hoose oo ka kooban laba qaybood oo is kaaba ah oo maamul hoose ah - golayaasha gobolada iyo maamulada dhulalka . Waxaa jira 78 maamul degmo oo ka kooban: 11 golayaasha gobolka, kuwaas oo ka kooban inta badan dhulka New Zealand, iyo 67 maamul goboleed (oo ka kooban 53 gole degmo, 12 gole deegaan iyo 2 gole kale). Lix ka mid ah maamullada dhuleedku waa maamullada midaysan , kuwaas oo sidoo kale leh awoodaha golaha deegaanka. Waxay kala yihiin Golaha Auckland, Golaha Magaalada Nelson, Golaha Deegaanka Gisborne, Marlborough iyo Tasman, iyo Golaha Jasiiradaha Chatham. Degaanada golayaasha gobolku waxay ku salaysan yihiin meelo biyo qabatin ah, halka maamul-goboleedyadu ay ku salaysan yihiin danaha bulshada iyo marin u helka waddooyinka. Deegaanka golaha deegaanka waxaa inta badan ka jira goleyaal badan oo magaalo ama degmo, inkastoo golaha deegaanka iyo degmooyinka ay noqon karaan meelo badan oo golaha deegaanka ah. ==Koonfurta Ameerika== ===Argentina=== Argentina waa federaal ka kooban 23 gobol iyo caasimadda federaalka ee Buenos Aires . Intii lagu jiray qarnigii 19-aad waxaa jiray halgan qadhaadh oo u dhexeeyay Buenos Aires iyo gobollada gudaha, waxaana muddo dheer jiray xiisad ku saabsan qaybsiga awoodaha ee dawladda dhexe iyo hay'adaha gobolka. Dawladda federaalku waxay gacanta ku haysaa arrimaha sida nidaaminta ganacsiga, ururinta kastamka, lacagta, xeerarka madaniga ah ama ganacsiga, ama magacaabista wakiillada shisheeye. Guddoomiyeyaasha gobollada waxaa la soo doortaa afartii sanaba mar. Awoodaha "faragelinta qaranka" iyo "xaaladda go'doominta" ee dastuuriga ah ee madaxweynaha ayaa si isdaba-joog ah loogu baaqay. Awoodahaas ugu horreeya waxaa loo qorsheeyay in ay "dammaanad qaadaan qaabka dawladeed ee jamhuuriyadda ee gobollada." Tan iyo markii la ansixiyay dastuurkii 1853, dowladda federaalku waxay soo faragalisay in ka badan 200 jeer, inta badan waxay ku timid wareegto madaxweyne. Sida hoos timaada maamulkan, xafiisyada gobolka iyo degmada waxaa lagu dhawaaqi karaa inay banaan yihiin, ballamaha la baabi'iyo, lana kormeero doorashooyinka deegaanka. Intii u dhaxaysay 1966 iyo 1973, dhammaan sharci-dejinta maxalliga ah waa la kala diray, guddoomiyeyaasha gobollada waxaa magacaabay madaxweynaha cusub. Dib-u-soo-celinta dawlad-goboleedka iyo dawladda hoose waxay ka dambaysay dib-u-soo-noqosho dawladeed oo dastuuri ah 1973. Ka dib afgambigii March 1976, dawladda federaalku waxay mar kale soo faragalisay si ay meesha uga saarto dhammaan guddoomiyayaasha gobollada waxayna ku soo rogtay xukun milatari oo toos ah dhammaan degmooyinka. Laga soo bilaabo 1983kii, dawladda hoose ee wakiillada ah ayaa mar kale dhaqan gashay. Ilaa 1996, madaxweynuhu wuxuu magacaabay duqa magaalada Buenos Aires, sharci ahaan, madaxweynaha iyo Congress-ka ayaa xakameynaya sharci kasta oo saameeya magaalada. Dib-u-habaynta dastuurka sanadkaas ayaa horseeday jagada duqa magaalada ee la doortay, iyo 60-xubnood Poder Legislativo (awood sharci-dejin). ===Brazil===Brazil waa federaal ka kooban 27 unug federaal : 26 gobol iyo hal degmo oo federaal ah . Dawladdu waxay ka jirtaa saddex heer: federaal, gobol iyo degmo. Dawlad-goboleedyadu waxay u qaybsan yihiin 5,570 degmo , halka degmada federaalku aysan lahayn degmooyin (oo loo qaybiyo gobollo maamul ) waxayna leedahay awood dowlad-goboleed iyo degmo labadaba. Dawladda hoose waxay ka kooban tahay laan fulineed oo uu madax u yahay duqa magaalada ( Prefeito/Prefeita ), iyo laan sharci-dejin ( Câmara Municipal), oo shaqaynaysa afar sano . Degmooyinku waxay ku qeexan yihiin dastuurkii 1988 oo ah maamullada federaalka; Mas'uuliyadoodu waa ay ka duwan yihiin labada heer ee kale aragti ahaan, laakiin ficil ahaan way isku dhafan yihiin (tusaale, waxbarashada, caafimaadka, gaadiidka). Awoodahooda ballaaran, degmooyinku waxay abuuri karaan dastuurkooda, oo lagu magacaabo sharciga dabiiciga ah , mana burin karaan dawladaha gobolka. Doorashooyinka heer degmo waxa ay raacaan hab la mid ah, nidaamka xisbiyada ee doorashooyinka dawlad-goboleedyada iyo federaalka , laakiin waxay dhacaan sannado kala duwan. Degmooyinku waxay yeelan karaan meel kasta min 9 ilaa 55 xubnood oo ka tirsan degmada Câmara , iyadoo ku xidhan tirada dadka. Ma jiro wax looga baahan yahay ugu yaraan ama ugu badnaan tirada dadka ee degmooyinka: halka celceliska dadweynaha ee degmada 2005 ay ahaayeen 30,099, Borá, São Paulo state (dadka ugu yar) waxay lahaayeen kaliya 823 degane, halka São Paulo (ka ugu weyn) ay lahaayeen 10.9 milyan oo qof. Degmooyinka gobolku waxay dooran karaan inay ku biiraan ama ay kala tagaan iyagoo oggolaaday si ay u oggolaadaan oo ay u dejiyaan sharciga gobolka. ===Paraguay=== Paraguay waxay u qaybsantaa 17 waaxood , kuwaas oo loo kala qaybiyay degmooyin, kuwaas oo, ka kooban degmooyin (shuruuda ugu yar ee degmada waa 3,000 qof) iyo degmooyinka miyiga ah (partidos). Guddoomiye, oo lagu soo doortay cod dadweyne, ayaa maamula waax kasta. Dawlada hoose waxaa lagu fuliyaa guddiga degmada, oo ay doortaan doorasho toos ah, iyo waaxda fulinta. Magaalooyinka waaweyn iyo caasimadaba, waaxda fulinta waxa madax ka ah maayar uu magacaabay wasiirka arrimaha guduhu; Degmooyinka kale, duqa magaalada waxaa soo magacaabaya guddoomiyeyaasha guddiyada dawladda hoose. Taliyeyaasha Booliiska waxaa magacaaba dowladda dhexe. ===Uruguay=== Qaybaha maamulka ee Uruguay waxa ay ka koobnaayeen sagaal iyo toban dhul oo loo yaqaan waaxyo oo ay maamulaan intendencias, kuwaas oo hoos yimaada dawladda dhexe oo mas'uul ka ah maamulka maxalliga ah. Waxay dhaqan galiyeen shuruucdii qaranka oo ay ku maamuli jireen siyaasadaha bulshada iyo waxbarashada ee qaranka iyo hay’adaha ka hawlgala gudaha dhulkooda. Dhulkani waxa ay lahaayeen awoodo cashuureed oo xadidan, laakiin waxa ay amaahin karaan maal iyo hanti. Waxa kale oo ay awood u lahaayeen in ay dhisaan guddiyo hoose oo shan xubnood ah ama golayaasha deegaanka ee degmooyinka aan ahayn caasimadda waaxyaha haddii ay dadweynuhu ku filan yihiin inay damaanad qaadaan hay'addaas. Awooda fulinta waxaa lahaa gudoomiye (masuul), kaas oo maamula waaxda, iyo kow iyo soddon xubnood oo ka kooban guddi waaxeed (waaxda junta), kuwaas oo fuliya hawlaha sharci dejinta. Shaqooyinkaas waxaa ka mid ahaa ansixinta miisaaniyada waaxyaha iyo tallaabooyinka garsoorka, sida dacwadaha xil ka qaadista ee ka dhanka ah mas’uuliyiinta waaxyaha, oo uu ku jiro guddoomiyaha gobolka. Heer degmo, badhasaab (degmo la doonayo) waxa uu qabtay hawlo fulineed iyo maamul, isaga oo fulinaya go'aamo ay soo saareen golaha deegaanka (xubnahooda waxa lagu magacaabay saami qaybsiga xisbiyada siyaasadda). Guddoomiyaha ayaa looga baahnaa inuu u hoggaansamo oo uu ilaaliyo dastuurka iyo shuruucda iyo inuu soo saaro wareegtooyinka ay soo saareen guddida waaxyaha. Guddoomiyaha waxa loo idmaday inuu soo diyaariyo miisaaniyada, u gudbiyo si loo ansixiyo guddida waaxyaha, magacaabista shaqaalaha guddiga, iyo, haddi loo baahdo, anshax marin ama shaqada ka joojiyo. Badhasaabku waxa uu waaxdaasi u matalay xidhiidhka ay la leedahay dawladda qaranka iyo dawlado waaxeedyada kale iyo wada xaajoodka qandaraasyada hay’adaha dawladda ama kuwa gaarka loo leeyahay. Sida Badhasaabka, xubnaha guddida waaxyaha iyo maayarka waxa la doortay shan sano oo doorasho ah oo toos ah, doorasho dadweyne. Guddoomiye ayaa mar kale dib loo dooran karaa hal mar oo kaliya, waxaana musharixiinta u taagan jagadaas ay ahayd in ay buuxiyaan shuruudaha laga rabo Senator-ka, iyadoo ay u sii dheer tahay in uu u dhashay waaxdaas ama uu deggan yahay ugu yaraan saddex sano ka hor inta uusan xilka qaban. Xubnaha guddiga waaxdu waa inay ahaadaan ugu yaraan saddex iyo labaatan jir, dhalasho (ama muwaadin sharci ah ugu yaraan saddex sano), iyo dhalasho waaxda (ama degane ugu yaraan saddex sano). Guddidu waxay fadhiisatay magaalo-madaxda waax kasta waxayna awood u yeelatay dhammaan dhulka waaxdu ka kooban tahay. Waxay soo saari kartaa go'aamo iyo go'aamo ay u aragto inay lagama maarmaan tahay ha ahaato soo jeedinta guddoomiyaha ama iskeed. Waxay ansixi kartaa miisaaniyadaha, hagaajinta cadadka canshuuraha, waxay codsan kartaa faragelinta Maxkamadda Xisaabaadka si ay talo uga hesho arrimaha maaliyadda ama maamulka waaxyaha, oo ay ka xayuubiso xafiiska-marka uu codsado guddoomiyaha-xubnaha guddiyada waaxyaha ee aan la soo dooran ee degaanka. Guddiga ayaa sidoo kale kormeeray adeegyada dadweynaha ee deegaanka; caafimaadka dadweynaha; iyo waxbarashada hoose, sare, diyaarinta, warshadaha, iyo farshaxanka. In kasta oo Montevideo ahayd waaxda ugu yar marka loo eego aagga (oo loo qaybiyay saddex iyo labaatan aag juqraafi ah oo guud ahaan ku beegan aagagga doorashada), guddida wasaaraddu waxay lahayd shan iyo lixdan xubnood 1990; dhammaan waaxyaha kale waxay lahaayeen guddiyo ka kooban kow iyo soddon xubnood iyo golaha fulinta oo ka kooban shan xubnood oo ay soo magacaabeen guddida waaxaha, oo saami qaybsi ka helaya xisbiyada siyaasadda ee maamulaha. Xogta laga bilaabo Diseembar 1990 ==Tixraac== [https://unstats.un.org/unsd/nationalaccount/docs/SNA2008.pdf "Nidaamka Xisaabaadka Qaranka 2008"] [https://www.sng-wofi.org/reports/Subnational-Governments-Around-the-World-%20Part-I.pdf "Dowladaha hoose ee aduunka: Qaab dhismeedka iyo maaliyadda"] [https://web.archive.org/web/20231101201153/https://decentralization.net/wp-content/uploads/2023/09/LoGICA_IGP2023Rev2.pdf "Xusuusin Hanuuneed: Diyaarinta Xog-ururinta Dawladaha Dhexe ee LoGICA"] [https://www.presidency.eg/en/%D9%85%D8%B5%D8%B1/%D8%AE%D8%B1%D9%8A%D8%B7%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AD%D8%A7%D9%81%D8%B8%D8%A7%D8%AA/ "Maamulada Masar"] [https://web.archive.org/web/20200228045816/http://www.cabinet.gov.eg/English/MediaCenter/GovernorsMeetings/Pages/default.aspx "Shirka Golaha Wasiirada - Shirarka Guddoomiyeyaasha"] [http://www.mrrb.government.bg/index.php?do=atums&id=5&lang=bg&type=69 "Историческо развитие на административно - териториалното устройство на Република България"] {{Wayback|url=http://www.mrrb.government.bg/index.php?do=atums&id=5&lang=bg&type=69 |date=20170710065242 }} [https://e-seimas.lrs.lt/portal/legalAct/lt/TAD/TAIS.5884/AhmzPhOiSh Suvestinių redakcijų sąrašas pagal datą] [https://web.archive.org/web/20230327122259/https://noticias.juridicas.com/base_datos/Admin/l57-2003.html Ley 57/2003, de 16 de diciembre, de medidas para la modernización del gobierno local] [http://www.mah.gov.on.ca/AssetFactory.aspx?did=4965 "Hagaha Xildhibaanka Degmada"] {{Wayback|url=http://www.mah.gov.on.ca/AssetFactory.aspx?did=4965 |date=20090114182310 }} [https://web.archive.org/web/20070703175455/http://ubcm.fileprosite.com/content/pdfstorage/25F8EA2EFE514E1AA23C812CE9211B25-LGinBC.pdf "Dowladda Hoose ee British Columbia: Dadaalka Bulshada"] [https://web.archive.org/web/20170515020838/http://regional.gov.au/local/publications/reports/2002_2003/C7.aspx "Cutubka 7: Warbixin Gaar ah: Dawlada Hoose ee Kanada"] [http://www.congresoqroo.gob.mx/dependencias/DIR_biblioteca/historia/palacio.pdf "Poder Legislativo del Estado de Quintana Roo. Instalación de la Legislatura Constituyente"] {{Wayback|url=http://www.congresoqroo.gob.mx/dependencias/DIR_biblioteca/historia/palacio.pdf |date=20181225031602 }} [https://www.planalto.gov.br/ccivil_03/constituicao/constituicao.htm "CONSTITUIÇÃO DA REPÚBLICA FEDERATIVA DO BRASIL - 1988"] [https://www.planalto.gov.br/ccivil_03/constituicao/constituicao.htm "CONSTITUIÇÃO DA REPÚBLICA FEDERATIVA DO BRASIL - 1988"] [https://web.archive.org/web/20251024044431/https://noticias.juridicas.com/base_datos/Admin/l1-2006.html Ley 1/2006, de 13 de marzo, por la que se regula el Régimen Especial del munipio de Barcelona] [https://www.imf.org/external/Pubs/FT/GFS/Manual/2014/gfsfinal.pdf "Buugga Tirakoobka Maaliyadda Dowladda 2014"] ==Xiriirinta dibadda== [http://www.coe.int/local Waaxda Dimuqraadiyadda Deegaanka iyo Deegaanka iyo Maamul Wanaagga] [https://web.archive.org/web/20080312180700/http://www.coe.int/t/congress/1-Presentation/histoire_en.asp Shirweynaha oo kooban] [http://www.adukov.com/articles/rural_local_self-government_challenges_and_development_prospects/ Caqabadaha ismaamulka deegaanka ee miyiga iyo rajada horumarineed] [https://www.youtube.com/watch?v=k2aENK4BC1g Haweenka ku jira Governance, India] [http://www.agenda21forculture.net/ Ajendaha 21 ee dhaqanka] {{Wayback|url=http://www.agenda21forculture.net/ |date=20130801130945 }} [https://archive.today/20130222151618/http://portals.kit.nl/rdlg Maamul-daadejinta reer miyiga iyo maamulka deegaanka] [http://governancefrombelow.net/ Maamulka Hoos ka] [http://www.cities-localgovernments.org/ Magaalooyinka United iyo Dawladaha Hoose] [http://ecommons.txstate.edu/arp/282/ Isticmaalka Qaabka Nidaamka Cabbirka Waxqabadka Dawladda Hoose si loo qiimeeyo Magaalooyinka Texas ee dhexdhexaadka ah.] 84y18x0u8fjw99auoa0ndnr4jzdzux8 Gudoomiyaha Awdal 0 42460 311610 308318 2026-11-02T01:04:00Z InternetArchiveBot 28368 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 311610 wikitext text/x-wiki {{Infobox official post | post = Gudoomiyaha | body = Awdal | insignia = | insigniasize = | insigniacaption = | image = Xoday.jpg | inaugural = | incumbent = [[Muxumed Xasan Jaamac]] | incumbentsince = January 21, 2025 | style = Mudane | residence = | termlength = aan xad lahayn | formation = May 25, 1992 | deputy = | salary = | website = }} '''Gudoomiyaha Awdal''' waa madaxa fulinta ee gobolka [[Awdal]] ee [[Somaliland]] , isaga oo hogaaminaya laanta fulinta ee gobolka . Gudoomiye gobolada waxa xafiiska u magacaabaya madaxweynaha Somaliland . Gudoomiye Awdal ee hadda xilka haya Muxumed Xasan Jaamac ==Liiska gudoomiyaasha== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |Magaca ! rowspan="2" |Magaca soomaaliga ! colspan="3" |Muddada xilka |- !Xilka la wareegay !Xafiiska bidix |- | [[Dahir Riyale Kahin]] | Daahir Riyaale Kaahin | 1992<ref>{{Cite news |title=Taariikh nololeedkii Daahir Rayaale |newspaper=bbc.com |date=2010-06-02 |url=https://www.bbc.com/somali/faaqidaad/2010/06/100602_daahirrayaal |accessdate=2022-04-24 }}</ref> | |- | Bashir Farah Kawye | | 29 Jul. 1996<ref>{{Cite news |title=Somalia Humanitarian Situation Report, 16 July - 2 August 1996 |newspaper=reliefweb.int |date=1996-08-02 |url=https://reliefweb.int/report/somalia/somaila-humanitarian-situation-report-16-july-2-august-1996 |accessdate=2022-04-24 }}</ref> | Muxumed Aw-jibriil Fahiye |-25.janaury.1997 to 2000 | Mohamed Muse Bahdoon, Mohamed Musa Bahdon | | Apr. 2002<ref>{{Cite news |title=UNICEF Somalia Review Apr 2002 |newspaper=reliefweb.int |date=2002-04-30 |url=https://reliefweb.int/report/somalia/unicef-somalia-review-apr-2002 |accessdate=2022-04-24 }}</ref> | |- | Mahamud Sheik Abdilahi Ige | Maxamuud Sheekh Cabdillaahi Cige | | 31 Jul. 2010<ref>{{Cite news |title=Guddoomiyihii Gobolka Awdal oo ka hadlay sababta is-casilaaddiisa |newspaper=hiiraan.com |date=2010-08-01 |url=https://www.hiiraan.com/news/2010/aug/wararka_maanta1-10595.htm |accessdate=2022-04-24 }}</ref><ref>{{Cite news |title=Rabshado ka dhacay Boorama |newspaper=bbc.com |date=2010-07-31 |url=https://www.bbc.com/somali/war/2010/07/100731_borama |accessdate=2022-04-24 }}</ref> |- | Ahmed Hadi Sidii | | | 5 Feb. 2013<ref name=ss20130205/> |- | Abdo Ahmed Ayer | Cabdoo Axmed Aayer | 5 Feb. 2013<ref name=ss20130205>{{Cite news |title=Somaliland: President Silanyo Negates Clan Affiliation as Qualification for Regional Governorship |newspaper=somalilandsun.com |date=2013-02-05 |url=https://somalilandsun.com/somaliland-president-silanyo-negates-clan-affiliation-as-qualification-for-regional-governorship/ |accessdate=2022-04-25 }}</ref> | Feb. 2015<ref name=ht20150218/> |- | | Maxmuud Cali Saleebaaan Ramaax | Feb. 2015<ref name=ht20150218>{{Cite news |title=BREAKING NEWS: BADHASAABKA CUSUB EE GOBOLKA AWDAL MR RAMAAX OO KA BADBAADAY ISKU DAY DIL |newspaper=haatuf.net |date=2015-02-18 |url=http://haatuf.net/?p=2728 |accessdate=2022-04-24 |ciwaan=Nuqul Archive |archive-date=2020-10-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201009111525/http://haatuf.net/?p=2728 |dead-url=yes }}</ref> | 15 Aug. 2016<ref name=go20160815/> |- | Mustafe Abdi Isse (Shine) | Mustafe Cabdi Ciise (Shiine) | 15 Aug. 2016<ref name=go20160815>{{Cite news |title=Somaliland: Siilaanyo oo isku shaandhayn sameeyay|newspaper=garoweonline.com |date=2016-08-15 |url=https://www.garoweonline.com/en/news/somaliland-siilaanyo-oo-isku-shaandhayn-sameeyay |accessdate=2022-04-25 }}</ref><ref>{{Cite news |title=Madaxweynaha Somaliland Oo Xalay Rumeeyay Isku Shaandheyn Balaadhan Oo Maalmahanba La Hadal-hayay Iyo Liiska Masuuliyiinta Cusub Iyo Kuwa La Eryay |newspaper=saxafimedia.com |date=2016-08-15 |url=https://saxafimedia.com/madaxweynaha-somaliland-oo-xalay-rumeeyay-isku-shaandheyn-balaadhan-oo-maalmahanba-la-hadal-hayay-iyo-liiska-masuuliyiinta-cusub-iyo-kuwa-la-eryay/ |accessdate=2022-04-24 |archive-date=2023-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230601002034/https://saxafimedia.com/madaxweynaha-somaliland-oo-xalay-rumeeyay-isku-shaandheyn-balaadhan-oo-maalmahanba-la-hadal-hayay-iyo-liiska-masuuliyiinta-cusub-iyo-kuwa-la-eryay/ |url-status=dead }}</ref> | Sep. 2017<ref>{{Cite news |title=Madaxweyne Siilaanyo oo isku bedel ku sameeyey qaar ka mid hay'adaha dawladda |newspaper=hiiraan.com |date=2017-09-10 |url=https://www.hiiraan.com/news/2017/sept/wararka_maanta10-142772.htm |accessdate=2022-04-24 }}</ref> |- | Abdillahi Jibril Gaaxnuug (Buraale) | Cabdillaahi Jibriil Gaaxnuug (Buraale) | 10 Sep. 2017<ref>{{Cite news |title=Guddoomiyaasha Awdal iyo Maroodijeex oo la isku badalay |newspaper= |date=2017-09-10 |url=https://www.garoweonline.com/en/news/somaliland/guddoomiyaasha-awdal-iyo-maroodijeex-oo-la-isku-badalay |accessdate=2022-04-24 }}</ref> | |- | Abdirahman Ahmed Ali Muse | Cabdiraxmaan Axmed Cali Muuse | 29 Jan. 2018<ref>{{Cite news |title=Somaliland: Muuse Biixi Oo Magacaabay Qaar Ka Mid Ah Guddoomiyeyaasha Degmooyinka |newspaper=goobjoog.com |date=2018-01-29 |url=https://goobjoog.com/somaliland-muuse-biixi-oo-magacaabay-qaar-ka-mid-ah-guddoomiyeyaasha-degmooyinka/0/ |accessdate=2022-04-24 }} {{Dead link|date=Bisha Kow iyo Tobnaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | 29 June 2020<ref name=dj20200629>{{Cite news |title=Madaxweynaha Somaliland oo magacaabay guddoomiyaal |newspaper=daljir.com |date=2020-06-29 |url=https://www.daljir.com/madaxweynaha-somaliland-oo-magacaabay-guddoomiyaal/ |accessdate=2022-04-24 }}</ref> |- | [[Mohammed Ahmed Alin]] Timbaro | Maxamed Axmed Caalin Yuusuf | 29 June 2020<ref name=dj20200629/> | 25 June 2023 | |- | Hassan Dahir Haddi | Xasan Daahir Xaddi | 25 June 2023<ref>{{Cite web|url=https://qarannews.com/m-weyne-muuse-biixi-oo-xilal-cusub-u-magacaabay/|title= President Muse Bihi names new positions|date=23 June 2023}}</ref> | Xilka haya |} ==Sidoo kale eeg== [[Awdal]] [[Golaha Wasiirada Somaliland]] ==Tixraac== siqtgdprxi1mosap4h1bedw2u6fe540 Degmada Dhahar 0 42688 311605 305493 2026-11-01T22:24:16Z InternetArchiveBot 28368 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 311605 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | official_name = Degmada Dhahar | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[Qaybaha maamulka Somaliland|Degmo]] | motto = | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | flag_size = | image_seal = | seal_size = | image_map = Dhahar District.svg | map_caption = Degmadda Dhahar ee Sanaag, Soomaaliya | pushpin_map =Somaliland | pushpin_label_position = bottom | pushpin_mapsize = | pushpin_map_caption = | subdivision_type = Wadanka | subdivision_name = {{flag|Somaliland}} | subdivision_type1 = [[Gobolada Somaliland|Gobolka]] | subdivision_name1 = [[Sanaag]] | subdivision_type2 = Caasimada | subdivision_name2 = [[Dhahar]] | government_footnotes = | government_type = | leader_title = | leader_name = | established_title = | established_date = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_total_km2 = | area_land_km2 = | population_as_of = | population_footnotes = | population_note = | population_total = | population_density_km2 = | timezone = [[East Africa Time|EAT]] | utc_offset = +3 | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates ={{coord|9.74797|48.81992|region:SO|display=it}} | elevation_footnotes = | elevation_m = | postal_code_type = | postal_code = | area_code = | website = | footnotes = | name = }} '''Dhahar District''' ([[Af Soomaali|Soomaali]]: Degmada Dhahar) waa degmo maamul oo ku taalla gobolka [[Sanaag]]. Qaybaha maamulka [[Somaliland]], waa degmo C-Class ah sida ku cad xeerka dawladaha hoose ee 2019. Dhinaca maamulka Puntland, degmadu waa xarunta gobolka Haylaan ==Taariikhda dhow== Bishii April 2012 ayay ahayd markii ciidamada Somaliland ee ku sugan degmada Dhahar ay markii ugu horeysay mushaarka askartooda ku bixiyeen shilinka Somaliland , iyadoo markii hore lagu qaadan jiray lacag shilin Soomaali ah . Bishii Luulyo 2015, waxaa magaalada Dhahar ka dhacay tartan aqooneed wakiillo ka socday lix goobood oo ka tirsan degmada Dhahar, waxaana kaalinta koowaad galay xaafadda Horseed, kaalinta labaadna waxaa galay Hodman, halka kaalinta saddexaad ay gashay deegaanka New Dhahar. Bishii May 2018, ciidamada Puntland ayaa ka baxay tuulada Af Urur oo ka tirsan degmada Dhahar, iyadoo bishii June ee sanadkan 2019 ay maleeshiyada Al-Shabaab la wareegeen tuuladaasi. Bishii Febraayo 2020, dhismuhu wuxuu bilaabay 1.5 kiiloomitir ee ugu horreeyay waddada laamiga ah ee degmada Dhahar. Bishii Maarso 2021, ciidamada Puntland waxay rasaas nool u adeegsadeen dibadbaxayaal taageersan dowladda Federaalka Soomaaliya oo ka dhacay degmada Dhahar. Dowladda Federaalka ayaa cambaareysay falka Puntland. June 2022, shir ka dhacay magaalada Ceerigaabo oo ay Somaliland si hufan u maamusho, ayaa lagu go’aamiyay in beesha Warsangali ay si buuxda uga mid tahay bulshada Somaliland [ 8 ] iyo in xukuumadda Somaliland ay degmada Dhahar ka dhigi doonto gobol. Bishii Oktoobar 2022, wasiirka horumarinta reer miyiga Puntland ayaa booqday Dhahar. Wararka ayaa sheegaya in Dhahar ay maamusho Puntland, waxaana fariisin u ah ciidamada Puntland. Bishii February 2023, dawladda Somaliland waxay ku eedaysay dawladda Puntland inay dadka deggan Dhahar ku khasabtay inay ka qaybgalaan doorashada Puntland. Bishii Sebtembar 2023, xildhibaanada baarlamaanka Puntland ee laga soo doortay magaalada Dhahar ayaa ku dhaliilay xisbiyada Puntland inaysan ku lug lahayn heshiisyadii ay wada galeen, iyagoo ku andacoonaya in taasi ay dib u dhac ku keeni doonto hannaanka dimoqraadiyadda Puntland. ==Sidoo kale eeg== [[Qaybaha maamulka Somaliland]] [[Gobolada Somaliland]] [[Degmooyinka Somaliland]] [[Xuduuda Puntland iyo Waqooyibari]] ==Tixraac== [http://www.somalilandlaw.com/Xeerka__wkb__Gobolada_iyo_Degmooyinka_2019SLLaw.pdf "Wax-ka-beddelka iyo Kaabista Xeerka Ismaamulka Gobollada iyo Degmooyinka, Xeer Lr. 23/2019"] [http://www.puntlandes.com/?p=56030 "Madaxweynaha Puntland & Wefti uu Hogaaminayo oo Si Diiran Loogu Soo Dhoweeyey Magaalada Dhahar"] [http://www.qurbejoog.com/ciidamada-somaliland-ee-degmeda-dhahar-oo-markii-u-horeysay-musharadooda-ku-qaatay-sl-shiling/ "Ciidamada Somaliland ee degmeda Dhahar oo markii hore Musharadooda ku qaatay SL Shiling"] [https://halgan.net/2015/07/tartan-aqooneed-loo-qabtay-ilaa-6-xaafadood-ee-degmada-dhahar-oo-la-soo-afmeeray-masawiro/ "Tartan aqooneed loo qabtay ilaa 6 xaafadood ee degmada Dhahar oo la soo afmeeray"] {{Wayback|url=https://halgan.net/2015/07/tartan-aqooneed-loo-qabtay-ilaa-6-xaafadood-ee-degmada-dhahar-oo-la-soo-afmeeray-masawiro/ |date=20231003111853 }} [https://warsom.com/wararka/2019/06/deegaanka-af-urur-ee-degmada-dhahar-oo-ciidamo-al-shabaab-kamid-ahi-la-wareegeen/ "Deegaanka Af Urur ee Degmada Dhahar oo Ciidamo ka tirsan Al-shabaab Kamid ah La Wareegeen"] [https://web.archive.org/web/20231003112007/https://goobjoog.com/2020/02/17/dhahar-oo-markii-ugu-horreysay-laga-hirgalinayo-waddo-laami-ah/ "Dhahar oo Markii Ugu Horreysay Laga Hirgalinayo Waddo Laami ah"] [https://www.somaliland.com/news/featured-news/somalia-federal-government-alleges-puntland-forces-used-live-ammunition-on-protestors-in-dhahar-region/ "Dowladda Federaalka Soomaaliya Oo Sheegtay In Ciidamada Puntland Ay Rasaas Nool U Adeegsadeen Dibad-baxayaasha Gobolka Dhahar"] {{Wayback|url=https://www.somaliland.com/news/featured-news/somalia-federal-government-alleges-puntland-forces-used-live-ammunition-on-protestors-in-dhahar-region/ |date=20231003112038 }} [https://www.berberanews.net/2022/06/15/qodobadda-heshiis-dhexmaray-somaliland-iyo-beesha-warsangeli/ "Qodobadda heshiis dhexmaray Somaliland iyo Beesha Warsangeli"] {{Wayback|url=https://www.berberanews.net/2022/06/15/qodobadda-heshiis-dhexmaray-somaliland-iyo-beesha-warsangeli/ |date=20231003112117 }} [https://www.hiiraan.com/news/2022/jun/wararka_maanta16-181562.htm " Xukuumaddaa Somaliland iyo madax-dhaqameedka bariga Sanaag oo heshiis gaadhay"] [https://mogtimes.com/articles/57201/Somaliland-oo-Puntland-uga-digtay-in-ay-diwaangalin-ka-samayso-Dhahar "Somaliland oo Puntland uga digtey in ay diwaangalin ka samaynayso Dhahar"] goyavnctp5vry5n0fj252lisrufrv47 Hay’adda Sirdoonka iyo Amniga Qaranka 0 42774 311613 285415 2026-11-02T01:38:26Z InternetArchiveBot 28368 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 311613 wikitext text/x-wiki {{Infobox government agency | name = Hay’adda Sirdoonka iyo Nabadsugidda Qaranka | type = [[Wakaalada sirdoonka]] iyo [[Hay'adda nabadsugidda]] | seal = National Intelligence and Security Agency.png | seal_caption = Shaabadda Hay’adda Sirdoonka iyo Nabadsugidda Qaranka | seal_size = 300px | logo = | logo_caption = | formed = {{Start date|2013|1|10|df=yes}}<ref name="Wsrinisa">{{cite news|title=Somalia Re-Opens its National Intelligence & Security Agency|url=http://www.waltainfo.com/index.php?option=com_content&view=article&id=6968:somalia-re-opens-its-national-intelligence-a-security-agency&catid=70:international-news&Itemid=309|access-date=1 September 2013|newspaper=Walta Info|date=10 January 2013}}</ref> | preceding1 = [[File:Coat of arms of Somalia.svg|20px]] [[National Security Service (Somalia)|National Security Service]] (1970 - c.1990) | dissolved = | jurisdiction = {{flag|Somalia}} | headquarters = [[Muqdisho]], [[Soomaaliya]] | coordinates = <!--{{coord|LATITUDE|LONGITUDE|type:landmark_region:US|display=inline,title}}--> | motto = | employees = [[Xog sir ah|Sir ah]] | budget = [[Xog sir ah|Sir ah]] | minister1_name = [[Cabdulahi Sheekh Ismaaciil Fara-Tag]] | minister1_pfo = | minister2_name = | minister2_pfo = <!-- (etc.) --> | deputyminister1_name = | deputyminister1_pfo = | deputyminister2_name = | deputyminister2_pfo = <!-- (etc.) --> | chief1_name = [[Cabdullaahi Maxamed Cali]] 'Sanbalooshe' | chief1_position = Director | chief2_name = | chief2_position = | chief3_name = | chief3_position = | chief4_name = | chief4_position = | chief5_name = | chief5_position = | chief6_name = | parent_department = [[File:Coat of arms of Somalia.svg|20px]] [[Wasaaradda Amniga Gudaha Soomaaliya]] | website = | map = | map_caption = | footnotes = | agency_name = Hay’adda Sirdoonka iyo Nabadsugidda Qaranka | nativename = {{lang|so|Hay'adda Sirdoonka iyo Nabadsugidda Qaranka}} | nativename_a = {{lang|ar|وكالة المخابرات والأمن الوطنية}} | nativename_r = }} '''National Intelligence and Security Agency (NISA)''' ([[Af Soomaali|Soomaali]]: Hay'adda Sirdoonka iyo Nabadsugidda Qaranka ,[[Carabi]]: وكالة المخابرات والأمن الوطنية , HSNQ ) waa hay'adda sirdoonka qaranka iyo hay'adda nabadsugidda [[Soomaaliya]] Xarunteedu waa [[Muqdisho]] Hay’adda NISA ayaa sidoo kale xiriir dhow la leh ciidamada qalabka sida ee Soomaaliya oo wada shaqeyn joogto ah la leh. Hay’addan ayaa waxaa la aas aasay bishii Janaayo ee sanadkii 2013-kii, iyadoo ay dhistay Dowladda cusub ee Federaalka Soomaaliya (DFS) oo ay ku beddeshay Adeeggii Nabadsugida Qaranka ee waqtigiisa dhamaaday . Hay’addan ayaa waxaa gacan ka geysta howlgalka Midowga Afrika ee Soomaaliya . Sida uu sheegay wasiiru dowlihii hore ee madaxtooyada Cabdulqaadir Moallin Nuur, hay’adda sirdoonka Mareykanka ee CIA-da ayaa sidoo kale tababarro siisay saraakiil ka tirsan hay’adda NISA xilligii hay’addan danbe ay dhisneyd. Ciidamada NISA ayaa howlgallo ka dhan ah Al-Shabaab waxa ay ka sameeyeen gudaha caasimadda, si ay uga hortagaan nabad-sugidda, la dagaalanka argagixisada iyo amniga . ==La-dagaalanka argagixisanimada iyo ciidamada qalabka sida== Bishii April 2014, Imaaraadka Carabta ayaa dhowr gaari dagaal iyo qalab kale ugu deeqay NISA Bishii Luulyo 2014, qaybta Gaashaan ("Gaashaan") ayaa lagu soo wargeliyay inay ka tirsan yihiin Hay'adda Sirdoonka iyo Nabadsugidda Qaranka Waa ciidamo kumaandoos ah oo uu tababaray Mareykanka. Saraakiisha NISA ayaa tilmaamaya in Gaashaan uu ka kooban yahay labo unug oo gaaraya 120 nin. Alpha Group waa qaybta koowaad ee Gaashaan, waxaana ku jira ilaa 40 askari iyo 3 sarkaal oo laga soo dhex xulay 190 ka mid ah ciidamada gaarka ah ee Soomaaliya . Sida laga soo xigtay saraakiisha difaaca Soomaaliya, cutubkani waxa uu tababar ku qaatay Ciidanka Gaarka ah ee Maraykanka (Green Berets) intii u dhaxaysay dabayaaqadii 2009 ilaa horraantii 2010. Derek Gannon waxa uu sheegay in habka tababarka ee Alpha Group ay ka mid yihiin ciidamada ka hortagga sharci-darrada ah, weerarrada qaab-kalsoonida ah, ka-hortagga fallaagada, ka hortagga argagixisada iyo maaraynta xasaradaha la haystayaasha, ka shaqaynta adag ee gelitaanka dhulalka, ka-hortagga argagixisanimada ama goobaha VIP-da. ilaalinta, iyadoo xoogga la saarayo falcelinta degdegga ah ee deegaanka magaalada. Askartan ayaa sidoo kale ku qalabaysan qoryo leh muuqaalada habeenkii. Qaybta labaad ee Gaashaan ee la dagaalanka argagixisada iyo samata bixinta dadka la haysto waa Kooxda Bravo. Waxay tababar ku qaadatay garoonka diyaaradaha ee Aadan Cadde (Garoonka diyaaradaha ee Muqdisho) sanadkii 2011. C/llaahi Maxamed Cali “Sanbaloolshe” oo ah Xildhibaan loo doortay Aqalka Hoose ee Baarlamaanka Qaranka, ee Golaha Shacabka, ayaa 6-dii April 2017, mar kale loo magacaabay Agaasimaha Guud ee NISA. Bishii May 2018 ayaa la sheegay in NISA ay gaartay 700 oo askari, iyadoo Waranku uu ka kooban yahay 300 oo askari, halka Gaashaan ay ku dhow yihiin 400. ==Dhaliilaha== Bishii Janaayo 2020, Dr Mohamed Haji Ingiriis, Fellow, Fellow, oo ka tirsan Xarunta Hoggaaminta Afrika, King's College London , ayaa arrimaha Afrika ku qoray in NISA ay 'caadayso [hawlaha] ka baxsan garsoorka si loogu adeego ajendaha mas'uuliyiinta siyaasadda iyo in la xakameeyo kuwa dhaleeceeya Maqaal ay daabacday African Security Review bishii Luulyo 2020, ayuu ku eedeeyay 'nashqad amni oo dibadda laga soo saaray' oo uu ku eedeeyay NISA inay ka hortagto Al Shabaab Sida uu sheegay Cali , tan iyo markii Yaasiin loo magacaabay madaxa howlgallada NISA waxay xoogga saareen sidii loo aamusin lahaa mucaaradka iyo dhaleeceynta siyaasadeed halkii laga adkaan lahaa Al Shabaab ===Hagardaamada lagu hayo haweenka Gedo=== Waxaa jiray eedeymo ay usoo jeediyeen haweenka kasoo jeeda gobolka Gedo , kuwaas oo isugu jira xarig, jirdil iyo kufsi, kuwaas oo loo jeediyay saraakiisha NISA ee xafiiska gobolka Gedo ee Jubaland , oo uu xiligaas taliye ka ahaa C/llaahi Aadam (Kulane Jiis). ===Xil ka qaadista madaxda sare=== Bishii Luulyo 2021 Ra'iisul Wasaare Maxamed Xuseen Rooble ayaa shaqada ka eryay Taliyihii NISA ee Garoonka Aadan Cabdulle ee Muqdisho Cabdiwahaab Sheekh Cali iyo Taliyaha NISA, Cabdullaahi Kulane kaddib markii ay u diideen koox rakaab ah inay ka duulaan garoonka Muqdisho. [ { Talaabadan ayaa si weyn loogu heshiiyey inay tahay mid aan dastuuri ahayn. Waxa lagu sheegay qaybta "Awoodaha Madaxweynaha" ee dastuurka.} ==Afduubkii Ikraan Tahliil Faarax== [[File:Ikran_Tahlil_Farah_2.jpg|thumb|Ikran Tahliil Faarax]] 26kii Juun 2021, Ikran Tahliil Faarax oo u shaqaynaysay NISA ayaa laga afduubay meel u dhow gurigeeda oo ku yaal degmada Cabdulcasiis ee magaalada Muqdisho. NISA ayaa daabacday 2-dii Sebtembar 2021 bayaan ay ku sheegtay in Ikran loo gacan galiyay Al Shabaab oo ay sheegtay in ay dishay, balse Al-Shabaab ayaa beenisay in ay wax lug ah ku leedahay Ra’iisul Wasaare Rooble ayaa ka codsaday Agaasimaha Guud ee NISA, Fahad Yaasiin inuu u gudbiyo warbixin ku saabsan geerida Ikraan. Rooble ayaa shaqada ka joojiyay Yaasiin sababo la xiriira inuu ku guuldareystay inuu warbixinta soo gudbiyo, isagoo ku bedelay Lt. Gen. Bashiir Maxamed Jaamac , laakiin go’aankaas waxaa laalay Madaxweyne Maxamed isagoo ku sababeeyay inuu yahay mid aan dastuuri ahayn. Rooble waxa uu Maxamed ku eedeeyay "in uu hor istaagay baaritaan wax ku ool ah oo lagu sameeyo kiiska Ikran". Saaxiibada Soomaaliya ee caalamiga ah waxay ku baaqeen 'baaritaan lagu kalsoonaan karo oo ku saabsan waayida Ikraan'. Ikran hooyadeed, Qaali Maxamuud Gahaad ayaa maxkamadda ciidamada ku soo oogtay dacwad ka dhan ah Fahad Yaasiin , Cabdullaahi Kulane, Cabdiqani Wadna-Qabad iyo Yaasiin Faraay oo la xiriirtay gabadheeda la waayay. 8-dii Sebtembar 2021, Villa Soomaaliya ayaa ku dhawaaqday in Fahad Yaasiin uu iska casilay xilkii taliyaha NISA, si kastaba ha ahaatee Maxamed ayaa u magacaabay lataliyihiisa Amniga Qaranka isagoo Yaasiin Cabdullaahi u magacaabay taliyaha NISA Si kastaba ha ahaatee, Rooble wuxuu mar kale u magacaabay Bashiir Maxamed Jaamac . 2022, saraakiisha NISA ayaa marar badan u hanjabay suxufiyiinta baaraya kiiska Ikraan Tahliil ===Faafreebka warbaahinta=== Bishii Luulyo 2023, NISA ayaa lagu eedeeyay inay laaluushtay ama ku qasbeen warbaahinta maxalliga ah si ay u xakameeyaan tebinta weerarkii is-miidaaminta ahaa ee Al-Shabaab ay ku qaadeen Akademiyada Jaalle Siyaad . Warar soo baxaya ayaa sheegaya in madaxda NISA ay lacag u qoondeeyeen xarumaha warbaahinta si loo xaqiijiyo in meesha uu ka baxay falkaasi. Bishii Disembar 2023, Hay'adda Isgaarsiinta Qaranka Soomaaliya (NCA) oo kaashaneysa NISA ayaa lagu eedeeyay inay caburinayso codadka xasaasiga ah ee saxafiyiinta iyo hal-abuurayaasha madaxa-bannaan ee Facebook-ga iyadoo la adeegsanayo weerarro adeeg-diidmo ah . Saxafiyiinta iyo xarumaha warbaahineed ee dhaliila maamulka Xasan Sheekh Maxamuud ayaa la kulma faafreeb baahsan oo dhanka Facebook ah , iyagoo la kulmay digniino ku saabsan xayiraadda boggaga, joojinta ama ka saarista waxyaabaha ku jira, inta badan waxaa lagu tilmaamaa "ururo iyo shaqsiyaad khatar ah" ama "waxyaalo ka soo horjeeda heerarka bulshada. Mustafa Yaasiin , agaasimaha NCA, ayaa si cad u qirtay inuu ku lug lahaa waxa uu ugu yeeray 'tallaabooyinka amniga internetka' ee 2023. Xoghayaha Guud ee Ururka Saxafiyiinta Soomaaliyeed (SJS) , Cabdalle Muumin, oo si weyn u naqdiyay xadgudubyada xuquuqul insaanka ee NISA, ayaa sidoo kale la kulmay wax ka saarid iyo warbixino, isagoo soo jeediyay wadashaqeyn dhexmarta NCA iyo NISA. Saxafiyiinta ayaa sidoo kale soo sheegay in warbixino badan ay keentay in meesha laga saaro wararka sheegaya in taliyayaal boolis iyo saraakiil NISA ka tirsan ay galeen dambiyo ay ka mid yihiin tacadiyo dhanka galmada ah oo lagula kacay haweenka iyo tacadiyo kale. Bishii April 2020 Hay’adda NISA ayaa lagu eedeeyay handadaad iyo caga jugleyn loo geystay Wariye Haaruun Macruuf oo ka tirsan Idaacadda Codka Mareykanka , iyada oo la soo dhigay Twitter-ka . 18-kii October 2020, Ciidamo aad u hubeysan oo ka tirsan NISA ayaa abbaare 11:30 habeenimo xilliga Soomaaliya weerar ku qaaday guriga uu magaalada Muqdisho ka degan yahay wariye Cadow, iyadoo qoyskaas ay argagax iyo argagax ka qaadeen kaddibna xabsiga u taxaabeen oo lagu xiray meel aan la shaacin. Duulaankan ayaa daba socda saddex maalmood kadib wareysi uu weriyuhu la yeeshay nin ganacsade ah oo la sheegay inuu dhaliilo u jeediyay madaxda Soomaaliya. 23-February-2021, Wariye C/raxmaan Maxamed Cabdi iyo Sawir-qaade C/Risaaq Cabdalla Fagas ayaa saraakiisha NISA waxay ku joojiyeen Daljirka Dahson ee magaalada Muqdisho, halkaas oo ay ku duubayeen wax yar ka dib markii ay Musharixiinta Madaxweynaha ee Mucaaradka ku ah ay ku dhawaaqeen inay dhigayaan Mudaaharaad la qorsheeyay 26-ka Febraayo. Ciidamada NISA ayaa la wareegay kaamirada, waxayna tirtireen muuqaalkii ay wateen. Si kastaba ha ahaatee, labada wariye lama xirin, waxaana loo ogolaaday inay tagaan ka dib markii la tirtiray muuqaalka. 16-kii Maajo 2021, saraakiil ka tirsan NISA ayaa weerar ku qaaday koox saxafiyiin ah oo tabinayay mudaaharaadka waaliddiinta “in la la’yahay” dhallinyaro ay qortay dowladda Soomaaliya oo loo diray Eritrea. Gabadha weriyaha ah ee fadhigeedu yahay magaalada Muqdisho ee Fardowso Maxamuud Sahal ayaa la sheegay inay garaaceen oo ay dhulka ku tuureen Gaashaanle Sharma’arke iyo askartiisa ka hor intii aanay ka qaadin cod-baahiyaha iyo teleefankeeda. Muuqaal si toos ah looga daawaday barta Facebook-ga ayaa muujinayay askarta oo ku soo dhawaaday ka hor inta aan taleefankeeda laga qaadin iyadoo ay socdaan wareysiyo toos ah oo lala yeeshay dibad baxayaasha. 11-kii June 2021, saraakiil ka tirsan NISA oo ay wehliyaan saraakiil booliis ah ayaa gudaha u galay istuudiyaha idaacada Star FM ee magaalada Guriceel , dowlad goboleedka Galmudug, waxaana ay xabsiga dhigeen wariye Cubeyd Xasan Maxamuud, ka dib markii uu warbixin ka diyaariyay dadaallada aan lagu guuleysan ee lagu soo afjarayo colaad beeleedyada gobolka. Waxa uu sheegay Cubeyd in muddo afar maalmood ah uu ku xirnaa guri gaar ah oo uu Taliyaha NISA ku leeyahay Guriceel. 3-dii Luulyo 2021, NISA waxay si sharci darro ah ku xirtay weriye Kenyan ah oo ku sugan Gedo, kaddib amar ka soo baxay guddoomiyaha degmada Beledxaawo . 24-kii December 2022-ka, ciidamada NISA oo uu hoggaaminayay Mahad Carab Dhiblaawe ayaa joojiyay, kaddibna waxay xireen Xoghayihii Xuquuqul Insaanka iyo Warfaafinta, Maxamed Ibraahim Bulbul, Xoghayihii Tababarka ee SJS Hanad Cali Guuleed iyo Qareenka SJS C/raxmaan Xasan Cumar, xilli ay isku diyaarinayeen inay aroornimadii hore ee diyaaradda raacaan si ay uga qaybgalaan tabobarka Suxufiyiinta Gobolka Hiiraan. Waxaa muddo labo saacadood ah lagu hayay oo su’aalo lagu weydiinayay xafiiska NISA ee garoonka dhexdiisa, iyadoo dhamaantood la sii daayay, balse ay ka baaqsadeen duulimaadkooda. 5tii Juun 2023, saraakiil hubaysan oo NISA ka tirsan ayaa Muqdisho ku xiray wariye madax-bannaan oo Cabdiraxmaan Axmed Aadan, oo wax ku biiriya The New Humanitarian. Wariyaha ayaa sheegay in dhalinyaro ka tirsan NISA ay ku joojiyeen wadada xili uu kusii jeeday hoygiisa. Indhaha ayay ka xidheen, bastooladna ku garaaceen intii su’aalaha la waydiinayay, waxayna daaha ka qaadeen ujeedka ay ka lahaayeen inay beegsadaan saxafiyiinta xiriirka la leh warbaahinta caalamiga ah oo uu isagu ka mid yahay, iyagoo mar qura ugu hanjabay inay dili doonaan. Waxa uu ku xirnaa saldhiga degmada Wadajir muddo sideed saacadood ah maalintaas sida ay inoo xaqiijiyeen Cabdiraxmaan iyo xubno ka tirsan qoyska oo ku booqday saldhiga. Kadib dhibaatadii foosha xumayd ee soo gaadhay weriyaha ayaa la sii daayay iyada oo aan wax dacwad ah lagu soo oogin, balse ka hor inta aan digniin loo jeedin in si dhow loola socon doono hawlihiisa saxafinimo. January 20, 2024, isagoo ku guda jira tababar ku saabsan xuquuqul insaanka oo loo furay haween saxafiyiin ah, ayaa saddex sarkaal oo ka tirsan NISA oo ay kala hogaaminayeen Maxamed Fooxle iyo Xasan Daahir oo ka tirsan qeybta ilaalada ayaa si lama filaan ah u gaaray Hotel Saxafi ee magaalada Muqdisho oo uu tababarku uga socday. Ku lug lahaanshaha habdhaqanka qaska ah, waxay dhibeen shaqaalaha hoteelka, tababarayaasha, iyo ka qaybgalayaasha, iyagoo ku adkaystay helitaanka liiska ka qaybgalayaasha, waxyaabaha tababarka, iyo dukumentiyada kale ee la xidhiidha. In kasta oo ay SJS iyo maamulka hoteellada dadaallo ku bixiyeen inay sharraxaan nooca tababarka, iyagoo xoogga saaraya baahida loo qabo ilaalinta sirta ka qaybgalayaasha. Saraakiisha NISA ayaa amar ku bixiyay in si lama filaan ah loo hakiyo fadhiga maalinta, iyadoo la soo gaba gabeeyay saacad ka hor xilligii loo qorsheeyay. 31 October 2024, Tifaftiraha Himilo Somali TV Nuur Cabdiraxmaan Nuur, ayaa ka warbixiyey xirnaanshaha goobo ganacsi oo ku yaalla caasimadda Soomaaliya ee Muqdisho, isagoo diiwaangeliyay mowjado dilal ah oo lala beegsaday xubno ka tirsan ganacsatada deegaanka. Weeraradan, oo loo aaneynayo Al-Shabaab, ayaa lagu eedeeyay inay jawaab u yihiin milkiilayaasha ganacsiga oo u hoggaansamay amarkii dowladda ee ahaa in goobahooda lagu rakibo kaamirooyinka CCTV. Warbixintaasi ka dib, ayaa Saraakiil ka tirsan Hay’adda NISA waxay gudaha u galeen Xarunta TV-ga Himilo ee Magaalada Muqdisho, iyagoo baadi goobaya Wariyahaasi oo aan xiligaasi joogin, sida ay sheegeen Aasaasaha iyo Shaqaalaha Idaacadaasi. Saraakiisha NISA ayaa maalintaas taleefoon kula soo xiriiray, iyagoo ka dalbaday in warbixinta la tirtiro, iyagoo ku hanjabay inay cawaaqib xun ka dhalan doonto. Hanjabaadahaas, tafaftirayaasha Himilo Somali TV ayaa u hoggaansamay iyagoo meesha ka saaray warbixinta. 25-kii Janaayo 2025, Wariye madax banaan oo lagu magacaabo Shariif Cabdi ayaa xilli habeen ah laga afduubtay bartamaha magaalada Muqdisho ciidamo hubeysan oo ka tirsan NISA, kuwaasi oo dabagal ku sameeyay taleefoonkiisa, saacado un kadib markii gurigiisa oo ku yaala degmada Waaberi ay weerareen. Mudo 10 maalmood ah ayaa Shariifka waxa uu ku xirnaa qol cidhiidhi ah, mugdi ah, iyo qol kulul oo ay ku jiraan 20 maxbuus oo ay ku jiraan dad looga shakisan yahay Al-Shabaab. Su’aalo la weeydiinayay oo soo noqnoqday ayaa diiradda lagu saaray warbixintii uu ku dhaliilayay Facebook-ga, gaar ahaan qoraallada uu ku dhaliilayo taliyaha NISA Cabdullaahi Maxamed Cali. Waxaa la sii daayay 9-kii Febraayo 2025, saraakiisha NISA waxay u sheegeen in xarigiisa uu la jeeday "in lagu edbiyo." 5tii Maajo 2025, ciidamada NISA ayaa weeraray guri la dego iyo istuudiye warbaahin oo ku yaal degmada Shibis ee magaalada Muqdisho oo ay leeyihiin wariyeyaal Bashiir Cali Shire iyo Maxamed Cumar Baakaay. Saxafiyiinta ayaa horey uga hadlay afduubka loo geystay haweenka iyo dhalinyarada nugul iyo diiwaan gelinta qasabka ah ee codbixiyaasha. 6-dii May 2025, NISA waxay weerartay guri ay degan yihiin iyo istuudiye warbaahineed oo ay lahaayeen wariye Bashiir Cali Shire iyo Maxamed Cumar Baakaay oo ku yaalla degmada Shibis ee magaalada Muqdisho, sababtuna waxay tahay warbixin ay saxafiyiintu sheegeen in "Haweenka nugul loo adeegsanayo sumcadda warbaahinta" xilliyadii ololaha diiwaangelinta codbixiyayaasha ee Muqdisho, iyo in guddoomiyeyaasha degmooyinka Muqdisho " cadaadis lagu saaray inay si khasab ah u diiwaangeliyaan dad lagu muransan yahay" Muqdisho. Laba maalmood ka hor, Komishaneer Cadaani waxa uu ku booriyay taageerayaasha dawladda in ay qaataan baangado iyo ulo, isaga oo caddeeyay in loo fasaxay in ay “lafaha saxafiyiinta jabiyaan oo ay guryahooda galaan.” Waxa uu aad ugu dheeraaday in uu saxafiyiinta ku tilmamaay in ay yihiin kuwo balwad leh kana xun argagixisada,waxana uu taageerayaashiisa kula taliyay in ay gacanta ku soo dhigaan. 24-kii May 2025-ka , ciidamada NISA ayaa muddo kooban Muqdisho ku xiray afar wariye oo kala ah: Cabdinaasir Cabduqaadir Saalax iyo Cabdinaasir Sayid Cali oo ka tirsan Shabeelle TV iyo Cabdiraxmaan Cabdulle Rooble iyo Xasan Axmed Taakow oo ka tirsan SYL TV . Suxufiyiintu waxa ay waraysiyo vox-pop ah ka ururinayeen dadweynaha ku dhaqan jidka Maka Al-Mukarama, iyaga oo ra’yi ka weydiinaya isbahaysiga siyaasiyiin mucaarad ah oo maalin ka hor munaasibad ku qabtay Muqdisho. 5-tii Luulyo 2025, haweeney wariye ah oo fadhigeedu yahay Muqdisho oo lagu magacaabo Shukri Caabi Cabdi ayay NISA si xoog ah ku xireen aqoonsigeeda Suxufinimo iyo sidoo kale taleefankeeda gacanta laga qaatay. [ 46 ] Shukri ayaa sidoo kale si arxan darro ah u weerartay NISA Diisambar 2024 markaas oo ay ka warbixinaysay dibad bax dadweyne. Shukri waxay sheegtay in la jiiday, xijaabkiina laga siibay, laad laad, iyo hanjabaad afka ah oo lagu garaacay wadada dhexdeeda ka hor inta aysan koox dumar ah oo deegaanka ah soo dhexgelin si ay u badbaadiyaan. 15-kii Agoosto 2025 Ciidamo hubeysan oo NISA iyo Boolis isugu jira ayaa la soo dhoobay waddooyinka gala Hotelka Jazeera ee magaalada Muqdisho, kuwaasi oo xiray dhowr iyo toban ka mid ah suxufiyiinta ka howlgala gudaha Hotelka, kuwaasi oo u socday in ay tabiyaan shir mucaarad ah oo ka dhacayay Hotelka. Qaar ka mid ah Wariyaasha ayaa sheegay in Saraakiisha NISA ay ahaayeen kuwa gardaran, waxa ayna ugu hanjabeen in ay waxyeelo ka soo gaari doonaan hadii ay isku dayaan in uu kulanka sii socdo. Taasi waxay keentay in saxafiyiinta qaarkood ay soo noqdaan iyagoon wax war ah ka soo saarin dhacdada, halka qaar kalena ay markii dambe u suurtagashay inay si dhuumasho ah ku soo galaan. 19-kii August 2025-ka, ciidamada NISA ayaa joojiyay gaari tuktuk ah oo uu la socday wariye Cumar Guux oo marayay bar koontarool oo ku taalla xaafadda Walaalaha ee degmada Dharkeenley , waxayna ka dalbadeen in la aqoonsado. Kadib markii uu soo bandhigay Aqoonsiga Suxufinimo, ayaa waxay Ciidamadu xabsiga u taxaabeen, isla-markaana ay kula kaceen handadaad iyo caga juglayn, iyadoo lagu eedeeyay in uu ka warbixiyey in Madaxweynuhu uu si khasab ah dalka uga saaray. Telefiishanka Himilo Somali TV ayaa horay Hay’adda NISA loogu hanjabayay sababo la xiriira warbixino xasaasi ah oo ku saabsan arrimaha amniga, raritaan qasab ah iyo afduub. 28-kii Agoosto 2025, ciidamo dhar cad ah oo NISA ah) ayaa si sharci darro ah u xiray Feysal Cabdi Faarax oo ah wariye ka tirsan Kalsan TV iyo Xasan Maxamed Xaashi oo ah sawir qaade, xilli ay ka warbixinayeen sicir bararka kalluunka ee suuqa kalluunka Muqdisho ee degmada Xamarweyne . Wariyeyaashan ayaa muddo laba saacadood ku dhow waxaa lagu hayay meel bannaan oo suuqa ka mid ah, iyadoo intii ay socdeen laga qaatay qalabkii ay wateen, lagana tirtiray waxyaabihii ay wateen, iyadoo ugu dambeyn la sii daayay. ===Maxamed Cumar Nastaro=== 12-kii Sebtembar 2025, saraakiisha NISA ayaa garoonka diyaaradaha Aadan Cadde ku weeraray xildhibaan iyo wasiiru dowlaha arrimaha qoyska iyo xuquuqul insaanka, Maxamed Cumar Nastaro . Goob joogayaal ayaa sheegay in dhacdadan ay bilaabatay markii ciidamada ay isku dayeen in ay si xoog ah boorso yar uga qaataan xildhibaanka. Nastaro ayaa is hortaag ku sameeyay oo la garaacay, isaga oo dhaawac ah. ==Xusuusin== [http://www.newvision.co.ug/newvision_cms/newsimages/file/Janat/Press%20releases/AMISOM%20Press%20Release%2007-01-2013.pdf "War-saxaafadeed: Ergeyga Gaarka ah ee Midowga Afrika wuxuu dib u xaqiijinayaa taageerada joogtada ah ee AMISOM ay siiso Hay'adda Sirdoonka iyo Nabadsugidda Qaranka Soomaaliyeed (NISA)"] [https://web.archive.org/web/20140720205321/http://www.garoweonline.com/artman2/publish/Somalia_27/Somalia_Mogadishu_security_operation_nets_27_Al_Shabaab_members_printer.shtml "Somalia: Hawlgalka ammaanka Muqdisho oo lagu dilay 27 xubnood oo Al-shabaab ah"] [https://www.vice.com/en/article/somalia-is-looking-like-another-full-blown-us-war/ "Sare: Saldhig ciidan oo la dhisay ayaa muujinaya in dagaalka hadh-ka-baxa ee Mareykanka ee Soomaaliya uu sii weynaanayo"] [https://academic.oup.com/afraf/article-abstract/119/475/251/5714018?redirectedFrom=fulltext “Siyaasadda u-horjeedka ah iyo shaqsiyeynta awoodda: Ku-takri-falka iyo ku-takri-falka Hay’adda Sirdoonka iyo Nabad-sugidda Qaranka (NISA) ee Soomaaliya”] [https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/10246029.2020.1740752 “Kacdoonka iyo gacan-ku-dhiiglenimada caalamiga ah ee Soomaaliya: Hay’adda Sirdoonka iyo Nabadsugidda Qaranka (NISA) iyo Amniyaadka Al-Shabaab”] [https://allafrica.com/stories/202107250098.html "Soomaaliya: Ra'iisul Wasaaraha Soomaaliya Oo Xilkii Ka Qaadey Saraakiil Sar Sare Oo Ka Tirsan Sirdoonka"] [https://www.theguardian.com/global-development/2021/sep/08/case-of-missing-spy-aggravates-tensions-among-fractious-somali-leadership "Arrinta basaaska la waayay waxay sii xumaynaysaa xiisadda ka dhex aloosan hoggaanka Soomaalida"] [https://web.archive.org/web/20220529051802/https://goobjoog.com/english/dead-agent-got-fahad-yasins-call-for-a-job-before-she-disappeared-court-filings/ "Wakiilka dhintay ayaa Fahad Yaasiin ku baaqay in uu shaqo helo ka hor inta aan la warin fayladaha maxkamadda"] [https://www.voanews.com/a/africa_al-shabab-denies-killing-somali-security-agency-employee/6219168.html "Al-shabaab oo Beenisay inay Dishay Shaqaale ka tirsan Hay'adda Nabadsugida Soomaaliya"] [https://www.garoweonline.com/en/news/somalia/somalia-s-pm-roble-wins-more-support-for-sacking-nisa-boss-fahad-yasin "Ra'iisul Wasaaraha Soomaaliya Rooble oo ku guuleystay Taageero dheeri ah oo ku aaddan xil ka qaadistii Taliyaha NISA Fahad Yaasiin"] [https://www.aljazeera.com/news/2021/9/8/somalia-on-edge-as-president-pm-clash-over-intelligence-chief "Soomaaliya oo qarka u saaran Madaxweyne iyo Ra'iisul Wasaaraha oo isku dhacay Taliyaha Nabadsugida"] [https://reliefweb.int/report/somalia/international-partners-urge-somali-leaders-reduce-political-tensions-and-focus "Saaxiibada Caalamiga ah waxay ugu baaqeen Hogaamiyayaasha Soomaalida inay yareeyaan Xiisadaha Siyaasadeed ayna diiradda saaraan Hannaanka Doorashada - Soomaaliya"] [https://www.garoweonline.com/en/news/somalia/somalia-s-pm-roble-wins-more-support-for-sacking-nisa-boss-fahad-yasin "Ra'iisul Wasaaraha Soomaaliya Rooble oo ku guuleystay Taageero dheeri ah oo ku aaddan xil ka qaadistii Taliyaha NISA Fahad Yaasiin"] [https://sjsyndicate.org/2022/06/16/journalists-unions-media-organisations-condemn-latest-violations-against-media-freedom-and-journalists-in-somalia-including-the-restrictions-threats-and-censorship/ "Ururrada suxufiyiinta, ururada saxafada waxay cambaareeyeen xadgudubyadii ugu dambeeyay ee ka dhanka ah xorriyadda saxaafadda iyo suxufiyiinta Soomaaliya, oo ay ku jiraan xayiraadaha, hanjabaadaha iyo faafreebka"] [https://thesomalidigest.com/nisa-jaalle-siyaad-mogadishu/ "NISA Oo La Sheegay In Ay Laaluush Ku Siisay Warbaahinta Gudaha Si Aanay Wax Uga Sheegin Xasuuqii Jaalle Siyaad"] [https://www.garoweonline.com/en/news/somalia/somalia-s-pm-roble-wins-more-support-for-sacking-nisa-boss-fahad-yasin "Ra'iisul Wasaaraha Soomaaliya Rooble oo ku guuleystay Taageero dheeri ah oo ku aaddan xil ka qaadistii Taliyaha NISA Fahad Yaasiin"] [https://www.garoweonline.com/en/news/somalia/farmaajo-changes-tune-appoints-another-spy-chief-as-pm-roble-accuses-him-of-sabotage "Farmaajo oo is bedelay, Taliye kale u magacaabay Jaajuus sida RW Rooble uu ku eedeeyay Qaran Dumis"] [https://sjsyndicate.org/2025/06/13/somali-intelligence-agents-raid-media-outlet-after-reports-of-forced-voter-registration/ "Sirdoonka Soomaaliya ayaa weeraray xarunta warbaahinta ka dib markii ay soo baxeen warar sheegaya in si khasab ah loo diiwaangeliyey codbixiyayaasha"] [https://sjsyndicate.org/2025/05/06/mogadishu-journalists-residence-raided-one-arrested-after-district-official-calls-for-attacks-with-machetes-and-sticks/ "Waxaa la weeraray guriga ay dagan yihiin suxufiyiinta Muqdisho, mid la xiray ka dib markii mas'uul ka tirsan degmada uu ku baaqay weerarro loo adeegsaday baangado iyo ulo] [https://sjsyndicate.org/2025/05/24/15-journalists-arrested-in-two-days-amid-crackdown-on-media-covering-public-opinion-and-political-tensions-in-mogadishu/ "15 wariye ayaa la xiray muddo labo maalmood ah iyadoo ay socdaan howlgallada ka dhanka ah warbaahinta tebisa ra'yiga dadweynaha iyo xiisadaha siyaasadeed ee Muqdisho"] [https://sjsyndicate.org/2024/12/19/sjs-and-somwa-condemn-nisa-attack-on-female-journalist-shukri-aabi-and-cameraman-ali-hassan-guure-in-mogadishu/ "SJS iyo SOMWA oo cambaareeyey weerarkii ay NISA ku qaadey gabar wariye ah oo lagu magacaabo Shukri Caabi iyo sawir qaade Cali Xasan Guure oo ka dhacay Muqdisho"] [https://sjsyndicate.org/2025/08/15/mogadishu-journalists-face-wave-of-attacks-amid-evictions-and-armed-clashes-in-the-capital/ "Saxafiyiinta Muqdisho waxay la kulmaan mowjado weeraro ah iyadoo magaalada laga saarayo iyo iskahorimaadyo hubeysan"] [https://sjsyndicate.org/2025/09/12/journalists-covering-protests-and-market-reporting-attacked-by-nisa-and-galmudug-presidents-guards/ "Suxufiyiintii tabinayey Mudaaharaadyadii iyo Warbixintii Suuqa ee lagu weeraray Ciidamada NISA iyo Ilaalada Madaxweynaha Galmudug ee Muqdisho"] [http://www.defenseworld.net/news/21125 "Shirkadaha Turkiga Waxay Helaan Amaro Ay Ku Soo Saarayaan 45000 Qoryaha MPT-76 Gudaha Lagu Sameeyey"] [https://web.archive.org/web/20180612142841/http://shinganinews.com/?p=25939 "Somali daily News – Meydadka Askar Itoobiyaan ah oo lagu soo bandhigay Gobolka Galgaduud+SAWIRO"] ==Tixraac== [https://web.archive.org/web/20130324062043/http://www.nss.somaligov.net/about.html Adeegga Amniga Qaranka - Soomaaliya] [http://www.waltainfo.com/index.php?option=com_content&view=article&id=6968:somalia-re-opens-its-national-intelligence-a-security-agency&catid=70:international100-news&Itemid=309 Soomaaliya oo dib u furtay Hay’adda Sirdoonka & Nabadsugidda Qaranka]{{Dead link|date=Bisha Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ==Xiriirinta dibadda== [http://www.newvision.co.ug/newvision_cms/newsimages/file/Janat/Press%20releases/AMISOM%20Press%20Release%2007-01-2013.pdf War-Saxaafadeed: Wakiilka Gaarka ah ee Midowga Afrika oo sheegay in AMISOM ay sii wadi doonto taageerada ay siiso Hay’adda Sirdoonka iyo Nabadsugidda Qaranka Soomaaliyeed ee NISA.] [https://www.voanews.com/a/us-trained-somali-commandos-fight-against-al-shabab/1968832.html Mareykanka uu tababaray Kumaandooska Soomaaliya dagaalka ka dhanka ah Al-Shabaab] [https://academic.oup.com/afraf/advance-article-abstract/doi/10.1093/afraf/adz027/5714018 Siyaasadda Ugaadhsiga iyo Shakhsaynta Awoodda: Xad-gudubyada iyo Ku-takri-falka Hay’adda Sirdoonka iyo Nabad-sugidda Qaranka (NISA) ee Soomaaliya] [https://www.state.gov/reports/2020-country-reports-on-human-rights-practices/somalia/ -2020 Warbixinta Xuquuqul Insaanka ee Wasaaradda Arrimaha Dibadda, oo ay ku jirto in la xuso NISA] dv5s2yh5ow77iq2e20ju0pou60259ul Ikedi Ohakim 0 43561 311615 286875 2026-11-02T02:08:46Z InternetArchiveBot 28368 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 311615 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder |name = Ikedi Ohakim |image = |width = 150px |office1 = 4th [[Governor of Imo State]] |term_start1 = 29 May 2007 |term_end1 = May 2011 |predecessor1 = [[Achike Udenwa]] |successor1 = [[Rochas Okorocha]] |birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1957|8|4}} |birth_place = [[Okohia]], [[Isiala Mbano]] LGA, [[Gobolka Imo]], [[Nigeria]] |death_date = |party = [[Xisbiga Dimuqraadiga Dadka (Nigeria)|Xisbiga Dimuqraadiga Dadka]] (PDP) |Educational background = }} '''Ikedi Ohakim''' {{IPAc-so||audio=Ig-Ikedi Ohakim.ogg}} (wuxuu dhashay 4 Agoosto 1957) waa ganacsade reer Nigeria ah oo noqday gudoomiyahagobolka ImoeeKoonfur Baribishii Maajo 2007, una taaganIsbahaysiga Shacabka Horumarka(PPA) Ka dib waxa uu u wareegayXisbiga Dimuqraadiga Shacabka(PDP). ==Asalkii hore== Ikedi Ohakim waxa uu ku dhashay 4 Agoosto 1957 Okohia oo ka tirsan ismaamulka Isiala Mbano ee Gobolka Imo Waxa uu ka baxay Jaamacadda Lagos , isaga oo shahaadada BSc ka qaatay maamulka ganacsiga iyo shahaadada mastarka ee maamulka. Ohakim wuxuu ka shaqeeyay in ka badan 15 sano Aluminium First ka dibna Kooxda Towers. Wuxuu noqday agaasimaha fulinta ee Alucon 1997, ka dibna wuxuu noqday guddoomiyaha Mekalog Group, shirkad injineernimada ah oo bixisa difaaca, amniga, dhismaha, wax-soo-saarka, saliidda iyo gaasta Ohakim waxaa qaba Barrister Chioma Ohakim waxayna u dhaleen shan carruur ah Mid ka mid ah gabdhahooda Adanna Steinacker , waa dhakhtar caafimaad, ganacsade, af-hayeen dadweyne, iyo raadiye dijital ah. Waxay guursatay David Steinacker oo Jarmal ah, oo ah lataliye ganacsi oo ku jira qaybta tignoolajiyada. ==Xirfaddii hore ee siyaasadda== Ohakim waxaa loo magacaabay Guddoomiyaha Ganacsiga, Warshadaha iyo Dalxiiska ee Gobolka Imo intii u dhaxeysay 1992 ilaa 1993 oo uu hayay guddoomiye Evan Enwerem . Xukuumadda waxaa xilka ka qaaday taliskii milateriga ee uu madaxda ka ahaa Jeneraal Sani Abacha Waxa uu ka mid ahaa xubnihii aasaasay Xisbiga Dimuqraadiga Shacabka (PDP) ee Gobolka Imo, wuxuuna ka tirsanaa PDP ilaa November 2006, markaas oo uu u wareegay xubinnimada Isbahaysiga Shacabka Horusocod (PPA). Waxa uu u tartamay guddoomiyaha gobolka Imo ee barnaamijka PPA bishii Abriil 2007. Ohakim waxa uu damcay in uu noqdo musharraxnimada guddoomiyaha xisbiga PDP, laakiin waxa uu ku andacooday in uu uga baxay sababta oo ah waxa uu ku tilmaamay "ganacsi" ee tigidhka xisbiga, isaga oo go'aansaday in uu u sharaxo xisbi kale. Waxa uu sheegay in farqi yar oo fikradeed u dhexeeya PDP iyo PPA. Ka dib markii rabshado baahsan ay ka dhaceen codbixintii 14kii Abriil 2007, guddiga madaxa banaan ee doorashooyinka qaranka ayaa baabi'iyay doorashada waxayna dib u dhigeen 28 Abriil 2007. Ohakim ayaa lagu dhawaaqay inuu yahay ku guulaysta doorashadii labaad. Ninka ka soo horjeeda ee Martins Agbaso oo ka tirsan Isbaheysiga All Progressives Grand Alliance (APGA) ayaa ka horyimid go’aankaas, isagoo ku andacoonaya inuu isagu hormuud ka ahaa markii doorashadii ugu horreysay la joojiyay, isla markaana uu ku andacoonayo khaladaad kale. Ka dib dagaalo sharciyeed oo daba dheeraaday, 16 December 2009 Maxkamada Racfaanka ee Abuja waxay amartay maxkamadeyn cusub. ==Gudoomiyaha Gobolka Imo== [[File:NigeriaImo.png|thumb|Gobolka Imo ee dalka Nigeria]] Bishii Abriil 2009 Ohakim wuxuu hoggaamiyay wafdi afar iyo toban nin ka kooban oo tagay Taiwan si ay u arkaan casharrada laga helayo kheyraadkaas saboolka ah laakiin dhaqaalaha firfircoon ee lagu dabaqi karo Nigeria Gobolka Imo waa waddan soo saara saliidda, laakiin kaabeyaasha dhaqaalaha ayaa qaab liita, gobolka ma haysto dakhli ku filan mashaariicda horumarineed ee degdegga ah. Bishii Juun 2009, Gobolka Imo wuxuu soo saaray N18.5 bilyan toddoba sano oo dammaanad go'an. Ohakim waxa uu sheegay in 7% lacagta la soo ururiyey loo isticmaali doono dayactirka sahayda biyaha, 20% dayactirka waddooyinka iyo dhismaha, iyo 68% maalgelinta dawlad goboleedka ee Imo Wonder Lake iyo Xarunta Shirarka, Oguta 25kii Luulyo 2009, Ohakim wuxuu si fagaare ah ugu beddelay daacadnimadii Xisbiga Dimuqraadiga Shacabka (PDP) xaflad ka dhacday Owerri oo ay ka soo qayb galeen Madaxweyne Umaru Yar'Adua , Madaxweyne ku xigeenka Goodluck Jonathan , Madaxweynihii hore Olusegun Obasanjo iyo madaxda kale ee xisbiga Talaabadan ayaa ahayd mid muran dhalisay, xubnaha PPA-na waxay xareeyeen falal maxkamadeed iyagoo sheeganaya inay sharci darro tahay. Isagoo ka hadlayay dhibaatooyinka Niger Delta bishii Oktoobar 2009, Ohakim wuxuu ugu baaqay Dowladda Federaalka inay dib u eegis ku sameyso Sharciga Isticmaalka Dhulka, wax ka qabato xaalufka deegaanka ee sahaminta shidaalka, kordhinta faragelinta dhaqaalaha iyo shaqo u helidda dhalinyarada Wuxuu sheegay in bulshada deegaanka iyo madaxda maxalliga ah ay tahay in ay ka qayb qaataan habka go'aan qaadashada. Bishii Nofembar 2009 sharci-dejinta Gobolka Imo ayaa soo saaray sharci, "Mamnuucidda Imo State iyo afduubka iyo dembiyada kale ee la xiriira", kaas oo ka dhigaya dembi weyn qof kasta oo ku lug leh afduub ama afduub. Sharciga waxaa lagu meel mariyay aqlabiyad in ka badan 2/3 ka dib markii Ohakim uu diiday inuu saxiixo sababo la xiriira inuu dareemay inay tahay mid adag oo aan loo baahnayn Xaflad Christmas-ka ee 2009-kii oo loo qabtay madax dhaqameedka gobolka ayuu ku dhawaaqay in 13% loo kordhinayo mushaaraadka boqorrada, isagoo walaac ka muujiyay khilaafyada ka dhasha xukunka, wuxuuna ku booriyay madaxda inay iska kaashadaan sidii dambiilayaasha sharciga loo horkeeni lahaa, isagoo xusay in dowladdiisu ay siisay gaadiid iyo agab kale oo loogu talagalay kooxaha feejignaanta Bishii Nofembar 2009, Golaha Baarlamaanka Imo ayaa soo saaray amar lagu soo xirayo Orji Uzor Kalu , gudoomiyihii hore ee Gobolka Abia iyo Comrade Maximus Uba, Madaxweynaha Imo Democratic Congress iyo wariye wax ku qora wargeysyada. Amarka ayaa ahaa in ay ka baaqsadeen in ay horyimaadaan aqalka si ay u caddeeyaan eedeymaha ku saabsan lunsiga hantida gobolka Imo ee Ohakim Ugu badnaan Uba wuxuu qoray dhowr maqaallo colaadeed daabacado sida Thisday tan iyo markii Ohakim la doortay. ==Daabacaad== 1994, Ohakim wuxuu daabacay Muhiimadda Suuqgeynta ee Warshadaynta Reer Miyiga (Daabacaada Waxbarashada Afrikaanka) Waxa uu daabacay saddex buug markii uu guddoomiyaha ahaa. Pushing the Limits wuxuu qeexayaa xirfadiisa gaarka ah iyo falsafada siyaasadeed. Geesinimada Loolanka iyo Loolanka Xudduudaha Cusub waa khudbado la ururiyey Waxa uu saddexda buug ku daahfuray xaflad ka dhacday Lagos bishii Luulyo 2009. ==Tixraac== [http://nggovernorsforum.org/index.php?option=com_content&task=view&id=27&Itemid= "Gudoomiye Pius Ikedi Ohakim ee Gobolka Imo"] [https://web.archive.org/web/20091009105711/http://thenationonlineng.net/web2/articles/14163/1/Ohakim-Leave-Imo-State-alone-Arthur-Nzeribe-tells-Orji-Kalu/Page1.html "Ohakim: Iska daa Gobolka Imo, Arthur Nzeribe ayaa u sheegay Orji Kalu"] [https://web.archive.org/web/20090816190543/http://www.imsuonline.com/govohakim.aspx "His Excellency Chief (Dr) Ohakim's Tixraaca"] [http://www.vanguardngr.com/2009/06/24/2011-will-ohakim-yield-to-pdp-pull/ "2011: Ohakim ma u hoggaansami doonaa PDP?"] [https://web.archive.org/web/20090712103853/http://www.sunnewsonline.com/webpages/features/money/2009/july/09/Money-09-07-2009-001.htm "Waa maxay sababta aan u bixineyno N18.5bn bond -Imo Govt] [http://www.vanguardngr.com/2009/11/21/don%E2%80%99t-exclude-leaders-in-resolving-n%E2%80%99delta-crisissays-ohakim/ "Ha ka saarin hoggaamiyeyaasha xallinta dhibaatada N'Delta, ayuu yidhi Ohakim"] [https://web.archive.org/web/20120327050649/http://thenationonlineng.net/web2/articles/24512/1/Kidnap-law-Assembly-overrides-Ohakims-veto-/Page1.html "Sharciga afduubka: Goluhu wuxuu meesha ka saaray diidmada qayaxan ee Ohakim"] [http://www.punchng.com/Articl.aspx?theartic=Art200912243445457 "Dembiilayaasha kashifa, Ohakim oo ku booriyey madax-dhaqameedka"]{{Dead link|date=Bisha Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [https://web.archive.org/web/20251206063026/https://www.compassnews.net/Ng/index.php?option=com_content&view=article&id=35325:i-will-fight-ohakim-to-the-last&catid=53:interviews&Itemid=701 "Waxaan la dagaallami doonaa Ohakim ilaa ugu dambaysta"] [http://news.onlinenigeria.com/templates/?a=11819 "Maxkamadu waxay amartay Maxkamad Cusub oo Codsiga Agbaso ee ka dhanka ah Ohakim"] b0crodau6hc7k2qk72nn6bq2q13s5gw Cismaan Cumaar Wehliye 0 43770 311598 298812 2026-11-01T21:41:30Z InternetArchiveBot 28368 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 311598 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder |name = Cismaan Cumaar Wehliye <br> ًعثمان عمر ًآةآلئيآ |image = |office = Madaxa [[Ciidamada Booliska Soomaaliya]]<br> Ku meel gaar ah |term_start = 30 October 2014 |term_end = 30 April 2015 |primeminister = [[Cabdiweli Sheekh Axmed]] |predecessor = [[Maxamed Sheekh Ismaaciil]] |successor = [[Maxamed Sheekh Xasan]] |office2 = Taliyaha Booliska Soomaaliyeed |term_start2 = 16 March 2011 |term_end2 = 30 October 2014 |primeminister2 = Cabdiweli Sheekh Axmed <br> [[Cabdi Faarax Shirdoon]] <br> [[Cabdiweli Maxamed Cali]] |predecessor2 = Cali Xasan Maxamed |successor2 = |birth_date = |birth_place = |death_date = |death_place = |party = [[Siyaasi madax-bannaan|Madaxbannaan]] |alma_mater = }} General '''Osman Omar Wehliye "Gas-Gas'''" ([[Af Soomaali|Soomaali]]: Cismaan Cumaar Wehliye, [[Carabi]]: ًعثمان عمر ًآةآلئيآ) waa taliyaha milatariga Soomaaliyeed. ==Xirfad== Bishii Maarso 2011 ilaa Oktoobar 2014, Wehliye wuxuu soo noqday Taliyaha Ciidanka Booliska Soomaaliyeed 30-kii October 2014-ka, ayaa waxaa si KMG ah loogu magacaabay Ra’iisal Wasaare C/wali Sheekh Axmed , kadib markii uu si lama filaan ah u geeriyooday Taliyihii hore ee Booliska Maxamed Sheekh Ismaaciil . Wehliye waxa uu xilka Taliyaha Booliska ku ekaa 30kii April 2015, markii Ra'iisul Wasaare Cumar Cabdirashiid Cali Sharma'arke uu u magacaabay Maxamed Sheekh Xasan Taliyaha Joogtada ah ee Booliska ==Tixraac== [https://web.archive.org/web/20110723071446/http://shabelle.net/article.php?id=4577 Dowladda Soomaaliya oo digniin u dirtay odayaasha Soomaaliyeed ee ka barbar dagaalamaya Al-shabaab"] [https://web.archive.org/web/20160304093725/http://goobjoog.com/english/?p=5523 "C/wali Sheekh oo Cismaan Gasgas u magacaabay Taliyaha Booliska ku meel gaadhka ah] [https://web.archive.org/web/20150502211313/http://www.somalicurrent.com/2015/04/30/somalia-government-appoints-new-police-commissioner/ "Dowladda Soomaaliya oo Taliye cusub u soo magacawday"] qc1hfkbpp1cqspjvx01whq9abywrizs Degmada Buurdhuubo 0 44191 311604 288556 2026-11-01T22:19:33Z InternetArchiveBot 28368 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 311604 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | official_name = Burdubo | other_name = بورطوب | native_name = Buurdhuubo | nickname = | settlement_type = [[Gobolada Soomaaliya|Degmo]] | motto = | image_skyline = | imagesize = | image_caption = | image_flag = | flag_size = | image_seal = | seal_size = | image_map = | mapsize = | map_caption = | pushpin_map =Somalia | pushpin_label_position = bottom | pushpin_mapsize = | pushpin_map_caption = | subdivision_type = Wadanka | subdivision_name = {{flag|Somalia}} | subdivision_type1 = [[Gobolada Soomaaliya|Gobolka]] | subdivision_name1 = [[Gedo]] | subdivision_type2 = Caasimada | subdivision_name2 = [[Burdhubo]] | government_footnotes = | government_type = | leader_title = | leader_name = | established_title = | established_date = | area_magnitude = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_total_km2 = | area_land_km2 = | population_as_of = 2015 | population_footnotes = | population_note = | population_total = 25,422 | population_density_km2 = | timezone = [[East Africa Time|EAT]] | utc_offset = +3 | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates ={{coord|3.16853|N|42.49469|E|region:SO-GE|display=inline,title}} | elevation_footnotes = | elevation_m = | elevation_ft = | postal_code_type = | postal_code = | area_code = | blank_name = | blank_info = | website = | footnotes = | name = Burdubo }} '''Degmada Buurdhuubo''' oo sidoo kale loo yaqaan Buurdhuubo , [[Af Carabi|Carabi]]: بورطوب Buurdhuubo oo ah degmo ka tirsan gobolka [[Gedo]] ee Koonfurta [[Soomaaliya]] caasimaddeedu waa [[Buurdhuubo]]. Kooxda jihaad doonka ah ee Al-Shabaab ayaa sanadihii ugu dambeeyay ka howlgalaysay degmadaas. 4tii Noofambar 2011, qaar ka mid ah xubnahooda ayaa qafaashay toban oday beeleed oo degmo January 6, 2012, Voice of America ayaa sheegtay in warbaahinta Soomaalida ay sheegtay in ciidamada dowladda oo garab ka helaya kuwa Kenya ay ku soo wajahan yihiin deegaanka, halka "Al-shabaab" ay isaga baxeen degmada March 2014, waxaa la sheegay in dagaal culus uu dhacay, ciidamada dowladda oo markan oo kaashanaya kuwa Itoobiya ay ku qasbeen Al-Shabaab inay baneeyaan degmada Wareegto kasoo baxday dowladda oo 12-kii April 2014 ayaa lagu sheegay in Xasan Maxamed Cali iyo Cali Mataan Cali loo kala magacaabay guddoomiye iyo guddoomiye ku-xigeen. 30kii Janaayo 2015 , Xasan Maxamed Cali ayaa xaqiijiyay in ku xigeenkiisa ay toogteen ciidamada dowladda. ==Tixraac== [https://www.who.int/hac/crises/som/sitreps/somalia_awd_update_22march07.pdf "Cusbooneysiinta Shuban Biyoodka Ba'an"] [https://www.voanews.com/a/kenyan-airstrikes-kill-dozens-of-militants-in-somalia-136869613/150399.html "Kenya: Duqeymo dhanka cirka ah ayaa lagu dilay 60 ka tirsan Maleeshiyada Islaamiga ah ee Soomaaliya"] [http://allafrica.com/stories/201403090058.html "Somalia: Al-Shabaab Oo Ka Baxay Buurdhuubo Iyadoo Ay Soo Socdaan Ciidamada Itoobiya"] [http://allafrica.com/stories/201403131050.html "Somalia: Madaafiic lagu tuuray Degmada Buurdhuubo"] [https://web.archive.org/web/20200507081952/https://goobjoog.com/english/?p=9567 "Askar Ka Tirsan Dowlada Oo Dilay Gudoomiye Ku Xigeenka Degmada Buurdhuubo] 86n6d7qcpk9cqxg0n70ap2oolx58bfg Jaamac Muuse Jaamac 0 44651 311617 290679 2026-11-02T02:26:40Z InternetArchiveBot 28368 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 311617 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Jaamac Musse Jaamac <br /> جامع موسى جامع | image = ASC Leiden - van de Bruinhorst Collection - Somaliland 2019 - 4479 - Dr. Jama Musse Jama, founding director and yearly organizer of the Hargeysa now 12th International Book Fair, sitting in his office among books.jpg | birth_date = {{birth year and age|1967}} | birth_place = [[Hargeysa]], [[Soomaaliland]] | occupation = [[cilmiga dhaqanka|Khabiirka Xisaabta ee Ethnomathematician]], Qoraa | known_for = ''Gobannimo Bilaash Maaha'' / ''Xorriyaddu xor ma aha'' (2007)<br />''Qoraal ku saabsan Kooxda Macallimiintayda - Warbixinta Wararka ee Cadaalad-darrada'' (2002) | alma_mater = [[Jaamacadda degli Studi ee Naples "L'Orientale"]],<br /> [[Jaamacadda Pisa]],<br /> [[Jaamacadda Qaranka Soomaaliyeed]] }} '''Jama Musse Jama''' ({{langx|so|Jaamac Muuse Jaamac,}} {{Langx|ar|جامع موسى جامع}}) Waa xisaab-yaqaan Soomaaliyeed oo caan ah iyo qoraa. Waxaa lagu xusuustaa cilmi-baaristiisa ku saabsan ciyaaraha dhaqameed ee Soomaalida sida Shax. [[File:ASC_Leiden_-_van_de_Bruinhorst_Collection_-_Somaliland_2019_-_4484_-_A_painting_depicting_an_animal_story_with_a_lion,_a_bleeding_dromedary_and_other_animals._A_mathematical_geometric_series_of_0.5_-_Xarunta_Dhaqanka_ee_Hargeysa.jpg|thumb|Sawir gacmeed uu sameeyay Jaamac Musse Jaamac, oo muujinaya sheeko xayawaan ah oo libaax leh, dawakhaad dhiigaysa iyo xayawaano kale, isaga oo tusaale u ah jaantuska joomatari ee taxanaha ah ee 0.5 = 1.0. Xarunta Dhaqanka ee Hargeysa (Hargeysa Cultural Centre), Somaliland, 2019.]] ==Taariikh nololeedka== Jaamac waxa uu sannadkii 1967-kii ku dhashay magaalada Hargeysa ee Somaliland , halkaas oo uu ku soo qaatay waxbarashadiisii ​​dugsiga hoose iyo dhexe. Ka dib waxa uu u ambabaxay magaalada Muqdisho oo uu ka galay Jaamacaddii Ummadda Soomaaliyeed , halkaas oo uu Xisaabta ka bartay muddo afar sano iyo badh ah. Jaamac oo si fiican ugu hadlaayay luuqada talyaaniga, waxa uu ka tagay magaalada Hargeysa oo uu wax ka bartay jaamacada Pisa ee dalka Talyaaniga, waxaanu shahaadada PhD ka qaatay Università degli Studi di Napoli "L'Orientale" . Waxa uu si gaar ah u xiiseeyaa xorriyadda muwaadinka, waana qoraaga (ama qoraaga) lix buug oo laba ka mid ah ay ku qoran yihiin ciyaaraha hiddaha iyo dhaqanka Soomaaliyeed. Jaamacadda Pisa, Jaamac waxa uu ka bilaabay cilmi-baadhista ciyaaraha hiddaha iyo dhaqanka ee Soomaalida iyo sidoo kale taariikhda xisaabta Geeska Afrika , mawduucaas oo uu ku qoray joornaalo badan. Danihiisa waxa ka mid ah Waxbarashada Somaliland iyo firfircooni, Jaamac waxa uu si qoto dheer uga qayb qaataa arrimaha qurba - joogta Soomaalida xilliyada ciidaha iyo shirarka uu guddoomiyaha ka yahay ama uu goobjoog ka yahay isagoo ah qayb muhiim ah . Danta gaarka ah ee Jaamac waa horumarinta afka Soomaaliga, suugaanta, iyo qoraalka. Waa aasaasihii iyo qabanqaabiyaha bandhigga buugaagta caalamiga ah ee Hargeysa Waxa uu abuuray Somali Corpus ee qoraallada dhijitaalka ah ee falanqaynta luqadda. Sannadkii 2014-kii waxa uu aasaasay Xarunta Dhaqanka ee Hargeysa oo uu agaasime ka noqday 2019 Dr. Jama Musse waxa uu ku biiray Cilmi-baadhista Associate the Center of African Studies ee SOAS, University of London iyo 2020 isaga oo ah xidhiidhiye sare oo cilmi-baadhiseed Qaybta Qorshaynta Horumarinta Bartlett , University College London United Kingdom. ==Tixraac== [http://www.hargeysabookfair.com/ "Hargeysa International Book Fair"] [https://web.archive.org/web/20251112150259/https://warscapes.com/reportage/hargeysa-cultural-center-and-community-development-somaliland "Xarunta Dhaqanka Hargeysa iyo Horumarinta Bulshada Somaliland ee Melissa Smyth"] [https://brittlepaper.com/2020/09/literary-culture-in-somaliland-an-interview-with-jama-musse-jama "Dhaqanka Suugaanta Somaliland: Waraysi Jaamac Muuse Jaamac"] [https://web.archive.org/web/20200720200939/https://www.soas.ac.uk/cas/researchassociates/ "Xarunta Cilmi-baarista Cilmi-baarista Afrika"] [https://web.archive.org/web/20141006071908/http://www.lavocedipistoia.com/a25303-grandi-protagonisti-al-premio-nazionale-cultura-della-solidarieta-previsto-per-sabato-al-teatro-bolognini.html "Grandi protagonisti al Premio Nazionale "Cultura della Solidarietà" previsto per sabato al Teatro Bolognini ..:: La Voce di Pistoia :: .. Notizie, News, Fatti, personaggi, politica della provincia di Pistoia"] [http://riftvalley.net/news/jama-musse-jama-redsea-cultural-foundation-wins-prize-italy "Jaamac Musse Jama oo ka tirsan hay'adda Redsea Cultural Foundation oo ku guulaystey abaal-marin gudaha Talyaaniga | Machadka Rift Valley"] {{Wayback|url=http://riftvalley.net/news/jama-musse-jama-redsea-cultural-foundation-wins-prize-italy |date=20230930041502 }} cyjvwzf7ahrmurwjmaw5d0fdqzukdsb Yasmin Brunet 0 44679 311635 290729 2026-11-02T09:27:00Z InternetArchiveBot 28368 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 311635 wikitext text/x-wiki {{Infobox model | name = Yasmin Brunet | image = Yasmin Brunet at De Lado com a Loba 2024 02.jpg | caption = Brunet sanadka 2024 | birth_name = Yasmin Botelho Fernandez | birth_date = {{Birth date and age|1988|6|6|df=y}} | birth_place = [[Rio de Janeiro]], Brazil | spouse = {{plainlist| * {{marriage|[[Evandro Soldati]]|2012|2020|end=div}} * {{marriage|[[Gabriel Medina]]|2020|2021|end=div}} }} | mother = [[Luíza Brunet]] | occupation = {{hlist|Model|actress}} | height = {{cvt|1.73|m}} | haircolor = Blonde | eyecolor = Light brown | agency = {{plainlist| * [[Ford Models]] (New York) * Models 1 (London) * [[IMG Models]] (Paris, Milan) }} | website = }} '''Yasmin Brunet Fernandez''' (waxay dhalatay 6 Juun 1988) waa moodeel reer Brazil ah , jilaa iyo haweeney ganacsato ah. ==Taariikh nololeedka== Brunet waxa uu ku dhashay xaafadda Gávea , ee magaalada Rio de Janeiro , Brazil. Aabaheed, Armando Fernandez, waa ganacsade Argentine ah iyo hooyadeed, Luíza Brunet , waa moodel reer Brazil ah. Waxay guri ku leedahay Ipanema . ==Filimadii ka qaybgalka== ===Telefishanka=== {| class="wikitable sortable" |- ! Sanadka ! Ciwaanka ! Doorka ! class="unsortable" | Xusuusin |- | 2015 |''[[Verdades Secretas]]'' | Stephanie Prates<ref>{{cite web|url=https://televisao.uol.com.br/noticias/redacao/2015/09/10/estou-amando-diz-yasmin-brunet-sobre-participacao-em-verdades-secretas.htm|title=Yasmin Brunet está casada desde julho com Evandro Soldati|author=Laís Rissato|date=19 April 2013|publisher= Revista Quem|language= pt}}</ref> | Season 1, recurring |- | 2024 | ''[[Big Brother Brasil]]'' | Herself (Housemate) | [[Big Brother Brasil 24|Season 24]]<ref>{{Cite web |date=5 January 2024 |title=Yasmin Brunet é participante do BBB 24 no grupo Camarote |url=https://gshow.globo.com/realities/bbb/bbb-24/noticia/yasmin-brunet-e-participante-do-bbb-24-no-grupo-camarote.ghtml |access-date=6 January 2024 |website=gshow |language=pt-br}}</ref> |} ==Nolosha gaarka ah== Bishii Luulyo 2012, ka dib qiyaastii 7 sano oo shukaansi ah, waxay guursatay model Brazilian Evandro Soldati Waxay is fureen horraantii 2020. Sannadkii 2020, Brunet waxay guursatay surfer xirfadle ah Gabriel Medina . Waxay is fureen Janaayo 2022 Brunet waa u doode xuquuqda xoolaha sidoo kale waxaa ka go'an in ay kor u qaaddo wacyiga ku saabsan deegaanka, walxaha mamnuuca ah iyo sababaha bini'aadantinimo Bishii Maajo 2016, waxay muujisay inay tahay khudradda in ka badan 7 sano. Bishii Janaayo 2024, waxaa lagu dhawaaqay inay ku tartamayso bandhigga dhabta ah ee Big Brother Brasil 24 . Waxay ahayd 12-aad ee laga saaray 80.76% ee codadka ka saarista macalinka waxbarashada jirdhiska Lucas Henrique Ferreira iyo qoob ka ciyaarka & saamaynta dhijitaalka ah Isabelle Nogueira , oo ku dhammaatay kaalinta saddex iyo tobnaad. ==Tixraac== [https://revistaquem.globo.com/noticias/noticia/2022/10/yasmin-brunet-chega-em-delegacia-de-crimes-ciberneticos-em-sao-paulo.ghtml "Yasmin Brunet vai à Delegacia de Crimes Cibernéticos em São Paulo"] [https://www.jusbrasil.com.br/diarios/162200485/djsp-judicial-1a-instancia-capital-27-09-2017-pg-340 "Página 340 da Judicial - 1ª Instância - Capital do Diário de Justiça do Estado de São Paulo (DJSP) de 27 de Setembro de 2017- Procedimento Comum - Direito de Imagem - Yasmin Brunet Fernandez"] [https://revistaquem.globo.com/QUEM-News/noticia/2018/02/yasmin-brunet-diz-nao-lavar-cabeleira-todos-os-dias-pessoas-tem-nojinho.html "Yasmin Brunet diz não lavar cabeleira todos os dias:" Sida pessoas tem nojinho"] [https://televisao.uol.com.br/noticias/redacao/2015/09/10/estou-amando-diz-yasmin-brunet-sobre-participacao-em-verdades-secretas.htm "Yasmin Brunet está casada desde julho com Evandro Soldati"] [https://web.archive.org/web/20250426164237/https://revistaquem.globo.com/Fashion-Rio-Verao-20132014/noticia/2013/04/yasmin-brunet-esta-casada-desde-julho.html "Estou amando", diz Yasmin Brunet sobre participação em "Verdades Secretas""] [http://www.greenpeace.org/brasil/pt/Blog/greenpeace-abre-as-portas-a-parceiros-para-mu/blog/55064/ "Greenpeace abre as portas a parceiros para mudar o mundo"] [https://gshow.globo.com/realities/bbb/bbb-24/eliminacao/noticia/quem-saiu-do-bbb-24-yasmin-e-a-12a-eliminada-do-reality.ghtml "Quem saiu do BBB 24? Yasmin é a 12ª eliminada do reality"] ==Xiriirinta dibadda== {{Commons|Category:Yasmin Brunet|Yasmin Brunet}} [http://www.fashionmodeldirectory.com/models/Yasmin_Brunet Yasmin Brunet] oo joogta Tusaha Moodelka Dharka [https://www.imdb.com/name/nm4287057/ Yasmin Brunet] iyo IMDb [http://onethousandmodels.com/yasminbrunet/yasminbrunet.html Kun Model]{{Dead link|date=Bisha Laba iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [https://web.archive.org/web/20080218000343/http://sportsillustrated.cnn.com/features/2008_swimsuit/models/yasmin-brunet/? Yasmin Brunet] markay joogtay 2008dii Isboortiga ee sawirka dabaasha l33lswxo03ahyfhyw8rhm0fof3g0hqy Evandro Soldati 0 44687 311608 302570 2026-11-01T23:49:58Z InternetArchiveBot 28368 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 311608 wikitext text/x-wiki {{Infobox model | name = Evandro Soldati | image = Evandro Soldati.jpg | caption = Soldati Sanadkii 2021 | birth_name = | birth_date = {{birth date and age|1985|4|17|df=yes}} | birth_place = [[Ubá]], [[Minas Gerais]], Brazil | nationality = | occupation = Model | spouse = {{Marriage|[[Yasmin Brunet]]|2012|2020|reason=divorced}} | height = {{Convert|1.88|m|abbr=on}}<ref name="WhyNot Models">{{cite web |url= http://www.whynotmodels.com/model/evandro_soldati |title= WhyNot Models - Evandro Soldati |publisher= WhyNot Models |accessdate= 17 July 2018 |archive-date= 17 Bisha Todobaad 2018 |archive-url= https://web.archive.org/web/20180717093431/http://www.whynotmodels.com/model/evandro_soldati |url-status= dead }}</ref><ref name="sight">Sight Management Studio: [http://sight-management.com/gallery/model/3276-Evandro%20Soldati Evandro Soldati's profile]</ref><ref name="Next London"/> | hair_colour = Bunni<ref name="WhyNot Models"/><ref name="Next London"/> | eye_colour = Cagaar <ref name="WhyNot Models"/><ref name="Next London"/> | years_active = 2002&ndash;hadda | agency = [[Moodooyinka Ford]] (New York) <br/> Bananas Models (Paris) <br/> [[Why Not Model Management]] (Milan) <br/> Next London (London)<ref name="Next London">{{cite web |url= http://www.nextmanagement.com/london/profile/evandro-soldati |title= Next London - Evandro Soldati |accessdate= 17 July 2018 |archive-date= 24 Bisha Todobaad 2018 |archive-url= https://web.archive.org/web/20180724073036/http://www.nextmanagement.com/london/profile/evandro-soldati |url-status= dead }}</ref> <br/> Sight Management Studio (Barcelona) <br/> 2pm Model Management (Copenhagen) <br/> Modelwerk (Hamburg) <br/> MIKAs (Stockholm) | website = }} '''Evandro Soldati''' (wuxuu dhashay 17 Abriil 1985) waa moode u dhashay Brazil. ==Taariikh nololeedka== Soldati wuxuu ku dhashay Ubá , Minas Gerais . Isagu waa talyaani Evandro wuxuu ka soo muuqday muuqaalka muusiga ee Lady Gaga 's single Alejandro . ==Xirfad== Waxa uu bilaabay qaabaynta sannadkii 2002 markii hooyadii u saxeexday tartanka Ford ee dalkiisa Brazil. Tan iyo markaas wuxuu ku toogtay goobta moodada hadda isagoo jilaya ololihii dhawaa ee Louis Vuitton iyo Valentino . Waxa uu sidoo kale sameeyay ololeyaal Abercrombie & Fitch , Guess iyo Dolce & Gabbana . Isagu sidoo kale waa nooca lab ee ugu weyn xayeysiisyada Giorgio Armani intii lagu jiray 2007 iyo 2008dii Armani Jeans xayeysiis. Wareysi uu siiyay majaladda Globo , Evandro ayaa laga soo xigtay isagoo sheegay in uu ku riyaaqay qaabaynta sababtoo ah faa'iidooyinka ay shaqada u keentay. Waxa uu yidhi, "Waxaad u safartaa adduunka, mar walbana waa bilaash, waxaad baranaysaa meelo kala duwan, waxaanan bartay Ingiriisi iyo sidoo kale xoogaa Talyaani ah." Waqtigiisa firaaqada ah, Evandro wuxuu ku raaxaystaa ciyaarista Brazilian art martial capoeira , iyo kubbadda cagta. Waxa lagu soo bandhigay maqaalka Forbes ee 2008 isagoo ah 7-aad "qaabka lab ee ugu guulaha badan adduunka Ka dib markii uu ka booday dhowr toddobaad oo moodo Yurub ah, wuxuu halkaas ugu soo noqday bandhigga moodada ee Dolce & Gabbana intii lagu jiray Usbuuca Fashion-ka ee Diyaargarow-in-la-xiro / Dayrta 2010. ==Nolosha gaarka ah== Waxa uu guursaday atariishada reer Brazil iyo model Yasmin Brunet laga bilaabo 2012 ilaa 2020. ==Tixraac== [http://www.whynotmodels.com/model/evandro_soldati "Sababta looma daydo - Evandro Soldati"] {{Wayback|url=http://www.whynotmodels.com/model/evandro_soldati |date=20230207052921 }} [http://www.nextmanagement.com/london/profile/evandro-soldati "London soo socota - Evandro Soldati"] {{Wayback|url=http://www.nextmanagement.com/london/profile/evandro-soldati |date=20230204121437 }} [https://www.forbes.com/2008/05/05/fashion-modeling-magazines-biz-media-cz_ls_0506malemodels_slide/#2c2f36411a2e "Sawiro: 10 ka nooc ee lab ee ugu guulaha badan aduunka"] [https://web.archive.org/web/20250426164237/https://revistaquem.globo.com/Fashion-Rio-Verao-20132014/noticia/2013/04/yasmin-brunet-esta-casada-desde-julho.html "Yasmin Brunet está casada desde julho com Evandro Soldati"] [http://www.vogue.it/en/encyclo/people/s/evandro-soldati- "Vogue Italia: Fashion, beauty, news"] {{Wayback|url=http://www.vogue.it/en/encyclo/people/s/evandro-soldati- |date=20151119203208 }} ==Xiriirinta dibadda== [https://models.com/models/evandro-soldati Evandro Soldati] oo jooga Models.com [https://www.fashionmodeldirectory.com/models/evandro_soldati/ Evandro Soldati] oo jooga Hagaha Modelka Fashion [https://www.instagram.com/evandrosoldati1/ Evandro Soldati ayaa bartiisa ] Instagram- ka soo dhigay dgtz6rrb017ehwt03e0ausrpxvwc805 Seun Fakorede 0 44802 311628 290154 2026-11-02T06:32:35Z InternetArchiveBot 28368 Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 311628 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder |name= Seun Fakorede <!-- use common name/article title --> |order= Guddoomiyaha Dhalinyarada iyo Ciyaaraha, [[Gobolka Oyo]] |term_start= August 26, 2019 |termend= 14 September, 2023 |predecessor= Abayomi Oke <ref>{{cite web |title=Oyo Sports Commissioner says efforts underway to rebrand club |url=https://www.pulse.ng/sports/football/3sc-fc-oyo-sports-commissioner-says-efforts-underway-to-rebrand-club/8rcg1h1 |website=www.pulse.ng |date=1 December 2016}} {{Dead link|date=Bisha Kow iyo Tobnaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web |last1=Online |first1=Tribune |title=Oyo SWAN congratulates new sports commissioner |url=https://tribuneonlineng.com/oyo-swan-congratulates-new-sports-commissioner/ |website=Tribune Online |date=19 June 2016}}</ref> |successor= Wasilat Adegoke Adefemi |birth_name= Oluwaseun Temidayo Fakorede | birth_date = {{Birth date and age|1992|05|22}} | nationality = [[Nigeria]]n | other_names = | citizenship = Nigerian | education = [[Jaamacadda Obafemi Awolowo ]] | alma_mater = Kuliyadda Dowladda ee Ibadan 2003-2006, Dugsiga Oladipo Alayande ee Sayniska Oke-Bola, Ibadan 2006-2009. | occupation = Siyaasi, Injineer | footnotes = }} '''Seun Fakorede''' (wuxuu dhashay Maajo 22, 1992) waa ganacsade, afhayeen iyo siyaasi reer Nayjeeriya ah. Markuu jiray 27 sano, wuxuu noqday guddoomiyaha ugu da'da yar taariikhda Nayjeeriya markii loo magacaabay Guddoomiyaha Dhalinyarada iyo Ciyaaraha ee Gobolka Oyo bishii Agoosto 2019 ilaa Luulyo 2021 Seun waxaa dib loo magacaabay Oktoobar 11, 2021 Waa aasaasaha iyo agaasimaha hay'adda aan faa'iido doonka ahayn ee Home Advantage Africa halkaas oo uu u doodo waddaninimada Afrikaanka ee dhalinyarada. ==Waxbarashada== Fakorede wuxuu dhiganayay Kulliyada Dowladda Apata , Ibadan Sannadkii 2016, wuxuu ka qalin jabiyay shahaado injineernimada madaniga ah ee Jaamacadda Obafemi Awolowo , Ile Ife Waa nin asal ahaan ka soo jeeda degaanka Idere ee ismaamulka dhexe ee Ibarapa , Gobolka Oyo. ==Abaalmarinada== Wuxuu ku guuleystay Abaalmarinta Mustaqbalka ee Abaalmarinta Afrika ee Maamulka sanadka 2020. Fakorede waxaa loo magacaabay siyaasiga sanadka 2022 by One Young World, isagoo abaal-marintiisa ku helay magaalada Manchester , England Sebtembar 2022 isaga iyo afar kale oo siyaasiyiin da'yar ah oo ka kala yimid adduunka oo dhan. ==Tixraac== [https://www.pulse.ng/sports/football/3sc-fc-oyo-sports-commissioner-says-efforts-underway-to-rebrand-club/8rcg1h1 Gudoomiyaha Isboortiga Oyo ayaa sheegay in ay socdaan dadaalo lagu doonayo in lagu badalo kooxda ] {{Dead link|date=Bisha Kow iyo Tobnaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [https://punchng.com/how-ill-relate-with-my-perm-sec-directors-fakorede-27-year-old-oyo-commissioner/ "Sida aan ula xiriiri doono sec my perm, agaasimayaasha —Fakorede, 27-sano jir ah guddoomiyaha Oyo"] [https://www.thecable.ng/age-has-nothing-to-do-with-good-governance-says-27-year-old-commissioner "Da'du wax shaqo ah kuma lahan maamul wanaag," ayuu yiri guddoomiyaha 27-jirka ah] [https://dailypost.ng/2019/08/23/27-years-old-oyo-commissioner-nominee-fakorede-reveals-happened-screening/ "27-sano jir loo magacaabay guddoomiyaha Oyo, Fakorede ayaa shaaca ka qaaday wixii ku dhacay intii lagu jiray baaritaanka"] [https://thefutureafrica.com/rema-jemima-osunde-mr-macaroni-odunayo-eweniyi-others-make-the-future-awards-africa-nominees-list-all-nominees-are-under-the-age-of-28/ "Rema, Jemima Osunde, Mr Macaroni, Odunayo Eweniyi, qaar kale ayaa ku jira liiska musharraxiinta Afrika ee The Future Awards] 3e0t8x0dlk7vyagmkdf5zj1u631j4eb KCee 0 44968 311619 290450 2026-11-02T03:06:20Z InternetArchiveBot 28368 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 311619 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = KCee | image = Kcee pic.jpg | image_size = | landscape = <!-- yes, if wide image, otherwise leave blank --> | alt = | caption = | birth_name = Kingsley Chinweike Okonkwo | native_name = | native_name_lang = | alias = | birth_date = {{Birth date and age|df=y|1979|04|18}} | birth_place = [[Ajegunle]], [[Lagos State]], [[Nigeria]] | origin = [[List of villages in Anambra State|Amaputu]], [[Uli, Anambra|Uli]], [[Anambra State]] | death_date = <!-- {{death date and age|df=yes|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (death date 1st) --> | death_place = | genre = [[African popular music|Afro pop]], [[Gospel music|gospel]], [[Igbo highlife]] | occupation = Singer, songwriter, performer | instrument = | years_active = 1999–present | label = Five Star Music | past_member_of = KC Presh | spouse = Ijeoma Okonkwo (m. 2010) | website = <!-- {{https://www.iamkcee.com/}} --> }} '''Kingsley Chinweike Okonkwo''' , oo loo yaqaan KCee , waa heesaa iyo heesaa reer Nigeria ah . Waxa uu hore ugu jiray labada hip-hop ee KC Presh Waxa uu ka yimid Amaputu ee Uli ee degaanka Ihiala ee degaanka Anambra State , Nigeria. Hadda waxa uu heshiis rikoor ah kula jiraa Muusiga Five Star. Waxa uu la shaqeeyay Del B , soo saaraha rikoorka caan ku ah soo saarista Kcee ee heesta caanka ah " Limpopo Waa walaalka ka weyn E-lacag. ==Nolosha hore iyo xirfadda muusiga== Kingsley Chinweike Okonkwo waxa uu dhashay 18 April 1979. Waxa uu asalkiisu ka soo jeedaa Uli, Gobolka Anambra, inkastoo uu ku dhashay kuna koray Lagos kuna koray Ajegunle . Koray, Kcee waxa lagu dhex milmay habab muusig oo kala duwan, oo ay ku jiraan reggae, highlife, iyo Afrobeat Xirfadda muusiga ee Kcee waxay bilaabatay 1999 markii uu ku biiray Precious John, aka Presh, si uu u sameeyo labada firfircoon ee KC Presh Kcee iyo saaxiibkiis iyo saaxiibkiis Presh waxay u ciyaarayeen labo ciyaaryahan muddo 12 sano ah. Waxay ku kulmeen hobollada kaniisadda , waxayna heleen aqoonsi qaran ka dib markii ay ku guuleysteen bandhigga tayada Star Quest ee 2002, tartan soo bandhigay kartidooda dhagaystayaal ballaaran. Guushoodii ka dib, KC Presh waxay ku raaxaysatay xoogaa guulo ah goobta muusiga Nigeria, iyagoo siidaayay albamada Sio Nkpo (2006) iyo Diyaarso (2010) oo ay helaan soo socda dhexdhexaad ah. Shaqadooda wadajirka ah ee shuraakada muusikada waxay siiyeen labadaba aqoonsi ilaa 2011 markii ay kala qaybsameen, labaduba waxay eryanayeen xirfado kala duwan. ==Nolosha gaarka ah== Kcee noloshiisa gaarka ah ilaa xad gaar ah ayuu u ilaaliyaa, laakiin waxaa la og yahay inuu qabo Ijeoma Okonkwo, waxayna isku dhaleen laba carruur ah. Inkasta oo uu caan ku ahaa iyo qaab nololeedkiisa quruxda badan, Kcee waxa uu ku guulaystey in uu nolosha qoyskiisa ka fogeeyo indhaha dadweynaha, isaga oo ilaalinaya dheellitirka caafimaadka leh ee u dhexeeya noloshiisa gaarka ah iyo xirfadda ==Tixraac== [https://web.archive.org/web/20250917085359/https://kashgain.net/blog/kcee-biography-net-worth-and-career-achievements/ "Kcee Taariikh nololeedka, Qiimaha saafiga ah, iyo guulaha shaqada"] [https://www.bellanaija.com/2023/10/how-kcee-continues-to-reinvent-himself/ "Laga soo bilaabo Limpopo ilaa Ojapiano: Sida KCee uu u sii wado inuu naftiisa dib u soo nooleeyo"] [https://mg.co.za/article/2014-09-05-channel-o-africa-announces-music-video-awards-nominees "Channel O Africa wuxuu ku dhawaaqay musharixiinta abaal-marinnada Muusikada"] [https://www.modernghana.com/nollywood/26555/wiz-kid-beats-olamide-burna-boy-tiwa-savage-others-to-num.html "Wiz Kid wuxuu garaacay Olamide, Burna Boy, Tiwa Savage, kuwa kale oo ku jira lambarka koowaad ee MTV Base's Naija Top Ten"] rifpqv0ig620qahpkf6qblsrk02w3pa Daniel Hugo 0 45519 311601 291520 2026-11-01T21:57:46Z InternetArchiveBot 28368 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 311601 wikitext text/x-wiki '''Dr. Daniel Hugo''' (wuxuu ku dhashay 26 Febraayo 1955 ee Stellenbosch , Koonfur Afrika) waa gabayaa, tarjumaan, iskudubarid iyo tafatire. Wuxuu u shaqeeyay soo saare ku takhasusay Radiosondergrense , adeegga raadiyaha Afrikaanka ee qaranka , wuxuuna sidoo kale mas'uul ka ahaa barnaamijyada suugaanta "Leeskring" iyo "Vers en Klank". Isagu waa wax ka beddelka guriga daabacaadda Protea Boekhuis. Daniel Hugo waxa uu shahaadada BA Honors ka (Afrikaans iyo Dutch) ka qaatay Jaamacadda Stellenbosch ka dibna waxa uu shahaadada mastarka ka qaatay Jaamacadda Pretoria . Intii u dhaxaysay 1980 iyo 1988 waxa uu bare ka ahaa Afrikaans iyo Dutch University University of the Free State . 1983 kii waxa uu wax ku bartay jaamacada Catholic University Leuven ee dalka Belgium. Waxa lagu abaalmariyey shahaadadii doctorate-ka 1989-kii cilmigiisa “Maansooyinka Afrika ee wit”. Daniel Hugo waxa uu qoray 14 gabay oo gabay ah, oo ah kii ugu dambeeyay ee "Hanekraai" ee 2012, waxa kale oo uu ururiyay tiro badan oo gabayo iyo sheekooyin gaagaaban ah. Wuxuu turjumay buugaag dhowr ah oo ay qoreen qorayaashan soo socda oo Nederlaan ah una turjumay Afrikaans oo ay ku jiraan Tom Lanoye , Herman de Coninck , Harry Mulisch , Herman van Veen , Karel Glastra van Loon iyo David van Reybrouck . Wuxuu guursaday wariye Marlene Malan wuxuuna ku nool yahay Prince Albert , South Africa. ==Tixraac== *Turjumaadda-Turjumidda" 1994-2004, 10 sano oo isweydaarsi suugaaneed Koonfur Afrika - Faransiiska - Netherlands. Isniin 29 March - Talaado 30 March 2004. [https://web.archive.org/web/20120206033018/http://wiserweb.wits.ac.za/PDF%20Files/adhoc.Translation.pdf PDF on Turjumaada] kw8zyfg7j7htvw7q9r7f9y695hjja8d Manami Matsumae 0 46772 311622 298842 2026-11-02T04:15:02Z InternetArchiveBot 28368 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 311622 wikitext text/x-wiki ​{{Nihongo|'''Manami Matsumae'''|松前 真奈美|''Matsumae Manami''}} waa hal-abuure u dhalatay dalka Japan oo curisa [[muusigga ciyaaraha fiidiyowga]]. Waxay horay uga shaqaysay shirkadda [[Capcom]] sannadihii 1980-meeyadii, iyadoo u qortay muusigga ciyaaro ay ka mid yihiin ''Dagaalladii Boqortooyadii'', ''Mercs'', ''Magic Sword'', iyo ciyaartii asalka ahayd ee ''Mega Man''. {{Infobox person |name=Manami Matsumae |native_name=松前 真奈美 |native_name_lang=jpn |image= |caption= |image_size= |birth_name=Manami Gotoh |alias=Chanchacorin |birth_date={{birth date and age|1964|12|25}} |birth_place=[[Tokyo]], [[Japan]] |occupation=[[Hal-abuur]], [[habeeyaha muusigga]] |years_active=1987–ilaa hadda | spouse = Kimitaka Matsumae | module = {{Infobox musical artist|embed=yes |instrument=[[Biyaano]] |genre=[[Muusigga ciyaaraha fiidiyowga]] |label=[[Brave Wave Productions]]<ref>{{cite web|title=Artists|url=http://www.bravewave.net/#artists-1-section|publisher=Brave Wave|accessdate=1 January 2018}}</ref> }}}} == Shaqada == Waxay horay uga shaqaysay [[Capcom]], halkaas oo ay ka qayb qaadatay cinwaanno ay ka mid yihiin ''[[SonSon|SonSon II]]'', ''[[Dynasty Wars]]'', ''[[U.N. Squadron]]'', ''[[Mercs]]'', ''[[Magic Sword (video game)|Magic Sword]]'', iyo ''[[Carrier Air Wing (video game)|Carrier Air Wing]]''. Si kastaba ha ahaatee, waxaa loogu aqoonsi badanyahay curinta muusigga ciyaartii asalka ahayd ee ''[[Mega Man (video game)|Mega Man]]'', oo ay ku jirto dhawaaqa caanka ah ee "Game Start". Matsumae waxaa lagu yaqaannay xilligii ay Capcom joogtay magaceeda dhalashada, oo ah {{Nihongo|'''Manami Gotoh'''|後藤 真奈美|''Gotoh Manami''}}, laakiin inta badan waxaa lagu aqoonsan jiray naanaysteeda, Chanchacorin.<ref>{{cite web|last1=Greening|first1=Chris|title=Manami Matsumae Profile|date=13 April 2013 |url=http://www.vgmonline.net/manamimatsumae/|publisher=Game Music Online|accessdate=15 October 2014}}</ref> ​Ka dib markii ay ka tagtay Capcom sannadkii 1990, waxay noqotay hal-abuure madax-bannaan. Dhawaaqyadii ay ka shaqaysay ka dib waxaa ka mid ah silsiladda ''[[Derby Stallion]]'', cinwaannadii [[Game Boy]] ee ay samaysay [[Sunsoft]], iyo ciyaaro kale sida ''The Adventures of Lolo'', ''[[Another Bible]]'', ''[[Daffy Duck: The Marvin Missions]]'', ''[[Jade Cocoon 2]]'', iyo ''[[Dragon Quest Swords: The Masked Queen and the Tower of Mirrors]]''. Waxay sidoo kale is guursadeen muusikiiste Kimitaka Matsumae (oo markii hore ka mid ahaa kooxda [[Sega]] ee [[S.S.T. Band]]), kaas oo ay wada ka shaqeeyeen ''Othello World'' iyo ''Jade Cocoon 2''.{{cn|date=August 2018}} ​Matsumae waxay dib ugu soo laabatay silsiladda ''[[Mega Man]]'' iyadoo maraysa [[Inti Creates]], iyadoo u adeegtay sidii marti habeeye albumyada qaarkood, waxayna ku biirtay dhowr kale oo hore u ahaan jiray hal-abuurayaasha ''Mega Man'' si ay u abuuraan mawduucyada Robot Master ee ''[[Mega Man 10]]''. Sannadkii 2014, waxay ku biirtay shirkadda Brave Wave oo fadhigeedu yahay [[Tokyo]].<ref name=":0">{{Cite news|url=https://www.japantimes.co.jp/life/2014/06/20/digital/new-label-helps-game-musicians-go-solo-3/|title=New music label helps classic video-game composers go solo|last=Martin|first=Ian|date=2014-06-20|work=The Japan Times Online|access-date=2018-08-01|language=en-US|issn=0447-5763}}</ref> Shirkaddan ujeeddadeedu waa inay ka caawiso hal-abuurayaasha inay la xiriiraan shirkadaha caalamiga ah, waana sida ay muusig ugu darsatay ''[[Shovel Knight]]''.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web|url=http://www.destructoid.com/target-acquired-is-the-new-game-from-famed-mega-man-composer-283611.phtml|title=Target Acquired is the new game from famed Mega Man composer|publisher=[[Destructoid]]|first=Jonathan|last=Holmes|date=2014-08-11|accessdate=2014-12-28|archive-date=2015-01-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20150102223507/http://www.destructoid.com/target-acquired-is-the-new-game-from-famed-mega-man-composer-283611.phtml|url-status=dead}}</ref> ​Bishii Luulyo 2015, waxaa lagu dhawaaqay in Matsumae ay ka shaqayn doonto albumkeedii ugu horreeyay ee solo ah oo asal ah, marka lagu daro album lagu maamuusayo oo ay ku jiraan habeynno ay iyadu samaysay.<ref>{{cite web|title=Brave Wave announces solo album and tribute album by Manami Matsumae|date=5 July 2015 |url=http://www.bravewave.net/news/2015/brave-wave-announces-solo-album-and-tribute-album-by-manami-matsumae|publisher=Brave Wave Productions|accessdate=15 August 2015}}</ref><ref>{{cite web|last1=McMillan|first1=Emily|title=Manami Matsumae Interview: A Retro Revival|url=http://www.vgmonline.net/matsumaeinterview/|website=Video Game Music Online|date=30 March 2016 |accessdate=1 April 2016}}</ref> Albumka oo cinwaankiisu yahay ''Three Movements'', waxaa la soo saaray bishii Diseembar 2017.<ref>{{cite web|title=The composer behind the original Mega Man just released an incredible solo album|date=17 December 2017 |url=https://www.theverge.com/2017/12/17/16780758/manami-matsumae-mega-man-composer-solo-album|publisher=The Verge|accessdate=18 December 2017}}</ref> ​ ==Shaqooyinka== {| class="wikitable sortable" width="auto" |+ !Sannadka !Cinwaanka !Kaalinta(h) |- !scope=row rowspan="2" |1987 |''Ide Yosuke Meijin no Jissen Mahjong<ref>{{cite web|last1=Taher|first1=Mohammed|last2=Matsumae|first2=Manami|title=A Conversation Manami Matsumae|url=http://koopa.tv/a-conversation-with-manami-matsumae/|accessdate=11 April 2015|publisher=Koopa.tv|archive-date=11 February 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180211131435/http://koopa.tv/a-conversation-with-manami-matsumae/|url-status=dead}}</ref>'' |Muusigga oo ay la wadaagtay [[Harumi Fujita]] |- |''[[Mega Man (1987 video game)|Mega Man]]'' |Muusigga |- !scope=row rowspan="2" |1988 |''[[F1 Dream]]'' |Muusigga |- |''[[1943 Kai: Midway Kaisen]]'' | Muusigga oo ay la wadaagtay dhowr kale |- !scope=row rowspan="4" |1989 |''[[Final Fight (video game)|Final Fight]]'' |Muusigga oo ay la wadaagtay dhowr kale |- |''[[SonSon II]]'' |Muusigga |- |''[[Dynasty Wars]]'' |Muusigga |- |''[[U.N. Squadron]]'' |Muusigga |- !scope=row rowspan="3" |1990 |''[[Mercs]]'' |Muusigga |- |''[[Magic Sword: Heroic Fantasy]]'' |Muusigga |- |''[[Carrier Air Wing (arcade game)|Carrier Air Wing]]'' |Muusigga |- !scope=row rowspan="2" |1991 |''Capcom no Quiz: Tonosama no Yabou'' |Muusigga |- |''[[Derby Stallion: Best Race]]'' |Muusigga |- !scope=row rowspan="9" |1992 |''[[Batman: Return of the Joker]]'' |Muusigga |- |''[[Sanrio Cup: Pon Pon Volley]]'' |Muusigga |- |''[[Derby Stallion: National Edition]]'' |Muusigga |- |''[[Trip World]]'' |Muusigga |- |''Best Play Pro Yakyuu Special'' |Muusigga |- |''[[List of Looney Tunes video games|Looney Tunes]]'' |Muusigga |- |''[[Honō no Dōkyūji: Dodge Danpei]]'' |Muusigga oo ay la wadaagtay Hiroshi Tsukamoto |- |''Othello World'' |Muusigga oo ay la wadaagtay Kimitaka Matsumae |- |''Esper Dream 2'' |Muusigga oo ay la wadaagtay Shigemasa Matsuo |- !scope=row rowspan="2" |1993 |''Honō no Dōkyūji: Dodge Danpei 2'' |Muusigga oo ay la wadaagtay Hiroshi Tsukamoto |- |''[[Vegas Stakes]]'' |Muusigga oo ay la wadaagtay Kimitaka Matsumae |- !scope=row rowspan="4" |1994 |''Adventures of Lolo'' |Muusigga |- |''[[Derby Stallion II]]'' |Muusigga |- |''[[Tenchi o Kurau]]'' |Muusigga |- |''[[Daffy Duck: The Marvin Missions]]'' |Muusigga |- !scope=row rowspan="2" |1995 |''[[Megami Tensei Gaiden: Last Bible#Another Bible|Another Bible]]'' |Muusigga |- |''[[Derby Stallion III]]'' |Muusigga |- !scope=row rowspan="3" |1996 |''[[Derby Stallion '96]]'' |Muusigga |- |''G.O.D: Mezameyo to Yobu Koe ga Kikoe'' |Muusigga oo ay la wadaagtay Kimitaka Matsumae iyo Yuuichi Matsuzaki |- |''[[Derby Stallion]]'' |Muusigga |- !scope=row rowspan="2" |1998 |''Pilot Kids'' |Muusigga |- |''[[Derby Stallion '98]]'' |Muusigga |- !scope=row rowspan="2" |1999 |''[[Derby Stallion '99]]'' |Muusigga |- |''Fun! Fun! Pingu'' |Muusigga |- !scope=row|2001 |''[[Jade Cocoon 2]]'' |Muusigga oo ay la wadaagtay Kimitaka Matsumae |- !scope=row rowspan="2" |2002 |''Best Play Pro Yakyuu'' |Muusigga |- |''[[Derby Stallion Advance]]'' |Muusigga |- !scope=row|2006 |''[[Derby Stallion P]]'' |Muusigga |- !scope=row|2007 |''[[Dragon Quest Swords]]'' |Muusigga |- !scope=row rowspan="2" |2010 |''Mighty Fight Federation'' |"The Battle is Over" |- |''[[Mega Man 10]]'' |"Nitro Rider (Nitro Man Stage)" |- !scope=row rowspan="2" |2014 |''[[Shovel Knight]]'' |Muusigga oo ay la wadaagtay [[Jake Kaufman]] |- |''Rainblocks''<ref>{{cite web |title=Rainblocks is out, featuring Manami Matsumae |url=https://bravewave.net/news/2014/6/rainblocks-is-out-featuring-manami-matsumae |website=Bravewave Productions |date=15 June 2014 |access-date=2 November 2022}}</ref> |Muusigga |- !scope=row|2015 |''Target Acquired''<ref>{{cite web|last1=Musgrave|first1=Shaun|title='Target Acquired' – A Conversation Legendary Composer Manami Matsumae|url=https://toucharcade.com/2014/12/12/manami-matsumae-interview/|accessdate=18 July 2019|website=Touch Arcade|date=12 December 2014 }}</ref> |Muusigga |- !scope=row rowspan="2" |2016 |''Flat Kingdom''<ref>{{cite web |last1=Paquet |first1=Ryan |title=FLAT KINGDOM ORIGINAL SOUNDTRACK: AVAILABLE NOW |url=https://www.originalsoundversion.com/flat-kingdom-original-soundtrack-available-now/ |website=Original Sound Version |access-date=2 November 2022 |archive-date=2 Bisha Kow iyo Tobnaad 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221102141943/https://www.originalsoundversion.com/flat-kingdom-original-soundtrack-available-now/ |url-status=dead }}</ref> |Muusigga |- |''[[Mighty No. 9]]''<ref>{{cite web|title=Development Update: Sound Creator Profiles!|url=http://www.mightyno9.com/en/20150710|publisher=mightyno9.com|access-date=2026-01-13|archive-date=2015-08-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20150822101601/http://www.mightyno9.com/en/20150710|url-status=dead}}</ref> |Muusigga oo ay la wadaagtay dhowr kale |- !scope=row|2017 |''Starr Mazer''<ref>{{cite web|title=Manami Matsumae joins the Starr Mazer team!|date=20 January 2015 |url=http://www.bravewave.net/news/2015/manami-matsumae-joins-the-starr-mazer-team|accessdate=20 January 2015|publisher=Brave Wave}}</ref> |Muusigga oo ay la wadaagtay dhowr kale |- !scope=row|2018 |''Ultra Space Battle Brawl'' |Heesta furitaanka |- !scope=row|2020 |''[[Derby Stallion]]''<ref>{{cite web |title=Derby Stallion for Switch Official Website |url=https://www.gameaddict.co.jp/derbystallion/ |website=gameaddict.co.jp |accessdate=2 December 2020|language=Japanese}}</ref>||Muusigga |- !scope=row rowspan="2"|2021 |''Dark Water: Slime Invader''<ref>{{cite web |url=https://www.nintendo.com/us/store/products/dark-water-slime-invader-switch/ |title=Dark Water: Slime Invader for Nintendo Switch |website=[[nintendo.com]] |access-date=January 5, 2026}}</ref>||Muusigga |- |''Battle Axe''<ref>{{cite web |title=Battle Axe |url=https://numskullgames.com/game/battle-axe/ |website=numskullgames.com |date=9 June 2021 |access-date=2 November 2022}}</ref> |Muusigga oo ay la wadaagtay Alex Aniel |- !scope=row|2023 |''[[9 Years of Shadows]]'' |Muusigga oo ay la wadaagtay [[Michiru Yamane]] iyo [[Norihiko Hibino]]<ref>{{Cite web |date=2021-08-24 |title=9 Years of Shadows - Dev Update #1 - Elemental Combat - Steam News |url=https://store.steampowered.com/news/app/1402120/view/2992066214570540223 |access-date=2022-03-19 |website=store.steampowered.com |language=en}}</ref> |} ​ ==Tixraac== {{Reflist}} ​ ==Xiriirinta dibadda== ​[https://bravewave.net/artist/manami-matsumae/ Brave Wave profile] ​[https://vgmpf.com/Wiki/index.php/Manami%20Matsumae Manami Matsumae biography] at Video Game Music Preservation Foundation Wiki ​[https://vgmdb.net/artist/187 Manami Matsumae credits] on Video Game Music Database (VGMdb) ​{{Authority control}} ​{{DEFAULTSORT:Matsumae, Manami}} 7xkg07w06mt8ndyim0rfc96fq3g7wcp Dhaqaalaha Koonfurta Suudaan 0 47445 311629 304510 2026-11-02T07:24:21Z CommonsDelinker 75 Replacing Sudan_Map_Oelgas.png with [[File:Sudan_Map_Oelgas_(2004).png]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) · The Sudan map reflects the situation of 2004 as s 311629 wikitext text/x-wiki [[Koonfur Suudaan|Koonfurta Suudaan]] waxay leedahay [[Wadamada Soo Kobcaya|dhaqaale soo koraya]] oo loo arko inuu [[Sabool|dakhligoodu hooseeyo]] isla markaana aad ugu tiirsan yahay qaybta tamarta . Qaranka ayaa noqday kan ugu cusub adduunka isagoo ah gobolka 55-aad ee Afrika sannadkii 2011, kaas oo kiciyay [[South Sudanese Civil War|dagaal sokeeye oo daba dheeraaday]] sannadkii 2013, kaasoo socday ilaa 2018. Colaaddan hubaysan waxay wiiqday horumarkii dhaqaale ee la gaaray tan iyo xornimadii, taasoo ka dhigtay shaqada bani'aadamnimada mid adag in laga qabto gudaha dalka. Dhaqaaluhu wuxuu la kulmay [[Economic stagnation|fadhiidnimo]] iyo xasillooni darro siyaasadeed tan iyo 2020-yadii iyadoo ay jirto saboolnimo baahsan.<ref>https://www.worldbank.org/en/country/southsudan/overview</ref> Dhaqaalaha Koonfurta Suudaan wuxuu soo saaraa $6.03 bilyan marka loo eego [[Wax soo saarka gudaha|wax soo saarka guud ee gudaha]] (GDP) ilaa 2026. Waa mid ka mid ah dhaqaalaha ugu badan ee ku tiirsan [[Shidaal|saliidda]] adduunka, ku dhawaad 80% GDP-ga oo lala xiriiriyo warshadaha saliidda. <ref>{{Cite web |title=Nuqul Archive |url=https://pksoi.armywarcollege.edu/index.php/country-profile-of-south-sudan-economy/ |access-date=2026-04-24 |archive-date=2026-06-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260610002922/https://pksoi.armywarcollege.edu/index.php/country-profile-of-south-sudan-economy/ |url-status=dead }}</ref> Waxay leedahay dhul beereed oo bacrin ah iyo tiro badan oo xoolo ah. Xoolaha waxaa ka mid ah in ka badan 60 milyan oo lo', ido iyo riyo ah. Deganaansho la'aanta iyo [[Corruption in South Sudan|musuqmaasuqa dalka]] ayaa weli caqabad ku ah horumarka. Koonfurta Suudaan waa mid ka mid ah [[Least developed countries|waddamada ugu horumarsan]] iyadoo magaalooyinka badankood aysan lahayn koronto, biyo socda, iyo kaabayaasha dhaqaalaha oo aan ku filnayn, oo ay ku jiraan {{Convert|10000|km}} oo keliya. [[Laami|waddooyinka laamiga ah]] . <ref name="cnn">https://web.archive.org/web/20110710164855/http://edition.cnn.com/2011/WORLD/africa/07/09/sudan.new.nation/index.html</ref> == Kheyraadka Dabiiciga ah == Koonfurta Suudaan waxay alwaax u dhoofisaa suuqa caalamiga ah. Qaar ka mid ah gobollada leh geedaha [[teak]] iyo kuwa dabiiciga ah ee ugu caansan alwaaxda waa [[Western Equatoria]] iyo [[Central Equatoria]] iyo qaybo ka mid ah Eastern Equatoria sida [[magwi]] . Waxaa jira beero teak ah oo ku yaal Kegulu; kaydka kaymaha ee ugu da'da weyn ee la beeray waa Kawale, Lijo, Loka West, iyo Nuni. Kheyraadka alwaaxda Western Equatoria waxaa ka mid ah geedaha [[mvuba]] ee Zamoi. Mid ka mid ah sifooyinka dabiiciga ah ee ugu muhiimsan Koonfurta Suudaan waa [[Wabiga Niil|Webiga Niil]] oo ay ku badan yihiin durdurrada dalka. Gobolku waxa kale oo uu ka kooban yahay kheyraad dabiici ah oo badan sida [[Shidaal|batroolka]], [[Iron ore|macdanta birta]], [[Kober|naxaasta]], macdanta [[Koroomiyaam|chromium]], [[Sinki|zinc]], [[tungsten]], [[mica]], [[Maar|qalinka]], [[Dahab|dahabka]] ee aagga Kapoeta ee Bariga Equatoria, iyo [[Hydropower|korontada biyaha]] . <ref>{{Cite web}}</ref> Dhaqaalaha dalka, sida dalal kale oo badan oo soo koraya, wuxuu si weyn ugu tiirsan yahay beeraha. Qaar ka mid ah wax soo saarka beeraha waxaa ka mid ah [[cudbi]], lawska ( [[Loos|lowska]] ), [[Sorghum|hadhuudhka]], masago, [[qamadi]], [[Gum arabic|xanjo carabi]], [[Qassab|qashir sonkor]], [[cassava]] (tapioca), [[Cambe|mangos]], [[babaay]], galley, simsim, [[Moos|muus]], [[Sonkor qadi|baradho macaan]], iyo [[Sesame|sisin]] . Tamarta qorraxda ayaa muhiim noqon karta iyadoo mashruuc koronto oo qorraxda laga dhaliyo oo ku yaal 250,000 m2 dhul u dhow Juba la filayo inuu shaqeeyo dabayaaqada 2020. Mashruucu wuxuu ka kooban yahay beer koronto oo 20 MWP ah, nidaam kaydin baytari oo 35 megawatt ah iyo xarun tababar oo gudaha ah. <ref>https://web.archive.org/web/20240207083421/https://www.elsewedyelectric.com/en/business-lines/engineering-construction/power-generation/solar/</ref> == Saliid == Kahor madax-bannaanida, Koonfurta Suudaan waxay soo saartay 85% wax soo saarka saliidda [[Suudaan]] . <ref>{{Cite web}}</ref> Dakhliga saliidda sida ku xusan [[Comprehensive Peace Agreement|Heshiiska Nabadda ee Dhammaystiran]] (CPA), waxaa loo qaybin lahaa si siman muddada heshiiska. <ref name="pulitzercenter.org">Hamilton, Rebecca [http://pulitzercenter.org/articles/southern-sudanese-say-independence-vote-will-improve-life "Awaiting Independence Vote, Southern Sudan Has High Hopes"] {{Wayback|url=http://pulitzercenter.org/articles/southern-sudanese-say-independence-vote-will-improve-life |date=20140425010705 }} , ''Washington Post'', 28 November 2010, via Pulitzer Center on Crisis Reporting.</ref> [[File:Sudan Map Oelgas (2004).png|thumb|523x523px|Heshiisyada Saliida iyo Gaaska ee Suudaan - 2004]] Maadaama Koonfurta Suudaan ay ku tiirsan tahay dhuumaha, warshadaha sifeynta, iyo xarumaha dekedaha ee gobolka Badda Cas ee Waqooyiga Suudaan, heshiisku wuxuu qeexay in [[Government of Sudan|dowladda]] [[Khartuum|Khartoum]] ay heli doonto 50% saamiga dhammaan dakhliga saliidda. <ref name="pulitzercenter.org" /> Dakhliga saliidda ayaa ka badan 98% miisaaniyadda dowladda Koonfurta Suudaan sida ku cad Wasaaradda Maaliyadda iyo Qorsheynta Dhaqaalaha ee dowladda koonfureed, taasina waxay gaartay in ka badan $8 bilyan oo dakhli ah tan iyo markii la saxiixay heshiiska nabadda. <ref name="pulitzercenter.org" /> Sannadihii ugu dambeeyay, qodis shidaal oo ku salaysan dibadda ayaa ka bilaabatay Koonfurta Suudaan, taasoo kor u qaadaysa sumcadda juqraafiyeed ee dhulka. Saliidda iyo kheyraadka kale ee macdanta waxaa laga heli karaa Koonfurta Suudaan oo dhan, laakiin aagga ku xeeran [[Bentiu]] waxaa si caadi ah loogu yaqaanaa inuu yahay mid si gaar ah ugu hodansan saliidda, halka [[Jonglei]], [[Warrap (state)|Warrap]], iyo [[Lakes State|Harooyinka]] ay leeyihiin kayd suurtagal ah. Intii lagu jiray sannadihii madaxbannaanida laga soo bilaabo 2005 ilaa 2011, Khartoum waxay inta badan Suudaan u qaybisay baloogyo, iyadoo qiyaastii 85% saliidda ay ka timid Koonfurta. Baloogyada 1, 2, iyo 4 waxaa maamula isbahaysiga ugu weyn ee dibadda, Shirkadda Hawlgalka Batroolka ee Greater Nile (GNPOC). GNPOC waxay ka kooban tahay ciyaartoyda soo socda: Shirkadda Batroolka Qaranka ee Shiinaha (CNPC, [[Shiinaha|Jamhuuriyadda Dadka Shiinaha]] ), oo leh saami 40% ah; [[Petronas]] ( [[Malaysiya]] ), oo leh 30%; Shirkadda Saliidda iyo Gaaska Dabiiciga ah ( [[Hindiya]] ), oo leh 25%; iyo [[Sudapet]] oo ka tirsan dowladda dhexe ee Suudaan oo leh 5%. <ref name="Amnesty">[http://www.amnestyusa.org/business-and-human-rights/oil-in-sudan/the-big-4/page.do?id=1081006 "The 'Big 4' – How oil revenues are connected to Khartoum"] {{Wayback|url=http://www.amnestyusa.org/business-and-human-rights/oil-in-sudan/the-big-4/page.do?id=1081006 |date=20110429082354 }} Amnesty International Retrieved 8 December 2010</ref> == References == 1fhlkoq3h704ockst1z8bz37yddp0ci Madasha Maamul-wanaagga Internetka Afrika 0 47589 311621 298863 2026-11-02T04:04:25Z InternetArchiveBot 28368 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 311621 wikitext text/x-wiki '''Golaha Maamulidda Internetka ee Afrika (AfIGF)''' waa gole [[Multistakeholder governance|ay ku mideysan yihiin daneeyayaal badan]] oo fududeeya wadahadallada ku saabsan arrimaha [[Internet governance|maamulka internetka]] . Waa mid ka mid ah 19-ka hindisaha [[Internet Governance Forum|IGF]] ee gobolka <ref>https://www.intgovforum.org/multilingual/content/regional-igf-initiatives</ref>waxayna higsaneysaa inay wax ka qabato oo ay ka wada hadasho arrimaha dhammaan 54-ta waddan ee Afrika. <ref>https://afrisig.org/2019/09/25/the-importance-of-the-african-internet-governance-forum/</ref> == Hawlgalka iyo taariikhda == Golaha Maamulka Internetka ee Afrika ayaa la aasaasay intii lagu jiray IGF-ga caalamiga ah ee lagu qabtay [[Nayroobi|Nairobi]]<nowiki/>sannadkii 2011. <ref name=":0">https://au.int/sites/default/files/documents/30938-doc-african_internet_governance_forum_rev1_0.pdf</ref> 2 ilaa 4 Sebtembar, Golaha Wasiirrada ICT-ga ee Midowga Afrika ayaa ansixiyay hay'adda. <ref name=":3">https://www.afigf.africa/sites/default/files/report%20afigf%202012.pdf</ref> Shirkii ugu horreeyay ee AfIGF, halkaas oo ka qaybgalayaashu ay ku go'aamiyeen shuruudaha tixraaca, <ref name=":32">https://www.afigf.africa/sites/default/files/report%20afigf%202012.pdf</ref> wuxuu ka dhacay Qaahira sanadkii 2012. Tan iyo markaas, siddeed kulan oo kale ayaa xigay. <ref>https://www.afigf.africa/?q=past_events</ref> == Qaab-dhismeedka ururka iyo maaliyadda == === Xoghaynta === Xoghaynta AfIGF waxay u dhisan tahay si la mid ah xoghaynta caalamiga ah ee IGF. <ref name=":02">https://au.int/sites/default/files/documents/30938-doc-african_internet_governance_forum_rev1_0.pdf</ref> Martigelinteeda waa Guddiga Dhaqaalaha ee Qaramada Midoobay ee Afrika ( [[United Nations Economic Commission for Africa|UNECA]] ) waxayna sidoo kale taageero ka heshaa [[African Union Commission|Guddiga Midowga Afrika]] . <ref>https://archive.uneca.org/afigf {{Dead link|date=Bisha Kow iyo Tobnaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Waxay ku taal [[Addis Abeba|Addis Ababa]] . == Tixraacyo == tpi75onw1dwoj34vkb9puzrcp3dk4ij Zahra Mohamed Ahmad 0 47598 311638 298452 2026-11-02T09:34:04Z InternetArchiveBot 28368 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 311638 wikitext text/x-wiki '''Zahra Maxamed Axmed''' (dhashay 1952) waa Soomaali u dhaqdhaqaaqda xuquuqda aadanaha iyo qareen. Waa aasaasihii Xarunta Horumarinta Haweenka Soomaaliyeed. Waxaa la guddoonsiiyay [[International Women of Courage Award|Abaalmarinta Caalamiga ah ee Haweenka Geesinimada]] sannadkii 2021. == Nolosha shaqsiyeed == Axmed wuxuu dhashay 1952 wuxuuna lahaa toddobo walaalo ah. Aabaheed wuxuu ahaa sarkaal booliis ah. <ref name="journal">https://womeninislamjournal.wordpress.com/2017/03/01/meet-zahra-mohamed-ahmed/</ref> Axmed wuxuu noqday maareeye ku xigeenka kastamka [[Gegada Diyaaradaha ee Aadan Cadde|garoonka diyaaradaha ee Muqdisho]] . Waxay guursatay duuliye hore oo ciidamada cirka iyo ganacsiga ah Jeneraal Maxamuud Sheekh Cali waxayna dhaleen shan carruur ah. Sannadkii 1991-kii, qaab-dhismeedka Soomaaliya wuu burburay waxaana jiray rabshado sokeeye. Sannadkii xigay iyada iyo qoyskeeduba waxay u ambabaxeen Tanzania, iyagoo ka qoomameynaya. Waxay halkaas ku noolaayeen ilaa 2000. Soomaaliya weli ma ahayn meel wanaagsan oo lagu noolaado laakiin Axmed iyo qoyskeedu waxay dib ugu laabteen si ay uga caawiyaan dib u dhiska. <ref name="journal2">{{Cite web |title=Nuqul Archive |url=https://eca.state.gov/zahra-mohamed-ahmad-somalia |access-date=2026-06-11 |archive-date=2021-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210318172951/https://eca.state.gov/zahra-mohamed-ahmad-somalia |url-status=dead}}</ref> == Xirfad iyo waxbarasho == Waxay shaqo u tagtay iyadoo dhiirigelinaysa dugsiyada inay dib u furaan oo ay hoggaamiyayaasha dagaalladu ka tanaasulaan rabshadaha. Ururkii ay samaysay waxaa la odhan jiray HINNA. <ref name="journal3">https://hornobserver.com/articles/736/US-honors-Somali-Human-Rights-Defender-with-International-Women-of-Courage-Award</ref> Markii dambe, sannadkii 2000, waxay aasaastay oo hoggaamisay Xarunta Horumarinta Haweenka Soomaaliyeed (SWDC) ee Muqdisho. <ref name="eca">https://www.frontlinedefenders.org/en/profile/zahra-mohamed-ahmed</ref> Sannadkii 2005 waxay ku soo laabatay jaamacadda si ay u hesho shahaadada Sharciga Caalamiga ah iyo Shareecada ee Jaamacadda Soomaaliya. Waxay taageeraan haweenka xabsiyada ku jira ama maxkamad la saarayo iyo kuwa ka badbaaday rabshadaha galmada. SWDC waxay sidoo kale ka warbixisaa xadgudubyada iyo rabshadaha ka dhaca Soomaaliya. SWDC waxay bixisaa caawimaad sharci waana lataliyaha sharciga ugu weyn. <ref name="horn">https://amisom-au.org/2015/12/amisom-holds-advocacy-day-on-ceebla-crisis-line/</ref> Shaqaalaha ururkeeda ayaa la dhibaateeyay oo la hanjabay, wiilkeeda kaliya ayaa dhintay iyadana halis ayay ku jirtay. Sannadkii 2013 laba ka mid ah qareennada kale ee SWDC ayaa lagu dilay weerar ka dhacay maxkamadda Muqdisho kaas oo ay ku dhinteen 27 qof oo kale 60 kalena ay ku dhaawacmeen. <ref name="ftd">https://web.archive.org/web/20210901132741/https://farsightafrica.com/our-work/ceebla-crisis-line-5555/</ref> Ururkeedu wuxuu aasaasay Khadka Dhibaatooyinka Ceebla 5555. <ref name=":0">https://www.state.gov/biographies-of-the-finalists-for-the-2021-international-women-of-courage-awards/</ref> Khadkani wuxuu taageero ku bixiyaa [[Af Soomaali|Soomaali]] iyo Ingiriisi labadaba haweenka ku lug leh rabshadaha iyo xadgudubka. <ref name=":0" /> Khadkani wuxuu taageero ka helay [[Lydia Wanyoto]] oo ahayd Madaxa [[Ciidamada Midowga Afrika|Hawlgalka Midowga Afrika ee Soomaaliya]] iyo marwada koowaad ee Soomaaliya, [[Zahra Omar Hassan|Zahra Cumar Xasan]] . <ref>http://hornobserver.com/articles/736/US-honors-Somali-Human-Rights-Defender-with-International-Women-of-Courage-Award</ref> == Aqoonsiga == Axmad waxaa magacaabay Safiirka Mareykanka ee Soomaaliya, [[Donald Yamamoto]], <ref name="horn2">https://www.state.gov/2021-international-women-of-courage-award-recipients-announced/</ref> waxaana la guddoonsiiyay [[International Women of Courage Award|Abaalmarinta Caalamiga ah ee Haweenka Geesinimada leh]] sannadkii 2021. <ref name="state">https://www.state.gov/2021-international-women-of-courage-award-recipients-announced/</ref> Abaalmarinta waxaa si toos ah u guddoonsiiyay [[First Lady of the United States|Marwada Koowaad]] [[Jill Biden]] iyo [[United States Secretary of State|Xoghayaha Arrimaha Dibadda]] [[Antony Blinken]] [[International Women's Day|Maalinta Haweenka Adduunka]] . <ref>https://www.state.gov/2021-international-women-of-courage-award-recipients-announced/</ref> Waxaa jiray afar iyo toban haween ah oo nool oo la siiyay abaalmarino sannadkaas. Abaalmarinta waxaa ka soo jeeday shan iyo toban waddan iyadoo abaalmarinta 2021 ay ku jirtay toddobo haween ah oo dheeraad ah oo ku dhintay Afgaanistaan. <ref>https://www.state.gov/2021-international-women-of-courage-award-recipients-announced/</ref> == Tixraacyada == 66igmqcar7swi8puci1tb5kpl7da23w Sake, Jamhuuriyadda Dimuqraadiga ah ee Kongo 0 47783 311627 300073 2026-11-02T06:10:58Z InternetArchiveBot 28368 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 311627 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Sake | settlement_type = Caasimadda ''Kooxeyn'' iyo tuulo | image_skyline = SakeVOA.jpg | image_size = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | map_caption = | pushpin_map = Democratic Republic of the Congo | subdivision_type = Waddan | subdivision_name = {{flag|Democratic Republic of the Congo}} | subdivision_type1 = Gobol | subdivision_name1 = [[Kivu-ga Waqooyi]] | subdivision_type2 = [[List of territories of the Democratic Republic of the Congo|Degmo]] | subdivision_name2 = [[Degmada Masisi]] | subdivision_type3 = [[Chiefdoms of the Democratic Republic of the Congo|Chiefdom]] | subdivision_name3 = Bahunde | subdivision_type4 = [[Chiefdoms of the Democratic Republic of the Congo|Groupement]] | subdivision_name4 = [[Kamuronza]] | leader_title = | leader_name = | established_title = | established_date = | area_magnitude = | area_total_km2 = | area_land_km2 = | area_water_km2 = | population_as_of = 2004 | population_note = | population_total = 17151 | population_metro = | population_density_km2 = | timezone = [[Central Africa Time|CAT]] | utc_offset = +2 | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|1|34|26.79|S|29|2|28.78|E|region:CD|display=inline}} | elevation_m = | blank_name_sec1 = [[Köppen climate classification|Cimilada]] | blank_info_sec1 = [[Tropical savanna climate|Aw]] | blank_name_sec2 = [[Languages of the Democratic Republic of the Congo|Luqadda qaran]] | blank_info_sec2 = [[Swahili language|Sawaaxili]] | postal_code = | area_code = | blank_name = | blank_info = | website = | footnotes = }} '''Sake''' waa caasimad iyo tuulo ka tirsan ''Kooxeyn''-ka Kamuronza, ee ku dhex yaalla Bahunde Chiefdom, [[Degmada Masisi]], [[Kivu-ga Waqooyi]], Jamhuuriyadda Dimuqraadiga ee Kongo.<ref name=":0">{{Cite web |last=Ikunji |first=Patrick |date=2013 |title=Essai d'adaptation de quelques variétés de riz pluvial (oryza sativa: irat112, irat13 et r66) dans les conditions agro-écologiques de territoire de Masisi: Cas du village de Sake en RDC |trans-title=Tijaabo la qabsashada qaar ka mid ah noocyada bariiska ee roob-doonka ah (Oryza sativa: IRAT112, IRAT13, iyo R66) iyadoo la raacayo xaaladaha agro-ecological ee Degmada Masisi: Kiiska tuulada Sake ee DRC |url=https://www.memoireonline.com/11/15/9302/m_Essai-d-adaptation-de-quelques-varietes-de-riz-pluvial-oryza-sativa--irat112-irat13-et-r66-dan9.html |access-date=17 March 2026 |publisher=[[Jaamacadda Goma]] |language=fr |publication-place=Goma, Kivu-ga Waqooyi, Jamhuuriyadda Dimuqraadiga ee Kongo}}</ref> Waxay ku taallaa xadka waqooyi-galbeed ee [[Harada Kivu]], 25&nbsp;km (15&nbsp;mi) dhanka galbeed-waqooyi-galbeed ka xigta [[Goma]] oo ku taal [[National Road No. 2 (Democratic Republic of the Congo)|Waddada Qaranka No. 2]],<ref name=volcano>[http://cidi.org/disaster/02a/ixl26.html DR Congo: Volcano - IRIN: 23-Jan-02] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927184004/http://cidi.org/disaster/02a/ixl26.html |date=27 September 2007 }}, [[The New Humanitarian|IRIN]] via cidi.org, 23 Janaayo 2006</ref> oo ku taal cidhifka bannaanka [[laamaha]] foolkaaneed ee hoose ee [[Western Rift Valley]], joogga qiyaastii 1500 m. Dhul-hoosaadka galbeed ee dooxada rift-ka ayaa kor u kacaya 800 m meel ka sarreysa Sake. Laamuhu waxay ka yimaadaan [[foolkaane]]yada [[Nyamuragira]] iyo [[Nyiragongo]], 25&nbsp;km waqooyi-galbeed, iyo tiro badan oo yar oo [[cone foolkaaneed]] ah oo ay quudiyaan [[fissure vent|fissure]]s ka imanaya foolkaaneyadaas. Dhowr cone ayaa lagu arki karaa sawirada dayax-gacmeedka 7–8&nbsp;km bari ka xigta Sake. Waxay sidoo kale muujinayaan in qulqulka laamaha ee sanadihii la soo dhaafay ay dabooleen qaybo ka mid ah waddada Goma (Waddada Qaranka No. 2) ayna gaareen harada, iyagoo gooyay gacanka Sake uu ku yaallo, si ay u sameeyaan haro yar oo ka yar 1 kiiloomitir laba jibaaran. Gacanka ku dhow, oo cabbirkiisu yahay qiyaastii 40&nbsp;km<sup>2</sup>, ayaa ku dhowaa inuu go'o laamaha, waxaana kaliya oo hartay marin 160 m ballac ah si loogu xiro qaybta ugu weyn ee Harada Kivu. Sake waxay martigelisay [[Rwanda]]ns intii lagu guda jiray [[Great Lakes refugee crisis|dhibaatada qaxootiga Great Lakes]] ee bartamihii 1990-meeyadii iyo dadka deggan Goma ee ka cararay qaraxii 2002 ee [[Mount Nyiragongo]].<ref name=volcano/> Dagaallo dhimasho leh oo dhex maray milateriga dowladda iyo xoogagga uu hoggaaminayo [[Laurent Nkunda]] ayaa keenay in kumanaan qof oo deggan Sake ay cararaan bishii Agoosto 2006.<ref name=flee>[http://www.alertnet.org/thenews/newsdesk/L05715331.htm Kumanaan ka cararay iska horimaad dhex maray ciidanka Kongo iyo fallaagada] {{Dead link|date=Bisha Kow iyo Tobnaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ''[[Reuters]]'', 5 Agoosto 2006</ref> 25 Noofambar 2006, shan iyo toban ilaa labaatan kun ayaa ka cararay dagaallo dhex maray xoogagga Nkunda iyo ciidanka DRC ee weerar uu kii hore ka waday aagga Sake. Dagaalku [[Democratic Republic of the Congo general election, 2006#Offensive by Nkunda in Nord-Kivu|waxa uu dhacay]] ku dhawaad maalin ka hor inta aysan [[Maxkamadda Sare ee Jamhuuriyadda Dimuqraadiga ee Kongo|Maxkamadda Sare]] xukumin natiijada [[Doorashada guud ee Jamhuuriyadda Dimuqraadiga ee Kongo, 2006|doorashadii madaxtooyada ee 2006]]. Dagaalku waxa uu u muuqday inuu kala firdhiyey subaxdii xigtay.<ref>[http://today.reuters.com/news/articlenews.aspx?type=worldNews&storyID=2006-11-25T180057Z_01_L25684977_RTRUKOC_0_US-CONGO-DEMOCRATIC-CLASHES.xml&WTmodLoc=IntNewsHome_C2_worldNews-8 "Kumanaan ka cararay weerar fallaago ah oo ka dhacay bariga Kongo"] {{Wayback|url=http://today.reuters.com/news/articlenews.aspx?type=worldNews&storyID=2006-11-25T180057Z_01_L25684977_RTRUKOC_0_US-CONGO-DEMOCRATIC-CLASHES.xml&WTmodLoc=IntNewsHome_C2_worldNews-8 |date=20070331061726 }} {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070331061726/http://today.reuters.com/news/articlenews.aspx?type=worldNews |date=31 Maarso 2007 }}, ''[[Reuters]]'', 25 Noofambar 2006</ref> Sake waxay sidoo kale hoy u ahayd [[United Nations Force Intervention Brigade|Brigade-ga Faragelinta Ciidanka Qaramada Midoobay]] tan iyo bishii Luulyo 2013. == Juqraafi == Cimilada Sake waxaa lagu kala saaray Cfb nidaamka [[Köppen climate classification]], taas oo macnaheedu yahay inay leedahay [[cimilada buuraleyda]] oo leh heerkul celis ahaan 19°C iyo roob celis ahaan 1207 mm.<ref name=":0" /> Carradu waa nooca [[andosol]], oo laga sameeyay isbeddelka [[dhagaxyada foolkaaneed|dhagaxyada foolkaaneed]], gaar ahaan [[dambas foolkaaneed|dambas]], waxaana lagu gartaa maadada sare ee [[Silicon dioxide|silica]] iyo [[Aluminium oxide|alumina]], oo aad ugu hodan ah [[organic matter|maaddooyinka dabiiciga ah]] (5–8%), oo leh awood haynta [[biyo|biyaha]] (12–15%) iyo pH oo ah 7.<ref name=":0" /> == Qoraallo iyo tixraacyo == {{Reflist}} {{coord|1.574108|S|29.041328|E|display=title}} {{DEFAULTSORT:Sake, Jamhuuriyadda Dimuqraadiga ee Kongo}} 04xxw7q651hpuy4w89hxdkekcu5wi6j Webiga Seybouse 0 48057 311631 299628 2026-11-02T08:57:36Z InternetArchiveBot 28368 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 311631 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = Seybouse | native_name ={{native name|ar|وادي سيبوس}} | image = GM Seybouse01.jpg | image_caption = Webiga Seybouse oo ku yaalla [[Guelma Province|Gobolka Guelma]], [[Algeria|Aljeeriya]] | map = Seybouse Basin.png | map_size = | map_caption = Aagga uu maro Webiga Seybouse | map_alt = | pushpin_map = | pushpin_map_size = | pushpin_map_caption= | pushpin_map_alt = | source1_location = Medjez Amar, [[Tell Atlas]] Aljeeriya | mouth_location = [[Mediterranean Sea|Badda Midhitareen]], meel u dhow [[Annaba]], Aljeeriya | mouth_coordinates = {{Coord|36.8681|7.7741|format=dms|region:DZ|display=inline,title}} | subdivision_type1 = Dal | subdivision_name1 = [[Algeria|Aljeeriya]] | length = {{convert|225|km|abbr=on}} | mouth_elevation = {{convert|0|m|ft|abbr=on}} | source1_elevation = | discharge1_avg = {{convert|11.5|m3/s|cuft/s|abbr=on}} oo ku yaalla [[Guelma]] iyo [[Annaba]] | basin_size = {{convert|6,471|km2|sqmi|abbr=on}} }} '''Seybouse''' (in {{langx|arq|rtl=yes|وادي سيبوس|Oued Seybouse}}) waa [[webi]] ku yaalla waqooyi-bari [[Algeria|Aljeeriya]], meel u dhow xadka [[Tunisia|Tunisia]]. Waqtigii Roomaanka, waxaa loo yaqaanay ''Ubus''. == Marin-biyoodka == Webigu wuxuu socdaa qiyaastii {{convert|225|km|mi}}, isagoo dhex mara [[Guelma Province|Gobolka Guelma]] iyo [[Annaba Province|Gobollada Annaba]]. Wuxuu ka bilaabmaa Medjez Amar, oo ku yaalla [[Tell Atlas]] waqooyi-galbeed ee [[Guelma Province|Gobolka Guelma]]. Wuxuu ku shubmaa [[Mediterranean Sea|Badda Midhitareen]] ee Seybouse (oo la odhan jiray ''Joannonville'' xilligii gumeysigii Faransiiska) koonfur-bari ee magaalada [[Annaba]].<ref>{{Cite web |url=http://annaba.net.free.fr/html/joannonville.htm |title=The old metal bridge over the river Seybouse at Joannonville |access-date=2008-03-16 |archive-date=2010-12-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101206034306/http://annaba.net.free.fr/html/joannonville.htm |url-status=dead }}</ref> [[river delta|Af-webigiisa]] wuxuu ku yaallaa waqooyiga Sidi Salem, goobta [[Hippo Regius]] halkaas oo [[Augustine of Hippo|Saint Augustine]] uu ku noolaa AD 391–430. Seybouse waxaa loo isticmaalaa waraabka beeraha, laakiin waxay noqonaysaa mid wasakhaysan sababo la xiriira hawlaha warshadaha.<ref>[http://cat.inist.fr/?aModele=afficheN&cpsidt=15105543 Potential pollution of groundwater in the valley of the Seybouse River, north-eastern Algeria]</ref> == Tilmaamaha == {| class="wikitable" |+ (Sida 1998; isha: ANRH) ! Qayb ! Xaddiga |- bgcolor="#EFEFEF" | Qulqulka | 11.5&nbsp;m<sup>3</sup>/s |- | Heerkulka | 21.41&nbsp;°C |- bgcolor="#EFEFEF" | pH | 8.21 |-- | Ogsajiinta | 36.61% |- bgcolor="#EFEFEF" | DBO<sup>1</sup> | 18.33 |-- | DCO{{sup|2}} | 124.3 |- bgcolor="#EFEFEF" | Nitrates (NO<sub>3</sub>) | 5.58 |-- | PO<sub>4</sub><sup>−3</sup> | 2.29 |- bgcolor="#EFEFEF" | Ammonium | 9.18 |} == Tixraacyo == {{Reflist}} == Xiriirinta dibadda == * {{in lang|fr}} [https://web.archive.org/web/20200601220357/http://www.anrh.dz/ ANRH (Hay'adda Qaranka ee Khayraadka Biyaha)] * [https://web.archive.org/web/20010511225631/http://ccat.sas.upenn.edu/jod/algeria/algeria-sitevisits.html Augustine ee Aljeeriya] * [http://www.1902encyclopedia.com/A/ALG/algeria-03.html 1902 Encyclopedia] {{Authority control}} pkery49inhtnge2lgz9nqxkso746bio Biyo xireenka Tichy-Haf 0 48115 311593 303160 2026-11-01T20:42:49Z InternetArchiveBot 28368 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 311593 wikitext text/x-wiki {{Infobox dam | name = Biyo-xireenka Tichy-Haf | location = [[Gobolka Béjaïa|Béjaïa]] | dam_type = [[Biyo-xireen qaanso-cufis ah]] | construction_began = 1999 | opening = 2009 | cost = | owner = Agence Nationale des Barrages et Transferts | res_name = Kaydka Tichy-Haf | res_capacity_total = 80 milyan oo mitir kuyuub | location_map = Algeria | coordinates = {{coord|36|25|45.05|N|4|39|8.46|E|type:structure|display = inline}} | location_map_caption = Biyo-xireen ku yaalla Algeria | country = [[Algeria]] | purpose = I | dam_height_foundation = 90 m | res_surface = 5km2 | res_max_length = 2km }} Biyo-xireenka '''Tichy-Haf''' waa [[biyo-xireen qaanso-cufis ah]] oo ku yaalla [[Webiga Bou Sellam|Oued Bousellam]] oo ku yaalla [[Mahfouda]], [[Bouhamza|Degmada Bouhamza]], [[Gobolka Béjaïa|Béjaïa]], [[Algeria]]. ==Taariikhda== Dhismaha biyo-xireenka ayaa bilaabmay dhammaadkii 1990-meeyadii oo ay bilowday shirkadda [[Yugoslavia|Yugoslav]] ee Hydrotchnika, ka dibna ay dhammaystirtay shirkadda Algeria ee Cosider Group. Biyo-xireenka waxaa la dhammaystiray 2008, waxaana la furay 26-kii Febraayo 2009. Biyo-xireenku wuxuu soo saaraa 47 milyan oo mitir kuyuub sannadkii oo biyo la cabbi karo ah oo loogu talagalay marin-biyoodka Akbou-Béjaïa, iyo 43 milyan oo mitir kuyuub sannadkii oo loogu talagalay waraabka. Biyo-xireenka agtiisa waxaa ku yaalla Warshadda Daweynta ee Tichy-Haf, taas oo leh awood dhan 120,000 oo mitir kuyuub maalintii, dhuun-biyood dhererkeedu yahay 70km iyo haamo lagu kaydiyo oo leh awood dhan {{cvt|42,000|m3}}.<ref>{{Cite web |title=Nieuwe Trends Voor Heren & Dames |url=http://www.soudoud-dzair.com/index.php?action=esmap_vect&table=chahidgis_barrage&id=66 |website=Soudoud Dzair }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |last= |title=EN RAISON DE LA VALEUR “TRÈS ÉLEVÉE” DE LA TURBIDITÉ : L’ADE de Béjaïa suspend la distribution d’eau du barrage de Tichy Haf - L’Actualité : Liberté |url=https://www.liberte-algerie.com/actualite/l-ade-de-bejaia-suspend-la-distribution-d-eau-du-barrage-de-tichy-haf-367254 |access-date=2026-03-13 |website=www.liberte-algerie.com |language=fr}}</ref><ref>{{Cite web |last=Youcef |first=BELHANI |date=1980-01-31 |title=ESMA, Développement des applications full web, Webmapping |url=http://197.112.0.211/soudoud-dzair/index.php?action=esmap_vect&table=chahidgis_barrage&id=66 |access-date=2026-03-13 |website=197.112.0.211 |language=fr-FR |archive-date=2024-05-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240524085646/http://197.112.0.211/soudoud-dzair/index.php?action=esmap_vect&table=chahidgis_barrage&id=66 |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web |last=Boudjadi |first=Kamel |date=2024-07-18 |title=De l’eau à partir du barrage de Bouhamza |url=https://www.lexpression.dz/societe/de-l-eau-a-partir-du-barrage-de-bouhamza-383681 |access-date=2026-03-13 |website=L'Expression}}</ref><ref name=":0">{{Cite news |title=L'Expression: Société - De l’eau à partir du barrage de Bouhamza |url=https://www.lexpression.dz/societe/de-l-eau-a-partir-du-barrage-de-bouhamza-383681 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240718032521/https://www.lexpression.dz/societe/de-l-eau-a-partir-du-barrage-de-bouhamza-383681 |archive-date=2024-07-18 |access-date=2026-03-13 |work=L'Expression |language=fr-dz |url-status=live }}</ref><ref name=":1">{{Cite web |last=samir |date=2017-07-10 |title=TIFRA. Les habitants bloquent la mairie - |url=https://leflaye.net/tifra-les-habitants-bloquent-la-mairie |access-date=2026-03-13 |language=fr-FR}}</ref><ref>{{Cite web |title=Tichy haf |url=https://www.anbt.dz/en/tichy-haf-2/ }}{{Dead link|date=Bisha Todobaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |last=Rédaction |date=2025-01-16 |title=Bejaïa : Le barrage de Tichy Haff reçoit un million de mètres cubes en 48 heures |url=https://lavoiedalgerie.dz/bejaia-le-barrage-de-tichy-haff-recoit-un-million-de-metres-cubes-en-48-heures/2025/16/13/ |access-date=2026-03-13 |website=La voie dAlgérie |language=fr-FR }}{{Dead link|date=Bisha Todobaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Dhismaha biyo-xireenka iyo kaydka biyuhu wuxuu ku yaallay dhul-beereed hore, kaas oo dadka degaanku ay ka mudaaharaadeen dhismihiisa sannadihii 2000-meeyadii iyo 2011-kii. Sannadkii 2023 biyo-xireenku wuxuu ahaa 6% oo keliya awooddiisa, taas oo keentay in ceelal biyood laga qodo dooxada iyo in kaydka biyuhu uu qayb ahaan qallalo.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref>{{Cite web |last=samir |date=2011-09-19 |title=Béjaïa en proie à la protestation - |url=https://leflaye.net/bejaia-en-proie-a-la-protestation |access-date=2026-03-13 |language=fr-FR}}</ref> Dadka degaanku waxay inta badan u isticmaalaan biyo-xireenka iyo kaydka biyaha dabaasha, quusitaanka, doon-wadidda, waxaana jira geedo saytuun ah oo safan dhinaca webiga.<ref>{{Cite web |last=Rabah |first=Irbah |date=2015-08-03 |title=Barrage de Tichy Haf (Béjaïa) : Des baigneurs bravent le danger |url=https://www.djazairess.com/fr/elwatan/500863 |access-date=2026-03-13 |website=Djazairess |archive-date=2017-12-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171202052653/https://www.djazairess.com/fr/elwatan/500863 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Commune de Darguina : Un programme pour désenclaver les villages |url=https://www.djazairess.com/fr/elwatan/106446 |access-date=2026-03-13 |website=Djazairess |archive-date=2017-12-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171203153758/https://www.djazairess.com/fr/elwatan/106446 |url-status=dead }}</ref> Kalluumeysigu wuxuu kaloo ka dhacaa kaydka biyaha, gaar ahaan [[Common carp]] iyo [[Common bream]].<ref>{{Cite web |title=Pêche continentale sur le barrage de Tichy Haf |url=https://www.djazairess.com/fr/latribune/10078 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230623001853/https://www.djazairess.com/fr/latribune/10078 |archive-date=2023-06-23 |access-date=2026-03-13 |website=www.djazairess.com |url-status=live }}</ref> Si kastaba ha ahaatee, waa khatar in lagu dabaasho ama lagu quusto meel aad ugu dhow biyo-xireenka.<ref>{{Cite web |last=Amghar |first=Kamel |date=2009-08-05 |title=Dangers omniprésents dans de nombreuses localités à Béjaïa |url=https://www.djazairess.com/fr/latribune/20731 |access-date=2026-03-13 |website=Djazairess |archive-date=2017-12-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171203153914/https://www.djazairess.com/fr/latribune/20731 |url-status=dead }}</ref> == Tixraacyo == {{Reflist}} 20ujytebk43gk95uf6919detu1y8jfa El Jebelein 0 48171 311607 303163 2026-11-01T23:32:31Z InternetArchiveBot 28368 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 311607 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--Fiiri miiska ku yaal Infobox Settlement wixii faahfaahin ah --> <!-- Macluumaadka aasaasiga ah ----------------> |official_name = El Jebelein |other_name = Al Jabalayn |native_name = {{Nobold|{{lang|ar|الجبلين}}}} |nickname = |settlement_type = <!--Magaalo ama Tuulo --> |motto = <!-- sawirada iyo khariidadaha -----------> |image_skyline =طريق الجبلين (cropped).jpg |imagesize = |image_caption = |image_flag = |flag_size = |image_seal = |seal_size = |image_shield = |shield_size = |image_blank_emblem = |blank_emblem_type = |blank_emblem_size = |image_map = |mapsize = |map_caption = Goobta El Jebelein ee Sudan dhexdeeda |image_map1 = |mapsize1 = |map_caption1 = |image_dot_map = |dot_mapsize = |dot_map_caption = |dot_x = |dot_y = |pushpin_map = Sudan |pushpin_label_position =bottom |pushpin_map_caption =Goobta Sudan <!-- Goobta ------------------> |subdivision_type = Dal |subdivision_name = [[Image:Flag of Sudan.svg|25px]] [[Sudan]] |subdivision_type1 = Gobol |subdivision_name1 = [[Gobolka Niilka Cad]] |subdivision_type2 = Degmo |subdivision_name2 = [[Al Jabalian District|Al Jabalian]] <!-- Siyaasadda -----------------> |government_footnotes = |government_type = |leader_title = |leader_name = |established_title = <!-- Settled --> |established_date = |established_title2 = <!-- Incorporated (town) --> |established_date2 = |established_title3 = <!-- Incorporated (city) --> |established_date3 = <!-- Bedka ---------------------> |area_magnitude = |unit_pref =Imperial |area_footnotes = |area_total_km2 = |area_land_km2 = |area_water_km2 = |area_total_sq_mi = |area_land_sq_mi = |area_water_sq_mi = |area_water_percent = |area_urban_km2 = |area_urban_sq_mi = |area_metro_km2 = |area_metro_sq_mi = |area_blank1_title = |area_blank1_km2 = |area_blank1_sq_mi = <!-- Dadweynaha -----------------------> |population_as_of = |population_footnotes = |population_note = |population_total = |population_density_km2 = |population_density_sq_mi = |population_metro = |population_density_metro_km2 = |population_density_metro_sq_mi = |population_urban = |population_density_urban_km2 = |population_density_urban_sq_mi = |population_blank1_title =Qoomiyadaha |population_blank1 =[[Shilluk people|Shilluk]], [[Collo people|Collo]] |population_blank2_title =Diimaha |population_blank2 = |population_density_blank1_km2 = |population_density_blank1_sq_mi = <!-- Macluumaad guud ---------------> |timezone = |utc_offset = |timezone_DST = |utc_offset_DST = |coordinates = {{coord|12|35|07|N|32|48|26|E|region:SD|display=inline,title}} |elevation_footnotes = |elevation_m = 380 |elevation_ft = <!-- Koodhka boostada & kuwa kale --------> |postal_code_type = |postal_code = |area_code = |blank_name = |blank_info = |blank1_name = |blank1_info = |website = |footnotes = }} '''El Jebelein''' ({{langx|ar|الجبلين}}), oo sidoo kale loo yaqaan '''Al Jabalayn''', waa magaalo ku taal bartamaha [[Sudan]] oo ku taal xeebta bari ee [[Wabiga Niil]]. == Taariikh == Magaaladu waxay mar qayb ka ahayd [[Boqortooyadii Shilluk]], taas oo ka jirtay [[Niilka Cad]] isla markaana lala xiriiriyay dadka asaliga ah ee [[Shilluk]] ee gobolka. Dad badan oo deegaanka ah ayaa ka shaqeyn jiray beeraha sababtoo ah magaaladu waxay u dhowdahay Niilka Cad.<ref>{{cite web|url=https://sudaneseonline.com/board/285/msg/%D9%85%D8%B0%D8%A8%D8%AD%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%AC%D8%A8%D9%84%D9%8A%D9%86-28-%D8%AF%D9%8A%D8%B3%D9%85%D8%A8%D8%B1-1989-1185693024.html|trans-title=Xasuuqii Jabalayn, 28-kii Diseembar, 1989|title=مذبحة الجبلين 28/ديسمبر/1989|date=28 Diseembar 2003|access-date=22 Abriil 2026}}</ref> Laga soo bilaabo 28 ilaa 29 Diseembar 1989, [[1989 El Jebelein massacre|Xasuuqii El Jebelein]] ayaa ka dhacay deegaanka, iyadoo lala beegsaday shaqaalaha Shilluk.<ref>{{cite web |title=Ku dhawaad 200 la soo wariyay in lagu dilay isku dhac Sudan - UPI Archives |url=https://www.upi.com/Archives/1990/01/03/Nearly-200-reported-killed-in-Sudan-clash/2297631342800/ |website=UPI |access-date=20 Abriil 2026 |language=en}}</ref> Qiyaasaha dowladda ayaa sheegay in dhimashadu u dhaxaysay 150 ilaa 250, halka ilo wareedyo maxalli ah ay ku qiyaaseen in ilaa 1,500 oo rayid ah la dilay. Laga soo bilaabo 2 ilaa 3 Diseembar 2024, qiyaastii 3,069 qoys ayaa ka barakacay lix tuulo oo ku yaal El Jebelein iyo hareeraheeda sababo la xiriira weeraro ay fuliyeen [[Rapid Support Forces|RSF]].<ref>{{cite web|url=https://reliefweb.int/report/sudan/dtm-sudan-flash-alert-conflict-aj-jabalain-altboon-village-white-nile-update-001-05-december-2024|title=DTM Sudan Flash Alert: Isku dhaca Aj Jabalain (Tuulada Altboon), Niilka Cad (Cusbooneysiin 001): 05 Diseembar 2024|publisher=[[ReliefWeb]]|work=[[International Organization for Migration]]|date=5 Diseembar 2024|access-date=20 Abriil 2026}}</ref> 1-dii Abriil 2026, intii lagu jiray [[Dagaalkii sokeeye ee Sudan (2023-hadda)]], laba weerar oo diyaaradaha aan duuliyaha lahayn (drone) ah oo ay fuliyeen RSF ayaa lala beegsaday isbitaalka El Jebelein, waxaana ku dhintay 7 ilaa 12 qof, oo ay ku jiraan toddobo dhakhtar. Laba iyo labaatan qof ayaa ku dhaawacmay weerarka.<ref>{{cite news|url=https://reliefweb.int/report/sudan/statement-attack-al-jabalain-hospital-white-nile-state|title=Bayaan ku saabsan weerarkii isbitaalka Al-Jabalain, Gobolka Niilka Cad|publisher=[[ReliefWeb]]|work=Plan International|date=7 Abriil 2026|access-date=20 Abriil 2026}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.aljazeera.com/news/2026/4/3/drone-strike-on-sudan-hospital-kills-10-medical-charity-msf-says|title=Weerar drone oo lagu qaaday isbitaal Sudan oo dilay 10, hay'adda samafalka caafimaadka MSF ayaa tiri|work=[[Al Jazeera]]|date=3 Abriil 2026|access-date=20 Abriil 2026}}</ref> Waxay dhacday maalin ka dib markii duqeyn kale ay bartilmaameedsatay bakhaar daawo oo ku yaal Gobolka Niilka Cad taasoo dhaawacday saddex qof, oo ay ku jiraan farmashiiste.<ref>{{cite news|url=https://sudantribune.com/article/312373|title=Weerar drone oo lagu qaaday isbitaalka Al-Jabalain ee Sudan oo dilay 12|work=[[Sudan Tribune]]|date=3 Abriil 2026|access-date=20 Abriil 2026}}</ref> [[Muslim World League]] ayaa si adag u cambaareysay weerarkii lagu qaaday xarunta caafimaadka, iyadoo sheegtay inuu ahaa "xadgudub halis ah oo ka dhan ah dhammaan qiyamka diinta, iyo sharciyada iyo qawaaniinta caalamiga ah iyo kuwa bani'aadamnimada." Wasaaradda Arrimaha Dibadda ee Sudan ayaa sidoo kale cambaareysay weerarka, iyadoo ku tilmaantay "dambi arxan darro ah" oo xadgudub ku ah sharciyada iyo qawaaniinta bani'aadamnimada.<ref>{{cite news|url=https://al24news.dz/%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%88%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D8%A7%D8%A8%D8%B7%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%A5%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%D9%8A-%D8%AA%D8%AF%D9%8A%D9%86-%D8%A7%D8%B3/|title=Sudan: Muslim World League oo cambaareysay beegsiga RSF ee isbitaal ku yaal Gobolka Niilka Cad|trans-title=Sudan: Muslim World League oo cambaareysay beegsiga RSF ee isbitaal ku yaal Gobolka Niilka Cad.|work=[[AL24 News]]|date=Abriil 2026|access-date=22 Abriil 2026|archive-date=2026-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20260420010735/https://al24news.dz/%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%88%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D8%A7%D8%A8%D8%B7%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%A5%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%D9%8A-%D8%AA%D8%AF%D9%8A%D9%86-%D8%A7%D8%B3/|url-status=dead}}</ref> == Kaabayaasha dhaqaalaha == Waxaa adeegsan jiray laan ka mid ah [[Sudan Railways]] laga bilaabo 1943 ilaa 1950.<ref>{{cite web |title=SUDAN RAILWAYS - Saldhigyada Rakaabka & Joogsiyada |url=https://www.branchline.uk/jfpdf/sudanrlys.pdf |access-date=20 Abriil 2026 |pages=Maarso 2002 |archive-date=2023-03-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230312224728/https://www.branchline.uk/jfpdf/sudanrlys.pdf |url-status=dead }}</ref> Saldhigga El Jebelain ee magaalada waa qayb ka mid ah kaabayaasha gaadiidka saliidda oo isku xira goobaha saliidda ee [[Gobolka Niilka Sare]], [[South Sudan]], iyo terminalka dhoofinta saliidda ceyriin ee Marsa Bashayer Port ee ku yaal [[Badda Cas]], koonfurta [[Port Sudan]].<ref>{{cite web|url=https://ports.marinelink.com/ports/port/marsa-bashayer|title=MARSA BASHAYER|website=[[World Ports Directory]]|access-date=22 Abriil 2026}}</ref> Nofeembar 2025, saldhigga waxaa ku dhacay diyaaradaha aan duuliyaha lahayn iyo gantaallo ay soo ridayeen ciidamada RSF, taasoo keentay burburka xarumaha goobta. Afar ka mid ah weerarada drone-ka ayaa lala beegsaday xarunta bamgareynta saliidda ee aagga, iyadoo lagu dilay hal injineer oo ka shaqaynayay goobta iyo dhaawaca afar kale.<ref>{{cite news|url=https://www.aa.com.tr/ar/%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%88%D9%84-%D8%A7%D9%84%D8%B8%D8%B1%D8%A8%D9%8A%D8%A9/%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%88%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D9%82%D8%AA%D9%8A%D9%84-%D9%884-%D8%AC%D8%B1%D8%AD%D9%89-%D8%A8%D9%82%D8%B5%D9%81-%D9%85%D8%B3%D9%8A%D8%B1%D8%A9-%D9%85%D8%AD%D8%B7%D8%A9-%D8%B6%D8%AE-%D9%86%D9%81%D8%B7-%D8%A8%D9%88%D9%84%D8%A7%D9%8A%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D9%86%D9%8A%D9%84-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%A8%D9%8A%D8%B6/3744835|title=Sudan.. hal qof oo dhintay iyo 4 dhaawac ah oo ka dhashay weerar drone oo lagu qaaday saldhigga bamgareynta saliidda ee Gobolka Niilka Cad|trans-title=Sudan: Hal qof oo dhintay iyo afar dhaawac ah weerar drone ah oo lagu qaaday xarunta bamgareynta saliidda ee Gobolka Niilka Cad|language=ar|work=[[Anadolu Agency]]|date=15 Nofeembar 2025|access-date=22 Abriil 2026}}</ref> Shirkadda Bashayer Pipeline ayaa amar ku bixisay in goobta si degdeg ah loo xiro. Agaasimaheeda, Mohamed Awad, ayaa warqad u diray saraakiil sarsare oo ka tirsan Wasaaradda Saliidda iyo Shirkadda Saliidda ee South Sudan oo ku saabsan dhacdada.<ref>{{cite news|url=https://sudantribune.com/article/307205|title=Hal injineer oo lagu dilay weerar drone ah oo lagu qaaday saldhigga saliidda ee Bashayer|date=15 Nofeembar 2025|access-date=22 Abriil 2026}}</ref> == Sidoo kale eeg == {{Portal|Africa}} == Tixraacyo == {{Reflist}} 5ii1o2o9b8sobzpp4fhqmk1jx337qjn Cintra Bay 0 48225 311597 300758 2026-11-01T21:39:21Z InternetArchiveBot 28368 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 311597 wikitext text/x-wiki {{Infobox body of water | name = Gacanka Cintra | native_name = {{native name list |tag1=es|name1=Bahía de Cintra |tag2=es|name2=Angra de Cintra}} | other_name = Gacanka Cintra<br />Golfo de Cintra <!-- Images --> | image = | alt = | caption = | image_bathymetry = | alt_bathymetry = | caption_bathymetry = <!-- Stats --> | location = [[Saxaraha Galbeed]] | group = | coordinates = {{coord|22.951944|N|16.215556|W|scale:1000000|display=inline,title}} | type = [[Gacan]] | etymology = | part_of = [[Badweynta Atlaantik]] | inflow = | rivers = | outflow = | oceans = | catchment = <!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --> | basin_countries = | agency = | designation = | date-built = <!-- {{Start date|YYYY|MM|DD}} For man-made and other recent bodies of water --> | engineer = | date-flooded = <!-- {{Start date|YYYY|MM|DD}} For man-made and other recent bodies of water --> | length = <!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --> | width = <!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --> | area = <!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --> | depth = <!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --> | max-depth = <!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --> | volume = <!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --> | residence_time = | salinity = | shore = <!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --> | elevation = <!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --> | temperature_high = <!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --> | temperature_low = <!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --> | frozen = | islands = | islands_category = | sections = | trenches = | benches = | cities = <!-- Map --> | pushpin_map = Western Sahara | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = Goobta ku taal xeebta Saxaraha Galbeed <!-- Below --> | website = | reference = }} '''Gacanka Cintra''' ama '''Gacanka Cintra''' waa [[gacan]] weyn oo leh qaab dayax-gacmeed ah<ref>{{cite web|author=Burkhalter M.|year=2011|title=Cintra Bay West Sahara|url=https://www.panoramio.com/photo/52188144|page=[[Panoramio]]|access-date=2013-12-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20140512215647/http://www.panoramio.com/photo/52188144|archive-date=2014-05-12}}</ref> oo ku taal xeebta gobolka [[Río de Oro]], [[Saxaraha Galbeed]]. Waxay ku taallaa qiyaastii {{convert|120|km|mi|abbr=on}} koonfurta [[Dakhla, Western Sahara|Dakhla]]. Xeebteedu waa mid dadku ku yar yihiin, deegaankuna inta badan waa duurjoog iyo mid aan horumarin. Asal ahaan waxaa loo yaqaanay "Gacanka St. Cyprian", waxaana dib loogu magac daray [[Gonçalo de Sintra|Kabtan Gonçalo de Sintra]], oo ahaa [[Boqortooyada Bortuqiiska|Bortuqiis]] [[List of explorers|sahmiye]] qarnigii 15-aad, kaas oo loo malaynayo inuu ku dhintay gacanka{{efn|Weerarkii dhabta ahaa, oo ay kabtankii iyo 7 ka mid ah raggiisii ku nafwaayeen, ayaa ka dhacay Gacanka Arguin, oo dhanka koonfureed ka sii fog }} intii lagu jiray duullaan addoonsi oo aan la oggolayn oo aan guulaysan.<ref>Cortesão (1931); Diffie & Winius (p.82)</ref> ==Magacaabista== {{see also|Spanish protectorate in Morocco}} Aagga waxaa asal ahaan loo yaqaanay "Gacanka St. Cyprian" laakiin waxaa dib loogu magac daray [[Gonçalo de Sintra]].<ref>{{cite web|url=https://sahara-overland.com/2016/03/27/o-is-for-old-sahara-maps/|title='V' is for Vintage Sahara Maps|first=Chris|last=S|date=27 March 2016|access-date=13 October 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161008181957/https://sahara-overland.com/2016/03/27/o-is-for-old-sahara-maps/|archive-date=8 October 2016}}</ref> [[Treaty of Angra de Cintra|Heshiiskii Angra de Cintra]] ee 1958, kaas oo horseeday dhammaadkii [[Ifni War|Dagaalkii Ifni]], waxaa loogu magac daray Gacanka Cintra. ==Juqraafi== {{Climate chart | Gacanka Cintra | 5| 21| 5 | 10| 23| 2 | 13| 29| 2 | 14| 31| 4 | 15| 33| 1 | 14| 28| 1 | 17| 30| 1 | 19| 34| 9 | 19| 33| 12 | 19| 33| 1 | 15| 27| 4 | 11| 26| 8 |float=right |clear=right |source = <ref>{{Cite web |url=https://neo.sci.gsfc.nasa.gov/dataset_index.php |title=Browse datasets &#124; NASA Earth Observations (NEO) |access-date=2020-09-16 |archive-date=2015-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150306025403/https://neo.sci.gsfc.nasa.gov/dataset_index.php |url-status=dead }}</ref> }} Gacanku wuxuu ku fadhiyaa 29 [[nautical mile]] inta u dhaxaysa Punta del Pescador iyo gacanka Lagouira, guud ahaanna waa mid furan oo aad u gacalin ah, qoto-dheerida celceliska qaybta dhexe waa 10 mitir.<ref>http://www.equipement.gov.ma/maritime/PORTS/La%20connaissance-du-milieu/Documents/Annuaire%20des%20cotes_DAKHLA.pdf {{Wayback|url=http://www.equipement.gov.ma/maritime/PORTS/La%20connaissance-du-milieu/Documents/Annuaire%20des%20cotes_DAKHLA.pdf |date=20160603040139 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160603040139/http://www.equipement.gov.ma/maritime/PORTS/La%20connaissance-du-milieu/Documents/Annuaire%20des%20cotes_DAKHLA.pdf |date=2016-06-03 }}.</ref><ref name=MoroccoAquaculture>National Agency for Aquaculture Development of Kingdom of Morocco. [http://www.mpm.gov.ma/wps/wcm/connect/2a0e45b4-f68f-48da-ba96-f4bb5483d636/AMI+Dakhla+19+11+V+En.pdf?MOD=AJPERES. Call for Expression of Interest Marine Aquaculture Development Project Ined Dakhla Oued Ed Dahab REgion] {{Wayback|url=http://www.mpm.gov.ma/wps/wcm/connect/2a0e45b4-f68f-48da-ba96-f4bb5483d636/AMI+Dakhla+19+11+V+En.pdf?MOD=AJPERES. |date=20191230230440 }} (pdf). Retrieved March 28, 2017</ref> Waa ku dhowaad {{convert|24|km|mi|abbr=on}} dhexroor ahaan, laga bilaabo cirifka woqooyi ee ''Puntilla de las Raimas'', meel u dhow Via Candelaria iyo Hassi Amatai, koonfurta ilaa ''Puntila Negra'' ama ''Punta Negra'', meel u dhow Las Talaitas.<ref>Around Guides. [http://aroundguides.com/17272204 Angra de Cintra]. Retrieved December 27. 2014</ref> Qodobka ugu qoto dheer ee gacanka waa ''Hasi el Beied'', oo u dhow bartamaha Gacanka Cintra. Biyaha gacanku waxay ka kooban yihiin gudaha ''Angra de Citra'' iyo aagagga bannaanka ee Bajo El Tortugo, Bajo Ahogado, iyo Bajo del Medio Golfo. Biyaha pelagic-ka ee ka baxsan Gacanka Cintra waxaa loo yaqaan Bajo Arcila. [[Cliff|Dhagaxyo]] dhaadheer, [[dune|buuro ciid ah]], [[beach|xeebo]], iyo [[lagoon|balliyo]] ayaa ka kooban inta badan muuqaalka xeebta. Balli weyn, ''Bajo Tortugo'' ("Gacankii Yare ee Yaxaas-yare"), ayaa ku yaal dhinaca woqooyi, waxaana jira aag la yiraahdo ''Las Matorrales'' oo ku yaal qaybta koonfureed. Dhowr buurood, oo qaarkood ay leeyihiin dusha sare ama meelaha ugu sarreeya oo fidsan ayaa laga arki karaa gobolka oo dhan. Gacanka Cintra wuxuu leeyahay jasiirad yar (peninsula) labada darafba. Punta de las Raimas oo ku taal woqooyi waa {{convert|2|mi|km|abbr=on}} dherer ahaan waxayna u badan tahay ciid waxayna leedahay dhagaxyo iyo caqabad dhagax ah oo ku taal cirifka, halka buur ciid ah laga heli karo Punta Negra, taas oo leh caqabado dhagax ah oo ku fidsan qiyaastii {{convert|2|mi|km|abbr=on}} agteeda.<ref name=MoroccoAquaculture /> [[Shoal|Gacalin-biyoodka]] ku yaal koonfur-galbeed ee Gacanka Cintra waxaa loo yaqaan Banco de Sylvia. Waxay u dhaxaysaa Dakhla iyo Gacanka Cintra, halka [[Amseisat Saccum]] iyo [[Imlili]] ay ka sii fog yihiin bari gudaha saxaraha gudaha. Dhinaca ka soo horjeeda ee ''Las Taraitas'' iyo Morro de Gorrei waa Gacanka Gorrei ama 'Bahia de Gorrei, oo qaab ahaan u eg laakiin ka yar Gacanka Cintra. Waxaa jira dhowr gacmood ama meelo kale oo qaababkoodu aad ugu eg yihiin Gacanka Cintra ama Gorrei ee gobolka Rio de Oro. ===Bathymetry=== Arrimaha juqraafi iyo bathymetric ee Gacanka Cintra ayaa ka dhigaya mid ku habboon kalluumeysiga iyo beerashada biyaha.<ref name=MoroccoAquaculture /> Gacalkiisa iyo muuqaalkiisa xiran waxay siinayaan heerkulka biyaha ugu sarreeya gobolka. Qulqulka koonfur-waqooyi wuxuu socdaa oo kaliya gudaha gacanka waxaana saameeya hirarka, gaar ahaan aagagga u dhow biyaha furan. Qulqulkani wuxuu sidoo kale keenaa wareeg, ama wareegga badda ee [[Dextrorotation and levorotation|levorotation]], oo ku yaal aagga woqooyi.<ref name=MoroccoAquaculture /> ==Taariikhda dabiiciga ah== {{see also|Dakhla, Western Sahara|Banc d'Arguin National Park|Atlantic coastal desert}} Xeebta gacanka iyo aagagga ku hareeraysan waa qayb ka mid ah galbeedka [[Saxaraha]], iyadoo inta badan ay daboolan yihiin buuro ciid ah, taas oo ka dhigaysa [[vegetation|dhirta]] gacanka Cintra mid aad u liita. Marka loo eego dhulka, biyaha aaggan waa qayb ka mid ah Nidaamka [[Canary Islands|Canary]] Current kaas oo ah [[ocean current|qulqul-biyood]] aad u wax soo saar badan, iyo [[Nouadhibou]] Upwelling. Mid ka mid ah aagagga waaweyn ee [[Upwelling|upwelling]]-ka ayaa ku yaal meel u dhow shelf-ka qaaradda. Tani waxay ka dhigaysaa aagga mid ka mid ah meelaha ugu qanisan kalluumeysiga adduunka, Gacanka Cintra laftiisa wuxuu u adeegaa sidii meel kulul oo loogu talagalay zooplankton<ref>{{cite journal |title=Short-term variation of zooplankton community in Cintra Bay (Northwest Africa) |journal=Oceanologia |date=1 July 2019 |volume=61 |issue=3 |pages=368–383 |doi=10.1016/j.oceano.2019.02.001 |last1=Berraho |first1=Amina |last2=Abdelouahab |first2=Hinde |last3=Baibai |first3=Tarik |last4=Charib |first4=Said |last5=Larissi |first5=Jamila |last6=Agouzouk |first6=Aziz |last7=Makaoui |first7=Ahmed |doi-access=free }}</ref> iyo goob lagu dhalo [[sardine|sardinnada]].<ref>{{cite web |website=Friend of the Sea |title=Fishery Audit Report Checklist |url=http://www.friendofthesea.org/public/catalogo/checklist_friend_of_the_sea_fishery%20audit%20report%20checklist%202009%20sardina%20pilchardus%20purse%20seine%20morocco%20fao34.pdf |access-date=2014-12-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140720221203/http://www.friendofthesea.org/public/catalogo/checklist_friend_of_the_sea_fishery%20audit%20report%20checklist%202009%20sardina%20pilchardus%20purse%20seine%20morocco%20fao34.pdf |archive-date=2014-07-20}}</ref> [[Cephalaspidea]] ayaa sidoo kale laga heli karaa gudaha gacanka.<ref>{{cite journal |last1=Malaquias |first1=Manuel António E. |last2=Ohnheiser |first2=Lena T. |last3=Oskars |first3=Trond R. |last4=Willassen |first4=Endre |title=Diversity and systematics of philinid snails (Gastropoda: Cephalaspidea) in West Africa with remarks on the biogeography of the region |journal=Zoological Journal of the Linnean Society |date=September 2016 |doi=10.1111/zoj.12478 |hdl=1956/17026 |doi-access=free |hdl-access=free }}</ref> Inkasta oo Morocco ay mar ka fikirtay inay abuurto beer qaran oo ay ku jiraan Gacanka Cintra iyo Dakhla,<ref name=Waders /> waxaa la sheegay in deegaanka iyo noolaha Gacanka Cintra ay halis ugu jiraan qorshe socda oo lagu xoojinayo beerashada biyaha ee Morocco iyadoo la kaashanayo EU-da,<ref>[https://www.wsrw.org/a105x3682 EU funding to fish sector in occupied Western Sahara increases] {{Wayback|url=https://www.wsrw.org/a105x3682 |date=20200929065636 }}. Retrieved March 30, 2017</ref><ref>The Sahara Question. 2013. [http://sahara-question.com/en/news/spanish-consortium-wins-morocco-tender-develop-aquaculture-dakhla-region Spanish Consortium Wins Morocco Tender to Develop Aquaculture in Dakhla Region] {{Wayback|url=http://sahara-question.com/en/news/spanish-consortium-wins-morocco-tender-develop-aquaculture-dakhla-region |date=20200213140346 }}. Retrieved December 26. 2014</ref><ref name=MoroccoAquaculture /><ref>{{cite web |url=https://www.anda.gov.ma/sites/default/files/sites/default/files/publications/Plan-aquacole-Oued%20Eddahab-fr-web.pdf |title=Archived copy |access-date=2016-04-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160514004801/https://www.anda.gov.ma/sites/default/files/sites/default/files/publications/Plan-aquacole-Oued%20Eddahab-fr-web.pdf |archive-date=2016-05-14 }}</ref> iyo in cilmi-baaris looga baahan yahay aagga, gaar ahaan [[right whale|nibiri-yada midig]],<ref>Reeves R. R.. Leatherwood S..[https://portals.iucn.org/library/sites/library/files/documents/1994-014.pdf 1994-1998 Action Plan for the Conservation of Cetaceans: Dolphins, Porpoises, and Whales] (pdf). The [[International Union for Conservation of Nature|lUCN]] Conservation Library. Retrieved March 28, 2017</ref> iyo ilaalinta bulshooyinka kalluumeysiga ee deegaanka.<ref>Economic, Social and Environmental Council of Morocco. 2013. [http://www.ces.ma/Documents/PDF/Report-New%20development%20model%20for%20the%20southern%20provinces.pdf New Development Model for the Southern Provinces] {{Wayback|url=http://www.ces.ma/Documents/PDF/Report-New%20development%20model%20for%20the%20southern%20provinces.pdf |date=20200605025920 }} (pdf). Retrieved March 28, 2017</ref> ===Naasleyda=== ====Cetaceans==== Iyada oo ku saleysan diiwaannada ugaarsiga nibiriyada ee qarnigii 19-aad, xeebta laga bilaabo 10 mayl waqooyi ka xigta Puntilla de las Raimas, oo ay ugaarsatada u bixiyeen Gacanka "Goree", ilaa 20 mayl woqooyi ka xigta [[wikt:sv:Cabo Barbas|Cabo Barbas]]<ref>Randall R. Reeves, 2001, Overview of catch history, historic abundance and distribution of right whales in the western North Atlantic and in Cintra Bay, West Africa, Journal of Cetacean Research and Management, Special Issue 2, pp.187–192</ref> iyo malaha baaxad ballaaran<ref name=Duke2008>{{cite thesis |last1=Good |first1=Caroline |title=Spatial Ecology of the North Atlantic Right Whale (Eubalaena Glacialis) |date=24 April 2008 |hdl=10161/588 }}</ref> waxay ahayd meesha kaliya ee la yaqaan ee jiilaalka ama dhalmada ee dadka bariga Waqooyi Atlaantik ee [[North Atlantic right whale|nibiri-yada midig ee Waqooyi Atlaantik]].<ref>{{cite journal|author=Reeves R.R.|year=2001|title=Overview of catch history, historic abundance and distribution of right whales in the western North Atlantic and in Cintra Bay, West Africa.|journal=Journal of Cetacean Research and Management |volume=2|pages=187–192}}</ref> Nibiriyadan hadda waxaa loo malaynayaa inay yihiin kuwo dabar-go'ay ama tiradoodu aad u yar tahay.<ref>{{cite journal |author=Silvia A M. |author2=Steiner L. |author3=Cascao I. |author4=Cruz J.M. |author5=Prieto R., Cole T. |author6=Hamilton K.P. |author7=Baumgartner M. |year=2012|title=Winter sighting of a known western North Atlantic right whale in the Azores|journal=Journal of Cetacean Research and Management |volume=12|pages=65–69|url=http://www.whoi.edu/fileserver.do?id=124184&pt=2&p=9906|format=PDF|access-date=2013-04-28}}</ref> Qarniyadii 18-aad iyo 19-aad, Gacanka Cintra wuxuu ahaa mid ka mid ah saddex ama afar goobood oo waaweyn oo loogu talagalay ugaarsiga nibiriyada midig ee Waqooyi Atlaantik, oo ay la socdaan koonfur-bari xeebaha Mareykanka, [[Cape Farewell, Greenland|Cape Farewell]] ee [[Greenland]], iyo malaha gobolka [[Iceland]], sidoo kale waxay ahayd mid ka mid ah laba goobood oo jiilaal-guga ah oo ay la socdaan xeebaha US.<ref>{{cite journal|author1=Reeves, R.R. |author2=Mitchell, E.|year=1986|title=American pelagic whaling for right whales in the North Atlantic.|journal=Report of the International Whaling Commission |issue=Special Issue 10|pages=221–254|url=https://archive.iwc.int/pages/search.php?search=%21collection34&k=&offset=0&order_by=relevance&sort=DESC&#/pages/view.php?ref=470&search=%21collection34&order_by=relevance&sort=DESC&offset=0&archive=0&k=|format=PDF|access-date=2013-10-09}}</ref> Qiyaastii 92 nibiri ayaa la dilay intii lagu jiray 44 booqasho oo ay sameeyeen ugaarsatada laga bilaabo Noofambar ilaa Abriil sannad kasta, taas oo siinaysa gobolkan cufnaanta ugaarsiga ugu sarreeya qarnigii 19-aad, inkasta oo ugaarsiga aan la fulin xilliyada oo dhan. 82 ka mid ah xayawaankaas ayaa dhab ahaan la qabtay labadii sano ee ugu horreysay ee 1855–56, malaha noocyo kale sida [[Humpback whale|humpbacks]]. Cilmi-baaris saynis oo fidsan ilaa [[Dakhla, Western Sahara|Dakhla]] ayaa la sameeyay 1998 mana jiro wax caddayn ah oo muujinaya in nibiriyada midig ay weli isticmaalayaan aagga.<ref>{{cite journal |author=Notarbartolo di Sciara G. |author2=Politi E. |author3=Bayed A. |author4=Beaubrun.P.C. |author5=Knowlton A. |year=1998|title=A Winter Cetacean Survey off Southern Morocco, With a Special Emphasis on Right Whales|journal=The Annual Report of the International Whaling Commission À (SC/49/O 3)|volume=48|pages=547–551|editor=Donovan P.G.|url=http://www.disciara.net/documents/NotarbartolodiSciara_etal_1998.pdf |access-date=2013-04-28|display-editors=etal|archive-url=https://web.archive.org/web/20131002141149/http://www.disciara.net/documents/NotarbartolodiSciara_etal_1998.pdf|archive-date=2013-10-02}}</ref> Waxa kale oo la ogaaday in biyahan xeebta ay si la yaab leh u liiteen noolaha cetacean. Kaliya laba nooc ayaa la helay si joogto ah, labaduba tiro aad u yar, labaduba waxaa la helay oo kaliya gobolka Dakhla Bay: nooc ka weyn [[bottlenose dolphin|dolphinka sanka-dhalada]] iyo [[Atlantic humpback dolphin|dolphinka humpback ee Atlaantik]]. [[Killer whale|Nibiriyada dilaaga ah]] ayaa la ogyahay inay ku dhacaan xeebaha Saxaraha Galbeed maanta<ref>{{cite web|author=Ed Temperley|title=Postcards From The Sahara|url=http://ja.magicseaweed.com/news/postcards-from-the-sahara/4792/?page=13829|work=MSW-Magic Sea Weed|access-date=2013-12-02}}</ref> mararka qaarkoodna tiro aad u badan, sida ku cad diiwaannada ugaarsiga nibiriyada. Cilmi-baarisyo dhowaan la sameeyay ayaa rajada ka dhigay in Cinta Bay laga yaabo in dib loogu dego nibiriyada midig ee ka yimid dadka galbeedka, maadaama labada dadba ay muujiyeen inay aad ugu dhow yihiin midba midka kale sidii hore loo malayn jiray.<ref>{{cite web|url=http://us.whales.org/blog/nicolahodgins/2014/04/whale-named-pico|page=nicola.hodgins's blog|title=A whale named Pico|date=11 April 2014|work=[[Whale and Dolphin Conservation Society|Whale and Dolphin Conservation]]|access-date=2014-04-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20140427222217/http://us.whales.org/blog/nicolahodgins/2014/04/whale-named-pico|archive-date=27 April 2014}}</ref> Iyadoo aan loo eegin cufnaanta deegaanka, nibiriyada baleen, [[fin whale|nibiriyada fin]], [[Bryde's whale|nibiriyada Brydes]], [[sei whale|nibiriyada sei]], iyo [[minke whale|nibiriyada minke]] ayaa la ogyahay inay weli ku dhacaan xeebaha Saxaraha Galbeed. Kuwan, nibiriyada fin iyo nibiriyada Bryde ayaa la xaqiijiyay inay joogaan meelaha Dakhla iyo Cintra - Gorrei. Noocyo kale sida [[Risso's dolphin|Risso's dolphins]],<ref name=PaulWildlifewriter /> [[common dolphin|dolphinka caadiga ah]], [[rough-toothed dolphin|dolphinka ilka-qallafsan]], iyo [[harbor porpoise|harbor porpoise]]s<ref>[http://www.cms.int/sites/default/files/document/ScC14_Doc_07_Harbour_porpoise_E_0.pdf Conservation Status of the Northwest African population of the Harbour porpoise]</ref> kuwaas oo la xaqiijiyay inay joogaan aagga [[Bay of Arguin]] ayaa laga yaabaa inay halkan sidoo kale ka dhacaan.<ref>{{citation|author=WalshD.|year=2006|title=SeiWhale|url=http://blather.net/abroad/archives/2006/04/sei_whale.html|page=the DaveWalshPhoto.com|publisher=[[Greenpeace]]|access-date=2014-12-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20121208212030/http://www.blather.net/abroad/archives/2006/04/sei_whale.html|archive-date=2012-12-08}}</ref><ref>{{ citation|author=White R.|year=2013|title=At Sea, from Senegal to Western Sahara - Apr 17, 2013 - National Geographic Explorer|url=https://www.expeditions.com/daily-expedition-reports/155707/west-africa/|publisher=the [[Lindblad Expeditions]] - [[National Geographic Society|National Geographic]]|access-date=2014-12-19}}</ref> <ref>{{ cite journal |author=Waerebeek V.K. |author2=Andrei M. |author3=Sequeirai M. |author4=Martin V. |author5=Robinea D. |author6=Collet A. |author7=Ndiaye E.P.V. |title=Spatial and temporal distribution of the minke Whale,Balaenoptera acutorostrata (Lacépede, 1804), in the southernnortheast Atlantic Ocean and the Mediterranean Sea, With reference to stock identity|journal=J. Cetacean Res. Manag. |volume=l |issue=3|pages=223–237|url=https://www.vliz.be/imisdocs/publications/243243.pdf.|format=PDF|access-date=2014-12-20}}</ref> ====Pinnipeds==== Iyadoo ay la socdaan cetaceans, Gacanka Cintra wuxuu bixin karaa deegaan muhiim ah oo loogu talagalay [[Mediterranean monk seal|nibiriyada monk-ga ee Mediterranean]] oo halis ugu jira dabar-go'.<ref name=FootPrintBook>{{ Cite book |author=Tiwari M. |author2=Aksissou M. |author3=Semmoumy S. |author4=Ouakka K. |year=2006|title=Morocco Footprint Handbook|url=https://books.google.com/books?id=LtXcAgAAQBAJ&q=cintra+bay+monk+seal&pg=PA265|publisher=Footprint Travel Guides|page=265|access-date=2014-12-27|isbn=978-1-907263-31-6}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.footprinttravelguides.com/africa-middle-east/morocco/agadir-and-the-south/deep-south/south-into-the-sahara|page=South into the Sahara|title=Footprint Travel Guides|access-date=2013-09-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20131227013222/http://www.footprinttravelguides.com/africa-middle-east/morocco/agadir-and-the-south/deep-south/south-into-the-sahara|archive-date=2013-12-27}}</ref> Waxaa si ba'an loo ugaarsaday ilaa heer dabar-go' qarnigii 15-aad ee ugaarsatada Yurub iyo qabaa'ilka deegaanka, haddana waxay ku dhow yihiin inay dabar-go'aan [[Mediterranean Sea|Badda Mediterranean]]. Inkasta oo aysan ku jirin Gacanka Cintra, [[Ras Nouadhibou|Cabo Blanco]] oo ku taal Dakhla Peninsula ayaa weli martigelisa mid ka mid ah gumeysiyada ugu waaweyn ee hadhay.<ref>{{citation |author1=Johnson M.W. |author2=Karamanlidis A.A. |author3=Dendrinos P. |author4=Larrinoa D.F.P. |author5=Gazo M. |author6=González M.L. |author7=Güçlüsoy H. |author8=Pires R. |author9=Schnellmann M. |title=Mediterranean Monk Seal Fact Sheet |url=https://www.monachus-guardian.org/factfiles/medit01.htm |publisher=The Monachus Guardian |access-date=2014-12-19 |archive-date=2023-10-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231031041324/https://www.monachus-guardian.org/factfiles/medit01.htm |url-status=dead }}</ref> ====Noocyada dhulka==== Qayb weyn oo ka mid ah noolaha xayawaanka dhulka ee gacanka hareerihiisa ayaan caddayn oo lama baran. [[Camel|Geel]] saaxiibtinimo leh ([[dromedary]]) ayaa ku nool xeebta.<ref>Triptrafic1. 2012. [http://www.trafic-amenage.com/forum/viewtopic.php?t=29241 Sur les traces de l'Aéropostale.]. http://www.Trafic-Amenage.com. Retrieved January 1, 2015</ref> ===Xayawaannada badda ee gurguurta=== [[Sea turtle|Qoolleyda badda]] ayaa la ogyahay inay ku buulleydaan xeebta gacanka.<ref name=FootPrintBook /> Waxaa jiray daraasado diiradda saaraya gobolka Dakhla.<ref>{{cite journal |author=Tiwari M. |author2=Aksissou M. |author3=Semmoumy S. |author4=Ouakka K. |year=2006|title=Sea Turtle Surveys in Southern Morocco (Plage Blanche – Porto Rico) in July 2006|journal=A Report to the Institut National de Recherche Halieutique, Casablanca, Kingdom of Morocco|url=http://www.rufford.org/files/131.01.04%20Detailed%20Final%20Report.pdf|access-date=2014-12-19|archive-date=2014-12-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20141219120446/http://www.rufford.org/files/131.01.04%20Detailed%20Final%20Report.pdf}}</ref> ===Shimbiraha=== Noocyo badan oo shimbiraha muhaajiriinta ah iyo [[Seabird|shimbiraha badda]], sida [[Wader|shimbiraha wader ee Galbeedka Palearctic]], ayaa jiilaalka ku qaata xeebta Saxaraha Galbeed, gobolka Gacanka Cintra iyo [[Banc d'Arguin National Park]], oo ah [[UNESCO World Heritage Site|Goobta Dhaxalka Adduunka ee UNESCO]], [[Mauritania]] halkaas oo ku dhowaad 110 nooc oo shimbiraha badda ah la xaqiijiyay.<ref>{{cite web|title=Deserts and xeric shrublands - Atlantic coastal desert|page=WWF-World Wildlife Fund |url=http://worldwildlife.org/ecoregions/pa1304 |access-date=2013-09-16}}</ref><ref name=Waders>{{cite journal |author=Rufino R. |author2=Neves R. |author3=Pina J.P.|year=1998|title=Wintering waders in Dakhla Bay, Western Sahara|journal=Wader Study Group Bulletin |volume=87|pages=26–29|url=https://sora.unm.edu/sites/default/files/journals/iwsgb/v087/p00026-p00029.pdf |access-date=2014-12-26}}</ref> Iyada oo lagu salaynayo daraasado dabagal-bayooloji ah, [[osprey|osprey-ga]] ayaa sidoo kale ah nooc u muhaajira halkan.<ref>Dailey J. 2014. [https://kielderospreys.wordpress.com/2014/12/14/uv-and-the-gulf-of-cintra/ UV and the Gulf of Cintra]. Retrieved December 26. 2014</ref> == Degsiimooyinka == [[File:Western Sahara, 2007-12-25.jpg|thumb|Mid ka mid ah degsiimooyinka u dhow Gacanka Cintra]] Aaggu aad buu u fog yahay oo ku dhowaad dad la'aan baa, iyadoo kaliya dhowr degsiimo oo kalluumeysi oo yar yar oo guryo ah ay ku kala firirsan yihiin xeebta. Kuwan, ''Puntillas de las Raimas'' oo ku taal Bajo Tortugo, cirifka woqooyi ee gacanka, waa tan ugu weyn. Si kastaba ha ahaatee, dadku waxay yaraadeen waqtiyadii dhowaa tuuladuna waxay ku dhowaatay inay cidlo noqoto ilaa 2012.<ref name=PaulWildlifewriter>Paul Wildlifewriter. 2014. [https://thewildlifewriter.blogspot.jp/2014/12/ghost-town.html Ghost Town - Geography lessons from Ospreys #437]. Retrieved December 26. 2014</ref> ''Porto Rico'', degsiimo kale oo kalluumeysi oo ku taal waqooyiga gacanka, ayaa sidoo kale lumisay dad aad u badan.<ref>[https://misviaj.es/transa41.htm Viaje Transahariano Enero 2012]</ref> Magaalada ugu dhow waa [[Dakhla, Western Sahara|Dakhla]], oo qiyaastii {{convert|120|km|mi|abbr=on}} u jirta. == Dalxiiska == Inkasta oo Gacanka Cintra loo tixgeliyey soo jiidasho maxalli ah, duufaannada ciidda (gaar ahaan guga) iyo miinooyinka laga soo ururiyay Cabo Barbas ayaa ka dhigaya aagga mid aan ku habboonayn dalxiisayaasha.<ref>[https://cibio.up.pt/crocodilos/images/saara/15.pdf. Western Sahara (Morocco): Tan-Tan – Fort Guerguerat] {{Dead link|date=November 2019 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (pdf). Retrieved March 28, 2017</ref> ==Qoraalo== {{notelist}} == Sidoo kale eeg == *[[North Atlantic right whale]] ==Tixraac== {{Reflist}} 27cac764nppbarkqf1hq40li097rfp5 Gacanka Sodwana 0 48232 311609 301228 2026-11-02T00:25:05Z InternetArchiveBot 28368 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 311609 wikitext text/x-wiki {{Infobox body of water | name = Gacanka Sodwana | native_name = {{native name|af|Sodwanabaai}} | image = SODWANA BAY Beach (Humpback whale in foreground) - panoramio.jpg | caption = Muuqaalka xeebta gacanka iyadoo [[humpback whale]] uu ka muuqdo dhanka hore | pushpin_map = South Africa | pushpin_map_caption = Goobta ku taal Koonfur Afrika | coords = {{coord|27|32|S|32|41|E|type:waterbody_scale:2000000|display=inline,title}} | rivers = | oceans = [[Badweynta Hindiya]] | countries = [[Koonfur Afrika]] | length = | width = | area = | frozen = | islands = | cities = | embedded = }} '''Gacanka Sodwana''' waa [[gacan]] ku yaal [[Koonfur Afrika]] oo ku taal xeebta woqooyi ee [[KwaZulu Natal]], inta u dhaxaysa [[Greater St. Lucia Wetland Park|St. Lucia]] iyo [[Harada Sibhayi]]. Waxay ku dhex taal Beerta Qaranka ee Gacanka Sodwana, iyo Kaydka Badda ee Maputaland, waana goob caan ku ah [[quusitaanka madadaalada]]. Magaca waxaa caadi ahaan loo adeegsadaa in lagu tilmaamo labadaba kaydka badda iyo beerta dhulka, iyo sidoo kale gacanka juqraafi ahaan. [[Beerta Qaranka ee Gacanka Sodwana]] waa xariijin cidhiidhi ah oo ah dunes ciid kaymo ah oo ku yaal xeebta bari. Waxaa loo aqoonsaday beerta qaranka 1950-meeyadii, waxaana inta badan booqda kalluumaysato iyo quusayaal.<ref name="Nature reserve" /> Sodwana waxay ku taal [[Aagga Badda ee La Ilaaliyo ee Maputaland]] waana aagga kaliya ee quusitaanka isboortiga ee baaxadda leh ee ku yaal xeebta Greater St Lucia Wetlands Park (oo hadda loo bixiyay iSimangaliso{{Citation needed|date=January 2021}}). Waxaa loo kala saaray mid ka mid ah goobaha ugu wanaagsan ee quusitaanka adduunka,<ref>{{Cite web|title=Top dive sites in the World {{!}} PADI|url=https://travel.padi.com/dive-sites/world/?ordering=-rating,-number_reviews|access-date=2021-04-30|website=PADI Travel|language=en}}</ref> beerta waxaa sanadkii booqda ilaa 35,000 oo quusayaal ah. Gacanku wuxuu u dhow yahay cidhifka koonfureed ee [[marine ecoregion|deegaanka badda]] ee kulaylaha ee galbeedka [[Indo-Pacific]], waxaana ku yaal [[Coral reef|xashiishka coral-ka]]. Xarigga {{convert|50|km|mi|abbr=on}} waa hoyga noocyo badan oo deegaan iyo socdaal ah. Dhowr kanaal oo badda hoosteeda ah ayaa gooyay cidhifka shelf-ka qaaradda, kaas oo aad ugu dhow xeebta. Waxay ahayd mid ka mid ah kuwan oo 27 Nofeembar 2000 la ogaaday dad deegaan ah oo [[coelacanth]] ah. [[Sailfish]], [[king mackerel]], [[King mackerel|kingfish]] iyo noocyada kale ee kalluunka ayaa u guura dhanka koonfureed ee xeebta bari ee Afrika, tan iyo markii hawlaha [[Piracy|burcad-badeedda]] ee xeebta woqooyi-bari ee Afrika ay sii bateen, dadka kalluunka ee caafimaadka qaba ayaa mar kale gaaray ilaa koonfurta xeebta Koonfur Afrika, taas oo dib u dhistay Sodwana sidii goob kalluumaysi oo isboorti ah.<ref>{{cn|date=May 2018}}</ref> [[Aagga badda ee la ilaaliyo]] waxaa lagu yaqaan [[megafauna|naasleyda badda]] ee halista ugu jira oo ay ka mid yihiin [[whale shark]], [[great white shark]], [[Bull shark|zambezi sharks]], [[hammerhead shark]], [[blacktip shark]], [[manta rays]], [[orange-spotted grouper]], [[potato cod]], [[leatherback turtle|quraanjada maqaarka]] oo si weyn halis ugu jira,<ref name=Sibonya /> [[loggerhead sea turtle|quraanjada loggerhead]], iyo [[coelacanth]].<ref name="Venter et al 1992" /> Daah-furka Coelacanths ayaa gobolka ka dhigay mid caan ka ah adduunka. Cadadka Maarso 2011 ee ''[[National Geographic (magazine)|National Geographic]]'', maqaal gaaban oo cinwaankiisu ahaa ''Dabaal-yaqaannadii Hore'' ayaa soo baxay, kaas oo ka hadlayay daahfurka [[coelacanths]] ee moolka Gacanka Sodwana iyo agagaarkeeda. Qayb yar oo ka mid ah maqaalka qoran ayaa sharraxaysa: {{quote|"Tan iyo markii la arkay fursaddan, ''[[Latimeria chalumnae]]'' waxaa laga helay dhowr jeebadood gudaha iyo hareeraha Badweynta Hindiya. Qofna ma garanayo inta ay yihiin - laga yaabee in ay u yar yihiin 1,000 ama ilaa 10,000. Sababo la xiriira qoto-dheerida deegaankooda, waxaa inta badan sawiray submersibles iyo baabuurta laga maamulo meel fog. Quusayaashii ayaa markii ugu horreysay diiwaangeliyay kalluunka [ee Gacanka Sodwana] sannadkii 2000; Janaayo iyo Febraayo 2010, koox si gaar ah loo tababaray ayaa quustay si ay sawirro uga qaadaan [mid kale] gumeysi yar oo ku yaal Gacanka Sodwana, Koonfur Afrika."}} [[Whale watching|Daawashada nibiriga]] ee beegsanaya nibiriyada socdaalka ama deegaanka waa warshad dalxiis oo maxalli ah.<ref name="Sodwana Bay Lodge" /> [[Bottlenose dolphin|Dolphin-ka]] ayaa ku nool agagaarka waxaana la arkay iyagoo la dabaalanaya shark-ka nibiriga. [[Humpback whale|Nibiriyada humpback]] ayaa u guura gacanka inta lagu jiro xilliyada jiilaalka ilaa gu'ga halka [[southern right whale]] iyo noocyada kale ay aad u yar yihiin. [[Orca|Nibiri-dilaha]] ayaa sidoo kale booqan kara biyaha gacanka.{{cn|date=May 2018}} Aagagga dhulka ee [[iSimangaliso Wetland Park]] waa hoyga noocyada xayawaanka waaweyn ee dhulka sida [[libaax]], [[gerraaf]], [[maroodi]], [[hippopotamus|jeer]] iyo [[rhinoceros|wiyil]].<ref>{{Cite book |last=Taylor |first=William |title=Africa's big five |date=1999 |publisher=Southern |others=Gerald Hinde, R. F. Du Toit |isbn=1-86812-779-6 |location=Johannesburg |oclc=42659355}}</ref> ==Cimilada== Cimiladu waa mid kulaylaha ah iyadoo heerkulka biyuhu inta badan ka sarreeyaan {{convert|20|C|F}}, ilaa {{convert|29|C|F}} xagaaga. ==Deegaanka== ===Dhulka=== [[File:Ecoregions of South Africa.svg|thumb|upright=2|Khariidadda Deegaannada Koonfur Afrika ]] ===Badda=== [[File:Ecoregions of SA EEZ.png|thumb|upright=2|alt=Marine ecoregions of the South African Exclusive Economic Zone |Sodwana waxay ku taal Delagoa coastal ecoregion]] Biyaha xeebta ee Gacanka Sodwana waxay ku jiraan [[Delagoa|Delagoa coastal marine ecoregion]]. {{expand section|date=May 2018}} ==Dhaqaalaha== Dhaqaalaha maxalliga ah wuxuu ku salaysan yahay dalxiiska. ===Dalxiiska=== Dalxiiska aaggan wuxuu ku salaysan yahay quusitaanka isboortiga, kalluumaysiga isboortiga iyo safarrada beerta ciyaarta. ====Quusitaanka madadaalada==== {{see|iSimangaliso Marine Protected Area#Scuba diving|Scuba diving tourism|Environmental impact of recreational diving}} Ruqsad ayaa looga baahan yahay in lagu quuso wax kasta oo MPA ah gudaha Koonfur Afrika, oo ay ku jiraan [[goobaha quusitaanka madadaalada]] ee Aagga Badda ee La Ilaaliyo ee iSimangaliso. Ruqsadahani waxay ansax yihiin hal sano waxaana laga heli karaa qaar ka mid ah laamaha Xafiiska Boostada.<ref name="Gazette 39646 I" /> Ruqsadaha ku-meel-gaarka ah, oo ansax ah bil, waxaa laga yaabaa in laga heli karo dukaamada quusitaanka ama hawl-wadeennada doonyaha quusitaanka ee ka shaqeeya MPA. Ruqsadda quusitaanka madadaalada ee shakhsi ahaaneed waxay ansax ku tahay dhammaan MPA-yada Koonfur Afrika halkaas oo quusitaanka madadaalada loo oggol yahay. Ruqsadda ganacsiga ee loogu talagalay in lagu fuliyo hawlaha ganacsiga quusitaanka madadaalada ee MPA waxaa lagu xaddiday MPA gaar ah. Quusitaanka ujeedooyin ganacsi ama saynis sidoo kale wuxuu hoos yimaadaa ruqsad. Dhowr goobood oo lagu dabaasho, iyo tiro badan oo goobaha quusitaanka ah ayaa loo heli karaa quusitaanka madadaalada. Dhowr hawl-wadeennada quusitaanka ayaa ku sugan Sodwana, qalabka iyo buuxinta gaaska waa la heli karaa. Xaaladaha quusitaanka guud ahaan waa kuwo wanaagsan sanadka oo dhan, laakiin aragga ugu wanaagsan ee ilaa 30 mitir ayaa ugu suurtogalsan inta lagu jiro Abriil ilaa Sebteembar. Cimilada ku habboon quusitaanka habeenkii waa la diyaarin karaa.<ref name="Nature reserve" /> Goobaha quusitaanka waxaa lagu ururiyay aagagga soo socda:<ref name="Nature reserve" /> *Two-mile Reef waa aagga ugu caansan ee leh qoto dheer oo u dhaxaysa 9 mitir ilaa in ka badan 30 mitir xagga cidhifka dibadda. *Quarter Mile Reef waxaa inta badan la quustaa Janaayo iyo Febraayo marka [[Ragged-toothed shark|shark-ga ilkaha fiiqan]] ay isugu yimaadaan. *Stringer Reef oo qoto dheer oo 14 mitir ah waa reef yar oo leh noocyo kala duwan oo noocyo ah. *Four and Five Mile Reefs waxay ku saabsan yihiin {{convert|8|km|mi|abbr=on}} laga bilaabo Jesser Point. Waxay yihiin kuwo xoogaa qoto dheer, waxayna leeyihiin coral-yo laamo leh, miis iyo saxan. *Seven Mile Reef waa aagga ku saabsan {{convert|11|km|mi|abbr=on}} woqooyi ka xigta Jesser Point. Waxaa jira overhangs, drop-offs iyo reef-yo likaha ah. *Nine Mile Reef waa reef-ka ugu woqooyi ee aagagga la heli karo. Qoto dheeridu waxay u dhaxaysaa 6 ilaa 21 mitir. Waxaa jira coral geed cagaaran oo ku taal dhinaca badda ee reef-ka. *Quusitaanka Coelacanth ee kanaalka waxay u baahan yihiin ruqsad gaar ah iyo shahaado iyo karti ku filan quusitaanka trimix ee qoto dheer oo ka badan 100 m. == Gallery == <gallery mode="packed"> File:View over Mgobezeleni Lake towards Sodwana Bay.jpg|Muuqaalka Harada Mgobezeleni ee u jeeda Gacanka Sodwana File:Sodwana Beach.jpg|Xeebta Sodwana File:Sodwana Beach ... (Photo JC PLE) - 52313083832.jpg|alt= </gallery> ==Tixraac== <references> <ref name="Gazette 39646 I" >{{cite journal |url=http://www.gpwonline.co.za/Gazettes/Gazettes/39646_3-2_EnvAffairs.pdf |journal=Regulation Gazette No. 10553 |title=R118. Draft Regulations for the management of the Isimangaliso Marine Protected Area |volume=608 |issue=39646 |date=3 February 2016 |publisher=Government Printer |location=Pretoria |access-date=28 Bisha Lixaad 2026 |archive-date=7 Bisha Labaad 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170207182757/http://www.gpwonline.co.za/Gazettes/Gazettes/39646_3-2_EnvAffairs.pdf |url-status=dead }}</ref> <ref name="Nature reserve" >{{cite web|url=http://www.nature-reserve.co.za/sodwana-bay-national-park_activities.html |title=Water Based Activities at Sodwana Bay National Park |website=www.nature-reserve.co.za/ |accessdate=19 March 2021 }}</ref> <ref name=Sibonya>{{cite web|website=Siyabona Africa Travel |url=http://www.nature-reserve.co.za/sodwana-bay-national-park.html |title=Sodwana Bay National Park, KwaZulu Natal, South Africa |access-date=18 December 2014}}</ref> <ref name="Sodwana Bay Lodge">{{cite web |website=Sodwana Bay Lodge |url=http://sodwanabaylodge.com/index.php/whale-watching |title=Whale watching |access-date=18 December 2014 |archive-date=18 Bisha Laba iyo Tobnaad 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141218103712/http://sodwanabaylodge.com/index.php/whale-watching |url-status=dead }}{{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141218103712/http://sodwanabaylodge.com/index.php/whale-watching |date=18 December 2014 }}</ref> <ref name="Venter et al 1992">{{cite web |last1=Venter |first1=Pieter |last2=Timm |first2=Peter |last3=Gunn |first3=Gilbert |last4=le Roux |first4=Etienne |last5=Serfontein |first5=Christo |last6=Smith |first6=Pieter |last7=Smith |first7=Erna |last8=Bensch |first8=Martin |last9=Harding |first9=Dennis |last10=Heemstra |first10=Phillip |date=1992 |url=http://www.scienceinafrica.com/old/index.php?q=coelanew.htm |title=Discovery of a viable population of Coelacanths (Latimeria Chalumnae Smith, 1939) at Sodwana Bay, South Africa] |website= |publisher=Science in Africa |access-date=18 December 2014 |archive-date=18 Bisha Laba iyo Tobnaad 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141218103600/http://www.scienceinafrica.com/old/index.php?q=coelanew.htm |url-status=dead }} {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141218103600/http://www.scienceinafrica.com/old/index.php?q=coelanew.htm |date=1992 }}</ref> </references> ==Xiriirinta dibadda == *{{commonscat inline}} * [https://sodwanabayinformation.co.za/ St Lucia 3974 South Africa Website] {{Wayback|url=https://sodwanabayinformation.co.za/ |date=20260510181334 }} * [https://sodwanabayinformation.co.za/knowledgebase/sodwana-bay-info/ Gacanka Sodwana]{{Dead link|date=Bisha Todobaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [https://sodwanabayinformation.co.za/sodwana-bay-bookings/ Quusitaanka iyo Hoyga Gacanka Sodwana] {{Wayback|url=https://sodwanabayinformation.co.za/sodwana-bay-bookings/ |date=20250520093329 }} * [https://web.archive.org/web/20260612084142/https://sodwanabayskipperstraining.co.za/ Tababarka Kabtanka Xeebta] ah9x0o7w6ybgbnij8uyy840zho6h9wi Harada Burera 0 48344 311611 300317 2026-11-02T01:13:38Z InternetArchiveBot 28368 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 311611 wikitext text/x-wiki {{Infobox body of water | name = Harada Burera | native_name = | native_name_lang = | other_name = Bulera <!-- Images --> | image = Lac Burera.jpg | alt = | caption = | image_bathymetry = | alt_bathymetry = | caption_bathymetry = <!-- Stats --> | location = [[Rwanda]] | group = | coordinates = {{coord|-1.45|29.78|type:waterbody_dim:20000_region:RW|display=inline,title}} | type = [[Haro|haro]] | etymology = | part_of = | inflow = Rugezi | rivers = | outflow = Musasa, Ntaruka | oceans = | catchment = <!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --> | basin_countries = | agency = | designation = | date-built = <!-- {{Start date|YYYY|MM|DD}} For man-made and other recent bodies of water --> | engineer = | date-flooded = <!-- {{Start date|YYYY|MM|DD}} For man-made and other recent bodies of water --> | length = <!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --> | width = <!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --> | area = {{convert|55|km2|sqmi|-1|abbr=on}} | depth = <!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --> | max-depth = <!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --> | volume = <!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --> | residence_time = | salinity = | shore = <!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --> | elevation = {{convert|1860|m|ft|0|abbr=on}} | temperature_high = <!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --> | temperature_low = <!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --> | frozen = | islands = | islands_category = | sections = | trenches = | benches = | cities = <!-- Map --> | pushpin_map = Rwanda | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = Location of the lake in Rwanda. | pushpin_map_caption = <!-- Below --> | website = | reference = }} '''Harada Burera''' ama '''Bulera''' waa haro ku taal waqooyi-galbeed ee [[Rwanda]], waxayna ku dhow dahay xadka ay la leedahay [[Uganda]]. Iyadoo leh baaxad dhul oo dhan {{convert|55|km2|sqmi|-1|abbr=on}}, waa harada labaad ee ugu weyn ee si buuxda u dhex taal gudaha [[Rwanda]] ka dib [[Harta Ihema]] ({{convert|100|km2|sqmi|-1|abbr=on|disp=sqbr}}). Marka la eego harooyinka kale ee dalka oo dhan (oo ay ku jiraan harooyinka lala wadaago dalalka kale), waxay noqonaysaa harada 5-aad ee ugu weyn ka dib [[Harta Kivu]] oo ah {{convert|2700|km2|sqmi|-1|abbr=on}} una dhexaysa [[Rwanda]] iyo [[Jamhuuriyadda Dimuqraadiga ah ee Kongo]], [[Harta Rweru]] oo u dhexaysa [[Rwanda]] iyo [[Burundi]] taas oo baaxaddeedu tahay {{convert|133|km2|sqmi|-1|abbr=on}} iyadoo oo kaliya {{convert|47|km2|sqmi|-1|abbr=on}} ay ku dhex yaallaan Rwanda, Harta Ihema iyo [[Harta Cohoha]] oo ah {{convert|74|km2|sqmi|-1|abbr=on}} laguna wadaago [[Burundi]] iyadoo oo kaliya {{convert|19|km2|sqmi|-1|abbr=on}} ay ku dhex yaallaan Rwanda. Haradu waxay ku taal waqooyiga dalka oo dadku ku badan yahay, gaar ahaan [[Degmada Burera]] oo magaceeda ka qaadatay haradan. Magaalada ugu dhow ee weyn waa magaalada [[Musanze]] oo {{convert|25|km|abbr=on}} dhanka galbeed ka xigta harada. Harta Burera waxay xuduud la leedahay dhulalka qoyan ee [[Uganda]] ee ku yaal jiirada koonfureed ee [[Mount Muhavura]] iyadoo ku taal joog dhan {{convert|1860|m|ft|0|abbr=on}} ka sarreeya heerka badda.<ref name="HughesHughes1992">{{cite book|last1=Hughes|first1=Ralph H.|last2=Hughes|first2=Jane S.|last3=Bernacsek|first3=G. M.|title=Iucn Directory of African Wetlands|url=https://books.google.com/books?id=VLjafeXa3gMC&pg=PA204|accessdate=24 April 2013|year=1992|publisher=IUCN|isbn=978-2-88032-949-5|page=204}}</ref> Waxay dhacdaa dhanka waqooyi-bari ee harada ay mataanaha yihiin ee [[Harta Ruhondo]] oo ay biyaheeda ugu shubto marin biyoos loo yaqaano Ntaruka. Burera waxay qiyaastii laba laab ka weyn tahay [[Harta Ruhondo]], inkastoo ay isu jiraan oo kaliya 600 oo mitir, haddana labada haro waxaa kala saara hoos u dhac weyn oo dhanka joogga ah oo dhan {{convert|100|m|ft|0|abbr=on}}. Ntaruka waa marin biyoos dhererkiisu yahay {{convert|600|m|ft|0|abbr=on}} oo ku xira labada haro, wuxuuna hoos u dhacaa qiyaastii 100 mitir. Sababtoo ah hoos u dhacan jaranjarada ah, xarun koronto laga dhaliyo biyaha ayaa laga dhisay marin biyooskan, waxayna soo saartaa 11.5 MW.<ref name="Power Plant">{{cite web |title=Power Plant |url=https://www.reg.rw/what-we-do/generation/power-plant/?tx_powermail_pi1%5Baction%5D=create&tx_powermail_pi1%5Bcontroller%5D=Form&cHash=2a8bace115ead5607620f166a9ae3b35 |website=Rwanda Energy Group |publisher=Rwanda Energy Group |accessdate=16 July 2020 |ref=2 |archive-date=17 Bisha Todobaad 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200717023836/https://www.reg.rw/what-we-do/generation/power-plant/?tx_powermail_pi1%5Baction%5D=create&tx_powermail_pi1%5Bcontroller%5D=Form&cHash=2a8bace115ead5607620f166a9ae3b35 |url-status=dead}}</ref> ==Tixraac== {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Burera}} 6pcj8c3x1s1a322ghuygaeg47voepb2 Harada Sidi Mohamed Benali 0 48445 311612 301236 2026-11-02T01:31:32Z InternetArchiveBot 28368 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 311612 wikitext text/x-wiki {{Infobox body of water | name = Harada Sidi Mohamed Ben Ali | image = Lac22.jpg | coordinates = {{Coord|type:waterbody|format=dms|display=inline,title}} | basin_countries = {{Flag|Algeria}} | type = Lake | date-built = 1940s | area = {{cvt|0.5|km2}} | length = {{cvt|0.748|km}} | depth = {{cvt|30|m|ft}} | volume = {{cvt|3|km3|cumi|0}} | elevation = {{cvt|456|m|ft}} | alt = Dhul biyo leh oo ay geedo ku xeeran yihiin. }} '''Harada Sidi Mohamed Benali''' waa haro ku taal galbeedka [[Algeria]], dhexdeeda [[Sidi Bel Abbès Province|Gobolka Sidi Bel Abbès]], gaar ahaan dhulka degmada [[Aïn Thrid|Ain Thrid]], qiyaastii 1.7 kiiloomitir magaalada [[Sidi Bel Abbès]] u jirta una dhow [[East–West Highway (Algeria)|Waynaha Bari–Galbeed]].<ref>Kreo. [https://web.archive.org/web/20200726203539/http://www.dknews-dz.com/article/65638-sidi-bel-abbes-le-lac-de-sidi-mhamed-benali-un-site-naturel-par-excellence.html "Sidi Bel Abbes region: Lake Sidi Mohamed Ben Ali is a natural wonder"]. [http://192.168.1.1/?randid=344658930?updataredirect=www.dknews-dz.com#/upgradeRedirect http://www.dknews-dz.com/]{{Dead link|date=Bisha Todobaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (in French). Archived from the [https://www.dknews-dz.com/article/65638-sidi-bel-abbes-le-lac-de-sidi-mhamed-benali-un-site-naturel-par-excellence.html original] on 26 July 2020. Retrieved 2020-07-26.</ref> Haradu waxay dabooshaa bed ka badan 35 hektar, waxaana ku xeeran dhir kala duwan oo ubaxyo leh, waxayna siisaa deegaan dabiici ah 26 nooc oo shimbiro biyeed ah, kalluun, iyo duurjoog kala duwan, oo ay ku jiraan yeeyda, pusiha guriga, iyo deyrabyada.<ref>[https://web.archive.org/web/20200726194259/https://portail.cder.dz/2020/06/16/lac-sidi-mhamed-benali-de-sidi-bel-abbes-un-espace-naturel-a-sauver/ "Sidi Mohamed Ben Ali Lake is a natural center that must be saved" (bfr-FR)]. Archived from the [https://portail.cder.dz/2020/06/16/lac-sidi-mhamed-benali-de-sidi-bel-abbes-un-espace-naturel-a-sauver/ original] on 26 July 2020. Retrieved 2020-07-26.</ref> Haradu waa mid gabi ahaanba dadku sameeyeen, oo la abuuray intii lagu guda jiray 1940-meeyadii, waxana quudiya qulqulka [[Sig River|Webiga Sig]] iyo Dooxada Sarno. Waxaa loo dhisay si loo maareeyo biyaha daadadka ee [[Mekerra River|Webiga Mekerra]], si loo yareeyo halista daadadka burburinta leh ee halis gelin jiray magaalada Sidi Bel Abbès.<ref>[https://tanmia.echaab.dz/2021/05/19/%D8%A5%D8%B9%D8%A7%D8%AF%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D8%B1-%D9%84%D8%A8%D8%AD%D9%8A%D8%B1%D8%A9-%D8%B3%D9%8A%D8%AF%D9%8A-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%A8%D9%86-%D8%B9%D9%84%D9%8A/ The rehabilitation of Sidi Mohamed Benali Lake.]</ref><ref>{{Cite web |title=Sidi Bel Abbes: Sidi Mohamed Benali Lake is a scenic natural site that needs to be promoted |url=https://www.djazairess.com/aps/411625 |access-date=2026-06-30 |archive-date=2025-10-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251017135116/https://www.djazairess.com/aps/411625 |url-status=dead }}</ref> Haradu waxay fadhidaa doox dabiici ah oo ka dhex qodmay dhul jilicsan, kaas oo dhanka hoose laga xiray biyo-xireen carro ah. Sariirta haradu waxay ka hortagtaa miiqashada biyaha sababtoo ah ururinta wasakhda sediment-ka, qotadeeda ugu badanna waxay gaartaa qiyaastii 30 mitir.<ref>[https://tahwaspresse.dz/%D8%A8%D8%AD%D9%8A%D8%B1%D8%A9-%D8%B3%D9%8A%D8%AF%D9%8A-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%A8%D9%86-%D8%B9%D9%84%D9%8A-%D8%A8%D9%82%D8%A4%D9%8A%D8%A9-%D8%B3%D9%8A%D8%AF%D9%8A-%D8%A8%D9%84%D8%B9%D8%A8/ Sidi Mohamed Benali Lake, Sidi Bel Abbes]{{Dead link|date=Bisha Todobaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=Sidi Mohamed Benali's lake level boosted after recent rains |url=https://eldjoumhouria.dz/article/5225/ |access-date=2026-06-30 |archive-date=2024-09-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240911122114/https://eldjoumhouria.dz/article/5225/ |url-status=dead}}</ref> Cilmi-baaris dhowaan (2022) lagu sameeyay harada waxay muujineysaa in heerkulka sii kordhaya uu saameyn xun ku yeesho silsiladda cuntada ee harada iyadoo la dhimayo tirada [[zooplankton]].<ref>{{Cite web |url=https://www.researchgate.net/publication/358131199 |title=Freshwater zooplankton behavior under temperature effects in a semi-arid Mediterranean area |access-date=2024-09-11 |archive-date=2023-11-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231127013624/http://www.researchgate.net/publication/358131199_Freshwater_zooplankton_behavior_under_temperature_effects_in_a_semi-arid_Mediterranean_area |url-status=live }}</ref> ==Xigasho== {{Reflist}} 0o9fwkefa5xxmtdyz5din0yvik6ktqo Webiga Wami 0 48760 311632 302080 2026-11-02T09:08:52Z InternetArchiveBot 28368 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 311632 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = Webiga Wami | native_name = | native_name_lang = | name_other = | name_etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = Wami River.jpg | image_size = | image_caption = | map = Spice Islands-Zanzibar highlighted-fr.svg | map_size = | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_map_size = | pushpin_map_caption= <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Waddan | subdivision_name1 = [[Tanzania]] | subdivision_type2 = Gobol | subdivision_name2 = [[Gobolka Pwani]] | subdivision_type3 = Gobol | subdivision_name3 = [[Gobolka Morogoro]] | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length = | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location= | discharge1_min = | discharge1_avg = {{convert|60.6|m3/s|cuft/s|abbr=on}} | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = | source1_location = [[Gobolka Morogoro]] | source1_coordinates= | source1_elevation = | mouth = | mouth_location = [[Saadani]] ee [[Badweynta Hindiya]], [[Gobolka Pwani]], Tanzania | mouth_coordinates = {{coord|6|7|S|38|49|E|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{convert|0|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size = {{convert|43946|km2|abbr=on}} | tributaries_left = Mkata | tributaries_right = Lukigura; Mjonga; Chogoati | custom_label = | custom_data = | extra = }} '''Webiga Wami''' waa wabi ku yaal [[Gobolka Pwani]], Tanzania. Isha biyaha ee Wami iyo wabi-gacmeedyadiisa waxay ka soo jeedaan [[Buuraha Eastern Arc]] ee [[Gobolka Morogoro]]. Webigu wuxuu markaas u qulqulaa waqooyi-bari isagoo maraya Gobolka Pwani si uu ugu shubo [[Badweynta Hindiya]] galbeedka jasiiradda [[Zanzibar]]. Wami wuxuu qulquliyaa baaxad dhan 43,946&nbsp;km².<ref>{{Cite web |title=Wami/ruvu basin water office-Location map |url=http://wamiruvubasin.com/location.html |website=wamiruvubasin.com |access-date=2026-07-10 |archive-date=2011-09-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110901223607/http://wamiruvubasin.com/location.html |url-status=dead }}</ref> Baaxadda biyaha waxay u fidsan tahay afar gobol oo deegaan ah. [[Kaymaha xeebta ee Northern Zanzibar-Inhambane]] waxay ku fidsan yihiin xeebta Badweynta Hindiya. Gudaha gudaha, [[Kaymaha miombo]] iyo dhul-daaqsimeedyada xilliyada qaarkood fatahaaduhu saameeyaan ayaa daboolaya bannaannada baaxadda dhexe. Bannaannadan waxaa ku xaddidan dhanka waqooyi-galbeed buuraha [[Buuraha Rubeho|Rubeho]], [[Buuraha Ukaguru|Ukakuru]], [[Buuraha Nguru|Nguru]], iyo [[Buuraha Nguu|Nguu]], kuwaas oo ah qaar ka mid ah safafka Eastern Arc. Buuraha Eastern Arc waxay qabtaan dabeylo qoyan oo ka imanaya Badweynta Hindiya, waxayna helaan roobab ka badan kuwa bannaannada ku xeeran. Roobabka badankoodu waxay da'aan xilliga roobka ee Nofeembar ilaa Maajo, in kasta oo ceeryaamo iyo roobab fudud ay ka dhacaan meelaha sare xilliga abaaraha. Dhinacyada bari iyo koonfur ee buuraha ee dabayshu hayso ayaa hela roobab ka badan jiirarka waqooyi iyo galbeed. Roobabkan ayaa taageera [[Kaymaha Eastern Arc|kaymaha buuraleyda]] iyo sidoo kale wabiyaasha iyo durdurrada Wami.<ref>"Eastern Arc forests". ''World Wildlife Fund'' ecoregion profile. Accessed 10 September 2019. [https://www.worldwildlife.org/ecoregions/at0109]</ref> Kaymaha Eastern Arc waxay muhiim u yihiin labadaba ilaalinta iyo dhexdhexaadinta qulqulka wabiyaasha.<ref>Ngana, James, Florence Mahay, and Katharine Cross (2010). ''The Wami Basin: A Situation Analysis.'' IUCN Eastern and Southern Africa Programme, 2010. xviii + 92 pp.</ref> Webiga xilliyeedka [[Webiga Kinyasangwe]] wuxuu ku fidsan yahay galbeedka buuraha Eastern Arc ilaa [[Dodoma]], isagoo qulqulinaya qaybta koonfureed ee [[Maasai Steppe]] oo ahayd mid engegan, taas oo ku taal [[hooska roobka]] ee Buuraha Eastern Arc.<ref>Ngana, James, Florence Mahay, and Katharine Cross (2010). ''The Wami Basin: A Situation Analysis.'' IUCN Eastern and Southern Africa Programme, 2010. xviii + 92 pp.</ref> Kaliya ka dib markii uu ka baxo basin-ka [[Webiga Mkata]] ee ku yaal cirifka waqooyi ee [[Beerta Qaranka ee Mikumi]] ayuu magaciisu noqonayaa Wami.<ref>{{Google books |id=VLjafeXa3gMC |page=247 |title=A Directory of African Wetlands }}</ref> Sababo la xiriira [[xaalufinta kaymaha]] iyo isbeddelka cimilada ee gobolka, qulqulka biyuhu wuu yaraaday.<ref>{{Cite web |last=Kalugendo |first=Praxeda Paul |title=Impact of Climate Variability on Groundwater in Dar es Salaam, Tanzania |url=http://www.gwclim.org/presentations/session5/kalugendo.pdf |url-status=dead |access-date=2026-07-10 |archive-date=2012-03-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120322201351/http://www.gwclim.org/presentations/session5/kalugendo.pdf }}</ref> Meel u dhow afkiisa, Webiga Wami wuxuu sameeyaa xadka koonfureed ee [[Beerta Qaranka ee Saadani]], oo ah beerta qaran ee kaliya ee xeebta ku taal ee Tanzania. == Hidrometry == Qulqulka webiga waxaa la daawaday muddo 30 sano ah (1954–84) magaalada Mandera oo qiyaastii 50 km ka sarreysa afka webiga. Celceliska qulqulka sanadlaha ah ee Mandera intii lagu jiray muddadan wuxuu ahaa 60.6 m³ / s oo ay quudiyeen aag ku dhow 82% ee guud ahaan baaxadda qulqulka webiga. <div class="center"> '''Celceliska qulqulka billaha ah ee webiga Wami ee xarunta hidroloojiga ee Mandera (ee m³ / s )'''<br /> (Loo xisaabiyay iyadoo la adeegsanayo xogta muddo 30 sano ah, 1954–84)<ref>{{Cite web |date=2008 |title=A profile of the Wami River Sub-Basin |url=https://www.crc.uri.edu/download/wami_profile_tagged_final_Nov08.pdf |access-date=2023-06-28 |website=crc.uri.edu |archive-date=2022-01-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220119051557/https://www.crc.uri.edu/download/wami_profile_tagged_final_Nov08.pdf |url-status=dead}}</ref> <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.8) id:darkgrey value:gray(0.3) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.9) ImageSize = width:600 height:250 PlotArea = left:40 bottom:40 top:20 right:20 DateFormat = x.y Period = from:0 till:220 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:lightgrey increment:20 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:10 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:Jan text:Jenawari bar:Fév text:Febraayo bar:Mar text:Maarso bar:Avr text:Abriil bar:Mai text:Maajo bar:Jun text:Juun bar:Jul text:Luulyo bar:Aoû text:Ogosto bar:Sep text:Sebtembar bar:Oct text:Oktoobar bar:Nov text:Nofeembar bar:Déc text:Diseembar PlotData= color:barra width:30 align:left bar:Jan from:0 till: 60 bar:Fév from:0 till: 52 bar:Mar from:0 till: 70 bar:Avr from:0 till: 210 bar:Mai from:0 till: 150 bar:Jun from:0 till: 50 bar:Jul from:0 till: 25 bar:Aoû from:0 till: 20 bar:Sep from:0 till: 18 bar:Oct from:0 till: 15 bar:Nov from:0 till: 25 bar:Déc from:0 till: 50 PlotData= bar:Jan at: 60 fontsize:S text: 60 shift:(-10,5) bar:Fév at: 52 fontsize:S text: 52 shift:(-10,5) bar:Mar at: 70 fontsize:S text: 70 shift:(-10,5) bar:Avr at: 210 fontsize:S text: 210 shift:(-10,5) bar:Mai at: 150 fontsize:S text: 150 shift:(-10,5) bar:Jun at: 50 fontsize:S text: 50 shift:(-10,5) bar:Jul at: 25 fontsize:S text: 25 shift:(-10,5) bar:Aoû at: 20 fontsize:S text: 20 shift:(-10,5) bar:Sep at: 18 fontsize:S text: 18 shift:(-10,5) bar:Oct at: 15 fontsize:S text: 15 shift:(-10,5) bar:Nov at: 25 fontsize:S text: 25 shift:(-10,5) bar:Déc at: 50 fontsize:S text: 50 shift:(-10,5) </timeline> </div> == Sawirro == <gallery class="center" widths="145px"> The National Archives UK - CO 1069-164-22.jpg|Furitaanka [[Wami Bridge|Mandera Bridge]] Bundesarchiv Bild 105-DOA0596, Deutsch-Ostafrika, Kissanke, Wami-Fluss.jpg|Webiga Wami intii u dhaxeysay 1906 iyo 1918 ee Kissanke Wami River 2012.jpg|2012 File:Река Вами (Танзания).jpg|Hippopotamus amphibius </gallery> == Tixraac == <references/> {{Commons}} a3u7gmlgwzplyb749t9yj7uy43n9qwk Webiga Ogooué 0 48870 311630 305773 2026-11-02T08:47:41Z InternetArchiveBot 28368 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 311630 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = Ogooué | image = Bassin versant de l'Ogooué-fr.svg | image_size = | image_caption = Biyo-mareenka Ogooué | source1_location = [[Kengue]], [[Jamhuuriyadda Kongo]] | mouth = [[Badweynta Atlaantik]] | mouth_location = [[Port Gentil]], [[Gabon]] | subdivision_type1 = Waddanka | subdivision_name1 = [[Gabon]], [[Jamhuuriyadda Kongo]] | length={{cvt|1,200|km|mi|abbr=on}}<ref name="Investigating links between rainfall variations in the Ogooué River basin and ENSO in the Pacific Ocean over the period 1940–1999">{{cite report|url=https://horizon.documentation.ird.fr/exl-doc/pleins_textes/2022-05/010084854.pdf|title=Investigating links between rainfall variations in the Ogooué River basin and ENSO in the Pacific Ocean over the period 1940–1999|last1=Sakaros|first1=Bogning|last2=Frédéric|first2=Frappart|last3=Gil|first3=Mahe|last4=Adrien|first4=Paris|last5=Raphaël|first5=Onguéné|last6=Fabien|first6=Blarel|last7=Fernando|first7=Niño|last8=Jacques|first8=Etame|last9=Jean-Jacques|first9=Braun|publisher=Copernicus, PIAHS|page=181-186|date=2021}}</ref> | source1_elevation = {{cvt|840|m|abbr=on}} | mouth_coordinates = {{coord|-1.0272|8.8848|region:GA|display=inline}} | mouth_elevation = {{cvt|0|m|ft|abbr=on}} | discharge2_avg =(Xilligii: 1971–2000){{cvt|4,485.4|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="Central West Coast"/> | basin_size={{cvt|225,217.5|km2|mi2|abbr=on}}<ref name="Central West Coast"/> |progression=[[Badweynta Atlaantik]] |river_system=Webiga Ogooué |extra = |discharge2_location=[[Lambaréné]] |discharge1_location=''Ogooué Delta'' |discharge2_min = {{cvt|1,610|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="Evaluation Hidrologique de l'Afrique Sub-Saharienne Pays de Afrique l'Ouest"/> |discharge2_max = {{cvt|9,440|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="Evaluation Hidrologique de l'Afrique Sub-Saharienne Pays de Afrique l'Ouest"/> |discharge3_location = [[Ndjolé]] |discharge3_min = {{cvt|1,200|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="Evaluation Hidrologique de l'Afrique Sub-Saharienne Pays de Afrique l'Ouest"/> |discharge3_avg =(Xilligii: 1971–2000){{cvt|3,194.8|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="Central West Coast">{{cite web|url=https://www.riversnetwork.org/V1/index.php/component/content/?view=article&id=192&catid=270&Itemid=179|title=Central West Coast|last=Eric|first=Tilman}}</ref> |discharge3_max = {{cvt|6,600|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="Evaluation Hidrologique de l'Afrique Sub-Saharienne Pays de Afrique l'Ouest"/> |discharge4_location = [[Lastoursville]] |discharge4_min = {{cvt|650|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="Evaluation Hidrologique de l'Afrique Sub-Saharienne Pays de Afrique l'Ouest"/> |discharge4_avg =(Xilligii: 1971–2000){{cvt|1,305|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="Central West Coast"/> |discharge4_max = {{cvt|2,800|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="Evaluation Hidrologique de l'Afrique Sub-Saharienne Pays de Afrique l'Ouest"/> |discharge5_location = [[Franceville]] |discharge5_min = {{cvt|122|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="Evaluation Hidrologique de l'Afrique Sub-Saharienne Pays de Afrique l'Ouest"/> |discharge5_avg = (Xilligii: 1953–1981){{cvt|253|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="Evaluation Hidrologique de l'Afrique Sub-Saharienne Pays de Afrique l'Ouest"/> |discharge5_max = {{cvt|520|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="Evaluation Hidrologique de l'Afrique Sub-Saharienne Pays de Afrique l'Ouest">{{cite web|url=http://www.hydrosciences.fr/sierem/Bibliotheque/biblio/EvalHydroAfriqueOuestCameroun.pdf|title=Evaluation Hidrologique de l'Afrique Sub-Saharienne Pays de Afrique l'Ouest|year=1992}}</ref> |discharge1_avg =(Xilligii: 1971–2000){{cvt|5,148.05|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="Central West Coast">{{cite web|url=https://www.riversnetwork.org/V1/index.php/component/content/?view=article&id=192&catid=270&Itemid=179|title=Central West Coast|last=Eric|first=Tilman}}</ref> |discharge1_min={{cvt|1,950|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="Source book for the inland fishery resources of Africa Vol. 2">{{cite web|url= https://www.fao.org/3/t0360e/T0360E06.htm|title=Source book for the inland fishery resources of Africa Vol. 2}}</ref> |discharge1_max ={{cvt|7,340|m3/s|cuft/s|abbr=on}} ({{cvt|13,500|m3/s|cuft/s|abbr=on}}<ref name="Source book for the inland fishery resources of Africa Vol. 2"/> | tributaries_left = [[Webiga Letili|Letili]], [[Webiga Lebombi|Lebombi]], [[Webiga Lekedi|Lekedi]], [[Webiga Leyou|Leyou]], [[Webiga Lolo|Lolo]], [[Webiga Offoue|Offoue]], [[Webiga Ngounié|Ngounié]] | tributaries_right = [[Webiga Mpassa|Mpassa]], [[Webiga Lekoni|Léconi]], [[Webiga Sebe|Sebe]], [[Webiga Lassio|Lassio]], [[Webiga Dilo|Dilo]], [[Webiga Ivindo|Ivindo]], [[Webiga Nke|Nké]], [[Webiga Okano|Okano]], [[Webiga Abanga|Abanga]]}} '''Ogooué''' (ama '''Ogowe'''), oo sidoo kale loo yaqaano Webiga Nazareth, oo dhererkiisu yahay {{cvt|1,200|km|mi|abbr=on}}, waa wabiga ugu weyn ee [[Gabon]] ee ku yaal bartamaha-galbeedka Afrika iyo wabiga afraad ee ugu weyn Afrika marka loo eego mugga qulqulka, isagoo ka dambeeya oo keliya [[Webiga Kongo|Kongo]], [[Webiga Kasai|Kasai]] iyo [[Webiga Niger|Niger]]. [[Biyo-mareenkiisa]] (watershed) wuxuu soo saaraa ku dhawaad dhammaan waddanka Gabon, iyadoo qaar ka mid ah laamihiisu ay gaaraan [[Jamhuuriyadda Kongo]], [[Kameruun]], iyo [[Equatorial Guinea]].<ref name="readersnatural">{{Cite book|title=Natural Wonders of the World|url=https://archive.org/details/readersdigestnat00sche|publisher=Reader's Digest Association, Inc|year=1980|isbn=0-89577-087-3|editor-last=Scheffel|editor-first=Richard L.|location=United States of America|pages=[https://archive.org/details/readersdigestnat00sche/page/275 275]|editor-last2=Wernet|editor-first2=Susan J.}}</ref> == Juqraafiga == === Marinka === Isha Webiga Ogooué waxaa la helay sannadkii 1894-kii by [[Mary Kingsley]], oo ahayd sahamiye Ingiriis ah oo ku safartay bangiyada iyadoo isticmaalaysa [[maraakiibta uumiga]] iyo [[doonyo]].{{Citation needed|date=July 2022}} Wabigu wuxuu ka soo kiciyaa waqooyi-galbeed ee [[Bateke Plateau]] meel u dhow [[Kengue]], [[Jamhuuriyadda Kongo]].<ref name="readersnatural" /> Wuxuu u ordaa waqooyi-galbeed, wuxuuna galaa [[Gabon]] meel u dhow ''Boumango''. ''Poubara Falls'' waxay ku yaallaan meel u dhow [[Maulongo]]. Laga soo bilaabo [[Lastoursville]] ilaa [[Ndjole]], Ogooué waa mid aan la mari karin sababo la xiriira [[xawaaraha (rapids)]]. Magaalada dambe, wuxuu u ordaa galbeed, wuxuuna galaa [[Gacanka Guinea]] meel u dhow Ozouri, koonfurta [[Port Gentil]]. [[Webiga Delta|Ogowe Delta]] waa mid aad u weyn, oo dhererkiisu yahay qiyaastii 100 km iyo ballaciisuna yahay 100 km. === Delta === Goob 30,000 ha ah oo ku taal delta-ga Webiga Ogooué, oo ay ku jirto qayb weyn oo ka mid ah Jasiiradda Mandji, ayaa loo qoondeeyay [[Goob Shimbireed Muhiim ah]] (IBA) by [[BirdLife International]] sababtoo ah waxay taageertaa dad aad u tiro badan oo ka mid ah noocyada shimbiraha badan.<ref name=bli>{{cite web |url= https://datazone.birdlife.org/site/factsheet/ogoou%C3%A9-delta-and-mandji-island-iba-gabon|title= Ogooué delta and Mandji island|author=<!--Not stated--> |date=2024|website= BirdLife Data Zone|publisher= BirdLife International|access-date= 2024-12-01}}</ref> === Biyo-mareenka === Biyo-mareenka Ogooué waa {{cvt|223,000|km2|mi2|abbr=on}}, kaas oo {{cvt|189,500|km2|mi2|abbr=on}} ama 85 boqolkiiba ay ku taal Gabon.<ref name="Africa: International River Basin register">{{cite web|url=https://www.cawater-info.net/twinbasinxn/africa_e.htm|title=Africa: International River Basin register}}</ref> Aagga Biyo-mareenka Webiga Ogooué iyadoo loo eegayo waddanka:<ref name="Africa: International River Basin register"/> {| class="wikitable sortable col1left" {{right}} ! rowspan=2 | Waddanka ! colspan=2 | Aagga ! rowspan=2 | % |- ! {{km2}} ! {{mi2}} |- |{{flag|Kameruun}} |{{convert|5,200|km2|disp=table|sortable=on}} | 2.34 |- |{{flag|Equatorial Guinea}} |{{convert|2,000|km2|disp=table|sortable=on}} | 0.89 |- |{{flag|Gabon}} |{{convert|189,500|km2|disp=table|sortable=on}} | 84.98 |- |{{flag|Jamhuuriyadda Kongo}} | {{convert|26,300|km2|disp=table|sortable=on}} | 11.79 |- | colspan="4" | |- | ''{{noflag|Ogooué wadarta guud ee biyo-mareenka}}'' | {{convert|223,000|km2|disp=table|sortable=on}} | 100.00 |} Masaafada laga soo bilaabo afka wabiga:<ref name="PROSPECTION HYDRO-ÉLECTRIQUE GÉNÉRALE DES BASSINS DE L'OGOOUÉ ET DE LA NYANGA">{{cite report|url=https://core.ac.uk/download/pdf/39891005.pdf|title=PROSPECTION HYDRO-ÉLECTRIQUE GÉNÉRALE DES BASSINS DE L'OGOOUÉ ET DE LA NYANGA|page=75|date=1966|publisher=ÉLECTRICITÉ DE FRANCE (EDF)}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! Saldhigga ! Kiiloomitirka wabiga (rkm) ! Joogga (m) |- |[[Lambaréné]] |183 |12 |- |[[Webiga Ngounie|Ngounié]]* |196 |13 |- |[[Webiga Abanga|Abanga]]* |242 |20 |- |[[Ndjolé]] |280 |25 |- |[[Webiga Okano|Okano]]* |314 |40 |- |[[Webiga Ngolo|N'golo]]* |359 |72 |- |[[Webiga Offoue|Offoué]]* |424 |142 |- |[[Booué]] |451 |161 |- |[[Webiga Ivindo|Ivindo]] * |481 |180 |- |[[Webiga Dilo|Dilo]]* |503 |182 |- |[[Webiga Lolo|Lolo]]* |512 |186 |- |[[Webiga Lassio|Lassio]]* |535 |200 |- |[[Lastoursville]] |616 |226 |- |[[Webiga Sebe|Sébé]]* |685 |242 |- |[[Webiga Leyou|Leyou]]* |696 |243 |- |[[Webiga Lekoni|Léconi]]* |714 |248 |- |[[Webiga Lekabi|Lékabi]]* |725 |249 |- |[[Webiga Lebombi|Lébombi]]* |774 |270 |- |[[Webiga Mpassa|Mpassa]]* |802 |280 |- |[[Webiga Baniaka|Baniaka]]* |871 |426 |} <nowiki>*</nowiki>Webi isku biiray (confluence) Saldhigyada cabbiraadda ee Webiga Ogooué:<ref name="Central West Coast"/> {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! rowspan="2" | Saldhigga ! rowspan="2" | Kiiloomitirka wabiga (rkm) ! rowspan="2" | Joogga (m) ! rowspan="2" | Biyo-mareenka (km<sup>2</sup>) ! rowspan="2" | Celceliska qulqulka (m<sup>3</sup>/s) * |- |- | colspan="5" | |- |''Ogooué Delta'' |0 |0 |225,217.5 |5,148.05 |- |[[Lambaréné]] |183 |12 |205,228.5 |4,485.4 |- |[[Ndjolé]] |280 |25 |160,106.9 |3,191.5 |- |[[Booué]] |451 |161 |130,931.4 |2,746.9 |- |[[Lastoursville]] |616 |226 |45,767.1 |1,305 |- |[[Franceville]] |802 |280 |8,570.2 |233.4 |- | colspan="5" | |- | colspan="5" |<sup>*</sup> Muddada: 1971–2000 |} == Qulqulka == {{Bar chart | title = Celceliska qulqulka sannadlaha ah ee Webiga Ogooué ee saldhigyada cabbiraadda. Muddada 1971 ilaa 2000.<ref name="Central West Coast">{{cite web|url=https://www.riversnetwork.org/V1/index.php/component/content/?view=article&id=192&catid=270&Itemid=179|title=Central West Coast|last=Eric|first=Tilman}}</ref> | label_type = Muddada | data_type = Celceliska qulqulka (m<sup>3</sup>/s) | bar_width = 14 | width_units = em | data_max =5,150 | label1=Ogooué Delta | data1=5,148 | label2=Lambaréné | data2=4,485 | label3=Ndjolé | data3=3,192 | label4=Booué | data4=2,747 | label5=Lastoursville | data5=1,305 | label6=Franceville | data6=233 }} {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! rowspan="2" | Bisha ! colspan="3" | Celceliska qulqulka bilaha ah (m³/s) ee delta<ref name="SITE RAMSAR BAS OGOOUE">{{cite conference|url=https://rsis.ramsar.org/RISapp/files/RISrep/GA1851RISformer_160316.pdf|title=SITE RAMSAR BAS OGOOUE|conference=Session de la Conférence des Parties contractantes|publisher=FDR|page=22|date=2008|location=Liberville, Gabon|last1=Mengue|first1=Medou|last2=Ondamba|first2=Ombanda|last3=Ndjokounda|first3=Come|last4=Mounganga|first4=Magloir-Désiré|last5=Bayani|first5=Emmanuel|last6=Mikala|first6=Rufin}}</ref><ref name="Estimates of Freshwater Discharge from Continents: Latitudinal and Seasonal Variations">{{cite journal|journal=Journal of Hydrometeorology|doi=10.1175/1525-7541(2002)003<0660:EOFDFC>2.0.CO;2|url=https://journals.ametsoc.org/view/journals/hydr/3/6/1525-7541_2002_003_0660_eofdfc_2_0_co_2.xml|last1=Aiguo|first1=Dai|last2=Kevin|first2=E. Trenberth|title=Estimates of Freshwater Discharge from Continents: Latitudinal and Seasonal Variations|date=2002|volume=3 |issue=6 |pages=660–687|bibcode=2002JHyMe...3..660D }}</ref> |- ! Sannadaha qalalan ! Caadi ! Sannadaha qoyan |- |DEC–FEB |3,744.5 |4,285 |4,826.5 |- |MAR–MAY |4,883 |6,336 |7,789 |- |JUN–AUG |1,625.3 |1,997 |2,188.7 |- |SEP–NOV |6,935 |8,041 |9,147 |- | colspan="4" | |- |''Celcelis'' |''4,296.7'' |'''''5,142.25''''' |''5,987.8'' |} {| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" style="text-align:center;" |+ Qulqulka Webiga Ogooué (m<sup>3</sup>/s) ee saldhigga cabbiraadda [[Lambaréné]] (muddadii 1929–2017): ! Sannadka biyaha ! Ugu yar ! ''Celcelis'' ! Ugu badnaan ! rowspan="41" | ! Sannadka biyaha ! Ugu yar ! ''Celcelis'' ! Ugu badnaan |- |1929/30 |1,250 |''3,569'' |5,030 |1969/70 |2,193 |''5,386'' |9,533 |- |1930/31 |1,390 |''4,238'' |6,980 |1970/71 |1,649 |''4,214'' |8,220 |- |1931/32 |1,590 |''4,259'' |7,580 |1971/72 |1,739 |''3,826'' |6,871 |- |1932/33 |1,380 |''4,126'' |6,630 |1972/73 |1,720 |''4,199'' |7,100 |- |1933/34 |2,390 |''5,449'' |10,800 |1973/74 |1,570 |''4,252'' |8,260 |- |1934/35 |1,850 |''4,888'' |6,690 |1974/75 |1,670 |''4,642'' |8,940 |- |1935/36 |1,690 |''4,612'' |7,850 | colspan="4" |1975/76–1979/80: Xog la'aan |- |1936/37 |1,930 |''4,835'' |8,210 |1980/81 |1,550 |''4,290'' |7,820 |- |1937/38 |1,780 |''4,791'' |7,180 |1981/82 |1,740 |''4,100'' |6,900 |- |1938/39 |2,170 |''5,905'' |11,300 |1982/83 |1,140 |''3,520'' |8,550 |- |1939/40 |1,950 |''4,762'' |6,930 |1983/84 |902 |''4,230'' |6,530 |- |1940/41 |1,740 |''3,936'' |6,460 |1984/85 |2,200 |''4,670'' |7,610 |- |1941/42 |1,430 |''3,707'' |5,720 |1985/86 |1,610 |''4,060'' |6,800 |- |1942/43 |1,370 |''4,292'' |6,880 |1986/87 |1,580 |''3,690'' |7,160 |- |1943/44 |2,330 |''5,874'' |9,450 |1987/88 |1,970 |''4,940'' |8,880 |- |1944/45 |2,140 |''5,273'' |7,980 |1988/89 |1,780 |''4,700'' |9,810 |- |1945/46 |1,690 |''4,600'' |8,490 |1989/90 |2,060 |''5,030'' |10,800 |- |1946/47 |2,340 |''5,861'' |9,310 | colspan="4" |1990/91–1994/95: Xog la'aan |- |1947/48 |2,120 |''5,545'' |9,780 |1995/96 |1,300 |''4,450'' |8,310 |- |1948/49 |2,640 |''5,912'' |10,600 |1996/97 |1,320 |''4,216'' |6,510 |- |1949/50 |1,950 |''5,300'' |9,600 |1997/98 |1,110 |''3,661'' |6,300 |- |1950/51 |1,640 |''5,280'' |9,470 |1998/99 |1,290 |''3,595'' |7,940 |- |1951/52 |2,350 |''5,660'' |9,080 |1999/00 |1,280 |''4,798'' |8,350 |- |1952/53 |2,050 |''4,770'' |7,200 |2000/01 |1,290 |''3,971'' |7,770 |- |1953/54 |1,300 |''3,597'' |5,690 |2001/02 |1,200 |''4,629'' |8,260 |- |1954/55 |1,900 |''4,383'' |7,530 |2002/03 |1,570 |''4,722'' |8,030 |- |1955/56 |1,400 |''4,278'' |8,100 |2003/04 |1,900 |''3,703'' |5,590 |- |1956/57 |1,660 |''4,252'' |7,420 |2004/05 |1,350 |''3,717'' |6,020 |- |1957/58 |979 |''3,093'' |5,110 |2005/06 |1,500 |''4,695'' |8,640 |- |1958/59 |1,580 |''4,179'' |8,250 |2006/07 |1,740 |''4,883'' |8,720 |- |1959/60 |2,160 |''5,073'' |9,350 |2007/08 |1,640 |''5,112'' |11,170 |- |1960/61 |2,190 |''5,970'' |11,000 |2008/09 |2,520 |''5,850'' |9,180 |- |1961/62 |1,910 |''5,227'' |8,210 |2009/10 |1,480 |''3,985'' |7,260 |- |1962/63 |2,170 |''4,799'' |6,830 |2010/11 |1,510 |''3,690'' |5,790 |- |1963/64 |1,810 |''4,647'' |8,500 |2011/12 |2,190 |''4,038'' |9,420 |- |1964/65 |2,100 |''5,074'' |7,510 |2012/13 |960 |''3,931'' |7,270 |- |1965/66 |2,150 |''5,500'' |9,470 |2013/14 |1,420 |''4,588'' |8,370 |- |1966/67 |1,600 |''4,482'' |10,100 |2014/15 |1,090 |''3,890'' |6,930 |- |1967/68 |1,823 |''4,451'' |7,557 |2015/16 |980 |''3,794'' |8,090 |- |1968/69 |2,093 |''5,020'' |7,607 |2016/17 |1,510 |''3,846'' |6,490 |- | colspan="9" | |- | colspan="9" |Xigasho:<ref name="Global River Discharge Database">{{cite web|url=https://sage.nelson.wisc.edu/riverdata/keysearch.php?keyword=Ogoou%C3%A9&submit=Search|title=Global River Discharge Database|access-date=2026-07-11|archive-date=2025-12-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20251210231152/https://sage.nelson.wisc.edu/riverdata/keysearch.php?keyword=Ogoou%C3%A9&submit=Search|url-status=dead}}</ref><ref name="The Ogooue River Gabon. Discharge reconstruction and evidence of equatorial climatic variations">{{cite report|title=The Ogooue River Gabon. Discharge reconstruction and evidence of equatorial climatic variations|last1=Gil|first1=Mahe|last2=J.|first2=Lerique|last3=Jean-Claude|first3=Olivry|url=https://www.researchgate.net/publication/285569599|date=1990|volume=5|page=105-124|publisher=ORSTOM}}</ref><ref name="Contrasted Chemical Weathering Rates in Cratonic Basins: The Ogooué and Mbei Rivers, Western Central Africa">{{cite journal|last1=Moquet |first1=Jean-Sébastien |last2=Bouchez |first2=Julien |last3=Braun |first3=Jean-Jacques |last4=Bogning |first4=Sakaros |last5=Mbonda |first5=Auguste Paulin |last6=Carretier |first6=Sébastien |last7=Regard |first7=Vincent |last8=Bricquet |first8=Jean-Pierre |last9=Paiz |first9=Marie-Claire |last10=Mambela |first10=Emmanuel |last11=Gaillardet |first11=Jérôme |journal= Frontiers in Water|doi=10.3389/frwa.2020.589070|date=2021 |title= Contrasted Chemical Weathering Rates in Cratonic Basins: The Ogooué and Mbei Rivers, Western Central Africa|volume=2 |bibcode=2021FrWat...2.9070M |doi-access=free }}</ref><ref name="Long-term Hydrological Variations of the Ogooue River Basin">{{cite journal|journal=Hydrology|doi=10.1002/essoar.10505633.1|title=Long-term Hydrological Variations of the Ogooue River Basin|date=2021|last1=Sakaros|first1=Bogning Dongue|last2=Frédéric|first2=Frappart|last3=Gil|first3=Mahe|last4=Fernando|first4=Niño|last5=Adrien|first5=Paris|last6=Joëlle|first6=Sihon|last7=Franck|first7=Ghomsi|last8=Fabien|first8=Blarel|last9=Jean-Pierre|first9=Bricquet|last10=Raphaël|first10=Onguéné|last11=Jacques|first11=Etame|last12=Frédérique|first12=Seyler|last13=Marie-Claire|first13=Paiz|last14=Jean-Jacques|first14=Braun|volume=105 |bibcode=2021esoar.10505633B |url=https://www.researchgate.net/publication/348219681|doi-access=free}}</ref><ref name="Modeling the Ogooué river discharge based on multi-missions altimetry data">{{cite conference|url=https://www.researchgate.net/publication/348187946|title=Modeling the Ogooué river discharge based on multi-missions altimetry data|date=2018|conference=AGU Chapman Conference on Hydrologic Research in the Congo Basin|publisher=CTOH|location=Washington DC, USA|last1=Sakaros|first1=Bogning Dougue|last2=Frédéric|first2=Frappart|last3=Adrien|first3=Paris|last4=Fabien|first4=Blarel|last5=Fernando|first5=Nino|last6=Frédérique|first6=Seyler|last7=Gil|first7=Mahe|last8=Raphaël|first8=Onguéné|last9=Jacques|first9=Etame|last10=Marie-Claire|first10=Paiz|last11=Jean-Jacques|first11=Braun}}</ref><ref name="Investigating links between rainfall variations in the Ogooué River basin and ENSO in the Pacific Ocean over the period 1940–1999">{{cite report|url=https://horizon.documentation.ird.fr/exl-doc/pleins_textes/2022-05/010084854.pdf|title=Investigating links between rainfall variations in the Ogooué River basin and ENSO in the Pacific Ocean over the period 1940–1999|last1=Sakaros|first1=Bogning|last2=Frédéric|first2=Frappart|last3=Gil|first3=Mahe|last4=Adrien|first4=Paris|last5=Raphaël|first5=Onguéné|last6=Fabien|first6=Blarel|last7=Fernando|first7=Niño|last8=Jacques|first8=Etame|last9=Jean-Jacques|first9=Braun|publisher=Copernicus, PIAHS|page=181-186|date=2021}}</ref> |} == Laamaha == [[File:Ogooué.JPG|thumb|Webiga Ogooué]] [[File:Fan women and child, banks of the Ogoway.jpg|thumb|Haweenka Fan iyo ilmo, bangiyada Ogoway. Laga soo bilaabo Dhulka iyo dadka deggan, Afrika (la daabacay 1890-1893 [v.1, 1892] )]] Webiga Ogowe wuxuu helaa biyaha laamo badan oo ay ka mid yihiin: * [[Webiga Abanga|Abanga]], kaas oo ka soo kiciya buuraha [[Crystal Mountains National Park|Cristal]], meel u dhow [[Medouneu]] * [[Webiga Baniaka|Baniaka]] * [[Webiga Dilo|Dilo]] * [[Webiga Ivindo|Iyinda]], laanta ugu muhiimsan * [[Webiga Letili|Letili]] * [[Webiga Lassio|Lassio]] * [[Webiga Lebombi|Lebombi]] * [[Webiga Lekabi|Lekabi]] * [[Webiga Lekedi|Lekedi]] * [[Webiga Lekoni|Lekoni]], kaas oo u qulqula [[Akieni]] iyo [[Lékoni, Gabon|Leconi]] * [[Webiga Letili|Letili]] * [[Webiga Leyou|Leyou]] * [[Webiga Lolo|Lolo]] * [[Webiga Mbine|Mbine]] * [[Webiga Ngolo|Ngolo]] * [[Webiga Ngounie|Ngounie]] * [[Webiga Nke|Nke]] * [[Webiga Offoue|Offoue]] * [[Webiga Okano|Okano]], oo laantiisa ugu weyni ay tahay [[Webiga Lara]] * [[Webiga Mpassa|Mpassa]], kaas oo u qulqula [[Franceville]] * [[Webiga Sebe|Sebe]], kaas oo u qulqula [[Okondja]] * [[Webiga Wagny|Wagny]] {| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" style="text-align:center;" |+ Webiga weyn iyo laamaha waa (loo kala soocay si ka bilaabma afka ilaa kor): ! Laanta bidix ! Laanta midig ! Dhererka (km) ! Cabbirka biyo-mareenka (km²) ! Celceliska qulqulka (m<sup>3</sup>/s) |- | colspan="2" |''Ogooué'' |''1,200'' |''225,217.5'' |''5,148.05'' |- | colspan="5" |'''Ogooué Delta''' |- |Kolo | rowspan="2" | | |496.8 |13.33 |- |Nkomi |170 |5,816.6 |194.01 |- | |Akiri |20 |248.1 |8.91 |- | colspan="5" |'''Ogooué Hoose''' |- |Olimbé | | |1,352.9 |43.41 |- | rowspan="4" | |Lac Ompindi | |325.8 |12.28 |- |Alooué | |552 |21.45 |- |Mangoué | |992.5 |41.97 |- |Oronga | |1,248.6 |44.86 |- |Nkovié | rowspan="4" | | |521.8 |17.6 |- |Agouma | |1,983.3 |70.11 |- |Lac Zilé | |322.4 |9.15 |- |[[Webiga Ngounie|Ngounié]] |680 |32,636.7 |1,002.4 |- | |[[Webiga Mbine|Biné]] | |752.6 |21.03 |- |M'boumi | |109 |1,606.4 |35.38 |- | rowspan="2" | |[[Webiga Abanga|Abanga]] |226 |8,204.4 |190.31 |- |Missanga |32 |476.5 |9.88 |- | colspan="5" |'''Ogooué Dhexe''' |- |Lébé | | |376.5 |7.01 |- | |[[Webiga Okano|Okano]] |280 |11,257.2 |192.91 |- |Machoka | | |559.8 |9.78 |- | |[[Webiga Ngolo|Ngolo]] | |1,023.1 |14.62 |- |Mingoué | rowspan="4" | |113 |1,178.9 |21.17 |- |Leledi | |2,038.5 |33.23 |- |Lope | |378.9 |5.07 |- |[[Webiga Offoue|Offoué]] |235 |7,673.9 |166.63 |- | rowspan="3" | |[[Webiga Nke|Nké]] | |1,883.8 |26.04 |- |[[Webiga Ivindo|Ivindo]] |686 |63,201.4 |1,112.4 |- |[[Webiga Dilo|Dilo]] |190 |3,166 |54.3 |- |[[Webiga Lolo|Lolo]] | |240 |11,212.7 |278.17 |- | |[[Webiga Lassio|Lassio]] |160 |5,413.3 |114.44 |- | colspan="5" |'''Ogooué Sare''' |- |Lehibou | | |410.4 |9.81 |- | rowspan="3" | |Momba | |643.1 |15.34 |- |Ouolo | |640.7 |16.08 |- |[[Webiga Sebe|Sébé]] |292 |10,069.7 |236.97 |- |[[Webiga Leyou|Leyou]] | |134 |1,771 |69.82 |- | rowspan="2" | |[[Webiga Lekoni|Lékoni]] |252 |7,592.8 |344.36 |- |[[Webiga Lekabi|Lékabi]] | |1,542.3 |46.67 |- |[[Webiga Lekedi|Lekedi]] | rowspan="2" | |48 |1,244.5 |34.63 |- |[[Webiga Lebombi|Lébombi]] |91 |3,769.4 |106.89 |- | |[[Webiga Mpassa|Mpassa]] |163 |6,339.6 |312 |- |[[Webiga Baniaka|Baniaka]] | rowspan="2" | | |749.9 |21.38 |- |[[Webiga Letili|Letili]] | |1,682.1 |43.46 |- | |Loua | |361.6 |11.03 |- |Djoulou | rowspan="3" | | |509.3 |12.71 |- |Loungou | |481.4 |11.42 |- |Léfou | |382.7 |8.88 |- | |Djouéli | |377.8 |12.19 |- |Léouké | | |1,006.9 |23.32 |- | |Nsiele | |364.7 |14.06 |- | colspan="5" |Xigasho:<ref name="Central West Coast"/><ref name="PROSPECTION HYDRO-ÉLECTRIQUE GÉNÉRALE DES BASSINS DE L'OGOOUÉ ET DE LA NYANGA"/> |} == Deegaanka == Waxay inta badan ka kooban tahay [[kaymaha roobka]] oo aan la taaban oo leh xoogaa [[savanna|savanna grassland]] halkaas oo [[xilliga qallalan]] ee bartamaha sannadka uu yahay midka ugu dheer. Waxay hoy u tahay noole-kala duwanaansho sare. Saddexda nooc ee [[yaxaaska]] Afrika, tusaale ahaan, waxay ku jiraan wabiga: [[yaxaaska Niil]], [[yaxaaska yar (dwarf crocodile)]], iyo [[yaxaaska dhuuban-dhuuban (slender-snouted crocodile)]]. Sidoo kale waa nooca goobta ee catfish ''[[Synodontis acanthoperca]]''.<ref>{{FishBase |genus= Synodontis|species= acanthoperca| month = March| year = 2013}}</ref> == Dhaqaalaha == Ogooué waa mid [[la mari karo]] laga soo bilaabo [[Ndjole]] ilaa [[Gacanka Guinea|badda]]. Waxaa loo isticmaalaa in qoryaha lagu keeno [[Port-Gentil|Dekedda Port Gentil]]. Biyo-mareenka Ogowe waxaa ku jira dhowr kayd oo waaweyn oo ilaalin ah, oo ay ku jiraan [[Lope National Park]]. Aagga ay biyuhu ku qulqulaan waxaa celcelis ahaan ka jira dadweyne dhan 4 qof halkii km². Magaalooyinka ku teedsan wabiga waxaa ka mid ah [[Ayem]], [[Adané]], ''Loanda'', [[Lambaréné]], [[Ndjole]], [[Booué]], [[Kankan]], [[Maulongo]], [[Mboungou-Mbadouma]], [[Ndoro]], [[Lastoursville]], [[Moanda, Gabon|Moanda]], iyo [[Franceville]] oo u dhow xudduudda Kongo. Magaalooyinka Kongo waxaa ka mid ah [[Zanaga]]. Sahamiyaha [[List of explorers|Yurub]] ee ugu horreeyay ee raadraaca wabiga ilaa isha uu ka yimaado wuxuu ahaa [[Pierre Savorgnan de Brazza]], oo ku safray aagga 1870-meeyadii.<ref name="readersnatural" /> == Tixraac == {{Reflist}} * Perusset André. 1983. Oro-Hydrographie (Le Relief) in ''Geographie et Cartographie du Gabon, Atlas Illustré'' oo uu hoggaaminayo The Ministère de l'Education Nationale de la Republique Gabonaise. Bogga 10-13. Paris, Faransiiska: Edicef. * Petringa, Maria. ''Brazza, A Life for Africa''. Bloomington, IN: AuthorHouse, 2006. {{ISBN|9781-4259-11980}}. Waxay sharraxaysaa sahamintii ballaaran ee Pierre Savorgnan de Brazza uu ku sameeyay biyo-mareenka Wabiga Ogoué. * [[National Geographic Society|National Geographic]]. 2003. ''African Adventure Atlas'' Bogga 24,72. oo uu hoggaaminayo Sean Fraser. * Gardinier David. 1994. ''Historical Dictionary of Gabon 2nd Edition''. USA: The Scarercrow Press, Inc. * Direction General de L'Environnement.1999. ''Stratégie nationale et Plan D'action sur la biodiversité biologique du Gabon''. * ''The Atlas of Africa''. Bogga 201. by Regine Van Chi-Bonnardel. Jeune Afrique Editions. * Lerique Jacques. 1983. Hydrographie-Hydrologie. in ''Geographie et Cartographie du Gabon, Atlas Illustré'' oo uu hoggaaminayo The Ministère de l'Education Nationale de la Republique Gabonaise. Bogga 14-15. Paris, Faransiiska: Edicef. == Xiriirinta dibadda == {{Commons}} {{NSRW Poster|Ogowe}} * [https://web.archive.org/web/20031110014559/http://earthtrends.wri.org/text/FRE/maps/301.htm Khariidadda World Resources Institute ee biyo-mareenka Ogooué] * [https://web.archive.org/web/20120813015647/http://www.waterandnature.org/en/resources/publications/thematic-collection/facts-figures/watersheds-world Khariidadda biyo-mareenka Wabiga Ogoué ee Water Resources eAtlas] * [https://web.archive.org/web/20031020230344/http://www.mokelembembe.com/ Website ku saabsan ugaarsiga dinosaur-ka] {{Rivers of Gabon}} {{Authority control}} {{coord|2|40|S|14|30|E|source:kolossus-svwiki|display=title}} {{DEFAULTSORT:Ogooue River}} 55oi3qc2ahs3ihtyq97euwkvkoletmq Bliedersdorf 0 49995 311594 304493 2026-11-01T20:47:53Z InternetArchiveBot 28368 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 311594 wikitext text/x-wiki {{Infobox German location |name = Bliedersdorf |German_name = Bliedersdorf <small>''(German)''</small><br />Bliersdörp <small>''(Low Saxon)''</small> |image_photo = KatharinenkircheBliedersdorf.jpg |imagesize = |image_caption = Kaniisadda St. Catherine |image_coa = DEU Bliedersdorf COA.svg |coordinates = {{coord|53|28|58|N|9|34|16|E|format=dms|display=inline,title}} |image_plan = Bliedersdorf_in_STD.png |state = |district = Stade |Samtgemeinde = Horneburg |elevation = 23 |area = 12.41 |postal_code = 21640 |area_code = 04163 |licence = STD |Gemeindeschlüssel = 03 3 59 007 |divisions = 3 tuulo |website = [https://horneburg.de/bliedersdorf/ www.horneburg.de] |mayor = Tobias Terne<ref>[https://www.kreiszeitung-wochenblatt.de/stade/c-politik/tobias-terne-ist-neuer-buergermeister-in-bliedersdorf_a102043 Tobias Terne ist neuer Bürgermeister in Bliedersdorf] {{Wayback|url=https://www.kreiszeitung-wochenblatt.de/stade/c-politik/tobias-terne-ist-neuer-buergermeister-in-bliedersdorf_a102043 |date=20251228205800 }}, 19 December 2017</ref> |party = CDU }} '''Bliedersdorf''' ({{IPA|de|ˈbliːdɐsˌdɔʁf}}; ee [[Northern Low Saxon|Low Saxon]]: '''Bliersdörp''') waa degmo ka tirsan gobolka [[Stade (district)|degmada Stade]], Lower Saxony, [[Jarmalka]]. Waxay bariga ka xigtaa [[Nottensdorf]], koonfur-galbeed [[Horneburg]], iyo waqooyi-galbeed [[simple dolmen|megaliths-ka]] [[megaliths of Grundoldendorf|Grundoldendorf]]. Sida inta kale ee Stade, waa qayb ka mid ah [[Elbe-Weser Triangle]]. ==Sanadaha hore== {{expand section|date=September 2012}} [[Archbishopric of Bremen]], oo la sameeyay 1180, waxaa ku jiray waxa noqon doona mid loo yaqaanno Bliedersdorf. Kaniisadda maxaliga ah, St. Catherine, waxaa laga dhisay [[fieldstone]]s waxana la dhameeyay 1240; waxaa loogu magac daray [[Catherine of Alexandria]].<ref>{{Cite web |title=Bliedersdorf {{!}} kirchengemeindelexikon.de |url=https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/bliedersdorf/ |access-date=2026-01-25 |language=de |archive-date=2026-01-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260120093821/https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/bliedersdorf/ |url-status=dead}}</ref> Qarnigii 16-aad dhexdiisa, dadkii degganaa waxay qateen [[Lutheranism]], iyagoo aqoonsanaya mabaadi'da ''[[Cuius regio, eius religio]]'' ee lagu salaysay [[Peace of Augsburg]]. Intii uu socday qabsashada [[Catholic League (German)|Leaguist]] oo uu hoggaaminayo [[Johann Tserclaes, Count of Tilly|Tilly]] (1628–1630), waxay ahaayeen bartilmaameedyada [[Counter-Reformation]]. 1648 Prince-Archbishopric waxaa loo beddelay [[Duchy of Bremen]], oo markii ugu horreysay lagu xukumay [[personal union]] oo ay xukumaysay Sweden iyo laga bilaabo 1715 [[House of Hanover|Hanoverian Crown]]. 1807 [[Kingdom of Westphalia]] wuxuu annexed duchy-ga, ka hor inta uusan [[First French Empire|France]] annex 1810. 1813 duchy waxaa dib loogu celiyay [[Electorate of Hanover]], kaas oo – ka dib kor u qaadistiisa [[Kingdom of Hanover]] 1814 – ku daray Duchy [[real union]] iyo dhulkii ducal, oo uu ku jiro Bliedersdorf, wuxuu noqday qayb ka mid ah [[Stade (region)|Stade Region]], oo la sameeyay 1823. ==Taariikhda casriga ah== [[File:Bliedersdorf Ortsschild.jpg|left|200px]] {{expand section|date=September 2012}} 1866, Bliedersdorf, sida inta kale ee Stade Region, waxay noqotay qayb ka mid ah [[Kingdom of Prussia]], oo ay ku xigtay dhismaha [[Free State of Prussia]] (1918–1946/47) ka dibna [[Lower Saxony]]. Bliedersdorf-ta casriga ah waa qayb ka mid ah [[Horneburg (Samtgemeinde)|Horneburg]] ''[[Samtgemeinde]]'' ("ururka degmada"), oo sidoo kale ay ku jiraan [[Horneburg]] lafteeda, [[Agathenburg]], [[Dollern]], iyo [[Nottensdorf]]. Bliedersdorf waxay ka kooban tahay saddex tuulo: Bliedersdorf lafteeda, Postmoor iyo Rutenbeck.<ref>{{cite web|url=http://horneburg.de/bliedersdorf/|title=Bliedersdorf|publisher=Samtgemeinde Horneburg|language=German|accessdate=30 December 2016}}</ref> ==Tixraac== {{Reflist}} ==Xiriirinta dibadda== {{Commons category-inline|Bliedersdorf}} {{Authority control}} 2k5dg957z604vwjp3qxru1btpfd7qnz Xisbiga Midowga Nabadda iyo Horumarka 0 53640 311634 310712 2026-11-02T09:22:43Z InternetArchiveBot 28368 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 311634 wikitext text/x-wiki {{Infobox political party | name = Xisbiga Midowga Nabadda iyo Horumarka | native_name = ''Midowga Nabadda Iyo Horumarka''<br />''حزب الاتحاد من أجل السلام والتنمية'' | logo = Logo of Union for Peace and Development Party.png | colorcode = {{party color|Union for Peace and Development Party}} | secretary_general = [[Cabdiraaxmaan Maxamed Xuseen]] | foundation = 4 Oktoobar 2018 | founders = {{UBL | [[Xisbiga Daljir]] | [[Xisbiga Nabadda iyo Horumarka]], Horseed Caucus<ref name="founders">{{cite news|title=PICTURES:WAR CUSUB: Xisbi Siyaasadeed cusub oo ay ku mideysan yihiin Mucaaradka DF oo looga dhawaaqay Muqdisho|url=http://puntlandtimes.ca/2018/09/war-cusub-xisbi-siyaasadeed-cusub-oo-ay-ku-mideysan-yihiin-mucaaradka-df-oo-looga-dhawaaqay-muqdisho/|access-date=October 4, 2018|newspaper=Goobjoog|date=September 30, 2018|archive-date=April 13, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190413102845/http://puntlandtimes.ca/2018/09/war-cusub-xisbi-siyaasadeed-cusub-oo-ay-ku-mideysan-yihiin-mucaaradka-df-oo-looga-dhawaaqay-muqdisho/|url-status=dead}}</ref> }} | ideology = {{UBL|class=nowrap | [[Conservatism|Ilaalinta Dhaqanka]]<ref name="Africa Elects">{{cite web |title=Somalia |url=https://africaelects.com/somalia/ |website=africaelects.com }}</ref> | [[Islamic democracy|Dimuqraadiyadda Islaamka]]<ref name="Africa Elects" /> | [[Somali nationalism|Waddaniyadda Soomaaliyeed]]<ref name="Africa Elects" /> }} | headquarters = Wadada Garoonka, Dagmada Wadajir, [[Mogadishu|Muqdisho]] | country = Soomaaliya | chairperson = Xasan Sheekh Maxamud | position = [[Centre-right|Tartan-dhexe ee Hore]]<ref name="Africa Elects" /> | youth_wing = Garabka Dhallinyarada UPD | colors = {{Colorbox|{{party color|Union for Peace and Development Party}}|border=silver}} Boodo<br/>{{Colorbox|#FFFFFF|border=silver}} Caanood | website = {{url|upd.so}} | leader = [[Xasan Sheekh Maxamuud]] | national = [[Forum for National Parties|Madasha Xisbiyada Qaranka]] }} '''Xisbiga Midowga Nabadda iyo Horumarka''' ({{langx|so|Xisbiga Midowga Nabadda iyo Horumarka}}, '''UPD''' ama '''XMNH'''), waa [[Social conservatism|xisbi siyaasadeed]] oo u taagan ilaalinta dhaqanka bulshada oo ka jira [[Somalia|Soomaaliya]]. Fikirkiisu wuxuu ka kooban yahay [[nationalism|waddaniyad]] iyo [[Islamism|Islaamnimo]] dhexdhexaad ah. XMNH waa mid ka mid ah xisbiyada ugu waaweyn Soomaaliya, xubnaha sare ee xisbiga qaarkoodna waxay ahaan jireen xubno ka tirsan dowladdii madaxweynihii hore ee Soomaaliya [[Sharif Sheikh Ahmed|Shariif Sheekh Axmed]], iyo madaxweynaha xilka haya ee Soomaaliya [[Hassan Sheikh Mohamud|Xasan Sheekh Maxamud]]. XMNH wuxuu sidoo kale xubin ka yahay [[Forum for National Parties|Madasha Xisbiyada Qaranka]] oo uu hoggaamiyo [[Sharif Sheikh Ahmed|Shariif Sheekh Axmed]]. Sannadkii 2018-kii, markii XMNH la dhisayay, waxaa la siiyay shahaadada diiwangelinta, xisbigana si rasmi ah ayaa looga dhawaaqay 4 Oktoobar 2018. Shirkiisii ugu horreeyay ee rasmi ah wuxuu dhacay bartamihii Abriil 2019 halkaas oo lagu doortay hoggaamiyaha cusub ee xisbiga, xubnaha guddiga fulinta iyo guddiga dhexe ee xisbiga. Laga soo bilaabo Oktoobar 2018, Xasan Sheekh Maxamud waa hoggaamiyaha XMNH.<ref name="Snicsd">{{cite news|title=PICTURES: Union for Peace and Development party launched in Mogadishu|url=http://goobjoog.com/english/pictures-union-for-peace-and-development-party-launched-in-mogadishu/|access-date=October 4, 2018|newspaper=Goobjoog|date=October 4, 2018|archive-date=Bisha Lixaad 16, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230616173856/http://goobjoog.com/english/pictures-union-for-peace-and-development-party-launched-in-mogadishu/|url-status=dead}}</ref><ref name="Hiranonline">{{cite news|title=Former Somali president launches new political party|url=https://www.hiiraan.com/news4/2018/Sept/160416/former_somali_president_launches_new_political_party.aspx|access-date=October 12, 2018|newspaper=Hiraan online|date=October 4, 2018}}</ref> == Tixraacyada == {{Reflist}} nqz0hgolo9al2ky04fp1vibic507fch MediaWiki:Filedelete-reason-dropdown 8 54126 311582 2026-11-01T18:38:20Z Isma4l 41797 /* */ 311582 wikitext text/x-wiki * Faylal ** [[WP:CSD#F1|F1]]: Nuqul dheeraad ah oo fayl aan ku jirin Commons ah, kuna jira isla qaabka faylka ** [[WP:CSD#F2|F2]]: Fayl xumaaday ama madhan ** [[WP:CSD#F2|F2]]: Bogga sharraxaadda faylka ee aan loo baahnayn ee fayl ku yaal Commons ** [[WP:CSD#F3|F3]]: Shaati aan sax ahayn, tusaale ahaan, "isticmaal ganacsi ma leh" ama "isticmaalka Wikipedia oo keliya" ** [[WP:CSD#F4|F4]]: Macluumaadka shaatiga oo maqan ** [[WP:CSD#F5|F5]]: Warbaahin aan xor ahayn oo aan la isticmaalin ** [[WP:CSD#F6|F6]]: Fayl aan xor ahayn oo aan lahayn sabab caddaynaysa isticmaalka aan xorta ahayn ** [[WP:CSD#F7|F7]]: Jebinta [[WP:F|siyaasadda isticmaalka aan xorta ahayn]] ** [[WP:CSD#F8|F8]]: Fayl warbaahineed oo laga heli karo Commons ** [[WP:CSD#F9|F9]]: [[WP:COPYVIO|Jebin cad oo xuquuqda daabacaadda ah]] ** [[WP:CSD#F11|F11]]: Caddeyn oggolaansho oo maqan * Guud ahaan ** [[WP:CSD#G2|G2]]: Bog tijaabo ah ** [[WP:CSD#G3|G3]]: [[WP:Vandalism|Kharribaad]] ** [[WP:CSD#G4|G4]]: Dib u abuurista bog lagu [[WP:DEL|tirtiray]] dood tirtirid kadib ** [[WP:CSD#G5|G5]]: Abuurista bog uu sameeyay isticmaale [[WP:BLOCK|xanniban]] ama [[WP:BAN|la mamnuucay]], taas oo jebinaysa xannibaadda ama mamnuucidda ** [[WP:CSD#G6|G6]]: Tirtirid si loogu banneeyo wareejinta bog ** [[WP:CSD#G6|G6]]: Bog si cad qalad ahaan loo abuuray ama lagu abuuray meel magaca khaldan ** [[WP:CSD#G7|G7]]: Hal qoraa oo codsaday in bogga la tirtiro ** [[WP:CSD#G8|G8]]: Bogga sharraxaadda fayl aan jirin ** [[WP:CSD#G10|G10]]: [[WP:ATP|Bog weerar]] ama [[WP:BLP|taariikh nololeed qof nool]] oo si xun loo qoray, isla markaana aan lahayn ilo ** [[WP:CSD#G11|G11]]: Xayeysiis ama dhiirrigelin cad * KELIYA ISTICMAALKA KORMEERAYAASHA, marka la qarinayo macluumaadka gaarka ah iyo sumcad-dilka: ** Isticmaale wax tafatiray isaga oo aan soo gelin akoonkiisa, taas oo muujisay cinwaanka IP-ga ** Macluumaad aqoonsi ama shakhsiyeed oo aan dadweynaha loo oggolayn ** Qof u muuqda inuu yahay qof aan qaan-gaar ahayn oo iskiis u shaaciyay macluumaadkiisa ** Macluumaad suuragal ah inuu yahay sumcad-dil ama eedayn sharaf-dhac ah ** Arrimo kale oo la xiriira sumcad-dil ama macluumaad shakhsiyeed ** Jebin xuquuqda daabacaadda ah oo lagu tirtirayo talada la-taliyayaasha sharciga ee WMF tf0bjvnfeh5y8iydzycvaqdjdl2mbl6 MediaWiki:Undelete-comment-dropdown 8 54127 311584 2026-11-01T18:51:17Z Isma4l 41797 /* */ 311584 wikitext text/x-wiki * Sababaha caadiga ah ee dib loogu soo celiyo bog la tirtiray ** Codsiga qoraaga ** Waxaa laga codsaday WP:REFUND ** [[Wikipedia:Xeerka Tirtirka|Ku soo celinta goobta gaarka ah ee isticmaalaha]] ** Dib u soo celin ku meel gaar ah * Natiijada dib u eegista tirtiridda ** Tirtiriddii ayaa laga noqday kadib dib u eegista tirtiridda ** Tirtiriddii degdegga ahayd ayaa laga noqday kadib dib u eegista tirtiridda 40f4r04kq4xbj3ysh45qbds1h1g5lb8